diff options
Diffstat (limited to '39319-0.txt')
| -rw-r--r-- | 39319-0.txt | 3872 |
1 files changed, 3872 insertions, 0 deletions
diff --git a/39319-0.txt b/39319-0.txt new file mode 100644 index 0000000..f35ab9c --- /dev/null +++ b/39319-0.txt @@ -0,0 +1,3872 @@ +The Project Gutenberg EBook of Orestis, by Euripides + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Orestis + +Author: Euripides + +Translator: Voutieridis Ilias + +Release Date: March 31, 2012 [EBook #39319] + +Language: Greek + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ORESTIS *** + + + + +Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinides + + + + +Note: The tonic system has been changed from polytonic to +monotonic. The spelling of the book has not been changed +otherwise. + +Σημείωση: Το τονικό σύστημα έχει αλλάξει από πολυτονικό σε +μονοτονικό. Η ορθογραφία του βιβλίου κατά τα άλλα παραμένει ως +έχει. + + + +ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ + + + +ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ + + + +ΟΡΕΣΤΗΣ + + +ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ +Η. ΒΟΥΤΙΕΡΙΔΗ + + + +ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΦΕΞΗ + + + +ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ +ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ + + +ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ + + +ΟΡΕΣΤΗΣ + + + +ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ +Η. ΒΟΥΤΙΕΡΙΔΗ (1) + + + + +ΕΝ ΑθΗΝΑIΣ +ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Δ. ΦΕΞΗ + + + +ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ + + + +ΗΛΕΚΤΡΑ +ΕΛΕΝΗ +ΧΟΡΟΣ +ΟΡΕΣΤΗΣ +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +ΤΥΝΔΑΡΕΩΣ +ΠΥΛΑΔΗΣ +ΑΓΓΕΛΟΣ +ΕΡΜΙΟΝΗ +ΦΡΥΞ +ΑΠΟΛΛΩΝ + + + +ΥΠΟΘΕΣΙΣ + + + +Ο υιός του Αγαμέμνονος Ορέστης, φονεύσας την μητέρα του +Κλειταιμήστραν διά να εκδικηθή την υπό ταύτης και του εραστού της +δολοφονίαν του πατρός του Αγαμέμνονος, μένει κατάκοιτος εις την +πατρικήν του οικίαν, έρμαιον των τύψεων της συνειδήσεώς του διά +την μητροκτονίαν και θύμα των Εριννύων. Μετ' αυτού μένει και τον +περιθάλπει η αδελφή του Ηλέκτρα, ήτις αρχομένου του δράματος +απολοφύρεται διά τας συμφοράς της και διά την τραγικήν καθόλου +τύχην του οίκου των Ατρειδών. Αλλά και αγωνία διά την +προβλεπομένην εις θάνατον καταδίκην αυτής και του αδελφού της την +κατέχει. Μόνη ελπίς σωτηρίας από των δεινών απομένει η +προαγγελλομένη άφιξις εκ Τροίας του θείου των Μενελάου. Η άφιξις +αύτη συντελείται πράγματι, προφαινομένης της πολυφήμου Ελένης, +υπό ταύτης δε και της Ηλέκτρας συνάπτεται διάλογος, αποτελών την +τεχνικωτέραν ίσως σκηνήν του όλου έργου. — Αλλ' η ελπιζομένη +προστασία του Μενελάου υπέρ των τέκνων του αδελφού του δεν +παρέχεται. Δικαστήριον Αργείων πολιτών καταδικάζει τον Ορέστην +εις θάνατον διά το έγκλημα της μητροκτονίας. Και ο Μενέλαος από +δειλίαν και ιδιοτέλειαν εγκαταλείπει τον ανεψιόν αβοήθητον. +Εκμανείς διά τούτο και θέλων να τον εκδικηθή ο Ορέστης έρχεται να +θανατώση την Ελένην, αιτίαν όλων των κακών. Αλλά της Ελένης +αφανισθείσης εις τον αιθέρα κατά θαυμαστόν τρόπον, απειλεί +δεύτερον ο Ορέστης να θανατώση την θυγατέρα ταύτης και του +Μενελάου Ερμιόνην. Τότε από μηχανής θεός εμφανιζόμενος ο Απόλλων +πείθει τον Ορέστην να λάβη σύζυγον την Ερμιόνην, υποσχεθείς εις +αυτόν σωτηρίαν από της καταδίκης και συγγνώμην διά την +μητροκτονίαν. + +Το δράμα κακίζεται υπό των παλαιών γραμματικών, διότι πλην του +Πυλάδου πάντες οι εν αυτώ χαρακτήρες είναι φαύλοι και διότι η +λύσις αυτού δεν άγει εις την επιβαλλομένην, κατά την αρχαίαν +αισθητικήν, ηθικήν κάθαρσιν. Ουχ' ήττον εκ των παλαιών τούτων +γραμματικών έφθασε μέχρις ημών η πληροφορία, ότι χάρις εις την εν +τω δράματι τούτω σύγκρουσιν και ταραχήν αγώνων και παθών — τούτο +δ' ίσως ήτο ο κύριος αισθητικός σκοπός του Ευριπίδου — είχε κατά +τους κλασσικούς χρόνους ο «Ορέστης» μεγάλην θεατρικήν επιτυχίαν. + +$Ζ. + + + +ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ + +ΟΡΕΣΤΗΣ + + + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Κακό δεν υπάρχει απ' όσα λέει ο λόγος, +ούτε πάθος, ούτε συφορά θεοσταρμένη, +που το βάρος της να μη βαστά η ψυχή τ' ανθρώπου. +Έτσι κι' ο μακάριος — και δεν περγελώ την δυστυχίαν του — +ο Τάνταλος, απ' το Δία γεννημένος, όπως λένε, +φοβάμενος μια πέτρα ανάερη πάνωθέ του +βρίσκετ' αλαφιασμένος και ποινή πληρώνει τέτοια, +γιατί, όπως λεν, άνθρωπος όντας κ' ισοτιμημένα +με τους θεούς καθήμενος στο ίδιο τραπέζι +είχε γλώσσ' αχαλίνωτη, κάκιστη αρρώστεια. +Τούτος γεννά τον Πέλοπα κι' απ' αυτόν ο Ατρεύς γεννήθη, +που γνέθοντάς του τη ζωή έκλωτέ του η Μοίρα +σ' έχθρα και πόλεμο με τον αδελφό του τον Θυέστη +να βρεθή· μα τ' ανείπωτα να ιστορήσω ποια μου ανάγκη; +που σκοτώνοντάς του τα παιδιά μ' αυτά έγεψέ τον +ο Ατρεύς. Και του Ατρέως — τ' αναμεταξύ σωπαίνω — +γυιός ήτον ο Αγαμέμνων ο τρανός, αν προσταιριάζη +τρανό να τον ειπώ, κι' ο Μενέλαος από μάννα +την Κρητικιά Αερόπη. Κι' ο Μενέλαος παντρεύτη +τη θεομίσητην Ελένη. Και την Κλυταιμήστρα +με γάμο ξακουστό στους Έλληνες πήρε ο Αγαμέμνων^ +αυτουνού τρεις κόρες είμαστ' απ' την ίδια μάννα, +η Χρυσόθεμις, η Ιφιγένεια κ' εγώ η Ηλέκτρα· +κι αγόρι ο Ορέστης απ' την ανοσιώτατη μάννα, +που με πελύδιπλο πανί τυλίγοντας τον άνδρα +τον δικό της εσκότωσε για αιτία που δεν ταιριάζει +σε κόρη να την πη κι αφήνω να την λογιάσουν άλλοι. +Και την αδικία του Φοίβου γιατί να ψέξω; πείθει +τον Ορέστη να σκοτώση την ίδια του τη μάννα +πράξι που τιμημένη δεν είναι στους ανθρώπους. +Μα τη σκότωσε του θεού τη γνώμη ακολουθώντας, +κ' εγώ σύμπραξα στο φόνον όσο δύναται γυναίκα +να συμπράξη κι' ο Πυλάδης, βοήθεια δίνοντάς μας. +Απ' τότες άγρια αρρώστεια λυώνει το κορμί του +κι' ο άμοιρος τούτος Ορέστης κείτεται κλινάρι +και της μάννας το αίμα σε μανίες τον παρασέρνει, +γιατί φοβάμαι να τες πω της θεές με τ' όνομά τους, +της Ευμενίδες, που με φόβο τον συνταράζουν. Κ' είναι +η έκτη μέρα τούτη, αφ' όταν της σφαγμένης +της μάννας το κορμί στη φωτιά εξαγνίσθη, +που από τότε ουδέ τροφή άγγιξ' αυτός στο στόμα +ουδ' έλουσε καν το κορμί, μόνο στα ρούχα τυλιγμένος, +όταν το κουφάρι κάπως απ' την αρρώστεια ξαλαφρώση, +στα συγκαλά του ερχάμενος 'δύρεται ή από το στρώμα +ορμητικός πηδά σαν απ' το ζυγό πουλάρι. + +Κ' έκαμ' απόφασι τ' Άργος ουδέ κάτω από στέγη +ουδέ σ' εστία κοντά να μας δεχθή κανένας κι ούτε +να καλημερήση εμάς τους μητροκτόνους· κ' είναι τούτη +εδώ η μέρα που θα δώση ψήφο η πόλη των Αργείων +αν πρέπει εμάς τους δυο να σκοτώσουν με της πέτρες +[ή με σπαθί κοφτερό ν' αποκεφαλιστούμε]. +Μα να γλυτώσουμε το σκότωμα έχουμ' ελπίδα, +γιατί ο Μενέλαος έρχεται πέραθ' απ' την Τροία +και την πλατωσιά διαβαίνοντας του Ναυπλιακού λιμένα +στ' ακρογιάλι αράζει, περιπλανημένος όντας +πολύν καιρό απ' την Τροία· και τη βαρειομοίρα Ελένη +νύχτα προφυλάγοντας, να μη την 'δη κανένας +νάρχεται 'μέρα, απόστειλε στο σπίτι το δικό μας· +κ' είναι την μέσα κλαίοντας της αδελφής και του σπιτιού της +της συφορές· μα κάποια παρηγοριά στης θλίψες έχει, +γιατί την κόρη που άφηκε σπίτι σαν έφυγε στην Τροία +και που ο Μενέλαος απ' τη Σπάρτη εδώ φέρνοντάς την +στη μάννα μου έδωκέ την ν' αναθρέψη, την Ερμιόνη, +με χαρά της ξανάβρηκε κι' αλησμονά της θλίψες. +Μα προς το δρόμο όλο θωρώ, το Μενέλαο καρτερώντας +πότε θα ιδώ νάρχεται· γιατί λίγη από τάλλα +έχουμ' ελπίδα, αν απ' αυτόν δεν ήθελε σωθούμε. +Άπορο είναι πράμμα του δύστυχου το σπίτι. + +ΕΛΕΝΗ + +Ω εσύ της Κλυταιμήστρας και τ' Αγαμέμνονος κόρη, +που παρθέν' απομένεις καιρό πολύν, Ηλέκτρα, +πως άμοιρη είσαι συ κι' ο αδελφός σου Ορέστης, +τούτος ο άμοιρος φονηάς της μάννας. Τι αμαρτία +δεν θάχω μιλώντας σου, μια που λογιάζω αιτία +του κακού τον Φοίβο. Αν και βαρειά λυπάμαι +για της Κλυταιμήστρας το χαμό, της αδελφής μου, +που αφ' όταν με πόθο απ' τους θεούς δοσμένο πήγα +στην Ίλιο δεν την είδα κι ορφανεμένη κλαίω. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Τι να σου ειπώ, Ελένη· που βλέπεις τα εμπρός σου +τα παιδιά του Αγαμέμνονος στης συφορές πνιγμένα; +Ανύπνωτη έναν άθλιο νεκρό εγώ παραστέκω, +γιατί νεκρός είναι τούτος με την πνοή τη λίγη +που τ' απομένει· και δεν βρίζω την κακομοιριά του· +μα συ καλότυχ' είσαι και καλότυχός σου ο άνδρας +που ήρθετε σε μας τους βαρειά ευφοριασμένους. + +ΕΛΕΝΗ + +Κι από πόσον καιρό κοίτετ' εδώ στο στρώμα; + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Αφ' όταν έχυσε της μάννας του το αίμα. + +ΕΛΕΝΗ +Τον άμοιρο· Κ' η μάννα του πώς πήγε έτσι χαμένη! + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Τέτοια είν' αυτά όσα τον έχουν απαυδήσει. + +ΕΛΕΝΗ + +Για το θεό, μια χάρι θα μούκανες, παρθένα. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Όσο απ' τ' αδελφόν μου το κύταγμα αδειάζω. + +ΕΛΕΝΗ + +Θες για με να πας στης αδελφής μου τον τάφο; + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Στης μάννας μου τον τάφο λες. Για ποιαν αιτία; + +ΕΛΕΝΗ + +Των μαλλιών μου πλεξούδα και χοές φέρνοντάς της. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Και δε βολεί να πας συ στων δικών σου τον τάφο; + +ΕΛΕΝΗ + +Τι στους Αργείους ντρέπομαι το κορμί μου να δείξω. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Άργα φρονιμεύεις, πριχού αδιάντροπα φύγωντας. + +ΕΛΕΝΗ + +Σωστά τώπες, μα όχι φιλικά μου κρένεις. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Μα ποια ντροπή κρατεί σε μπρος στους Μυκηναίους; + +ΕΛΕΝΗ + +Φοβάμαι τους γονειούς όσων στην Ίλιο επέσαν. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Κι αλήθεια είναι, τ' Άργος δεινά σε κατακρίνει. + +ΕΛΕΝΗ + +Μα συ γλυτώνοντάς με απ' το φόβο πήαινε δος τα. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Μα τον τάφο της μάννας μου δε θα μπόρεια ν' αντικρύσω + +ΕΛΕΝΗ + +Κι' όμως θάταν άπρεπο να φέρουν δούλοι ετούτα. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Την Ερμιόνη, την κόρη σου γιατί δεν τη στέρνεις; + +ΕΛΕΝΗ + +Στον κόσμον ν' ακατεύωντας παρθένες δεν ταιριάζει. + + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Μα ευγνωμοσύνη θάδειχνεν έτσι στην πεθαμμένη. + +ΕΛΕΝΗ + +Σωστά μίλησες και πείθομαι στο λόγο σου, παρθένα· +[κ' έτσι τη θυγατέρα μου θα στείλω όπως είπες]. +Παιδί μου, Ερμιόνη, πρόβαλε απ' το σπίτι και πάρε +στα χέρι' αυτά τα κόλλυβα και τα μαλλιά μου τούτα +κ' εις τον τάφο πγαίνοντας της Κλυταιμήστρας χύσε +το μελομένο γάλα αυτό και το κρασί τ' αφράτο +και στην κορφή του μνημουριού στεκάμενη πες τούτα: +Η αδελφή σου Ελένη της χοές ετούτες σου χαρίζει, +μη δυνάμενη στο μνήμα σου μονάχη νάρθη η ίδια, +γιατί έχει φόβο το λαό των Αργείων. Και ζήτησέ της +νάναι καλόγνωμη για με, για σε, για τον δικό μου +τον άνδρα και γι' αυτούς τους δυο δυστυχισμένους που ένας +θεός τους εξολόθρεψε. Και τάξε της όλες +της νυκτερινές προσφορές πούναι σωστό να κάμω +στην αδελφή μου. Πήγαινε, γοργά τώρα ξεκίνα, +κόρη μου, κι' ως της προσφορές στον τάφο αυτές πιθώσης +έχε το νου σου ευθύς εδώ να μου ξαναγυρίσης. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Τι δυστυχία είσαι, ω Φύσι, στους ανθρώπους +και πόσο είσαι καλόπραγη σ' όσους καλοκυτάζεις! +Ιδέτε σεις πώς έκοψε της άκρες των μαλλιών της +την ομορφιά φυλάγοντας. Είναι πάντα η γυναίκα +πούταν και πριν. Είθε οι θεοί να σε μισήσουν που έτσι +εμέν' αφάνισες κι' αυτόν και την Ελλάδα. Ω πόσο +είμαι δύστυχη. Μα εδώ νά πούρχονται οι καλές μου +συντρόφισσες στους θρήνους μου να σμίξουν τους δικούς των. +Ίσως κι' αυτόν τον άμοιρο ξυπνήσουν απ' τον ύπνο +που βυθισμένος βρίσκεται και με τα δάκρυά μου +βρέξουν τα μάτια μου όταν 'δώ την τρέλλα τ' αδελφού μου. +Αγαπημένες μου γυναίκες, με βουβό πόδι προχωράτε: +χωρίς φωνή ούτε θόρυβο. Είναι γλυκειά σ' εμένα +η αγάπη σας, μα θάταν καϋμός αν εξυπνούσε τούτος. + +Στροφή Ι + +Σιγαλά ερχόστε, σιγαλά, +με βήματ' απαλά, απαλά, +αθόρυβα κι' άφωνα να ερθήτε +και μακρυά εκεί να σταθήτε, +μακρυά απ' την κλίνη κι' από εμέ. + +ΧΟΡΟΣ + +Νά που σου υπακούμε. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Ωιμέ, +κι' αλλοίμονο, καλή μου εσύ, +μίλειε απαλά σαν τη βουή, +που η σύριγγα βγάνει +ανάλαφρου ενός καλαμιού. + +ΧΟΡΟΣ + +Νά που η φωνή μου φτάνει +σε σέ απαλή και χαμπηλή +σαν νάμουν μέσ' στο σπίτι. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Έτσι μίλα μου σιγά, +ζύγωσε αλαφρά, αλαφρά +και πες μου γιατί ήρθες εδώ. +Απάνω στο κλινάρι αυτό +κυλώντας ώρες τούτος +αποκοιμήθηκεν αργά + +ΧΟΡΟΣ + +Αντιστροφή Ι + +Πώς είναι τώρα, καλή μου, αποκρίσου. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Τι να πω για τη μοίρα ή τη δυστυχιά του; +Ακόμα πνοή έχει, μα μόλι ανασαίνει. + +ΧΟΡΟΣ + +Τι λες; Ω τον άμοιρο! + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Θα τον σκοτώσης +αν απ' τα βλέφαρα τη γλύκα του διώξης +που τον κατέχει + +ΧΟΡΟΣ + +Ω τον δύστυχο, για έργα +μιαρά που ήσαν απ' τους θεούς πρόσταγμα! +Ω τον άθλιο, αλλοί, τι δεινά υποφέρει! + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Άδικος ήταν κι' ώρισε άδικες πράξεις +ο Λοξίας όταν στης Θέμιδος πάνω +τον τρίποδα πρόσταξ' της μάννας το φόνο. + +ΧΟΡΟΣ + +Στροφή II + +Θωρείς; Το κορμί του στα ρούχα αργοσιέται + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Φωνάζοντας τούκοψες, άθλια, τον ύπνο. + +ΧΟΡΟΣ + +Λόγιαζα νάταν βυθισμένος στον ύπνο. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Μακρυά 'πό τ' εμάς κι' από το σπίτι. Ξεκίνα +μη θορυβώντας με το πόδι σου διόλου. + +ΧΟΡΟΣ + +Κοιμάται. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Καλά λες. + +ΧΟΡΟΣ + +Σεβάσμια, σεβάσμια +Νύχτα, ω θεά συ, που χαρίζεις τον ύπνο +στους κουρασμένους, απ' το Έρεβος έλα, +έλα, πρόβαλε, ω φτερωτή, στο σπίτι +τ' Αγαμέμνονος, γιατί απ' αυτές της θλίψες +χανόμαστε, σβύνουμε. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Μη θορυβάτε. +Να πάψτε δεν θέτε της φωνής τον ήχο, +στην κλίνη κοντά παραστέκοντας κ' έτσι +να τ' αφήστε καλές μου, του ύπνου τη γλύκα. + +ΧΟΡΟΣ + +Αντιστροφή II + +Πες μου τι τέλος τα δεινά τούτα λάχουν; + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Το χάρο, το χάρο! ποιο άλλο θενάχουν; +Τροφή δεν ορέγεται τούτος καθόλου. + +ΧΟΡΟΣ + +Ώστε βέβαιος είναι κι ο θάνατος του. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Μας έσφαξε ο Φοίβος προστάζοντας φόνο +άθλιο κι' άνομο πατροκτόνας μητέρας. + +ΧΟΡΟΣ + +Αλήθεια δίκαια, μα κακή τούτ' η πράξι. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Πέθανες, πέθανες, ω μάννα, που εμένα +μ' εγέννησες. Σκότωσες τον πατέρα κι' αντάμα +τα παιδιά που βγήκαν απ' το ίδιο σου αίμα. +Χανόμαστε, νεκροί είμεθα, έχουμε σβύσει. +Συ βρίσκεσαι τώρα με τους πεθαμμένους +κι' η πλιότερη ζωή μου περνάει σε θρήνους +οδυρμούς και νύχτια δάκρυα, τι μόνη +χωρίς παιδιά κι' άνδρα άθλια σέρνω τη ζήση. + +ΧΟΡΟΣ + +Για δες, κόρη μου Ηλέκτρα! Σίμωσε, τι είναι +φόβος ν' αποθάνη τ' αδέλφι σου δίχως +να το νιώσης. Η λίγη μ' ανησυχάει πνοή του. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Γλυκό του ύπνου κάρωμα, βάλσαμο στα δεινά μας, +πόσο στην ώρα πρόβαλες μαλακά σ' εμένα! +Ω συ σεβάσμια λησμονιά του πόνου κι' ω θεότης +βοηθήτρα στους βαρειόμοιρους. Μα πούθε τώρα μου ήρθα; +Πώς ήρθα; Τι όλα τάχασα το νου μου έχοντας χάσει. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Τρισγάπητέ μου, ο ύπνος σου πόσο αναγάλλιασέ με! +Να σου στηρίξω το κορμί θες και να σε σηκώσω; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Πιάσε με βέβαια. Σκούπισε στο άθλιο μου το στόμα +κι' από τα μάτια μου του αφρού τούτο τ' απομεινάρι. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Γλυκειά για με είναι δουλειά και δεν οκνώ τα μέλη +του αδελφού μ' αδελφικά να τα γνοιασθώ εγώ χέρια. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Βάλε πάνω το στήθος σου στο στήθος το δικό μου, +μέριασε από την όψι τ' αξάγγλιγα μαλλιά μου, +γιατί έτσι με τα μάτια μου μόλις θωρώ εγώ τώρα. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Ω εσύ κεφάλι δύστυχο με τα μαλλιά αγριεμμένα +που βρίσκεσαι αναξάγγλιγο, άλουστο καιρό τόσο! + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ξανά σε τούτη ξάπλωσ' με την κλίνη. Της μανίας +το κακό σαν παύη είν' άτονα κι' αδύναμα τα μέλη. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Ναι. Η κλίνη είναι αγαπητή στον άρρωστο· κ' η ξάπλα +αλήθεια δίνει κούρασι· μα χρειαστή όμως είναι. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Σήκω με πάλι, το κορμί στρέψε μου. Οι αρρωστημένοι +είναι πάντα ανυπόμονοι απ' του νου τη στενοχώρια. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Δεν θέλεις και τα πόδια σου λίγο να βάλης χάμω, +να περπατήσης; Η αλλαγή ευχάριστ' είναι πάντα. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Κ' έτσι καλά. Έχει της 'γυιάς την όψι τούτο κι' όταν +το πράμμα λείπει, βολετή κ' η όψι του είν' ακόμα. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Άκου, αδελφέ μου, όσο το νου σ' αφήνουν οι Εριννύες. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Τι νέο θα 'πής; Αν είναι το κάτι καλό τ' ακούω +ευχάριστα· μ' αν είν' κακό έχω αρκετές μου θλίψες + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Φθάνει του πατέρα ο αδελφός, ο Μενέλαος, και τα πλοία +τα δικά του στο Ναυπλιακό λιμάνι έχουν αράξει. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Τι λες; Σαν κάποιο έρχεται φως αυτός εις τα δεινά μου +και στα δικά σου, τι είναι ‘τός απ' τη γενειά μας κ' έχει +απ' τον πατέρα μας 'δή περίσσιες καλωσύνες. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Έρχεται και γι' απόδειξι του λόγου μου, νά πώχει +φέρει μαζί απ' της Ιλίου τα κάστρα την Ελένη. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Αν μοναχός του γλύτωνε πιο καλό θάταν όμως +με τη γυναίκα του αν μαζί, μεγάλο κακό φέρνει. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Γέννησεν ο Τυνδάρεως γενειά από θυγατέρες +άτιμες κι' αδιάντροπες εις όλη την Ελλάδα. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Όμως εσύ όμοια μ' αυτές μην είσαι της γυναίκες +ως σου βολεί, στα λόγια σου και στα φερσίματά σου. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Αλλοί! αδελφέ, ταράχθηκε το μάτι σου· τώρα ήσουν +στα συγκαλά σου και με μιας σ' έπιασεν η μανία. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ω μάννα! Σ' ικετεύω μη πάνω μου ξαναστέρνης +της κόρες πώχουν πρόσωπα αιματωμένα κ' έχουν +μαλλιά από φίδια. Νά, έρχονται, πάνω σ' εμένα πέφτουν. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Μείνε, άμοιρε, στην κλίνη σου. Τίποτ' εδώ δεν βλέπεις. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ω Φοίβε, οι φοβερές θεές θα με σκοτώσουν τούτες +οι σκυλλομούτρες, πούναι τες γοργοβλεπούσες κ' είναι +των νεκρών φόνισσες. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Εγώ δεν θα σε παραιτήσω +και μέσα στην αγκάλη μου κρατώντας δεν θ' αφήσω +να κάνης τα πηδήματα, τα μανικά. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Άφησέ με, +γιατί Ερινύα είσαι και συ κι' απ' του κορμιού τη μέση +μ' άρπαξες μέσ' στα Τάρταρα ζητώντας να με ρίξης. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Ω κακομοίρα πούμ' εγώ! Και τίνος τη βοήθεια +ν' αποζητήσω, σαν θεός κάποιος εχθρός μας είναι; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Δος μου αυτό το κεράτινο το τόξο, πούναι δώρο +του Λοξία και που μ' αυτό με πρόσταξ' ο Απόλλων +να κυνηγήσω της θεές σαν αγριωπά με σκιάζουν. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Μπορεί να λαβωθή θεός από το χέρι ανθρώπου; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Αν δε φύγη απ' τα μάτια μου. Συ δεν ακούς ολοένα, +ουδέ θωρείς τα φτερωτά τα βέλη που πετούνε +απ' τη σαΐτα που σωστά κτυπά. Τι καρτερείτε; +Πετάξτε, σεις με τα φτερά, ως την κορφή του Αιθέρα +κι' άδικο δόστε στους χρησμούς του Φοίβου. Ωιμένα! +Γιατ' είμ' έτσι αδύναμος; Γιατί η ανάσα τούτη +απ' τα πνεμόνια μου η γοργή; Πού να ριχθώ απ' την κλίνη; +Νά! έφυγε το τρικύμισμα, ξαναθωρώ γαλήνη. +Γιατί, αδελφή μου, κλαις εσύ κρύβοντας το κεφάλι +μέσα στον πέπλο; Ντρέπομαι και συ μερτικό νάχης +απ' τα δεινά μου και σε μια παρθένα έτσι να δίνω +το βάσανο που εγώ τραβώ. Είθε μη μαραζώσης +απ' τα δεινά μου. Συ έστρεξες, μα ο μητρικός ο φόνος +μόνο από μένα γίνηκε. Μα κατηγόρια κάνω +εις τον Λοξία που μ' έσπρωξε στη μυσαρή αυτή πράξη +με λόγια εμέ ησυχάζοντας κι' όχι στ' αλήθεια. Λέω +πως ο πατέρας μου, αν εγώ τον ίδιο αυτόν ρωτούσα, +για να γνωρίσω αν έπρεπε τη μάννα μου να σφάξω, +θερμά θα μ' ώρκιζε να μη βυθίσω το σπαθί μου +στο λαιμό αυτής που μ' εγέννησε, τι στη ζωή με τούτο +αυτός δεν θα ξανάρχετο κ' εγώ δυστυχισμένος +θα βαρυνόμουν άδικα με τόσα δεινά. Αλλ' όμως +ξεσκέπασ' το κεφάλι σου και μην κλαις, αδελφή μου, +αν κ' έχουμε θλίψη βαρειά. Σαν βλέπεις με να σβύνω, +κράτα και παρηγόρα μου τον ταραγμένο νου μου +κ’ απελπισμένο· κι' όταν κλαις, εγώ μ' αγάπη πάλι +θα σε ησυχάζω. Μεταξύ φίλων τέτοιες φροντίδες +ταιριάζουν. Μα τώρ' άμοιρη στο σπίτι έμπα και δόσε +ύπνο λίγο στα βλέφαρα πούναι τα αγρυπνισμένα· +πάρε τροφή και το κορμί λούσε, γιατί αν μ' αφήσης +κι' αν αρρωστήσης μένοντας ολημερίς κοντά μου, +χαθήκαμε. Κι αλήθεια εγώ κανέν' άλλο δεν έχω +για στήριγμα κι' ως βλέπεις το μ' απαρατήσαν όλοι. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Αυτό δεν γίνεται· με σε θα ζήσω ή θα πεθάνω, +γιατί την ίδια έχουμ' οι δυο τύχη. Κι' αν συ πεθάνης, +γυναίκα εγώ τι θα γενώ; Πώς θα γλυτώσω μόνη, +χωρίς πατέρα κι' αδελφό και φίλους; Μ' αν λογιάζης +έτσι, δεν θα υπακούσω εγώ. Πέσε λοιπόν στην κλίνη +κι' απόδιωξε τους τρόμους σου που εκείθε σε σηκώνουν. +Στην κλίνη ξάπλωσε γιατί, αν κι' άρρωστος δεν είσαι, +μ' απ' την ιδέα το ίδιο αισθάνονται κόπο οι θνητοί και πάθος. + +ΧΟΡΟΣ + +Στροφή Α' + +Αλλοίμονο, αλλοί! Ω γοργές, φτερωτές +θεές μανιωμένες, +που μέσα στα δάκρυα και τους στεναγμούς +γιορτές μεθυσμένες +ξεφαντώνετε σεις, Ευμενίδες στυγνές, +κ' εις ύψη πετάτε +του πλατύχωρου αιθέρα και που καθαρμούς +του αιμάτου ζητάτε, +εκδικήτρες του φόνου, δέομαί σας εγώ, +δέομαί σας, αφήστε +το γυιό τ' Αγαμέμνονα από τοργικό, +τη μανία του λύστε. +Δύστυχε, πώπαθες δεινά, το χρησμό +εισακούοντας συ +του Φοίβου απ' τον Τρίποδα το μαντικό, +το βγαλμένο απ' τη γη +κι' απ' το βωμό που λένε της γης ομφαλό + +Αντιστροφή Α' + +Ω Δία, ποιό ν' απαντέχω έλεος εγώ; +Τι είν' αυτός ο αγώνας για το φονικό +που σε ταράζει, δύστυχε, και που +κάποιος Δαίμονας δάκρυα οδυρμού +σου γεννά φέρνοντας το αίμα μπροστά σου +της μάννας σου και τα λογικά σου +σπαράζει; Σ' οδύρομαι εγώ και σε κλαίω +και τη μεγάλη ευτυχιά εγώ λέω +πως δεν την έχουν σταθερά οι θνητοί. +Κι' ως κάποιος Δαίμονας το πανί +σχίζει του γλήγορου καραβιού, +έτσ' ο πανεύτυχος πάει του κακού, +καταπίνεται μέσ' σε βαρειές δυστυχίες +σαν από κύμα σε τρικυμίες +αχόρταγες πάντα τους και μανιωμένες. +Ποιές, αλήθει' άλλες γενειές ξακουσμένες +αξίζει περισσότερη νάχουν τιμή +παρά οι Τανταλίδες, που θεϊκιά +εστάθηκ' η πρώτη τους η γενειά; +Μα να ο άρχοντας τώρα πλησιάζει, +ο βασιληάς Μενέλαος. Απ' αίγλη φαντάζει +που απ' αυτήν αλήθεια η γενειά προβάλλει +του Ταντάλου η κοσμοφήμητη και μεγάλη. +Ω συ, που ωδήγησες μια εκστρατεία τρανή +με χίλια καράβια στης Ασίας τη γη, +χαίρε. Συ απόλαψες τώρα κάθε ευτυχία, +γιατί με τη βοήθεια των θεών καθεμία +επραγματώθηκεν επιθυμιά σου. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Ω σπίτι! με χαρά σε ξαναβρίσκω γυρνώντας απ' την Τροία, +κι απ' τάλλο όμως θρηνώ αγναντεύοντάς σε, τι δεν είδα +πούπετα στον κόσμο σπίτι δυστυχιές τόσο φορτωμένο. +Έμαθα του Αγαμέμνονος τη μοίρα και το θάνατό του +που τώδωκ' η γυναίκα του, σαν στο Μαλέα ζύγωσα μόλις. +Ο πελαγίσιος μαντευτής όλα μ' ανάγγειλε στο κύμα· +ο Γλαύκος, ο προφήτης, ο αληθολόγος, ερχάμενος μπρος μου +τούτο μούπε: Μενέλαε, ο αδελφός σου κοίτεται πεθαμένος +έπεσε νεκρός στο ύστερο λουτρό που τούχεν ετοιμάσει +η γυναίκα του. Κ' έκαμε να χύσουμ' άφθονα δάκρυα +εγώ κ’ οι ναύτες μου. Ζυγώνοντας του Ναυπλίου τη χώρα +και μια που ξαναγυρίζ' η γυναίκα μου, ελπίδα ως είχα +ν' αγκαλιάσω τον Ορέστη του Αγαμέμνονος κι ακόμα +τη μάννα του ευτυχισμένους, από ένα ψαρρά μαθαίνω +τον άσεβο σκοτωμό της Τυνδαρίδος. Κι', ω κόρες, πούναι +ο γυιός τώρα τ' Αγαμέμνονος που τόλμησε μια τέτοια +πράξη φοβερή; Μικρό παιδί ήταν ακόμη στην αγκάλη +της Κλυταιμνήστρας όταν αφήκα το σπίτι για την Τροία. +Δεν θα τον ξαναγνώριζα, αν τον έβλεπα εγώ τώρα. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Είμ' ο Ορέστης που ζητάς και θα σου ιστορήσω +της δυστυχιές μου. Μα πριχού στα γόνατά σου μπρος θα πέσω +ικετεύοντας και δίχως κλαδιά ικεσίας θα σου κάμω +στοματικά τα παρακάλια μου. Τώρα γλύτωσέ με! +Γιατί φθάνεις ενώ είμ' έρμαιο στα πιο βαρειά δεινά μου. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Ω θεοί! Τι αγναντεύω; Νεκρός είν' αυτός που βλέπω; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Αλήθεια λες. Γιατί εγώ πραγματικώς στη ζωή δεν είμαι, +εξ αιτίας στης συφορές μου, αν και το φως βλέπω. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Πώς αξάγγλιγα κι' άγρια, δύστυχε, είναι τα μαλλιά σου; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Όχι απ' ό,τι φαίνεται, μ' από της πράξεις μου τυραννιούμαι. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Πώς τα άγρια μάτια κάτω από βλέφαρα ξερά κυττάζεις έτσι! + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Το κορμί μου έσβυσε και τόνομα μ' απόμεινε μονάχα. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Ω! πόσο αναπάντεχα σε βλέπω έτσι αλλαγμένο. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ο ίδιος εγώ σκότωσα τη δύστυχη μου μάννα. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Τώμαθα εγώ. Απόφυγε το κακό τούτο να ιστορήσης. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Δεν στο ξαναλέω· μα ο Δαίμονας μύρια κακά μου δίνει. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Τι σου συμβαίνει; Ποιο κακό σε βασανίζει τόσο; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Η συνείδηση που μου λέει πώς έκαμα φρικτή μια πράξη. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Τι λες; Οι φρόνιμοι μιλούν ξάστερα κι' όχι μπερδεμένα. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Θλίψη παραπολύ βαρειά λυώνει το κορμί μου. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Κάποια θεότη φοβερή σε τιμωρεί, μα έλεος μπορεί να λάβη. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Και οι μανίες του αίματος της μάννας μου εκδικήτρες. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Πότε άρχισε η μανία σου; Από ποιαν ημέρα; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Απ' την ημέρα που έβαλα τη μάννα μου στο χώμα. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Σπίτι καθόσουν ή κοντά στο λείψανο βρισκόσουν; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Νύκτα ήταν κι' αγρυπνούσα εγώ τα οστά της να μαζέψω, +απ' την πυρά. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Κ' ήταν κανείς βοήθεια να σου δώση; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ο Πυλάδης που μ' αυτόν έκαμα της μάννας μου το φόνο. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Και ποιας λογής φαντάσματα σε συνταράζουν έτσι; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Θαρώ πως βλέπω Κόρες τρεις που μοιάζουν σαν τη Νύκτα. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Ξέρω ποιες λες, μα για να πω δεν θέλω τόνομά τους. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ανείπωτες είναι και καλά κάνεις μη λέγοντάς τες. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Και για της μάννας σου το σκοτωμό έτσι σε κατατρέχουν; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Αυτός είν' ο κατατρεγμός που όλο και τυραννεί με. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Όχι άδικα φρικτές ποινές λαβαίνουν όσοι κάνουν +πράξες κακές. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Μα είχα εγώ δίκαιον κάποιο λόγο. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Μη λες για του πατέρα σου το φόνο, τι δεν θάταν +δίκηα αιτία. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Της μάννας μου το φόνο εγώ να κάμω +πρόσταξε ο Φοίβος. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Ώστε που δεν ξέρει αυτός το δίκηο; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Εμάς ορίζουν οι θεοί, όποιοι θεοί κι' αν είναι. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Και μετ' αυτό δεν το βοηθά ο Λοξίας στα δεινά του; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Στέκει απαντέχοντάς, γιατί έτσ' οι θεοί είναι πάντα. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Πόσος καιρός επέρασε απ' της μάννας σου το φόνο; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Έξ ημέρες κ' η εντάφια πυρά ζεστή είν' ακόμα. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Το αίμα της μάννας σου οι θεές γοργά από σε ζητήσαν! + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Αδέξιος φίλος, μα σωστός για όσους αγάπαγα ήμουν. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Ποιο τόφελος που εκδίκηση για τον πατέρα επήρες; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Κανένα· μα είν' ανάξιος όποιος άπρακτος μένει. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Κι' απ' όταν έκαμες αυτό, ποια γνώμη για σένα έχουν +στην πολιτεία; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Μισητός τόσο τους είμαι π' ούτε +μιλούν σ' εμέ. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Ουδέ νόμιμα καθάρισες τα χέρια +από το αίμα; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Διώχνομαι αφ' όπου κι' αν ζυγώσω. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Ποιοι είν' οι πολίτες που απ' εδώ ζητούνε να σε διώξουν; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ο Αίας, που λέει ένα έγκλημα ο πατέρας μου έχει κάμει +στην Τροία. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Για το σκότωμα του Παλαμήδη λέει. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Μα εγώ δεν εσυνέργησα, κι' όμως χαμένος είμαι. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Ποιος ακόμη άλλος; Μη κανείς απ' του Αίγισθου τους φίλους; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Αυτοί με βρίζουν κ' εις αυτούς τώρα υπακούει η πόλη. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Σ' άφησε του Αγαμέμνονος το σκήπτρο η πόλη νάχης; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Από πού κι' ως πού; Ουδέ καν να ζω δεν θα μ' αφήσουν. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Τι λοιπόν κάνουν; Δύνασαι κάτι σωστό να μου είπης; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Σήμερα μιαν απόφαση ενάντια μου θα βγάλουν. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Θα σ' εξορίσουν από εδώ, θα σε σκοτώσουν, ή όχι; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Θενά μου δώσουν θάνατο με πέτρες οι πολίτες. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Γιατί από τα σύνορα της γης αυτής δεν φεύγεις; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Μ' έχουν κυκλώσει από παντού άνθρωποι αρματωμένοι. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Είναι από εχθρούς ή Αργείτικος στρατός που σε φυλάγει; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Όλ' οι πολίτες. Άφευκτα να σκοτωθώ εγώ πρέπει. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Ω άμοιρε, συ έφθασες στης δυστυχιάς τα βύθη. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Μονάχα εσέ η ελπίδα μου έχει τώρ' αποκούμπι +για τα δεινά. Καλόμοιρος εσύ, της ευτυχιάς σου +κάμε συντρόφους τους δικούς πούναι δυστυχισμένοι. +Μην απολαύης μοναχός όσα καλά κατέχεις, +μόν' τα δικά μας βάσανα μαζί μ' εμάς μοιράσου· +κι' απ' τον πατέρα όσα καλά έλαβες πλήρωσέ τα +σ' εκείνους όπου πρέπεται ν' αποδοθούν. Οι φίλοι, +στη δυστυχία αν δεν δείχνωνται, μονάχα τόνομα έχουν. + +ΧΟΡΟΣ + +Νά, ο Τυνδάρεως ο Σπαρτιάτης +έρχετ' εδώ με βαρύ βήμα, +με μαύρο πέπλο και κομμένα +για τη θυγατέρα του τα μαλλιά του. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Είμαι, Μενέλαε, χαμένος. Νά που έρχετ' εδώ πέρα +ο Τυνδάρεως και φοβούμαι παραπολύ τον ερχομό του +εξ αιτίας ό,τι έχω κάμει. Μικρός εγώ σαν ήμουν +μ' ανάτρεφε καταφιλώντας με και στην αγκαλιά του +το γυιό του Αγαμέμνονος βαστούσε, όμοια κ' η Λύδα, +κ' οι δυο τους μ' αγαπούσαν σαν τους Διοσκούρους. +Ω δύστυχη καρδιά! ω ψυχή μου, με ποιόν τρόπο +εγώ τους πλήρωσα! Με τι σκοτάδια +να σκεπάσω την όψιν μου. Σε ποια ομίχλη μέσα +να κρυφθώ για να ξεφύγω απ' του γέρου αυτού τα μάτια. + +ΤΥΝΔΑΡΕΩΣ + +Πού, πού θα ιδώ το Μενέλαο, τον άνδρα +της κόρης μου; Όταν χοές στον τάφο επάνω +της Κλυταιμήστρας έκανα, έμαθα πως είναι +στο Ναύπλιο φθασμένος με τη γυναίκα του, κατόπι +από τόσα χρόνια σώος. Οδηγήστε με κοντά του, +γιατί θέλω να τον χαιρετίσω στέκοντας δεξιά του, +τον φίλο αυτόν που ξαναβλέπω ύστερ' από καιρό τόσο. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Χαίρε, γέροντα, που ο Δίας στη δική σου έπεσε κλίνη. + +ΤΥΝΔΑΡΕΩΣ + +Χαίρε, ω Μενέλαε, από γάμο συγγενή μου! +Τι συφορά να μη γνωρίζω τα όσα να γενούν εμελότουν. +Ο μητροκτόνος αυτός Δράκος, που τον μισώ, εδώ ακόμη +καταραμένες αστραψιές σκορπά. Πώς είναι δυνατό σου +να μιλάς, Μενέλαε συ, με το κακούργο αυτό κεφάλι; + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Γιατί τάχα όχι; Ο γυιός είναι ενός πατέρα π' αγαπούσα. + +ΤΥΝΔΑΡΕΩΣ + +Από εκείνον γεννημένος αυτός εδώ είναι τάχα; + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Απ' αυτόν γεννήθη κ' είναι αξιολύπητος στη δυστυχιά του. + +ΤΥΝΔΑΡΕΩΣ + +Βάρβαρος έγεινες μένοντας καιρό πολύ με τους βαρβάρους. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Στους Έλληνες ταιριάζει να πονούν πάντα τους δικούς των. + +ΤΥΝΔΑΡΕΩΣ + +Μα και να μη θέλουν παραβάτες νάναι των νόμων. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Κάθε τι που νόμος είναι για τους σοφούς είναι δουλεία. + +ΤΥΝΔΑΡΕΩΣ + +Μίσησε τέτοια γνώμη· ποτέ μου εγώ δεν θα τη στέρξω. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Γιατί ο θυμός και τα γηρατειά μαζί κάτι σοφό δεν κάνουν. + +ΤΥΝΔΑΡΕΩΣ + +Γι αυτόν εδώ τι αγώνας χρειάζεται σοφίας; +Αν για όλους είναι φανερές οι καλές κ’ οι κακές πράξες, +ποιος απ' τους ανθρώπους όλους στάθηκε πιότερο από τούτον +άθλιος, που δεν εσεβάσθη ό,τι για όλους είναι δίκηο +και που δεν υποτάχθη στον κοινό νόμο των Ελλήνων; +Σαν ξεψύχησ' ο Αγαμέμνων λαβωμένος στο κεφάλι +απ' την κόρη μου, τούτο έγκλημα που δεν το εγκρίνω διόλου, +αυτός εδώ χρέος είχε με νόμιμη έγκληση το φόνο +να κυνηγήση και να διώξη τη μάννα του απ' το παλάτι. +Έτσι έπαινο θάξιζε στη δυστυχιά του και στο νόμο +θάδειχνε σέβας και θάμενε δίκαιος. Όμως τώρα +τον ίδιο σαν τη μάννα του Δαίμονα άκουσε, τι δίκηα +ένοχο κρίνοντάς την, έγεινε σκοτώνοντάς την +χειρότερος. Και μοναχά τούτο, Μενέλαε, θα ρωτήσω: +Αν η γυναίκα που θα μοιρασθή ένα μ' αυτόν κρεββάτι +τον σκοτώση κ' έτσι ο γυιός του τη μάννα του σκοτώση +κι' ο γυιός του πάλι το φόνο όμοια μ' άλλο φόνο ξεπληρώση, +πότε τάχα θα τελειώσουν όλες αυτές οι κακουργίες; +Γι' αυτό οι πατέρες μας έκριναν σοφά όσο για τούτα. +Έβγαλαν ορισμό να μη μένη στην πολιτεία όποιος +εστάθηκε φονηάς· ούτε και να συντυχαίνη τους πολίτες, +μόν' ώρισαν να εξιλεώνεται μ' εξορία κι' όχι +να σκοτώνεται κι' αυτός. Κι' αλήθεια, αν αλλέως ήταν, +πάντα θ' απόμεν' ένας, ο στερνός φονηάς, ξεχωρισμένος +για θάνατο. Κι' όσο για με, μισώ της άνομες γυναίκες +και την κόρη μου πρώτη, που τον άνδρα έχει σκοτώσει. +Κι' ούτε την Ελένη τη γυναίκα σου θε να επιδοκιμάσω, +κι' ούτε θα της μιλήσω κι' ούτε θα παινέσω εσέ που επήγες +στην Τροία μια κακή γυναίκα αποζητώντας· μα το νόμο +όσο μπορώ θα υπερασπίσω και της βάρβαρες συνήθειες +θα πολεμήσω, που έθνη καταστρέφουνε και πολιτείες. +Τι αισθάνθηκες, κακόμοιρε, σαν έδειξέ σου η μάννα +τα στήθια της παρακαλώντας σε; Εγώ που δεν είδα +το θλιβερό αυτό πράμμα βρέχω τα γεροντικά μου μάτια +με δάκρυα, εγώ ο δύστυχος. Κι' αλλέως τούτα μου τα λόγιο +τα βεβαιώνει τούτο — πως απ' τους θεούς είσαι μισημένος +και για τη μάννα σου παιδεύεσαι με μανίες και τρόμους. +Τι ανάγκη από μάρτυρες για πράμματα που θωρώ ατός μου; +Ξέρε το λοιπόν, Μενέλαε, πώς πρεπούμενο δεν είναι +στη θέληση των θεών ενάντια να βοηθήσης εσύ τούτον. +Άφησέ τον να πετροβοληθή απ' τους πολίτες, είδ' αλλέως +τη γη τη σπαρτιατική δεν θα πατήσης. Δίκηα +σκοτωμένη παιδεύτηκε η κόρη μου. Δεν ήταν όμως +νόμιμο να σκοτωθή απ' αυτόν. Ευτυχισμένος στάθηκα σε μύρια +εξόν από της κόρες μου. Κ' έτσι δεν είμ' ευτυχισμένος. + +ΧΟΡΟΣ + +Όποιος ευτυχισμένος είναι στα παιδιά του +κι' απ' αυτά συφορές δεν έλαβε μεγάλες, +είν' άξιος αυτός να τον ζηλεύουν. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Γέρω, δειλιάζω εναντίο σου να μιλήσω, γιατί θα πικράνω +την ψυχή σου. Άνομος εγώ είμ' αλήθεια έχοντας σκοτώσει +τη μάννα μου, όμως κ' ευσεβής είμαι γιατί τον πατέρα +εκδικήθηκα. Ώστε για τα γηρατειά σου ας μη μιλήσω +που με συγκινούνε. Κ' εις το δρόμο ας μπω τον ίσιο. +Σέβομαι τάσπρα μαλλιά σου. Τι έπρεπε λοιπόν να κάμω; +Δυο πράμματα λόγιασε. Πως ο πατέρας μου μ' έχει γεννήσει +κ' η κόρη σου στην κοιλιά μ' εβάσταξε, όμοια σαν το χωράφι, +που δέχεται απ' άλλον τη σπορά, γιατί γονή χωρίς πατέρα +δεν γίνεται. Κ' εσκέφθηκα πως χρέος είχα πριν απ' όλα +σ' εκείνον που μ' εγέννησε κι' όχι σ' αυτήν που ανάστησέ με. +Μα η κόρη σου — να την 'πω εγώ δεν τολμώ μάννα — +με σύνδεσμο αυτοκέφαλο και παράνομο πήγε σ' άλλου +το κρεββάτι. Κατηγορώντας την δική μου κατηγόρια κάνω. +Μα θα το πω. Στο σπίτι κρυφός της άνδρας ήτον +ο Αίγισθος. Τον σκότωσα. Κ' ύστερα σκότωσα τη μάννα +κάνοντας άνομο έργο, μα τον πατέρα μου εκδικώντας. +Κι' όσο για της φοβέρες σου, ότι θα βάλης με της πέτρες +να με σκοτώσουν, άκουσε τι έκαμα για όλη την Ελλάδα. +Αληθινά, αν οι γυναίκες έφθαναν σε τόση αυθάδεια ώστε +σκοτώνοντας τους άνδρες των να τρέχουν στα παιδιά τους +για να γλυτώσουν και ζητώντας ευσπλαχνία +τα μητρικά στήθη να δείχνουν, τότε βέβαια του ανδρός της +ο φόνος τιποτένιο πράμμα σε καθεμιά θενά φαινότουν +για οποιαδήποτε αφορμή. Μα εγώ κάνοντας τη φρικτή τούτη +πράξη, ως την λες, αφάνισα τέτοια συνήθεια. +Μεστός από δίκαιο μίσος φόνεψα τη μάννα μου που έτσι +πρόδωκε τον άνδρα της, που έλειπε κ' ήταν ηγεμόνας +του στρατού όλης της Ελλάδος, εκείνην που την κλίνη +τη συζυγική εκηλίδωσε. Γνωρίζοντας το σφάλμα της, μονάχη +δεν τιμωρήθηκε, αλλ' από φόβο μην τιμωρηθή απ' τον άνδρα +σκότωσε τον πατέρα μου. Μα τους θεούς — κι' αμαρτία κάνω +τους θεούς ονομάζοντας σε μια τέτοια πράξη φόνου — +αν σιωπώντας εδεχόμουν της μάννας μου την κακουργία, +τι θα μου έκαν' εκείνος που αδικοσκοτώθηκε; Της Εριννύες +δεν θα ξαπόστελλε το μίσος του να με παιδέψουν; Αν οι θεές +είναι της μάννας μου εκδικήτρες, το ίδιο δεν είν' κ' εκείνου, +που μεγαλύτερο άδικο έπαθε; Συ, γέρω, που μια κόρη τέτοια +εγέννησες, εσύ μ' αφάνισες. Γιατί απ' την αυθάδειά της +τον πατέρα μου εγώ χάνοντας έγεινα μητροκτόνος. Είν' αλήθεια +πως ο Τηλέμαχος δεν σκότωσε του Οδυσσέως τη γυναίκα. +Μα εκείνη άνδρ' άλλον δεν πήρε και τίμια έμεινε στο σπίτι. +Ξέρεις ο Απόλλων, που όντας στον αφαλό της γης μαντείες +βέβαιες δίνει στους θνητούς και τον υπακούωμε εμείς εις όλα, +ξέρεις τι επρόσταξε; Υπακούοντάς τον σκότωσα εγώ τη μάννα +τη δική μου. Κρίνε τον λοιπόν ασεβή και σκότωσέ τον. +Αυτός έσφαλε κι' όχι εγώ. Τι έπρεπ' εγώ να κάμω; +Ένας θεός δεν φθάνει για να με ξεπλύνη απ' την κηλίδα +που εξ αιτίας του έλαβα; Στο εξής ποιος θα μπορέση +να εξιλεωθη ποτέ, αν τώρ' αυτός που τέτοια επρόσταξέ με +δεν με γλυτώση από το σκότωμα; Μη λες πώς τούτ' η πράξη +δεν ήταν δίκαια, μόνο λέγε πως συφοριασμένη +ήταν για μας που την εκάμαμε. Η ζωή καλή είναι σ' όσους +θνητούς γάμο ευτυχισμένο τύχουν. Μα δυστυχισμένοι +στο σπίτι τους κ' έξω είναι όσοι σε κακό ξεπέσουν γάμο. + +ΧΟΡΟΣ + +Πάντα οι γυναίκες δυστυχία +στων ανθρώπων στάθηκαν τη μοίρα. + +ΤΥΝΔΑΡΕΩΣ + +Σαν τέτοιαν έχεις αυθάδεια και για σωστά δεν κρίνεις +τα λόγια μου, κ' έτσι μ' απαντάς ώστε με θλίψη να ποτίζης +την ψυχή μου, πιότερο μ' ανάβεις το σκοτωμό σου να ζητήσω. +Τόμορφο αυτό δώρο θα προσθέσω εις όσα φέρνοντας ήρθα +να στολίσω της κόρης μου τον τάφο. Θαύρω τους Αργείους +που εσυνάχθηκαν για τούτο· και την πόλι, που το θέλει κι' όλα, +θα παρακινήσω να θανατώση σας πετροβολώντας +σένα και την αδελφή σου. Εκείνη πιότερο από σέν' αξίζει +να θανατωθή, που σ' έσπρωξ' ενάντια της μάννας λέγοντάς σου +λόγια εχθρικά, όνειρ' από τον Αγαμέμνονα σταλμένα +κι' απ' του Αιγίσθου κλίνη. Είθε να την κυνηγούνε +με το μίσος των οι υποχθόνιοι θεοί, γιατί στη γην επάνω +τόσο τους ήτον μισητή, που για να καταφύγη δεν ευρήκε +παρά τόπο φλογερώτερο απ' τη γη του Ηφαίστου. Ετούτο, +Μενέλαε, σου λέω εγώ και θα το κάμω. Αν σ' υπόληψι έχης +τη φιλία μου και τη συγγένειά μας, μη τον υπερασπίσης +απ' το θάνατο παρά των θεών τη γνώμη, αλλ' άφησέ τον +με της πέτρες να τον σκοτώσουν οι πολίτες, ειδ' αλλέως +στη γη τη Σπαρτιατική δεν θα ξανάρθης. Τούτο σκέψου +που άκουσες· κι' ασεβείς φίλους μην προτιμήσης +αντί δίκαιους. Οδηγήστε με, υπηρέτες, έξω. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Φύγε λοιπόν! για να εξακολουθήσωμε να πούμε +τα πρεπούμενα εμείς δίχως να τ' ακούν τα γηρατειά σου. +Μενέλαε, πού πας εσύ αντιγνωμίες έχοντας στο νου σου; + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Άφησέ με. Κρίνοντας δεν ξέρω από πού να στρέψω. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Μη λοιπόν αποφασίσης. Πριν λάβης απόφαση άκουσέ με. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Μίλησε. Μ' αρκετά είπες. Κάποτε πιότερο η σιωπή αξίζει +κι' άλλοτε καλύτερος ο λόγος παρ' η σιωπή είναι. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Λέω λοιπόν. Οι μακροί λόγοι τους πιο σύντομους νικούνε +και πιο ευκολονόητοι είναι. Από το βιος σου μη μου δώσης +τίποτε, Μενέλαε, μ' απ' τον πατέρα μου ό,τι έλαβες δος μου. +Δεν μιλώ για πλούτια. Μόνο πλούτος έχω να μου σώσης +τη ζωή, πούν' ό,τι αγαπητότερο έχω. Αν έσφαλα, όμως +για το κακό που έκαμα είναι σωστό από σε να λάβω +προστασία, ας είναι κι' άδικη. Ο πατέρας μου ο Αγαμέμνων +άδικα συναθροίζοντας όλη την Ελλάδα στην Ίλιο πήγε +όχι για δική του αιτία, μόνο για να εκδικηθή το σφάλμα +και την αδικία της γυναίκας σου. Γι' ανταπόδοσι ώστε πρέπει +να μου σταθής βοηθός. Κινδύνεψε το κορμί του εκείνος +για σέν' αγωνιζόμενος στης μάχες για να ξαναπάρης +τη γυναίκα σου, όπως φίλος να φερθή σε φίλο του ταιριάζει. +Απόδοσέ μου λοιπόν ό,τι από κείνον έλαβες, αγώνα +όχι δέκα χρονών, μα μιας ημέρας κάνοντας για να με σώσης. +Για τη θυσία της αδελφής μου στην Αυλίδα, δεν τη ζητάω +θυσία και συ την Ερμιόνη σου να κάμης, γιατί δίκηο +έχεις να ζητής πιότερ' από μένα, όπως είμαι τώρα, +και πιότερα χρωστώ εγώ να σου δώσω. Μόνο τη ζωή μου +απόδοσε στον άμοιρο πατέρα μου και τη ζωή της αδελφής μου, +που απόμεινε τόσο καιρόν παρθένα, γιατί αν αποθάνω +άτεκνο θ' αφήσω το πατρικό μου σπίτι. Θα πης ίσως +πως δεν σου είναι δυνατό; Μα οι φίλοι στης ενάντιες ώρες +πρέπει τους φίλους να βοηθούν. Όταν είν' καλ' η Τύχη +τι χρεία οι φίλοι; Κι' όταν ο θεός να μας βοηθήση +βουληθή, δεν έχουμε άλλου ανάγκη. Οι Έλληνες πιστεύουν +πως την γυναίκα σου αγαπάς και δεν στο λέω να σε κολακέψω. +Στ' όνομα της σ' ικετεύω. Ω δύστυχος στης συμφορές μου! +Πού εκατάντησα! Και τι μέλλεταί μου ακόμη να υποφέρω; +Στ' όνομα όλων των δικών σου σε ικετεύω. Του πατέρα +του δικού μου αδελφέ, θείε, βάλε στο νου σου πως ακούει +εκείνος απ' των νεκρών τη γη, πως η ψυχή του φτερουγίζει +εδώ και σου λέει ό,τι σου λέω εγώ. Πνιγμένος στα δάκρυα, +στους στεναγμούς και στην οδύνη σου τα λέγω και ζητώ σου +τη ζωή, που όλοι την ποθούν, όχι εγώ μονάχα. + +ΧΟΡΟΣ + +Όμοια κ' εγώ παρακαλώ, αν και γυναίκα +βοήθεια να δώσης εις ετούτους +που δυστυχούν, γιατί στο χέρι σου είναι. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Ορέστη, το κεφάλι σου βέβαια το λυπάμ' εγώ και θέλω +να σε βοηθήσω στα δεινά σου. Να συμμερίζεται είναι χρέος +ο καθένας της δυστυχίες των συγγενών του, αν ο θεός του δίνη +δύναμη, πεθαίνοντας ο ίδιος γι' αυτούς ή τους εχθρούς των +σκοτώνοντας. Μα απ' τους θεούς ζητώ εγώ τώρα να μπορέσω +έτσι να φερθώ. Μονάχος φθάνω εδώ χωρίς συντρόφους +με το δόρυ μου και λίγους ξαναβρίσκοντας στη ζωή φίλους +κι' αφού περιπλανήθηκα μακρυά μυριοβασανισμένος. +Ώστε δεν δυνόμαστ' εμείς μ' ελπίδα νίκης το Άργος +το Πελασγικό να πολεμήσουμε· κ' είθε να έχουμε ελπίδα +να δυνηθούμε αυτό με λόγια πειστικά. Τόσο μεγάλα εμπόδια +πώς μ' έτσι μικρές προσπάθειες να νικηθούν; Είναι μωρία +να το σκεφθή κανείς. Σαν σηκωθή ο λαός και αγριέψη, +τέτοια προσπάθεια μοιάζει σαν κανείς να θέλη +άγρια φωτιά να σβύση. Μ' αν κανείς τώρα υποχωρήση +στέργοντας και προσμένοντας την πρόσφορη στιγμή, ίσως τότε +η μανία του ξεθυμάνη, κι' όταν πραΰνη η γνώμη του, μπορείτε +εύκολα να πιτύχετε απ' αυτόν ό,τι θελήστε. Η καλωσύνη +είναι μέσα στην ψυχή του όπως κι' ο θυμός ο άγριος, +και την πρόσφορη στιγμή να προσμένουμ' είναι χρεία. +Πάω για σε ν' αγωνισθώ τον Τυνδάρεω να πείσω +και την πόλι να σταματήσουν την οργή τους. Το καράβι +που τεντώνει τα σχοινιά του πανιού του αυτό βουλιάζει· +μ' αν το σχοινί του έχη αμολητό, πάλι ξανασιάζει. +Τους άγριους θυμούς οι θεοί αποστρέφονται, κ' οι πολίτες +όμοια τους αποστρέφονται. Ώστε μου χρειάζεται, το λέω +τούτο γνωστικά, με φρόνηση να σε γλυτώσω και όχι +θέλοντας να εναντιωθώ σε δυνατώτερούς μας. Με τη βία, +όπως το σκέπτεσ' ίσως, δεν θα σε γλυτώσω. Γιατί αλήθεια +εύκολο δεν είναι μ' ένα δόρυ μόνο τρόπαια να υψώσης +επάνω στα δεινά που σε βαρύνουν. Πιο ταπεινοί ποτέ μας +δεν βρεθήκαμε μπρος στους Αργείους. Μα τη στιγμή τούτη +είναι ανάγκη οι φρόνιμοι να γενούν δούλοι της τύχης. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ανθρωπος, που για τίποτε ικανός δεν είναι παρά μόνο +για να πολεμήση χάρι μιας γυναίκας. Δειλέ, αλήθεια, +τους δικούς σου να εκδικήσης. Φεύγεις τώρα εμένα +παραιτώντας με! Τ' Αγαμέμνονα οι ευεργεσίες πήγαν +του κάκου. Χωρίς φίλους θάσαι στον κατατρεγμό σου, +ω πατέρα, αλλοίμονό μου! Προδόθηκα και πια δεν έχω +ελπίδα να γλυτώσω απ' το μαρτύριο που μου προορίζουν +οι Αργείοι. Γιατί απόμενε στον άνδρα μόνο τούτον +η σωτηρία μου. Μα τον αγαπητότερο μου απ' όλους +τους θνητούς βλέπω, τον Πυλάδη, που βιαστικά γυρίζει +απ' τη Φωκίδα. Ω θώρημα γλυκό μου. Όποιος μας είναι +πιστός εις τον κατατρεγμό μας πιο γλυκοθώρητος μας είναι +παρ' ό,τι στο πέλαγο η ουράνια ξαστεριά είναι στους ναύτες. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Ήρθα βιαστικά μέσ' απ' την πόλη, όπως κ' είχα χρέος, +μαθόντας τη συνάθροιση των πολιτών, κ' εγώ ο ίδιος +την είδα. Εμαζευθήκαν εναντίο σου κ' εναντίο της αδελφής σου +κ' είν' έτοιμοι αμέσως να σας θανατώσουν. Τι συμβαίνει; +Τι έχεις; Τι κάνεις, ω αγαπητότερε απ' τους συνομίληκούς μου, +τους φίλους μου, τους δικούς μου; Γιατί έτσι θωρώ σε; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Χαθήκαμε, για να σου πω όλα με μια λέξη. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Μαζύ σου θα μας συνεπάρης^ όλα είναι κοινά στους φίλους. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Αδικώτατος είν' ο Μενέλαος σ' εμένα και στην αδελφή μου. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Φυσικό της κακής γυναίκας ο άνδρας κακός νάναι. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ο ερχομός του το ίδιο μου ήταν ως να μην ερχότουν. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Αλήθεια λοιπόν έφθασεν αυτός στη χώρα τούτη; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ήρθε μετά μακρότατο ταξίδι, μ' άπιστος δείχθη στους φίλους. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Κ' έρχεται την κάκιστη γυναίκα του έχοντας στο πλοίο; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Δεν την έφερε αυτός· εκείνη τον ξανάφερε εδώ πέρα. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Πούν' η γυναίκα αυτή, πώκαμε Αχαιούς τόσους να χαθούνε; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Στο σπίτι μου, αν μου επιτρέπεται να το λέω δικό μου. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Και συ στου πατέρα σου τον αδελφό τι λόγια τούπες; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Να μη αφήση εγώ κ' η αδελφή μου απ' το λαό να σκοτωθούμε. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Και για τόνομα των θεών! τι είπε; Θέλω να το μάθω. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ανειλικρίνεια έδειξε, ως οι κακοί φίλοι δείχνουνε στους φίλους. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Με τι πρόφαση; Τούτο μαθαίνοντας εγώ θα τα ξέρω όλα. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ήρθ' εδώ ο πατέρας που γέννησε της άξιες αυτές κόρες. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Ο Τυνδάρεως; Με την κόρη του ίσως θάν' ωργισμένος. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Τώνοιωσες. Ο Μενέλαος κάλλιο τον λόγισε από τον πατέρα. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Και δεν τόλμησε να σε βοηθήση στον κατατρεγμό σου; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Απόλεμος είναι κ' έχει ανδρεία με της γυναίκες μόνο. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Στην κορφή των δεινών σου είσαι λοιπόν και θα πεθάνης; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ψήφο θα δώσουν οι πολίτες κρίνοντας για το φόνο. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Τι θ' αποφασίσουν; Λέγε. Είμαι γεμάτος φόβο. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Θα ζήσω ή θα σκοτωθώ. Τα μεγάλα εκφράζονται με συντομία. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Φεύγα λοιπόν. Με την αδελφή σου φύγετ' απ' το σπίτι. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Δεν βλέπεις; απ' όλες της μεριές μας έχουν ζώσει. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Σ' όλους της πολιτείας τους δρόμους είδ' αρματωμένους. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Μας έζωσαν σαν πόλη απ' τους εχθρούς πολιορκημένη. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Τώρα τι μου συμβαίνει ρώτησε, γιατί κ' εγώ είμαι χαμένος. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Από ποιον; Η συφορά σου αυξάνει τα δεινά μου. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Ωργισμένος ο πατέρας μου ο Στρόφιος μ' έδιωξε κ' εξώρισέ με. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Κατηγορείσαι για έγκλημα κοινό ή ενάντιο της πόλης; + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Λέει πώς μολύνθηκα στης μάννας σου το φόνο συνεργώντας. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Άμοιρε, και σε λοιπόν οι συφορές μου θα βαρύνουν; + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Δεν είμαι ως ο Μενέλαος, θα υπομείνωμε της συφορές μας. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Δεν φοβάσαι μη τ' Άργος θελήση σαν κ' εμέ να σε σκοτώση; + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Δεν έχει το δικαίωμα αυτό, μόνο η Φωκίδα. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Είναι φοβερό το πλήθος όταν κακούς αρχηγούς έχη. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Μα σαν έχη καλούς, πάντα το αγαθό θέλει. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ας είναι. Πρέπει λοιπόν να μιλήσουμε στο πλήθος. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Τι πράγμα είναι που τέτοια παρουσιάζει ανάγκη; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Αν πηγαίνοντας μπρος στους πολίτες έλεγά τους . . . . + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Πως μια δίκαια πράξη έχεις εσύ κάμει; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Δεν είν' έτσι; εκδίκηση λαβαίνοντας για τον πατέρα; + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Φυλάξου, μην αλλέως με χαρά σ' αρπάξουν. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Σιωπώντας λοιπόν θα σκοτωθώ κυριευμένος από τρόμο. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Δειλό θενά ήταν. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Τι λοιπόν πρέπει να κάμω; + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Αν εδώ εσύ μείνης, έχεις καμμιά ελπίδα σωτηρίας; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Όχι, δεν έχω. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Στους πολίτες πηγαίνοντας να σωθής ελπίζεις; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Δυνατό είναι τούτο αν βοηθήση η τύχη. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Ώστε καλύτερο είν' αυτό παρά να μείνης. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Γι' αυτό πάω. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Αν σκοτωθής, θα σκοτωθής έτσι εσύ πιο δοξασμένος. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Βέβαια, γιατί δίκαιο είναι το δικό μου έργο. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Ευχήσου μόνο τέτοιο να φανή και στους πολίτες. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Καλά λες. Έτσι δεν θα με κατηγορήσουν για δειλία. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Κάλλιο παρά να μείνης. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ίσως κανείς για με οίκτο λάβη. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Η ευγενική καταγωγή σου βοήθεια είναι μεγάλη. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Κλαίοντας του πατέρα μου το φόνο. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Φανερό είναι τούτο. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Μπρος! Γιατί δειλό είναι πράμμα άδοξα να πεθάνω. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Το εγκρίνω αυτό. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Στην αδελφή μου να το πούμε; + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Όχι, για τόνομα των θεών. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Θάχυνε δάκρυα. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Κακός οιωνός θάταν. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ας σιωπήσουμε λοιπόν για τούτο. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Καιρό θενά κερδήσης. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Έχω μια μόνο ανησυχία. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Ποιάν ακόμα; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Μην οι θεές με σπρώξουν στη μανία. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Μα έγνοια εγώ θα σ' έχω. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Να φυλάς άρρωστο είναι κόπος. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Όχι σ' εμέ για σένα. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Φυλάξου μη και συ πάθης μανία. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Τι με μέλει; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Λοιπόν κανένα δισταγμό δεν έχεις; + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Ο δισταγμός είναι κακό μεγάλο ανάμεσα στους φίλους. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Εμπρός λοιπόν, στο βήμα μου οδηγέ. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Έγνοια θα σ' έχω. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Στου πατέρα μου οδήγα με τον τάφο. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Γιατί τούτο; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Για να τον παρακαλέσω να με σώση. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Είναι σωστό τούτο. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Μα μην τύχη κ' ιδώ εγώ της μάννας μου τον τάφο; + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Ήταν εχθρά σου. Αλλά βιάσου μην η ψήφος των Αργείων +σε καταδικάση. Στη ράχη μου στήριξε την αδυνατισμένη +απ' την αρρώστεια ράχη σου, γιατί από μέσ' από την πόλη +θα σε οδηγήσω δίχως για το πλήθος έγνοια ή ντροπή καμμία. +Πώς θα δείξω αλήθεια πως είμαι φίλος σου αν δεν τρέξω +για βοήθεια σου στη μεγάλη συφορά όπου είσαι τώρα; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Καλό είναι τούτο. Πρέπει κανείς νάχη φίλους κι' όχι μόνο +συγγενείς. Εκείνος που μας συμπονεί, κι' αν είναι ξένος, +είναι φίλος που πιότερο από χίλιους συγγενείς αξίζει. + +ΧΟΡΟΣ + +Στροφή + +Τα μεγάλα τούτα πλούτη +κ' η λαμπρότης, που έδειχνε τόση +περιφάνεια στην Ελλάδα όλη +κι' ως του Σιμόεντος της όχθες, +τώρα άλλαξαν για τους Ατρείδες +εξ αιτίας της παλαιάς μέσ' στη γενειά των +ανομίας για το Χρυσό το Δέρας όταν +η φιλονικεία έφερε στους Τανταλίδες +τα βαρυγκόμητα εκείνα τσιμπούσια +και τη σφαγή παιδιών αρχοντογεννημένων· +απ' τότε ο φόνος με νέο αίμα +ξεπλένοντας έν' άλλο φόνο +δεν σταμάτησε ως στους δυο Ατρείδες. + +Αντιστροφή + +Πράξη δεν λεν τιμημένη +να κτυπήσης με χέρι αρματωμένο +με σπαθί το κορμί που σ' εγέννησε +και στο φως του ήλιου να υψώσης +το μαυρισμένο απ' το αίμα σίδερο. +Το εναντίο, να κάνης τέτοια +εγκλήματα είν' άσεβη τρέλλα +και κακούργου είναι μάνιτα. +Στου θανάτου τον τρόμο η αθλία +Τυνδαρίδα εφώναξε: Γυιέ μου, +μια πράξη αποτόλμησες άσεβη +σκοτώνοντας τη δική σου τη μάννα. +Φοβήσου μη θέλοντας σέβας +στον πατέρα σου έτσι να δείξης +σκεπασθής μ' ατιμίαν αιώνια. + +Επωδός + +Ποιο κακό είναι βαρύτερο +κ' αίτιο ποιο είναι μεγαλύτερο +για δάκρυα και για καϋμό +στον κόσμο απ' το φόνο της μάννας; +Τούτος που το έγκλημα αυτό +έκαμε, ο γυιός του Αγαμέμνονος +χάμω κυλώντας και με μάτια +άγρια κι' απ' οργικό +ταραγμένος τώρα βρίσκεται +εξ αιτίας του φόνου έρμαιο +γενάμενος των Εριννύων. +Ο δύστυχος που της μάννας βλέποντας +τους κόρφους έξω από τα ολόχρυσα +φορέματά της την εσκότωσε +τον πατέρα του να εκδικηθή. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Γυναίκες, ο δύστυχος ο Ορέστης μην έφυγε εδώθε +κυριευμένος απ' τη μανία που οι θεοί του εδώκαν; + +ΧΟΡΟΣ + +Όχι, μα στη συνάθροιση των Αργείων για τη ζωή του επήγε +αγώνα να κάμη αν θα παιθάνετε ή θα γλυτώστε. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Αλλοί μου! τι έκαμε; Ποιος τον συμβούλεψ' έτσι; + +ΧΟΡΟΣ + +Ο Πυλάδης. Μα έρχεται ένας άγγελος, που αμέσως +θα μας ειπή τι απόγεινε για τον αδελφό σου. + +ΑΓΓΕΛΟΣ + +Ω δύστυχη, αξιολύπητη του Αγαμέμνονος συ ω κόρη, +Ηλέκτρα αρχόντισα, άκουσε τα λυπηρά νέα που φέρνω. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Αλλοί μου, αλλοί χαθήκαμε, τα λόγια σου το φανερώνουν. +Όπως ξάστερα δείχνεται ήλθες άγγελος μιας δυστυχίας. + +ΑΓΓΕΛΟΣ + +Αποφασίσθηκε για σήμερα με των Πελασγών τον ψήφο +να θανατωθήτε ο αδελφός σου και συ ω δυστυχισμένη. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Αλλοίμονο σ' εμένα. Ό,τι από πολύν καιρό εφοβόμουν +και που η απαντοχή του μ' έκανε να λυώνω στα δάκρυα +έφθασε τέλος! Μα τι γνώμες και ποια λόγια των Αργείων +έφεραν την καταδίκη μας σε θάνατο; Λέγε μου, ω γέρω, +με πέτρες ή σπαθί θα με σκοτώσουν, σαν τον αδελφό μου; + +ΑΓΓΕΛΟΣ + +Πραγματικώς ερχόμουν απ' τον κάμπο κ' έμπαινα στην πόλη +θέλοντας να μάθω τι θ' απογενήτε συ κι' ο Ορέστης· +γιατί πάντα υπηρετούσα τον πατέρα σου κι' αναστημένος +είμαι σπίτι σας και, μολονότι φτωχός, είμαι αφωσιωμένος +σ' όσους αγαπώ. Λοιπόν το λαό θωρώ να φθάνη +και να κάθεται στο λόφο, όπου ο Δαναός έχουν να πούνε +πως για την κρίση της διαφοράς που με τον Αίγυπτο είχε, +συνάθροισε πρώτος τον λαόν εκεί. Βλέποντας συναθροισμένο +το πλήθος ρώτησα έναν απ' τους πολίτες. — Τι νέα τρέχουν +στο Άργος; Απ' τους εχθρούς καμμιά είδηση μην ήλθε +που ν' ανησυχή την πολιτεία των Δαναΐδων; Κι' αποκρίθη: + — Δεν βλέπεις τον Ορέστη πούρθε να σώση τη ζωή του; +Κι' αλήθεια τότε βλέπω τ' αναπάντεχο αυτό θώρημα. Είθε +να μου έδιναν οι θεοί να μη τώβλεπα ποτέ! Ο Πυλάδης +κι' ο αδελφός σου ερχάμενοι, ο ένας περίλυπος και μαραμένος +απ' την αρρώστεια του κι' ο άλλος σαν αδελφός θλιμμένος +για του φίλου του της θλίψες και τον καϋμό πρααίνοντάς του +όπως κάνουν τα παιδιά. Όταν ο λαός όλος των Αργείων +εμαζεύθηκε, ένας κήρυκας εσηκώθη κ' είπε τότε: +Ποιος θέλει να μιλήση; Απόφαση θα γίνη αν ο μητροκτόνος +Ορέστης πρέπη ν' αποθάνη ή όχι. — Μετά το λόγο τούτο +σηκώθηκε ο Ταλβύθιος, που με το δικό σου τον πατέρα +όλη τη Φρυγία έχει ρημάξει. Στους δυνατούς πάντας υπάκουος +κι' ανάκατα είπε λόγια τον πατέρα σου επαινώντας, +μα κατηγορώντας σου τον αδελφό κι' άπιστα λόγια +επιδέξια παραβάνοντας κ' ευνοϊκά κυττώντας +του Αίγισθου τους φίλους. Πραγματικώς τέτοιος εδείχθη +ο άνθρωπος αυτός. Έτσι οι κήρυκες κοντάθε πάντα +πάνε με τους πιο καλότυχους κ' εκείνος είναι γι' αυτούς φίλος +πούν' δυνατώτερος κι' απ' τους αρχούς της πολιτείας. +Ο Βασιληάς ο Διομήδης μίλησε απ' αυτόν κατόπι. +Δεν έστρεγε να σας σκοτώσουν σένα και τον αδελφό σου, +μα μ' εξορία, τιμωρώντας σας θα έκαναν δικαιοσύνη. +Κι' άλλοι τον επευφημούσαν κι' άλλοι κατηγορούσαν. +Και στερνά σηκώθηκ' ένας μ' αχαλίνωτη τη γλώσσα +δυνατός εξ αιτίας της αυθαδείας του. Αργίτης, +αν και μη όντας από τ' Άργος που εισακούσθη ως τόσο +με την οχλαγωγία και την άγνωρην αυθάδεια του λόγου +κι ήταν ικανός να ρίξη με της συμβουλές του τους πολίτες +σε κακές επαναστάσεις. Αληθινά σαν ένας άνδρας +εύγλωττος κακόγνωμος το λαό τον καταπείση, τότε +δυστυχία είναι στην πόλη τούτο. Ενώ εκείνοι που δίνουν +σοφές πάντα συμβουλές, ακόμη κι' αν δεν είναι αμέσως, +αργότερα όμως είναι πάντα ωφέλιμοι. Και πρέπει +σύμφωνα μ' αυτά να κρίνουμε τον αρχηγό της πολιτείας, +γιατί την ίδιαν έχουν θέση ο ρήτορας ως κ' εκείνος πούναι +κύριος της εξουσίας. Το λοιπόν αυτός το λαό παρακινούσε +να σε σκοτώση με της πέτρες όμοια ως και τον Ορέστη· +κι' ο Τυνδάρεως παινούσε εκείνον πώλεγε να σας σκοτώσουν. +Άλλος σηκώθηκε που αντέλεγέ του. Η θωριά του ωραία +δεν είναι, μα θάρρος έχει αυτός, σπάνια ερχόμενος στην πόλη +και στην αγορά, και το ποστατικό του δουλεύοντας μονάχος. +Είν' από κείνους που μόνοι αυτοί είναι σωτηρία της πόλης. +Το λοιπόν είν' άξιος αυτός να συζητήση σαν το θέλη +κ' είν' άνθρωπος ακέραιος κι' αψεγάδιαστ' η ζωή του είναι. +Κ' είπε πως ο γυιός τ' Αγαμέμνονος ο Ορέστης +έπρεπε στέφανον να λάβη, γιατί απόφασιν επήρε +για τον πατέρα του να εκδικηθή, σκοτώνοντας γυναίκα φαύλη +κι' άσεβη, που το έγκλημά της θάκανε ώστε κανένας +στο εξής να μη στρέγη να οπλισθή και να πάη να πολεμήση +μακρυά απ' το σπίτι του, αν εκείνοι που απομένουν +φύλακες των σπιτιών τα διαφθείρουν και μολαίνουν +τη συζυγική κλίνη των ανδρών. Κ' εφάνη σ' όλους +τους καλούς πως καλά τάπε, και στερνά απ' αυτόν κανένας +δεν εμίλησε. Μα προχώρησε ο αδελφός σου κ' είπε: + — Ω σεις, που κατοικείτε τη χώρα του Ινάχου κ' είσθε +Πελασγοί πριχού κ' ύστερα Δαναοί, εγώ, σας εκδικώντας +όχι λιγώτερο παρ' ό,τι τον πατέρα μου, έχω σκοτώσει +τη μάννα μου. Αλήθεια, αν συχωρετό είναι στης γυναίκες +να σκοτώνουν τους άνδρες τους, σύντομα σεις θα σκοτωθήτε, +ή πρέπει στης γυναίκες σας σκλάβοι να γίνετε σεις κ' έτσι +το ενάντιο θα κάνετε απ' ό,τι να κάνετε ταιριάζει. +Τώρα που εκείνη που πρόδωσε του πατέρα μου την κλίνη +σκοτώθηκε, αν τη θανατική ποινή μου δώστε, ο νόμος +θα καταλυθή κι' ουδένας το σκοτωμό του θα ξεφύγη +και μια τέτοια αυθάδεια σπάνια στο εξής δεν θάναι. +Μα το λαό μ' αυτά δεν έπεισε, αν και μίλησε άξια· +κι' ο κακός ο ρήτορας του όχλου, πούχε συμβουλεύσει +να σκοτώσουν σένα και τον αδελφό σου, εισακούσθη. +Μετά βίας ο άμοιρος Ορέστης μπόρεσε να πιτύχη +να μη σκοτωθήτε με της πέτρες, μα υποσχέθη πώς ατός του +σήμερα κιόλα θα σκοτωθή με το χέρι του, και συ το ίδιο. +Ο Πυλάδης κλαίοντας τον πήρε πάλι εκείθε πέρα +απ' τη συνάθροιση κ' οι φίλοι του μ' οδυρμό κι απελπισμένοι +τον συνωδέψαν. Θα ιδής σε λίγο πράμα φρικαλέο +κι' αξιοθρήνητο. Ετοίμασε σπαθί ή πλατύ μαχαίρι +για το λαιμό σου, γιατί το φως πρέπει ν' απαραιτήσης. +Ούτε η καλή γενειά σου θα σου χρησιμέψη ούτ' ο Απόλλων +που κάθεται πάνω στον τρίποδα. Πάτε χαμένοι. + +ΧΟΡΟΣ + +Ω δύστυχη κόρη με το κεφάλι +σκυμμένο στη γην απομένεις +και βουβή, αν και πρέπη σε λίγο +να ξεσπάσης σε οδυρμούς και σε γόους + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Στροφή + +Ω Πελασγία! αρχίζω +το μυρολόι μου, μπήχνοντας +τα νύχια στ' άσπρα μάγουλά μου +τα ματωμένα και κτυπώντας +το κεφάλι μου, όπως οφείλω +στη νέα θεά την όμορφη +των νεκρών, πάνω στη γη. +Η Κυκλώπεια γη ας οδύρεται +γοερά, που το σίδερο τώρα +τα μαλλιά της κόμης σας έκοψε +για του σπιτιού της συφορές. +Η συμπόνεση, η συμπόνεση πρέπει +για όσους μέλλεται να πεθάνουν, +για κείνους που ήσαν άλλοτε +της Ελλάδος στρατηγοί. + +Αντιστροφή + +Πάει, πάει, εχάθηκε +όλ' η γεννειά των παιδιών +του Πέλοπος, που τα καλά τους +κ' οι πλούσιοι ζήλευαν πριχού. +Τη ρήμαξε η ζηλοτυπία +των θεών κ' η μισητή +και δολοφόν' απόφαση +της πολιτείας. Αλλοίμονό μου. +Αλλοίμονο άμοιρες γεννειές +των θνητών κι' αξιοθρήνητες! +Δέτε πώς έπεσεν η Μοίρα +ενάντια σε κάθε απαντοχή! +Τώνα πάν' στ' άλλο τα δεινά +έρχονται' ολάκαιρη η ζωή +των θνητών δεν έχει στάση. +Να μπορούσα να ριχθώ +στην πέτρα εκείνη που σχίσθη +απ' τον Όλυμπο και κατρακυλά +στριφογυρνώντας κρεμασμένη +απ' αλυσίδες χρυσές ανάμεσα +τουρανού και της γης, κ' έτσι +τα μυρολόγια μου να 'πω +στον Τάνταλο πατέρα +που τους προγόνους γέννησε +της δικής μου γεννειάς, +που τόσα δεινά υπόφερε +αφ' όταν, το δρόμο το γοργό +των τεσσάρων του αλόγων ο Πέλοπας +γληγορεύοντας, τον Μυρτίλο εσκότωσε +στο πέλαγο γκρεμίζοντάς τον, +στης Γεραιστού τα κύματα +π' αφρίζουν στ' ακρογιάλι. +Από τότε στη γεννειά μας μέσα +έπεσε η αξιοθρήνητη +φιλονικία, τ' απαίσιο θαύμα +του Χρυσού Δέρατος, που εγίνη +από το γυιό της Μαίας κ' εγεννήθη +στ' αλογοτρόφου Ατρέα τα κοπάδια. +Απ' αυτό η διχόνοια που έστρεψε +το φτερωτό του Ηλίου αμάξι, +ώστε αφίνοντας το δυσμικό +τουρανού δρόμο εξαναγύρισε +μ' ένα μόν' άλογο στην Έω. +Και τότε ο Δίας έστρεξε +το τρέξιμο των επτά Πλειάδων +προς άλλο δρόμο κ' έκαμε +οι φόνοι άλλους φόνους ν' ακλουθήσουν +στη γεννειά των Ατρειδών +και το δείπνο το Θυέστειο +και την κλίνη μοιχείας της άπιστης +της Κρητικιάς Ευρώπης· +και του πατέρα μου την ύστερη συφορά +και της δικές μου εξ αιτίας της άθλιας +μοίρας του δικού μας σπιτιού. + +ΧΟΡΟΣ + +Νά ο αδελφός σου που ζυγώνει δικασμένος +σε θάνατον απ' του λαού την ψήφο· +κι' ο πιστότερος των ανθρώπων, ο Πυλάδης, +σαν αδελφός στοργικά περπατώντας +δίπλα του τάρρωστο κορμί του στηρίζει. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Αλλοίμονό μου, αδελφέ μου, θρηνολογώ βλέποντάς σε +στο χείλος του τάφου και κοντά στην πυρά την εντάφια. +Αλλοί, θωρώντας σε για στερνή φορά το νου μου χάνω + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Δεν θα δεχθής σιωπηλά και χωρίς μυρολόγια γυναίκεια +ό,τι είναι πια τελεμένο; Είναι βέβαι' αξιοθρήνητα τούτα, +μα συ πρέπει αντοχή ν' αποδείξης στης τύχες μας τώρα. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Και πώς να σιωπήσω που εμείς οι βαρυόμοιροι πρέπει +το φως του θεού να μη το αγναντέψουμε πλέον; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Μη με σκοτώνης. Αρκετά εγώ δύστυχος είμαι +που απ' τους Αργείους πεθαίνω. Άφησ' εκεί τα δεινά μας. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Ω, για τη νειότη, τη μοίρα σου και τον πρόωρο θάνατο κλαίω, +Ορέστη άμοιρε. Να ζήσης πρεπότουν και ζωή πια δεν έχεις. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Για των θεών τόνομα μη τα ύπατά μου μού κόβης +κάνοντάς με να κλάψω θυμάμενος της συφορές μας. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Θα πεθάνουμε και να μη κλαίμε μπορεί τα δεινά μας; +Η ζωή αξίζει στ' αλήθεια να κλαίγεται απ' όλους. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Αφέντης μας η μέρα είναι τούτη· με τα ίδια μας χέρια +τα μαχαίρια να ετοιμάσωμε ή το σπαθί ν' ακονίσωμε πρέπει. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Αδελφέ μου, λοιπόν σκότωσέ με για να μη με σκοτώση +άλλος Αργείος, τη γεννειά του Αγαμέμνονος υβρίζοντας έτσι. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Φτάνει μου της μάννας ο φόνος. Δεν θα σε σκοτώσω. +Με το ίδιο σου το χέρι σκοτώσου και μ' όποιο θες τρόπο. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Ας είναι. Το σπαθί σου γι' αυτό θα μου φθάση. +Μα ν' αγκαλιάσω το λαιμό σου εγώ θέλω. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Απ' τη μάταιη αυτή τέρψη ευχαρίστηση λάβε, αν σου είναι +ποθητό ετοιμοθάνατους, ως λες, ν' αγκαλιάσης. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Ω πολυαγάπητε συ, που το ποθητό και γλυκό ακούς τώρα +όνομα αδελφού και μια ψυχή μ' αυτήν είσαι μόνο! + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Θα με κάμης να κλάψω. Ναι, θέλω στα δικά σου τα χάδια +ν' αποκριθώ. Τάχα ο άμοιρος γιατί ντροπή νάχω; +Αγαπητά μου αγκαλιάσματα! Στους άμοιρους τώρα +εμάς τα λόγια είναι σαν τέκνα κι' ως γαμήλιο κρεββάτι. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Ωιμέ! Το ίδιο σπαθί αν μπορούσε να μας θανατώση +και να δεχθή μας το ίδιο από κέδρο κιβούρι. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Θάταν γλυκύτατο αυτό, μα, ως βλέπεις, εμείς στερημένοι +είμαστε φίλων, που να μας βάλουν στο ίδιο μνημούρι. +Ο δειλός ο Μενέλαος, του πατέρα προδότης, δεν είπε +τίποτε για να μη σε σκοτώσουν εσέ κι' ουδ' εφάνη· +μα από ελπίδα του σκήπτρου εφοβήθη να σώση τους φίλους. +Μπρος θαρρετά ας πεθάνουμε και τ' Αγαμέμνονος άξια. +Όσα για με θα δείξω στην πόλι της γεννειάς μου το θάρρος, +το σπαθί μέσ' στο σκότι μου μπήγοντας. Πρέπει το ίδιο +σαν εμένα και συ τόλμη νάχης. Και συ παραστέκα +στη σφαγή μας, Πυλάδη· κατόπι ως ταιριάζει, ας βολέψης +τα κορμιά μας και φέρνοντας στου δικού μας πατέρα +τον τάφο εκεί θάψε μας. Χαίρε! Όπως βλέπεις, ο ίδιος +θα πράξω εγώ τώρα εκείνο που απόφαση εγίνη. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Σταμάτησε! Πρώτη φορά μου κατηγόρια σου δίνω +αν λόγιασες πως εγώ θενά ζήσω νεκρός όταν είσαι. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Μα γιατί εσύ πρέπει να πεθάνης μαζί μου; + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Το ρωτάς; Πώς χωρίς τη φιλία σου θα ζήσω; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Τη μάννα εσύ δεν εσκότωσες, άμοιρε, σαν εγώ τη δική μου. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Μα εσύμπραξα μ' εσέ κ' έχω χρέος την ίδια τύχη να λάβω. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Τη ζωή σου για τον πατέρα σου φύλαε, μη πεθάνης μαζί μου. +Αλήθεια έχεις εσύ μια πατρίδα, μα εγώ δεν έχω καμμία. +Το σπίτι σου έχεις και με βιος ένα βέβαιο λιμάνι. +Κι' αν αλήθεια στερήθηκες το γάμο της άμοιρης τούτης +που ταγμένη στην είχα, τη δική μας φιλία τιμώντας, +πάρε όμως μιαν άλλη γυναίκα παιδιά ν' αποκτήσης, +γιατί αναμεσό μας δεσμός πια δεν είναι. Κ' είθε νάσαι +ευτυχής συ απ' τους ομηλίκους ο πιο αγαπημένος, +γιατί είν' βολετό σου να γίνης εσύ ευτυχισμένος, +μα εμείς όχι πλέον, γιατί οι πεθαμμένοι χαρά δεν λαβαίνουν. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Μακρυά είσαι απ' το νάχης την ίδια σκέψι μ' εμένα. +Ούτ' η γόνιμη γη, ούτε ο λαμπρός ο Αιθέρας το αίμα +το δικό μου ας δεχθούν αν άπιστα σε παραιτήσω +τη ζωή να γλυτώσω. Φονηάς με σε, και δεν ταπαρνούμαι, +κ' εγώ όλο εσυμβούλεψα το έργο που γι' αυτό ετιμωρήθης· +γι' αυτό πρέπει μαζί με σε και με τούτην κ' εγώ να πεθάνω. +Μνηστήρας της όντας σαν γυναίκα μου εγώ την λογιάζω. +Τι τίμιο θενάλεγα στων Δελφών γυρνώντας τη χώρα, +στων Φωκαίων το κάστρο εγώ που πριν δυστυχήστε +φίλος σας ήμουν και πλέον δεν είμαι σαν καταντήστε +δύστυχοι; Αυτό δεν γίνεται και τα δικά σας δικά μου +θάναι δεινά. Μα σαν πρέπει να πεθάνουμε, τρόπο κανένα +ας βρούμε ο Μενέλαος μαζί μας να σβύση κ' εκείνος. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ω παλυαγάπητε, τούτο θωρώντας δεν θα μπορώ να πεθάνω. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Άκουσέ με λοιπόν και το κτύπημα του σπαθιού αργοπόρα. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ταργοποράω αν μπορώ να εκδικηθώ τον εχθρό μου. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Σώπα όμως, τι πίστη στης γυναίκες λίγη έχω. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Απ' αυτές μη φοβάσαι καθόλου· φίλες είναι δικές μου. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Την Ελένη ας σκοτώσουμε. Πίκρα πόση ο Μενέλαος θάχη! + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Πώς; έτοιμος είμαι αν υπάρχη το μέσο. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Σφάζοντάς την. Κρυμμένη στο σπίτι είναι μέσα. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Βέβαια, αυτή σ' όλα συγκατάθεση δίνει. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Μα τίποτε πια δεν θα κάνη, γιατί μνηστή είναι του Άδη. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Μα πώς να γενή; Βάρβαροι απ' ολούθε φυλάγουν. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Ποιοι είναι αυτοί; Δεν φοβούμαι κανένα εγώ Φρύγα. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Είναι τους για να φυλάγουν μυρωδιές και καθρέφτες. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Ώστε ξανάρθ' εδώ φέρνοντας τα καλά της Τρωάδος; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Βέβαια. Η Ελλάδα στενοχώρια της δίνει. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Μπρος στον ελεύθερο ο σκλάβος μηδέν είναι πάντα. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Αν μπορώ αυτό να κάμω, να πεθάνω δυο φορές δεν αρνούμαι. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Ούτε βέβαια εγώ, αν εκδίκηση λάβω για σένα. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Μίλα και ό,τι εσύ λες σε καλό φέρ' το τέλος. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Στο σπίτι μέσ' ας μπούμε τάχα για να σκοτωθούμε. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Καταλαβαίνω αυτό, μα όχι τι θα γίνη κατόπι. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Μπροστά της θα κλαφτούμε για τα δεινά που τραβούμε. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Για να κλάψη αυτή αν και το χαίρει η ψυχή της. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Κ' εμείς το ίδιο τότε θα αισθανώμεθα τα ίδια μ' εκείνη. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Μα κατόπι; Πώς θ' αποτελειώσουμ' εμείς τον αγώνα; + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Κάτωθ' απ' τους πέπλους μας θάχωμε σπαθιά μεις κρυμμένα. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Μα πώς θα την σκοτώσουμε μπρος στους ίδιους της δούλους; + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Θαν τους κάνουμε να σκορπισθούν μέσ' στο σπίτι. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Και πρέπει να σκοτώσουμ' όποιον δεν σιωπήση. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Στερνά η περίσταση τι θενά κάμουμε θα μας διδάξη. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Της Ελένης ο φόνος τούτο νάναι το σύμβολό μας. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Κατάλαβες. Τώρ' άκουσε πώς είν' λαμπρό το σχέδιο μου. +Βέβαια, αν το σπαθί υψώναμε κατά μιας τίμιας γυναίκας, +ο φόνος άτιμος θαν ήταν μα με την τιμωρία τούτη +λαβαίνουμ' εκδίκησι για όλη εμείς την Ελλάδα +για όσους τους εσκότωσε τους πατέρες κ' οι πατέρες +για τα παιδιά τους κ' οι γυναίκες για τους άνδρες +που τους έχασαν. Χαρά μεγάλη θα γίνη για τούτο +και πυρά θα κάψουν μπρος στους θεούς παρακαλώντας +ευτυχία σ' εμάς να δώσουν γιατί μιαν άθλια γυναίκα +σκοτώσαμε. Και πλέον δεν θα σε λένε μητροκτόνο +αν τη σκοτώσης· αλλά τόνομα τούτο παραιτώντας +για ένα άλλο καλύτερο θα λέγεσαι συ της Ελένης +ο φονηάς, αυτής πούκαμε τόσους πολλούς να χαθούνε. +Όχι δεν συχωριέται ο Μενέλαος ευτυχής νάναι +κι' ο πατέρας σου και συ κ' η αδελφή σου έτσι να πάτε +αδικοθάνατοι κ' η μάννα σου . . . Μα τούτο θα σιωπήσω +γιατί να ειπωθή καλό δεν είναι . . . Κι' αυτός να μη καθήση +στο σπίτι σου ξαναποκτώντας τη γυναίκα του απ' το δόρυ +του Αγαμέμνονος. Ζωή να μη έχω πλέον αν δεν τραβήξω +το μαύρο μου σπαθί επάνω της. Μα κι' αν το φόνο ακόμη +της Ελένης δεν πιτύχουμε, ας πεθάνουμε όμως όταν +τα παλάτια αυτά κάψουμε. Δεν θάμαστε πια στερημένοι +μιας απ' της δυο τούτες τιμές: ή να πεθάνουμε όπως πρέπει +με δόξα ή να γλυτώσουμε τη ζωή μας δοξασμένοι. + +ΧΟΡΟΣ + +Αξίζει του Τυνδάρεω η κόρη μισητή νάν' απ' όλες +της γυναίκες, αυτή που το γένος της έχει ατιμάσει. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Άλλο πιο καλό από ένα πιστό φίλο δεν είναι, +ούτε τα πλούτη, ούτε η εξουσία, κ' είναι αφροσύνη +να προτιμούμε το πλήθος παρά ευγενικόν ένα φίλο. +Συ αλήθεια βρήκες την εκδίκηση εναντίο του Αιγίσθου. +Συ μαζί μου στον κίνδυνον ήσουν κι' ακόμη και τώρα +την εκδίκηση δίνεις μου εναντίο των εχθρών μου +και από με δεν τραβιέσαι. Μα τον έπαινό σου εγώ παύω, +γιατί ο πολύς έπαινος κόπο δίνει σ' αυτόν που επαινείται. +Όσο για μένα όταν πρέπεται την ψυχή μου να δώσω +ποθώ κάθ' ενέργεια να κάμω εγώ για να σβύσουν +κ' οι εχθροί μου, ώστε αντάμα να χαθούν που εσταθήκαν +προδότες μου κι' όσοι δυστυχία μου έφεραν όμοια να κλάψουν. +Είμαι γυιός του Αγαμέμνονος που σαν άξιο ελογίσαν +και την Ελλάδα εξουσίασε και χωρίς τυραννία +τέτοια δύναμη έλαβε σαν θεός νάταν. +Με θάνατο δούλου δεν τον προσβάλω, αλλά την ψυχή μου +σαν άνδρας ελεύθερος θ' αποδώσω ζητώντας +απ' το Μενέλαο να λάβω εκδίκηση. Ευτυχισμένοι +είμαστε σαν κ' ένα μόνο έργο να κάνουμ' εμείς δυνηθούμε, +αν μια σωτηρία μας έρθη ανέλπιστη· αν δυνηθούμε +να σκοτώσουμε δίχως να σκοτωθούμε. Γιατ' είναι μ', αλήθεια, +γλυκό να εκφράζω αυτόν οπού αισθάνομαι τον πόθο με λόγια +φτερωτά και να δίνω ανέξοδην έτσι χαρά στην καρδιά μου. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Αδελφέ, λογιάζω τώρα πως το γλυτωμό σου ευρήκα +και το δικό του και συνάμα το γλυτωμό τον ιδικό μου. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Την πρόνοια των θεών εκφράζεις έτσι! Όμως τι είναι; +Γιατί ξέρω καλά τη φρονιμάδα του νου του δικού σου. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Άκου λοιπόν και συ προσεκτικά αφοκράσου. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Μίλα· γιατί απαντέχοντας ένα καλό το αρραθυμούμε. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Ξέρεις την κόρη της Ελένης; Σε ρωτώ κάτι που ξέρεις. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ξέρω την Ερμιόνη που η μάννα μου την έχει αναστημένη. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Αυτή στης Κλυταιμνήστρας τον τάφον έχει πάει. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Τι να κάμη εκεί; Ποιαν ελπίδα από τούτο εσύ βγάνεις; + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Πάει απ' όνομα της μάννας της χοές να ρίξη στον τάφο. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Έστω· πώς αυτό που λες το γλυτωμό μας θα φέρη; + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Σαν όμηρο αρπάξετέ την όταν θα ξαναγυρίση. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Αυτό που λες τι καλό σ' εμάς τους τρεις θα κάμη; + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Σαν σκοτωθή η Ελένη, αν ο Μενέλαος θέλη να ενεργήση +εναντίο σου, εναντίον αυτού κ' εμένα, γιατί μας κάνει +ένα η φιλία μας, πες του πως την Ερμιόνη θα σκοτώσης· +και κράτα το σπαθί σου στο λαιμό πάνω της κόρης. +Κι' αν ο Μενέλαος θωρώντας την Ελένη στο αίμα να πλέη +σε γλυτώση εσένα για να μη σκοτωθή η δική του η κόρη, +την παρθένα στον πατέρα της απόδωσε. Αλλ' αν όμως +να χαλινώση μη δυνάμενος την παράφορη ορμή του +θέλει να σε σκοτώση, κτύπα της το λαιμό εσύ της κόρης. +Λογιάζω ως τόσο πως στα πρώτα οργήν έχοντας άγρια +στερνά θα πραΰνη την καρδιά του, γιατί δεν είναι τολμητίας +ουδέ θαρραλέος. Τέτοια είν' η πεποίθησή μου. Είπα όλα. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ω συ πούχεις ενός άνδρα καρδιά σ' ωραιότατο σώμα +γυναίκας πόσο πιο αξίζει να ζης παρά να πεθάνης! +Πυλάδη, λοιπόν θα στερηθής, άμοιρε, μιας τέτοιας γυναίκας +που φύλαγες για σένα, εάν ζήσης, γάμο ευτυχισμένο; + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Είθε τούτο να γίνη. Είθε στην πόλη των Φωκαέων +να μπη τιμημένη απ' όμορφο γάμο. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Μα πότε η Ερμιόνη θα γυρίση σπίτι. Γιατί καλά τάπες +αν έχουμε τύχη το σκύμνο να πιάσουμε ασεβή πατέρα. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Λογιάζω πως κοντοζυγώνει, γιατί πώφυγε είναι πολληώρα. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Καλά, Συ Ηλέκτρα αδελφή μου, στο παλάτι μπρος στάσου +για να υποδεχθής την κόρη σαν έρθη και βλέπε +μη πριχού να εκτελέσουμε το φόνο προβάλλη κανένας +δικός τους ή ο αδελφός του πατέρα μας και μας προλάβουν +στο παλάτι ερχάμενοι. Φώναξε τότε συ από το σπίτι +ή της πόρτες κρατώντας μεγαλόφωνα μίλα από μέσα. +Εμείς τώρ' ας μπούμε και με σπαθί τα δικά μας τα χέρια +για τη στερνή αυτή μάχη ας αρματώσουμε, Πυλάδη, +γιατί βοηθός μου συ είσαι εις τα έργα μου όλα. +Ω συ που βρίσκεσαι στης μαύρης νύχτας της χώρες, +πατέρα, ο γυιός σου σε κράζει. Βοήθεια μας έλα, +παρακαλούμε σε, μια που για σένα δυστύχεψα τόσο, +συφορές άδικες έπαθα κι' απ' τον αδελφό σου +προδόθηκα, πούκαμα μια δίκαια πράξη. Ν' αρπάξω θέλω +τη γυναίκα του και να τη σκοτώσω. Βοήθησέ μας σε τούτο. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Ω πατέρα, έλα αν κάτ' απ' τη γη ακούς τα παιδιά σου +που σε φωνάζουν κ' εξ αιτίας δικής σου πεθαίνουν. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Ω συγγενή του πατέρα μου Αγαμέμνων, άκου κ' εμένα +τα παρακάλια μου και σώσ' τα παιδιά τα δικά σου. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Τη μάννα μου σκότωσα. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Εγώ το σπαθί είχ' οδηγήσει. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Κ' εγώ τον παρακίνησα κι' απομάκρυνα κάθε του φόβο. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Για να σ' εκδικήσω, πατέρα. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Ουδ' εγώ επρόδωκά σε. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Ακούς λοιπόν τα παράπονα τούτα και τα παιδιά σου; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Χοές τα δάκρυά μου σου κάνω. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Τους δικούς μου εγώ θρήνους. + +ΠΥΛΑΔΗΣ + +Πάψτε κι' ας μπούμε στο έργο. Αν τα παρακάλια +εισχωρούν κάτω απ' τη γη, μας ακούει. Και συ, ω Δία +πρόγονε και συ σεβάσμια Δικαιοσύνη, δόστε επιτυχία +σε τούτον, εις αυτήν και εις εμέ. Γιατί ένα είναι το έργο, +ένας ο αγώνας για τους τρεις. Μαζί θα ζουν ή θα πεθάνουν. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Στροφή + +Ω αγαπητοί Μυκηναίοι, +που πρώτοι εκατοικήστε +το Άργος το Πελασγικό. + +ΧΟΡΟΣ + +Γιατί τη φωνή σου υψώνεις, +σεβάσμια, γιατί μου απομένει +στην πολιτεία των Δαναϊδων +ακόμη τ' όνομ' αυτό; + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Από σας κάποιες ας μένουν +γυρισμένες προς το δρόμο +των αμαξών κ' οι άλλες όλες +προς το δρόμο του σπιτιού. + +ΧΟΡΟΣ + +Γιατί τούτο μου προστάζεις; +Ξήγησέ μου, αγαπητή. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Μη κανείς ερθή φοβούμαι +προς το σπίτι με τη γνώμη +να σκοτώση και μας φέρη +συφορά στη συφορά. + +1ον Ημίχορον + +Μπρος, ας βιαστούμε, αυτό το δρόμο +προς την ανατολή θα βλέπω εγώ. + +2ον Ημίχορον + +Κ' εγώ αυτόν κατά τη δύση. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Των ματιών της κόρες στρέψτε +απ' αυτό κι' απ' τάλλο μέρος. + +1ον Ημίχορον + +Κάνουμ' ως προστάζεις συ. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Αντιστροφή + +Της κόρες των ματιών σας στρέφετε +απ' όλες της μεριές ανάμεσα +απ' τους βοστρύχους των μαλλιών σας. + +2ον Ημίχορον + +Ποιος είν' εκείνος στο δρόμο; +Ποιος είναι τούτος ο άνθρωπος, +ο χωριάτης, που πηγαινόρχεται +γύρω, τριγύρω στο σπίτι; + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Εχαθήκαμε, πάει, καλές μου! +Στους εχθρούς μας θα δώση αυτός είδηση +στα ωπλισμένα θηρία, τανήμερα. + +1ον Ημίχορον + +Φόβο, αγαπητή, μην έχης! +Αδόκητά σου ο δρόμος είν' έρημος. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Κι' απ' το δικό σας το μέρος; Είν' τίποτε; +Κι' απ' αυτού όλα ήσυχα είναι; +Δόστε μου καλή μιαν απόκριση. +Στο σπίτι μπροστά δεν είν' τίποτε; + +2ον Ημίχορον + +Κι' απ' εδώ καλά όλα πάνε· +μόνο συ καλά απ' το μέρος σου κύττα. +Απ' εδώ καμμιά Δαναΐδα δεν έρχεται. + +Στροφή + +Το ίδιο εγώ λέω· από δω δεν είν' άνθρωπος. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Μπρος, πάω λοιπόν να κροτήσω της πόρτες +με τον ήχο της φωνής μου. — Γιατί αργείτε τόσο, +σεις που είσθε στο σπίτι, να θυσιάστε το θύμα, +ενώ όλα είν' ήσυχα; Δεν σας ακούνε. +Ω άμοιρη εγώ, από της συφορές μου. +Τα σπαθιά τους γινήκαν αδύναμα τόσο +μπρος στην ομορφιά! Σε λίγο ίσως κανένας +Αργείος ωπλισμένος θάρθη να τρέξη +για βοήθεια στο σπίτι. Κυττάξετ' ακόμα +καλύτερα. Η ώρα ησυχίας δεν είναι. +Και σεις και σεις άλλες τα μάτια σας στρέψτε +απ' όλα τα μέρη, εδώθε κ' εκείθε. + +ΧΟΡΟΣ + +Αλλάζουμε μέρος κι' απ' ολούθε ερευνάμε. + +ΕΛΕΝΗ + +Αλλοίμονό μου, Άργος Πελασγικό, εγώ άθλια πεθαίνω. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Τ' ακούτε σεις; Οι άνδρες χερικό στο φόνο κάνουν. +Της Ελένης το ξεφωνητό είναι κατά πώς εικάζω. + +ΧΟΡΟΣ + +Ω δύναμη του Δία, αιώνια δύναμη του, βοήθα τους φίλους. + +ΕΛΕΝΗ + +Μενέλαε! πεθαίνω και δεν είσαι εδώ να με βοηθήσης. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Θανατώσετε, σκοτώστε, σφάξτε, κτυπάτε. Μπήχτε +τα δίκοπα σπαθιά σας στη γυναίκα αυτή π' αφήκε +τον άνδρα της και τον πατέρα της κ' έκαμε να πεθάνουν +χιλιάδες Έλληνες τριγύρω στης δίνες του Σκαμάνδρου, +εκεί που τόσα δάκρυα τρέξαν απ' τους ένοπλους αγώνες. + +ΧΟΡΟΣ + +Σώπα, σώπα! Ακούω προς το δρόμο +κάποιο θόρυβο που πάει προς το σπίτι. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Ω πολυαγάπητές μου γυναίκες, η Ερμιόνη φθάνει +στην ώρα του φόνου. Της κραυγές μας ας πάψουμε. Πέφτει +στα δίκτυα κι' αυτή. Ανεκτίμητη λεία, αν μας είναι +βολετό να την πιάσουμε! Μ' ήσυχο ύφος σταθήτε +και της θωριάς σας το χρώμα ό,τι γίνεται ας μη φανερώνη. +Εγώ θάχω θολωμένα τα μάτια σαν να μην ήξερα διόλου +τα όσα εκτελούνται. — Ω παρθένα, ξανάρχεσαι τώρα, +αφού με λουλούδια έχεις στέψει τον τάφο +της Κλυταιμήστρας κι' αφού έκαμες χοές επιτάφιες; + +ΕΡΜΙΟΝΗ + +Έρχομαι αφού εκτέλεσα μιαν εξιλέωση. Μα ο φόβος +μ' επήρε ακούοντας μακρόθε φωνές από μέσα στο σπίτι. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Και πώς; Αυτό που μας συμβαίνει αξίζει να μυρολογιέται. + +ΕΡΜΙΟΝΗ + +Μίλα καλύτερα. Καμμιά νέα δυστυχία αναγγέλλεις; + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Ο τόπος πήρε απόφαση ο Ορέστης κ' εγώ να σκοτωθούμε. + +ΕΡΜΙΟΝΗ + +Είθε από τούτο να γλυτώσετε σεις που είσθε δικοί μου. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Είναι το αποφασισμένο· βρισκόμαστε κάτω απ' την ανάγκη. + +ΕΡΜΙΟΝΗ + +Κ' εξ αιτίας αυτό βγαίνουνε ξεφωνητά στο σπίτι. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Ικετεύοντας γονατιστός μπρος στην Ελένη αυτός φωνάζει. + +ΕΡΜΙΟΝΗ + +Ποιος αυτός; δεν νοιώθω πια αν δε μου το εξηγήσης. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Ο άμοιρος Ορέστης για να μη σκοτωθή και για μένα. + +ΕΡΜΙΟΝΗ + +Ώστε από λόγο νόμιμο έτσι αντηχάει το σπίτι; + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Ποιος λόγος δικαιότερος για ξεφωνητά μπορούσε νάναι; +Μα να λάβης μέρος πήγαινε και συ στης ικεσίες +των φίλων σου· στης μάννας σου της τρισευτυχισμένης +τα πόδια πέσε, ο Μενέλαος νεκρούς να μη μας αγναντέψη. +Ω συ που αναστήθηκες μέσα στης μάννας μου τα χέρια, +έλεος λάβε συ για εμάς κι' αλάφρωσε της συφορές μας! +Τρέξε στον αγώνα αυτόν, εγώ θα πάω μπροστά σου. +Γιατί σ' εσέ είναι μοναχά η στερνή ελπίδα σωτηρίας. + +ΕΡΜΙΟΝΗ + +Νά που τρέχω εγώ λοιπόν βιαστικά να πάω στο σπίτι. +Όσο από μένα είναι δυνατό η σωτηρία σας θάρθη. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Ω σεις φίλοι, που μέσ' στο σπίτι είσθε αρματωμένοι, +με το σπαθί δεν θ' αρπάξετε τώρα τη λεία; + +ΕΡΜΙΟΝΗ + +Αλλοίμονο εμένα! Ποιοι είν' οι άνθρωποι τούτοι που βλέπω; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Σώπα. Το γλυτωμό μας φέρνεις, όχι το δικό σου. + +ΗΛΕΚΤΡΑ + +Αρπάχτε την! Αρπάχτε την. Το σπαθί στο λαιμό της. +Ήρεμοι νάσθε, ώστε που ο Μενέλαος να το νοιώση +πως άνδρες βρήκε μπρος του κι' όχι δειλούς Φρύγες +και να υποστή ό,τι δειλοί να παθαίνουν αρμόζει. +Μπρος, αγαπητοί! Κάνετε οχλοβοή μεγάλη +και στο σπίτι μπρος φωνάζετε, γιατί είναι φόβος ακόμα +μη το έργο του φόνου απόκοτα τρομάξη τους Αργείους, +ώστε να τρέξουν για βοήθεια στα βασιλικά παλάτια +πριν να ιδώ με τα μάτια μου σφαγμένη την Ελένη +και ξαπλωμένη αιμόφυρτη στο σπίτι ή πριν ένας δούλος +μου φέρη καμμιάν είδηση, γιατί αν και κάτι ξέρω, +μα όλο όμως που γίνηκε δεν το καλογνωρίζω. + +ΧΟΡΟΣ + +Των θεών η εκδίκηση έπεσε δίκαια +στην Ελένη, γιατί ολάκαιρη αυτή την Ελλάδα +με δάκρυα εγέμισε για τον Ιδαίο Πάρι +που τους Έλληνες παρέσυρεν εις την Τρωάδα. +Μα του βασιλικού σπιτιού αντηχούνε οι πόρτες. +Σωπάστε. Είν' ένας Φρύγας που βγαίνει. +θα μάθουμ' απ' αυτόν ό,τι γίνεται σπίτι. + +ΦΡΥΞ + +Ξεφυγώντας το θάνατο το σπαθί φεύγω των Αργείων, +με τα βάρβαρα μου κούντουρα περνώντας τα κέδρινα σανίδια +και τα δωρικά τα τρίγλυφα μακρυά, ω γη, ω γη μου, +στο φευγιό μου το βάρβαρο. Αλλοί μ' αλλοί πού θα φύγω; +Ξένοι εσείς; Να πετάξω βολεί στου άσπρου του Αιθέρα +τα ύψη ή στη θάλασσα που κάνει να στριφογυρίζη +ο ταυροκέφαλος Ωκεανός που τη γην αγκαλιάζει; + +ΧΟΡΟΣ + +Τι τρέχει, σκλάβε συ της Ελένης, Ιδαίο κεφάλι; + +ΦΡΥΞ + +Ω Ίλιος, Ίλιος, αλλοίμονο σ' εμέ, ω πόλι της Φρυγίας +της παχυχώματης βασίλισσα, βουνό ιερό της Ίδης, +πόσο μ' επικήδεια τραγούδια και βαρβαρόφωνα σε κλαίω, +που ρήμαξες εξ αιτίας της γεννημένης απών' αυγό κύκνου, +της τόσ' όμορφης κόρης της Λύδας, της απαίσιας Ελένης, +της Εριννύας αυτής του Απολλώνιου κάστρου. Αλλοί μου! +Μυρολόι, μυρολόγια, Δαρδανία κακότυχη, χώρα +των αλόγων του Γανυμήδη που με τον Δία κοιμάται! + +ΧΟΡΟΣ + +Καθαρά τα πράμματα πες μας όσα σπίτι γίνηκαν, +γιατί δεν μπορώ τίποτε σωστό να εικάσω απ' όσα μας είπες. + +ΦΡΥΞ + +Οχού, οχού! έτσι αρχίζουν οι βάρβαροι τα μυρολόγια +τα βαρειοθρήνητα, αλλοίμον' αλλοί, σε μια γλώσσα +ασιατική, σαν το αίμα των βασιλιάδων στη γη απλώση +από τα σιδερένια του Άδη σπαθιά. Μα για να πω κάτι, +σ' εσέ, δυο λιοντάρια δίδυμα, Έλληνες μπήκαν στο σπίτι. +Απ' αυτούς ο ένας είχε πατέρα τον στρατηγό, ως τον λέγαν +κι' ο άλλος είναι γυιός του Στροφίου, τεχνίτης στο δόλο, +σαν τον Οδυσσέα, πιστός εις τους φίλους, +τολμηρός στον αγώνα, στον πόλεμο άξιος και δράκος. +Είθε χαμένος να πάη για την ήσυχή του αυτή φρονιμάδα, +τέτοιος πούναι κακούργος! Στο θρόνο κοντά ήρθαν +της γυναίκας που επήρε τον Πάρι. Και με μάτια βρεγμένα +από δάκρυα ταπεινοί εσταθήκαν απ' τη μια μεριά ο ένας +κι' απ' την άλλη ο άλλος, να κτυπήσουν. Και τα χέρια ρίξαν +ικετεύοντας στα γόνατα της Ελένης. Κ' οι σκλάβοι Φρύγες +με βιάση έτρεξαν κι' ο ένας τον άλλο ανήσυχα ερώτα +αν σ' αυτά δεν κρυβότουν παγίδα. Κ' εκρίναν +άλλοι πως τέτοια δεν ήτανε κι' άλλοι λογιάζαν πως βλέπαν +του Τυνδάρεω την κόρη στα δίκτυα του μητροκτόνου. + +ΧΟΡΟΣ + +Και συ πού λοιπόν τότε βρισκόσουν; +Απ' το φόβο σου πια μήπως τώστριψες κι' όλα; + +ΦΡΥΞ + +Κατά τύχη, όπως είναι συνήθεια φρυγική, κλωθογυρνούσα +γύρω στην Ελένη, ανεμίζοντας φτερό στο πρόσωπό της, +ως θέλει των βαρβάρων ο συρμός. Κ' εκείνη με τα νύχια +το λινάρι απ' τ' αδράχτι και της κλωστές άφινε χάμω +να πέφτουν θέλοντας να πλέξη το Φρύγιο λάφυρο στολίδια +λινά και πορφυρένιες ντύσες για της Κλυταιμήστρας +τον τάφο. Κ' εις την λακώνισσα γυναίκα ο Ορέστης +έτσι μίλησε. «Κόρη του Δία, άφησ' το θρόνο σου για νάρθης +στο θρόνο του προπάππου Πέλοπα, στην αρχαία εστία +εκεί τα λόγια μου ν' ακούσης. Κι' ωδηγούσε την κ' εκείνη +ακολουθούσε μη προβλέποντας. Κι' ο σύντροφός του +ο Φωκαέας ο άπιστος έκανε κάτι άλλο. — Δεν θα το κουνήστε +από δω Φρύγες, δειλοί! — Κ' έκλεισέ τους μέσ' στο σπίτι, +άλλους στο σταύλο των αλόγων κι' άλλους πάλι απ' έξω, +σκορπίζοντάς μας ολότελα μακρυά από την κυρά μας. + +ΧΟΡΟΣ + +Τι θλιβερό συνέβηκε κατόπι; + +ΦΡΥΞ + +Μητέρα Ιδέα, παντοδύναμη μητέρα, αλλοίμονο, αλλοί μου! +Ω αιματηρά κι' άσεβα κακά, που με τα μάτια μου τα ίδια +τάδα στα παλάτια τα βασιλικά! Τραβώντας και στα χέρια +κρατώντας τα σπαθιά πούκρυβαν στους πορφυρένιους πέπλους, +καθένας τους κύτταξε ολόγυρα μη παραστέκεται κανένας. +Και τότε σαν βουνήσιοι κάπροι στρέφοντας προς τη γυναίκα +της λεν: «Απόθανε! Ο κακός σου ο άνδρας σε σκοτώνει, +τ' άφησε που το γυιό τ' αδελφού να σκοτωθή στ' Άργος». +Εκείνη φώναξε: «Αλλοίμονό μου» και τάσπρα της μπράτσα +ρίχνοντας πάνω στο στήθος κτύπησε την κεφαλή με θλίψη +φεύγοντας δώθε κ' εκείθε και ζητώντας με τα χρυσά της +πέδιλα να τρέξη. Μα ο Ορέστης προχωρώντας +με τα μυκηναία ποδήματά του απ' τα μαλλιά άρπαξέ την +και λιγώντας το λαιμό της προς τ' αριστερά ετοιμαζότουν +να της μπήξη το μαύρο το σπαθί στο λαιμό της. + +ΧΟΡΟΣ + +Και πού ήταν λοιπόν του σπιτιού οι Φρύγες να βοηθήσουν; + +ΦΡΥΞ + +Με μοχλούς ανοίξαμε, χουγιάζοντας, πόρτες και μάνδρες, +όπου είμαστε κλεισμένοι και για βοήθεια τρέξαμε απ' όλες +της άκρες, άλλοι με πέτρες κι' άλλοι με σαΐτες +κι' άλλοι με σπαθιά γυμνά στα χέρια. Μα ο Πυλάδης +χυμά κατά πάνω μας ακράτητος, σαν τον Έκτορα όμοιος +ή σαν τον Αίαντας με τρίλοφη περικεφαλαία, που τον είδα +στης πόρτες του Πριάμου. Και τα σπαθιά σταυρώσαμε, όμως +δείχθηκε πόσο εμείς οι Φρύγες είμαστε στο δόρυ +το Ελληνικό πιο αδύναμοι στη μάχη. Ο ένας φεύγει, +ο άλλος πέφτει νεκρός, τούτος λαβώνεται, παρακαλάει εκείνος +ζητώντας να κρυβή απ' το θάνατο και φεύγουμε κρυφτούλι· +κι' άλλοι πέσαν σκοτισμένοι, άλλοι του θανατά κοιτώνταν. +Κ' η Ερμιόνη μπήκε στο σπίτι τη στιγμή που η μάννα +που την γέννησε η ταλαίπωρη χάμω έπεφτε σφαγμένη. +Μα εκείνοι όμοια με Βάκχες χωρίς θύρσο που δρομίζουν +καταπάνω στο βουνήσιο ελαφάκι, την αρπάξαν στα χέρια +και ξανακτύπησαν του Δία την κόρη. Όμως εκείνην +ω Δία, ω Γης, ω φως, ω νύκτα, είτε με γητέματα είτε +με τέχνη μαγική, στα ύψη την πήραν οι θεοί κ' εκείθε +απ' το δωμάτιο έφυγε κι' άφαντη γίνηκε απ' το σπίτι, +Ό,τι στερνά από τούτο εγίνη δεν γνωρίζω, γιατί τότε +στη φευγάλα τώσκασε το πόδι μου έξω απ' το σπίτι. +Μα ο Μενέλαος άδικα ετράβηξε βάσανα και κόπους να φέρη +την Ελένη τη γυναίκα του ξανά απ' την Τροία. + +ΧΟΡΟΣ + +Κάτι άλλο βέβαια συνέβηκε στερνά από τούτο, +γιατί τον Ορέστη βλέπω με το σπαθί στο χέρι μπρος +στο παλάτι νάρχεται τώρα κατά εδώθε με γοργό βήμα. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Πού είν' εκείνος που σπαθί μου ξέφυγε έξω απ' το σπίτι; + +ΦΡΥΞ + +Βασιλιά, σε προσκυνώ σα βάρβαρος τα πόδια σου φιλώντας. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Στην Ίλιο δεν είμαστε, αλλά στου Άργους τη χώρα. + +ΦΡΥΞ + +Παντού στους φρόνιμους γλυκύτερ' η ζωή παρά ο Χάρος. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Δεν φώναξες διόλου στο Μενέλαο νάρθη βοήθεια; + +ΦΡΥΞ + +Μάλλον για βοήθεια σου εφώναξα, τι πιο τ' αξίζεις. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ώστε του Τυνδάρεω η κόρη εχάθηκε δίκηα. + +ΦΡΥΞ + +Δικαιότατα, κι' αν τρία λαρύγγια για σφάξιμο είχε. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Από φόβο εσύ με κολακεύεις, μα δεν σκέπτεσ' έτσι. + +ΦΡΥΞ + +Γιατί; Μη δεν αφάνισε σαν την Ελλάδα τους Φρύγες; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ορκίσου πως δεν το λες για χάρη μου, ειδέ θα σε σκοτώσω. + +ΦΡΥΞ + +Στην ψυχή μου ορκίζομαι, πούν' ο ιερώτερός μου όρκος. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Το σπαθί και στην Τροία οι Φρύγες έτρεμαν το ίδιο. + +ΦΡΥΞ + +Το σπαθί μέριασε· στης αστραψιές τ' αγναντεύω το χάρο. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Σαν τη Γοργώ ν' αντίκρυζες σκιάζεσαι μη γίνης πέτρα; + +ΦΡΥΞ + +Πιότερο μη φονευθώ φοβάμαι· της Γοργούς δεν ξέρω την όψη. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Σκλάβος, το χάρο φοβάσαι που απ' τα βάσανα θάβγης; + +ΦΡΥΞ + +Κάθε άνθρωπος κι' ο σκλάβος χαίρεται το φως ν' αγναντεύη. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Καλά τα λες· σε σώζει η γνώση σου. Μόν' έμπα στο σπίτι. + +ΦΡΥΞ + +Ώστε δεν θα με σκοτώσης; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Όχι. Σούδωκα χάρη. + +ΦΡΥΞ + +Νά καλός λόγος. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Αν δεν μετανοιώσω. + +ΦΡΥΞ + +Όχι, όμορφος λόγος. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Άμυαλος είσαι αν λογιάζης πως θα ήθελα το λαιμό σου +να αιματώσω, γιατί συ ούτ' άνδρας είσαι ούτε γυναίκα. +Όσο για σας απ' το παλάτι πετάχθηκα μην ξεφωνήστε, +γιατί σαν τα ξεφωνητά σας άκουε τ' Άργος θα σηκωνότουν^ +μα τον Μενέλαο δεν τον φοβάμαι το σπαθί μου όσο φθάνει. +Ας ερθή, καμαρώνοντας την ξανθή του κόμη στους ώμους. +Γιατί αν φέρη στο σπίτι τούτο μαζωχτούς Αργείους +για να εκδικήση της Ελένης το φόνο κι' αν δεν θελήση +να σώση εμέ, την αδελφή και τον Πυλάδη, που συνεργός μου +ήταν, δυο θα ιδή πτώματα, της κόρης και της γυναικός του. + +ΧΟΡΟΣ + +Αλλοίμονο, αλλοί, μεγάλη +δυστυχιά! Η γεννειά +των Ατρειδών πέφτει πάλι +σε φρικτό σπαραγμό. + +1ον Ημίχορον + +Τι να κάνουμ' εμείς τώρα; +Να δώσουμ' είδηση στη Χώρα; +Ή να κρατήσουμε σιωπή; + +2ον Ημίχορον + +Η σιωπή πιο φρόνιμ' είναι. + +1ον Ημίχορον + +Νά, στο σπίτι εκεί πέρα, +νά, καπνός εις τον αιθέρα +υψώνεται κ' είδηση δίνει +πως κάτι άλλο θάχη γίνει. + +2ον Ημίχορον + +Δάδες ανάφτουν ολοένα +σαν να θέλαν κυκλωμένα +στη φωτιά νάχουν τα παλάτια +του Ταντάλου κι' όλο εκεί σφάζουν. + +ΧΟΡΟΣ + +Ο θεός στους θνητούς σημαδεύει +το τέλος που θέλει. Η δύναμή του +είναι τρανή, θεός κάποιος παιδεύει +το σπίτι αυτό μέσ' στο αίμα. Ποινή του +για του Μυρτίλου το φόνο λαβαίνει, +που σκοτώσαν απ' τ' άρμα γκρεμνώντας. +Το Μενέλαο βλέπ' όμως να πγαίνη +προς το σπίτι τρεχάτος, μαθόντας +ίσως ό,τι εσυνέβηκε. Κλείστε +με τα μάνταλα, ω Ατρείδες, της πόρτες, +σεις που κει μέσα τώρ' είστε. +Φοβερός ο καλότυχος είναι +σ' όσους, Ορέστη, όπως συ +δυστυχία παραδέρνει. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Έρχομαι μαθόντας τα σκληρά κι' αυθάδη έργα +των δυο λιονταριών, γιατί ανθρώπους εγώ δεν τους λέω. +Για τη γυναίκα μου άκουσα να λεν πως δεν σκοτώθη, +μ' αναλήφθηκε· μάταιη φήμη που ένας σαστισμένος +από φόβο μου ανάγγειλε. Αλλ' αυτά τέχνες είναι +του μητροκτόνου και μόνο περγέλιο. Κανείς σας το σπίτι +ας ανοίξη! Τους δούλους προστάζω να σπάσουν της πόρτες +για να γλυτώσω απ' τα χέρια αυτών, των φονηάδων, +την κόρη μου τουλάχιστον και να ξαναύρω τη δύστυχή μου +γυναίκα. Απ' το χέρι μου οι φονηάδες της θα σκοτωθούνε. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Αι! συ! Μην αγγίζης της κλειστές πόρτες. Σ' εσένα το λέω, +Μενέλαε, πώχεις αυθάδεια σαν κάστρο, ειδ' αλλέως +το κεφάλι σου ψηλά εδώθε απ' τον τοίχο θα σπάσω +με την κορνίζα κτυπώντας το της παληάς στέρεης στέγης. +Οι πόρτες με μάνταλα καλά είναι κλεισμένες· θ' ανθέξουν +σε κάθε σου αγώνα και στο σπίτι εσύ μέσα δεν θάμπης. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Ω! τ' είν' αυτό; Τη λάμψη βλέπω από φλόγες κι' απάνω +στου σπιτιού την κορφή σαν πύργο βλέπω άνδρες +που κρατάν το σπαθί στο λαιμό της κόρης μου απάνω. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Να μ' ερωτήσης θέλεις ή μήπως να μ' ακούσης; + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Κανέν' από τα δυο. Μα πρέπει, ως βλέπω, να σ' ακούσω. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Την κόρη σου εγώ θα σκοτώσω, αν θες να ξέρης. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Την Ελένη έχοντας σκοτώσει κι' άλλο θα κάνης φόνο; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Είθε να το μπορούσα, αν οι θεοί δεν μ' απατούσαν! + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Αρνιέσαι πως την σκότωσες και λες αυτό να με χλευάσης. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Με λύπη βέβαια τ' αρνιέμαι. Είθε να το μπορούσα. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Να κάμης τι; Μεγάλο δίνεις μου τρόμο, αλήθεια. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Στον Άδη να γκρεμίσω το ντρόπιασμ' αυτό της Ελλάδος. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Της γυναίκας μου το κορμί δος μου στον τάφο να το βάλω. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Απ' τους θεούς ζήτα το. Την κόρη θα σκοτώσω. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Ο μητροκτόνος φόνο πάνω στο φόνο κάνει! + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Τον πατέρα μου εκδικιέμαι, που πεθαμμένο επρόδωκάς τον. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Της μάννας σου λοιπόν ο φόνος αρκετός δεν σου ήταν; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ποτέ δεν θ' αποκάμω σκοτώνοντας κακές γυναίκες. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Και συ, Πυλάδη, συνεργός εστάθηκες στο φόνο τούτο; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Η σιωπή του το βεβαιώνει. Φτάνει που εγώ το λέω. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Όχι όμως ατιμώρητος, αν σε φτερά επάνω δεν φύγης. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Δεν θα φύγουμε, αλλά φωτιά θα βάλουμ' εμείς στο παλάτι. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Το πατρικό σου λοιπόν σπίτι συ ο ίδιος θα ρημάξης; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Για να μη τώχης εσύ. Και τούτη στη φωτιά θα σφάξω. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Σκότωσ' την λοιπόν, κι' ως το τολμήσης ξέρω να σε παιδέψω. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Τούτο θα γίνη. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Αλλοίμονο, αλλοί! να μην το κάμης. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Σώπα λοιπόν κ' υπόμενε συφορά δίκηα. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Και συ, δίκηο να ζήσης; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Και τη γη να εξουσιάζω τούτη. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Ποια γη; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Το Πελασγικό το Άργος τούτο. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Το νερό του καθαρμού θαγγίξης συ; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Γιατί όχι; + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Και τα σφάγια θα θυσιάζης πριχού απ' τη μάχη; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Μην είσαι εσύ άξιος να το κάμης; + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Αμόλυντα έχω τα χέρια. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Όχι όμως και της σκέψεις. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Και ποιος θα σου μιλούσε; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Όποιος τον πατέρα μου αγαπάει. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Μα όποιος στη μάννα του έχει σέβας; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Είναι ‘τός ευτυχισμένος; + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Ώστε συ δεν είσαι; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Βέβαια οι κακές γυναίκες δεν μ' αρέσουν. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Μάκρυνε απ' την κόρη μου το σπαθί αυτό. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Πλανιέσαι. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Την κόρη μου ώστε θέλεις να σκοτώσης; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Τώρα δεν πλανιέσαι. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Αλλοί μου! τι θα κάμω; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Πήγαινε και πείσε τους Αργείους . . . + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Τι να τους πείσω; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Η πόλη κ' εμάς να μη σκοτώση. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Ή την κόρη μου θα θανατώστε; + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Βέβαια. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Άμοιρη Ελένη! + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Μη κ' εγώ τάχα το ίδιο άμοιρος δεν είμαι; + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Σου ξανάφερα το θύμα σου απ' τη Φρυγία . . . + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Οι θεοί θέλησαν έτσι. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Τραβώντας μύριους κόπους. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Όχι όμως για μένα. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Σκληρά υπόφερα. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Δεν μούδωκες βοήθεια + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Με κρατείς στα χέρια. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Συ ο ίδιος μέσ' την κακία σου πιάστηκες. Μα μπρος, Ηλέκτρα, +βάλε φωτιά στο σπίτι αυτό! Και συ, Πυλάδη, πιο πιστέ μου +φίλε, κάψε τα κουφώματα απ' τους τοίχους τούτους. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Ω γη των Δαναών, που θεμελίωσαν τ' αλογοτρόφο τ' Άργος +δεν τρέχετε βοήθεια να δόστε αρματωμένοι; +Γιατί τούτος βίαν εργάζεται σ' όλη την πόλη +για να ζήση φρικτός σαν στάθηκε μητροκτόνος. + +ΑΠΟΛΛΩΝ + +Μενέλαε, πράυνε, την ωργισμένη καρδιά. Εγώ ο Φοίβος +ο γυιός της Λητούς μπροστά σου είμαι κ' εγώ σου κρένω. +Και συ που ωπλισμένος την κόρη αυτή φοβερίζεις, Ορέστη, +στάσου κι' ό,τι θα σου πω αφοκράσου. Αλήθεια, η Ελένη +που να σκοτώσης ποθούσες με το Μενέλαο άγρια ωργισμένος +και που σου ξέφυγε, είν' αυτό τ' άστρο που μέσα στα βάθη +του αιθέρα το βλέπετε. Εσώθη κι' απ' τα δικά σου τα χέρια +δεν σκοτώθηκε. Ο ίδιος την έσωσα εγώ κι' απ' το σπαθί σου +την άρπαξα κατά προσταγή του πατέρα του Δία. Γιατί όντας +κόρη του Δία πρέπει να ζήση αθάνατη κ' έτσι θα μένη +στα βάθη του αιθέρα με τον Κάστορα και τον Πολυδεύκη +για τους ναύτες καλόβολη. Μενέλαε, συ πάρε άλλη γυναίκα +σύντροφό σου στο σπίτι, γιατί οι θεοί τόσους φόνους έφεραν +στους Έλληνες και τους Φρύγες για την ομορφιά της +εκείνης, ώστε τη γη ν' απαλλάξουν από πλήθος αυθάδεις. +Αυτά για την Ελένη. Και συ, Ορέστη, πρέπει +τα σύνορα να διαβής της χώρας τούτης και να μείνης +στους Παρρασίους ως ενός χρόνου κύκλος να γίνη. +Και τ' όνομά της η εξορία σου στη χώρ' αυτή θα δώση +κι' Ορεστία θα την λεν οι Αρκάδες. Κι' από κείθε +στην πόλη θα πας των Αθηναίων για να δώσης λόγον +για της μάννας σου το φόνο εις της τρεις της Ευμενίδες. +Οι θεοί θάναι δικασταί της δίκης και θα βγάλουν +τη σεβάσμιαν απόφαση στο λόφο του Αρεως, όπου +συ θα κερδήσης. Κ' είναι της μοίρας την Ερμιόνη +να πάρης γυναίκα, που το σπαθί έχεις στο λαιμό της. +Κι' ο Νεοπτόλεμος, που το λογιάζει δεν θα την πάρη. +Το γραφτό του είναι από δελφικό σπαθί κάποιο να πάη +σαν θαρθή να μου ζητήση εκδίκηση να λάβη του Αχιλλέα +του πατέρα του. Δόσε στον Πυλάδη, ως του έχεις +τάξει, την αδελφή σου, κ' η ζωή τους θάν' ευτυχισμένη. +Μενέλαε, άφησ' τον Ορέστη να κυβερνάη το Άργος +και ξαναγύρισε στη Σπαρτιατική γη να βασιλεύσης +και κράτα την προίκα της γυναίκας, π' ως τα τώρα +σ' αμέτρητους κι' ατέλειωτους σ' έρριξε αγώνες, +θα συμβιβάσω εγώ τη διαφορά του με την πόλη, +γιατί τον ανάγκασα εγώ ο ίδιος στης μάννας του το φόνο. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Ω προφήτη Λοξία, μαντευτής λοιπόν δεν ήσουν +ψεύτης στους χρησμούς, μ' αληθινός. Κι' όμως φοβούμουν +μην επήρα για φωνή σου τη φωνή Δαίμονα κάποιου. +Μα όλα καλά τελειώνουν και το λόγο σου θ' ακούσω. +Την Ερμιόνη ιδού απ' το θάνατο βγάνω +και γυναίκα θα την πάρω σαν ο πατέρας της το στέρξη. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Ω του Δία θυγατέρα, Ελένη, χαίρε! Ευτυχισμένη +εγώ σε λέω που κατοικείς το μακάριο των θεών τόπο. +Ορέστη, σου δίνω την κόρη μου σαν ο Φοίβος το προστάζει. +Άντρας από καλή γεννειά γυναίκας αρχοντογεννημένης +ας ευτυχήσης όμοια όπως κ' εγώ που σου τη δίνω. + +ΑΠΟΛΛΩΝ + +Μπρος λοιπόν, όπου τον στέρνω, ο καθένας σας ας πάη +κι' αφήστε της φιλονεικίες. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ + +Να υπακούσουμε πρέπει. + +ΟΡΕΣΤΗΣ + +Κ' εγώ το ίδιο υπακούω. Υποτάζομαι στη μοίρα, +Μενέλαε, τη δική μας και στους χρησμούς σου, Απόλλων. + +ΑΠΟΛΛΩΝ + +Και την ωραιότερη απ' της θεές, την Ειρήνη, τιμήστε. +Όσο για με, τον πόλο διαβαίνοντας των λαμπρών άστρων +την Ελένη θα πάω στου Δία τα δώματα, όπου με την Ήρα +και την Ήβη, του Ηρακλή τη γυναίκα, θεά κι' αυτή θάναι +για τους ανθρώπους, τιμάμενη πάντα με προσφορές των +κι' αγρυπνώντας στο πέλαγο με τους Τυνδαρίδες, +του Δία τους γυιούς, κάθε ναύτη βοήθεια θενάναι. + +ΧΟΡΟΣ + +Ω πανσεβάσμια Νίκη, +πάντα συντρόφευε τη ζωή μου +και μη ποτέ παύης +να με στεφανώνης. + + ----- + +Η Σειρά των Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, των Εκδόσεων Φέξη, +υπήρξεν ένας σταθμός στα ελληνικά χρονικά. Για πρώτη φορά +προσφερόταν συστηματικά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, η αρχαία +ελληνική σκέψη (Ιστορία, φιλοσοφία, ποίηση, δράμα, δικανικός και +πολιτικός λόγος) σε δημιουργικές μεταφορές της, από τους άριστους +μεταφραστές του τόπου, στην πιο σύγχρονη μορφή που πήρε +εξελισσόμενο το γλωσσικό της όργανο. Ο Όμηρος, οι Τραγικοί κι ο +Αριστοφάνης, ο Ηρόδοτος, ο Θουκυδίδης, ο Πλάτων, ο Ξενοφών, ο +Αριστοτέλης, ο Θεόκριτος, ο Θεόφραστος, ο Επίκτητος, ο +Πλούταρχος, ο Λουκιανός κλπ. προσφέρονται και σήμερα, στις +κλασικές πια μεταφράσεις των Πολυλά, Ραγκαβή, Μωραϊτίδη, +Κονδυλάκη, Ποριώτη, Γρυπάρη, Τανάγρα, Πολέμη, Καμπάνη, +Καζαντζάκη, Βάρναλη, Αυγέρη, Βουτιερίδη, Ζερβού, Φιλαδελφέως, +Τσοκόπουλου, Σιγούρου, Κ. Χρηστομάνου κλπ, σε μια σύγχρονη σειρά +εκδόσεων βιβλίου τσέπης, πράγμα που επίσης γίνεται για πρώτη +φορά, συστηματικά, στην Ελλάδα. + +ΟΡΕΣΤΗΣ Το πιο πολύπλοκο και νεωτεριστικό δράμα, ίσως, του +Ευριπίδη. Ο Ορέστης καταδικάζεται σε θάνατο από τους Αργείους, +ενώ ο θείος του Μενέλαος τους εγκαταλείπει, από δειλία. +Εξαγριωμένος από τη στάση του Μενελάου ο Ορέστης θέλει να σκοτώση +τη σύζυγό του και την κόρη του Ερμιόνη. Τελικά μεταπείθεται από +τον από μηχανής Θεό και παντρεύεται την Ερμιόνη. + +Η «ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ» +ΑΝΑΤΥΠΩΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ. + + +ΑΘΗΝΑΙ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ 36 +ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΤΣΙΜΙΣΚΗ 61 + + +ΤΙΜΗ ΤΟΜΟΥ ΔΡΑΧΜΕΣ 10 + + + ----- + + +1) Η έκδοση στην πρώτη σελίδα του βιβλίου αναφέρει τον Ιωάννη +Ζερβό ως μεταφραστή. Όμως το εξώφυλλο και όλοι οι τιμοκατάλογοι +Φέξη αναφέρουν τον Η. Βουτιερίδη. Παρ’ όλα αυτά θα πρέπει να +σημειωθεί ότι η περίληψη στην αρχή υπογράφεται από Ζ. + + + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Orestis, by Euripides + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ORESTIS *** + +***** This file should be named 39319-0.txt or 39319-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/3/9/3/1/39319/ + +Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinides + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |