diff options
Diffstat (limited to '39524-0.txt')
| -rw-r--r-- | 39524-0.txt | 3188 |
1 files changed, 3188 insertions, 0 deletions
diff --git a/39524-0.txt b/39524-0.txt new file mode 100644 index 0000000..aef7d89 --- /dev/null +++ b/39524-0.txt @@ -0,0 +1,3188 @@ +The Project Gutenberg EBook of Republic, Volume 3, by Plato + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Republic, Volume 3 + +Author: Plato + +Translator: Ioannis Gryparis + +Release Date: April 24, 2012 [EBook #39524] + +Language: Greek + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK REPUBLIC, VOLUME 3 *** + + + + +Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason +Konstantinides. Thanks to George Canonis for his major +work in proofreading. + + + + + +Note: The tonic system has been changed from polytonic to +monotonic, otherwise the spelling of the book has not been +changed. // Σημείωση: Το τονικό σύστημα έχει αλλάξει από +πολυτονικό σε μονοτονικό. Κατά τα άλλα έχει διατηρηθεί η +ορθογραφία του βιβλίου. + + + + +ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ +ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ + + + + +ΠΛΑΤΩΝΟΣ +ΠΟΛΙΤΕΙΑ + + + + +ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ +Ι. Ν. ΓΡΥΠΑΡΗ + +ΤΟΜΟΣ ΤΡΙΤΟΣ + + + + +ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ +ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΦΕΞΗ +1911 + + + + +ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ +ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ + +Π Λ Α Τ Ω Ν Ο Σ +ΠΟΛΙΤΕΙΑ + + +ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ I. Ν. ΓΡΥΠΑΡΗ +ΤΟΜΟΣ ΤΡΙΤΟΣ + +ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ +ΕΚΔΟΤΙΚΟΙ ΟΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΦΕΞΗ +1911 + + + + +ΠΛΑΤΩΝΟΣ +ΠΟΛΙΤΕΙΑ + + + +ΒΙΒΛΙΟΝ ΣΤ'. + + + +Τοιουτοτρόπως λοιπόν, κατόπιν τόσον μακράς εξετάσεως, μόλις +και μετά βίας κατωρθώσαμεν να ευρεθή, ποίοι είναι οι αληθινοί +φιλόσοφοι και ποίοι όχι. — Δεν ήτο ίσως εύκολον να το εύρωμεν +συντομώτερα. — Δεν το πιστεύω· μου φαίνεται όμως ότι θα +ημπορούσε να καταδειχτή το πράγμα καλύτερα, εάν ήτο δυνατόν να +περιορισθώμεν εις αυτό και μόνον, και να μην είχαμεν να +διατρέξωμεν τόσα άλλα ζητήματα, διά να ίδωμεν κατά τι διαφέρει +ο βίος του δικαίου ανθρώπου από του αδίκου. — Τι μας μένει +λοιπόν κατόπιν; — Τι άλλο, παρά το εξής: επειδή φιλόσοφοι μεν +είναι, όσοι ημπορούν να φθάσουν εις την γνώσιν εκείνου, που +υπάρχει πάντοτε τελείως αναλλοίωτον, όχι δε και εκείνοι, που +στρέφονται γύρω εις τα πολλά και πάντοτε μεταβαλλόμενα +πράγματα, ποίοι τάχα από τους δύο πρέπει να γίνουν κυβερνήται +της πολιτείας: — Πώς άραγε να εξετάσωμεν το ζήτημα, διά να +παραδεχθώμεν το ορθότερον; — Εγώ λέγω ότι πρέπει να +καταστήσωμεν φρουρούς της πόλεως εκείνους, που θα ήσαν ικανοί +να φυλάξουν αμεταβλήτους τους νόμους και τας διατάξεις της +πολιτείας. — Πολύ σωστά. — Είναι άραγε δύσκολον να +αποφανθώμεν, εάν ο καλός φρουρός, διά να φυλάξη κάτι, πρέπη να +είναι τυφλός, ή οξυδερκής: — Διόλου βέβαια δύσκολον. Και +νομίζεις τάχα ότι διαφέρουν καθόλου από τους τυφλούς, εκείνοι +οι οποίοι στερούνται της γνώσεως εκάστου καθ' εαυτό όντος, και +δεν έχουν κανένα παράδειγμά του καθαρόν εις την ψυχήν των, +ούτε ημπορούν επομένως, όπως οι ζωγράφοι, να έχουν προ των +οφθαλμών των το αληθινώτατον πρότυπον, προς το οποίον να +στρέφωνται πάντοτε και να το παρατηρούν με όλην την +απαιτουμένην προσοχήν και ακρίβειαν, ούτως ώστε να θεσπίζουν +και εδώ κάτω νόμους περί των καλών, των δικαίων και αγαθών, +όταν πρόκειται να νομοθετήσουν, ή και να φυλάττουν άγρυπνοι +τους καλώς κειμένους νόμους; — Δεν υπάρχει πράγματι μεγάλη +διαφορά. + + — Αυτούς λοιπόν θα διορίσωμεν φρουρούς, ή απεναντίας +εκείνους, που γνωρίζουν την καθ' εαυτήν αναλλοίωτον ουσίαν +παντός πράγματος και δεν υπολείπονται καθόλου από τους άλλους +κατά την εμπειρίαν, ούτε υστερούν εις κανένα άλλο είδος αξίας; +— Θα ήτο πραγματικώς άτοπον να προτιμήσωμεν άλλους από αυτούς, +εάν τουλάχιστον δεν υπελείποντο κατά τα άλλα, αφού τους +υπερτερούν κατά πολύ εις αυτό που είναι το μέγιστον σχεδόν και +κυριώτερον. — Αυτό λοιπόν έχομεν τώρα να εξετάσωμεν, πώς θα +έχουν οι ίδιοι μαζί και εκείνα τα άλλα προσόντα και αυτό το +σπουδαιότερον. — Μάλιστα. — Πρέπει λοιπόν, καθώς ελέγομεν και +εις την αρχήν της συζητήσεώς μας, να εξετάσωμεν εν πρώτοις +ποία είναι η φύσις και ο ιδιαίτερος χαρακτήρ αυτών των +ανθρώπων· και υποθέτω ότι, εάν εμβαθύνωμεν επαρκώς εις αυτήν, +δεν θα δυσκολευθώμεν να παραδεχθώμεν, ότι ημπορούν οι ίδιοι να +έχουν όλα αυτά τα προσόντα, και ότι δεν πρέπει να ζητούμεν +άλλους διά την διοίκησιν της πολιτείας. + +Πώς αυτό; + +Ας λάβωμεν εν πρώτοις ως δεδομένον, ότι το κύριον +χαρακτηριστικόν του φιλοσοφικού πνεύματος είναι να αγαπά μετά +πάθους την μάθησιν, η οποία θα του αποκαλύψη την [αιώνιον] και +αναλλοίωτον εκείνην ουσίαν, που δεν υπόκειται ούτε εις γένεσιν +ούτε εις φθοράν. — Σύμφωνος — Ακόμη δε, ότι αγαπά ολόκληρον +αυτήν την μάθησιν, χωρίς να αμελή εκουσίως κανένα μέρος αυτής +ούτε μικρότερον, ούτε μεγαλύτερον, ούτε σπουδαιότερον ούτε +ταπεινότερον, απαράλλακτα όπως ελέγαμεν πριν διά τους +φιλοδόξους και τους εραστάς. — Σωστά λέγεις. — Πρόσεξε λοιπόν +τώρα, αν δεν είναι ανάγκη να έχουν, εκτός τούτου, και τον εξής +ακόμη χαρακτήρα εκείνοι, που οφείλουν να είναι τοιούτοι, όπως +τους λέγομεν. — Τον ποίον; — Το μίσος προς το ψεύδος, το +οποίον κατ' ουδένα λόγον δεν πρέπει εκουσίως να ανέχωνται να +εισέρχεται εις την ψυχήν των, και την αγάπην της αληθείας. — +Πολύ φυσικόν. — Όχι μόνον, φίλε μου, φυσικόν, αλλά και ανάγκη +απόλυτος είναι, εκείνος που διάκειται ερωτικώς προς ένα +πρόσωπον, να αγαπά και κάθε τι που συγγενεύει ή έχει σχέσιν με +το αντικείμενον του έρωτός του. — Σωστά. — Και ημπορείς να +εύρης τίποτε άλλο, που να συνδέεται τόσον στενά με την σοφίαν, +όσον η αλήθεια; — Πώς είναι δυνατόν; — Ημπορεί λοιπόν ποτε η +ιδία φύσις να αγαπά την σοφίαν και το ψεύδος συγχρόνως; — +Ουδέποτε. — Πρέπει επομένως ο πραγματικώς φιλομαθής ευθύς εκ +νεαράς ηλικίας να αγαπά και να επιζητή μετά πάθους πάσαν +αλήθειαν. — Βεβαιότατα. — Γνωρίζομεν όμως ότι, όταν αι +επιθυμίαι ενός ανθρώπου φέρωνται ακατάσχετοι προς ένα +ωρισμένον αντικείμενον, γίνονται ασθενέστεραι δι' όλα τα άλλα +πράγματα, καθώς ρεύμα το οποίον διωχετεύθη ολόκληρον προς τα +εκεί. — Πώς όχι; + + — Εκείνος λοιπόν του οποίου όλαι αι επιθυμίαι έχουν στραφή +προς την μάθησιν και τας επιστήμας, καμμίαν άλλην ηδονήν και +απόλαυσιν δεν γνωρίζει από τας αποκλειστικώς ψυχικάς, +περιφρονεί δε τας υλικάς του σώματος, εάν δεν είναι ονόματι +μόνον και καθ' υπόκρισιν φιλόσοφος, αλλά φιλόσοφος πράγματι. — +Ανάγκη πάσα. — Ένας λοιπόν τοιούτος άνθρωπος δεν ημπορεί παρά +να είναι εγκρατής και αφιλοχρήματος· διότι οι λόγοι, που +αναγκάζουν τους άλλους να επιδιώκουν με τόσα έξοδα τα πλούτη, +δεν έχουν καμμίαν δύναμιν δι' αυτόν. — Έτσι είναι. + + — Ακόμη δε πρέπει να έχης υπ' όψιν σου και αυτό, όταν +πρόκειται να διακρίνης την αληθινήν φιλοσοφικήν φύσιν από την +μη τοιαύτην. — Το ποίον; — Μήπως σε γελάση και έχη τίποτε το +ταπεινόν και ανελεύθερον μέσα της, διότι η μικρολογία είναι +όλως διόλου ασυμβίβαστος με μίαν ψυχήν, που πρόκειται να +επιδιώκη πάντοτε το σύνολον πάντων των θείων και ανθρωπίνων +πραγμάτων. — Έχεις δίκαιον. — Μία λοιπόν τοιαύτη, μεγαλοπρεπής +διάνοια, η οποία περιλαμβάνει εις την θεωρίαν της την +αιωνιότητα του χρόνου και το άπειρον της ουσίας, νομίζεις ποτέ +ότι θα δίδη καμμίαν σημασίαν διά την ανθρωπίνην ζωήν; — +Αδύνατον. — Επομένως και τον θάνατον θα τον θεωρή διόλου +φοβερόν πράγμα ο τοιούτος; — Όχι βέβαια. — Επομένως μια φύσις +δειλή και ταπεινή δεν ημπορεί να έχη καμμίαν σχέσιν με την +αληθινήν φιλοσοφίαν. — Δεν μου φαίνεται. — Αλλά πώς; ένας +άνθρωπος μετρημένος εις τας επιθυμίας του, αφιλοχρήματος, όχι +δειλός, απηλλαγμένος πάσης ταπεινότητος και φιλαυτίας, είναι +δυνατόν ποτε να γίνη δυσυμβίβαστος και άδικος; — Δεν είναι +δυνατόν. — Όταν λοιπόν έχης να εξετάσης αν είναι πράγματι μία +ψυχή φιλοσοφική ή όχι, πρέπει και εις αυτό ακόμη να προσέξης, +αν εκ νεαράς ηλικίας φαίνεται δικαία και ήμερος, ή +ασυμβίβαστος και αγρία. — Μάλιστα. + + — Ουδέ το εξής όμως θα παραλείψης, καθώς νομίζω. — Το ποίον; +— Εάν έχη ταχείαν αντίληψιν και μανθάνη εύκολα, ή όχι· ή +περιμένεις να ευρίσκη κανείς ευχαρίστησιν εις ένα πράγμα, που +το κάμνει με μεγάλον κόπον και χωρίς σχεδόν αποτέλεσμα; — Δεν +ημπορεί βέβαια να γίνη αυτό. — Τι δε; εάν δεν ημπορή να +κρατήση τίποτε απ' όσα μανθάνει, διότι δεν τον βοηθεί η μνήμη +του, είναι ποτε δυνατόν να γίνη κάτοχος επιστήμης; — Και πώς; +— Αν λοιπόν κοπιάζη δίχως καμμίαν ωφέλειαν, δεν θα αναγκασθή +εις το τέλος και τον εαυτόν του να μισήση και κάθε τοιαύτην +ενασχόλησιν; — Πώς όχι; — Ώστε δεν ημπορούμεν να κάμωμεν +δεκτήν μεταξύ των φιλοσόφων μίαν ψυχήν επιλήσμονα, αλλά πρέπει +να απαιτούμεν να είναι πεπροικισμένη με ισχυράν μνήμην. Και +πολύ μάλιστα. — Αλλά μία φύσις άμουσος και άκομψος πού αλλού +ρέπει φυσικώς, παρά εις την ασυμμετρίαν; — Πού αλλού βέβαια; — +Νομίζεις όμως ότι η αλήθεια συγγενεύει με την συμμετρίαν, ή με +την ασυμμετρίαν; — Με την συμμετρίαν. — Πρέπει επομένως, εκτός +των άλλων, να ζητούμεν διά την φιλοσοφίαν μίαν διάνοιαν που +ναγαπά εκ φύσεως το σύμμετρον και το κομψόν, ώστε από την +έμφυτον προδιάθεσίν της να φέρεται εύκολα εις την μελέτην του +καθ' εαυτό εκάστου όντος. — Πράγματι. + + — Αλλά στάσου· μήπως σου περνά κάπως η ιδέα, ότι όλαι αυταί +αι ιδιότητες, που απαριθμήσαμεν, δεν είναι φυσικαί συνέπειαι η +μία της άλλης, ούτε απολύτως αναγκαίαι διά μίαν ψυχήν, η οποία +πρόκειται να μεταλάβη από την πλήρη και τελείαν γνώσιν του +όντος; — Απεναντίας, όλαι μου φαίνονται αναγκαιόταται. — +Ημπορείς λοιπόν να εύρης καμμίαν έλλειψιν εις ένα τοιούτον +επιτήδευμα, το οποίον δεν θα ήτο ικανός να εξασκήση κανείς, +εάν δεν είναι προικισμένος εκ φύσεως με μνήμην, με ευμάθειαν, +με ευγένειαν και λεπτότητα ψυχής, εάν δεν είναι φίλος και +συγγενής, ούτως ειπείν, της αληθείας, της δικαιοσύνης, της +ανδρείας, της σωφροσύνης; — Ούτε ο Μώμος δεν θα ημπορούσε να +του εύρη καμμίαν έλλειψιν. — Αλλά όταν τελειοποιηθούν οι +τοιούτοι με την προσήκουσαν εκπαίδευσιν και με την πείραν της +ηλικίας, δεν θα τους αναθέσης λοιπόν, και εις αυτούς μόνον, +την διοίκησιν της πολιτείας; + +Εδώ έλαβε τον λόγον ο Αδείμαντος και είπε. — Κανείς δεν θα +ημπορούσε, Σωκράτη, να σου αμφισβητήση την αλήθειαν αυτών, που +λέγεις· αλλ' ιδού τι πάσχουν συνήθως εκείνοι, που συζητούν +μαζί σου· φαντάζονται ότι, επειδή δεν είναι αρκετά γυμνασμένοι +να ερωτούν και να αποκρίνωνται, παρασύρονται από κάθε ερώτησιν +εις ένα μικρόν λογικόν σφάλμα και εις το τέλος της συζητήσεως, +όταν αθροισθούν όλα αυτά τα μικρά, παρουσιάζεται ένα +μεγαλώτατον σφάλμα και όλως διόλου εναντίον με όσα παρεδέχοντο +εξ αρχής· και καθώς εις το τάβλι οι μέτριοι παίκται εις το +τέλος αποκλείονται υπό των ικανών και δεν έχουν τι να ρίψουν, +τοιουτοτρόπως και αυτοί αποκλείονται και δεν έχουν τι να +ειπούν, εις αυτό το άλλου είδους τάβλι, που παίζεται όχι με +κύβους αλλά με λόγους· διότι βέβαια, μ' όλα αυτά, η αλήθεια +δεν είναι με το μέρος σου· και το λέγω αυτό σχετικώς με την +τωρινήν μας συζήτησιν· πράγματι θα ημπορούσε κανείς να σου +είπη, ότι είναι αδύνατον να φέρη αντίρρησιν εις εκάστην +χωριστά ερώτησίν σου, αλλ' ότι βλέπομεν εις την +πραγματικότητα, όσοι επιδίδονται εις την φιλοσοφίαν, όχι μόνον +κατά την νεότητά των και απλώς διά να συμπληρώσωσι την +εκπαίδευσίν των, αλλά και κατόπιν καθ' όλην των την ζωήν +εξακολουθούν να καταγίνωνται, οι περισσότεροί καταντούν όλως +διόλου αλλόκοτοι, διά να μην είπωμεν τίποτε βαρύτερον, οι δε +καλύτεροι μεταξύ αυτών γίνονται τελείως άχρηστοι εις την +κοινωνίαν, ακριβώς διότι ησπάσθησαν αυτό το επάγγελμα, που +τόσον συ επαινείς. + +Και εγώ, αφού τον ήκουσα — Αδείμαντε, του είπα, νομίζεις άραγε +πως έχουν άδικον, όσοι τα λέγουν αυτά; — Δεν ηξεύρω, ήθελα +μόνον να μάθω, ποία είναι η ιδική σου ιδέα. — Εγώ λοιπόν σου +λέγω, ότι έχουν πληρέστατον δίκαιον. — Τότε λοιπόν πώς +ημπορείς να υποστηρίζης, ότι δεν θα απαλλαχθούν ποτε αι +πολιτείαι από τα κακά, που τας μαστίζουν, αν δεν αναλάβουν την +διοίκησιν οι φιλόσοφοι, οι οποίοι ανεγνωρίσαμεν ότι είναι +τελείως άχρηστοι δι' αυτάς; — Μου κάμνεις μίαν ερώτησιν, η +οποία έχει ανάγκην να σου απαντήσω με μίαν παραβολήν. — Δεν το +έχεις μολαταύτα σύστημα να ομιλής με παραβολάς. + + — Πολύ καλά, με κοροϊδεύεις, βλέπω, τώρα, αφού με έρριψες +πρώτα εις αυτόν τον αδιέξοδον λαβύρινθον του λόγου· άκουσε +οπωσδήποτε την παρομοίωσίν μου, διά να ιδής και καλύτερα πόσον +ολίγον επιδέξιος είμαι εις αυτό το είδος· διότι αυτό που +παθαίνουν οι σοφοί από τας πόλεις των, δεν υπάρχει κανένα άλλο +πάθημα να το συγκρίνης, και διά να δώση την εικόνα του, ένας +που θα αναλάβη την απολογίαν των, πρέπει να την συναπαρτίση +από πολλά διάφορα στοιχεία, όπως οι ζωγράφοι κάμνουν τους +τραγελάφους και άλλας τοιαύτας τερατώδεις συνθέσεις· φαντάσου +λοιπόν το ίδιον διά τον κυβερνήτην ενός είτε και περισσοτέρων +πλοίων· πρώτον να είναι υψηλότερος και δυνατώτερος από όλους +τους άνδρας του πληρώματος, αλλά συγχρόνως και κάπως κωφός, να +έχη την όρασιν ασθενή και να μη γνωρίζη και πάρα πολλά +πράγματα από την ναυτικήν τέχνην· έπειτα οι ναύται να +μαλλώνουν μεταξύ των διά την κυβέρνησιν του πλοίου και να έχη +ο καθένας αυτήν την αξίωσιν, δίχως να έμαθε ποτέ την τέχνην +και δίχως να ημπορή να δείξη από ποίον διδάσκαλον και πότε την +έμαθε, αλλά μάλιστα και να υποστηρίζουν ότι αυτό δεν +διδάσκεται, και αν κανείς λέγη το εναντίον, να είναι έτοιμοι +να τον κατακομματιάσουν· φαντάσου τους ακόμη να κρέμουνται +όλοι επάνω εις τον ναύκληρον και να τον παρακαλούν και κάθε τι +να κάμνουν, διά να τους επιτρέψη το πηδάλιον, και αν δεν το +επιτύχουν και προτιμηθούν άλλοι να τους σκοτώνουν αυτούς και +να τους ρίπτουν εις την θάλασσαν, έπειτα να μεθήσουν και τον +καλόν μας τον ναύκληρον ή να τον ποτίσουν κανένα ναρκωτικόν ή +να τον ξεφορτωθούν με οποίον τρόπον, και τότε πλέον να γίνουν +αυτοί κύριοι του πλοίου, να ριφθούν εις τας προμηθείας του, να +αρχίσουν να τρώγουν και να πίνουν, ενώ το πλοίον θα πηγαίνη +πλέον όπως φαντάζεσαι υπ' αυτάς τας περιστάσεις· εκτός τούτου, +όποιος είναι σύμφωνος μαζί τους και ικανός να τους βοηθήση διά +να αφαιρέσουν από τον ναύκληρον με το καλόν ή με το κακόν την +διοίκησιν, τον ανακηρύττουν αξιόλογον ναυτικόν και έμπειρον +εις όλα τα ζητήματα της τέχνης, κάθε δε άλλον τον θεωρούν +άχρηστον, χωρίς καν να είναι εις θέσιν να καταλάβουν, ότι ο +αληθινός κυβερνήτης είναι ανάγκη να έχη ακριβή γνώσιν και του +ουρανού και των άστρων και των καιρών και των εποχών και των +ανέμων και ό,τι άλλο σχετίζεται με την τέχνην· πώς δε θα +κυβερνήση το πλοίον, είτε θέλουν είτε δεν θέλουν μερικοί από +το πλήρωμα, αυτό νομίζουν ότι δεν χρειάζεται καμμίαν +ιδιαιτέραν μάθησιν ή τέχνην, που πρέπει να την έχη κανείς +εκτός της καθαυτό κυβερνητικής. Εις ένα λοιπόν πλοίον, που +συμβαίνουν όλα αυτά, ποίαν ιδέαν νομίζεις ότι θα είχον αι +άνδρες του πληρώματος εις τοιαύτην κατάστασιν ευρισκόμενοι δι' +ένα αληθινόν κυβερνήτην; δεν θα τον ωνόμαζον πραγματικώς +άνθρωπον χασομέρην και άχρηστον δι' αυτούς, που άλλο δεν +ηξεύρει παρά να κυττάζη τα άστρα ; — Είναι αληθές. — Δεν +πιστεύω λοιπόν, ότι είναι ανάγκη να σου δείξω, ότι αύτη η +εικών εφαρμόζεται ακριβώς εις τον τρόπον με τον οποίον +φέρονται προς τους αληθινούς φιλοσόφους εις τας πόλεις· +εννοείς και μόνος σου, υποθέτω, τι θέλω να είπω. — Και πολύ +μάλιστα. + + — Δείξε λοιπόν εν πρώτοις αυτήν την εικόνα εις εκείνον, που +παραξενεύεται διατί δεν απολαμβάνουν καμμίαν εκτίμησιν οι +φιλόσοφοι εις τας πόλεις, και προσπάθησε να του δώσης να +εννοήση, ότι θα ήτο πολύ παραδοξότερον, εάν ετιμώντο. — +Μάλιστα, θα το κάμω. — Και ότι επομένως έχει δίκαιον να φρονή, +ότι είναι άχρηστοι διά τους πολλούς οι μάλλον διακεκριμένοι +μεταξύ των φιλοσόφων· αλλ' ότι συγχρόνως αιτία της αχρηστίας +των δεν είναι αυτοί οι ίδιοι, αλλ' εκείνοι που δεν τους +χρησιμοποιούν· διότι δεν είναι το τακτικόν, να παρακαλή ο +κυβερνήτης τους ναύτας να του αναθέτουν την διοίκησιν του +πλοίου, ούτε οι σοφοί να πηγαίνουν εις τους πλουσίους διά να +τους προσφέρουν τας υπηρεσίας των· είναι γελασμένος εκείνος +που εφαντάσθηκε να το ειπή, το φυσικόν όμως είναι, είτε +πλούσιος είτε πτωχός αρρωστήση, να πηγαίνη μόνος του εις του +ιατρού, και όστις έχει την ανάγκην άλλου, διά να κυβερνηθή, να +αποτείνεται αυτός εις τον κατάλληλον προς τούτο, και όχι ο +άρχων, που αξίζει αληθινά το όνομα αυτό, να παρακαλή τους +άλλους να δεχθούν τας υπηρεσίας του· όπως έχουν όμως τα +πράγματα, δεν θα γελασθής, αν παραβάλης τους σημερινούς +πολιτικούς άρχοντας με τους ναύτας, που ελέγαμεν τώρα, και +αυτούς, που ωνόμαζαν αχρήστους και ικανούς να κυττάζουν μόνον +τα άστρα, με τους αληθινούς κυβερνήτας. — Πολύ σωστά. + + — Από μίαν λοιπόν τοιαύτην κατάστασιν πραγμάτων έπεται, ότι +δεν είναι καθόλου εύκολον, να έχη καμμίαν υπόληψιν το +κάλλιστον των επαγγελμάτων εκ μέρους εκείνων, που ακολουθούν +όλως διόλου τον αντίθετον δρόμων· αι μεγαλύτεραι δε και αι +χειρότεραι συκοφαντίαι, που ακούει η φιλοσοφία, οφείλονται εις +εκείνους, που ισχυρίζονται μόνον ότι είναι φιλόσοφοι, χωρίς να +είναι, και εξ αιτίας αυτών οι κατήγοροι της φιλοσοφίας λέγουν, +ότι οι μεν πλείστοι των οπαδών της είναι παμπόνηροι, οι δε +καλύτεροι μεταξύ των είναι άνθρωποι άχρηστοι, πράγμα το οποίον +παρεδέχθην και εγώ μαζί σου· ή όχι; — Μάλιστα. + + — Ώστε δεν είδαμεν την αιτίαν της αχρηστίας των αληθινών +φιλοσόφων; — Μάλιστα. — Θέλεις τώρα να αναζητήσωμεν και τον +αναπόφευκτον λόγον της πονηρίας των αυτοκαλουμένων φιλοσόφων, +και να προσπαθήσωμεν να αποδείξωμεν, αν ημπορέσωμεν, ότι δεν +πρέπει να επιρρίψωμεν και δι' αυτό την ευθύνην επί της +φιλοσοφίας; — Βεβαίως θέλω. + + — Ας επανέλθωμεν λοιπόν εκεί όπου εκάμναμεν λόγον περί των +φυσικών προτερημάτων και ας ενθυμηθώμεν, πως ελέγαμεν ότι +πρέπει να είναι εκ φύσεως ο αληθινός και πράγματι σοφός· η +πρώτη αρετή του, αν ενθυμήσαι, ήτο η αγάπη της αληθείας, την +οποίαν οφείλει να επιδιώκη εν παντί και πάντοτε, καθόσον άλλως +δοκησίσοφος ων, δεν ημπορεί να έχη καμμίαν σχέσιν με την +αληθινήν φιλοσοφίαν. — Πράγματι αυτό ελέγαμεν. — Ακριβώς όμως +επ' αυτού του σημείου δεν επικρατεί σήμερον πλήρης διαφορά +αντιλήψεως προς την ιδικήν μας; — Αναμφιβόλως. — Ημείς όμως +δεν θα αποκριθώμεν σωστά εις όλους τους αντιφρονούντας, ότι ο +πραγματικός φιλόσοφος είναι γεννημένος να τείνη προς το καθ' +εαυτό ον, και δεν σταματά εις τα πολλά καθ' έκαστα που κατά το +φαινόμενον θεωρούνται τοιαύτα, αλλά, χωρεί πάντοτε κατ' +ευθείαν προς τον σκοπόν του με ένα έρωτα, που τίποτε δεν +ημπορεί να ψυχράνη, και δεν τελειώνει, παρά αφού κατορθώση να +ενωθή προς αυτό με το μέρος εκείνο της ψυχής του, που έχει την +στενωτέραν συγγένειαν με την φύσιν του καθ' εαυτό όντος; και +αφού το πλησιάση και ενωθή πραγματικώς με αυτό, και απ' αυτήν +την ένωσιν γεννηθή δι' αυτόν νους και αλήθεια, τότε πλέον +αποκτά την αληθινήν γνώσιν, τότε αρχίζει να ζη αληθώς και να +τρέφεται δι' αυτής, απηλλαγμένος πλέον των ωδίνων του τοκετού; +— Δεν θα ημπορούσαμεν πράγματι να τους αποκριθώμεν καλύτερα. — +Λοιπόν, θα ημπορούσε ποτέ ο τοιούτος να αγαπά το ψεύδος, ή +τουναντίον θα το εμίσει; — Θα το εμίσει. + + — Και αφού τοιουτοτρόπως σύρη πρώτη τον χορόν η αλήθεια, δεν +ημπορεί βέβαια να ακολουθούν κατόπιν της κακίαι και +ελαττώματα. — Πώς είναι δυνατόν; — Αλλ' απεναντίας ήθη χρηστά +και δίκαια και μαζί με αυτά η σωφροσύνη. — Σωστά. — Αλλά τις η +ανάγκη να κάμωμεν πάλιν εξ αρχής την αρίθμησιν των ιδιοτήτων +της φιλοσοφικής φύσεως; ενθυμείσαι βέβαια, ότι παρεδέχθημεν ως +απαραιτήτους αυτής ιδιότητας την ανδρείαν, το μεγαλείον της +ψυχής, την ευμάθειαν και την μνήμην και τότε μας διέκοψες εσύ, +Αδείμαντε, ότι ο καθένας θα ηναγκάζετο να συμφωνήση με αυτά +που λέγομεν, εάν όμως αφήση τους λόγους, και στρέψη προς +αυτούς τους ιδίους, περί των οποίων πρόκειται, θα έβλεπε, +λέγει, ότι άλλοι μεν εξ αυτών είναι άχρηστοι, οι περισσότεροι +δε γεμάτοι με κάθε κακίαν και πονηρίαν και ημείς ερευνώντες +την αφορμήν αυτής της κατηγορίας, εφθάσαμεν εις τούτο: να +εξετάσωμεν, διατί οι περισσότεροι φιλόσοφοι είναι κακοί· τούθ' +όπερ μας ηνάγκασε να ορίσωμεν πάλιν εξ αρχής την φύσιν και τον +χαρακτήρα των αληθινών φιλοσόφων. — Πράγματι αυτό έγινε. + + — Αυτήν λοιπόν την φύσιν πρέπει τώρα να εξετάσωμεν πώς +διαφθείρεται, και εξαφανίζεται κατά το πλείστον, μικρόν δε +μέρος διαφεύγει την καταστροφήν· και είναι εκείνοι, τους +οποίους, ακριβώς διά τούτο, τους ονομάζουν όχι πονηρούς, αλλά +αχρήστους· και ακολούθως θα εξετάσωμεν την φύσιν των ψευδών +και κατ' απομίμησιν φιλοσόφων, οι οποίοι σφετεριζόμενοι +επάγγελμα ανώτερον των δυνάμεών των και της αξίας των, +υποπίπτουν εις μύρια ατοπήματα, και γίνονται αφορμή να +δυσφημίζεται γενικώς και παρά πάντων, καθώς λέγεις, η +φιλοσοφία. — Και ποίαι είναι αι αφορμαί της διαφθοράς αυτής; — +Εγώ θα σου τας αναπτύξω, εάν ημπορέσω· εις αυτό όμως, υποθέτω, +θα συμφωνήσουν όλοι, ότι σπανίως και ολίγισται τοιαύται φύσεις +παρουσιάζονται μεταξύ των ανθρώπων, αι οποίαι να συνενώνουν +όλας εκείνας τας ιδιότητας, που οφείλει να έχη ο τέλειος και +πραγματικός φιλόσοφος· ή δεν το παραδέχεσαι; — Και πάρα πολύ +μάλιστα. — Και αυταί πάλιν αι ολίγαι, πρόσεξε εις πόσους +κινδύνους καταστροφής υπόκεινται. — Ποίοι είναι αυτοί οι +κίνδυνοι; — Εκείνο, που θα σου φανή το πλέον παράδοξον, είναι +ότι εκάστη από τας ιδιότητας της φιλοσοφικής φύσεως, που τας +εθεωρήσαμεν ουσιώδεις και απαραιτήτους, διαφθείρουν πολλάκις +την ψυχήν, που τας έχει, και την αποσπούν από την φιλοσοφίαν +δηλαδή η ανδρεία, η σωφροσύνη, και όλα τα άλλα, που +ανεφέραμεν. — Πολύ παράξενον αλήθεια να το ακούση κανείς. — +Ακόμη δε προς τούτοις όλα τα λεγόμενα αγαθά την διαφθείρουν +και την αποσπούν, η ωραιότης, ο πλούτος, η δύναμις του +σώματος, αι ισχυραί συγγένειαι και όλα τα παρόμοια· διότι από +αυτά εννοείς τι θέλω να είπω εν γένει. — Εννοώ, αλλά πολύ +ευχαρίστως θα ήθελα να μου τα εξηγήσης ακριβέστερον. + + — Κράτησε καλά αυτήν την γενικήν αρχήν, και δεν θα σου φανούν +καθόλου παράδοξα αυτά, που σου είπα πριν, αλλ' απεναντίας +φυσικώτατα και αυταπόδεικτα. — Και ποία είναι αυτή η γενική +αρχή; — Όλοι γνωρίζομεν, ότι παν σπέρμα είτε φυτού είτε ζώου, +το οποίον δεν ήθελε τύχη της καταλλήλου τροφής, κλίματος ή +εποχής, όσον ισχυρότερον εκ φύσεως είναι, τόσον περισσότερον +το επηρεάζει η έλλειψις των καταλλήλων προς ανάπτυξίν του +όρων, διότι το κακόν είναι εναντιώτερον εις το αγαθόν, παρά +εις το μη αγαθόν. — Πραγματικώς. — Έχει λοιπόν τον λόγον του, +ότι μία καλή φύσις υφίσταται την επίδρασιν των μη ευνοϊκών +όρων περισσότερον από μίαν κακήν. — Μάλιστα. — Δεν δυνάμεθα +λοιπόν, φίλε μου Αδείμαντε, να διαβεβαιώσωμεν κατά τον ίδιον +τρόπον, ότι και όσαι ψυχαί είναι κάλλιον πεπροικισμέναι εκ +φύσεως, όταν δεν τύχουν καλής ανατροφής, καταντούν και αι +πλέον χειρότεραι; ή νομίζεις ότι τα μεγάλα αδικήματα και η +άκρατος πονηρία γεννώνται εις τας κοινάς ψυχάς και όχι μάλλον +εις τας ισχυράς εκείνας, τας οποίας μία κακή ανατροφή +διέφθειρεν, ενώ μία ασθενής φύσις δεν ημπορεί ποτε να γίνη +αιτία ούτε μεγάλων αγαθών, ούτε μεγάλων κακών; — Αυτό και εγώ +παραδέχομαι. + + — Κατά συνέπειαν η φιλοσοφική, καθώς την εδέχθημεν, φύσις, +όταν μεν τύχη, νομίζω, της προσηκούσης καλλιεργείας και +παιδεύσεως, κατ' ανάγκην θα φθάση βαθμηδόν εις τον ανώτατον +βαθμόν της τελειότητος, όταν όμως σπείρεται και αναπτύσσεται +εις όχι κατάλληλον έδαφος, θα καταντήση εις όλως διόλου +αντίθετα αποτελέσματα, εκτός πλέον αν τύχη της βοηθείας +κανενός θεού· ή πιστεύεις και συ, όπως το φαντάζονται πολλοί, +ότι υπάρχουν νέοι διαφθειρόμενοι από κάποιους σοφιστάς, ότι +ευρίσκονται τοιούτοι μεμονωμένοι σοφισταί διαφθορείς, και όχι +ότι αυτοί ακριβώς, που τα λέγουν αυτά, είναι οι μεγαλύτεροι +σοφισταί, ικανοί να διαπλάσουν και να τους κάμουν όπως τους +θέλουν, και νέους και γέροντας και άνδρας και γυναίκας; — Και +πού το κάμνουν αυτό; — Όταν συναθροίζωνται σωρηδόν οι πολλοί +εις τας εκκλησίας, τα δικαστήρια, τα θέατρα, τα στρατόπεδα, ή +εις καμμίαν άλλην κοινήν συνάθροισιν του πλήθους και με πολύν +θόρυβον άλλοτε μεν αποδοκιμάζουν τα λεγόμενα ή τα πραττόμενα, +άλλοτε δε τα επιδοκιμάζουν, υπερβολικά εις αμφοτέρας τας +περιστάσεις, χειροκροτούντες και κραυγάζοντες, ενώ μαζί με +αυτούς και οι λίθοι και ο τόπος, εις τον οποίον ευρίσκονται, +αντηχούν και κάμνουν διπλάσιον τον θόρυβον ή της αποδοκιμασίας +ή του επαίνου των· τι λοιπόν θέλεις να σου κάμη ένας νέος, που +θα ευρεθή εις τοιαύτην σκηνήν; όσον και εξαίρετον και αν έλαβε +ανατροφήν κατ' ιδίαν, είναι δυνατόν να ανθέξη και να μη +ναυαγήση εν μέσω αυτών των επαίνων ή των αποδοκιμασιών; είναι +δυνατόν να μη τον παρασύρη το ρεύμα, και όπου τον φέρη, και να +μη συμμερισθή τας κρίσεις αυτών περί του καλού και του κακού, +και να μη συμμορφωθή και με την καθ' όλου διαγωγήν των, και +εις το τέλος να γίνη όμοιος και απαράλλακτος με όλους; — Αυτό +θα γίνη κατ' ανάγκην. + + — Και όμως δεν ανεφέραμεν ακόμη την μεγαλυτέραν ανάγκην. — +Ποίαν; — Εκείνην την οποίαν, όταν δεν κατορθώνουν να πείσουν +με τους λόγους, επιβάλλουν με τα έργα αυτοί οι περίφημοι +σοφισταί και διδάσκαλοι· ή δεν γνωρίζεις, ότι τιμωρούν τον μη +πειθόμενον με στέρησιν των πολιτικών του δικαιωμάτων και της +περιουσίας του, με χρηματικά πρόστιμα και με θάνατον επί +τέλους; — Το γνωρίζω και πολύ καλά μάλιστα. — Ποίος λοιπόν +σοφιστής νομίζεις, ή ποία άλλη ιδιωτική διδασκαλία δύναται να +υπερισχύση απέναντι τοιούτων μαθημάτων; — Καμμία, πιστεύω. — +Πραγματικώς, και θα ήτο μάλιστα και μεγάλη μωρία να το +δοκιμάση καν· διότι ούτε υπάρχει, ούτε ποτέ υπήρξεν, ούτε και +θα υπάρξη ψυχή αληθινά ενάρετος, της οποίας η εκπαίδευσις να +αντισταθμίση την διδασκαλίαν τοιούτων ανθρώπων· και λέγω το +ανθρωπίνως δυνατόν, φίλε μου· εξαιρώ το τι ημπορεί να κάμη η +βοήθεια του θεού· διότι, γνώριζέ το, αν εν τοιαύτη καταστάσει +πολιτειών κατορθώση κανείς να σωθή και γίνη ό,τι πρέπει να +γίνη, βεβαίως δυνάμεθα να υποστηρίξωμεν, δίχως φόβον να +διαψευσθώμεν, ότι την σωτηρίαν του θα οφείλη εις την θείαν +χάριν. Και εγώ είμαι αυτής της ιδέας. + + — Να έχης ακόμη και αυτήν την ιδέαν. — Ποίαν; — Όλοι αυτοί οι +επί μισθώ ιδιωτικοί διδάσκαλοι, τους οποίους ο λαός ονομάζει +σοφιστάς, και των οποίων τα μαθήματα νομίζει ότι +αντιστρατεύονται προς εκείνα που διδάσκει ο ίδιος, δεν κάμνουν +άλλο, παρά να επαναλαμβάνουν εις τους νέους τας ιδίας αρχάς +και θεωρίας, που ακολουθεί αυτός ο λαός εις τας συναθροίσεις +του, και αυτό είναι που ονομάζουν διδασκαλίαν της σοφίας· το +ίδιον δηλαδή πράγμα, όπως ένας άνθρωπος να εσπούδαζε +προσεκτικά τας εμφύτους ορμάς και τας ορέξεις ενός μεγάλου και +ισχυρού θηρίου, πώς πρέπει να το πλησιάση, πού πρέπει να το +εγγίση, πότε και από τι γίνεται άγριον ή ήμερον, τι είδους +φωνάς συνηθίζει να εκβάλλη κατά τας διαφόρους περιστάσεις, και +ποίον τόνον φωνής όταν ακούη εξερεθίζεται ή καταπραΰνεται, +αφού δε τα μάθη όλα αυτά με τον καιρόν και από την συνήθειαν, +να το ονομάση αυτό σοφίαν και να το κάμη τέχνην του, την +οποίαν να αρχίση να διδάσκη, χωρίς πράγματι να γνωρίζη από +αυτάς τας συνηθείας και τας ορέξεις του θηρίου, ποίον είναι το +καλόν ή το κακόν, το αγαθόν ή το αισχρόν, το δίκαιον ή το +άδικον, αλλά συμμορφώνη την κρίσιν του με τα διάφορα ένστικτα +του ζώου και ονομάζη καλά μεν εκείνα που του προξενούν +ευχαρίστησιν, κακά δε όσα το εξαγριώνουν, δίκαια εκείνα που +ικανοποιούν τας φυσικάς του ανάγκας, δίχως καμμίαν άλλην +διάκρισιν, διότι ούτε ο ίδιος ποτέ κατενόησε ούτε εις τους +άλλους είναι ικανός να καταδείξη, ποία ουσιώδης πράγματι +διαφορά υπάρχει μεταξύ του απολύτου και του σχετικού καλού· +ένας τοιούτος διδάσκαλος, 'πέ μου να ζης, δεν θα σου εφαίνετο +πολύ αλλόκοτος; — Βεβαιότατα. + + — Και νομίζεις λοιπόν ότι διαφέρει καθόλου από αυτόν, εκείνος +που το θεωρεί σοφίαν του να γνωρίζη τας ορέξεις και τας +επιθυμίας των πολλών εις τας δημοσίας των συναθροίσεις, είτε +περί πολιτικών ζητημάτων πρόκειται, είτε περί ζωγραφικής, είτε +περί μουσικής; είναι προφανές ότι, εάν κανείς αποφασίση να +επιδείξη εις καμμίαν τοιαύτην συνάθροισιν των πολλών ή ένα +ποιητικόν του έργον, ή άλλο προϊόν της τέχνης του, ή τους +υποβάλλη σχέδιον δημοσίας ωφελείας, και εξαρτήση την επιτυχίαν +του από την κρίσιν του πλήθους, είναι ανάγκη αναπόφευκτος να +συμμορφωθή κατά πάντα με ό,τι τους αρέσει και εγκρίνουν· +ήκουσες όμως ως τώρα ποτέ κανένα από αυτούς τους πολλούς, να +αποδεικνύη με επιχειρήματα, που να μην είναι καταγέλαστα ότι +αυτά που εκτιμά ως ωραία και καλά, είναι πράγματι και τοιούτα; +— Όχι, και ούτε ποτέ πιστεύω να ακούσω. + + — Εκτός λοιπόν όλων αυτών των συλλογισμών κάμε και τον εξής +ακόμη· είναι ποτέ δυνατόν να παραδεχθή το πλήθος και να το +πιστεύση ως ορθόν, ότι το ωραίον είναι έν, όλως διόλου +ξεχωριστόν από τα πολλά ωραία, και εν γένει το καθεαυτό ον +είναι ανεξάρτητον από τα πολλά αντικείμενα του είδους του; — +Όχι, δεν είναι δυνατόν. — Ώστε ο λαός δεν ημπορεί να είναι +φιλόσοφος. — Αδύνατον. — Κατ' ανάγκην επομένως όσοι +επιδίδονται εις την φιλοσοφίαν θα περιφρονούνται από τους +πολλούς. — Κατ' ανάγκην. — Επίσης και υπό των ιδιωτικών αυτών +διδασκάλων, των σοφιστών, οι οποίοι ερχόμενοι εις συνάφειαν με +τον όχλον, επιθυμούν να τα έχουν καλά μαζί του και να είναι +αρεστοί εις αυτόν. — Αυτό είναι φανερόν. + + — Κατόπιν λοιπόν όλων αυτών, ποίαν ελπίδα σωτήριας βλέπεις +διά την φιλοσοφικήν φύσιν, ώστε να επιμείνη σταθερά εις το +έργον της και να φθάση επί τέλους εις τον προορισμόν της; +κρίνε το και μόνος σου απ' όσα είπαμεν προηγουμένως· έχομεν +παραδεχθή, ότι ο αληθινός φιλόσοφος πρέπει να έχη εκ φύσεως +ευμάθειαν, μνήμην, ανδρείαν και μεγαλοψυχίαν. — Μάλιστα. — Ο +τοιούτος λοιπόν δεν θα είναι ευθύς εκ παιδικής ηλικίας πρώτος +εις όλα μεταξύ των συνομηλίκων του, αν τύχη μάλιστα να έχη και +ανάλογα σωματικά προτερήματα με τα ψυχικά; — Πώς να μη; — Όταν +λοιπόν φθάση εις ώριμον ηλικίαν θα προθυμοποιηθούν βέβαια και +οι οικείοι του και οι συμπολίται του να χρησιμοποιήσουν τα +προτερήματά του προς το συμφέρον των. — Βεβαιότατα. — Θα +αρχίσουν λοιπόν να του υποβάλλουν τας παρακλήσεις των και τας +περιποιήσεις των, διά να προκαταλάβουν και εξασφαλίσουν υπέρ +εαυτών με τας κολακείας των την δύναμιν, που θα αποκτήση μίαν +ημέραν. — Αυτό γίνεται συνήθως. — Τι νομίζεις λοιπόν ότι θα +γίνη ο τοιούτος μεταξύ τοιούτων, μάλιστα αν τύχη να ανήκη εις +μίαν πόλιν μεγάλην και ο ίδιος να είναι πλούσιος και ευγενούς +καταγωγής, ακόμη δε και εύμορφος και με επιβλητικόν +παρουσιαστικόν; δεν θα καταντήση να συλλάβη τας παραβολωτέρας +ελπίδας, μέχρι και του να φαντασθή ότι είναι προωρισμένος να +διοικήση Έλληνας και βαρβάρους, και με αυτάς τας τρελλάς ιδέας +του μεγαλείου του να παραφουσκώση από έπαρσιν και εγωισμόν, +χάρις εις την κουφόνοιάν του; — Και βέβαια αυτό θα πάθη. + + — Εάν λοιπόν, ενώ ευρίσκεται υπ' αυτάς τας συνθήκας, τον +πλησιάση κάποιος εύμορφα εύμορφα και τολμήση να του δώση να +καταλάβη την αλήθειαν, ότι δεν έχει νουν εις το κεφάλι του, +του χρειάζεται όμως, αλλ' ότι αυτό το πράγμα δεν αποκτάται +χωρίς να κοπιάση κανείς πολύ δια την απόκτησίν του, νομίζεις +ότι θα είναι εύκολον να τείνη ευήκοον ους εις τας συμβουλάς +του, ύστερ' από τόσα κακά που το έχουν κυριευμένον; — Κάθε +άλλο βέβαια. + + — Εάν λοιπόν ένας, χάρις εις την καλήν του φύσιν και εις την +συγγένειαν που έχουν με αυτήν εκείνοι οι λόγοι, τους ακούση +οπωσδήποτε και καμφθή και τον τραυήξη η φιλοσοφία, τι νομίζεις +πως θα κάμουν εκείνοι, οι οποίοι θα νομίσουν ότι χάνουν +τοιουτοτρόπως την υποστήριξιν και την φιλίαν, που επερίμεναν +από αυτόν; δεν θα βάλουν τα πάντα εις ενέργειαν, και λόγους +και έργα, διά να τον μεταπείσουν, και δεν θα στραφούν +συγχρόνως και εναντίον εκείνου που εζήτησε να τον παρασύρη, +διά να μη το κατορθώση, με όλα τα μέσα που διαθέτουν; — Αυτό +θα συμβή χωρίς άλλο. — Ημπορεί λοιπόν ποτέ να επιδοθή ο +τοιούτος εις την φιλοσοφίαν; — Όχι πολύ. + + — Βλέπεις λοιπόν ότι δεν είχαμεν άδικον να λέγωμεν, ότι και +αυτά τα συστατικά της φιλοσοφικής φύσεως, όταν δεν τύχουν της +δεούσης καλλιεργείας, γίνονται πολλάκις αφορμή να αποσπάσουν, +τρόπον τινά, τον άνθρωπον από του φυσικού του προορισμού, καθ' +ον τρόπον και τα πλούτη κα! όλα τα λεγόμενα αγαθά αυτού του +είδους; — Πράγματι, είχες μέγα δίκαιον. + + — Κατ' αυτόν λοιπόν τον τρόπον, αγαπητέ μου, είναι που +διαφθείρονται και χάνονται αι προνομιούχοι εκείναι φύσεις, αι +προωρισμέναι διά το άριστον των επαγγελμάτων, μολονότι και +αλλέως είναι τόσον σπάνιοι, όπως είπαμεν. Από αυτούς βγαίνουν +οι άνθρωποι, οι οποίοι προξενούν και τα μεγαλύτερα κακά εις +τας πόλεις και τους ιδιώτας, αλλά και τα μεγαλύτερα πάλιν +καλά, εάν τύχη και στραφούν εις τον καλόν δρόμον· ενώ μία +φύσις μετρία δεν είναι ποτέ ικανή να κάμη τίποτε μεγάλον, ούτε +καλόν ούτε κακόν, ούτε εις πόλιν ούτε εις ιδιώτην. — Έχεις +πληρέστατον δίκαιον. + + — Αυτοί λοιπόν, που ήσαν κυρίως γεννημένοι διά την +φιλοσοφίαν, αφού την απαρνηθούν τοιουτοτρόπως και την +παρατήσουν εις την μέσην έρημην και παραπονεμένην, και οι +ίδιοι ζουν ένα βίον, που δεν τους ταιριάζει και όχι αληθινόν, +και εκείνην αφήνουν ορφανήν και απροστάτευτον εις την +διάκρισιν ανθρώπων αναξίων, που παίρνουν την θέσιν των, διά να +την καταντροπιάσουν ναι να την διαπομπεύσουν εις τοιούτον +βαθμόν, ώστε έχουν δίκαιον εκείνοι που της ψάλλουν όσα λέγεις +εσύ πως της ψάλλουν: ότι από τους ιδικούς της άλλοι μεν τίποτε +δεν αξίζουν, οι δε περισσότεροι είναι πανάθλιοι και +παμπόνηροι. — Αυτά πραγματικώς είναι που λέγουν. + +Και δεν έχουν, είπομεν, άδικον διότι βλέποντες άλλοι +ανθρωπίσκοι κενήν αυτήν την θέσιν, τόσον δε ζηλευτήν με τα +λαμπρά ονόματα και τους τίτλους που την κοσμούν, παραιτούν +ευχαρίστως το ταπεινόν των επάγγελμα, το οποίον ίσως έτυχε να +εξασκούν και με κάποιαν περισσοτέραν από τους άλλους +ευδοκίμησιν, και ρίπτονται εις τας αγκάλας της φιλοσοφίας, +απαράλλακτα, όπως εκείνοι οι κακούργοι, οι οποίοι +δραπετεύοντες από τας ειρκτάς ευρίσκουν άσυλον εις τους ιερούς +ναούς· διότι η φιλοσοφία, μολονότι κατήντησε να ευρίσκεται εις +αυτήν την κατάστασιν, διατηρεί οπωσδήποτε πάντα απέναντι των +άλλων τεχνών μίαν υπεροχήν και ένα μεγαλοπρεπέστερον αξίωμα· +και αυτό είναι που ζηλεύουν οι πολλοί εκείνοι, οι οποίοι ούτε +εκ φύσεως είναι πλασμένοι δι' αυτήν, και, όπως έχουν τα σώματά +των παραμορφωμένα από τας χειρωνακτικάς των εργασίας και +τέχνας, τοιουτοτρόπως έχουν και τας ψυχάς στρεβλωμένας και +εξευτελισμένας από την βαναυσότητα· ή ημπορούσε να γίνη +αλλέως; — Έχεις δίκαιον. + + — Και νομίζεις πως διαφέρουν καθόλου, να τους ιδής, από ένα +γύφτον, κακόμοιρον και φαλακρόν, που μόλις προ ολίγου εξήλθεν +από τας φυλακάς, κατώρθωσε δε να κάμη μερικά λεπτά, και τώρα, +αφού εξεβρώμησεν εις το λουτρόν, καινουργιοφορεμένος σαν +γαμβρός, ετοιμάζεται να νυμφευθή την κόρην του κυρίου του, την +οποίαν η πτωχεία και η εγκατάλειψις κατήντησαν εις αυτήν την +ανάγκην; — Αλήθεια, δεν υπάρχει μεγάλη διαφορά. — Τι παιδιά +λοιπόν περιμένεις να σου γεννήσουν αυτοί, όχι νόθα και έκφυλα; +— Κατ' ανάγκην. — Επίσης και αυτοί οι ανάξιοι παιδεύσεως +άνθρωποι, όταν παρ' αξίαν πλησιάσουν την φιλοσοφίαν, τι +διανοήματα και τι ιδέας περιμένεις να σου γεννήσουν; τι άλλο +παρά σοφίσματα, καθώς πράγματι αξίζει να τα ονομάζωμεν, και +τίποτε γνήσιον, που να φέρη τον τύπον της αληθινής σοφίας; — +Τίποτε άλλο, πραγματικώς. + + — Μένει λοιπόν ένας παρά πολύ ελάχιστος αριθμός αξίων του +ονόματος φιλοσόφων ή θα είναι καμμία εξαιρετική και τελείως +μορφωμένη διάνοια, που εσώθη διά της φυγής και, δι' έλλειψιν +των διαφθορέων, κατώρθωσε να διατηρηθή εις την μελέτην της +σοφίας, ή καμμία μεγάλη ψυχή, που εγεννήθη εις μικράν πόλιν, +και από περιφρόνησιν δεν ανεμίχθη ποτέ εις τα πολιτικά, ή και +από άλλην τέχνην, την οποίαν δικαίως απηξίωσε να εξακολουθήση, +επεδόθη από φυσικήν προδιάθεσιν εις την φιλοσοφίαν· άλλους δε +πάλιν ίσως να εστάθη ικανός να συγκρατήση ο χαλινός του φίλου +μας του Θεάγους· διότι εις τον Θεάγη ευρίσκοντο ηνωμένα όλα τα +άλλα, που θα ημπορούσαν να τον αποσπάσουν από την φιλοσοφίαν· +αλλ' η ανάγκη να φροντίζη διαρκώς διά το νοσηρόν σώμα του, τον +απομακρύνει από τα πολιτικά και τον κρατεί εις την σπουδήν· +όσον δι' εμέ, δεν αξίζει να κάμω λόγον διά το δαιμόνιόν μου, +διότι παρόμοιον πράγμα ή εις ένα ή εις κανένα δεν έτυχε έως +τώρα· και από αυτούς λοιπόν τους ολίγους, που γεύονται ή +εγεύθησαν την γλυκύτητα και την μακαριότητα που παρέχει η +σοφία, είδον όμως αφ' ετέρου και την μανίαν των πολλών και την +αθλίαν κατάστασιν εις την οποίαν ευρίσκεται η διοίκησις των +πολιτικών πραγμάτων, και ότι είναι δύσκολον να ευρεθή +σύμμαχος, μετά του οποίου να αναλάβη τις την υπεράσπισιν της +δικαιοσύνης, χωρίς κίνδυνον, ως να έχη πέση μέσα εις άγρια +θηρία, που ούτε θέλει να συμμερισθή τας αδικίας των, ούτε όμως +είναι ικανός, ένας αυτός, να αντισταθή εις την αγριότητά των, +βέβαιος ότι θα είναι ανωφελής και διά τον εαυτόν του και διά +τους άλλους και θα χαθή άδικα πριν να προσφέρη καμμίαν +εκδούλευσιν εις την πατρίδα του και εις τους φίλους του — όλα +αυτά λοιπόν έχων υπ' όψιν του προτιμά να μείνη εις την ησυχίαν +του και να κυττάζη τη δουλειά του· και όπως ένας, όταν πιάση +εξαφνική κακοκαιρία, αποσύρεται οπίσω από ένα τοίχον, διά να +προφυλαχθή από την σκόνην και την ανεμοζάλην. τοιουτοτρόπως +και αυτός, ενώ βλέπει τους άλλους να τους παρασύρη η ανομία +και η κακία, θα ήτο ευχαριστημένος, εάν οπωσδήποτε ζήση εις +αυτόν τον κόσμον καθαρός από κάθε αδικίαν και κακόν έργον και +εξέλθη από την ζωήν με την συνείδησιν αναπαυμένην και πλήρη +καλών ελπίδων. — Δεν θα ήτο μικρόν το κατόρθωμά του, αν +εξήρχετο τοιουτοτρόπως από αυτήν την ζωήν. — Ούτε όμως και +πολύ μεγάλον, επειδή δεν έτυχε να εύρη την πολιτείαν που του +εταίριαζε· διότι μόνον εις μίαν τοιαύτην και ο ίδιος ο +φιλόσοφος θα ημπορούσε να φθάση υψηλότερα, και εις την +πολιτείαν και τους ιδιώτας να φανή χρήσιμος και πράγματι +σωτήρ. + +Κατεδείξαμεν λοιπόν επαρκώς, καθώς μου φαίνεται, τους λόγους +διά τους οποίους τόσον κατηγορείται, όχι όμως και δικαίως, η +φιλοσοφία· δεν ηξεύρω όμως εάν έχης να προσθέσης τίποτε άλλο +εσύ. — Τίποτε δεν έχω πλέον να είπω επάνω εις αυτό· ήθελα +μόνον να ακούσω, ποίον από τα υπάρχοντα πολιτεύματα λέγεις, +ότι συνάδει εις την φιλοσοφίαν; — Απολύτως κανένα, και ακριβώς +με αυτό έχω να κάμω, πως δεν υπάρχει ούτε ένα είδος +πολιτεύματος άξιον διά την φιλοσοφικήν φύσιν· και δι' αυτό την +βλέπομεν να διαστρέφεται και να διαφθείρεται, και, όπως ένας +ξενικός σπόρος, που μεταφυτευθή εις άλλο έδαφος, εκφυλίζεται +και αφομοιώνεται εις το τέλος με τον εγχώριον, τοιτοτρόπως και +αυτή δεν ημπορεί να κρατήση την φυσικήν της δύναμιν και +αποβάλλει τον αρχικόν της χαρακτήρα· εάν όμως επιτύχη +πολίτευμα, του οποίου η τελειότης να είναι ανάλογος με την +ιδικήν της, τότε θα το δείξη ότι είναι αληθώς κάτι τι θείον, +όλα δε τα άλλα, και χαρακτήρες και επιτηδεύματα, είναι απλώς +ανθρώπινα· τώρα, χωρίς άλλο, είσαι έτοιμος να με ερωτήσης, +ποίον είναι αυτό το πολίτευμα. — Δεν το ευρήκες· δεν ήθελα να +ερωτήσω αυτό, αλλ' εάν είναι το πολίτευμα που εθεσπίσαμεν +ημείς διά την πόλιν μας, ή κανένα άλλο. — Εκείνο ακριβώς, +εκτός ενός σημείου, που του λείπει ακόμη· και ναι μεν είπαμεν +και τότε, ότι έπρεπε να εύρωμεν ένα τρόπον, να διατηρήται +πάντοτε εις την πόλιν το αυτό πνεύμα του πολιτεύματος, υπό το +οποίον συ ο νομοθέτης εθέσπισες τους θεμελιώδεις νόμους. — +Ναι, το είπαμεν. — Αλλά δεν ανεπτύχθη επαρκώς αυτό το σημείον, +από τον φόβον των δυσκολιών, τας οποίας αντιλαμβανόμενοι και +σεις, εδηλώσατε ότι θα ήτο μακρά και δυσχερής η εξέτασις· +καθόσον μάλιστα και όσα μας μένουν ακόμη να είπωμεν, δεν είναι +καθόλου εύκολον να τα αναπτύξωμεν. — Τι δηλαδή; — Τίνα μέτρα +πρέπει να ληφθούν, διά να εξασφαλισθή η διατήρησις της +φιλοσοφίας εις την πολιτείαν μας· διότι κάθε μεγάλη +επιχείρησις είναι επισφαλής και, καθώς λέγει η παροιμία, όλα +τα καλά είναι δύσκολα. — Αλλ' όμως δεν πρέπει να μείνη το +πράγμα ατελές και χρειάζεται να αναπτυχθή και αυτό το σημείον, +διά να συμπληρωθή. + + — Δεν θα είναι η έλλειψις καλής θελήσεως εκ μέρους μου, αλλά +της απαιτουμένης ικανότητος, που θα με εμποδίση ίσως· όσον διά +την προθυμίαν μου, εδώ είσαι και θα ιδής· και βλέπε αμέσως με +πόσον θάρρος και με ποίαν παρακεκινδυνευμένην τόλμην μέλλω να +ισχυρισθώ, ότι με την φιλοσοφίαν πρέπει να ακολουθώμεν όλως +διόλου την εναντίαν μέθοδον εκείνης, που είναι σήμερον εν +χρήσει. — Πώς δηλαδή; — Σήμερον, όσοι τέλος πάντων σπουδάζουν +φιλοσοφίαν, αρχίζουν πάρα πολύ μικροί, μόλις σχεδόν εξέρχονται +από την παιδικήν ηλικίαν, και επί πλέον μοιράζουν τον χρόνον +των σπουδών των μεταξύ αυτής και της οικονομολογίας και των +εμπορικών, όταν δε πλησιάζουν εις το δυσκολώτερον μέρος της, +δηλαδή την διαλεκτικήν, τα αφήνουν εις την μέσην, και οι +μάλλον προωδευμένοι μεταξύ αυτών· όσον διά το κατόπιν, το +θεωρούν και πολύ, αν αποφασίσουν να παρασταθούν, +προσκαλούμενοι, εις καμμίαν φιλοσοφικήν διάλεξιν, και το +κάμνουν μάλλον διά να περάσουν την ώραν των· όταν δε φθάση το +γήρας, εκτός ολιγίστων εξαιρέσεων, ο ζήλος των διά την +φιλοσοφίαν σβύνεται πολύ περισσότερον από τον ήλιον του +Ηρακλείτου, καθόσον μάλιστα δεν θα αναφθή πλέον. — Τι λοιπόν +πρέπει να γίνεται; — Όλως διόλου το αντίθετον^ εις μεν την +παιδικήν και νεανικήν ηλικίαν, πρέπει να περιορίζεται το +πράγμα εις μίαν εκπαίδευσιν και σπουδήν ανάλογον με τας +πνευματικάς των δυνάμεις, και συγχρόνως, καθ' ήν εποχήν +αυξάνει και δυναμώνει το σώμα, να δίδεται πολύ μεγάλη φροντίς +δι' αυτό, διά να ημπορή μίαν ημέραν να εξυπηρετή το πνεύμα εις +την σπουδήν της φιλοσοφίας· όσον δε προχωρεί η ηλικία και +αρχίζει η ψυχή να τελειοποιήται, να επιτείνεται και η +εκγύμνασις αυτής με τα δυσκολώτερα μαθήματα· τέλος, όταν +παρακμάζη η δύναμις και δεν τους επιτρέπη πλέον να λαμβάνουν +μέρος ούτε εις τον πόλεμον, ούτε εις τα πολιτικά, τότε πλέον +να είναι ελεύθεροι να παραδοθούν αποκλειστικώς εις την +φιλοσοφίαν, χωρίς να κάμνουν τίποτε άλλο, διά να περάσουν τον +υπόλοιπον βίον εν μακαριότητι, και να εύρουν μετά θάνατον εις +τον άλλον κόσμον μοίραν ανταξίαν προς τον βίον που έζησαν εδώ +κάτω. + +Πραγματικώς με μεγάλην προθυμίαν και ζήλον τα λέγεις, Σωκράτη· +νομίζω όμως ότι οι περισσότεροι από τους ακροατάς σου, και +πρώτος ο Θρασύμαχος, είναι έτοιμοι με μεγαλυτέραν προθυμίαν να +σου αντιτείνουν. Μη ζητής να μου βάλης τώρα ζιζάνια με τον +Θρασύμαχον, αφού έχομεν γίνη πλέον φίλοι, αν και πριν δεν +είμεθα εχθροί· διότι εγώ θα καταβάλω όλας μου τας προσπαθείας, +έως ότου κατορθώσω να πείσω και αυτόν και τους άλλους· ή +τουλάχιστον να τους γίνω χρήσιμος διά μίαν άλλην περίστασιν, +όταν θα επανέλθουν πάλιν εις την ζωήν, και τύχη να ευρεθούν +εις τοιαύτην συζήτησιν. — Πολύ μικρήν, βλέπω, διορίαν τους +βάζεις. — Ειπέ μάλλον μηδαμινήν, εν σχέσει με το άπειρον του +χρόνου· επί τέλους, δεν παραξενεύομαι και πολύ, που δεν +παραδέχονται οι περισσότεροι όσα είπα· είναι πράγματα βέβαια, +που δεν τα είδαν ποτέ ακόμη να γίνουν και ακούουν συνήθως επ' +αυτού του αντικειμένου λόγους, εις τους οποίους με άκραν +επιτήδευσιν επιδιώκεται μόνον η συμμετρία των φράσεων, και όχι +λόγους απλούς και φυσικούς, όπως έλθουν εις την γλώσσαν· αν +ειπής και δι' άνθρωπον, που να είναι κομμένος με όλην την +δυνατήν ακρίβειαν και συμμετρίαν επάνω εις το πρότυπον της +αρετής, ποτέ τους βέβαια δεν είδαν τοιούτον επί κεφαλής μιας +πόλεως, που να είναι και αυτή επίσης πρότυπον τελειότητος· ή +έχεις εναντίαν ιδέαν; — Καθόλου. + + — Αλλ' ούτε προσέτι ηξιώθησάν ποτε να παρακολουθήσουν, όπως +χρειάζεται, τας συζητήσεις ανθρώπων σωστών και ελευθέρων, που +να ζητούν την αλήθειαν με όλον των τον ζήλον και με κάθε +τρόπον απλώς και μόνον χάριν αυτής της αληθείας, να +περιφρονούν δε τας κομψολογίας και τας σοφιστείας και κάθε τι +που τείνει προς επίδειξιν ή λέγεται από πνεύμα αντιλογίας, +όπως συμβαίνει συνήθως εις τα δικαστήρια ή εις τας +συναναστροφάς. — Και αυτό αλήθεια. + + — Δι' όλους λοιπόν αυτούς τους λόγους και δι' όλα αυτά που +είχα υπ' όψιν μου, εδίσταζα και εγώ τότε να εκφέρω ελευθέρως +την γνώμην μου· είπα όμως επί τέλους, αναγκαζόμενος από την +αλήθειαν, ότι είναι αδύνατον να υπάρξη ούτε πόλις, ούτε +πολίτευμα, ούτε άνθρωπος επίσης τέλειος, εκτός αν καμμία +ευτυχής ανάγκη υποχρεώση αυτούς τους ολίγους φιλοσόφους, που +ονομάζονται σήμερον όχι πονηροί, αλλά άχρηστοι, να αναλάβουν, +εκόντες άκοντες, την διοίκησιν της πόλεως, καθώς και την ιδίαν +την πόλιν να τους υπακούση· ή εάν από κάποιαν θείαν έμπνευσιν +καταλάβη έρως αληθινός της αληθινής φιλοσοφίας εκείνους που +είναι σήμερα βασιλείς και μονάρχαι ή τους υιούς αυτών. Ότι δε +τάχα είναι αδύνατον να γίνη το ένα ή το άλλο από αυτά, ή ακόμη +και τα δύο, είναι ισχυρισμός που δεν έχει κανένα λόγον κατά +την ιδέαν μου· διότι δικαίως τότε θα εθεωρούμεθα καταγέλαστοι +ημείς, εάν εκαθήμεθα εδώ να λέγωμεν πράγματα όμοια με ματαίας +ευχάς· ή όχι; — Μάλιστα. + + — Εάν λοιπόν συνέβη εις το άπειρον διάστημα του χρόνου, που +διέρρευσεν έως τώρα, να ευρέθησαν φιλόσοφοι έξοχοι εις την +ανάγκην να αναλάβουν την διοίκησιν πολιτείας, ή και αν το +πράγμα γίνεται και σήμερον εις κανένα βάρβαρον τόπον, που να +κείται μακράν έξω από την περιοχήν των γνωστών μας χωρών, ή αν +θα γίνη κάποτε εις το μέλλον, είμεθα έτοιμοι να υποστηρίξωμεν +διά του λόγου, ότι υπήρξεν η ειρημένη πολιτεία, ή ότι υπάρχει +και θα υπάρξη, όταν αύτη η Μούσα κάμη κατοχήν της πόλεως· +διότι δεν είναι πράγμα αδύνατον να γίνη, ούτε ημείς λέγομεν +πράγματα αδύνατα· δύσκολα, μάλιστα· αυτό και ημείς δεν το +αρνούμεθα. — Και εγώ αυτής της ιδέας είμαι. + + — Θα μου επαναλάβης όμως πάλιν ότι δεν είναι αυτής της ιδέας +και οι πολλοί; — Ίσως. — Ω ευλογημένε, μην αδικής δα και τόσον +τους πολλούς· αλλά κύτταξε ποίαν ιδέαν θα σχηματίσουν, εάν +αντί να φιλονεικής μαζί των, προσπαθήσης να τους συμφιλιώσης +με την φιλοσοφίαν και να διαλύσης την κακήν υπόληψιν, που +επικρατεί περί αυτής· εάν τους δώσης να καταλάβουν ποίους εσύ +εννοείς φιλοσόφους και καθορίσης, όπως το εκάμαμεν πριν, τον +αληθινόν τους χαρακτήρα καθώς και το πραγματικόν των έργον, +διά να μη νομίζουν, ότι ομιλείς δι' εκείνους τους φιλοσόφους, +που φαντάζονται αυτοί· ή μήπως, εάν ίδουν υπ' αυτήν την έποψιν +τα πράγματα, θα μου είπης πάλιν, ότι θα επιμένουν πάντα να +έχουν διαφορετικήν ιδέαν και άλλα θα σου αποκρίνονται; ή +νομίζεις ότι ημπορεί να τα έχη κανείς με ένα άνθρωπον, που δεν +θέλει ποτέ το κακόν, ή να φθονή ένα, που δεν είναι φθονερός, +όταν ο ίδιος είναι άχολος και ήμερος; εγώ τουλάχιστον σε +προλαμβάνω και λέγω, ότι μάλλον μεταξύ των ολίγων και όχι +μεταξύ του πλήθους ημπορεί κανείς να εύρη ένα τόσον δύσκολον +χαρακτήρα. — Μα και εγώ να σου ειπώ συμφωνώ εις αυτό μαζί σου. +— Αι, λοιπόν, δεν συμφωνείς και εις τούτο ακόμη μαζί μου; ότι +εκείνο που διαθέτει τόσον κακώς τους πολλούς εναντίον της +φιλοσοφίας, είναι ακριβώς αυτοί που εισβάλλουν, κατόπιν, ούτως +ειπείν, μέθης, εις την οικίαν της, χωρίς να τους ταιριάζη +καθόλου, και αρχίζουν να λοιδορούν και να υβρίζουν τους +ανθρώπους και να δεικνύουν κάθε εχθρικήν προς αυτούς διάθεσιν, +πράγμα το οποίον ήκιστα συμβιβάζεται με την φιλοσοφίαν; — Και +πολύ μάλιστα συμφωνώ. + + — Διότι βέβαια, φίλε μου Αδείμαντε, εκείνος, που αφοσιώνεται +αληθινά εις την μελέτην της αληθείας, ούτε καιρόν έχει να +καταβιβάζη το βλέμμα του εις τα συνήθη και καθημερινά έργα των +ανθρώπων, και να πιάνεται με αυτούς και να δημιουργή φθόνους +και μίση γύρω του· αλλ' απεναντίας προσηλωμένοι πάντοτε εις +πράγματα, που τα διέπει τάξις ωρισμένη και έχουν υπόστασιν +αναλλοίωτον, που δεν βλάπτουν ποτέ το ένα το άλλο, αλλά +φυλάττουν τας αυτάς διαθέσεις και την αυτήν σχέσιν μεταξύ των, +δεν ημπορούν παρά να τα μιμούνται και οι ίδιοι και να +αφομοιώνωνται προς αυτά· ή νομίζεις πως υπάρχει τρόπος να +μείνη κανείς ανεπηρέαστος και να μη μιμηθή ένα πράγμα, που το +λατρεύει και ζη πάντα μαζί του; — Αδύνατον. + + — Τοιουτοτρόπως και ο φιλόσοφος, αφού έχει να κάμη πάντοτε με +πράγματα θεία, που τα διέπει τάξις αναλλοίωτος, γίνεται και +αυτός θείος και μετρημένος εις όλας του τας πράξεις, όσον +τουλάχιστον είναι αυτό δυνατόν δι' άνθρωπον διότι εις όλα τα +ανθρώπινα θα έχη πάντα να εύρη κανείς κάτι. — Έχεις δίκαιον. + + — Εάν λοιπόν τον υποχρεώση κάποια ανάγκη, εκείνα που βλέπει +και μελετά εκεί, να τα εφαρμόση και εις τα ανθρώπινα ήθη και +να νομοθετήση διά τον δημόσιον και ιδιωτικόν βίον των ομοίων +του, χωρίς να περιορίζεται μόνον εις την τελειοποίησιν του +εαυτού του, νομίζεις ότι θα γίνη κακός διδάσκαλος και +εισηγητής της σωφροσύνης και της δικαιοσύνης και πάσης εν +γένει πολιτικής αρετής; — Κάθε άλλο βέβαια. + + — Αλλ' αν ακόμη και ο λαός κατορθώση να εννοήση ότι είναι +αληθινά όλα αυτά που λέγομεν διά τους φιλοσόφους, θα +εξακολουθή να τους έχη εις το κακόν, και δεν θα μας πιστεύσουν +που τους λέγομεν, ότι είναι αδύνατον να ευδαιμονήση μία +πολιτεία, παρά μόνον εάν χαράξουν το σχέδιόν της οι ζωγράφοι +εκείνοι, που έχουν προ των οφθαλμών των ως υπόδειγμα το θείον +πρότυπον; — Θα αλλάξουν βέβαια γνώμην, αν εννοήσουν την +αλήθειαν· αλλά πώς θα κάμουν οι φιλόσοφοι διά να χαράξουν αυτό +το σχέδιον; + + — Θα θεωρήσουν την πόλιν και τας ψυχάς των ανθρώπων ως ένα +πίνακα, τον οποίον εν πρώτοις οφείλουν να κάμουν τελείως +καθαρόν· πράγμα που δεν είναι και πολύ εύκολον· γνώριζε όμως +ότι εις αυτό θα διαφέρουν αμέσως από τους άλλους, διότι δεν θα +θελήσουν να εγγίσουν ούτε ιδιώτην ούτε πόλιν μηδέ να γράψουν +νόμους, πριν ή τους παραλάβουν καθαρούς, ή το κάμουν αυτό οι +ίδιοι. Και πολύ σωστά. Τώρα λοιπόν πρέπει να προσχεδιάσουν το +διάγραμμα της πολιτείας; — Πώς όχι; — Έπειτα λοιπόν, νομίζω, +θα αρχίσουν να εργάζωνται συστηματικώς, και θα στρέφουν συχνά +να κυττάζουν και από το ένα μέρος και από το άλλο, και προς το +φύσει καλόν και δίκαιον και ηθικόν και όλα τα τοιαύτα, και +προς το ανθρωπίνως τοιούτον αναμιγνύοντες δε και συνδυάζοντες +τα δύο ταύτα στοιχεία θα σχηματίσουν τον αληθινόν άνθρωπον, +κατ' εκείνο το παράδειγμα, το οποίον ο Όμηρος ονομάζει +θεόμορφον και όμοιον με τους θεούς, όταν απαντάται εις ένα +άνθρωπον. — Πολύ σωστά. — Εννοείς βέβαια ότι θα γίνη ανάγκη, +τώρα να σβύνουν αυτό, έπειτα πάλιν να το αναζωγραφίζουν, έως +ότου επιτύχουν να κάμουν τας ανθρωπίνας ψυχάς όσον ενδέχεται +περισσότερον θεοφιλείς. — Κατ' αυτόν τον τρόπον θα γίνη, +αλήθεια, ωραιοτάτη η εικών. + + — Λοιπόν υπάρχει τώρα τουλάχιστον ελπίς να πείσωμεν εκείνους, +που έλεγες πως θα χυθούν επάνω μας με όλα τα σωστά των, ότι +ένας τοιούτος ζωγράφος των πολιτειών είναι ο φιλόσοφος +εκείνος, διά τον οποίον εξωργίζοντο τότε, όταν ημείς τους +ελέγαμεν ότι πρέπει να του αναθέσωμεν την διοίκησιν των +πόλεων; και δεν θα καταπραϋνθώσι πλέον τώρα, κατόπιν αυτών τα +οποία ήκουσαν ; — Και πολύ μάλιστα, εάν τουλάχιστον έχουν +νουν. + + — Διότι τι θα έχουν πλέον να μας αντιτείνουν; ότι δεν είναι +οι φιλόσοφοι ερασταί του όντος και της αληθείας; — Θα ήτο +άτοπος αυτός ο ισχυρισμός. — Ότι η φύσις και ο χαρακτήρ αυτών, +όπως τον εζωγραφίσαμεν ημείς, δεν πλησιάζει προς ό,τι +τελειότατον υπάρχει; — Ούτε αυτό. — Ή ότι μία τοιαύτη φύσις, +εάν τύχη και της προσηκούσης εκπαιδεύσεως, δεν θα είναι εις +θέσιν παρά κάθε άλλην να αποκτήση την τελείαν αρετήν και την +σοφίαν; ή θα προκρίνουν εκείνους μάλλον, τους οποίους ημείς +απεκλείσαμεν από τας τάξεις των αληθινών φιλοσόφων; — Όχι +βέβαια. — Υπάρχει λοιπόν φόβος να εξαγριωθούν πλέον, όταν τους +λέγωμεν, ότι είναι αδύνατον να τεθή τέρμα εις τα δεινά που +υφίστανται και αι πολιτείαι και οι πολίται, ούτε να συντελεσθή +εμπράκτως η πολιτεία, την οποίαν ημείς διά του λόγου +εσχεδιάσαμεν, πριν ή αναλάβουν την πάσαν εξουσίαν εις την +πόλιν οι φιλόσοφοι; — Ίσως ολιγώτερον. — Θέλεις λοιπόν να +αφήσωμεν κατά μέρος αυτό το ίσως, και να είπωμεν ότι τους +κατεπραΰναμεν τελείως και ότι είναι πλέον πεπεισμένοι εντελώς, +ίνα, αν όχι άλλο, αλλ' από εντροπήν τουλάχιστον μείνουν +σύμφωνοι μαζί μας; — Το θέλω μάλιστα. + + — Ας τους θεωρήσωμεν λοιπόν αυτούς πεπεισμένους ως προς το +σημείον τούτο· ποίος τώρα θα μας αμφισβητήση, ότι δεν είναι +δυνατόν να γεννηθούν τέκνα βασιλέων ή δυναστών, που να έχουν +φυσικήν προδιάθεσιν διά την φιλοσοφίαν; — Κανείς. — Και αφού +γεννηθούν τοιούτοι, θα έχη κανείς να είπη, ότι κατ' +αναπόφευκτον ανάγκην θα διαφθαρούν; ότι βέβαια είναι δύσκολον +να σωθούν, και ημείς το παραδεχόμεθα· ότι όμως εις όλον το +διάστημα του χρόνου δεν ημπορεί ούτε ένας ποτέ από όλους να +σωθή, υπάρχει κανείς να το ισχυρισθή; — Και πώς; — Αλλ' όμως +αρκεί και ένας να υπάρξη, και να έχη πόλιν που να θέλη να τον +ακούση, διά να κατορθώση όλα αυτά, που θεωρούνται τώρα +αδύνατα. — Πραγματικώς αρκεί. — Διότι αν ευρεθή ένας άρχων να +θέση τους νόμους και τας διατάξεις, που ωρίσαμεν ημείς, δεν +είναι βέβαια αδύνατον να θελήσουν και οι πολίται να υποβληθούν +εις αυτούς. — Καθόλου βέβαια αδύνατον. — Αλλά τάχα μήπως θα +ήτο παράδοξον και αδύνατον, να επέλθουν και εις άλλων τον νουν +εκείνα, που εσκέφθημεν και παρεδέχθημεν ημείς; — Όχι βέβαια. — +Ότι δε αυτά είναι άριστα, αν υποτεθή ότι είναι δυνατά, νομίζω +το απεδείξαμεν ήδη εν τοις έμπροσθεν αρκετά πειστικώς. — +Αρκετά βέβαια. — Το τελικόν μας λοιπόν τώρα συμπέρασμα είναι, +ότι η νομοθεσία μας, εάν ήθελεν εφαρμοσθή, θα ήτο η +τελειοτάτη· και ότι, είναι μεν δύσκολον το πράγμα να γίνη, όχι +όμως και αδύνατον. — Εις αυτό πράγματι τι συμπέρασμα +καταλήγομεν. + + — Αφού λοιπόν μόλις και μετά βίας επήρε τέλος αυτό το ζήτημα, +δεν πρέπει τώρα να εξετάσωμεν και όσα υπολείπονται ακόμη, πώς +δηλαδή και με ποίας μαθήσεις και ασκήσεις θα μορφώσωμεν τους +ικανούς να διαφυλάξουν αδιάφθορον το πολιτικόν μας σύστημα, +και εις ποίαν ηλικίαν θα τους εφαρμόζωμεν έκαστον αυτών των +μαθημάτων; — Πρέπει πράγματι. + + — Εις τίποτε, δεν με ωφέλησεν η σοφία μου, που εζήτησα πριν +να αποφύγω τας δυσκολίας του ζητήματος της κοινοκτημοσύνης των +γυναικών, της τεκνοποιίας και του διορισμού των αρχόντων, +επειδή εγνώριζα πόσον λεπτόν ήτο αυτό και πόσον δυσχερές να +εφαρμοσθή τελείως εις την πραγματικότητα· διότι τώρα πάλιν +παρουσιάζεται μ' όλα ταύτα η ανάγκη να επανέλθω εις αυτά· και +το μεν ζήτημα των γυναικών και των τέκνων ετελείωσεν +οριστικώς, είναι όμως ανάγκη να επαναλάβω εξ αρχής το ζήτημα +των αρχόντων· ελέγαμεν λοιπόν, εάν ενθυμήσαι, ότι πρέπει να +έχουν μέγαν ζήλον δια το καλόν της πόλεως και να δοκιμάζεται +αυτός ο ζήλος και με ηδονάς και με λύπας, ούτως ώστε μήτε από +πόνους μήτε από φόβους μήτε από καμμίαν άλλην μεταβολήν να +φαίνωνται ότι λησμονούν το αξίωμα τούτο, και όστις δεν +ημπορέση να υποστή την δοκιμασίαν να απορρίπτεται, όστις δε +εξέλθη αδιάφθορος, όπως ο χρυσός από το πυρ, να καθίσταται +άρχων και να του δίδωνται πάσαι αι τιμαί και αι διακρίσεις και +εφ' όσον ζη και μετά θάνατον. Αυτά είναι όσα ελέγαμεν τότε, αν +και με πολλάς υπεκφυγάς και επιφυλάξεις, από φόβον μήπως +κινήσω ζητήματα, εις τα οποία ακριβώς έχομεν εμπέση τώρα. — +Σωστότατα τα λέγεις τα ενθυμούμαι όλα. + + — Εδίσταζα λοιπόν τότε, φίλε μου, να είπω αυτά που επί τέλους +απετόλμησα να εκστομίσω· τώρα όμως, που το πρώτον βήμα έγινε, +ας το ειπούμεν αδιστάκτως, ότι οι άριστοι φύλακες που θα +διορίζωμεν πρέπει να είναι φιλόσοφοι. — Ας το ειπούμεν. — +Σκέψου όμως πόσον ολίγους τοιούτους θα έχης φυσικά· διότι +σπανίως συμβαίνει αι ιδιότητες, αι οποίαι, καθώς ανεπτύξαμεν, +πρέπει να ενυπάρχουν εις την φιλοσοφικήν φύσιν, να ευρίσκωνται +συνηνωμέναι εις το αυτό άτομον, αλλ' ως επί το πλείστον +ευρίσκονται μοιρασμέναι. — Τι δηλαδή εννοείς; — Εκείνοι που +είναι προικισμένοι με ευμάθειαν, με καλόν μνημονικόν, που +έχουν πνεύμα εύστροφον και οξύ και άλλας τοιαύτας σχετικάς +ιδιότητας, δεν συμβαίνει συνήθως να είναι αφ' ενός μεν +θερμουργοί και μεγαλεπήβολοι, συγχρόνως δε τοιούτοι, ώστε να +δύνανται να ρυθμίζουν την ζωήν των με το πνεύμα της τάξεως, +της ησυχίας, της σταθερότητος, αλλά από την φυσικήν οξύτητα +του χαρακτήρος των παρασύρονται όπως λάχη και καμμία πλέον +ευστάθεια εις το τέλος δεν τους μένει. — Αλήθεια είναι αυτό +που λέγεις. + + — Απεναντίας οι ευσταθείς χαρακτήρες και που εύκολα δεν +μεταβάλλονται, τους οποίους θα ημπορούσε κανείς να +μεταχειρισθή με μεγαλυτέραν εμπιστοσύνην, και μένουν εις τον +πόλεμον απαθείς και ασυγκίνητοι από κάθε φόβον, αυτοί πάλιν +πάσχουν το ίδιον πράγμα και εις τα μαθήματα, έχουν την αυτήν +δυσκινησίαν και βραδύτητα πνεύματος, είναι ως αποναρκωμένοι, +και σχεδόν τους πιάνη χασμουρητό και νύστα, όταν είναι ανάγκη +να τελειώσουν καμμίαν σπουδαίαν εργασίαν. — Πραγματικώς. — +Ημείς όμως είπαμεν ότι πρέπει να μετέχουν εις τον ανώτατον +βαθμόν και από τας δύο αυτάς ιδιότητας, άλλως δεν θα ήτο +ανάγκη να λάβωμεν καν τον κόπον διά την τελειοτάτην +εκπαίδευσίν των, ούτε να τους ανυψώσωμεν εις τας τιμάς της +εξουσίας. — Πολύ σωστά. + + — Δεν το παραδέχεσαι λοιπόν τώρα ότι σπανιώτατοι θα είναι οι +τοιούτοι χαρακτήρες; — Πώς όχι; — Πρέπει λοιπόν να τους +υποβάλλωμεν εις την δοκιμασίαν όλων εκείνων που ελέγαμεν τότε +και πόνων και φόβων και ηδονών, εκτός δε τούτου, πράγμα τι +οποίον παρελείψαμεν τότε να είπωμεν, πρέπει να τους +εκγυμνάζωμεν εις μέγαν αριθμόν μαθημάτων, διά να ίδωμεν αν το +πνεύμα των είναι ικανόν να βαστάση τας μεγίστας σπουδάς, ή θα +αποδειλιάση, όπως συμβαίνει με άλλους εις τους σωματικούς +αγώνας. — Πρέπει βέβαια να τους υποβάλωμεν εις αυτήν την +εξέτασιν· αλλά ποίας ονομάζεις μεγίστας σπουδάς; + + — Θα ενθυμήσαι βέβαια, ότι, αφού διεκρίναμεν τρία μέρη της +ψυχής, επροσπαθήσαμεν να καθορίσωμεν εις ποίον έκαστον εξ +αυτών ανήκει η δικαιοσύνη και η ανδρεία και η σωφροσύνη και η +σοφία. — Εάν δεν το ενθυμούμην, δεν θα ήμην άξιος να ακούω τα +επίλοιπα. — Ενθυμείσαι ακόμη και τι είχαμεν ειπή πριν από +αυτά; — Τι; — Ελέγαμεν ότι, διά να κατανοήσωμεν αυτά με πάσαν +την δυνατήν ακρίβειαν, υπήρχεν άλλη μακροτέρα οδός, την οποίαν +έπρεπε να διατρέξωμεν διά να το κατορθώσωμεν, ηδυνάμεθα όμως +και από τα προηγούμενα να εξαγάγωμεν αποδείξεις, αι οποίαι +οπωσδήποτε να μας χρησιμεύσουν διά το ζήτημα· και σεις +εδηλώσετε ότι αρκείσθε με αυτόν τον δεύτερον τρόπον^ και +τοιουτοτρόπως επραγματεύθημεν τότε το ζήτημα, όχι μεν μετά της +προσηκούσης, κατά την γνώμην μου, ακριβείας, εάν δε +ικανοποιητικώς διά σας, είσθε οι αρμόδιοι σεις να το ειπήτε. — +Εγώ τουλάχιστον έμεινα ευχαριστημένος, μου εφάνη δε ότι και οι +άλλοι επίσης. + + — Αλλ', ω φίλε μου, εις ζητήματα τοιαύτης σπουδαιότητος, κάθε +απόδειςις από την οποίαν λείπει έστω και το παραμικρόν, δεν +ημπορεί ποτε να είναι επαρκής· διότι το ατελές δεν ημπορεί να +είναι το ορθόν μέτρον κανενός πράγματος· πολλοί όμως ενίοτε +φαντάζονται ότι είναι αρκετόν και ότι δεν είναι ανάγκη να +προχωρήσουν περαιτέρω. — Πραγματικώς πολλοί το παθαίνουν αυτό +από οκνηρίαν της σκέψεως. — Αλλά ένα τοιούτον ελάττωμα πρέπει +να είναι ολωσδιόλου ξένον από τον φύλακα της πόλεως και των +νόμων. — Φυσικώτατα. + + — Πρέπει λοιπόν, αγαπητέ μου, ο τοιούτος να διατρέξη την +μεγαλυτέραν εκείνην οδόν, που είπαμεν, και να καταβάλη όχι +ολιγωτέρους κόπους διά την μάθησιν παρά διά την εκγύμνασιν του +σώματος· αλλέως, όπως ελέγαμεν και τώρα, ποτέ δεν θα φθάση εις +το τέλος της υψίστης εκείνης επιστήμης, η οποία παρά κάθε +άλλον του ταιριάζει. — Και πώς; υπάρχει λοιπόν και άλλο τι +ανώτερον της δικαιοσύνης και των λοιπών αρετών, που +επραγματεύθημεν; — Υπάρχει μάλιστα· και δι' αυτάς ακόμη τας +αρετάς, που ανεφέραμεν, είναι ανάγκη να μην αρκεσθή, όπως τώρα +εμείς, εις το απλούν σχεδιογράφημά των, αλλ' οφείλει +απεναντίας να ζητήση τελειότατα επεξειργασμένην την εικόνα· +διότι δεν θα ήτο γελοίον, δι' άλλα μεν πράγματα μικρού λόγου +άξια, να εντείνη όλας του τας προσπαθείας, διά να τα έχη όσον +το δυνατόν ακριβέστατα και σαφέστατα, να μη θεωρή δε τα +σπουδαιότατα άξια της μεγίστης ακριβείας; — Είναι ορθότατος ο +συλλογισμός σου· νομίζεις όμως ότι θα σε αφήσωμεν να περάσης, +χωρίς να σε ερωτήση κανείς, ποίον είναι αυτό το μέγιστον +μάθημα, που λέγεις, και εις τι αναφέρεται: + + — Όχι βέβαια, αλλά ερώτα με και συ· άλλως τε μου το ήκουσες +όχι μίαν ή δύο φοράς ως τώρα· ή όμως δεν το ενθυμείσαι, ή +έβαλες πάλιν εις τον νουν σου να με δυσκολεύης με νέας +ενστάσεις· και αυτό μάλλον πιστεύω· διότι πολλάκις έχεις +ακούση, ότι το μέγιστον μάθημα είναι η ιδέα του αγαθού, την +οποίαν προσλαμβάνουν και η δικαιοσύνη και αι άλλαι αρεταί, διά +να γίνουν χρήσιμοι και ωφέλιμοι· και τώρα γνωρίζεις πολύ καλά, +ότι δι' αυτό πρόκειται να ομιλήσω, ακόμη δε ότι γνωρίζομεν +αυτήν την ιδέαν του αγαθού όχι πολύ επαρκώς· εάν δε δεν την +γνωρίζωμεν, ηξεύρεις ότι τίποτε δεν μας ωφελεί να γνωρίζωμεν +όλα τα άλλα τελειότατα, χωρίς αυτήν, όπως θα μας ήτο ανωφελής +και η απόκτησις παντός άλλου πράγματος, άνευ του αγαθού^ ή +νομίζεις ότι θα μας ωφελούσε τίποτε να είχαμεν αποκτήση το +κάθε τι, εάν δεν ήτο αυτό και καλόν; ή να ηξεύραμεν όλας τας +γνώσεις του κόσμου, εάν δεν ήσαν αυταί καλαί και ωφέλιμοι: — +Όχι, μα την αλήθειαν, δε το πιστεύω αυτό. + + — Αλλ' όμως γνωρίζεις βέβαια και τούτο ακόμη, ότι οι μεν +περισσότεροι παραδέχονται ότι το αγαθόν συνίσταται εις την +ηδονήν, οι δε λεπτότεροι εις την φρόνησιν. — Πώς όχι; — Και +ότι προς τούτοις οι παραδεχόμενοι αυτό το τελευταίον δεν έχουν +να δείξουν τι είναι αυτή η φρόνησις του αγαθού. — Αστείος, μα +την αλήθειαν, ορισμός. — Πώς όχι, αφού, ενώ μας ονειδίζουν πως +δεν γνωρίζομεν το αγαθόν, έπειτα μας ομιλούν δι' αυτό ως να το +εγνωρίζαμεν; διότι λέγουν, ότι είναι η φρόνησις του αγαθού, ως +να ήμεθα υποχρεωμένοι να εννοήσωμεν τι λέγουν μόλις ανοίξουν +το στόμα των και προφέρουν την λέξιν αγαθόν. — Πολύ σωστά. + + — Αλλά και εκείνοι που ορίζουν το αγαθόν ότι είναι η ηδονή, +μήπως περιπίπτουν εις μικροτέραν πλάνην από τους άλλους; ή +μήπως δεν αναγκάζονται και αυτοί να ομολογήσουν ότι υπάρχουν +και ηδοναί κακαί; — Βεβαίως. — Ώστε καταντούν, νομίζω, να +παραδέχωνται ότι τα ίδια είναι και καλά και κακά· ή όχι; — +Μάλιστα. + + — Δεν είναι λοιπόν φως φανερόν, ότι αυτό το ζήτημα υπόκειται +εις πολλάς και μεγάλας αμφισβητήσεις; — Πώς όχι; — Αλλά δεν +είναι επίσης φανερόν ότι προκειμένου μεν περί του ωραίου και +περί του δικαίου, οι περισσότεροι και εις τους λόγους των και +εις τας πράξεις των θα ηρκούντο εις εκείνο, το οποίον θα τους +εφαίνετο ως τοιούτον, ενώ προκειμένου περί του αγαθού, κανείς +δεν θα ηρκείτο πλέον εις τα φαινόμενα, αλλά πάντες ζητούν το +πραγματικόν αγαθόν και απορρίπτουν το κατ' επίφασιν τοιούτον; +— Αναμφιβόλως. + + — Λοιπόν, αυτό το πράγμα του οποίου την απόκτησιν επιζητεί +πάσα ψυχή και χάριν του οποίου πράττει τα πάντα, διά να +μαντεύση τι είναι, ευρίσκεται δε πάντοτε εις απορίαν και εις +την αδυναμίαν να το ορίση ακριβώς και με την ακράδαντον +εκείνην πίστιν, που έχει διά τα άλλα πράγματα, ένεκα δε τούτου +δεν δύναται να καρπωθή το εξ αυτών όφελος, αυτό λοιπόν το +τόσον μέγα και σπουδαίον πράγμα ημπορούμεν να είπωμεν ότι +επιτρέπεται να το γνωρίζουν κατ' αυτόν το τρόπον αμυδρώς και +ασαφώς οι άριστοι εκείνοι της πόλεώς μας, εις τους οποίους θα +εμπιστευθώμεν και θα παραδώσωμεν τα πάντα; — Όχι βέβαια. — +Πιστεύω πράγματι, ότι δεν θα είχε πάρα πολύ μεγάλην αξίαν ο +φύλαξ εκείνος της πόλεως, ο οποίος θα κατέχη την ιδέαν του +ωραίου και του δικαίου, χωρίς να γνωρίζη και ποίαν σχέσιν +έχουν αυτά με το αγαθόν, υποθέτω δε ότι και εκείνα είναι +αδύνατον να κατανοήση κανείς επαρκώς δίχως την προηγουμένην +γνώσιν αυτού. — Και πολύ σωστά το υποθέτεις. — Δεν θα λάβη +λοιπόν την τελειοτάτην αυτής διακόσμησιν η πολιτεία μας, εάν ο +φύλαξ, που θα έχη την ανωτάτην εποπτείαν της, συνενώνη, εκτός +του δικαίου και του ωραίου, και την επιστήμην μαζί του αγαθού; +— Κατ' ανάγκην· αλλά συ, Σωκράτη, τι παραδέχεσαι ότι είναι το +αγαθόν, επιστήμη ή ηδονή; ή τίποτε άλλο εκτός αυτών: + + — Καλός είσαι· τα εγνώριζα καθαρά και από πριν, πως δεν είσαι +συ άνθρωπος να αρκεσθής με ό,τι παραδέχονται συνήθως οι άλλοι +περί αυτών. — Διότι δεν μου φαίνεται, Σωκράτη, λογικόν, ένας +άνθρωπος, που καταγίνεται τόσον καιρόν με αυτά τα ζητήματα, να +γνωρίζη μεν τας ιδέας των άλλων επ' αυτού του αντικειμένου, να +μη λέγη δε την ιδικήν του. — Πολύ καλά^ σου φαίνεται όμως +λογικόν να ομιλή κανείς περί πράγματος, που δεν γνωρίζει, ως +να το εγνώριζε; — Καθόλου βέβαια· θα ημπορούσε όμως να λέγη +μίαν εικασίαν, η οποία θα του εφαίνετο πιθανή. — Μα πώς; δεν +έμαθες ακόμη πόσον γελοίαι είναι όλαι αι θεωρίαι, που δεν +στηρίζονται επί της επιστήμης ; ότι και αι καλύτεραι μεταξύ +αυτών είναι, ούτως ειπείν, τυφλαί; ή νομίζεις ότι εκείνοι που +κατά τύχην ευρίσκουν μίαν αλήθειαν, χωρίς όμως να την +στηρίζουν εις λογικήν απόδειξιν, διαφέρουν καθόλου από τους +τυφλούς, που βαδίζουν ορθώς την ευθείαν οδόν ; — Έχεις +δίκαιον. + + — Προτιμάς λοιπόν να ακούης μίαν θεωρίαν άμορφον, τυφλήν και +σκοτεινήν, ενώ ημπορείς να ακούσης από άλλους μίαν καλήν και +φωτεινήν; + + — Να ζης, Σωκράτη, είπε τότε ο Γλαύκων, μη σταματήσης τώρα +εδώ εις το τέλος που ευρίσκεσαι· ημείς θα είμεθα +ευχαριστημένοι, αν πραγματευθής και περί του αγαθού, όπως το +έκαμες και περί της δικαιοσύνης και περί της σωφροσύνης και +των άλλων που ανέπτυξες. — Και εγώ επίσης θα ήμουν πολύ +ευχαριστημένος· αλλά φοβούμαι μήπως αυτό υπερβαίνη τας +δυνάμεις μου, και παρ' όλην την καλήν μου θέλησιν, το +πραγματευθώ τόσον άσχημα, ώστε να γίνω καταγέλαστος· ακούσετέ +μου που σας λέγω· ας το αφήσωμεν τώρα, καλοί μου, αυτό το +ζήτημα, τι είναι το αγαθόν^ θα μας έφερε πολύ μακρύτερα αυτή η +εξέτασις και δεν θα κατώρθωνα να σας εξηγήσω την ιδέαν μου, +ακολουθών τον δρόμων που επήραμεν ως τώρα· εκείνο όμως που +φαίνεται γέννημα του αγαθού και πανομοιότυπον αυτού, είμαι +πρόθυμος να εξετάσωμεν, εάν είσθε σύμφωνοι και σεις, ειδεμή το +αφήνωμεν και αυτό. — Λέγε μας λοιπόν, αφού είναι έτσι, διά τον +υιόν, και όσον διά τον πατέρα, μας μένεις χρεώστης δι' άλλην +φοράν. — Θα ήθελα και εγώ να εξωφλούσα μαζί σας μια για πάντα +και σεις να πάρετε το δίκαιόν σας, και όχι μόνον τους τόκους, +όπως τώρα· αρκεσθήτε όμως οπωσδήποτε εις τον τόκον του αγαθού, +εις αυτό το γέννημα του αγαθού που σας είπα· αλλά προσέξετε +μήπως σας εξαπατήσω, χωρίς να το θέλω, και σας πληρώσω τον +τόκον με κίβδηλον νόμισμα. — Έγνοια σου, θα λάβωμεν όλα μας τα +μέτρα· μόνον λέγε εσύ. + + — Θα το κάμω, αφού πρώτα σας υπενθυμίσω εκείνα που είπαμεν +πριν, και εις πολλάς άλλας περιστάσεις προηγουμένως, και +είχαμεν μείνη σύμφωνοι. — Ποία δηλαδή; — Υπάρχουν, είπαμεν, +πολλά πράγματα αγαθά, και ονομάζομεν τοιουτοτρόπως καθ' ένα +από αυτά. — Μάλιστα, το είπαμεν. — Υπάρχει όμως και το καθ' +εαυτό ωραίον και το καθ' εαυτό αγαθόν και όλα τα άλλα +τοιουτοτρόπως, τα οποία τότε ελαμβάναμεν ως πολλά, και εις το +καθ' εαυτό τούτο αποδίδομεν όλας τας μερικάς ιδιότητας, ως εις +μίαν ιδέαν απλήν και ενιαίαν. — Μάλιστα. — Και δι' εκείνα μεν +τα πολλά λέγομεν ότι είναι αντικείμενα υποπίπτοντα εις τας +αισθήσεις και όχι εις τον νουν, ενώ αι ιδέαι υποπίπτουν εις +τον νουν και όχι εις τας αισθήσεις. — Σύμφωνότατοι. + + — Διά ποίας λοιπόν αισθήσεως βλέπομεν τα ορατά πράγματα ; — +Διά της οράσεως. Και διά της ακοής βέβαια τους ήχους και με +τας άλλας αισθήσεις όλα τα άλλα αισθητά πράγματα· ή όχι; — +Μάλιστα. — Αλλά έχεις τάχα προσέξη ποτέ πόσον ο δημιουργός των +αισθήσεών μας εδημιούργησε πολυτελεστέραν την δύναμιν της +οράσεως από τας άλλας αισθήσεις; — Δεν το επρόσεξα και πολύ. — +Αλλά σκέψου κατ' αυτόν τον τρόπον· η ακοή και η φωνή έχουν +ανάγκην κανενός τρίτου πράγματος, ώστε εκείνη μεν να ακούη, η +δε φωνή να ακούεται, και το οποίον τρίτον πράγμα, εάν λείψη, +ούτε εκείνη θα ακούη, ούτε αυτή θα ακούεται; — Όχι, δεν έχουν. +Νομίζω δε, ότι και πολλαί άλλαι αισθήσεις, διά να μην είπω +όλαι, δεν χρειάζονται κανέν τοιούτον πράγμα· ή ηξεύρεις εσύ να +χρειάζωνται; — Καθόλου. — Ενώ, όσον αφορά την όρασιν, δεν +παρατηρείς ότι διά να λειτουργήση, έχει ανάγκην και ενός άλλου +πράγματος; — Πώς δηλαδή; — Αν και ενυπάρχη εις τους οφθαλμούς +η δύναμις της οράσεως, και αν επιχειρήση τις να την εφαρμόση +και την χρησιμοποιήση, και αν τα αντικείμενα που θέλει να ιδή +έχουν τα χρώματά τους, ούτε η όρασις θα ιδή τίποτε και τα +χρώματα θα μείνουν αόρατα, εάν δεν υπάρξη ακόμη και ένα τρίτον +πράγμα, προωρισμένον εκ φύσεως ακριβώς δι' αυτόν τον σκοπόν. — +Ποίον εννοείς; — Αυτό που ονομάζεις εσύ φως. — Έχεις δίκαιον. +— Η αίσθησις λοιπόν της οράσεως έχει αυτήν την όχι μικράν +υπεροχήν επί των άλλων αισθήσεων, ότι εζεύχθη προς το +αντικείμενόν της με ένα ζυγόν πολύ ανωτέρας αξίας από τους +άλλους, εκτός τουλάχιστον αν δεν έχη καμμίαν αξίαν το φως. — +Πώς; αλλά έχει και παραέχει μάλιστα. + + — Και ποίον τάχα από τους θεούς του ουρανού θεωρείς κύριον +της ενεργείας αυτής, διά της οποίας το φως κάμνει τους +οφθαλμούς να βλέπουν όσον γίνεται καλύτερα, και τα αντικείμενα +επίσης να βλέπωνται; — Τον ίδιον, που νομίζεις και συ και όλοι +οι άλλοι· διότι εννοείς βέβαια με την ερώτησίν σου τον ήλιον. +— Και να έχη τάχα αυτήν την σχέσιν όρασις με τον θεόν τούτον; +— Ποίαν δηλαδή; — Δεν είναι ήλιος βέβαια ούτε αυτή η ίδια η +όρασις, ούτε το όργανον εις το οποίον υπάρχει, δηλαδή ο +οφθαλμός. — Όχι βέβαια. — Έχει όμως την μεγαλυτέραν ομοιότητα +και αναλογίαν με τον ήλιον από τα λοιπά αισθητήρια όργανα. — +Έχει μάλιστα. Αυτήν λοιπόν την δύναμιν, που έχει, δεν την +δανείζεται από τον ήλιον από τον οποίον εκπηγάζει; — +Βεβαιότατα. — Δεν είναι λοιπόν και ο ήλιος, όχι μεν όρασις, +αλλά ο αίτιος της οράσεως, υπό της οποίας πάλιν και ο ίδιος +βλέπεται; — Έτσι είναι. + + — Ένα λοιπόν τοιούτον πράγμα να φαντασθής ότι εννοώ, όταν +ομιλώ διά το γέννημα του αγαθού, το οποίον είναι επομένως +ανάλογον με τον πατέρα, που το εγέννησε· και ό,τι είναι ο +ήλιος εις τον ορατόν κόσμον σχετικώς με την όρασιν και τα +ορατά αντικείμενα, το ίδιον είναι και αυτό εις τον νοητόν +σχετικώς με τον νουν και τα αντικείμενα της νοήσεως. — Πώς +δηλαδή; εξήγησέ μου το καλύτερα. — Γνωρίζεις βέβαια ότι οι +οφθαλμοί, όταν τους στρέφη κανείς προς τα αντικείμενα τα οποία +φωτίζει όχι το φως της ημέρας, αλλά το αμυδρόν φέγγος της +νυκτός, μόλις και μετά βίας τα διακρίνουν και ομοιάζουν σχεδόν +τυφλοί, ως να μην υπάρχη πλέον εις αυτούς καθαρά όρασις. — +Μάλιστα το γνωρίζω. — Όταν όμως στρέφουν προς τα αντικείμενα, +τα οποία καταλάμπει ο ήλιος, τότε βλέπουν ευκρινώς, και +υπάρχει εις αυτούς τους ιδίους οφθαλμούς η όρασις. — +Πραγματικώς. — Το ίδιον λοιπόν να φαντασθής ότι συμβαίνει και +με την ψυχήν όταν μεν στρέφη τα βλέμματά της εις ένα +αντικείμενον, το οποίον φωτίζει η αλήθεια και το ον, τότε το +εννοεί και το γνωρίζει ευκρινώς και φαίνεται ότι έχει νόησιν· +όταν όμως τα στρέφη προς αντικείμενον, που είναι ανακατωμένον +με σκότος, και το οποίον γεννάται και χάνεται, τότε πλέον δεν +αντιλαμβάνεται καθαρά, αλλά σχηματίζει δοξασίας, που +μεταβάλλονται άνω κάτω, και φαίνεται τότε ως να μην έχη νόησιν +— Έτσι πράγματι φαίνεται. + + — Αυτό λοιπόν, το οποίον παρέχει την αλήθειαν εις τα νοητά +αντικείμενα, και δίδει εις την ψυχήν την δύναμιν της νοήσεως, +αυτό να γνωρίζης ότι είναι η ιδέα του αγαθού, και ότι αυτή η +ιδέα είναι η αιτία της επιστήμης και της αληθείας, εφ' όσον +αύτη είναι αντικείμενον της γνώσεως· και όσον καλά και ωραία +και αν είναι και τα δύο αυτά πράγματα, η γνώσις δηλαδή και η +αλήθεια, ημπορείς να είσαι βέβαιος, χωρίς φόβον να απατηθής, +ότι η ιδέα του καλού είναι κάτι τι διαφορετικόν από αυτά και +πολύ συγχρόνως καλύτερον^ και όπως εκεί το ορθόν είναι να +θεωρήται το φως και η όρασις κάτι τι ανάλογον προς τον ήλιον, +όχι όμως και ήλιος, τοιουτοτρόπως και εδώ το ορθόν είναι να +θεωρήται η γνώσις και η αλήθεια κάτι τι που έχει μεν αναλογίαν +και ομοιότητα με το αγαθόν, δεν είναι όμως και αυτό το αγαθόν, +διότι η φύσις του αγαθού έχει ασυγκρίτως ανωτέραν αξίαν. — +Ανέκφραστος λοιπόν θα είναι η καλλονή του, αφού παρέχει μεν, +καθώς λέγεις, την επιστήμην και την αλήθειαν, είναι όμως κατά +πολύ ωραιότερον από αυτάς· και επομένως βέβαια αυτό που λέγεις +δεν είναι η ηδονή. + + — Θεός φυλάξοι! αλλά πρόσεξε καλύτερα ακόμη την εικόνα του +κατ' αυτόν τον τρόπον, που θα σου την παραστήσω. — Πώς; — +Πιστεύω να παραδέχεσαι ότι ο ήλιος όχι μόνον καθιστά ορατά τα +αντικείμενα της οράσεως, αλλά παρέχει ακόμη εις αυτά και την +γέννησιν και την αύξησιν και την τροφήν, χωρίς να είναι αυτός +γέννησις. — Βεβαίως. Κατά τον ίδιον τρόπον δύνασαι να είπης +ότι και τα αντικείμενα της νοήσεως δεν οφείλουν μόνον εις το +αγαθόν την νόησίν των, αλλά και το είναι των και την ουσίαν +των, χωρίς μολαταύτα να είναι αυτό ουσία, αλλά κάτι τι +ανώτερον και από την ουσίαν κατά την αξίαν και την δύναμιν. + +Και ο Γλαύκων με πολύ αστείον τρόπον, — Ω Απόλλων, ανέκραξε, +τι δαιμονία υπερβολή! — Είσαι εσύ η αφορμή, του είπα εγώ, που +με ηνάγκασες να ειπώ την ιδέαν μου περί αυτού του πράγματος. — +Και μη σταματήσης έως εδώ, αλλά τελείωσε, αν όχι άλλο, αυτήν· +τουλάχιστον την ομοιότητα του αγαθού προς τον ήλιον, αν +παρέλειψες τίποτε. — Πράγματι παρέλειψα και πολλά μάλιστα. — +Να μη παραλείψης μήτε το παραμικρότερον. — Πάντα θα μείνη και +πολύ, νομίζω· όμως, όσα είναι δυνατόν προς το παρόν, θα +προσπαθήσω να μη τα παραλείψω. — Έτσι μάλιστα. — Φαντάσου +λοιπόν, ότι το αγαθόν και ο ήλιος είναι, ούτως ειπείν, δύο +βασιλείς, ο ένας του νοητού κόσμου και ο άλλος του ορατού, διά +να μην είπω του ουρανού, και νομίσης πως θέλω να παίξω με τας +λέξεις· έχομεν λοιπόν δύο είδη, το νοητόν και το ορατόν. — +Μάλιστα. + + — Φαντάσου τώρα μίαν γραμμήν διηρημένην εις δύο άνισα +τμήματα, και διαίρεσε πάλιν κατά τον αυτόν λόγον έκαστον +τμήμα, και του ορατού και του νοητού, εις δύο άλλα μέρη^ +τοιουτοτρόπως θα έχης και εις τα δύο τμήματα αφ' ενός ένα +μέρος καθαρόν και αφ' ετέρου ένα μέρος αμυδρόν εις το τμήμα +του ορατού το ένα μέρος, το αμυδρόν, θα περιλαμβάνη τας +εικόνας· εννοώ δε εικόνας πρώτον μεν τας σκιάς, έπειτα δε τα +είδωλα των αντικειμένων τα οποία σχηματίζονται επί των υδάτων, +ή επί της επιφανείας των πυκνών, λείων και στιλπνών σωμάτων, +και τα παρόμοια, εάν με εννοής. — Αλλά πώς; σε εννοώ. — Εις το +άλλο μέρος θα περιλαμβάνωνται αυτά τα αντικείμενα, των οποίων +είναι αι εικόνες αύται, δηλαδή τα διάφορα ζώα, τα φυτά και εν +γένει όλα τα αντικείμενα της φύσεως ή της τέχνης. — Πολύ καλά. +— Εάν τώρα ηθέλαμεν να εφαρμόσωμεν αυτήν την διαίρεσιν επί της +αληθείας και του εναντίου της, δεν θα παρεδέχεσο ότι την αυτήν +σχέσιν έχει η εικών προς το αντικείμενον, οποίαν η γνώσις προς +την δοξασίαν; — Μάλιστα· ευρίσκω ορθοτάτην την αναλογίαν. + + — Πρόσεξε τώρα πώς πρέπει να γίνη και η διαίρεσις του νοητού +τμήματος. — Πώς; Εις δύο πάλιν^ και το μεν ένα μέρος είναι +εκείνο, που αναγκάζεται η ψυχή να το ζητή μεταχειριζομένη τας +εικόνας του ορατού τμήματος, και, επί τη βάσει μερικών +ωρισμένων υποθέσεων, όχι να ανέρχεται προς μίαν αρχήν, αλλά να +κατεβαίνη προς ένα τέλος· το δεύτερον δε μέρος είναι εκείνο, +οπού η ψυχή, ορμωμένη από μίαν υπόθεσιν, προχωρεί προς μίαν +αρχήν ανεξάρτητον πάσης υποθέσεως, με την βοήθειαν όχι των +εικόνων, που είπαμεν ανωτέρω, αλλά χρησιμοποιούσα εις την +μέθοδόν της αυτήν τας καθαράς ιδέας. — Δεν τα ενόησα και πολύ +καλά αυτά που είπες. + + — Θα τα εννοήσης αμέσως^ διότι θα σε βοηθήσουν εις την +κατανόησιν αυτά που είπα παραπάνω. Δεν αγνοείς βέβαια ότι οι +ασχολούμενοι περί την γεωμετρίαν, την αριθμητικήν και τα +τοιαύτα, λαμβάνουν μερικάς υποθέσεις π. χ. το άρτιον και +περιττόν, τα σχήματα, τα τρία είδη των γωνιών, αναλόγως της +αποδείξεως που ζητούν· αυτάς δε τας υποθέσεις τας θεωρούν ως +αξιώματα γνωστά, περί των οποίων δεν νομίζουν αναγκαίον να +δώσουν κανένα λόγον, ούτε εις εαυτούς ούτε εις τους άλλους, ως +να ήσαν φανερά εις τον καθένα· από αυτάς λοιπόν τας υποθέσεις +αρχίζουν και έπειτα, από συλλογισμόν εις συλλογισμόν, +καταντούν εις το τέλος να αποδείξουν αναμφιλέκτως, εκείνο που +ανέλαβαν να αποδείξουν. — Το γνωρίζω πολύ καλά αυτό. — +Γνωρίζεις ακόμη βέβαια, ότι μεταχειρίζονται προσέτι τας ορατάς +εικόνας, και εφαρμόζουν εις αυτάς τους συλλογισμούς των, αν +και δεν τους ενδιαφέρουν αυταί, αλλά τα αντικείμενα των οποίων +είναι εικόνες· αναφέρουν δηλαδή τους συλλογισμούς των εις αυτό +π. χ. το τετράγωνον και αυτήν την διαγώνιον, και όχι εις τας +εικόνας αυτών που χαράζουν το ίδιον προκειμένου και περί των +άλλων σχημάτων, τα οποία είτε πλάττουν είτε ζωγραφίζουν, και +των οποίων υπάρχουν ακόμη και αι σκιαί και αι εικόνες επί του +ύδατος, όλα αυτά τα μεταχειρίζονται ως μέσα, διά να γνωρίσουν +εκείνα, που δεν ημπορεί κανείς να συλλάβη αλλέως παρά διά της +διανοίας. — Είναι αληθές αυτό που λέγεις. + + — Αυτό λοιπόν είναι το ένα μέρος του νοητού τμήματος, που +έλεγα, προς ζήτησιν του οποίου είναι αναγκασμένη η ψυχή να +μεταχειρίζεται υποθέσεις όχι διά να ανέλθη εις μίαν πρώτην +αρχήν, διότι δεν είναι δυνατόν να προχωρήση πέραν αυτών των +υποθέσεων· αλλά μεταχειριζομένη εικόνας γηίνας και αισθητάς, +τας οποίας γνωρίζει μόνον διά της δοξασίας, τας υποθέτει όμως +εναργείς και φανεράς, βοηθείται υπ' αυτών διά να κατανοήση και +γνωρίση τα αληθινά σχήματα. — Ενόησα ότι κάμνεις λόγον περί +του αντικειμένου της γεωμετρίας και των άλλων συγγενών +επιστημών. + + — Εννόησε τώρα και όσα θα είπω διά το δεύτερον μέρος του +νοητού· αυτό περιλαμβάνει εκείνα, με τα οποία η ψυχή έρχεται +εις άμεσον επαφήν διά μέσου του συλλογισμού και της +διαλεκτικής τέχνης· και ενταύθα μεταχειρίζεται υποθέσεις, τας +οποίας όμως δεν λαμβάνει ως αξιώματα, αλλ' ως πραγματικάς +υποθέσεις, ως στηρίγματα ούτως ειπείν και αφετηρίας, από τας +οποίας παίρνει φόραν, διά να υψωθή μέχρι της πρώτης αρχής του +παντός, ανεξαρτήτου από πάσης υποθέσεως· και αφού την αδράξη, +κρατουμένη πάλιν από τα συμπεράσματα, που εξαρτώνται από +εκείνην, κατεβαίνει από εκεί έως το έσχατον συμπέρασμα, χωρίς +να μεταχειρισθή καθόλου κανένα αισθητόν, αλλά στηριζομένη +αποκλειστικώς και μόνον επί των καθαρών ιδεών, από τας οποίας +αρχίζει και εις τας οποίας τελειώνει. + + — Σε εννοώ, αλλά όχι και πολύ καθαρά· διότι μου φαίνεται πολύ +δύσκολον το ζήτημα που πραγματεύεσαι· νομίζω όμως ότι θέλεις +να αποδείξης, πως αι γνώσεις του όντος και του νοητού, που +αποκτώμεν διά μέσου της διαλεκτικής, είναι πολύ σαφέστεραι από +τας γνώσεις των καλουμένων τεχνών, εις τας οποίας μερικαί +υποθέσεις χρησιμεύουν ως αξιώματα· και είναι μεν ηναγκασμένοι +οι ασχολούμενοι με αυτάς τας τέχνας να μεταχειρίζωνται την +διάνοιαν και όχι τας αισθήσεις, αλλ' επειδή στηρίζονται επί +υποθέσεων και δεν ανέρχονται εις μίαν αρχήν, από της οποίας, +ως από σκοπιάς, να εξετάζουν τα πράγματα, κρίνεις ότι δεν +έχουν την καθαράν εκείνην νόησιν περί αυτών, αν και μετά της +αρχής είναι ταύτα νοητά· και διά τούτο, μου φαίνεται, +αποδίδεις εις τους γεωμετρικούς και τους τοιούτους όχι νόησιν, +αλλά διάνοιαν, την οποίαν τοποθετείς μεταξύ της δοξασίας και +της καθαράς νοήσεως. — Πολύ ωραία ενόησες την σκέψιν μου^ λάβε +λοιπόν διά τα τέσσαρα αυτά μέρη, του ορατού και του νοητού, +που είπαμεν, και τέσσαρας ενεργείας της ψυχής· την νόησιν μεν +διά το ανώτατον, την διάνοιαν διά το δεύτερον, διά το τρίτον +την πίστιν και διά το τελευταίον την εικασίαν· απόδοσε δε εις +έκαστον από τους τέσσαρας αυτούς τρόπους της γνώσεως +περισσοτέραν ή ολιγωτέραν σαφήνειαν, καθ' ήν αναλογίαν και τα +αντικείμενα αυτών μετέχουν περισσοτέρας ή ολιγωτέρας αληθείας. +— Εννοώ και συμφωνώ μαζί σου και παραδέχομαι την διάταξιν που +μου προτείνεις. + + + +ΒΙΒΛΙΟΝ Ζ'. + + + +Κατόπιν από αυτά παράστησε τώρα την ανθρωπίνην φύσιν, εν +σχέσει προς την παιδείαν και την απαιδευσίαν, με την εξής +εικόνα, που θα σου είπω. Φαντάσου ένα υπόγειον σπήλαιον, το +οποίον να έχη ανοικτήν προς το φως την είσοδον καθ' όλον το +μήκος του, και μέσα εις αυτό το σπήλαιον ανθρώπους +αλυσοδεμένους από τους πόδας και τους αυχένας εκ παιδικής +ηλικίας, εις τρόπον ώστε να μην ημπορούν να μετακινηθούν από +την θέσιν των και ούτε να βλέπουν παρά εμπρός των μόνον^ +όπισθεν δε, εις αρκετήν απόστασιν και υψηλότερά των, να υπάρχη +αναμμένη φωτιά, από την οποίαν να έρχεται το φως έως αυτούς, +μεταξύ δε αυτής και των δεσμωτών ένας δρόμος προς τα επάνω· +κατά μήκος αυτού του δρόμου φαντάσου ακόμη κτισμένον ένα +τοίχον, όπως εκείνα τα διαφράγματα που χωρίζουν τους θεατάς +από τους θαυματοποιούς και άνωθεν των οποίων οι τελευταίοι +ούτοι επιδεικνύουν τα θαύματά των. — Τα φαντάζομαι όλα αυτά. — +Φαντάσου τώρα ανθρώπους, να περνούν κατά μήκος αυτού του +τοίχου, φορτωμένοι παντοειδή αντικείμενα και ανδριάντας και +άλλα ζώα κατασκευασμένα από λίθον ή ξύλον ή απ' ό,τι άλλο, εις +τρόπον ώστε όλα αυτά να φαίνωνται επάνω από τον τοίχον, και +από αυτούς που τας σηκώνουν άλλοι μεν να ομιλούν μεταξύ των, +άλλοι δε να σιωπούν· — Είναι πολύ παράξενη η εικών, και +παράξενοι και οι δεσμώται σου. + + — Και μολαταύτα αυτοί είμεθα ημείς οι ίδιοι· και εν πρώτοις, +νομίζεις ότι αυτοί οι δεσμώται έχουν ιδή ποτέ και από τους +εαυτούς των και από τους άλλους τίποτε άλλο, εκτός από τας +σκιάς των, που σχηματίζει η λάμψις του πυρός επί του βάθους +του σπηλαίου, προς το οποίον είναι γυρισμένοι; — Και πώς να +ιδούν, αφού είναι αναγκασμένοι να κρατούν καθ' όλην την ζωήν +ακίνητον την κεφαλήν των; — Επίσης και από τα αντικείμενα που +περνούν αποπίσω των, τι άλλο παρά τας σκιάς των; — Βεβαιότατα. +— Και αν ημπορούσαν να συνδιαλέγωνται μεταξύ των, δεν νομίζεις +ότι θα εσυμφώνουν να δίδουν εις τας σκιάς, που βλέπουν να +παρελαύνουν εμπρός των, τα ονόματα αυτών των ιδίων +αντικειμένων; — Κατ' ανάγκην. — Τι δε; εάν είχε η φυλακή των +και ηχώ, όταν θα ωμίλει κανείς από εκείνους που θα επερνούσαν, +νομίζεις ότι θα εφαντάζοντο τίποτε άλλο, παρά ότι αι σκιαί, +που βλέπουν εμπρός των, είναι εκείναι που ομιλούν; — Και τι +άλλο βέβαια; — Και εν γένει δεν θα εγνώριζον, ότι υπάρχει +καμμία άλλη πραγματικότης, έξω από αυτάς τας σκιάς. — Κατ' +ανάγκην. + + — Σκέψου τώρα τι ώφειλε να συμβή φυσικά με αυτούς, εάν ήθελον +τους λύση από τα δεσμά των και τους θεραπεύση από την πλάνην +και την άγνοιάν των· ότε λοιπόν θα ελύετο ένας από αυτούς, και +ηναγκάζετο έξαφνα να σηκωθή επάνω και να στρέψη την κεφαλήν +και να βαδίση και να παρατηρήση προς το μέρος του φωτός, θα +ησθάνετο βεβαίως μεγάλους πόνους από όλα αυτά, και από το +εκθαμβωτικόν φως δεν θα ημπορούσε να ιδή καθαρά τα +αντικείμενα, των οποίων έβλεπεν έως τώρα τας σκιάς· τι δε +νομίζεις ότι ήθελεν ειπή, αν του έλεγε κανείς ότι εκείνα μεν +που έβλεπε τότε ήσαν ένα τίποτε, ενώ τώρα βλέπει σωστότερα +πράγματα πλησιέστερα προς την πραγματικότητα και μάλλον +αληθινά; και αν του εδείκνυε κανείς το καθένα, από εκείνα που +περνούν, και τον ηνάγκαζε να απαντήση τι είναι, δεν φρονείς +ότι θα περιέπιπτεν εις μεγάλην απορίαν και θα ενόμιζεν ότι +εκείνα, που έβλεπε τότε, ήσαν αληθινώτερα από αυτά που του +δεικνύει τώρα; — Αυτό βέβαια θα επάθαινε. + + — Αν δε τον ηνάγκαζαν να στρέψη τα βλέμματά του και προς αυτό +το φως, δεν θα του επονούσαν οι οφθαλμοί και δεν θα έφευγε διά +να γυρίση πάλιν προς εκείνα που ημπορεί να βλέπη, και δεν θα +ενόμιζεν, ότι αυτά είναι πολύ σαφέστερα και καθαρώτερα, από τα +άλλα που του έδειξαν; — Βεβαίως. — Εάν δε τώρα ήθελε τον +αποσπάση κανείς από το σπήλαιον, και τον ανέβαζε διά της βίας +από τον τραχύν εκείνον και ανηφορικόν δρόμων εις το φως του +ηλίου, τι μαρτύριον θα ήτο δι' αυτόν και ποίαν αγανάκτησιν θα +ησθάνετο να τον σύρουν κατ' αυτόν τον τρόπον! και όταν θα +έφθανε τέλος εις το φως, πλημμυρισμένοι οι οφθαλμοί του από +την άπλετον εκείνην λάμψιν της ημέρας, θα ημπορούσαν να ίδουν +κανένα από τα αντικείμενα που λέγομεν ημείς τώρα πραγματικά; — +Όχι βέβαια, έτσι τουλάχιστον έξαφνα. — Θα εχρειάζετο +αναμφιβόλως να συνηθίση πρώτα, διά να κατορθώση να τα +διακρίνη· και εις την αρχήν μεν θα έβλεπε ευκολώτατα τας +σκιάς, έπειτα επί της επιφανείας των υδάτων τα είδωλα των +ανθρώπων και των άλλων αντικειμένων, και τέλος αυτά τα ίδια· +ακολούθως θα ημπορούσε να στραφή προς τον ουρανόν, τον οποίον +κατ' αρχάς θα ήτο εις θέσιν να παρατηρήση την νύκτα +ευκολώτερον, με το φως των άστρων και της σελήνης, παρά την +ημέραν με το φως του ηλίου. — Πώς όχι; — Τελευταίον δε, +νομίζω, θα ημπορούσε να ατενίση όχι μόνον την εικόνα του ηλίου +επί των υδάτων, είτε τα είδωλα αυτού εις άλλας θέσεις, αλλά +αυτόν τον ίδιον εις την πραγματικήν του θέσιν και να +παρατηρήση πώς είναι. Μάλιστα. + + — Και μετά ταύτα θα ήρχιζε να σκέπτεται και θα κατέληγεν, εις +το συμπέρασμα, ότι ο ήλιος είναι εκείνος, που κάμνει τας +εποχάς και τα έτη, που κυβερνά και επιτροπεύει τα πάντα εις +τον ορατόν κόσμον, και είναι τρόπον τινά η αιτία όλων εκείνων, +όσα έβλεπον εκεί κάτω εις το σπήλαιόν των. — Είναι πράγματι +φανερόν ότι εις αυτά τα συμπεράσματα θα καταντούσε βαθμηδόν. + + — Όταν δε θα ενθυμείτο την πρώτην του κατοικίαν και την +σοφίαν, που είχαν οι συνδεσμώται του εκεί κάτω, τι νομίζεις; +δεν θα εμακάριζε μεν τον εαυτόν του διά την μεταβολήν αυτήν, +θα ελεεινολογούσε δε εκείνους; — Και πολύ μάλιστα. + + — Εάν δε υπήρχον εκεί κάτω μεταξύ των τίποτε αμοιβαί και +έπαινοι και τιμητικαί διακρίσεις δι' εκείνον που έβλεπε +οξύτατα κατά την παρέλασίν των τας σκιάς, και ενθυμείτο +ακριβέστατα ποίαι περνούν πρώται, ποίαι κατόπιν ή μαζί, και +επομένως ήτο εις θέσιν καλύτερα από κάθε άλλον, να προείπη +ποία σκιά έμελλε να παρουσιασθή εις ωρισμένην στιγμήν, τι +λέγεις; θα τας επευφημούσεν ακόμη, και θα εζήλευε πλέον +εκείνους που ετιμώντο εκεί κάτω και υπερείχον κατ' αυτόν τον +τρόπον από όλους τους άλλους; ή θα επάθαινεν εκείνο, που λέγει +ο Όμηρος διά τον Αχιλλέα και θα επροτιμούσε μυριάκις να ζη εις +τον επάνω κόσμον, έστω και να είναι δούλος ενός άλλου πτωχού +ανθρώπου και να υποφέρη ό,τι άλλο και αν είναι, παρά να +εξακολουθή να ζη όπως τότε εκεί κάτω και να έχη τας ιδίας +δοξασίας — Κάθε άλλο και εγώ παραδέχομαι ότι θα επροτιμούσε, +παρά να εξακολουθή να ζη κατ' εκείνον τον τρόπον. + + — Πρόσεξε ακόμη και εις αυτό· εάν ο τοιούτος ήθελε καταβή εκ +νέου εκεί κάτω και αναλάβη την πρώτην του θέσιν, από την +εξαφνικήν αυτήν μετάβασιν εκ του ηλίου εις το σκότος δεν θα +εγίνετο πάλιν ωσάν τυφλός; — Εννοείται. — Και εάν, ενώ ακόμη +δεν διακρίνη τίποτε και πριν αποκατασταθή τελείως η όρασίς +του, πράγμα διά το οποίον θα εχρειάζετο βέβαια όχι και πολύ +ολίγος χρόνος, εάν, λέγω, εγίνετο ανάγκη να διαγωνισθή με τους +άλλους τους παντοτινούς δεσμώτας και να λέγη την γνώμην του +διά τας σκιάς που περνούν, δεν θα τους επροξένει μεγάλον +γέλωτα και δεν θα έλεγον περί αυτού, ότι επέστρεψεν από εκεί +επάνω, που ανέβηκε, με χαλασμένους τους οφθαλμούς και ότι δεν +αξίζει τον κόπον ούτε να επιθυμήση κανείς να αναβή εις τον +επάνω κόσμον; και αν κανείς ήθελεν επιχειρήση να τους λύση από +τα δεσμά και να τους ανεβάση, δεν θα ήσαν ικανοί και να τον +σκοτώσουν, αν ημπορούσαν να τον πιάσουν στα χέρια τους; — +Χωρίς άλλο. + + — Αυτήν λοιπόν την εικόνα, αγαπητέ μου Γλαύκων, πρέπει να +εφαρμόσης εις όλα εκείνα, που είπαμεν πριν^ το υπόγειον +δεσμωτήριον είναι αυτός ο κόσμος, που βλέπομεν διά της +οράσεως· το φως, από το οποίον φωτίζεται το σπήλαιον, είναι ο +ήλιος μας· εάν τώρα δεχθής, ότι ο δεσμώτης εκείνος, που +ανεβαίνει εδώ επάνω και βλέπει, όσα βλέπει, παριστάνει την +ψυχήν που ανεβαίνει από τον ορατόν εις τον νοητόν κόσμον, θα +είσαι μέσα εις την ιδέαν μου, αφού επιθυμείς να την ακούσης· ο +θεός όμως μόνον γνωρίζει, αν είναι και αληθινή· εμένα εκείνο +που μου φαίνεται, είναι αυτό: εις τον κόσμον της νοήσεως την +τελευταίαν και ανωτάτην θέσιν κατέχει η ιδέα του αγαθού, η +οποία ένεκα τούτου μετά δυσκολίας καθοράται· όταν όμως την ίδη +κανείς, δεν ημπορεί να μη συμπεράνη, ότι αυτή είναι η αιτία +παντός εν γένει εν τω σύμπαντι καλού και ωραίου, διότι και εις +τον ορατόν κόσμον αυτή γεννά και το φως και την πηγήν του +φωτός, τον ήλιον, και εις τον νοητόν είναι αυτή η δέσποινα, +που παρέχει την αλήθειαν και την νόησιν^ και ότι προς αυτήν +πρέπει να αποβλέπη εκείνος, που θέλει ορθώς και με φρόνησιν να +κυβερνήση και τον ιδιωτικόν και τον δημόσιον αυτού βίον. — +Συμμερίζομαι και εγώ την ιδέαν σου, καθόσον τουλάχιστον ημπορώ +να την εννοήσω. + + — Έλα λοιπόν να συμμερισθής και αυτό ακόμη, και να μην +παραξενεύεσαι πλέον, ότι εκείνοι που έφθασαν έως αυτό το +σημείον, δεν ημπορούν να ευρίσκουν καμμίαν ευχαρίστησιν με τας +συνήθεις ασχολίας των ανθρώπων, αλλά πάντοτε αι ψυχαί αυτών +τείνουν να διατρίβουν εκεί επάνω υψηλά^ και είναι πολύ φυσικόν +αυτό, εάν είναι σύμφωνον με την εικόνα εκείνην, που εδώσαμεν +πριν. — Πράγματι, φυσικόν. + + — Τι λοιπόν; σου φαίνεται τίποτε παράξενον, εάν ένας, που +κατέρχεται από την θείαν εκείνην θεωρίαν εις τας ανθρωπίνους +αθλιότητας, δεν γνωρίζη πώς να φερθή και φαίνεται φοβερά +γελοίος, όταν, πριν ακόμη εξεικειωθή αρκετά εις το σκότος +αυτού του κόσμου, αναγκασθή είτε εις τα δικαστήρια, είτε όπου +αλλού, να υποστηρίξη την ιδέαν του περί των σκιών του δικαίου, +ή περί των αγαλμάτων, των οποίων είναι αι σκιαί, που είπαμεν +εις την εικόνα μας, και να αντικρούση τας δοξασίας, που έχουν +περί δικαιοσύνης εκείνοι, οι οποίοι ποτέ των δεν την είδαν την +ιδίαν; — Καθόλου βέβαια παράξενον. + + — Αλλ' αν κανείς έχη νουν, θα ενθυμηθή, ότι είναι δύο ειδών +και από δύο διαφορετικάς αιτίας προέρχεται η διατάραξις της +οράσεως, είτε όταν μεταβαίνη κανείς από το φως εις το σκότος, +είτε το εναντίον από το σκότος εις το φως· το ίδιον λοιπόν +οφείλει να παραδεχθή και περί της ψυχής, και όταν ίδη καμμίαν +να είναι ταραγμένη και να μην ημπορή να διακρίνη καθαρά, δεν +πρέπει να γελά ανοήτως, αλλά να εξετάση τι από τα δύο +συμβαίνει, τάχα επειδή ήλθεν από άλλον βίον φωτεινότερον έχει +παραζαλισθή με το ασυνήθιστον εδώ σκότος, ή μήπως έρχεται από +περισσοτέραν αμάθειαν εις κάπως ζωηρότερον φως και έχει +θαμβωθή από την μεγαλυτέραν του λάμψιν και ανταύγειαν; και +τότε βέβαια, εις μεν την πρώτην περίστασιν θα ώφειλε να την +μακαρίση δι' αυτήν την παραζάλην της και τον τρόπον της, εις +δε την δευτέραν να την ελεεινολογήση, και αν είχε την διάθεσιν +να γελά μαζί της, ο γέλως του θα ήτο ολιγώτερον καταγέλαστος, +παρά αν εγελούσε με την ψυχήν, που έχει φθάση άνωθεν από την +χώραν του φωτός. — Είναι πολύ λογικά αυτά, που λέγεις. + + — Πρέπει λοιπόν, εάν αυτά είναι αληθινά, να συμπεράνωμεν, ότι +η παιδεία δεν είναι τοιαύτη, όπως διισχυρίζονται μερικοί που +την έχουν επάγγελμά των· λέγουν δηλαδή πως, ενώ δεν υπάρχει +μέσα εις την ψυχήν επιστήμη, αυτοί την εισάγουν, καθώς επάνω +κάτω θα εισήγον την όρασιν εις οφθαλμούς τυφλούς. — Αυτό +πράγματι λέγουν. — Αλλά ο τωρινός μας λόγος μας δίδει να +εννοήσωμεν, ότι έκαστος έχει εις την ψυχήν του την δύναμιν του +να μανθάνη και το προς τούτο κατάλληλον όργανον· και όπως, εάν +δεν ήτο δυνατόν να γίνη διαφορετικά, θα έπρεπε να στρέφη +κανείς τον οφθαλμόν του με όλον το σώμα μαζί από το σκοτεινόν +προς το φωτεινόν, τοιουτοτρόπως πρέπει να στρέφη και το +όργανον τούτο της μαθήσεως μαζί με όλην του την ψυχήν από +εκείνο το οποίον γεννάται και φθείρεται προς το καθ' εαυτό ον, +έως ότου κατορθώση επί τέλους να ημπορή να προσηλώνη τα +βλέμματα εις το φωτεινότατον του όντος, το οποίον καθ' ημάς +είναι το αγαθόν ή όχι; — Ναι. + + — Εις τούτο λοιπόν συνίσταται όλη η τέχνη της περιστροφής +ταύτης, πώς δηλαδή να στραφή η ψυχή κατά τρόπον ευκολώτατον +και προς μεγαλυτέραν αυτής ωφέλειαν, και να ευρεθή μέσον όχι +διά να της εμβάλλη κανείς την όράσιν, διότι αυτήν την έχει +ήδη, αλλά διά να διορθώση την διεύθυνσιν αυτής της οράσεως, +που είναι εστραμμένη όχι ορθώς και βλέπει όχι εκεί που έπρεπε. +— Αυτό φαίνεται το σωστόν. + + — Λοιπόν αι μεν άλλαι ιδιότητες της ψυχής ομοιάζουν επάνω +κάτω με τας ιδιότητας του σώματος· διότι ενώ πράγματι δεν +προϋπάρχουν από πριν, αναπτύσσονται έπειτα με την εκπαίδευσιν +και την εξάσκησιν· ενώ η ιδιότης του γιγνώσκειν φαίνεται ότι +έχει από όλα τα άλλα θειοτέραν τινά φύσιν, και ουδέποτε μεν +χάνει την δύναμίν της, αποβαίνει δε χρήσιμος και ωφέλιμος, ή +πάλιν άχρηστος και βλαβερά, αναλόγως της διευθύνσεως, που +ήθελε λάβη· ή δεν έχεις προσέξη ακόμη, αυτών των ανθρώπων, που +ονομάζονται πονηροί μεν, σοφοί δε συγχρόνως, πόσον η μικρά των +ψυχή βλέπει οξύτατα και διακρίνει με θαυμασίαν διορατικότητα +εκείνα, που την ενδιαφέρουν, διότι δεν έχει χαλασμένην την +όράσιν, αλλ' επειδή την αναγκάζει να εξυπηρετή την κακίαν της, +όσον οξύτερα βλέπει τόσον και μεγαλύτερα κακά εργάζεται; — +Βεβαίως το έχω παρατηρήση. + + — Εάν όμως εις τας τοιαύτας φύσεις ήθελέ τις ευθύς εκ +παιδικής ηλικίας αποκόψη τας εμφύτους εκείνας κακίας, αι +οποίαι, καθώς μολύβδινα βαρίδια, έλκουν την ψυχήν προς τας +χυδαίας και ταπεινάς απολαύσεις της γαστριμαργίας και της +λαγνείας και τας τοιαύτας εν γένει ηδονάς και την αναγκάζουν +να βλέπη πάντα προς τας κάτω, εάν, λέγω, ήθελον απαλλαγή από +αυτά και εστρέφοντο προς την αλήθειαν, βεβαίως θα την +διέκρινον και αυτήν με την αυτήν εκείνην οξύτητα, με την +οποίαν τώρα βλέπουν όσα τους ενδιαφέρουν. — Πολύ φυσικόν. + + — Τι δε; και τούτο δεν είναι πολύ φυσικόν, ή μάλλον αναγκαίον +συμπέρασμα εκ των προλεχθέντων, ότι μήτε οι απαίδευτοι και οι +παντελώς άπειροι της αληθείας ημπορούν ποτέ να κυβερνήσουν την +πολιτείαν, μήτε εκείνοι που τους άφησαν να περάσουν όλην την +ζωήν των εις την σπουδήν και την μελέτην; διότι οι μεν πρώτοι +δεν έχουν εις την ζωήν των ένα ωρισμένον σκοπόν, τον οποίον +επιδιώκοντες να ρυθμίζουν σύμφωνα με αυτόν όλον και τον +ιδιωτικόν και τον δημόσιον αυτών βίον^ οι άλλοι πάλιν, διότι +ποτέ δεν θα συγκατένευον να αναμιχθούν εις τον πρακτικόν βίον, +νομίζοντες ότι, αν και ζωντανοί ακόμη, ευρίσκονται ήδη εις τας +Νήσους των μακάρων. — Δίκαιον έχεις. + + — Επιβάλλεται λοιπόν εις ημάς, οι οποίοι είμεθα οι ιδρυταί, +της πολιτείας, να αναγκάσωμεν τας εξαιρετικάς φύσεις να +επιδοθούν εις την μάθησιν εκείνην, που την ανεγνωρίσαμεν ως, +την ανωτάτην όλων, να ιδούν το αγαθόν και να επιχειρήσουν την +ανάβασιν εκείνην διά να το γνωρίσουν επαρκώς εκ του πλησίον, +και κατόπιν να μη τους επιτρέψωμεν, εκείνο που επιτρέπεται +σήμερον. — Το ποίον δηλαδή; — Αφού αναβούν, να κατακαθίσουν +εκεί και να μην εννοούν πλέον να καταβούν προς τους πρώην +συναδέλφους των δεσμώτας, μηδέ να συμμερίζωνται πλέον μαζί των +τους αυτούς πόνους και τας τιμάς, είτε τας θεωρούν +ταπεινοτέρας είτε σπουδαιοτέρας. — Και πώς; θα τους αδικήσωμεν +τόσον, ώστε να τους καταδικάσωμεν εις μίαν ζωήν χειροτέραν, +ενώ θα ημπορούσαν να ζουν πολύ ευτυχέστερα; + + — Ελησμόνησες πάλιν, φίλε μου, ότι δεν είναι υποχρεωμένος ο +νόμος να φροντίζη, πώς να εξασφαλίση ιδιαιτέρως την ευτυχίαν +μιας μόνον τάξεως πολιτών, αλλ' επιδιώκει τούτο γενικώς δι' +ολόκληρον την πόλιν και προς τον σκοπόν τούτον συνδυάζει +αρμονικώς τα διάφορα στοιχεία και υποχρεώνει τους πολίτας διά +της πειθούς ή και διά της βίας να μεταδίδουν προς αλλήλους τας +ωφελείας, που είναι εις θέσιν έκαστος να παρέχη εις το κοινόν, +μορφώνει δε και ο ίδιος τοιούτους άνδρας εις την πόλιν, όχι +διά να τους αφήνη να παίρνουν τον δρόμον που θέλει ο καθένας +των, αλλά διά να τους μεταχειρίζεται αυτός προς τον σύνδεσμον +της πόλεως. — Έχεις δίκαιον· το είχα λησμονήση. + + — Εκτός τούτου όμως σκέψου, αγαπητέ Γλαύκων, ότι και δεν θα +τους αδικήσωμεν επί τέλους τους φιλοσόφους της πόλεώς μας, +αλλά θα έχωμεν να προβάλωμεν αποχρώσαν δικαιολογίαν, όταν τους +αναγκάζωμεν να αναλάβουν την φροντίδα και την φύλαξιν των +άλλων· θα τους είπωμεν δηλαδή, ότι εις μεν τας άλλας πόλεις οι +φιλόσοφοι πολύ ευλόγως δεν λαμβάνουν μέρος εις τους κόπους και +τας φροντίδας της διοικήσεως, διότι εκεί γεννώνται ούτως +ειπείν αυτομάτως και παρά την θέλησιν της πολιτείας, ένα δε +πράγμα αυτοφυές και το οποίον εις κανένα δεν χρεωστεί την +γέννησίν του και την εκπαίδευσιν, είναι πολύ δίκαιον να μην +έχη καμμίαν υποχρέωσιν να πληρώση τροφεία εις κανένα· εσάς +όμως σας εμορφώσαμεν εμείς προς το συμφέρον σας και προς το +συμφέρον της πόλεως, διά να γίνετε, όπως εις σμήνη μελισσών, +οι ηγεμόνες μας και οι βασιλείς μας, και προς τον σκοπόν +τούτον σας εδώσαμεν καλυτέραν και τελειοτέραν μόρφωσιν από +τους άλλους, διά να ημπορήτε να κάμνετε και τα δύο· πρέπει +λοιπόν ο καθένας σας να κατεβαίνη με την σειράν του εις την +κοινήν των άλλων κατοικίαν και να συνηθίση μαζί με τους άλλους +να βλέπη και τα σκοτεινά· διότι, όταν οπωσδήποτε εξοικειωθήτε, +θα βλέπετε τα πράγματα ασυγκρίτως καλύτερα από τους άλλους +τους εκεί, και θα γνωρίζετε έκαστον είδωλον, τι και τίνος +είναι, διότι έχετε ιδή την αλήθειαν σχετικώς με το ωραίον, — +το δίκαιον και το αγαθόν· και τοιουτοτρόπως προς το συμφέρον +και το ιδικόν σας και το ιδικόν μας η διοίκησις της πολιτείας +μας θα είναι πραγματικότης και όχι όνειρον, όπως εις τας +πλείστας των σημερινών πολιτειών, εις τας οποίας οι άρχοντες +πολεμούν μεταξύ των διά μίαν καθαράν σκιάν και διαφιλονεικούν +την εξουσίαν, ως να ήτο κανένα σπουδαίον αγαθόν· το αληθές +όμως είναι ότι, εις μίαν πόλιν, οπού οι ενδεδειγμένοι να +κυβερνώσι δεν δεικνύουν καμμίαν μεγάλην σπουδήν ν' αναλάβουν +την αρχήν, κατ' ανάγκην η πόλις αύτη θα διοικήται άριστα και +θα βασιλεύη εις αυτήν η ομόνοια· ενώ όπου, οι άρχοντες +πράττουν τα εναντία, θα συμβαίνουν και τα εναντία. — Έχεις +πολύ δίκαιον. + + — Λέγεις λοιπόν να μας παρακούσουν τάχα οι τρόφιμοί μας και +να μη θελήσουν να συμμετάσχουν των κόπων της διοικήσεως, +έκαστος με την σειράν του, και να είναι ελεύθεροι έπειτα, τον +περισσότερον χρόνον, να τον διέρχωνται μαζί εις την χώραν του +καθαρού φωτός; — Δεν είναι δυνατόν· διότι δίκαιοι είναι και +αυτοί, δίκαια και αυτά που τους επιβάλλομεν ώστε, παρά κάθε +άλλον, θα αναλαμβάνη μετά προθυμίας ο καθένας των την αρχήν ως +αναγκαίον καθήκον, αντιθέτως προς τα συμβαίνοντα σήμερον εις +τας διαφόρους πολιτείας. + + — Έτσι είναι πράγματι, φίλε μου· διότι, αν ημπορέσης να εύρης +διά τους ενδεδειγμένους να άρχωσι μίαν συνθήκην του βίου +προτιμοτέραν από την εξουσίαν, θα ημπορέσης επίσης να εύρης +και μίαν πόλιν καλώς διοικουμένην· διότι μόνον εις αυτήν θα +κυβερνούν οι πραγματικώς πλούσιοι, όχι πλούσιοι εις χρήματα, +αλλά εις αρετήν και σοφίαν, που είναι ο αληθινός πλούτος των +ευδαιμόνων· εάν όμως άνθρωποι πτωχοί και πεινασμένοι, που δεν +έχουν ιδικά των αγαθά, επιδιώκουν την εξουσίαν νομίζοντες, ότι +από αυτήν θα ημπορέσουν να αρπάσουν ό,τι τους λείπει, είναι +αδύνατον να υπάρξη καλή διοίκησις· διότι όπου η εξουσία είναι +δι' αυτόν τον λόγον περιμάχητος, ο εμφύλιος και εσωτερικός +περί αυτής πόλεμος θα επιφέρη επί τέλους τον όλεθρον και αυτών +των ιδίων και της όλης πολιτείας. — Σωστότατα. — Γνωρίζεις +λοιπόν καμμίαν άλλην συνθήκην βίου, παρά την της αληθινής +φιλοσοφίας, που να περιφρονή, τόσον τας πολιτικάς αρχάς και τα +αξιώματα; — Όχι, μα την αλήθειαν. — Αλλ' είπαμεν όμως ότι +πρέπει να αναλαμβάνουν την εξουσίαν εκείνοι, που δεν είναι +ερασταί της· διότι άλλως η μεταξύ εραστών αντιζηλία, θα +προκαλέση έριδας και πόλεμον. — Δίχως άλλο. — Ποίους λοιπόν θα +εξαναγκάσης να αναδεχθούν την φρούρησιν της πολιτείας παρά +εκείνους, οι οποίοι πεπαιδευμένοι σοφώτατα και καλύτερα από +κάθε άλλον εις την τέχνην του κυβερνάν, έχουν συγχρόνως και +άλλας τιμάς και ένα άλλον βίον κατά πολύ ανώτερον του +πολιτικού; — Δεν υπάρχουν βέβαια άλλοι από αυτούς. + + — Θέλεις λοιπόν τώρα να εξετάσωμεν, πώς θα σχηματίσωμεν τους +τοιούτους ανθρώπους και πώς θα τους φέρωμεν εις το φως, όπως +λέγεται διά μερικούς ότι ανέβησαν από τον Άδην εις τους θεούς; +— Πώς δεν θέλω; — Εννοείς ότι δεν πρόκειται τώρα εδώ περί, της +περιστροφής ενός οστράκου, όπως εις το παιγνίδι των παιδιών, +αλλά περί της περιστροφής της ψυχής, περί της επανόδου +δηλονότι αυτής από μίαν σκοτεινήν ημέραν εις το αληθινόν φως +του όντος, την οποίαν θα ονομάσωμεν αθινήν φιλοσοφίαν. — Πολύ +ωραία. — Δεν πρέπει λοιπόν να εξετάσωμεν ποίον από τα μαθήματα +έχει αυτήν την δύναμιν; — Πώς όχι; + + — Ποίον λοιπόν μάθημα, αγαπητέ μου Γλαύκων, είναι ικανόν ν' +ανυψώση την ψυχήν από τα φθαρτά πράγματα εις το καθ' εαυτόν; +και τούτο λέγων, έχω ακόμη υπ' όψιν μου και ένα άλλο· δεν +είπαμεν ότι οι φρουροί μας κατά την νεότητά των πρέπει να +γυμνασθούν εις την τέχνην των όπλων και του πολέμου; — Το +είπαμεν πράγματι. — Ώστε πρέπει το μάθημα που ζητούμεν, εκτός +του άλλου εκείνου, να έχη ακόμη και αυτήν την ιδιότητα; — Την +ποίαν; — Να μην είναι άχρηστον εις ανθρώπους πολεμικούς. — +Πρέπει πράγματι, εάν είναι δυνατόν. — Δεν είχομεν προηγουμένως +δεχθή εις το εκπαιδευτικόν μας σύστημα ως βάσιν την +γυμναστικήν και την μουσικήν; — Μάλιστα. — Αλλ' η γυμναστική +αποβλέπει εις πράγμα, που είναι επιδεκτικόν γεννήσεως και +φθοράς· διότι έργον έχει να φροντίζη περί της αυξήσεως και της +ελαττώσεως των δυνάμεων του σώματος. — Αυτό είναι αλήθεια. — +Ώστε δεν ημπορεί να είναι αυτή το μάθημα, που ζητούμεν. — Όχι +βέβαια. + + — Μήπως λοιπόν να είναι η μουσική, όπως την επραγματεύθημεν +τότε; — Αλλά, αν ενθυμείσαι, εκείνη πάλιν ήτο αντίστροφος της +γυμναστικής, διότι έργον είχε να μορφώνη τον χαρακτήρα των +φυλάκων και να μεταδίδη εις αυτούς διά της αρμονίας μίαν +ευαρμοστίαν, όχι όμως και επιστήμην, και διά του ρυθμού +ευρυθμίαν· δι' ανάλογον δε σκοπόν έχει ακόμη εις την διάθεσίν +της και τους λόγους, είτε τους μυθώδεις είτε και τους +αληθινωτέρους· μάθημα όμως κατάλληλον προς τοιούτον τι αγαθόν, +που ζητείς συ τώρα, δεν περιείχε κανένα. — Ακριβέστατα μου +υπενθυμίζεις όλα αυτά· διότι πράγματι δεν είχε κανένα +τοιούτον^ αλλά, ευλογημένε μου Γλαύκων, ποίον επί τέλους να +είναι αυτό; όχι βέβαια αι μηχανικαί τέχναι, διότι όλας αυτάς +πολύ δικαίως τας εχαρακτήρισες βαναύσους. — Πώς όχι; εν +τούτοις, αφού αποκλείσωμεν την γυμναστικήν και την μουσικήν +και τας τέχνας, τι άλλο μας υπολείπεται; — Αφού δεν έχομεν +πλέον τίποτε έξω από αυτά, ας λάβωμεν, λέγω, κανένα από τα +γενικά μαθήματα. — Το ποίον; — Νά, αυτό παραδείγματος χάριν +το, τόσον κοινόν, που το χρησιμοποιούν όλαι αι τέχναι και αι +επιστήμαι και αι διάνοιαι, και που είναι το πρώτον και +απαραίτητον μάθημα διά τον καθένα. — Μα ποίον λοιπόν; — Νά, +αυτό το τιποτένιο, που μας διδάσκει να διακρίνωμεν το ένα και +τα δύο και τα τρία· και το ονομάζω με γενικόν όνομα +αριθμητικήν και λογιστικήν· ή δεν είναι αλήθεια, ότι κάθε +τέχνη και επιστήμη είναι αναγκασμένη να προσφεύγη εις αυτά: — +Και πολύ μάλιστα· λοιπόν και η πολεμική τέχνη; — Και αυτή κατ' +ανάγκην. — Και πράγματι ο Παλαμήδης εις τας τραγωδίας +εξευτελίζει τον Αγαμέμνονα και τον παρουσιάζει τελείως +καταγέλαστον στρατηγόν· δεν είδες που καυχάται ότι αυτός εύρε +τους αριθμούς και με την βοήθειαν αυτών έδωσε το σχέδιον του +στρατοπέδου προ της Τροίας, εμέτρησε τα πλοία και όλα τα άλλα, +ως να ήτο αδύνατον να μετρηθούν πριν και ως να μην εγνώριζεν ο +Αγαμέμνων ούτε πόσα πόδια είχε, αφού δεν ήξευρε να μετρά; και +μα την αλήθειαν ποίαν ιδέαν θα εσχημάτιζες δι' ένα τοιούτον +στρατηγόν; — Όχι πολύ κολακευτικήν, εάν ήτο αυτό αληθινόν. + + — Υπάρχει λοιπόν καμμία άλλη επιστήμη αναγκαιοτέρα διά τον +στρατηγόν από την αριθμητικήν και την λογιστικήν; — Υπέρ παν +άλλο πράγματι του είναι απαραίτητος, αν θέλη τουλάχιστον να +καταλαβαίνη και το παραμικρότερον από την τακτικήν, ή μάλλον +αν θέλη και απλώς να είναι άνθρωπος. — Συμμερίζεσαι λοιπόν την +ιδέαν που έχω και εγώ περί αυτού του μαθήματος; — Ποίαν ιδέαν; +— Σαν να μου φαίνεται πως είναι από εκείνα που ζητούμεν και +πως έχει την ιδιότητα να ανυψώνη την ψυχήν εις την καθαράν +νόησιν και να την ελκύη προς την θεωρίαν του καθ' εαυτό όντος, +αν και κανείς δεν ηξεύρη να το μεταχειρίζεται ορθώς. — Τι +εννοείς; — Θα προσπαθήσω να σου δώσω να καταλάβης την ιδέαν +μου· εφόσον εγώ θα ξεχωρίζω εκείνα, που θεωρώ κατάλληλα να +εξηγήσουν την ψυχήν εκεί που λέγομεν, και εκείνα που δεν τα +θεωρώ, εσύ παρακολούθει την εξέτασιν και λέγε την γνώμην σου, +εφ' όσον συμφωνείς ή όχι μαζί μου, διά να ίδωμεν σαφέστερα και +αυτό, αν είναι όπως εγώ το φαντάζομαι. — Λέγε λοιπόν. — Εν +πρώτοις σου λέγω, εάν το βλέπης και συ, ότι από τα αισθητά +πράγματα πολλά δεν έχουν ανάγκην να προσκαλέσουν και την +νόησιν προς επιθεώρησίν των, διότι τους αρκεί και μόνη η +αίσθησις να τα κρίνη, ενώ άλλα απεναντίας έχουν απόλυτον +ανάγκην να επέμβη και η νόησις, διότι η αίσθησις δεν +καταφέρνει τίποτε σωστόν απέναντί των. — Θα εννοής βέβαια τα +μακρινά αντικείμενα και όσα φαίνονται αμυδρώς διαγεγραμμένα. — +Δεν επέτυχες ακριβώς εκείνο που θέλω να είπω. — Ποία λοιπόν +εννοείς; — Εκείνα που δεν προκαλούν την επέμβασιν της νοήσεως +είναι όσα δεν υποπίπτουν συγχρόνως και εις μίαν εναντίαν +αίσθησιν· θεωρώ δε ως προκαλούντα την επέμβασιν, εκείνα που +γεννούν συγχρόνως δύο αντιθέτους αισθήσεις, και δεν +ξεχωρίζομεν αν είναι αυτό ή το όλως διόλου αντίθετον, +ανεξαρτήτως του αν το αντικείμενον είναι μακράν ή πλησίον· θα +εννοήσης καλύτερα το πράγμα με το εξής παράδειγμα· ιδού, +λέγομεν τρεις δάκτυλοι: ο μικρός, ο παράμεσος και ο μέσος. — +Πολύ καλά. — Λάβε ότι τους βλέπομεν από πλησίον και πρόσεξε +τώρα εις αυτό που θα σου ειπώ. — Το ποίον; — Έκαστος εξ αυτών +φαίνεται εξ ίσου δάκτυλος, και υπ' αυτήν την έποψιν δεν +υπάρχει μεταξύ των καμμία διαφορά, είτε φαίνεται εις το μέσον +ο ένας και εις το άκρον ο άλλος, είτε είναι άσπρος ή μαύρος, +παχύς ή λεπτός και ό,τι άλλο τοιούτον· εις όλα αυτά δεν +αναγκάζεται η ψυχή των ανθρώπων να ερωτήση την νόησιν τι +πράγμα είναι ο δάκτυλος· διότι ουδέποτε η όρασις έδειξεν ότι ο +δάκτυλος είναι συγχρόνως κάτι τι άλλο και αντίθετον από τον +δάκτυλον. — Ουδέποτε πράγματι. — Ώστε έχω δίκαιον να λέγω ότι +εις την περίπτωσιν αυτήν τίποτε δεν προκαλεί ουδ' εξεγείρει +την νόησιν. — Φυσικά. + + — Αλλ' όμως η όρασις κρίνει άραγε επαρκώς περί του μεγέθους ή +της μικρότητος των δακτύλων, και δεν την ενδιαφέρει προς +τούτο, αν ο ένας εξ αυτών κείται εις το μέσον ή εις το άκρον; +ωσαύτως δε και η αφή περί του πάχους ή της λεπτότητος, της +μαλακότητος ή σκληρότητος; και αι άλλαι επίσης αισθήσεις δι' +όλα τα τοιαύτα μήπως δεν έχουν την απαιτουμένην ακρίβειαν; ή +δεν ενεργεί ως εξής εκάστη εξ αυτών; πρώτον μεν η αίσθησις η +ωρισμένη διά το σκληρόν κατ' ανάγκην είναι ωρισμένη και διά το +μαλακόν και μεταφέρει εις την ψυχήν ως ένα και το αυτό πράγμα +το αίσθημα του σκληρού και του μαλακού; — Μάλιστα αυτό +συμβαίνει. — Δεν θα ευρίσκεται λοιπόν κατ' ανάγκην η ψυχή εις +απορίαν επί των περιστάσεων τούτων, τι τάχα να είναι εκείνο +που της φανερώνει η αίσθησις αυτή ως σκληρόν, αφού της λέγει +το ίδιον και ως μαλακόν, καθώς και του βαρέος και του ελαφρού, +αφού και το βαρύ της το παριστάνει ελαφρόν, και το ελαφρόν +βαρύ; — Πραγματικώς θα φαίνωνται παράδοξοι αι μαρτυρίαι αυταί +εις την ψυχήν και θα χρειάζωνται να υποβληθούν εις εξέτασιν εκ +μέρους της. — Είναι λοιπόν εύλογον εις αυτάς τας περιστάσεις η +ψυχή, προσκαλούσα εις βοήθειάν της την σκέψιν και την νόησιν, +να προσπαθή να εξετάση, αν αύται αι μαρτυρίαι, που της έφερεν +η αίσθησις, αναφέρωνται εις έν, ή εις δύο πράγματα. — Πώς όχι; +— Και αν κρίνη ότι αναφέρονται εις δύο, τότε έκαστον εξ αυτών +θα το πάρη ως ένα ιδιαίτερον και ξεχωριστόν πράγμα. — Ναι. — +Εάν λοιπόν έκαστον εξ αυτών της φαίνεται ένα, το ένα δε και το +άλλο μαζί δύο, αυτά βέβαια τα δύο θα τα αντιληφθή χωριστά· +διότι αν ήσαν αχώριστα, δεν θα τα αντελαμβάνετο ως δύο, αλλ' +ως ένα. — Σωστά. — Αλλά και η όρασις, καθώς ελέγαμεν, έβλεπε +και το μέγα και το μικρόν, όχι όμως ως κάτι τι χωρισμένον αλλ' +ως πράγματα συγκεχυμένα ομού· ή όχι: — Μάλιστα. — Και ακριβώς +διά να σαφηνίση αυτό, ηναγκάσθη πάλιν να εξετάση η νόησις το +μέγα και το μικρόν, όχι πλέον συγκεχυμένα αλλ' απεναντίας +ακριβώς χωρισμένα και καθ' εαυτά. — Είναι αληθές. — Από μίαν +λοιπόν τοιαύτην περίστασιν δεν επέρχεται κατά πρώτον εις την +ψυχήν η ιδέα να ερωτήση, τι τάχα να είναι το μέγεθος και τι +πάλιν η μικρότης; — Βεβαιότατα. — Και έτσι λοιπόν εφθάσαμεν να +ξεχωρίσωμεν δύο πράγματα, το ορατόν και το νοητόν. — Πολύ +σωστά. + + — Αυτό λοιπόν ήθελα και πριν να σου δώσω να καταλάβης, όταν +σου έλεγα, ότι άλλα μεν πράγματα κινούν την ψυχήν εις σκέψιν, +και ως τοιαύτα ελάμβανα εκείνα που προκαλούν συγχρόνως δύο +αντίθετα αισθήματα, άλλα δε πάλιν δεν προκαλούν παρά ένα +μόνον, και δι' αυτό δεν διεγείρουν την νόησιν. — Ενόησα τώρα, +και συμφωνώ πληρέστατα μαζί σου. + + — Λοιπόν τι από τα δύο αυτά πράγματα νομίζεις ότι είναι ο +αριθμός και η μονάς; — Δεν γνωρίζω καλά. — Συλλογίσου από +εκείνα που είπαμεν ανωτέρω· διότι αν λαμβάνωμεν επαρκή γνώσιν +της μονάδος ή διά της οράσεως ή διά καμμιάς άλλης αισθήσεως, +τότε δεν θα ήτο από εκείνα που μας σύρουν προς την νόησιν της +ουσίας, όπως είπαμεν προκειμένου και περί του δακτύλου· εάν +όμως μαζί με την μονάδα μας παρουσιάζεται συγχρόνως και το +αντίθετόν της, ώστε να μη μας φαίνεται περισσότερον έν παρά +και το εναντίον του ενός, τότε πλέον έχομεν ανάγκην του +κριτού, που να ξεχωρίση το πράγμα, και η ψυχή, ευρισκομένη εις +απορίαν περά αυτού, θα ήτο ηναγκασμένη να εξεγείρη την νόησιν +και να την ερωτήση τι είναι αυτή η μονάς· και τοιουτοτρόπως η +γνώσις της μονάδος θα ήτο από εκείνα που σύρουν την ψυχήν και +την στρέφουν προς την θεωρίαν του καθ' εαυτό όντος. — Αλλά +πράγματι μας παρουσιάζεται υπό την διπλήν αυτήν όψιν η μονάς· +διότι βλέπομεν συγχρόνως το ίδιον πράγμα και ως έν και ως +άπειρα τον αριθμόν. — Και αφού αυτό συμβαίνει με την μονάδα, +δεν θα συμβαίνη επίσης και με κάθε άλλον αριθμόν; Πώς όχι; +Αλλ' όμως τας μεταξύ των αριθμών σχέσεις τας εξετάζει η +αριθμητική και η λογιστική. — Μάλιστα. — Ώστε και αι δύο αυταί +οδηγούν εις την αλήθειαν. Θαυμασίως μάλιστα. + + — Θα είναι λοιπόν από εκείνα τα μαθήματα που εζητούσαμεν· και +είναι πράγματι απαραίτητα εις τον στρατιωτικόν μεν, επειδή +πρέπει να τα γνωρίζη διά την τακτικήν, εις τον φιλόσοφον δε, +διότι πρέπει να εξέλθη από εκείνα, που είναι επιδεκτικά +γενέσεως και φθοράς και να ανυψωθή εις την ουσίαν των +πραγμάτων· άλλως ουδέποτε θα γίνη αληθινός μαθηματικός. — Όλα +αυτά είναι αληθή. + + — Αλλά ο φρουρός της πόλεώς μας είναι συγχρόνως πολεμικός και +φιλόσοφος. — Μάλιστα. — Πρέπει επομένως διά νόμου να +θεσπίσωμεν αυτό το μάθημα και να υποχρεώσωμεν τους μέλλοντας +να καθέξουν τα ανώτατα αξιώματα εις την πολιτείαν μας να +επιδίδωνται εις την λογιστικήν όχι επιπολαίως, αλλά μέχρι του +βαθμού να είναι ικανοί διά της καθαράς νοήσεως να γνωρίζουν +αυτήν την φύσιν και την ουσίαν των αριθμών, όχι διά να την +χρησιμοποιούν βέβαια, όπως οι έμποροι και οι μεταπράται εις +τας ληψοδοσίας των, αλλά διά να την εφαρμόζουν εις τα πολεμικά +και διά να ευκολύνουν την ψυχήν να γυρίζη από τα φθαρτά εις +την αλήθειαν και την ουσίαν των όντων. Πολύ λαμπρά τα λέγεις. + +Τώρα δε, που συνέπεσεν ο λόγος διά το μάθημα αυτό των αριθμών +και των υπολογισμών, παρατηρώ πόσον ωραίον είναι και υπό +πολλάς επόψεις χρήσιμον· διά τον σκοπόν που επιδιώκομεν, να +καταγίνεται κανείς εις αυτό απλώς διά να το γνωρίζη μόνον και +όχι διά να το χρησιμοποιή εις το εμπόριον. — Πώς δα; — Εν +πρώτοις αυτό, που ελέγαμεν και τώρα, ότι έχει την ιδιότητα να +ανυψώνη την ψυχήν εις θαυμαστά ύψη και την αναγκάζει να +φιλοσοφή περί αυτής της φύσεως των αριθμών και να μην ανέχεται +να της προβάλλουν εις τους υπολογισμούς της αριθμούς +εφαρμοζομένους εις αισθητά και ορατά αντικείμενα· διότι +γνωρίζεις βέβαια τι κάμνουν οι φημισμένοι, διά την περί ταύτα +δεινότητά τους· εάν τις επιχειρή να διαιρέση, αυτήν την μονάδα +διά της φαντασίας, τον περιγελούν και δεν θέλουν να ακούσουν +τίποτε· αλλ' εάν εσύ την διαιρέσης, εκείνοι θα την +πολλαπλασιάσουν, φοβούμενοι μήπως το έν φανή όχι έν, αλλά +σύνολον πολλών μορίων. — Έχεις δίκαιον. — Τι δε νομίζεις, ότι +θα απεκρίνοντο, ω Γλαύκων, αν κανείς τους ηρώτα: «περί ποίων +αριθμών ομιλείτε, άνθρωποι; πού είναι αυταί αι μονάδες, όπως +σεις τας παραδέχεσθε, απαραλλάκτως και κατά πάντα ίσας μεταξύ +των, χωρίς να έχουν την ελαχίστην διαφοράν και αι οποίαι δεν +αποτελούνται καθόλου από μόρια;»· τι νομίζεις, λέγω, ότι θα +απεκρίνοντο; — Ότι ομιλούν περί των αριθμών, τους οποίους +μόνον διά της φαντασίας ημπορεί κανείς, να συλλάβη και όχι με +κανένα άλλον τρόπον. — Βλέπεις λοιπόν, φίλε μου, ότι +πραγματικώς μας είναι απαραίτητον αυτό το μάθημα, αφού +φαίνεται ότι εξαναγκάζει την ψυχήν να μεταχειρισθή την νόησιν, +διά να γνωρίση την αλήθειαν; — Και τωόντι είναι καταλληλότατον +διά να παραγάγη αυτό το αποτέλεσμα. — Παρετήρησες δε ακόμη και +ένα άλλο, ότι οι εκ φύσεως λογιστικοί είναι οξύτατοι γενικώς +ειπείν και εις όλα τα μαθήματα, και ότι πάλιν, και όσοι είναι +βραδείς τον νουν, όταν καταγίνουν και γυμασθούν με τα +μαθηματικά, και αν δεν ωφεληθούν τίποτε άλλο, αποκτούν πολύ +μεγαλυτέραν οξύτητα πνεύματος παρά όσην εκ φύσεως έχουν; — +Είναι αληθές αυτό. — Και όμως, καθώς εγώ νομίζω, είναι +δύσκολον να εύρης άλλα μαθήματα που να παρέχουν τόσον κόπον, +διά να τα μάθης και τα εμβαθύνης, όσον αυτό. — Πράγματι. — +Ένεκα όλων λοιπόν αυτών των λόγων δεν πρέπει να παραλείψωμεν +αυτό το μάθημα, αλλά πρέπει να εκπαιδεύωμεν εις αυτό τας +αρίστας φύσεις. — Είμαι σύμφωνος μαζί σου. + + — Το εδέχθημεν λοιπόν αυτό πρώτον^ ας εξετάσωμεν δε τώρα, εάν +μας κάμνη διά τον σκοπόν μας, το δεύτερον αυτό μάθημα, που +σχετίζεται στενώς με εκείνο. — Το ποίον; μήπως εννοείς την +γεωμετρίαν; — Αυτήν ακριβώς. — Είναι προφανές ότι μας κάμνει, +καθόσον τουλάχιστον αναφέρεται εις την πολεμικήν τέχνην· διότι +όσον αφορά τας στρατοπεδεύσεις και τας καταλήψεις ισχυρών +θέσεων και τας συμπυκνώσεις και αναπτύξεις του στρατεύματος +και όλα τα σχετικά με τους διαφόρους σχηματισμούς του στρατού +είτε κατά την μάχην είτε εν πορεία, ασυγκρίτως θα υπερέχη ένας +γεωμέτρης από ένα μη τοιούτον. — Ναι, άλλως προς τούτο θα +ήρκει και μικρά γνώσις της γεωμετρίας και των υπολογισμών· +πρέπει να εξετάσωμεν, αν η βαθεία και ανωτέρα γνώσις της +επιστήμης αυτής τείνη εις το να καταστήση ευκολωτέραν την +κατάληψιν της ιδέας του αγαθού· αυτό δε είναι, καθώς είπαμεν, +το αποτέλεσμα πασών των επιστημών, όσαι εξαναγκάζουν την ψυχήν +να στραφή προς την σφαίραν εκείνην, όπου ευρίσκεται το +ευδαιμονέστατον των όντων, που πρέπει η ψυχή με κάθε τρόπον να +αντικρύση και να ίδη. — Έχεις δίκαιον. + + — Εάν λοιπόν και η γεωμετρία αναγκάζη την ψυχήν να αποβλέπη +προς την ουσίαν των όντων, τότε μας κάμνει διά τον σκοπόν μας, +εάν όμως περιορίζεται απλώς εις τα φθαρτά, δεν μας κάμνει. — +Αναμφιβόλως. — Αυτό όμως δεν θα μας το αμφισβητήσουν όσοι +έχουν και μικράν μόνον ιδέαν γεωμετρίας, ότι δηλαδή ο σκοπός +της επιστήμης ταύτης αντίκειται εξ ολοκλήρου προς όσα λέγουν +εκείνοι, που πραγματεύονται περί αυτής. — Πώς αυτό; — Η γλώσσα +δηλαδή που μεταχειρίζονται είναι όλως διόλου αστεία, αν και +δεν ημπορούν να κάμουν διαφορετικά, διότι έχουν διαρκώς εις το +στόμα των τας λέξεις τετραγωνίζω και εκτείνω και προσθέτω, ως +να τα έκαμνον πράγματι αυτά και να απέβλεπον εις το πρακτικόν +μέρος, ενώ η επιστήμη αυτή ολόκληρος άλλο αντικείμενον δεν +έχει, παρά την γνώσιν. — Αυτό είναι αληθές — Συμφωνείς ακόμη +και δι' ένα άλλο πράγμα; — Το ποίον; — Ότι έχει αντικείμενον +την γνώσιν του αιωνίως όντος, και όχι εκείνου του οποίου +λαμβάνει αρχήν και τέλος; — Δεν έχω καμμίαν δυσκολίαν να το +παραδεχθώ· πράγματι η γεωμετρία είναι γνώσις του αιωνίως +όντος. — Κατά συνέπειαν δύναται να σύρη και αυτήν την ψυχήν +προς την αλήθειαν και να επεξεργασθή μίαν φιλοσοφικήν +διάνοιαν, εις τρόπον ώστε να κρατή πάντοτε εστραμμένα προς τα +άνω τα βλέμματα, τα οποία τώρα χωρίς να πρέπη έχομεν προς τα +κάτω. — Όσον το δυνατόν περισσότερον. — Όσον το δυνατόν λοιπόν +περισσότερον πρέπει και ημείς να υποχρεώνωμεν τους νέους της +καλλιπόλεώς μας, να μη παραμελούν κατ' ουδένα τρόπον την +γεωμετρίαν· διότι ακόμη και τα πάρεργα και τα επουσιώδη αυτής +έχουν όχι μικράν σπουδαιότητα. — Ποία δηλαδή εννοείς; — Πρώτον +εκείνα που ανέφερες και συ, τα σχετιζόμενα δηλαδή με την +πολεμικήν τέχνην^ εν γένει όμως και διά τα άλλα τα μαθήματα, +όσον αφορά την ευκολωτέραν κατάληψιν αυτών, γνωρίζομεν ότι +έχει απ' άκρου εις άκρον διαφοράν εκείνος που είναι εντριβής +της γεωμετρίας, από εκείνον, που δεν είναι. — Πράγματι απ' +άκρου εις άκρον. — Ώστε να ορίσωμεν δεύτερον αυτό μάθημα διά +τους νέους μας; — Να το ορίσωμεν. + + — Τι δε; να ορίσωμεν ως τρίτον την αστρονομίαν; ή δεν το +εγκρίνεις; — Πώς όχι; διότι όχι μόνον διά την γεωργίαν και την +ναυτιλίαν, αλλ' επίσης και διά την στρατηγίαν είναι αναγκαίον +να έχη κανείς ακριβεστέραν γνώσιν των ωρών, των μηνών και των +ενιαυτών. — Είσαι μα την αλήθειαν πολύ νόστιμος, διότι +φαίνεται ως να φοβήσαι τους πολλούς, μήπως νομισθής ότι +εισάγεις άχρηστα μαθήματα· όμως η ωφέλεια των μαθημάτων τούτων +δεν είναι αναξία λόγου, καίτοι πολύ δύσκολα ήθελον το +παραδεχθή· δι' αυτών των μαθημάτων αληθώς αποκαθαίρεται και +αναζωπυρούται ένα όργανον της ψυχής εκάστου, το οποίον σβύνει +και τυφλούται από τας άλλας ενασχολήσεις της ζωής, αν και +είναι προτιμότερον από χιλίους οφθαλμούς· διότι μόνον δι' +αυτού ημπορούμεν να ίδωμεν την αλήθειαν· αυτά να σε ακούσουν +να λέγης, όσοι είναι σύμφωνοι μαζί μας επί του ζητήματος +τούτου, θα σε επικροτήσουν εκθύμως· όσοι όμως δεν έχουν +εννοήση αυτήν την αλήθειαν, φυσικώ τω λόγω θα ειπούν ότι δεν +λέγεις τίποτε· διότι δεν βλέπουν καμμίαν άλλην αξίαν λόγου +ωφέλειαν από αυτάς τας επιστήμας· βλέπε λοιπόν τώρα προς +ποίους εξ αυτών ομιλείς, εκτός αν δεν το κάμνης ούτε διά τους +μεν, ούτε διά τους δε, αλλ' απλώς χάριν του εαυτού σου κάμνεις +αυτούς τους συλλογισμούς, χωρίς όμως να φθονής, αν και κανείς +άλλος θα ηδύνατο να επωφεληθή εξ αυτών. — Προτιμώ χάριν του +εαυτού μου το περισσότερον να ομιλώ, να ερωτώ και να +αποκρίνωμαι. + + — Αν είναι λοιπόν έτσι, κάμε τώρα ένα βήμα προς τα οπίσω· +διότι δεν ελάβαμεν την επιστήμην, που έπρεπε να λάβωμεν +κατόπιν της γεωμετρίας. — Τι εκάμαμεν δηλαδή; — Μετά τας +επιφανείας, ελάβαμεν τα στερεά εν κινήσει, χωρίς προηγουμένως +να ασχοληθώμεν με αυτά καθ' εαυτά· η τάξις απήτει, κατόπιν +εκείνων που έχουν δύο διαστάσεις, να λάβωμεν τα έχοντα τρεις, +όπως είναι παραδείγματος χάριν ο κύβος και όλα όσα έχουν και +βάθος. — Αυτό είναι αληθές· μου φαίνεται όμως, Σωκράτη, ότι +δεν ευρέθησαν ακόμη αυτά. — Το τοιούτον προέρχεται από δύο +αιτίας· πρώτον μεν διότι καμμία πολιτεία δεν δίδει την +πρέπουσαν εκτίμησιν εις αυτάς τας ανακαλύψεις και εργάζονται +επιμόνως άνευ λόγου όσοι καταγίνονται εις τας δυσκολωτάτας +αυτάς ερεύνας· δεύτερον δε διότι οι καταγινόμενοι έχουν +ανάγκην ενός οδηγού, άνευ του οποίου εις τίποτε δεν είναι +δυνατόν να καταλήξουν αι έρευναί των· αλλά τοιούτος οδηγός, +διά να ευρεθή, πρώτον μεν είναι πολύ δύσκολον, και αν όμως +υποθέσωμεν ότι ευρέθη, όπως τώρα έχουν τα πράγματα, δεν θα +κατεδέχοντο να του ακούσουν όσοι καταγίνονται με τας ερεύνας +ταύτας, διότι το έχουν πολύ παρμένον επάνω των· εάν όμως +ολόκληρος η πόλις ήθελεν επιστατήση εις τας εργασίας αυτάς, +αποδεικνύουσα την εκτίμησίν της, θα την ηκολούθουν +τοιουτοτρόπως και αυτοί και διά της συνεχούς και επιμόνου +ερεύνης, θα κατέληγον εις ευχάριστον αποτέλεσμα και θα +ευρίσκετο επί τέλους η αλήθεια· αφού και τώρα με όλην την +περιφρόνησιν που έχουν προς αυτήν την επιστήμην και τα +εμπόδια, που της παρεμβάλλουν, και μολονότι και ο μικρός +αριθμός των καταγινομένων δεν κατανοεί όλην την χρησιμότητα +αυτής, πάλιν όμως παρ' όλα αυτά με μόνην την δύναμιν του +θελγήτρου που εξασκεί, από ημέρας εις ημέραν προοδεύει και +τίποτε το παράδοξον επί τέλους να φθάση εις το τέρμα που +επιδιώκει. — Και πράγματι δεν ημπορεί κανείς να αρνηθή, ότι +είναι κατ' εξοχήν ελκυστική επιστήμη· εξήγησέ μου όμως +σαφέστερον αυτά που έλεγες τώρα· και γεωμετρίαν μεν ενοούσες +την πραγματευομένην περί των επιπέδων επιφανειών. — Μάλιστα. — +Μετ' αυτήν έθετες πρώτον μεν την αστρονομίαν, ύστερα όμως +μετέβαλες την σειράν. — Ναι, διότι από την βίαν μου, να τα +περιλάβω όλα μίαν ώραν αρχύτερα, ηργοπόρησα απεναντίας +περισσότερον· έπρεπε, ύστερ' από την γεωμετρίαν, να κάμω λόγον +περί των στερεών σωμάτων, επειδή όμως η περί αυτών έρευνα έχει +κάμη μηδαμινάς προόδους, την παρέτρεξα διά να μεταβώ εις την +αστρονομίαν, η οποία είναι η επιστήμη των στερεών εν κινήσει. +Πολύ σωστά. + + — Ώστε λοιπόν ως τέταρτον μάθημα ορίζομεν την αστρονομίαν, +δεχόμενοι ότι υπάρχει η στερεομετρία, την οποίαν παρελείψαμεν +τώρα, εάν η πολιτεία ασχοληθή περί αυτής — Πολύ φυσικά· και +επειδή προ ολίγου με επέπληξαν διότι επήνεσα την αστρονομίαν +τόσον αδέξια, την επαινώ τώρα κατά τρόπον σύμφωνον με την +ιδικήν σου αντίληψιν· διότι είναι, νομίζω, εις όλους φανερόν, +ότι αυτή αναγκάζει την ψυχήν να στρέφη τα βλέμματά της προς τα +άνω και την οδηγεί από τα επίγεια πράγματα προς τα επουράνια. +— Ίσως, καθώς λέγεις, να είναι εις όλους αυτό φανερόν, εκτός +όμως εμού· διότι εγώ δεν κρίνω κατ' αυτόν τον τρόπον. — Αλλά +πώς λοιπόν; — Όπως μεν την σπουδάζουν τώρα εκείνοι, οι οποίοι +την ανάγουν εις φιλοσοφίαν, την κάμνουν απεναντίας να βλέπη +προς τα κάτω. — Τι θέλεις να είπης; — Μου φαίνεται ότι +εκλαμβάνεις κατά ένα περίεργον τρόπον εκείνο, το οποίον εγώ +ονομάζω θεωρίαν των άνω· διότι καταντά το ίδιον, και αν ένας +σηκώση την κεφαλήν, του και παρατηρή τα κοσμήματα μιας οροφής, +να νομίζης ότι τα παρατηρεί διά της νοήσεως και όχι με τους +οφθαλμούς του^ τώρα πιθανόν να έχης εσύ δίκαιον και εγώ να +απατώμαι χονδροειδώς· διότι εγώ δεν ημπορώ να εννοήσω άλλην +επιστήμην, που να κάμνη την ψυχήν να βλέπη προς τα άνω παρά +εκείνην, που αντικείμενόν της έχει το ον και το αόρατον^ εάν +δε κανείς χάσκη παρατηρών προς τα άνω, ή με μισοκλεισμένους +τους οφθαλμούς προς τα κάτω προσπαθή να μάθη κανένα από τα +αισθητά, ποτέ εγώ δεν θα είπω ότι θα μάθη αυτός τίποτε — +διότι, κανένα από τα αισθητά δεν είναι αντικείμενον επιστήμης +— ούτε ότι η ψυχή του βλέπει προς τα άνω, αλλά προς τα κάτω, +και αν ακόμη είναι εξαπλωμένος ανάσκελα είτε εις την θάλασσαν +είτε εις την ξηράν. + + — Είναι δικαία η τιμωρία μου και ορθώς με επέπληξες· αλλά πώς +λέγεις ότι πρέπει να μανθάνουν την αστρονομίαν διαφορετικά απ' +ό,τι διδάσκεται σήμερον, διά να είναι η μάθησίς της ωφέλιμος +προς τον σκοπόν μας; — Ιδού πώς· αυτά τα εν τω ουρανώ +κοσμήματα, τα οποία υποπίπτουν εις την όρασιν, πρέπει βέβαια +να τα θαυμάζωμεν διά την ωραιότητά των και διά την τάξιν των, +υπολείπονται όμως κατά πολύ από τας αληθινάς καλλονάς, που +παράγουν η πραγματική ταχύτης και η πραγματική βραδύτης εις +τας προς αλλήλας σχέσεις και εις τας κινήσεις που μεταδίδουν +εις τα εν τω ουρανώ σώματα κατά τους αληθινούς αριθμούς και τα +αληθινά σχήματα· πράγματα τα οποία διαφεύγουν την όρασιν και +μόνον με την σκέψιν και την νόησιν δύναται κανείς να συλλάβη· +ή παραδέχεσαι εσύ το εναντίον; — Καθόλου. + + — Πρέπει λοιπόν τας ουρανίους καλλονάς να τας μεταχειριζώμεθα +απλώς ως εικόνας και παραδείγματα προς κατανόησιν των αοράτων +εκείνων, όπως αν ήθελέ τις επιτύχη εικόνας μετά περισσής +τέχνης κατεσκευασμένας υπό του Δαιδάλου ή κανενός άλλου +γλύπτου ή ζωγράφου· διότι ένας έμπειρος της γεωμετρίας, εάν +έβλεπεν αυτάς, βεβαίως θα εθαύμαζε την καλλιτεχνικήν των +εκτέλεσιν, θα εθεώρει όμως γελοίον να τας εσπούδαζεν +επισταμένως, διά να μάθη εξ αυτών την αλήθειαν περί των ίσων ή +διπλασίων ή πάσης άλλης αναλογίας. — Πώς πράγματι δεν θα ήτο +γελοίον; + + — Και ένας λοιπόν αληθινός αστρονόμος δεν θα επάθαινε το +ίδιον, αν παρετήρει κατ' αυτόν τον τρόπον τας περιφοράς των +ουρανίων σωμάτων; θα παραδεχθή βεβαίως ότι, εκείνος όστις +κατεσκεύασε και διεκόσμησε τον ουρανόν και τα εν αυτώ, τα +κατεσκεύασεν όσον το δυνατόν ωραιότερα· αλλά δεν νομίζεις, ότι +θα θεωρήση άτοπον να παραδεχθή τις, ότι αι σχέσεις της ημέρας +προς την νύκτα, των ημερών προς τον μήνα, των μηνών προς το +έτος και της περιφοράς των άστρων ως προς αυτά και προς +άλληλα, μένουν αι αυταί πάντοτε και ποτέ δεν μεταβάλλονται +διόλου, ενώ πρόκειται περί φαινομένων υλικών και ορατών, και +να ζητή κατά πάντα τρόπον να ανακαλύψη την αλήθειαν εις όλα +αυτά; — Τώρα, που σου ακούω, παραδέχομαι, ότι είναι όπως τα +λέγεις. — Ώστε θα σπουδάζωμεν την αστρονομίαν μεταχειριζόμενοι +τα άστρα όπως τα σχήματα εις την γεωμετρίαν· και επομένως θα +αφήσωμεν κατά μέρος τα ουράνια φαινόμενα, εάν θέλωμεν διά της +σπουδής της αστρονομίας να κάμωμεν χρήσιμον την γνωστικήν +δύναμιν της ψυχής μας, η οποία άλλως θα μείνη άχρηστος — Πόσον +περισσοτέρας υποχρεώσεις αναθέτεις εις την αστρονομίαν, από +όσας έχει τώρα! — Νομίζω ότι το ίδιον είμεθα υποχρεωμένοι να +κάμωμεν και διά τας άλλας μαθήσεις, αν πρόκειται να προκύψη +κανέν όφελος από την νομοθεσίαν μας. Αλλά ημπορείς να μου +ενθυμίσης καμμίαν ακόμη από τας επιστήμας, που ταιριάζουν διά +τον σκοπόν μας; — Δεν ημπορώ τώρα έτσι να ενθυμηθώ. + + — Και όμως η κίνησις, καθώς εγώ νομίζω, παρουσιάζεται όχι υπό +μίαν μορφήν μόνον, αλλά υπό περισσοτέρας· ένας σοφός θα +ηδύνατο ίσως να τας απαριθμήση όλας· εκείνοι δε, που τας +γνωρίζομεν και ημείς, είναι δύο. — Ποίαι είναι αυταί; — Εκτός +αυτής που είπαμεν προ ολίγου, της αστρονομίας, και η +αντίστροφός της. — Ποία δηλαδή; — Φαίνεται ότι, καθώς διά την +αστρονομικήν κίνησιν έχουν κατασκευασθή οι οφθαλμοί, +τοιουτοτρόπως διά την εναρμόνιον κίνησιν τα ώτα· και αι +επιστήμαι αυταί, η αστρονομία και η μουσική, είναι αδελφαί +προς αλλήλας, καθώς το λέγουν οι Πυθαγόρειοι και ημείς +συμφωνούμεν μαζί των· δεν είναι έτσι; — Μάλιστα. — Επειδή όμως +το ζήτημα θέλει πολύν κόπον, μας αρκεί επί του παρόντος, να +μάθωμεν τι λέγουν αυτοί περί τούτου και περί άλλων ακόμη, αν +γίνη ανάγκη. Εννοείται όμως ότι εις όλα αυτά θα φυλάττωμεν +ημείς πάντοτε το αξίωμά μας. — Ποίον; — Να μην επιχειρούν ποτέ +οι τρόφιμοί μας να μανθάνουν ατελώς καμμίαν από αυτάς τας +γνώσεις, και αι οποίαι να μην φθάνουν εις το τέρμα, όπου +πρέπει να τείνουν τα πάντα, καθώς ελέγαμεν προ ολίγου περί της +αστρονομίας· ή μήπως δε γνωρίζεις, ότι τα ίδια κάμνουν και με +την αρμονίαν; περιορίζονται δηλαδή να μετρούν τους τόνους και +τας συμφωνίας, που ακούονται με τα ώτα, και τοιουτοτρόπως +χάνουν άδικα τους κόπους των, καθώς οι αστρονόμοι. + + — Μα την αλήθειαν και τίποτε αστειότερον από αυτό που κάνουν +οι μουσικοί μας· διαρκώς σου ομιλούν διά κάποιους διατονικούς +χρωματισμούς και σου τεντώνουν τα αυτιά σαν να πρόκειται ν' +αρπάξουν καμμιά φωνή από τη γειτονιά, και ο ένας σου λέγει, +ότι ακούει ακόμη ένα διάμεσον τόνον, ο οποίος είναι το +μικρότατον διάστημα, που χωρίζει δύο κυρίους τόνους, ενώ ο +άλλος υποστηρίζει απεναντίας ότι και οι δύο είναι εντελώς +όμοιοι, όλοι των δε προτιμούν την κρίσιν των ώτων από του νου. +— Ομιλείς βέβαια διά τους αγαθούς εκείνους μουσικούς, που δεν +αφήνουν ησύχους τας χορδάς, αλλά τας υποβάλλουν εις +βασανιστήρια και τας στρεβλώνουν επάνω εις τα κλειδιά· θα +ημπορούσα να παρατείνω ακόμη την περιγραφήν, να ομιλήσω διά τα +κτυπήματα που κατεβάζουν με το δοξάρι, διά τας κατηγορίας που +απευθύνουν κατά των χορδών, πως τάχα πεισμώνουν και αρνούνται +να δώσουν τον τόνον, που των ζητούν, αλλά σταματώ ως εδώ, και +σου λέγω ότι δεν εννοώ αυτούς τους μουσικούς, αλλ' εκείνους +που είπαμεν προ ολίγου, ότι θα τους ερωτήσωμεν περί αρμονίας· +διότι αυτοί είναι που κάμνουν το ίδιον με τους αστρονόμους· +ζητούν δηλαδή τας αριθμητικάς σχέσεις, που προκύπτουν από τας +συμφωνίας τας ακουομένας διά των ώτων, αλλά δεν φθάνουν να τας +θεωρούν ως μέσον απλώς, διά να εύρουν ποίοι αριθμοί είναι +αρμονικοί και ποίοι όχι και διά ποίον λόγον. — Θαυμάσιον θα +ήτο αυτό που λέγεις. — Χρήσιμον οπωσδήποτε διά την ζήτησιν του +καλού και του αγαθού, ενώ, εάν επεδιώκετο διά κάθε άλλον +σκοπόν, θα ήτο παντελώς άχρηστον. — Πολύ φυσικά. + + — Εκτός δε τούτου φρονώ ότι, αν η σπουδή όλων αυτών των +επιστημών, τας οποίας διήλθομεν, φθάση να γνωρίση την +συγγένειαν και την στενήν σχέσιν και επίδρασιν, που έχουν +αυταί μεταξύ των, τότε θα μας ήτο πράγματι μεγάλης +χρησιμότητος διά τον σκοπόν που επιδιώκομεν, και δεν θα +επήγαιναν οι κόποι μας χαμένοι. — Και εγώ το φαντάζομαι αυτό· +αλλ' αυτό το έργον, που λέγεις, Σωκράτη, είναι πολύ μακρόν και +δύσκολον. + + — Το έργον του προοιμίου, ή τίνος άλλου; ή μήπως δεν +γνωρίζεις ότι όλα αυτά είναι απλώς προοίμια και η εισαγωγή της +μελωδίας, που πρέπει να μάθωμεν; διότι βέβαια δεν φρονείς, ότι +όλοι, όσοι καταγίνονται με τας επιστήμας, που προανεφέραμεν, +είναι συγχρόνως και δεινοί διαλεκτικοί. — Όχι βέβαια· ως τώρα +τουλάχιστον δεν ευρήκα, παρά ένα ελάχιστον αριθμόν τοιούτων. — +Αλλά πώς; άνθρωποι, που δεν είναι εις θέσιν να δώσουν ή να +ακούσουν τον λόγον παντός πράγματος, θα ημπορέσουν ποτέ να +μάθουν τίποτε από εκείνα, που είπαμεν, ότι πρέπει να +γνωρίζωμεν; — Εννοείται όχι. — Αυτό λοιπόν δεν είναι επί +τέλους η μελωδία, της οποίας την εκτέλεσιν φέρει εις πέρας η +διαλεκτική; η οποία, αν και είναι πράγμα πνευματικόν, δύναται +μολαταύτα να παραβληθή προς την δύναμιν της οράσεως, ήτις, +καθώς το εδείξαμεν, αρχίζει πρώτα να βλέπη αυτά τα ζώα, έπειτα +τα άστρα, και τελευταίον και αυτόν τον ήλιον^ τοιουτοτρόπως +και εκείνος, όστις επιληφθή της διαλεκτικής, άνευ απολύτως της +χρήσεως των αισθήσεων, υψούται αποκλειστικώς μόνον διά του +λόγου εις αυτήν την ουσίαν των όντων, και αν δεν ανακόψη τον +δρόμον του, μέχρις ότου διά της νοήσεως συλλάβη αυτήν την +ιδέαν του αγαθού, φθάνει τέλος εις αυτό το τέρμα του νοητού +κόσμου, όπως εκείνος, που βλέπει τον ήλιον εις το τέρμα του +ορατού. — Πολύ σωστά. — Δεν είναι λοιπόν αυτή η πορεία, αυτή η +ανάβασις, που ονομάζεις διαλεκτικήν; — Πώς όχι; — Ενθυμήσου +τώρα την παραβολήν μας του σπηλαίου· εν πρώτοις απαλλάσσεται ο +δεσμώτης από τα δεσμά του, και στρέφεται από τας σκιάς προς τα +τεχνητά είδωλα και την λάμψιν, που τα φωτίζει· έπειτα +ανεβαίνει από το υπόγειον εις τον ήλιον, όπου από την +αδυναμίαν των οφθαλμών του δεν ημπορεί ακόμη να προσβλέπη τα +ζώα και τα φυτά και το φως του ηλίου, αλλά κατ' αρχάς τας +εικόνας αυτών επί της επιφανείας των υδάτων και τας σκιάς των· +αι εικόνες όμως αύται και αι σκιαί είναι πραγματικών +αντικειμένων, και όχι όπως αι σκιαί των τεχνητών ειδώλων, τας +οποίας εσχημάτιζεν εις το σπήλαιον φως επίσης τεχνητόν εν +συγκρίσει προς τον ήλιον. Λοιπόν, πάσα η σπουδή ιών επιστημών, +τας οποίας διήλθομεν, έχει ακριβώς την αυτήν δύναμιν και το +ίδιον αποτέλεσμα· ανυψώνει δηλαδή το ευγενέστερον μέρος της +ψυχής μας εις την θεωρίαν του αρίστου μεταξύ πάντων των όντων, +όπως το λεπτότερον των οργάνων του σώματος ανυψούται εις την +θέαν του φωτεινοτάτου εν τω υλικώ και ορατώ κόσμω. + + — Εγώ μεν συμφωνώ όπως τα λέγεις· και μολαταύτα υπό μίαν +έποψιν μου φαίνεται παντελώς δύσκολον να τα παραδεχθώ, αφ' +ετέρου δε πάλιν άλλο τόσον δύσκολον να μην τα παραδεχθώ· +επειδή όμως δεν θα είναι αυτή μόνον η φορά, που θα κάμωμεν +λόγον περί αυτού του ζητήματος, αλλά θα επανέλθωμεν συχνά και +άλλοτε, ας υποθέσωμεν ότι είναι όπως τα είπαμεν τώρα, και ας +μεταβώμεν πλέον εις αυτήν την μελωδίαν, την οποίαν να +διέλθωμεν, όπως διήλθομεν και το προοίμιον· λέγε λοιπόν εις τι +συνίσταται η δύναμις της διαλεκτικής και εις πόσα είδη +διαιρείται και ποίοι είναι οι δρόμοι, που φέρουν προς αυτήν^ +διότι αυτοί, καθώς φαίνεται, θα οδηγούν εκεί όπου, όταν +φθάσωμεν, θα εύρωμεν την ανάπαυσιν και το τέλος της πορείας +μας. + + — Δεν θα είσαι ακόμη εις θέσιν, φίλε μου Γλαύκων, να με +ακολουθήσης ως εκεί· διότι, όσον δι' εμένα, δεν θα μου έλειπε +καθόλου η προθυμία· και δεν θα έβλεπες πλέον εικόνα απλώς +εκείνου που λέγομεν, αλλ' αυτήν την αλήθειαν του πράγματος, +όπως τουλάχιστον το νομίζω εγώ· αν δε είναι και αυτό πράγματι, +ή όχι, δεν είναι ακόμη αυτό το ζήτημα· αλλ' εκείνο που +ημπορούμεν να ισχυρισθώμεν, είναι ότι υπάρχει ένα τοιούτον +πράγμα· δεν είναι έτσι; — Πώς όχι; — Ακόμη δε και ότι μόνον η +διαλεκτική δύναται να το φανερώση εις το πνεύμα, που έχει +προπαρασκευασθή τελείως διά των επιστημών, τας οποίας +διήλθομεν, χωρίς να είναι δυνατόν με κανένα άλλον τρόπον. — +Ημπορούμεν να το διισχυρισθώμεν και αυτό. + + — Υπάρχει τουλάχιστον ένα σημείον, που κανείς δεν θα ημπορέση +να το αμφισβήτηση, ότι καμμία άλλη μέθοδος δεν επιχειρεί διά +της κανονικής οδού να φθάση εις την κατάληψιν της ουσίας +εκάστου εκ των πραγμάτων διότι, εν πρώτοις, πάσαι μεν αι άλλαι +τέχναι καταγίνονται ή με τας δοξασίας των ανθρώπων και τας +επιθυμίας αυτών, ή με την παραγωγήν και την κατασκευήν, ή και +με την διατήρησιν απλώς των προϊόντων της φύσεως και της +τέχνης· αι δε λοιπαί πάλιν, που είπαμεν πως έρχονται εις +κάποιαν επαφήν με το καθ' εαυτό ον, όπως είναι η γεωμετρία και +αι σχετικαί με αυτήν επιστήμαι, είδομεν ότι η γνώσις, την +οποίαν έχουν περί του όντος, ομοιάζει μάλλον προς όνειρον και +είναι αδύνατον να το ιδούν ποτέ καθαρά ως εν εγρηγόρσει, +εφόσον στηρίζονται επί υποθέσεων, τας οποίας αφήνουν αθίκτους, +όπως τας λαμβάνουν, διότι δεν ημπορούν να δώσουν τον αποχρώντα +λόγον αυτών^ διότι ποίος τρόπος υπάρχει να γίνη, ποτέ και να +ονομασθή επιστήμη η απόδειξις εκείνη, που στηρίζεται επί +αξιωμάτων, τα οποία δεν γνωρίζει, το συμπέρασμά της δε και όλη +η μεταξύ ανάπτυξις είναι στενώς συνδεδεμένα και εξηρτημένα από +πράγματα, που δεν γνωρίζει; — Πράγματι δεν υπάρχει τρόπος. + + — Λοιπόν μόνη η διαλεκτική μέθοδος, αφήνουσα κατά μέρος τας +υποθέσεις, πορεύεται διά της οδού ταύτης προς αυτήν την αρχήν, +διά να την επιβεβαίωση, και ανασύρει το όμμα της ψυχής από τον +πρόστυχον εκείνον βάρβορον, μέσα εις τον οποίον ήτο +πραγματικώς καταχωσμένον και το ανυψώνει σιγά σιγά προς τα +άνω, με την βοήθειαν και την συνεργασίαν των τεχνών, που +ανεφέραμεν τας οποίας από συνήθειαν κατ' επανάληψιν ωνομάσαμεν +επιστήμας, αν και θα είχον ανάγκην άλλου ονόματος, το οποίον +να είναι εναργέστερον μεν της δοξασίας, αμυδρότερον δε της +επιστήμης, μετεχειρίσθημεν δε προς τούτο κάπου ανωτέρω τον +όρον διάνοια· αλλά δεν πρόκειται τώρα βέβαια να ανοίξωμεν +συζήτησιν περί ονομάτων, ενώ έχομεν τόσα και τόσα σπουδαία +πράγματα να εξετάσωμεν. — Όχι βέβαια· αρκεί το όνομα να +εξωτερικεύη οπωσδήποτε με κάποιαν σαφήνειαν εκείνα, που +παριστάνει εις την ψυχήν. — Η γνώμη μου λοιπόν είναι να +εξακολουθούμεν να ονομάζωμεν επιστήμην τον πρώτον και +τελειότερον τρόπον του γιγνώσκειν, τον δεύτερον δε διάνοιαν, +τον τρίτον πίστιν, και εικασίαν τον τέταρτον, να +περιλαμβάνωμεν δε τα δύο μεν τελευταία ομού υπό το όνομα της +δοξασίας, τα δύο δε πρώτα υπό το όνομα της νοήσεως· ούτως ώστε +η μεν δοξασία αντικείμενόν της να έχη το γεννώμενον και +φθαρτόν, η δε νόησις εκείνο το οποίον υπάρχει καθ' εαυτό· και +ό,τι είναι το ον προς το φθαρτόν, το ίδιον να είναι η νόησις +προς την δοξασίαν, και ό,τι η νόησις προς την δοξασίαν, το +ίδιον η επιστήμη προς την πίστιν και η διάνοια προς την +εικασίαν^ ας αφήσωμεν δε επί του παρόντος, φίλε Γλαύκων, την +εξέτασιν των λόγων, εφ' ών στηρίζεται η αναλογία αύτη, και την +εις δύο υποδιαίρεσιν της δοξασίας και της νοήσεως, διά να μη +πέσωμεν εις συζητήσεις πολύ μακροτέρας από όλας τας +προηγηθείσας. — Αλλ' εγώ, όσον τουλάχιστον δύναμαι να σε +παρακολουθήσω, συντάσσομαι κατά τα άλλα με την γνώμην σου. + + — Δεν ονομάζεις λοιπόν διαλεκτικόν εκείνον, όστις γνωρίζει +τον λόγον της ουσίας εκάστου πράγματος; και δεν λέγεις περί +ενός ανθρώπου, ο οποίος δεν είναι εις θέσιν να δώση ούτε εις +τον εαυτόν του ούτε εις τους άλλους τον λόγον τούτον, ότι δεν +έχει την νόησιν αυτού του πράγματος; — Πώς θα ημπορούσα βέβαια +να μην το ειπώ αυτό; — Το ίδιον λοιπόν και με την ιδέαν του +αγαθού^ ένας άνθρωπος, που δεν ημπορεί να ξεχωρίση διά της +νοήσεως την ιδέαν του αγαθού από όλα τα άλλα, και να δώση +ακριβή ορισμόν αυτής, και να αντικρούση όλας τας ενστάσεις, ως +γενναίος πολεμιστής εν τη μάχη, μεταχειριζόμενος όχι την +δοξασίαν αλλά την καθαράν νόησιν, και εξέλθη εις το τέλος από +όλα αυτά νικητής με τον ακαταμάχητον λόγον, δεν θα είπης +βέβαια ποτέ περί του τοιούτου, ότι γνωρίζει ούτε αυτήν την +ουσίαν του αγαθού, ούτε κανένα άλλο αγαθόν αλλά και αν τυχόν +συλλάβη κανένα φάντασμα του αγαθού, το επέτυχε με την δοξασίαν +και όχι με την επιστήμην, και αφού επέρασε την ζωήν του +κοιμώμενος και ονειρευόμενος, πριν να προφθάση να ξυπνήση εδώ, +θα κατεβή εις τον Άδην διά να παραδοθή εις τον τέλειον και +ατελεύτητον ύπνον. — Μα την αλήθειαν, αυτά όλα θα ειπώ και εγώ +διά τον τοιούτον άνθρωπον. + + — Βεβαίως λοιπόν, εάν καμμίαν ημέραν σου επεβάλλετο να +αναθρέψης πραγματικώς τους υιούς σου, τους οποίους τώρα +τρέφεις και εκπαιδεύεις διά του λόγου, δεν θα τους άφηνες, +υποθέτω, ποτέ να γίνουν άρχοντες και διαχειρισταί των υψίστων +συμφερόντων της πολιτείας, εάν ήσαν ό,τι είναι εις την +γεωμετρίαν αι καλούμεναι άλογοι γραμμαί. — Όχι βέβαια. — Δεν +θα επιβάλης λοιπόν εις αυτούς διά του νόμου, να γίνωνται αυτής +της επιστήμης προ πάντων κάτοχοι, διά της οποίας θα είναι +ικανοί να ερωτούν και να αποκρίνωνται όσον το δυνατόν +επιστημονικώτατα; — Μάλιστα θα βάλω μαζί σου αυτόν τον νόμον. +— Ώστε δεν παραδέχεσαι τώρα, ότι η διαλεκτική είναι, ούτως +ειπείν, το κορύφωμα και το επιστέγασμα όλων των άλλων +επιστημών, και ότι δεν υπάρχει άλλη καμμία διά να την θέσωμεν +παραπάνω από αυτήν, και ότι επομένως επήρε τέλος πλέον το περί +μαθημάτων ζήτημα; — Μάλιστα. + + — Σου υπολείπεται επομένως τώρα το περί της διανομής των +μαθημάτων, διά ποίους θα ορίσωμεν αυτά και κατά τίνα τρόπον θα +τα διδάξωμεν. — Είναι φανερόν. — Ενθυμείσαι λοιπόν οποίοι +τινες ήσαν κατά τον χαρακτήρα οι άρχοντες, τους οποίους +εξελέξαμεν προηγουμένως. — Πώς όχι; — Εσύ ο ίδιος έκρινες +τότε, ότι έπρεπε να εκλέξωμεν ανθρώπους αυτής της φύσεως, και +ότι είναι ανάγκη να προτιμήσωμεν τους σταθερωτέρους και τους +ανδρειοτέρους και, αν είναι δυνατόν, τους ωραιοτέρους, και δεν +αρκεί μόνον να έχουν τα σωματικά αυτά προτερήματα και την +ευγένειαν των αισθημάτων, αλλά να προσυπάρχουν ακόμη και αι +φυσικαί προδιαθέσεις αι απαιτούμεναι διά την εκπαίδευσιν, που +θέλομεν να τους δώσωμεν. — Και ποίας θεωρείς τοιαύτας; — Την +αναγκαίαν αγχίνοιαν προς σπουδήν των επιστημών και την +ευκολίαν του να μανθάνουν διότι πολύ περισσότερον αποκάμνουν +αι ψυχαί από τας δυσκολίας των αφηρημένων επιστημών, παρά από +τους κόπους της γυμναστικής· επειδή ο κόπος αυτός ανήκει +αποκλειστικώς και μόνον εις την ψυχήν και δεν τον συμμερίζεται +μετά του σώματος. — Έχεις δίκαιον. — Πρέπει εκτός τούτου να +έχουν ισχυράν μνήμην, ισχυράν θέλησιν και φιλοπονίαν εν πάσιν^ +αλλέως πώς νομίζεις ότι θα συγκατετίθετο κανείς, εκτός των +άλλων σωματικών εργασιών, να επιβαρύνεται και με τόσην μελέτην +και πνευματικήν εργασίαν; — Κανείς βέβαια, εάν δεν ήτο +τελειότατα πεπροικισμένος εκ φύσεως. + + — Το λάθος, το οποίον διαπράττεται σήμερον και συνεπεία του +οποίου τοσούτον ατιμάζεται και καταφρονείται η φιλοσοφία, +προέρχεται, καθώς είπα και πρότερον, εκ του ότι δεν τηρείται ο +προσήκων σεβασμός προς την αξιοπρέπειαν αυτής· διότι δεν +έπρεπε να έχουν καμμίαν σχέσιν με αυτήν άνθρωποι νόθοι +πνευματικώς, αλλά γνήσιοι μόνον. — Πώς αυτό; — Πρώτον μεν ο +προσερχόμενος εις την φιλοσοφίαν δεν πρέπει να είναι χωλός +κατά την φιλοπονίαν, να είναι δηλαδή εξ ημισείας μόνον +φιλόπονος και εξ ημισείας φυγόπονος· πράγμα το οποίον +συμβαίνει, όταν ένας παραδείγματος χάριν είναι φίλος του +αθλητισμού και του κυνηγίου και εν γένει καταγίνεται με ζήλον +εις τας σωματικάς ασκήσεις, δεν είναι όμως καθόλου φιλομαθής, +δεν αγαπά τας συζητήσεις και διαλέξεις, τας επιστημονικάς +ερεύνας και φοβείται κάθε τοιούτου είδους κόπον^ χωλός δε +είναι επίσης και εκείνος, με την φιλοπονίαν του οποίου +συμβαίνει το αντίθετον. — Έχεις πληρέστατον δίκαιον. + + — Κατά τον ίδιον όμως λόγον δεν θα χαρακτηρίσωμεν, εν σχέσει +προς την αλήθειαν, ανάπηρον επίσης και χωλήν την ψυχήν +εκείνην, η οποία μισεί μεν το εκούσιον ψεύδος, και δεν το +ανέχεται και εις τον εαυτόν της, και οι άλλοι, όταν ψεύδωνται, +καταγανακτεί, ευκόλως όμως αποδέχεται το ακούσιον, και ούτε +στενοχωρείται πολύ, όταν αποκαλύπτεται η αμάθειά της, αλλά +όπως ο χοίρος μολύνεται με τελείαν αδιαφορίαν εις τον βόρβορον +αυτόν; — Αναμφιβόλως. + + — Δεν πρέπει δε βέβαια να δίδωμεν ολιγωτέραν προσοχήν και ως +προς την σωφροσύνην και την ανδρείαν και την μεγαλοψυχίαν και +όλα εν γένει τα είδη της αρετής και να διακρίνωμεν τον νόθον +και τον γνήσιον· διότι όταν δεν είναι κανείς εις θέσιν να το +κάμνη αυτό, είτε ιδιώτης είτε πόλις, κινδυνεύουν, χωρίς να το +εννοούν, να εμπιστεύωνται τα συμφέροντά των εις ανθρώπους +χωλούς και νόθους, καθ' όσον τύχη να τους έχουν οι μεν φίλους, +οι δε άρχοντας. — Και πράγματι αυτό συμβαίνει συχνότατα. + + — Ημείς λοιπόν τουλάχιστον ας επιστήσωμεν την μεγαλυτέραν μας +εις τούτο προσοχήν· διότι, εάν παραλάβωμεν, διά να +εκπαιδεύσωμεν εις τοσαύτης σπουδαιότητος μαθήσεις και μελέτας +ανθρώπους αρτίους και κατά το σώμα και κατά τον νουν, ούτε η +ιδία η δικαιοσύνη θα ημπορή να έχη κανένα παράπονον μαζί μας, +θα σώσωμεν δε συγχρόνως και την πολιτείαν και το πολίτευμα· +ενώ, αν παραλάβωμεν διαφορετικούς, θα φθάσωμεν εις όλα τα +εναντία αποτελέσματα, και θα γίνωμεν αφορμή ακόμη περισσότερον +να εξευτελισθή η φιλοσοφία. — Θα ήτο εντροπή μας αυτό. — Και +πολύ μεγάλη μάλιστα· αλλά και εγώ τώρα μου φαίνεται πως έπαθα +κάτι, που με κάμνει να εντρέπωμαι. — Τι πράγμα; — Ελησμόνησα +ότι όλα αυτά είναι σχέδια εις τον αέρα, και τον επήρα τον +σκοπόν κάπως υψηλότερα· διότι επάνω εις την ομιλίαν μου +έστρεψα εις την φιλοσοφίαν, και όταν την είδα τόσον αναξίως +περιφρονημένην, με εκυρίευσε, μου φαίνεται, μία αγανάκτησις +και θυμωμένος καθώς ήμουν με τους αιτίους, ωμίλησα με τόσην +σφοδρότητα που ωμίλησα. — Όχι δα και με τόσην, δι' εμέ +τουλάχιστον τον ακροατήν. — Δι' εμέ όμως τον ρήτορα· +οπωσδήποτε, ας μη λησμονούμεν, ότι εις μεν την προηγουμένην +μας εκλογήν είχαμεν να εκλέξωμεν γέροντας, ενώ τώρα δεν θα έχη +τον τόπον του να κάμωμεν το ίδιον^ διότι δεν πρέπει να +πιστεύσωμεν τον Σόλωνα, ότι και γηράσκων τις ημπορεί πολλά να +μαθαίνη· ίσως μάλλον θα ημπορούσε να μάθη να τρέχη· όλοι όμως +οι μεγάλοι και πολλοί πόνοι είναι διά την νεότητα. — Κατ' +ανάγκην. + + — Από την παιδικήν λοιπόν ηλικίαν πρέπει να αρχίσωμεν την +διδασκαλίαν της αριθμητικής και της γεωμετρίας και όλων των +μαθημάτων, τα οποία είναι προπαρασκευή διά την διαλεκτικήν, +χωρίς όμως εις τον τρόπον της διδασκαλίας μας να υπάρχη +τίποτε, που να ομοιάζη με καταναγκαστικήν μάθησιν. — Διατί; — +Διότι δεν πρέπει ο ελεύθερος να μανθάνη τίποτε διά της βίας +δουλικώς· επειδή οι μεν σωματικοί κόποι, και αν επιβάλλωνται +διά της βίας, δεν προξενούν καμμίαν βλάβην εις το σώμα, ενώ τα +μαθήματα, που εισάγονται διά της βίας εις την ψυχήν, δεν +παραμένουν συνήθως. — Είναι αλήθεια. — Ποτέ λοιπόν να μη +μεταχειρίζεσαι, καλέ μου, την βίαν εις τα μαθήματα των παίδων, +αλλά φρόντιζε μάλλον παίζοντες να μανθάνουν, διά να είσαι εις +θέσιν και καλύτερα να διακρίνης την φυσικήν εκάστου +προδιάθεσιν. — Είναι πολύ δικαιολογημένη αυτή σου η σύστασις. + + — Ενθυμείσαι ακόμη, ότι είπαμεν πως πρέπει να οδηγούμεν τους +παίδας εφίππους και εις τον πόλεμον, διά να βλέπουν, και εφ' +όσον δεν υπάρχει κανείς κίνδυνος, να τους φέρωμεν και +πλησιέστερον και να τους γεύωμεν, ούτως ειπείν, αίμα, όπως +κάμνουν με τα κουτάβια των λαγωνικών; Μάλιστα, το ενθυμούμαι. +— Όσοι λοιπόν εις όλα αυτά, και εις τους κόπους και εις τα +μαθήματα και εις τους φόβους, δείξουν την μεγαλυτέραν αντοχήν, +όλους αυτούς θα τους ξεχωρίσης κατά μέρος. — Εις ποίαν +ηλικίαν; — Αφού τελειώσουν την σειράν των γυμναστικών +ασκήσεων· διότι κατ' αυτήν την περίοδον, είτε δύο έτη διαρκέση +είτε τρία, δεν ημπορεί το παιδί να κάμνη τίποτε άλλο· ο κόπος +και ο ύπνος είναι οι φυσικοί εχθροί των μαθημάτων· εξ άλλου +είναι και αυτή μία από τας δοκιμασίας, όχι η μικροτέρα, να +ιδούμεν τι θα φανή ο καθείς εις τας γυμναστικάς ασκήσεις. — +Και εγώ το ίδιον φρονώ. + + — Κατόπιν, όταν φθάσουν εις τα είκοσι, εκείνοι τους οποίους +θα ξεχωρίσης, θα λαμβάνουν μεγαλυτέρας τιμητικάς διακρίσεις +από τους άλλους, και τα μαθήματα, τα οποία, κατά την πρώτην +των εκπαίδευσιν έμαθον χωριστά, θα τους τα παρουσιάσης τώρα εν +τω συνόλω των, ώστε να ημπορέσουν να συλλάβουν με ένα βλέμμα +τας σχέσεις, που έχουν αι επιστήμαι μεταξύ των, και να +γνωρίσουν συγχρόνως την φύσιν του όντος. — Μόνον πραγματικώς +με αυτήν την μέθοδον ημπορούν να στερεωθούν αι γνώσεις, που θα +αποκτήσουν. — Είναι δε ακόμη και το ασφαλέστερον μέσον, διά να +διακρίνη τις την διαλεκτικήν φύσιν από την μη τοιαύτην· διότι +εκείνος, που θα δειχθή ικανός να περιλαμβάνη τας διαφόρους +μαθήσεις υπό έν γενικόν βλέμμα, είναι ασφαλώς διαλεκτικός, +κάθε δε άλλος όχι. — Συμφωνώ μαζί σου. + + — Εις αυτό λοιπόν είναι ανάγκη να επιστήσης την προσοχήν σου, +και όσοι μεταξύ των νέων ευρεθούν σταθεροί, και εις τα +μαθήματα και εις τον πόλεμον και εις τας άλλας τας +προδιαγεγραμμένας δοκιμασίας, αφού συμπληρώσουν τα τριάκοντα +έτη, θα τους ξεχωρίσης από εκείνους, που ήδη εξεχώρισες, και +θα τους ανυψώσης εις ανωτέρας τιμάς, αφού δε τότε τους +υποβάλης υπό την δοκιμασίαν της διαλεκτικής, θα προσπαθήσης να +διακρίνης ποίος εξ αυτών είναι ικανός, άνευ της επικουρίας των +οφθαλμών και των λοιπών αισθήσεων, αλλά με μόνην την δύναμιν +της αληθείας, να ανυψωθή μέχρι της γνώσεως του καθ' εαυτό +όντος· και εδώ είναι που χρειάζεται, φίλε μου, να λάβης τας +μεγαλυτέρας σου προφυλάξεις. — Διατί; — Δεν παρατηρείς τι +μεγάλον κακόν γίνεται σήμερα με την διαλεκτικήν; — Τι; — +Βασιλεύει εις αυτήν η μεγαλυτέρα σύγχυσις και αταξία. — Είναι +αλήθεια. + + — Λοιπόν πιστεύεις ότι υπάρχει εις αυτήν την κατάστασιν +τίποτε το περίεργον, και ότι δεν είναι απεναντίας τελείως +δικαιολογημένη; — Πώς δα; — Συμβαίνει το ίδιον με αυτούς, ό,τι +και με ένα υποβολιμαίον τέκνον, το οποίον ήθελεν ανατραφή εις +τους κόλπους ισχυράς και ευγενούς οικογενείας, εν μέσω μεγάλου +πλούτου και πολλών κολάκων· όταν αυτό μεγαλώση και μάθη, ότι +αυτοί οι λεγόμενοι γονείς του δεν είναι πράγματι τοιούτοι, +χωρίς όμως και να κατορθώση να εύρη τους αληθινούς γονείς του, +ημπορείς να μου είπης ποία θα είναι τα αισθήματά του απέναντι +των κολάκων του και των θετών γονέων του και τον καιρόν, που +δεν ήξευρε ακόμη περί της υποβολής του και κατόπιν, αφού την +έμαθε; ή προτιμάς να ακούσης τι στοχάζομαι εγώ; — Προτιμώ. + +Στοχάζομαι λοιπόν, ότι θα ετίμα περισσότερον τον πατέρα του +και την μητέρα του και τους άλλους θεωρουμένους συγγενείς του, +παρά εκείνους, που τον εκολάκευον, ότι θα εδείκνυε όλον τον +ζήλον του και την προθυμίαν του δι' αυτούς, αν ετύχαινε να +περιέλθουν εις ανάγκην, ότι ποτέ δεν θα έστεργε να τους +κακομεταχειρισθή ή με λόγον ή με έργον, και ότι τέλος εις τα +μεγάλα πράγματα θα υπήκουεν εις εκείνους μάλλον παρά εις τους +κόλακας καθ' όλην εκείνην την εποχήν, που δεν εγνώριζεν ακόμη +την αληθινήν του θέσιν. — Φυσικώτατα. — Αφού όμως θα εμάνθανε +την αλήθειαν, στοχάζομαι ότι θα εχαλαρούτο μεν ο προς τους +γονείς του σεβασμός και η προθυμία, θα ηύξανε δε απεναντίας +προς τους κόλακας, και θα ήρχιζε πλέον να τους ακούη χωρίς την +προτέραν εκείνην επιφύλαξιν και να ακολουθή περισσότερον τας +συμβουλάς των και να ζη απροκαλύπτως μαζί των, χωρίς να δίδη +την ελαχίστην προσοχήν εις τον πατέρα του και τους άλλους +υποτιθεμένους συγγενείς του, εκτός τουλάχιστον αν δεν ήτο +πεπροικισμένος με πολύ εξαιρετικήν φύσιν. — Πράγματι όλα αυτά +θα ημπορούσαν να γίνουν, όπως τα λέγεις· αλλά πώς εφαρμόζεται +αυτή η εικών εις τας αταξίας της διαλεκτικής, που +παραπονείσαι; + + — Ως εξής· έχομεν εκ παιδικής ηλικίας ανατραφή με τας αρχάς +της δικαιοσύνης και της ηθικής, τας οποίας σεβόμεθα και τας +υπακούομεν, όπως τους γονείς μας. — Έτσι είναι. — Δεν υπάρχουν +όμως και αντίθετοι προς αυτάς αρχαί, αι οποίαι τείνουν προς +τας ηδονάς, και κολακεύουν μεν την ψυχήν και ζητούν να την +παρασύρουν, δεν ημπορούν όμως να πείσουν, τουλάχιστον τους +οπωσδήποτε καλυτέρους; αυτοί φυλάττουν πάντοτε τον σεβασμόν +και την υπακοήν προς τας αρχάς, υπό τας οποίας πατρικώς +ανετράπησαν. — Είναι αλήθεια και αυτό. — Τώρα, εάν ένα νέον +τοιούτων διαθέσεων έλθη κανείς και τον ερωτήση, τι είναι το +καλόν, και αφού αποκριθή όπως το έμαθε από τον νομοθέτην, +αρχίση ο άλλος να τον ανασκευάζη και με πολλά και +επανειλημμένα επιχειρήματα τον κάμη επί τέλους να αμφιβάλλη, +μήπως το ίδιον πράγμα δεν είναι όχι ολιγώτερον αισχρόν ή +καλόν, ωσαύτως δε και περί του δικαίου και του αγαθού και όλων +εν γένει τα οποία έως τώρα εσέβετο, κατόπιν τούτων ποίαν ιδέαν +νομίζεις ότι θα έχη πλέον περί του σεβασμού και της υπακοής +πού θα οφείλη προς αυτά; — Κατ' ανάγκην ούτε θα τα σέβεται +πλέον ούτε θα υπακούη όπως πριν. — Όταν λοιπόν πλέον δεν τιμά +ούτε υιικόν σεβασμόν έχη προς τας ηθικάς αρχάς, όπως πριν, και +δεν είναι εις θέσιν μόνος του να ευρίσκη την αλήθειαν, είναι +δυνατόν να ασπασθή άλλον τρόπον ζωής παρά εκείνον, που +κολακεύει τας επιθυμίας του; — Δεν είναι δυνατόν. — Θα γίνη +λοιπόν τότε αποστάτης του νόμου, ενώ μέχρι τούδε ήτο υπήκοος +αυτού. — Κατ' ανάγκην. — Ώστε πολύ φυσικόν είναι να παθαίνουν +αυτό, εκείνοι που κατ' αυτόν τον τρόπον επιδίδονται εις την +διαλεκτικήν και, όπως προ ολίγου έλεγον, είναι άξιοι πάσης +συγγνώμης. — Και οίκτου προσέτι. + + — Διά να μη γίνουν λοιπόν άξιοι οίκτου και οι τρόφιμοί σου, +όταν θα φθάσουν εις τα τριάντα, δεν πρέπει να λάβης τας +μεγαλυτέρας σου προφυλάξεις, πριν επιδοθούν εις την +διαλεκτικήν; Και πολύ μάλιστα. — Και δεν είναι μία +σπουδαιοτάτη προφύλαξις αυτή, να μη δοκιμάζουν την διαλεκτικήν +πάρα πολύ νέοι; επειδή δεν σου διαφεύγει αναμφιβόλως, ότι οι +πολύ νέοι, όταν γευθώσι κατά πρώτον της διαλεκτικής, κάμνουν +κατάχρησιν αυτής προς διασκέδασιν, και την χρησιμοποιούν διά +να αντιλέγουν διαρκώς, και κατά το παράδειγμα εκείνων, που +τους απεστόμωσαν εις την συζήτησιν, ζητούν και αυτοί να +αποστομώσουν άλλους και ευχαριστούνται καθώς τα σκυλάκια να +τραυούν και να ξεσχίζουν ό,τι πέση εις το στόμα των. — +Θαυμάσια τα λέγεις. + + — Αφού λοιπόν εις αυτάς τας συζητήσεις αποστομώσουν μεν +πολλούς, αποστομωθούν δε και αυτοί υπό πολλών, καταντούν και +πολύ γρήγορα μάλιστα να μην πιστεύουν πλέον τίποτε, απ' όσα +πριν επίστευον· και με αυτό δίδουν αφορμήν εις τον κόσμον να +κατακραυγάζη και εναντίον των και εναντίον της φιλοσοφίας. — +Έχεις πληρέστατον δίκαιον. — Εις ηλικίαν όμως μάλλον +προχωρημένην δεν θα το θέλουν, εννοείται, πλέον να θυσιάζουν +εις αυτήν την μανίαν, και θα ακολουθούν μάλλον εκείνους, που +επιζητούν διά της διαλεκτικής την εύρεσιν της αληθείας, παρά +εκείνους που αντιλέγουν χάριν παιδιάς και προς διασκέδασιν· +τοιουτοτρόπως και οι ίδιοι θα γίνουν πλέον μετρημένοι, και το +επάγγελμα θα κάμουν περισσοτέρας εκτιμήσεως από πριν άξιον. — +Πολύ σωστά. + + — Δεν είναι δε ακόμη ένα είδος προφυλάξεως και εκείνα, που +είπαμεν ανωτέρω, ότι δηλαδή πρέπει να προσλαμβάνωμεν εις την +διαλεκτικήν πνεύματα εκ φύσεως σοβαρά και στερεά, και όχι, +όπως τώρα, τον πρώτον τυχόντα, που καμμίαν φυσικήν προδιάθεσιν +δεν έχει; Έχεις δίκαιον. + + — Και θα είναι άραγε αρκετόν να ορίσωμεν διά την +τελειοποίησιν της διαλεκτικής το διπλάσιον του χρόνου, που +εδώσαμεν διά την γυμναστικήν, διά να αφοσιωθή κανείς εις αυτήν +με όλον του τον ζήλον και την επιμέλειαν, χωρίς τίποτε άλλο να +κάμνη, όπως τότε εγίνετο και με τας σωματικάς ασκήσεις; — Πόσα +δηλαδή έτη, έξ ή τέσσερα; — Βάλε πέντε· και κατόπιν από αυτά, +θα τους καταβιβάσης εκ νέου εις το σπήλαιον εκείνο και θα τους +υποχρεώσης να αναλάβουν πολεμικάς διοικήσεις και άλλα +υπουργήματα κατάλληλα διά την ηλικίαν των, διά να μην +υπολείπωνται ούτε κατά την εμπειρίαν από τους άλλους· και εις +όλα δε αυτά πρέπει επίσης να δοκιμάζωνται, διά να ιδούμεν αν +θα μείνουν ακλόνητοι, με όλους τους πειρασμούς εις τους +οποίους θα είναι εκτεθειμένοι, ή μήπως παραστρατίσουν κάπως. — +Και πόσον καιρόν θα διαρκέση αυτό: — Δεκαπέντε έτη· και όταν +φθάσουν εις τα πενήντα, όσοι υπέστησαν ευδοκίμως την +δοκιμασίαν και ηρίστευσαν εις όλα γενικώς και εις τας +επιστήμας και εις την πράξιν, καιρός πλέον να τους οδηγήσωμεν +εις το τέρμα, και να τους αναγκάσωμεν να στρέψουν προς τα +επάνω τον οφθαλμόν της ψυχής και να προσατενίσουν εκείνο, που +δίδει το φως εις τα πάντα· και αφού τοιουτοτρόπως γνωρίσουν +την ουσίαν του αγαθού, να το μεταχειρίζωνται εις τον υπόλοιπον +βίον των ως πρότυπον, διά να ρυθμίζουν επ' αυτού και τα ιδικά +των ήθη και της πολιτείας και των ιδιωτών, ασχολούμενοι μεν ως +επί το πλείστον εις την φιλοσοφίαν, αναλαμβάνοντες όμως, όταν +θα έρχεται η σειρά του καθενός, και το βάρος της διοικήσεως +και της εξουσίας αποκλειστικώς και μόνον χάριν της πόλεως, και +χωρίς να το εκλαμβάνουν ως κάτι καλόν διά τους εαυτούς των, +αλλ' ως απαραίτητον υποχρέωσιν^ και τότε πλέον, αφού μορφώσουν +και άλλους κατά το παράδειγμά των, τους οποίους ν' αφήσουν +αξίους διαδόχους των διά την φρούρησιν της πολιτείας, να +απέρχωνται διά να κατοικήσουν εις τας νήσους μακάρων· η δε +πόλις να τους ανεγείρη μνημεία και να τους ορίζη, εάν είναι +και η Πυθία σύμφωνος, δημοτελείς θυσίας, ως εις ημιθέους, +ειδεμή, ως εις μακαρίους και αγίους. + + — Ως άριστος ανδριαντοποιός τους επεξειργάσθης τελειοτάτους, +Σωκράτη, τους άρχοντάς μας. — Και τας γυναίκας των προσέτι, +αγαπητέ μου· διότι μη νομίζης ότι είπα, όσα είπα, διά τους +άνδρας μάλλον παρά και διά τας γυναίκας, όσαι τουλάχιστον και +από αυτάς ευρεθούν πεπροικισμέναι εκ φύσεως με την προσήκουσαν +ικανότητα. — Πολύ σωστά, αφού τα πάντα, καθώς είπαμεν, θα +είναι κοινά μεταξύ ανδρών και γυναικών. + + — Τι λέγεις λοιπόν τώρα; συμφωνείς ότι, όσα είπαμεν περί +πολιτείας και πολιτεύματος, δεν είναι απλαί ευχαί, αλλά, +δύσκολα μεν βεβαίως, όχι όμως και αδύνατα να εφαρμοσθούν, όταν +ανώτατοι άρχοντες της πόλεως, ένας ή περισσότεροι, γίνουν οι +πραγματικοί φιλόσοφοι, οίτινες, καταφρονούντες τας τιμάς, που +επιδιώκουν σήμερον, ως ανελευθέρους και αναξίας λόγου, +εκτιμώντες δε μόνον το καθήκον και τας από τούτου αμοιβάς, και +επάνω απ' όλα ως μέγιστον και αναγκαιότατον την δικαιοσύνην, +θα αναλάβουν την αναμόρφωσιν της πολιτείας; — Πώς; — Όλους +τους κατοίκους της πόλεως, όσοι είναι άνω των δέκα ετών, θα +τους στείλουν εις την εξοχήν, και αφού τοιουτοτρόπως αποσύρουν +τα τέκνα των από την επίδρασιν των σημερινών ηθών, τα οποία +έχουν και οι γονείς των, θα τα αναθρέψουν σύμφωνα με τα ιδικά +των ήθη και με τους ιδικούς των νόμους, όπως τους ανεπτύξαμεν +προηγουμένως· και αφού τοιουτοτρόπως, με την νέαν αυτήν +γενεάν, σχηματισθή τάχιστα και ευκολώτατα η πολιτεία, που +ελέγαμεν, δεν είναι ζήτημα ότι και αυτή η ιδία θα ευτυχήση και +το έθνος, εις το οποίον ανήκει, θα ωφελήση. — Αναμφιβόλως· και +νομίζω ότι εξέθεσες άριστα τον τρόπον, που θα γίνουν όλα αυτά, +αν υποθέσωμεν ότι θα εγίνοντο καμμίαν ημέραν. — Ετελείωσαν +λοιπόν όσα είχαμεν να ειπούμεν και περί της πόλεως ταύτης, και +του ανθρώπου, που θα είναι όμοιος με αυτήν· διότι είναι +φανερόν, οποίος τις θα είναι και αυτός σύμφωνα με τας αρχάς +μας. — Φανερόν· και, καθώς λέγεις, το θέμα μας εξηντλήθη. + + * + * * + +Η Σειρά των Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, των Εκδόσεων Φέξη, +υπήρξαν ένας σταθμός στα ελληνικά χρονικά. Για πρώτη φορά +προσφερόταν συστηματικά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, η +αρχαία ελληνική σκέψη (ιστορία, φιλοσοφία, ποίηση, δράμα, +δικανικός και πολιτικός λόγος) σε δημιουργικές μεταφορές της, +από τους άριστους μεταφραστές του τόπου, στην πιο σύγχρονη +μορφή που πήρε εξελισσόμενο το γλωσσικό της όργανο. Ο Όμηρος, +οι Τραγικοί κι ο Αριστοφάνης, ο Ηρόδοτος, ο Θουκυδίδης, ο +Πλάτων, ο Ξενοφών, ο Αριστοτέλης, ο Θεόκριτος, ο Θεόφραστος, ο +Επίκτητος, ο Πλούταρχος, ο Λουκιανός κλπ. προσφέρονται και +σήμερα, στις κλασικές πια μεταφράσεις των Πολυλά, Ραγκαβή, +Μωραϊτίδη, Κονδυλάκη, Ποριώτη, Γρυπάρη, Τανάγρα, Πολέμη, +Καμπάνη, Καζαντζάκη, Βάρναλη, Αυγέρη, Βουτιερίδη, Ζερβού, +Φιλαδελφέως, Τσοκόπουλου, Σίγουρου, Κ. Χρηστομάνου κλπ, σε μια +σύγχρονη σειρά εκδόσεων βιβλίου τσέπης, πράγμα που επίσης +γίνεται για πρώτη φορά, συστηματικά, στην Ελλάδα. + +&Πολιτεία.& Το πρωτυπώτερον και πλαστικώτερον των πλατωνικών +έργων, αποτελούμενον εκ 10 βιβλίων. Το πρώτον βιβλίον +πραγματευόμενον περί δικαιοσύνης είναι αφετηρία διατυπώσεως +έπειτα ιδανικού πολιτεύματος. Η οριζομένη ισότης δικαιωμάτων +των πολιτών, η διακανόνισις ίσης εργασίας, η κατανομή των +πολιτών εις τρεις τάξεις, η εξίσωσις ανδρών και γυναικών, η +κοινογαμία και κοινοκτημοσύνη, ο αποκλεισμός των ποιητών, ο +περιορισμός της αυξήσεως του πληθυσμού, αι πρωτόρρυθμοι +γενικαί περί του κοινωνικού και του αστικού δικαίου αρχαί, +συνδυαζόμεναι εις οργανικόν σύστημα εις την «Πολιτείαν» του +Πλάτωνος, υπήρξαν αφετηρίαι πλείστων φιλοσοφικών, +κοινωνιολογικών και πολιτικών θεωριών. Ώστε και από της +απόψεως ταύτης είναι εκ των σημαντικωτέρων δημιουργημάτων της +ανθρωπίνης σκέψεως. + +Η μετάφρασις πιστή, σαφής και γλαφυρά υπό του κ. Ι. Ν. +Γρυπάρη. +Τόμος Α' 10 δρχ., Τόμος Β΄ 10 δρχ., Τόμος Γ' 10 δρχ. Τόμος Δ' +10 δρχ. + +ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΩΛΗΣΙΣ +ΛΑΔΙΑΣ ΚΑΙ ΣΙΑ Ο.Ε. +ΙΠΠΟΚΡΑΤΟΥΣ 22 — ΤΗΛ. 614.686, 634.506 + +ΤΙΜΑΤΑΙ ΔΡΧ. 10 + + + + + + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Republic, Volume 3, by Plato + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK REPUBLIC, VOLUME 3 *** + +***** This file should be named 39524-0.txt or 39524-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/3/9/5/2/39524/ + +Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason +Konstantinides. Thanks to George Canonis for his major +work in proofreading. + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |