diff options
Diffstat (limited to '38667-h')
| -rw-r--r-- | 38667-h/38667-h.htm | 10417 | ||||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/003.jpg | bin | 0 -> 149914 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/009.jpg | bin | 0 -> 147512 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/026.jpg | bin | 0 -> 151624 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/034.jpg | bin | 0 -> 149139 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/044.jpg | bin | 0 -> 151816 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/051.jpg | bin | 0 -> 146602 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/059.jpg | bin | 0 -> 149176 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/070.jpg | bin | 0 -> 150070 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/084.jpg | bin | 0 -> 152330 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/097.jpg | bin | 0 -> 144449 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/106.jpg | bin | 0 -> 145463 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/116.jpg | bin | 0 -> 148738 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/130.jpg | bin | 0 -> 150359 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/139.jpg | bin | 0 -> 144243 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/143.jpg | bin | 0 -> 145450 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/158.jpg | bin | 0 -> 149205 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/168.jpg | bin | 0 -> 150209 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/187.jpg | bin | 0 -> 148301 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/205.jpg | bin | 0 -> 150760 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/211.jpg | bin | 0 -> 147958 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/215.jpg | bin | 0 -> 148380 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/218.jpg | bin | 0 -> 146702 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/222.jpg | bin | 0 -> 153138 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/224.jpg | bin | 0 -> 151725 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/238.jpg | bin | 0 -> 147658 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/242.jpg | bin | 0 -> 151309 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/244.jpg | bin | 0 -> 152060 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/246.jpg | bin | 0 -> 150974 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/255.jpg | bin | 0 -> 153150 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/262.jpg | bin | 0 -> 152056 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/266.jpg | bin | 0 -> 152885 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/272.jpg | bin | 0 -> 153209 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/274.jpg | bin | 0 -> 149982 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/279.jpg | bin | 0 -> 145228 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/282.jpg | bin | 0 -> 148763 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/286.jpg | bin | 0 -> 147951 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/291.jpg | bin | 0 -> 148725 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/doc_01.jpg | bin | 0 -> 31138 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/doc_02.jpg | bin | 0 -> 23563 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/doc_03.jpg | bin | 0 -> 29736 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38667-h/images/grant.jpg | bin | 0 -> 75920 bytes |
42 files changed, 10417 insertions, 0 deletions
diff --git a/38667-h/38667-h.htm b/38667-h/38667-h.htm new file mode 100644 index 0000000..722da34 --- /dev/null +++ b/38667-h/38667-h.htm @@ -0,0 +1,10417 @@ +<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN" + "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd"> +<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"> +<head> +<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=ISO-8859-1" /> +<title>The Project Gutenberg eBook of De kinderen van Kapitein Grant, eerste Deel (of 3), by Jules Verne</title> + <style type="text/css"> + +body { + margin-left: 10%; + margin-right: 10%; + background-color: #FAEBD7; +} + + h1,h2,h3,h4,h5,h6 { + text-align: center; /* all headings centered */ + clear: both; +} + +p { + margin-top: .75em; + text-align: justify; + margin-bottom: .75em; +} + +hr { + width: 33%; + margin-top: 2em; + margin-bottom: 2em; + margin-left: auto; + margin-right: auto; + clear: both; +} + +table { + margin-left: auto; + margin-right: auto; +} + +.blockquot { + margin-left: 5%; + margin-right: 10%; +} + +a:link {color: #800000; text-decoration: none; } + +v:link {color: #800000; text-decoration: none; } + +.bb {border-bottom: solid 2px;} + +.bl {border-left: solid 2px;} + +.bt {border-top: solid 2px;} + +.br {border-right: solid 2px;} + +.bbox {border: solid 2px;} + +.center {text-align: center;} + +.smcap {font-variant: small-caps;} + +.u {text-decoration: underline;} + +.caption {font-weight: bold;} + +.caption2 {font-size: 0.8em; font-family: arial;} + +/* Images */ +.figcenter { + margin: auto; + text-align: center; +} + +.figleft { + float: left; + clear: left; + margin-left: 0; + margin-bottom: 1em; + margin-top: 1em; + margin-right: 1em; + padding: 0; + text-align: center; +} + +.figright { + float: right; + clear: right; + margin-left: 1em; + margin-bottom: + 1em; + margin-top: 1em; + margin-right: 0; + padding: 0; + text-align: center; +} + +/* Footnotes */ +.footnotes {border: dashed 1px;} + +.footnote {margin-left: 10%; margin-right: 10%; font-size: 0.9em;} + +.footnote .label {position: absolute; right: 84%; text-align: right;} + +.fnanchor { + vertical-align: super; + font-size: .8em; + text-decoration: + none; +} + +/* Poetry */ +.poem { + margin-left:10%; + margin-right:10%; + text-align: left; +} + +.poem br {display: none;} + +.poem .stanza {margin: 1em 0em 1em 0em;} + +.poem span.i0 { + display: block; + margin-left: 0em; + padding-left: 3em; + text-indent: -3em; +} + +.poem span.i2 { + display: block; + margin-left: 2em; + padding-left: 3em; + text-indent: -3em; +} + +.poem span.i4 { + display: block; + margin-left: 4em; + padding-left: 3em; + text-indent: -3em; +} + + hr.full { width: 100%; + margin-top: 3em; + margin-bottom: 0em; + margin-left: auto; + margin-right: auto; + height: 4px; + border-width: 4px 0 0 0; /* remove all borders except the top one */ + border-style: solid; + border-color: #000000; + clear: both; } + pre {font-size: 85%;} + </style> +</head> +<body> +<h1>The Project Gutenberg eBook, De kinderen van Kapitein Grant, eerste Deel +(of 3), by Jules Verne</h1> +<pre> +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at <a href = "http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></pre> +<p>Title: De kinderen van Kapitein Grant, eerste Deel (of 3)</p> +<p> Zuid-Amerika</p> +<p>Author: Jules Verne</p> +<p>Release Date: February 2, 2012 [eBook #38667]</p> +<p>Language: Dutch</p> +<p>Character set encoding: ISO-8859-1</p> +<p>***START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK DE KINDEREN VAN KAPITEIN GRANT, EERSTE DEEL (OF 3)***</p> +<p> </p> +<h4>E-text prepared by<br /> + Annemie Arnst, Anne Dreze, and Marc D'Hooghe<br /> + (<a href="http://www.freeliterature.org">http://www.freeliterature.org</a>)<br /> + from page images generously made available by the<br /> + Google Books Library Project<br /> + (<a href="http://books.google.com">http://books.google.com</a>)<br /> + and<br /> + Bibliothèque nationale de France<br /> + (<a href="http://www.bnf.fr">http://www.bnf.fr</a>)</h4> +<p> </p> +<table border="0" style="background-color: #ccccff;margin: 0 auto;" cellpadding="10"> + <tr> + <td valign="top"> + Note: + </td> + <td> + Images of the original text pages are available through + the the Google Books Library Project. See + <a href="http://books.google.com/books?id=0LorAAAAMAAJ&printsec=titlepage"> + http://books.google.com/books?id=0LorAAAAMAAJ&printsec=titlepage</a><br /> + <br /> + The illustrations used in this e-book are taken from the + 1868 French edition, Les Enfants du Capitaine Grant, + published by J. Hetzel (Paris). The original images are + available througn Bibliothèque nationale de France, See + <a href="http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8600254s.r=.langEN">http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8600254s.r=.langEN</a><br /> + <br /> + Project Gutenberg has the other two volumes of this work.<br /> + <a href="http://www.gutenberg.org/files/38668/38668-h/38668-h.htm">Volume II</a>: see http://www.gutenberg.org/files/38668/38668-h/38668-h.htm<br /> + <a href="http://www.gutenberg.org/files/38669/38669-h/38669-h.htm">Volume III</a>: see http://www.gutenberg.org/files/38669/38669-h/38669-h.htm + </td> + </tr> +</table> +<p> </p> +<hr class="full" /> +<p> </p> +<p> </p> +<p> </p> + +<h1 style="color: #000080;">DE KINDEREN VAN KAPITEIN GRANT.</h1> + +<h4>Naar het fransch van</h4> + +<h2 style="color: #000080;">JULES VERNE.</h2> + + +<h4>EERSTE DEEL.</h4> + +<h4>ZUID-AMERIKA</h4> +<p> </p> +<p> </p> +<p> </p> + +<h5>LEYDEN,</h5> + +<h5>DE BREUK & SMITS.</h5> + + +<h5>1868.</h5> + + + +<hr style="width: 95%;" /> + +<h4>INHOUD</h4> +<div class="center"> +<table border="0" cellpadding="1" cellspacing="0" summary=""> +<tr><td align="right"><a href="#I">I.</a></td><td align="left">De balanschvisch.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#II">II.</a></td><td align="left">De drie documenten.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#III">III.</a></td><td align="left">Malcolm-Castle.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#IV">IV.</a></td><td align="left">Een voorstel van lady Glenarvan.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#V">V.</a></td><td align="left">Het vertrek van de Duncan.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#VI">VI.</a></td><td align="left">De passagier van hut numero 6.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#VII">VII.</a></td><td align="left">Waar Jacques Paganel vandaan komt en waar hij heen gaat.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#VIII">VIII.</a></td><td align="left">Een braaf man meer aan boord van de Duncan.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#IX">IX.</a></td><td align="left">De straat van Magellaan.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#X">X.</a></td><td align="left">De zeven en dertigste parallel.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#XI">XI.</a></td><td align="left">Togt door Chili.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#XII">XII.</a></td><td align="left">Twaalfduizend voet boven de grond.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#XIII">XIII.</a></td><td align="left">De afdaling van de Cordillera.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#XIV">XIV.</a></td><td align="left">Een gelukkig geweerschot.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#XV">XV.</a></td><td align="left">Het spaansch van Jacques Paganel.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#XVI">XVI.</a></td><td align="left">De Rio Colorado.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#XVII">XVII.</a></td><td align="left">De pampa's.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#XVIII">XVIII.</a></td><td align="left">Men zoekt versch water.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#XIX">XIX.</a></td><td align="left">De roode wolven.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#XX">XX.</a></td><td align="left">De argentijnsche vlakten.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#XXI">XXI.</a></td><td align="left">Het fort Independencia.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#XXII">XXII.</a></td><td align="left">Het wassen des waters.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#XXIII">XXIII.</a></td><td align="left">De boombewoners.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#XXIV">XXIV.</a></td><td align="left">Vervolg.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#XXV">XXV.</a></td><td align="left">Tusschen het vuur en het water.</td></tr> +<tr><td align="right"><a href="#XXVI">XXVI.</a></td><td align="left">De Atlantische Oceaan.</td></tr> +<tr><td align="left"><a href="#Lijst_van_illustraties">Lijst van de illustraties</a></td></tr> +</table></div> + +<hr style="width: 95%;" /> + +<h3><a name="I" id="I"></a>I.</h3> + +<h3>De balansvisch.</h3> + + +<p>Op den 26<sup>sten</sup> Julij 1864, bij een sterken noord-oostewind, manoeuvreerde +een prachtig stoomjagt met volle kracht op de golven van het +Noorder-kanaal. De engelsche vlag wapperde van de gaffel van den +bezaansmast, op den top van den grooten mast vertoonde een blaauwe +standaard de letters E.G. met goud geborduurd en gedekt door een +hertogskroon. Dit jagt heette de <i>Duncan</i> en was het eigendom van lord +Glenarvan, een der zestien schotsche pairs, die zitting hebben in het +Hoogerhuis, en het aanzienlijkste lid der "Royal Thames-Yacht-club," die +zoo beroemd is in het geheele vereenigde koningrijk.</p> + +<p>Lord Edward Glenarvan was aan boord met zijn jonge echtgenoote, lady +Helena, en een zijner neven, den majoor Mac Nabbs.</p> + +<p>De <i>Duncan</i>, die pas van stapel geloopen was, deed een proeftogt eenige +mijlen buiten de golf van de Clyde, en trachtte te Glasgow binnen te +loopen; reeds vertoonde het eiland Arran zich aan den gezigteinder, toen +de matroos, die op den uitkijk zat, berigtte, dat hij in het zog van het +jagt een verbazend grooten visch bemerkte. De kapitein, John Mangles, +liet terstond lord Edward van die ontmoeting kennis geven. Deze klom op +de kampanje met den majoor Mac Nabbs, en vroeg den kapitein, wat hij van +dat dier dacht.</p> + +<p>"Ik geloof stellig, Uwe Edelheid!" antwoordde John Mangles, "dat het een +groote haai is."</p> + +<p>"Een haai in deze wateren!" riep Glenarvan.</p> + +<p>"Dat is zoo vreemd niet," hernam de kapitein; "die visch behoort tot een +haaisoort, die men in alle zeeën en op alle breedten aantreft. Het is de +"balansvisch,"<a name="FNanchor_1_1" id="FNanchor_1_1"></a><a href="#Footnote_1_1" class="fnanchor">[1]</a> en ik zou mij zeer vergissen, als wij niet met een van +die fielten te doen hadden! Als Uwe Edelheid het toestaat en lady +Glenarvan er niets tegen heeft om een aardige vischvangst bij te wonen, +zullen wij weldra te weten komen, wat er van de zaak is."</p> + +<p>"Wat denkt gij er van, Mac Nabbs!" zeide Lord Glenarvan tot den majoor, +"zijt gij er voor om de kans te wagen?"</p> + +<p>"Zooals gij wilt," antwoordde de majoor heel bedaard.</p> + +<p>"Bovendien," hernam John Mangles, "kan men die verschrikkelijke dieren +niet genoeg vervolgen. Laten wij van de gelegenheid gebruik maken, en +indien Uwe Edelheid het goedvindt, zal het tegelijk een treffend +schouwspel en een goede daad zijn."</p> + +<p>"Ga Uw gang maar, John!" zeide lord Glenarvan.</p> + +<p>Vervolgens liet hij lady Helena er kennis van geven, die bij hem op de +kampanje kwam, daar zij inderdaad zeer nieuwsgierig was naar die +treffende vangst.</p> + +<p>De zee was effen; men kon gemakkelijk op haar oppervlakte de snelle +bewegingen van den haai volgen, die met verbazende kracht onderdook en +weder boven kwam. John Mangles gaf zijne bevelen. De matrozen wierpen +een sterk touw, voorzien van een haak met een dik stuk spek over de +verschansing aan stuurboordszijde. Hoewel de haai nog op een afstand van +vijftig engelsche ellen was, rook hij toch het hem aangeboden aas. Hij +naderde snel het jagt. Men zag, hoe hij met zijn vinnen, die aan het +uiteinde grijs, en van onderen zwart zijn, de golven geweldig beukte, +terwijl het aanhangsel aan zijn staart hem in een zuivere regte lijn +deed blijven. Naarmate bij digter bij kwam, schenen zijn groote, +uitpuilende oogen door begeerlijkheid ontvlamd, en als hij zich +omwendde, lieten zijn opengesperde kaken een vierdubbele rij tanden +zien. Zijn kop was breed en geleek een dubbelen hamer aan een steel. +John Mangles had zich niet vergist; het was wel degelijk de +verslindendste soort van het haaijengeslacht, de balansvisch der +Engelschen, de jodenvisch der Provencalen.</p> + +<p>De passagiers en de matrozen der <i>Duncan</i> volgden met de grootste +oplettendheid de bewegingen van den haai. Spoedig was de haak in het +bereik van het dier; het ging op den rug liggen om hem beter te kunnen +grijpen, en het verbazende lokaas verdween in zijn wijde keel. Terstond +maakte het nu zich zelf vast door hevig aan het touw te trekken, en de +matrozen heschen den monsterachtigen haai op door middel van een takel, +die aan het uiteinde der groote ra was vastgemaakt.</p> + +<p>De haai worstelde hevig, toen hij zich buiten zijn natuurlijk element +zag rukken; maar men wist hem tot bedaren te brengen door een touw +voorzien van een lus aan zijn staart vast te maken, hetgeen zijn +bewegingen verlamde. Eenige oogenblikken later werd hij boven de +verschansing gehaald en op het dek van het jagt gesmeten. Terstond +naderde hem een der zeelieden met de noodige voorzigtigheid en hieuw met +een geduchten bijlslag den verbazenden staart van het dier af.</p> + +<p>De vangst was afgeloopen; er was niets meer van het monster te vreezen; +de wraakzucht der zeelieden was bevredigd, maar hun nieuwsgierigheid +niet. Het is namelijk een gebruik op de schepen om zorgvuldig de maag +der haaijen te onderzoeken. De matrozen, die zijn alles behalve +kieskeurige vraatzucht kennen, rekenen op de een of andere verrassing, +en worden niet altijd in hun verwachting teleurgesteld.</p> + +<p>Lady Glenarvan wilde dat bloedig onderzoek niet bijwonen en ging weder +in de bovenhut. De haai ademde nog; hij was tien voet lang en woog meer +dan zes honderd pond; die grootte en die zwaarte zijn volstrekt niet +buitengewoon; maar wordt de balansvisch al niet onder de reuzen zijner +soort gerekend, hij wordt toch onder de vreeselijkste geteld.</p> + +<p>Weldra was de buik van den verbazenden visch zonder verdere +omstandigheden met bijlslagen geopend. De haak was tot in de maag +doorgedrongen, die men geheel ledig vond; het was duidelijk, dat het +dier reeds lang gevast had, en de teleurgestelde zeelieden wilden de +brokken reeds in zee werpen, toen de oplettendheid van den schipper door +een lomp voorwerp getrokken werd, dat stevig in de ingewanden vastzat.</p> + +<p>"Hé! wat is dat?" riep hij.</p> + +<p>"Dat," antwoordde een der matrozen, "dat is een rotsbrok, dat het dier +ingeslikt zal hebben om zich den buik te vullen."</p> + +<p>"Neen," hernam een ander, "het is niets anders dan een stangkogel, dien +die haai in den buik heeft gekregen, maar nog niet heeft kunnen +verteren."</p> + +<p>"Houdt den mond, domkoppen!" antwoordde Tom Austin, de eerste stuurman +van het jagt, "ziet ge dan niet, dat dit dier een groote zuiplap was, en +dat het om toch niets verloren te laten gaan niet alleen den wijn, maar +ook de flesch heeft gedronken?"</p> + +<p>"Hoe!" riep lord Glenarvan, "heeft die haai een flesch in de maag?"</p> + +<p>"Een echte flesch," antwoordde de schipper. "Maar men kan wel zien, dat +zij niet pas uit een kelder komt!"</p> + +<p>"Haal ze er dan voorzigtig uit, Tom!" hernam lord Edward; "de flesschen, +die men in zee vindt, bevatten dikwijls belangrijke bescheiden."</p> + +<p>"Denkt gij dat?" zeide de majoor Mac Nabbs.</p> + +<p>"Ik geloof ten minste dat het soms gebeurt."</p> + +<p>"O, ik spreek u volstrekt niet tegen," antwoordde de majoor, "misschien +bevat zij een geheim."</p> + +<p>"Dat zullen wij spoedig te weten komen," zeide Glenarvan. "Hoe is het er +meê, Tom?"</p> + +<p>"Daar is het," antwoordde de eerste stuurman, terwijl hij een onkenbaar +voorwerp liet zien, dat hij, niet zonder moeite, uit de maag van den +haai gehaald had.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill01" id="ill01"></a> +<img src="images/003.jpg" width="400" alt="... terwijl hij een onkenbaar voorwerp liet zien...." title="" /> +<span class="caption2">... terwijl hij een onkenbaar voorwerp liet zien....</span> +</div> + +<p>"Goed," zeide Glenarvan. "Laat dat morsige ding wasschen en daarna in de +bovenhut brengen."</p> + +<p>Tom gehoorzaamde, en die flesch, welke onder zulke zonderlinge +omstandigheden gevonden was, werd in de algemeene kamer op de tafel +gezet, rondom welke lord Glenarvan, de majoor Mac Nabbs, de kapitein +John Mangles en lady Helena plaats namen; want een vrouw is, zooals men +zegt, altijd een beetje nieuwsgierig.</p> + +<p>Op zee is ieder voorval een gewigtige gebeurtenis; er heerschte een +oogenblik stilte; iedereen beschouwde het brooze voorwerp. Bevatte het +het geheim van de een of andere ramp, of alleen een onbeduidend berigt +door een werkeloozen zeeman aan de genade der golven toevertrouwd?</p> + +<p>Men moest echter weten, waaraan men zich te houden had, en dus ging +Glenarvan zonder verder dralen tot het onderzoek der flesch over; hij +nam daarbij al de voorzorgen, die in zulke omstandigheden gebruikelijk +zijn; men zou gezegd hebben, dat hij een regtercommissaris was, die de +geringste bijzonderheden eener ernstige zaak nagaat; en Glenarvan had +gelijk, want het schijnbaar onbeduidendste kenteeken kan ons vaak op den +weg eener gewigtige ontdekking brengen.</p> + +<p>Alvorens haar inwendig te onderzoeken, werd de flesch van buiten +bezigtigd. Zij had een naauwen hals, waaraan nog een stuk ijzerdraad +zat, dat reeds door de roest aangetast was; haar zeer dikke wanden, die +een drukking van verscheidene dampkringen konden uitstaan, verrieden +duidelijk, dat zij uit Champagne afkomstig was. Met die flesschen slaan +de wijngaardeniers uit Aï of Epernay de pooten van een stoel stuk, +zonder dat er een barstje aan te zien is. Ongehinderd had deze daarom de +gevaren eener lange omzwerving kunnen doorstaan.</p> + +<p>"Een flesch van het huis Cliquot," zeide de majoor zeer bedaard.</p> + +<p>En, daar hij een kenner was, berustte men zonder tegenspraak in zijn +verklaring.</p> + +<p>"Waarde majoor!" antwoordde lady Helena, "wat die flesch is, komt er +weinig op aan, als wij niet weten, vanwaar zij komt."</p> + +<p>"Dat zal wel blijken, lieve Helena!" zeide lord Edward, "en voorloopig +kunnen wij reeds verzekeren, dat zij van verre komt. Zie maar eens naar +die versteende stoffen, die haar bedekken, naar die zelfstandigheden, +die onder de werking van het zeewater om zoo te zeggen in delfstoffen +veranderd zijn! Deze flesch had reeds lang in den oceaan rondgedreven, +voor zij in den buik van den haai teregt kwam."</p> + +<p>"Ik zou onmogelijk een andere meening kunnen koesteren," antwoordde de +majoor, "en deeze brooze vaas, door haar steenen omkleedsel beschermd, +heeft stellig een lange reis afgelegd."</p> + +<p>"Maar vanwaar komt zij?" vroeg lady Glenarvan.</p> + +<p>"Een oogenblikje, lieve Helena! een oogenblikje; met flesschen moet men +geduldig zijn. Ik zou mij zeer bedriegen, als deze niet zelve al onze +vragen beantwoordde."</p> + +<p>En dit zeggende begon Glenarvan de harde stoffen te verwijderen, die den +hals beschermden; weldra kwam de kurk voor den dag, maar zeer beschadigd +door het zeewater.</p> + +<p>"Dat is een leelijk geval," zeide lord Edward; "want, als er soms een +papier in is, zal het in een zeer slechten staat zijn."</p> + +<p>"Dat is te vreezen," antwoordde de majoor.</p> + +<p>"Ik voeg er nog bij," hernam Glenarvan, "dat deze slecht geslotene +flesch weldra moest zinken, en dat het gelukkig is, dat de haai ze +ingeslikt heeft om ze ons aan boord van de <i>Duncan</i> te brengen."</p> + +<p>"Zonder twijfel," antwoordde John Mangles; "en echter zou het beter +geweest zijn haar in volle zee op een bepaalde lengte en breedte op te +visschen. Dan kan men, door de stroomingen der lucht en der zee na te +gaan, den afgelegden weg berekenen; maar met een brievenbesteller zooals +deze, met die haaijen, die tegen wind en stroom ingaan, weet men niet +meer waaraan men zich houden moet."</p> + +<p>"Wij zullen wel zien," antwoordde lord Edward.</p> + +<p>Op dit oogenblik haalde hij er zeer behoedzaam de kurk af en verspreidde +zich een sterke zoutlucht door de hut.</p> + +<p>"Welnu?" vroeg lady Helena met echt vrouwelijk ongeduld.</p> + +<p>"Ja!" zeide Glenarvan, "ik heb mij niet bedrogen! er zijn papieren in!"</p> + +<p>"Documenten! documenten!" riep lady Helena.</p> + +<p>"Maar zij schijnen door het vocht verteerd te zijn," antwoordde +Glenarvan, "en het is onmogelijk om ze er uit te halen; want zij kleven +aan de wanden van de flesch."</p> + +<p>"Sla haar stuk," zeide Mac Nabbs.</p> + +<p>"Ik zou haar liever heel houden," antwoordde Glenarvan.</p> + +<p>"Ik ook," antwoordde de majoor.</p> + +<p>"Zonder twijfel," zeide lady Helena; "maar de inhoud ia kostbaarder dan +het omhulsel, en dus moeten wij dit aan genen opofferen."</p> + +<p>"Als Uwe Edelheid den hals er maar afslaat," zeide John Mangles, "kan +het geschrift er uitgehaald worden zonder het te beschadigen."</p> + +<p>"Beproef het! beproef het! lieve Edward!" riep lady Helena.</p> + +<p>Er zat niets anders op, en hoe ongaarne ook besloot lord Glenarvan om +den hals der kostbare flesch te breken. De hamer kwam er bij te pas, +want het steenachtig bekleedsel was zoo hard geworden als graniet. +Weldra vielen de brokken op de tafel, en nu zag men verscheidene stukjes +papier, die aan elkander geplakt zaten. Glenarvan haalde ze er +voorzigtig uit, scheidde ze vaneen, en leide ze voor zich neder, terwijl +lady Helena, de majoor en de kapitein zich om hem verdrongen.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill02" id="ill02"></a> +<img src="images/009.jpg" width="400" alt="Glenarvan haalde ze er voorzigtig uit ..." title="" /> +<span class="caption2">Glenarvan haalde ze er voorzigtig uit ...</span> +</div> +<hr style="width: 45%;" /> + + + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_1_1" id="Footnote_1_1"></a><a href="#FNanchor_1_1"><span class="label">[1]</span></a> De balansvisch wordt door de engelsche zeelieden aldus +genoemd, omdat zijn kop de gedaante van een balans, of liever van een +dubbelen hamer heeft. Om die reden is dit dier in Frankrijk bekend onder +den naam van hamervisch.</p></div> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="II" id="II"></a>II.</h3> + +<h3>De drie documenten.</h3> + + +<p>Op die door het zeewater half vernielde stukjes papier waren nog maar +eenige woorden zigtbaar; de onleesbare overblijfselen van bijna geheel +uitgewischte regels. Lord Glenarvan beschouwde ze eenige minuten lang +zeer oplettend; hij draaide ze telkens om; hij hield ze tegen het licht; +hij onderzocht de geringste sporen van schrift, die de zee geëerbiedigd +had; vervolgens zag hij zijn vrienden aan, die hem met angstige blikken +aanstaarden.</p> + +<p>"Het zijn," zeide hij "drie onderscheidene documenten, en waarschijnlijk +drie afschriften van hetzelfde document, in drie talen, het engelsch, +het fransch en het duitsch, overgezet. De weinige woorden, die +overgebleven zijn, laten mij dienaangaande geen twijfel over."</p> + +<p>"Maar die woorden leveren toch zeker een verstaanbaren zin op?" vroeg +lady Glenarvan.</p> + +<p>"Dat is moeijelijk te zeggen, lieve Helena! de woorden op deze +documenten zijn zeer onvolledig."</p> + +<p>"Misschien vullen zij elkander aan," zeide de majoor.</p> + +<p>"Dat moet zoo zijn," antwoordde John Mangles; "het is onmogelijk, dat +het zeewater die regels juist op dezelfde plaatsen zou vernield hebben, +en door die brokstukken bijeen te voegen, zullen wij eindelijk een +verstaanbaren zin krijgen."</p> + +<p>"Dat zullen wij doen," zeide Lord Glenarvan; "maar wij moeten met +overleg te werk gaan. Eerst zullen wij het engelsche document nemen."</p> + +<p>De volgorde der regels op dit document was deze.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 300px;"> +<img src="images/doc_01.jpg" width="300" alt="" title="" /> +</div> + +<p>"Dat geeft niet veel," zeide de majoor op een spijtigen toon.</p> + +<p>"Dat kan wel zijn," antwoordde de kapitein; "maar het is toch goed +engelsch."</p> + +<p>"Daar valt niet aan te twijfelen," zeide lord Glenarvan, "de woorden +<i>sink, aland, that, and, lost</i> zijn onbeschadigd; <i>skipp</i> vormt zeker +het woord <i>skipper</i>, en er is sprake van een mijnheer Gr..., +waarschijnlijk de kapitein van een vergaan schip.<a name="FNanchor_1_2" id="FNanchor_1_2"></a><a href="#Footnote_1_2" class="fnanchor">[1]</a></p> + +<p>"Daarbij komen nog," zeide John Mangles, "de woorden <i>monit</i> en +<i>ssistance</i>, wier beteekenis duidelijk is."</p> + +<p>"Wel, dat is toch iets interessants," antwoordde lady Helena.</p> + +<p>"Ongelukkig missen wij geheele regels," antwoordde de majoor. "Hoe +zullen wij nu den naam van het vergane schip, de plaats der schipbreuk +terugvinden...?"</p> + +<p>"Wij zullen ze terugvinden," zeide lord Edward.</p> + +<p>"Daar is geen twijfelen aan," antwoordde de majoor, die altijd een ieder +gelijk gaf; "maar hoe?"</p> + +<p>"Door het eene document met het andere aan te vullen."</p> + +<p>"Doet het dan," riep lady Helena.</p> + +<p>Het tweede stukje papier, nog meer beschadigd dan het eerste, bevatte +slechts op zich zelven staande woorden, die op deze wijze geschikt +waren:</p> + +<div class="figcenter" style="width: 300px;"> +<img src="images/doc_02.jpg" width="300" alt="" title="" /> +</div> + +<p>"Dat is in het duitsch geschreven," zeide John Mangles, zoodra hij een +blik op dit papier had geslagen.</p> + +<p>"En kent gij die taal, John?" vroeg Glenarvan.</p> + +<p>"In den grond, Uwe Edelheid!"</p> + +<p>"Welnu, zeg ons dan, wat die weinige woorden beteekenen."</p> + +<p>De kapitein onderzocht het document zeer oplettend, en sprak:</p> + +<p>"Vooreerst weten wij nu den dag, waarop het voorval plaats had, 7 +<i>Junij</i>, en door dit cijfer in verband te brengen met de cijfers 62 op +het engelsche document, krijgen wij deze volledige dagteekening, 7 +<i>Junij</i> 1862."</p> + +<p>"Zeer goed," riep lady Helena, "ga voort, John!"</p> + +<p>"Op denzelfden regel," hernam de jonge kapitein, "vind ik het woord +<i>Glas</i> dat, verbonden met het woord <i>gow</i> op het eerste document, +<i>Glasgow</i> geeft. Er is dus duidelijk sprake van een schip uit de haven +van Glasgow."</p> + +<p>"Dat denk ik ook," antwoordde de majoor.</p> + +<p>"De tweede regel van het document is geheel weg," hernam John Mangles. +"Maar op den derden tref ik twee belangrijke woorden aan: <i>zwei</i>, dat +<i>twee</i> wil zeggen, en <i>atrosen</i> of liever <i>matrosen</i>, dat <i>matrozen</i> +beteekent.</p> + +<p>"Derhalve zou er sprake zijn van een kapitein en twee matrozen," zeide +lady Helena.</p> + +<p>"Zeer waarschijnlijk," antwoordde lord Glenarvan.</p> + +<p>"Ik moet Uwe Edelheid bekennen," hernam de kapitein, "dat het volgende +woord <i>graus</i> mij verlegen maakt. Ik weet niet, hoe ik het moet +vertalen. Misschien zal het derde document het ophelderen. De twee +laatste woorden echter leveren geen bezwaar op. <i>Bringt ihnen</i> beteekent +<i>brengt hun</i>, en als men ze verbindt met het engelsche woord, dat even +als deze op den zevenden regel van het eerste document staat, ik bedoel +het woord <i>assistance</i>, dan krijgen wij den geheelen zin: <i>brengt hun +hulp</i>."</p> + +<p>"Ja! brengt hun hulp!" zeide lord Edward, "maar waar zijn die +ongelukkigen? Tot nog toe bezitten wij geene enkele aanwijzing van +plaats, en het tooneel van de ramp is geheel onbekend."</p> + +<p>"Welligt zal het fransche document duidelijker zijn," zeide lady Helena.</p> + +<p>"Laten wij nu dat stuk eens bezien," antwoordde Glenarvan, "en daar wij +allen die taal kennen, zullen onze nasporingen gemakkelijker zijn."</p> + +<p>Het volgende is een naauwkeurige afdruk van het derde document</p> + +<div class="figcenter" style="width: 300px;"> +<img src="images/doc_03.jpg" width="300" alt="" title="" /> +</div> + +<p>"Daar zijn cijfers in," riep lady Helena. "Ziet toch eens, heeren! ziet +toch eens!..."</p> + +<p>"Laten wij ordelijk te werk gaan," zeide lord Glenarvan, "en met het +begin beginnen. Veroorlooft mij, dat ik die verspreide en onvolledige +woorden één voor één naga. Ik zie vooreerst reeds aan de eerste letters, +dat er een driemaster bedoeld wordt, waarvan de naam ons door de +engelsche en fransche documenten geheel bekend is: de <i>Britannia</i>. Van +de beide volgende woorden <i>gonie</i> en <i>austral</i>, heeft alleen het laatste +een beteekenis, die gij allen begrijpt."</p> + +<p>"Dat is reeds een gewigtige omstandigheid," zeide John Mangles, "de +schipbreuk heeft plaats gehad op het zuidelijk halfrond."</p> + +<p>"Dat is zeer onbepaald," zeide de majoor.</p> + +<p>"Ik ga verder," hernam lord Edward. "Ha! het woord <i>abor</i>, de stam van +het werkwoord <i>aborder</i> (aanlanden). Die ongelukkigen zijn ergens +aangeland. Maar waar? <i>Contin!</i> Zou het op een vastland zijn? +<i>cruel</i>...."</p> + +<p>"<i>Cruel!</i>" riep John Mangles; "maar dat is de verklaring van het +duitsche woord <i>graus</i> ... <i>grausam</i>... <i>cruel!</i> ... (wreed)."</p> + +<p>"Verder! verder!" zeide Glenarvan, wiens belangstelling in +opgewondenheid overging, naarmate de zin dier onvolledige woorden +duidelijk begon te worden. "<i>Indi</i>..., zouden die matrozen naar <i>Indië</i> +geslagen zijn? Wat beteekent dat woord <i>ongit</i>? Ha! <i>longitude</i>? +(lengte). En dit is de breedte: 37°11'. Eindelijk krijgen wij dus een +juiste aanwijzing."</p> + +<p>"Maar de lengte ontbreekt nog," zeide Mac Nabbs,</p> + +<p>"Men kan niet alles hebben, waarde majoor!" antwoordde lord Edward, "en +een nauwkeurige breedte-graad is reeds iets. Dit fransche document is +stellig het volledigste van de drie. Het is duidelijk, dat elk op zich +zelf een letterlijke vertaling der andere was, want zij bevatten allen +het zelfde aantal regels. Nu moeten wij ze dus vereenigen, is ééne taal +overbrengen, en den waarschijnlijksten, den meest logischen en den +duidelijksten zin opsporen."</p> + +<p>"Zult gij het in het fransch, het engelsch of het duitsch vertalen?" +vroeg de majoor.</p> + +<p>"In het fransch," antwoordde Glenarvan, "omdat de meeste belangrijke +woorden ons in die taal bewaard zijn gebleven."</p> + +<p>"Uwe Edelheid heeft gelijk," zeide John Mangles; "bovendien zijn wij +allen met die taal bekend."</p> + +<p>"Dat is dus afgesproken. Ik zal dit document opschrijven door +die overblijfsels van woorden en de afgebrokene zinnen te vereenigen, +met behoud van de ruimten, die ze scheiden, en met aanvulling van die, +welker beteekenis niet twijfelachtig kan zijn; daarna zullen wij +vergelijken en oordeelen."</p> + +<p>Terstond nam Glenarvan de pen op, en na weinige oogenblikken liet hij +aan zijn vrienden een papier zien, waarop de volgende regels stonden:</p> + + +<p> +<span style="margin-left: 2.5em;">7 <i>junij</i> 1862 <i>driemaster Britannia</i></span><br /> +<i>Glasgow</i> <i>gonie</i> <i>zuidelijk</i><br /> +<span style="margin-left: 1em;"><i>gezonken. Aan land twee matrozen</i></span><br /> +<span style="margin-left: 2em;"><i>kapitein Gr</i> <i>vastl te bereik</i></span><br /> +<span style="margin-left: 7.5em;"><i>wreede Ind</i> <i>gev genomen</i></span><br /> +<span style="margin-left: 10.5em;"><i>dit document</i> <i>graden</i></span><br /> +<span style="margin-left: 0.5em;"><i>ngt en 87°11' breed</i> <i>geworpen. Brengt hun</i></span><br /> +<i>hulp</i>, <i>verloren</i>.<br /> +</p> + +<p>Op dit oogenblik kwam een matroos den kapitein berichten, dat de +<i>Duncan</i> den ingang der golf van de Clyde invoer, en diens bevelen +vragen.</p> + +<p>"Wat is het plan van Uwe Edelheid?" zeide John Mangles zich tot lord +Glenarvan rigtende.</p> + +<p>"Zoo spoedig mogelijk Dumbarton te bereiken, John! Terwijl lady Helena +naar Malcolm-Castle terugkeert, zal ik naar Londen gaan en dit document +aan de Admiraliteit indienen."</p> + +<p>John Mangles gaf de noodige bedelen, en de matroos bragt ze den eersten +stuurman over.</p> + +<p>"Nu zullen wij onze nasporingen voortzetten, mijne vrienden!" sprak +Edward. "Wij zijn een groote ramp op het spoor. Eenige menschenlevens +hangen van onze schranderheid af. Laten wij dus al onze vermogens +inspannen om den sleutel van dit ongelukkige raadsel te vinden."</p> + +<p>"Wij zijn gereed, lieve Edward!" antwoordde lady Helena.</p> + +<p>"Vooreerst," hernam Glenarvan, "moeten wij in dit document drie zeer +verschillende dingen in het oog houden: 1° de dingen, die wij weten, 2° +die men kan gissen, 3° die wij niet weten. Wat weten wij? Wij weten, dat +den 7<sup>den</sup> Junij 1862 een driemaster, de <i>Britannia</i> van Glasgow, gezonken +is, dat twee matrozen en de kapitein dit geschrift op een breedte van +37°11' in zee hebben geworpen, en dat zij om hulp vragen."</p> + +<p>"Juist zoo," antwoordde de majoor.</p> + +<p>"Wat kunnen wij gissen?" hernam Glenarvan. "Vooreerst, dat de schipbreuk +in de zuidelijke zeeën plaats heeft gehad, en nu wil ik terstond uwe +aandacht vestigen op het woord <i>gonie</i>. Wijst dit niet reeds den naam +van het land aan?"</p> + +<p>"Patagonië!" riep lady Helena.</p> + +<p>"Zonder twijfel."</p> + +<p>"Maar wordt Patagonië door de 37<sup>ste</sup> parallel gesneden?" vroeg de majoor.</p> + +<p>"Dat is gemakkelijk uit te maken," antwoordde John Mangles een kaart van +Zuid-Amerika voor den dag halende. "Het komt uit. Patagonië wordt door +die 37<sup>ste</sup> parallel aangeraakt. Zij doorsnijdt Araucanië, gaat over de +pampa's<a name="FNanchor_2_3" id="FNanchor_2_3"></a><a href="#Footnote_2_3" class="fnanchor">[2]</a> in het noorden van Patagonië en loopt in den Atlantischen +Oceaan uit."</p> + +<p>"Goed. Laten wij onze gissingen voortzetten. De twee matrozen en de +kapitein <i>land</i> ... landen aan, waar? <i>vastl</i> ... op het vastland, gij +hoort het, het is een vastland en geen eiland. Wat is er van hen +geworden? In die drie letters <i>gev</i> ... merken wij de hand der +Voorzienigheid op; want zij geven ons kennis van hun lot. Die +ongelukkigen toch zijn <i>gevangenen</i>. Van wie? van <i>wreede Indianen</i>. +Zijt gij overtuigd? Komen nu de woorden niet van zelve als het ware op +de ledigstaande plaatsen? Wordt het document nu niet gaandeweg +duidelijk? Gaat er nu geen licht voor u op?"</p> + +<p>Glenarvan was overtuigd van hetgene hij zeide; in zijn oogen blonk een +volkomen vertrouwen. Het vuur, dat hem bezielde, deelde zich aan zijn +hoorders mede. Allen riepen evenals hij: "Het is duidelijk!"</p> + +<p>Na een oogenblik sprak lord Edward aldus:</p> + +<p>"Al die vooronderstellingen, mijne vrienden! schijnen mij zeer gegrond +toe; ik houd mij overtuigd, dat de ramp op de kusten van Patagonië heeft +plaats gehad. Ten overvloede zal ik te Glasgow nog onderzoek doen naar +de bestemming der <i>Britannia</i>, en dan kunnen wij zien, of zij die +wateren kan bezocht hebben."</p> + +<p>"Wij behoeven zoover niet te gaan zoeken," antwoordde John Mangles. "Ik +heb hier een verzameling van de <i>Mercantile and Shipping Gazette</i>, die +ons wel juiste inlichtingen verschaffen zal."</p> + +<p>"Laat zien! gaauw! gaauw!" zeide lady Glenarvan.</p> + +<p>John Mangles nam een pak couranten van 1862 en begon het schielijk te +doorbladeren. Hij behoefde niet lang te zoeken, en las spoedig op een +toon van tevredenheid:</p> + +<p>"30 Mei 1862. Peru. Van Callao in lading naar Glasgow, <i>Britannia</i>, +kapitein Grant."</p> + +<p>"Grant!" riep lord Glenarvan, "die stoute Schot, die in de Stille +Zuidzee een Nieuw Schotland heeft willen stichten!"</p> + +<p>"Ja!" antwoordde John Mangles, "dezelfde, die zich in 1861 te Glasgow op +de <i>Britannia</i> heeft ingescheept, en van wien men nooit iets vernomen +heeft."</p> + +<p>"Wij kunnen er niet meer aan twijfelen!" zeide Glenarvan. "Het is +stellig dezelfde. De <i>Britannia</i> heeft den 30<sup>sten</sup> Mei Callao verlaten en +den 7<sup>den</sup> Junij, acht dagen na haar vertrek, is zij op de kusten van +Patagonië gebleven. Haar geheele verdere geschiedenis ligt in die +verminkte woorden, die onverklaarbaar schenen. Gij ziet, vrienden! dat +de woorden, die wij moesten raden, niet de minst belangrijke zijn. Wat +diegene betreft, die wij niet weten, het is er maar één, want alleen de +lengte ontbreekt nog."</p> + +<p>"Die is onnoodig," antwoordde John Mangles, "daar het land bekend is, en +met de breedte alleen durf ik wel op mij nemen om regelregt naar het +tooneel van de schipbreuk te gaan."</p> + +<p>"Dus weten wij alles?" vroeg lady Helena,</p> + +<p>"Alles, lieve Helena en die tusschenruimten, welke de zee tusschen de +woorden van het document heeft gemaakt, zal ik zonder moeite aanvullen, +alsof kapitein Grant zelf mij opgaf, wat ik schrijven moet."</p> + +<p>Terstond vatte lord Glenarvan de pen weder op en schreef zonder aarzelen +het volgende briefje:</p> + +<p><i>Op den</i> 7<sup>den</sup> Junij 1862, <i>is de</i> driemaster Britannia <i>van</i> Glasgow <i>op +de kusten van Pata</i>gonië <i>op het</i> zuidelijk <i>halfrond</i> gezonken. Aan +land <i>gaande, zullen</i> twee matrozen <i>en</i> kapitein Gr<i>ant trachten het</i> +vastl<i>and</i> te bereiken, <i>waar zij door</i> wreede Ind<i>ianen</i> gev<i>angen</i> +genomen <i>zullen worden. Zij hebben</i> dit document <i>op</i> ... graden lengte +en 37° 11' breed<i>te in zee</i> geworpen. Brengt hun hulp, <i>of zij zijn</i> +verloren.</p> + +<p>"Goed zoo, goed zoo! lieve Edward," riep lady Helena; "indien deze +ongelukkigen ooit hun vaderland terugzien zullen zij dat geluk aan u te +danken hebben."</p> + +<p>"En zij zullen het terugzien," antwoordde Glenarvan. "Dit document is te +uitvoerig, te duidelijk, te zeker, dan dat Engeland zou kunnen aarzelen +om drie zijner kinderen te hulp te komen, die op een woeste kust +verlaten zijn. Wat het voor Franklin en zooveel anderen heeft gedaan, +zal het nu doen voor de schipbreukelingen der <i>Britannia</i>!"</p> + +<p>"Maar die ongelukkigen hebben zonder twijfel een gezin, dat hun dood +beweent," hernam lady Helena. "Welligt heeft die arme kapitein Grant +vrouw en kinderen...."</p> + +<p>"Gij hebt gelijk, lieve lady! en ik neem op mij om hen te verwittigen, +dat alle hoop nog niet verloren is. Laten wij nu, mijne vrienden! naar +de kampanje terug keeren, want wij zullen weldra de haven naderen."</p> + +<p>De <i>Duncan</i> stoomde inderdaad met volle kracht; zij gleed op dit +oogenblik langs de kust van het eiland Bute, en had de vallei Rothesay +aan stuurboord, met zijn lief stadje, dat in het vruchtbare dal +wegschuilt; daarop stoomde zij het naauwe vaarwater der golf in, +manoeuvreerde voor Greenock, en ankerde des avonds ten zes ure aan den +voet der basaltrots Dumbarton, op welker top zich het beroemde kasteel +van Wallace, den schotschen held verheft.</p> + +<p>Daar stond een postrijtuig gereed om lady Helena met den majoor Mac +Nabbs naar Malcolm-Castle terug te brengen. Maar lord Glenarvan stapte, +na afscheid van zijn jonge gade genomen te hebben, te Glasgow in den +sneltrein.</p> + +<p>Vóór zijn vertrek had hij aan een nog sneller bode een belangrijk berigt +toevertrouwd, en eenige minuten later bragt de electrische telegraaf aan +de <i>Times</i> en de <i>Morning Chronicle</i> de volgende advertentie:</p> + +<p>"Om inlichtingen over het lot van den driemaster <i>Britannia</i> van +Glasgow, kapitein Grant, vervoege men zich bij lord Glenarvan, +Malcolm-Castle, Luss, graafschap Dumbarton, Schotland."</p> + + + + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_1_2" id="Footnote_1_2"></a><a href="#FNanchor_1_2"><span class="label">[1]</span></a> de woorden <i>sink, aland, that, and, lost</i> betekenen: +<i>zinken, aan land, dit, en, verloren. Skipper</i> is de naam die men in +Engeland aan de kapitein der koopvaardijschepen geeft. <i>Monition</i> wil +zeggen <i>document</i>, en <i>assistance</i> betekent <i>hulp</i>.</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_2_3" id="Footnote_2_3"></a><a href="#FNanchor_2_3"><span class="label">[2]</span></a> Groote vlakten is Zuid-Amerika, waaronder vele met zout en +salpeter.</p></div> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="III" id="III"></a>III.</h3> + +<h3>Malcolm-Castle.</h3> + + +<p>Het kasteel Malcolm, een der dichterlijkste van de schotsche Hooglanden, +ligt nabij het dorp Luss, welks schoone vallei het beheerscht. De +heldere wateren van het meer Lomond bespoelen zijn granieten muren. +Sedert onheugelijke tijden behoorde het aan de familie Glenarvan, die in +het vaderland van Rob Roy en van Fergus Mac Gregor de gastvrije +gebruiken der oude helden van Walter Scott bleef beoefenen. In den tijd, +toen de groote maatschappelijke omwenteling in Schotland tot stand kwam, +werden eene menigte vassalen weggejaagd, die geen hooge pacht aan de +oude opperhoofden der clans konden betalen; sommigen stierven van +honger; eenigen werden visschers; anderen verlieten het land. Er +heerschte een algemeene wanhoop. Alleen de Glenarvans meenden, dat +zoowel de grooten als de geringen tot getrouwheid verpligt waren, en +bleven dus getrouw aan hun pachters. Niet één verliet het dak, waaronder +hij geboren was; niet één verliet het land, waarin zijn voorouders +rustten; allen bleven in de clan hunner heeren. Ook nu nog, in deze eeuw +van haat en tweedragt, telde de familie Glenarvan slechts Schotten op +het kasteel Malcolm zoowel als aan boord der <i>Duncan</i>; allen stamden af +van de vassalen van Mac Gregor, van Mac Farlane, van Mac Nabbs, van Mac +Naugthons, dat wil zeggen, dat zij afkomstig waren uit de graafschappen +Stirling en Dumbarton; dappere mannen, die met lijf en ziel aan hun heer +verknocht waren, en waarvan sommigen nog het gaelisch van het oude +Caledonië spraken.</p> + +<p>Lord Glenarvan bezat verbazende rijkdommen en gebruikte ze om veel goed +te doen; zijn goedheid was nog grooter dan zijn mildheid; want had deze +natuurlijk hare grenzen, gene was onbeperkt. De heer van Luss, de +"laird" (heer) van Malcolm, vertegenwoordigde zijn graafschap in het +huis der lords, maar met zijn jacobitiesche denkbeelden. Hij bekommerde +zich weinig om de gunst van het huis van Hanover, en was daarom vrij +slecht gezien bij de engelsche staatslieden, vooral ook, omdat hij bleef +vasthouden aan de overleveringen zijner voorouders, en krachtig zich +verzette tegen de magtsaanmatigingen van "de mannen uit het Zuiden".</p> + +<p>Lord Edward Glenarvan was daarom toch niet bij zijn tijd ten achteren, +hij had evenmin een bekrompen geest als een onontwikkeld verstand; maar +terwijl hij zijn graafschap wijd openzette voor den vooruitgang, bleef +bij door en door een Schot, en om den roem van Schotland ging hij met +zijn snelvarende jagten mededingen in de "matches" (wedstrijden) van de +Royal-Thames-Yacht-Club.</p> + +<p>Edward Glenarvan was twee en dertig jaar; hij had een hooge gestalte, +min of meer strenge gelaatstrekken, een zeer zachten blik, kortom, over +zijn geheelen persoon lag het dichterlijk waas der Hooglanders. Men +wist, dat hij tot vermetelheid toe dapper, ondernemend, ridderlijk, een +Fergus der 19<sup>de</sup> eeuw, maar bovenal goed was, nog beter zelfs dan de +heilige Martijn; want hij zou zijn geheelen mantel aan de arme +Hooglanders gegeven hebben.</p> + +<p>Lord Glenarvan was naauwelijks drie maanden gehuwd met miss Helena +Tuffnel, de dochter van den grooten reiziger William Tuffnel, een der +talrijke slagtoffers van de aardrijkskundige wetenschap en van den ijver +voor ontdekkingen.</p> + +<p>Miss Helena was niet van adel, maar zij was eene schotsche vrouw, +hetgeen in de oogen van lord Glenarvan van meer waard was dan een edele +geboorte; de heer van Luss had dit bekoorlijke, moedige, liefhebbende +meisje tot levensgezellin gekozen. Hij ontmoette haar eens verlaten, een +wees, bijna zonder middelen, in het huis haars vaders te Kilpatrick. Hij +begreep, dat het arme meisje een wakkere vrouw zou zijn; hij huwde haar. +Miss Helena was twee en twintig jaar; zij was een blonde en hare oogen +waren zoo blaauw als het water der schotsche meren op een schoonen +lentemorgen. Haar liefde voor haar echtgenoot was nog sterker dan haar +dankbaarheid. Zij beminde hem, alsof zij de rijke erfgename en hij de +verlaten wees geweest was. Haar pachters en bedienden waren allen bereid +om hun leven op te offeren voor haar, die zij "Onze goede Vrouwe van +Luss" noemden.</p> + +<p>Lord Glenarvan en lady Helena leefden gelukkig op Malcolm-Castle, te +midden der verhevene en woeste natuur der Hooglanden, wandelende in de +duistere lanen van kastanje- en moerbezieboomen, aan de oevers van het +meer, waar nog de "pibroche" (krijgsliederen) van den ouden tijd +weergalmden, in die onbebouwde bergengten, waarin de geschiedenis van +Schotland in eeuwenheugende puinhoopen geschreven is. Nu eens +verdwaalden zij in de berken- of lorkenbosschen, of op de uitgestrekte, +dorre heidevelden; dan weder beklommen zij de steile toppen van den Ben +Lomond, of reden door de verlatene omstreken, terwijl zij dat +dichterlijk gewest, thans nog "het vaderland van Rob Roy" genoemd, en al +die vermaarde plekjes, die Walter Scott zoo heerlijk bezongen heeft, +bestudeerden, begrepen en bewonderden. Wanneer des avonds of tegen den +nacht "de lantaarn van Mac Farlane" aan den gezigteinder ontstoken werd, +zwierven zij over den burgtrans, een oude cirkelvormige galerij, die een +snoer van schietgaten om het kasteel Malcolm slingerde; peinzend, +vergeten en als het ware alleen in de wereld, zittende op een +losgeraakten steen, te midden van het zwijgen der natuur, onder de +bleeke stralen der maan, bleven zij, terwijl de top der verduisterde +bergen langzamerhand in de schaduwen van den nacht gehuld werd, +verzonken in die reine geestverrukking en die hartelijke opgetogenheid, +waarvan het geheim op deze aarde alleen bekend is aan minnende harten.</p> + +<p>Zoo bragten zij de eerste maanden van hun huwelijk door. Maar lord +Glenarvan vergat niet, dat zijn gade de dochter van een groot reiziger +was; hij zeide bij zich zelven, dat lady Helena dezelfde wenschen als +haar vader moest koesteren, en hij bedroog zich niet. De <i>Duncan</i> werd +gebouwd; zij was bestemd om lord en lady Glenarvan naar de schoonste +landen der aarde over te brengen, over de golven van de Middellandsche +zee en naar de eilanden van den Archipel. Men kan wel begrijpen hoe +blijde lady Helena was, toen haar echtgenoot de <i>Duncan</i> ter harer +beschikking stelde. Bestaat er wel een grooter geluk, dan zijn liefde +over te brengen naar de heerlijke streken van Griekenland, en de +wittebroodsweken te slijten op de tooverachtige kusten van het Oosten?</p> + +<p>Lord Glenarvan was intusschen naar Londen vertrokken. Maar de redding +van ongelukkige schipbreukelingen was zijn doel; ook leide lady Helena +meer ongeduld dan droefheid over dit kortstondig afzijn aan den dag; den +volgenden morgen gaf een berigt van haar man hoop op een spoedige +terugkomst; des avonds vroeg hij in een brief om uitstel; de voorstellen +van lord Glenarvan stuitten op eenige moeijelijkheden; een dag later +kwam er een nieuwe brief, waarin lord Glenarvan niet ontveinsde, dat hij +ontevreden was over de Admiraliteit.</p> + +<p>Nu begon lady Helena ongerust te worden. Des avonds was zij alleen in +haar kamer, toen de hofmeester van het kasteel, Master Halbert, haar +kwam berigten, dat een meisje en een knaap, die lord Glenarvan wilden +spreken, verzochten om toegelaten te worden.</p> + +<p>"Zijn zij uit den omtrek?" vroeg lady Helena.</p> + +<p>"Neen, mevrouw!" antwoordde de hofmeester, "want ik ken ze niet. Zij +zijn met den trein te Balloch gekomen, en vandaar tot Luss hebben zij +geloopen."</p> + +<p>"Laat hen boven komen, Halbert!" zeide lady Glenarvan.</p> + +<p>De hofmeester ging weg. Eenige oogenblikken later werden het meisje en +de knaap in de kamer van lady Helena gebragt. Zij waren broeder en +zuster,—en geleken elkander sprekend. De zuster was zestien jaar. Haar +lief maar eenigzins vermoeid voorkomen, haar oogen, die verrieden, dat +zij menigmaal had geweend, haar onderworpen maar moedige houding, haar +armoedige en toch zindelijke kleeding, maakten een gunstigen indruk. Zij +hield een twaalfjarigen knaap met een manhaftig voorkomen bij de hand, +die zijn zuster onder zijn bescherming scheen te nemen. En waarlijk! wie +het meisje mogt beleedigen zou met den knaap te doen hebben gekregen.</p> + +<p>De zuster stond een weinig verlegen, toen zij in de tegenwoordigheid van +lady Glenarvan kwam. Deze haastte zich het woord op te vatten.</p> + +<p>"Gij wenscht mij te spreken?" zeide zij, tevens het meisje met haar +blikken aanmoedigende.</p> + +<p>"Neen!" antwoordde de knaap op een vasten toon, "u niet, maar lord +Glenarvan in persoon."</p> + +<p>"Vergeef het hem, mevrouw!" zeide de zuster met een blik op haar +broeder.</p> + +<p>"Lord Glenarvan is niet op het kasteel," hernam lady Helena; "maar ik +ben zijn vrouw, en als ik u helpen kan...."</p> + +<p>"Zijt gij lady Glenarvan?" vroeg het meisje.</p> + +<p>"Ja, miss!"</p> + +<p>"De vrouw van lord Glenarvan van Malcolm-Castle, die in de <i>Times</i> een +berigt aangaande de schipbreuk der <i>Britannia</i> heeft geplaatst?"</p> + +<p>"Ja, ja!" antwoordde lady Helena driftig, "en gij?..."</p> + +<p>"Ik ben miss Grant, mevrouw! en dat is mijn broeder."</p> + +<p>"Miss Grant, miss Grant!" riep lady Helena, terwijl zij het meisje naar +zich toe trok, hare handen vatte, en de gezonde wangen van den knaap +kuste.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill03" id="ill03"></a> +<img src="images/026.jpg" width="400" alt=""Ik ben Miss Grant, mevrouw!"" title="" /> +<span class="caption2">"Ik ben Miss Grant, mevrouw!"</span> +</div> + +<p>"Wat weet gij van de schipbreuk mijns vaders, mevrouw?" hernam het +meisje. "Leeft hij nog? Zullen wij hem ooit terugzien? Spreek, ik smeek +het u!"</p> + +<p>"Lief kind!" zeide lady Helena, "de Hemel beware mij, dat ik u in zulk +een omstandigheid een onberaden antwoord zou geven; ik wil u met geen +bedriegelijke hoop vleijen...."</p> + +<p>"Spreek, mevrouw! spreek! ik ben sterk genoeg en kan alles hooren."</p> + +<p>"Lief kind!" antwoordde lady Helena, "de hoop is zeer gering; maar met +de hulp van den almagtigen God is het mogelijk, dat gij uw vader eens +terug zult zien."</p> + +<p>"Mijn God! mijn God!" riep miss Grant, die hare tranen niet kon +bedwingen, terwijl Robert de handen van lady Glenarvan met kussen +bedekte.</p> + +<p>Toen de eerste vlaag dier droevige vreugde een weinig bedaard was, +stapelde het meisje tallooze vragen opeen; lady Helena vertelde haar de +geschiedenis van het document, hoe de <i>Britannia</i> op de kusten van +Patagonië vergaan was, hoe na de schipbreuk de kapitein en twee +matrozen, de eenigen die de ramp overleefd hadden, het vaste land +bereikt hadden; eindelijk hoe zij de hulp hunner medemenschen inriepen +in dat document, dat in drie talen geschreven en aan de genade der +golven overgegeven was.</p> + +<p>Gedurende dit verhaal wendde Robert Grant het oog niet van lady Helena +af; zijn leven hing aan hare lippen; zijn kinderlijke verbeelding +schetste hem de verschrikkelijke tooneelen, waarvan zijn vader welligt +het offer geweest was; hij zag hem op het dek der <i>Britannia</i> staan; hij +volgde hem in den schoot der golven; hij klemde zich met hem aan de +rotsen op de kust; hijgende kroop hij over het zand buiten het bereik +der baren. Bij herhaling uitte hij eenige woorden gedurende het verhaal.</p> + +<p>"O, vader! arme vader!" riep hij, terwijl hij zich digt aan zijn zuster +drong.</p> + +<p>Miss Grant daarentegen luisterde met gevouwen handen toe, en sprak geen +woord, vóór het verhaal uit was. Toen zeide zij: "O, mevrouw! het +document, het document!"</p> + +<p>"Ik heb het niet meer, lief kind!" antwoordde lady Helena.</p> + +<p>"Hebt gij het niet meer?"</p> + +<p>"Neen! Lord Glenarvan heeft het naar Londen mede moeten nemen om uws +vaders belang te bevorderen; maar ik heb u dezelfde inhoud woord voor +woord medegedeeld, en ook hoe het ons gelukt is den zin geheel terug te +vinden; onder die brokstukken van zinnen, welke de golven bijna +uitgewischt hadden, zijn eenige cijfers gespaard gebleven; ongelukkig de +lengte...."</p> + +<p>"Dat is niets!" riep de knaap.</p> + +<p>"O neen! jongeheer Robert!" antwoordde Helena, die om zijn +vastberadenheid moest glimlagchen. "Zooals gij ziet, miss Grant! zijn de +geringste bijzonderheden van dat document u nu even goed bekend als +mij."</p> + +<p>"Ja, mevrouw!" antwoordde het meisje; "maar ik zou gaarne het schrift +mijns vaders gezien hebben."</p> + +<p>"Welnu! lord Glenarvan komt welligt morgen terug. Van dit onwraakbaar +bewijs voorzien, heeft mijn man het aan de commissarissen der +Admiraliteit willen vertoonen, ten einde te bewerken, dat er +onmiddellijk een schip worde uitgezonden om kapitein Grant op te +sporen."</p> + +<p>"Is het mogelijk, mevrouw! hebt gij dat voor ons gedaan?" riep het +meisje.</p> + +<p>"Ja, lieve miss! en ik verwacht lord Glenarvan ieder oogenblik."</p> + +<p>"Mevrouw!" sprak het meisje op een toon van ongeveinsde dankbaarheid en +godsvrucht, "de Hemel zegene lord Glenarvan en u!"</p> + +<p>"Lief kind!" antwoordde lady Helena, "wij verdienen geen +dankbetuigingen; ieder ander zou in onze plaats hetzelfde gedaan hebben. +Mogt de hoop, die ik bij u opgewekt heb, verwezenlijkt worden! Tot de +terugkomst van lord Glenarvan blijft gij op het kasteel...."</p> + +<p>"Mevrouw!" antwoordde het meisje, "ik zou vreezen misbruik te maken van +de toegenegenheid, die gij aan vreemden betoont...."</p> + +<p>"Vreemden, lief kind! gij noch uw broeder zijt in dit huis +vreemdelingen, en ik verlang, dat lord Glenarvan bij zijn tehuiskomst +aan de kinderen van kapitein Grant zal mededeelen, wat men beproeven wil +om hun vader te redden."</p> + +<p>Een zoo hartelijk aanbod mogt niet afgeslagen worden. Men kwam dus +overeen, dat miss Grant en haar broeder de terugkomst van lord Glenarvan +ten zijnent zouden afwachten.</p> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="IV" id="IV"></a>IV.</h3> + +<h3>Een voorstel van lady Glenarvan.</h3> + + +<p>In den loop van dit gesprek had lady Helena geen woord gesproken van de +vrees, die in de brieven van lord Glenarvan doorschemerde, voor het +onthaal, dat zijn aanzoek gevonden had bij de commissarissen der +Admiraliteit. Evenmin maakte zij melding van de vermoedelijke +gevangenschap van kapitein Grant bij de Indianen van Zuid-Amerika. +Waartoe zou het ook dienen om die arme kinderen bedroefd te maken over +den toestand huns vaders en om de hoop te verminderen, die zij pas +hadden opgevat? Dat bragt toch geen verandering in den stand van zaken +te weeg. Lady Helena had er dus over gezwegen, en na al de vragen van +miss Grant beantwoord te hebben, ondervroeg zij deze op hare beurt over +haar leven en over haar toestand, nu zij de eenige beschermster haars +broeders op deze wereld scheen te zijn.</p> + +<p>Het was een treffende en eenvoudige geschiedenis, waardoor de +belangstelling van lady Glenarvan in het meisje nog toenam.</p> + +<p>Miss Mary en Robert Grant waren de eenige kinderen van den kapitein. De +geboorte van Robert had der echtgenoote van Harry Grant het leven +gekost, en gedurende zijn lange zeereizen liet hij zijn kinderen onder +de hoede eener goede oude nicht. Kapitein Grant was een stout zeeman, +grondig ervaren in zijn beroep, tegelijk een goed zeevaarder en een goed +handelaar, zoodat hij een dubbele geschiktheid bezat, die van zooveel +belang is voor de schippers der koopvaardijvloot. Hij bewoonde met zijn +gezin de stad Dundee, in het graafschap Perth, in Schotland. Kapitein +Grant was dus een landgenoot; zijn vader, een geestelijke bij de St. +Catharina-Kerk, had hem een goede opvoeding laten geven, denkende dat +dit niemand benadeelen kan, zelfs geen zeekapitein.</p> + +<p>Op zijne eerste reizen over zee, aanvankelijk als eerste stuurman, later +als schipper, was hij zeer gelukkig in zijne zaken, en eenige jaren na +de geboorte van Robert Harry was hij in het bezit van een klein +vermogen.</p> + +<p>Toen vatte hij een groot plan op, dat zijn naam in geheel Schotland +bekend maakte. Even als de Glenarvans en eenige aanzienlijke geslachten +uit de Laaglanden, had hij zich, zoo al niet feitelijk dan toch in de +gedachte, van het overheerschende Engeland gescheiden. De belangen van +zijn land konden in zijn oog niet die der Angelsaksers zijn, en om ze +zelfstandig te doen ontwikkelen besloot hij in Australië een groote +schotsche kolonie te stichten. Droomde hij van een toekomstige +onafhankelijkheid, waarvan de Vereenigde Staten het voorbeeld hadden +gegeven, een onafhankelijkheid, die Indië en de andere koloniën in +Australië niet missen kunnen ook eenmaal te verwerven? Misschien. +Welligt liet hij ook die stille hoop doorschemeren. Het is dus ligt te +begrijpen, dat het gouvernement weigerde de hand te leenen aan zijn +kolonisatie-plan; het legde kapitein Grant zelfs moeijelijkheden in den +weg, die in ieder ander land den ontwerper van verdriet zouden hebben +doen omkomen. Maar Harry liet zich niet ontmoedigen; hij deed een beroep +op de vaderlandsliefde zijner landgenoten, waagde zijn vermogen aan de +uitvoering van zijn plan, bouwde een schip, en door een uitgelezene +bemanning ondersteund, vertrok hij, na zijn kinderen aan de zorgen +zijner oude nicht te hebben toevertrouwd, om de groote eilanden der +Stille Zuidzee te onderzoeken. Dat geschiedde in 1861. Een jaar lang, +tot in Mei 1862, kreeg men berigten van hem; maar sedert zijn vertrek +van Callao, in de maand Junij, hoorde niemand meer spreken van de +<i>Britannia</i>, en de zeetijdingen zwegen over het lot van den kapitein.</p> + +<p>In die omstandigheden stierf de oude nicht van Harry Grant en de beide +kinderen bleven alleen op deze wereld.</p> + +<p>Mary Grant was toen veertien jaar; haar moedige ziel deinsde niet terug +voor het lot, dat haar te beurt viel, en zij wijdde zich geheel aan haar +nog jeugdigen broeder. Hij had opvoeding en onderwijs noodig. Door +zuinigheid, voorzigtigheid en schranderheid, door dag en nacht te +arbeiden, door hem alles te geven en zich zelve alles te onthouden, +voorzag de zuster in haars broeders opvoeding en vervulde zij moedig +haar moederlijke pligten.</p> + +<p>Zoo leefden de beide kinderen te Dundee in dien treffenden toestand +eener met waardigheid aangenomen, maar dapper bestreden armoede. Mary +dacht alleen aan haar broeder, en droomde voor hem van de eene of andere +gelukkige toekomst. Voor haar was de <i>Britannia</i> helaas voor altijd weg, +en haar vader dood, ja dood. Wij wagen het daarom niet haar aandoening +te schilderen, toen het berigt in de <i>Times</i>, dat haar toevallig in het +oog viel, haar plotseling uit haar wanhoop opwekte.</p> + +<p>Zij aarzelde niet; haar besluit was onmiddellijk genomen. Al moest zij +ook vernemen, dat het lijk van kapitein Grant op een woeste kust of op +een ontredderd schip terug gevonden was, dan was dat toch nog beter dan +die onophoudelijke twijfel, die eeuwige kwelling der onzekerheid.</p> + +<p>Zij zeide alles aan haar broeder; dienzelfden dag gingen de beide +kinderen op den trein van Perth, en des avonds kwamen zij te +Malcolm-Castle aan, waar voor Mary, na zooveel angst, eindelijk weer een +straal van hoop opging.</p> + +<p>Mary Grant vertelde die droevige geschiedenis aan lady Glenarvan op een +eenvoudige wijze, en zonder te bedenken, dat zij in die lange jaren van +beproeving als een heldhaftig meisje zich had gedragen; maar lady Helena +dacht er in hare plaats aan, en bij herhaling drukte zij de beide +kinderen van kapitein Grant weenend in hare armen.</p> + +<p>Het scheen, alsof Robert die geschiedenis voor de eerste maal vernam; +hij zette groote oogen op, toen hij zijn zuster zoo hoorde spreken; hij +begreep alles, wat zij gedaan, alles wat zij geleden had, en haar +omhelzende, riep hij eindelijk uit:</p> + +<p>"Ach! moeder! lieve moeder!" zonder dat hij dien kreet, die uit den +grond van zijn hart kwam, kon bedwingen.</p> + +<p>Gedurende dit gesprek was het geheel en al donker geworden. Lady Helena, +die wel kon begrijpen, dat de beide kinderen vermoeid zonden zijn, wilde +het onderhoud niet langer voortzetten. Mary Grant en Robert werden naar +hun kamers gebragt en sliepen in, droomende van een betere toekomst.</p> + +<p>Na hun vertrek liet lady Helena den majoor roepen en deelde hem al het +gebeurde van dien avond mede.</p> + +<p>"Een braaf meisje, die Mary Grant," zeide Mac Nabbs, toen hij het +verhaal zijner nicht had aangehoord.</p> + +<p>"De Hemel geve, dat mijn man in zijn onderneming slage!" antwoordde lady +Helena, "anders zou de toestand dezer beide kinderen +allerverschrikkelijkst worden."</p> + +<p>"Hij zal slagen," hervatte Mac Nabbs, "of de lords der Admiraliteit +zouden een hart moeten hebben harder dan portlandsche steen."</p> + +<p>In weerwil van deze verzekering van den majoor bragt lady Helena den +nacht in de hevigste onrust door en kon geen oogenblik slapen.</p> + +<p>Den volgenden morgen wandelden Mary Grant en haar broeder, die met het +krieken van den dag opgestaan waren, op het plein vóór het kasteel, toen +het geraas van een naderend rijtuig zich liet hooren. Het was lord +Glenarvan, die zoo snel als zijn paarden maar loopen konden, op +Malcolm-Castle terugkwam. Bijna op hetzelfde oogenblik verscheen lady +Helena, door den majoor vergezeld, op het plein, en snelde haar man te +gemoet.</p> + +<p>Deze scheen treurig, teleurgesteld, verstoord. Hij drukte zijn vrouw aan +zijn borst en zweeg.</p> + +<p>"Welnu, Edward! Edward!" riep lady Helena.</p> + +<p>"Welnu, lieve Helena!" antwoordde lord Glenarvan, "die menschen hebben +geen hart!"</p> + +<p>"Hebben zij dan geweigerd?..."</p> + +<p>"Ja! zij hebben mij een schip geweigerd! zij hebben gesproken van de +millioenen, die met het opsporen van Franklin verspild zijn! zij hebben +gezegd, dat die ongelukkigen reeds sedert meer dan twee jaren aan zich +zelven overgelaten zijn en dat er dus weinig kans was om hen terug te +vinden! Zij hebben beweerd, dat zij, bij de Indianen gevangen zijnde, +stellig naar het binnenland gesleept zijn; dat men geheel Patagonië niet +kon doorzoeken om drie mannen—drie Schotten!—terug te vinden! dat die +nasporingen vergeefsch en gevaarlijk zijn, en meer slagtoffers kosten +dan redden zouden! kortom, zij hebben al de schijngronden opgegeven van +lieden, die iets weigeren willen. Zij herinnerden zich de plannen van +den kapitein, en de arme Grant is reddeloos verloren!"</p> + +<p>"Mijn vader! mijn arme vader!" riep Mary Grant, voor lord Glenarvan op +de knieën vallende.</p> + +<p>"Uw vader! hoe, miss!..." zeide hij, zeer verwonderd zijnde dit meisje +voor zich te zien knielen.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill04" id="ill04"></a> +<img src="images/034.jpg" width="400" alt=""Mijn vader! Mijn arme vader!" riep Mary Grant..." title="" /> +<span class="caption2">"Mijn vader! Mijn arme vader!" riep Mary Grant...</span> +</div> + +<p>"Ja, Edward! miss Mary en haar broeder," antwoordde nu lady Helena, "de +beide kinderen van kapitein Grant, die de Admiraliteit veroordeeld heeft +om weezen te blijven!"</p> + +<p>"Ach! miss! als ik geweten had, dat gij hier waart!..." hernam lord +Glenarvan, terwijl hij het meisje hielp opstaan.</p> + +<p>Verder zeide hij niets meer! Een pijnlijke stilte, door snikken +afgebroken, heerschte op het plein; niemand sprak een woord, noch lord +Glenarvan, noch lady Helena, noch de majoor, noch de bedienden van het +kasteel, die zwijgende om hun meesters geschaard stonden. Maar door hun +houding protesteerden al die Schotten tegen het gedrag van het engelsche +gouvernement.</p> + +<p>Na eenige oogenblikken vatte de majoor het woord op en sprak, zich tot +lord Glenarvan wendende:</p> + +<p>"Alzoo hebt gij geen hoop meer?"</p> + +<p>"Niet de geringste."</p> + +<p>"Welnu!" riep de jonge Robert, "ik zal die lieden gaan opzoeken en ... +dan zullen wij zien...."</p> + +<p>Robert voltooide zijn bedreiging niet, want zijn zuster hield hem tegen; +maar zijn gebalde vuist gaf geen zeer vredelievende plannen te kennen.</p> + +<p>"Neen, Robert!" zeide Mary Grant, "neen! wij willen liever die brave +heeren bedanken voor hetgene zij voor ons gedaan hebben; wij zullen ons +levenslang erkentelijk jegens hen betoonen, en nu willen wij beiden +vertrekken."</p> + +<p>"Mary!" riep lady Helena.</p> + +<p>"Miss! waar wilt gij heen gaan?" zeide lord Glenarvan.</p> + +<p>"Ik ga een voetval voor de koningin doen," antwoordde het meisje, "en +dan zullen wij zien of zij doof zal zijn voor de smeekingen van twee +kinderen, die om het leven huns vaders vragen."</p> + +<p>Lord Glenarvan schudde het hoofd; niet omdat hij aan het hart Harer +Genadige Majesteit twijfelde, maar hij wist, dat Mary Grant nooit tot +haar zou kunnen doordringen. De smeekelingen komen maar al te zelden tot +de trappen van den troon, en het schijnt, dat men op de deur der +koninklijke paleizen geschreven heeft, wat de Engelschen op het stuurrad +hunner schepen zetten:</p> + +<p>"<i>Passengers are requested not to speak to the man at the wheel</i>."<a name="FNanchor_1_4" id="FNanchor_1_4"></a><a href="#Footnote_1_4" class="fnanchor">[1]</a></p> + +<p>Lady Helena had de bedoeling van haar man gevat: zij wist, dat het +meisje een nuttelooze poging zou doen; zij zag, hoe die beide kinderen +voortaan een allerellendigst leven zouden leiden. Nu vatte zij een +groote en verhevene gedachte op.</p> + +<p>"Mary Grant!" riep zij, "wacht, mijn kind! en hoor, wat ik u zeggen +wil."</p> + +<p>Het meisje, dat haar broeder bij de hand hield en zich gereed maakte om +te vertrekken, bleef nu staan.</p> + +<p>Nu naderde lady Helena met betraande oogen, maar met een vaste stem en +levendige trekken, haar man en zeide:</p> + +<p>"Edward! Toen kapitein Grant dezen brief schreef en in zee wierp, +vertrouwde hij hem aan de zorg van God zelven toe. God heeft hem in onze +handen doen komen! zonder twijfel heeft God ons de redding dier +ongelukkigen willen opdragen."</p> + +<p>"Wat bedoelt gij daarmede, Helena?" vroeg lord Glenarvan.</p> + +<p>Een diepe stilte heerschte in den geheelen kring.</p> + +<p>"Ik bedoel," hernam lady Helena, "dat men zich gelukkig moet achten, als +men het huwelijksleven met een goede daad mag beginnen. Welnu! om mij +genoegen te doen hebt gij, lieve man! het plan tot een pleizierreisje +ontworpen! Maar kan er een wezenlijker, nuttiger vermaak zijn dan +ongelukkigen te redden, die door hun land verlaten worden?"</p> + +<p>"Helena!" riep lord Glenarvan.</p> + +<p>"Ja, gij begrijpt mij, Edward! De <i>Duncan</i> is een goed en stevig schip! +het kan de zuidelijke zeeën bevaren! het kan een reis om de wereld doen, +en zal het doen, als het noodig is! Laten wij vertrekken, Edward! Laten +wij kapitein Grant gaan opzoeken!"</p> + +<p>Die moedige taal hoorende had lord Glenarvan de armen naar zijn jeugdige +gade uitgebreid; zij glimlachte, hij drukte haar aan zijn hart, terwijl +Mary en Robert hare handen kusten.</p> + +<p>En gedurende dit aandoenlijk tooneel klonk uit den mond der bewogen en +opgetogen bedienden van het kasteel deze kreet van ongeveinsde +dankbaarheid:</p> + +<p>"Hoera voor de edelvrouwe van Luss! hoera! driewerf hoera voor lord en +lady Glenarvan!"</p> + + + + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_1_4" id="Footnote_1_4"></a><a href="#FNanchor_1_4"><span class="label">[1]</span></a> Den passagiers wordt verzocht om niet met den stuurman te +spreken.</p></div> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="V" id="V"></a>V.</h3> + +<h3>Het vertrek van de Duncan.</h3> + + +<p>Lady Helena bezat, zooals wij reeds gezegd hebben, een sterke en +edelmoedige ziel. Wat zij daar deed, was er een onwederlegbaar bewijs +van. Lord Glenarvan was te regt trotsch op die edele vrouw, die in staat +was om hem te begrijpen en te volgen. De gedachte om kapitein Grant te +hulp te snellen was reeds bij hem opgekomen, toen te Londen zijn +aanvraag van de hand gewezen werd; dat hij lady Helena niet voorgekomen +was, kwam daar vandaan, dat hij zich niet kon gewennen aan de gedachte +om van haar te scheiden. Maar nu lady Helena zelve vroeg om te +vertrekken, hield alle aarzeling op; de bedienden van het kasteel hadden +dat voorstel met hun gejuich begroet; het kwam er op aan om broeders, +Schotten evenals zij, te redden, en lord Glenarvan stemde van harte in +met het hoera, dat ter eere der vrouwe van Luss werd aangeheven.</p> + +<p>Nu eenmaal tot het vertrek besloten was, was er geen uur meer te +verliezen. Dienzelfden dag zond lord Glenarvan aan John Mangles bevel om +met de <i>Duncan</i> naar Glasgow te gaan en alles in gereedheid te brengen +voor een reis door de zuidelijke zeeën, die wel een reis om de aarde +worden kon. Bij het doen van haar voorstel had lady Helena niet te veel +gezegd van de hoedanigheden der <i>Duncan</i>; zeer sterk gebouwd en zeer +snelvarend kon zij gerust een langen zeetogt ondernemen.</p> + +<p>Het was een stoomjagt van het schoonste model; het mat twee honderd en +tien ton, en de eerste schepen, die in de Nieuwe Wereld aankwamen, die +van Columbus, Vespucius, Pinson en Magellaan waren veel kleiner<a name="FNanchor_1_5" id="FNanchor_1_5"></a><a href="#Footnote_1_5" class="fnanchor">[1]</a>.</p> + +<p>De <i>Duncan</i> had twee masten, een fokkemast met fok, schoonerfok, +voormarszeil en klein bramzeil; een grooten mast met groote bezaan en +vlieger; daarenboven een stormfok, een buitenkluiver, een voorstagzeil +en stagzeilen. Zij voerde genoeg zeil, en kon als een gewone clipper van +den wind gebruik maken; maar boven alles rekende zij op de mechanische +kracht in haar binnenste. Haar machine van honderd zestig +paardenkrachten en naar een nieuw stelsel vervaardigd, bezat +verhittingstoestellen, die meer spankracht aan den stoom gaven; zij was +van hooge drukking en bragt een dubbele schroef in beweging. Als de +<i>Duncan</i> onder vollen stoom was, overtrof haar snelheid alle tot nu toe +bekende snelheden. Op haar proeftogtjes in de golf van de Clyde had zij +volgens de patent-log<a name="FNanchor_2_6" id="FNanchor_2_6"></a><a href="#Footnote_2_6" class="fnanchor">[2]</a> zeventien mijlen in het uur afgelegd<a name="FNanchor_3_7" id="FNanchor_3_7"></a><a href="#Footnote_3_7" class="fnanchor">[3]</a>. Haar +inrigting veroorloofde haar dus om te vertrekken en een reis om de aarde +te doen. John Mangles behoefde dus alleen voor de inwendige inrigting te +zorgen.</p> + +<p>Zijn eerste werk was om de bergplaatsen te vergrooten, ten einde zooveel +kolen mede te nemen als maar mogelijk was; want het is moeijelijk om +onderweg nieuwen voorraad van brandstof in te nemen. Dezelfde voorzorg +werd voor de bottelarij genomen, en John Mangles nam voor twee jaar +levensmiddelen aan boord; hij had geen gebrek aan geld, ja zelfs genoeg +om een draaibas te koopen, die op de voorplecht van het jagt geplaatst +werd; men wist niet wat er gebeuren kon, en het is altijd goed op een +afstand van vier mijlen een achtponder te kunnen toezenden.</p> + +<p>En John Mangles had er verstand van; al kommandeerde hij maar een +pleizierjagt, hij werd toch onder de beste schippers van Glasgow +gerekend; hij was dertig jaar en had eenigzins harde trekken, maar die +toch moed en goedheid uitdrukten. Hij was op het kasteel geboren, door +de familie Glenarvan groot gebragt en tot een uitmuntend zeeman +opgegroeid; menigmaal gaf John Mangles op zijn lange zeereizen blijken +van bekwaamheid, geestkracht en koelbloedigheid. Toen lord Glenarvan hem +het bevel over de <i>Duncan</i> aanbood, nam hij dit gaarne aan; want hij +beminde den heer van Malcolm-Castle als een vriend, en had tot nu toe te +vergeefs naar een gelegenheid gezocht om hem van dienst te zijn.</p> + +<p>De eerste stuurman, Tom Austin, was een oud zeeman, die alle vertrouwen +verdiende; de bemanning der <i>Duncan</i> bestond uit vijf en twintig koppen +met inbegrip van den kapitein en den eersten stuurman; allen behoorden +in het graafschap Dumbarton te huis; allen, beproefde matrozen, waren +zonen van pachters der familie, en vormden aan boord een ware clan van +dappere mannen, bij wie zelfs de vaderlandsche "piperbag"<a name="FNanchor_4_8" id="FNanchor_4_8"></a><a href="#Footnote_4_8" class="fnanchor">[4]</a> niet gemist +werd. Lord Glenarvan had in hen een troep flinke gasten, die smaak +vonden in hun beroep, verknocht, moedig en bekwaam waren in het +hanteeren der wapens zoowel als in het bestuur van een schip, en die +genegen waren om hem op de gevaarlijkste togten te volgen. Toen de +bemanning der <i>Duncan</i> het deel der reis vernam, konden pij hun blijde +ontroering niet bedwingen, en de echo's der rotsen, van Dumbarton +weerkaatsten hun opgewonden hoera.</p> + +<p>Te midden van de werkzaamheden van het laden en proviandeeren van het +schip vergat John Mangles niet om de vertrekken van lord en lady +Glenarvan voor een lange zeereis in te rigten. Hij moest ook de hutten +der kinderen van kapitein Grant in orde brengen; want lady Helena had +aan Mary het verlof niet kunnen weigeren om haar aan boord der <i>Duncan</i> +te volgen.</p> + +<p>Wat haar broeder aangaat, deze zou zich veeleer in het ruim van het jagt +verborgen hebben dan niet mede te gaan; al had hij als scheepsjongen +dienst moeten doen, zooals Nelson en Franklin, dan zou hij zich nog op +de <i>Duncan</i> ingescheept hebben. Hoe zou men zulk een knaap iets hebben +kunnen weigeren? Men beproefde het dan ook niet eens. Zelfs moest men er +in bewilligen om hem "niet mede te nemen" als passagier; want hij wilde +dienen als scheepsjongen, ligt matroos of matroos. John Mangles kreeg +last om hem het zeemansberoep te leeren.</p> + +<p>"Goed!" zeide Robert, "en spaar de zweep niet, als ik niet goed oppas!"</p> + +<p>"Wees maar gerust, mijn jongen!" antwoordde Glenarvan met een ernstig +gelaat, zonder er echter bij te voegen, dat het gebruik der kat met +negen staarten<a name="FNanchor_5_9" id="FNanchor_5_9"></a><a href="#Footnote_5_9" class="fnanchor">[5]</a> aan boord der <i>Duncan</i> verboden en ook geheel +noodeloos was.</p> + +<p>Om de rol der passagiers vol te maken, moet alleen nog de majoor Mac +Nabbs genoemd worden. De majoor was vijftig jaar oud, had een kalm en +regelmatig gelaat, ging waarheen een bevel hem riep, en had een +uitmuntend en volmaakt karakter, altijd bescheiden, stilzwijgend, +vredelievend en zachtzinnig; hij was het altijd met een ieder en over +alles eens, hij sprak niets tegen, twistte niet, werd niet boos; hij +beklom even bedaard de helling van een tusschenwal, waarin bres was +geschoten, als de trap naar zijn slaapkamer; niets ter wereld deed hem +ontroeren, hij ging nooit uit den weg, zelfs niet voor een kanonskogel, +en zonder twijfel zal hij sterven zonder ooit gelegenheid te hebben +gehad om boos te worden. Die man bezat in den hoogsten graad niet maar +alleen den gewonen moed der slagvelden, die physieke dapperheid, welke +alleen het gevolg der spierkracht is, maar iets beters, zedelijken moed, +dat wil zeggen zielskracht. Het eenige gebrek, dat hij had, indien het +een gebrek is, was dat hij door merg en been een Schot was, een volbloed +Caledoniër, die stijfhoofdig vast bleef houden aan de oude gewoonten van +zijn land. Daarom had hij ook nooit Engeland willen dienen, en zijn +majoorsrang had hij verworven in het 42<sup>ste</sup> regiment der +Highland-Black-Watch, de zwarte garde, welker compagniën alleen uit +schotsche edellieden bestonden. In hoedanigheid van neef der Glenarvans +bewoonde Mac Nabbs het kasteel Malcolm, en in hoedanigheid van majoor +vond hij het heel natuurlijk om als passagier met de <i>Duncan</i> mede te +gaan.</p> + +<p>Deze waren de personen aan boord van dat jagt, dat door onvoorziene +omstandigheden geroepen werd om een der verbazendste reizen der nieuwere +tijden te ondernemen. Sedert het te Glasgow aan de aanlegplaats der +stoombooten lag, had het de algemeene nieuwsgierigheid gaande gemaakt; +dagelijks werd het door een talrijke menigte bezocht; men stelde in +niets anders belang, men sprak van niets anders, tot groote spijt der +andere kapiteins in de haven, onder anderen van kapitein Burton der +<i>Scotia</i>, een prachtige boot, die digt bij de <i>Duncan</i> lag en naar +Calcutta bestemd was. Om haar grootte had de <i>Scotia</i> regt om de +<i>Duncan</i> als een eenvoudig adviesjagt te beschouwen! En toch werd alleen +het jagt van lord Glenarvan met een belangstelling beschouwd, die nog +bij den dag toenam.</p> + +<p>Inmiddels naderde het oogenblik van vertrek met rassche schreden; John +Mangles had zijn bekwaamheid en vlugheid getoond; een maand na haar +proeftogten op de golf van de Clyde kon de <i>Duncan</i> geladen, +geproviandeerd en opgetuigd zee kiezen. Het vertrek werd op den 25<sup>sten</sup> +Augustus bepaald, waardoor het jagt tegen het begin der lente in de +zuidelijke breedten aldaar kon aankomen.</p> + +<p>Zoodra het plan van lord Glenarvan bekend werd, had het niet ontbroken +aan bedenkingen over de vermoeijenissen en gevaren der reis; maar hij +stoorde zich er niet aan, en maakte zich gereed om Malcolm-Castle te +verlaten. Bovendien waren er onder de bedillers velen, die hem +opregtelijk bewonderden. Ook verklaarde de openbare meening zich ronduit +voor den schotschen lord, en alle dagbladen, met uitzondering der +"regerings-organen", gispten eenparig het gedrag van de commissarissen +der Admiraliteit in deze zaak. Maar lord Glenarvan was even ongevoelig +voor blaam als voor lof: hij deed zijn pligt, en bekommerde zich weinig +om het overige.</p> + +<p>Den 24<sup>sten</sup> Augustus verlieten Glenarvan, lady Helena, de majoor Mac +Nabbs, Mary en Robert Grant, Olbinett, de hofmeester van het jagt en +zijn vrouw, jufvrouw Olbinett, die in dienst was van lady Glenarvan, +Malcolm-Castle, na een roerend afscheid van de huisbedienden te hebben +genomen. Eenige uren later waren zij aan boord. De inwoners van Glasgow +begroetten met ingenomenheid en bewondering lady Helena, de jonge en +moedige vrouw, die vrijwillig afstand deed van de rustige genoegens van +een weelderig leven en de schipbreukelingen te hulp snelde.</p> + +<p>De vertrekken van lord Glenarvan en zijn vrouw besloegen het geheele +achterschip der <i>Duncan</i>; zij bestonden uit twee slaapkamers, een salon +en twee kleedkamers; eindelijk was er een algemeene kamer, omringd door +zes hutten, waarvan vijf bewoond werden door Mary en Robert Grant, +Olbinett en zijn vrouw, en den majoor Mac Nabbs. De hutten van John +Mangles en Tom Austin kwamen op het dek uit. De bemanning was +tusschendeks gehuisvest, en zeer op haar gemak; want het jagt had geen +andere lading dan de kolen, de levensmiddelen en de wapenen. Het had dus +John Mangles niet aan plaats ontbroken voor de inwendige inrigting, en +hij had er een goed gebruik van gemaakt.</p> + +<p>De <i>Duncan</i> zou in den nacht van den 24<sup>sten</sup> op den 25<sup>sten</sup> Augustus +vertrekken; want des morgens ten drie ure begon de eb. Maar vooraf waren +de inwoners van Glasgow getuigen van een aandoenlijke plegtigheid. Des +avonds ten acht ure verlieten lord Glenarvan en zijn gasten, de geheele +bemanning van de stokers af tot den kapitein toe, allen die deel zouden +nemen aan de menschlievende onderneming, het jagt en gingen naar +Sint-Mungo, de oude hoofdkerk van Glasgow. Die oude kerk, welke +ongeschonden was gebleven bij de verwoestingen door de hervorming +aangerigt, en die zoo heerlijk door Walter Scott is beschreven, ontving +onder haar zware gewelven de passagiers en de matrozen der <i>Duncan</i>. Een +ontelbare menigte volgde hen. In het groote middelschip, dat door zijn +menigte graftomben wel een kerkhof gelijkt, smeekte de eerwaarde Morton +den zegen des Hemels af en beval hij den togt in de hoede der +Voorzienigheid aan. Een oogenblik hoorde men de stem van Mary Grant in +het oude kerkgebouw. Het meisje bad voor hare weldoeners en stortte voor +Gods aangezigt de zachte tranen der dankbaarheid. Vervolgens ging de +menigte diep bewogen uiteen.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill05" id="ill05"></a> +<img src="images/044.jpg" width="400" alt="... smeekte de eerwaarde Morton den zegen des Hemels af...." title="" /> +<span class="caption2">... smeekte de eerwaarde Morton den zegen des Hemels af....</span> +</div> + +<p>Ten elf ure was ieder aan boord. John Mangles en de bemanning hielden +zich met de laatste toebereidselen bezig.</p> + +<p>Te middernacht werden de vuren ontstoken; de kapitein gaf last om sterk +te stoken, en weldra vermengden de zwarte rookwolken zich met den +nachtelijken nevel. De zeilen der <i>Duncan</i> waren zorgvuldig onder het +doek geborgen, dat ze tegen het vuil der kolen moest beschermen; want de +wind woei uit het zuid-westen en kon de vaart van het schip niet +begunstigen.</p> + +<p>Ten twee ure begon de <i>Duncan</i> te beven onder de schudding der +stoomketels; de luchtdigtheidsmeter wees een drukking van vier +dampkringen aan; de oververhitte stoom ontsnapte fluitend door de +veiligheidskleppen; de zee was stil; het was reeds genoeg dag om het +naauwe vaarwater der Clyde te onderscheiden tusschen de staken en +"biggings"<a name="FNanchor_6_10" id="FNanchor_6_10"></a><a href="#Footnote_6_10" class="fnanchor">[6]</a>; de kustlichten verbleekten allengs voor de rijzende zon. +Niets verhinderde meer het vertrek.</p> + +<p>John Mangles liet lord Glenarvan waarschuwen, die terstond op het dek +kwam.</p> + +<p>Weldra kwam de eb opzetten; de <i>Duncan</i> liet een schel gefluit hooren, +gooide de meertouwen los, en maakte zich vrij van de omliggende +vaartuigen; de schroef kwam in beweging en stuurde het jagt in het +vaarwater der rivier. John had geen loods aan boord genomen; hij kende +al de gevaarlijke punten der Clyde, en geen loods zou zijn schip beter +bestuurd hebben. Het jagt luisterde naar zijn wenken; met de regterhand +gaf hij bevelen aan de machine, met de linker, aan het roer, alles stil +en bedaard. Weldra werden de laatste fabrieken aan den oever door +villa's vervangen, die hier en daar op de heuvels langs de rivier +verrezen, en het gedruisch der stad stierf in de verte weg.</p> + +<p>Een uur later stoomde de <i>Duncan</i> tusschen de rotsen van Dumbarton door; +twee uren later was zij in de ruime golf der Clyde; des morgens ten zes +ure voer zij langs de zoutputten van Cantyre, verliet het Noorderkanaal +en kwam in volle zee.</p> + + + + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_1_5" id="Footnote_1_5"></a><a href="#FNanchor_1_5"><span class="label">[1]</span></a> De vierde reis van Christophorus Columbus werd met vier +schepen volbragt. Het grootste, het admiraalschip, waarop Columbus zich +bevond, mat 70 ton; het kleinste maar 60. Het waren echte kustvaarders.</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_2_6" id="Footnote_2_6"></a><a href="#FNanchor_2_6"><span class="label">[2]</span></a> De patent-log is een werktuig, dat door middel van wijzers, +die op een in graden verdeelden cirkel draaijen, de snelheid van het +vaartuig aanwijst.</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_3_7" id="Footnote_3_7"></a><a href="#FNanchor_3_7"><span class="label">[3]</span></a> Zeventien mijlen of knoopen. Daar de zeemijl 1852 +nederlandsche ellen lang is, zijn 17 mijlen gelijk aan 7 7/10 mijlen of +bijna 8 mijlen van 4000 ned. ellen.</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_4_8" id="Footnote_4_8"></a><a href="#FNanchor_4_8"><span class="label">[4]</span></a> De doedelzakspeler, die nog bij de regimenten Hooglanders +bestaat.</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_5_9" id="Footnote_5_9"></a><a href="#FNanchor_5_9"><span class="label">[5]</span></a> Een zweep, bestaande uit negen lederen riemen, die zeer in +zwang was op de engelsche vloot.</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_6_10" id="Footnote_6_10"></a><a href="#FNanchor_6_10"><span class="label">[6]</span></a> Kleine steenhoopen, die het vaarwater der Clyde aanwijzen.</p></div> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="VI" id="VI"></a>VI.</h3> + +<h3>De passagier van de hut numero 6.</h3> + + +<p>Gedurende den eersten dag der reis stond er nog al deining, en de wind +wakkerde tegen den avond aan; de <i>Duncan</i> slingerde vreeselijk; de dames +kwamen dan ook niet op de kampanje; zij bleven in haar hutten te bed +liggen, en deden er wel aan.</p> + +<p>Maar des anderen daags keerde de wind; kapitein John zette de fok, de +bezaan en het voormarszeil bij, waardoor op de <i>Duncan</i>, die nu vaster +lag, het slingeren en stampen minder merkbaar werd. Lady Helena en Mary +Grant konden nu reeds bij het krieken van den dag lord Glenarvan, den +majoor en den kapitein op het dek opzoeken. De opgaande zon leverde een +prachtig gezigt op. De fakkel van den dag, gelijk aan een op de manier +van Ruolz vergulde metalen schijf, verrees uit den oceaan als uit een +onmetelijk galvanisch bad. De <i>Duncan</i> scheen zich in het midden van een +heerlijken stralengloed te bevinden, en men zou waarlijk gezegd hebben, +dat haar zeilen opzwollen onder de werking der zonnestralen.</p> + +<p>In de diepste stilte zagen de passagiers van het jagt deze verschijning +van het flonkerende hemelligchaam aan.</p> + +<p>"Welk een heerlijk schouwspel!" zeide eindelijk Helena. "Het voorspelt +een schoonen dag. Ik hoop, dat de wind gunstig blijven en de vaart der +<i>Duncan</i> niet vertragen zal."</p> + +<p>"Wij kunnen geen beteren wenschen, lieve Helena!" antwoordde lord +Glenarvan, "en wij hebben geen reden om over dit begin onzer reis te +klagen."</p> + +<p>"Zal de togt lang duren, lieve Edward?"</p> + +<p>"Dat zal kapitein John ons wel kunnen zeggen," sprak lord Glenarvan. +"Vorderen wij goed? Zijt gij tevreden over uw schip, John?"</p> + +<p>"Zeer tevreden, Uwe Edelheid!" antwoordde John; "het is een uitmuntend +vaartuig, en het doet een zeeman goed het onder zijn voeten te voelen. +Nooit waren de romp en de machine van eenig vaartuig beter met elkaar in +verband; gij ziet ook, hoe effen het zog van het jagt is en hoe +gemakkelijk het de golven klieft. Wij vorderen zeventien mijlen in een +uur! Als deze snelheid zoo blijft, passeeren wij binnen tien dagen de +linie, en zullen wij, eer wij vijf weken verder zijn, kaap Hoorn +omgezeild hebben."</p> + +<p>"Hoort gij het, Mary! eer wij vijf weken verder zijn!" hernam lady +Helena.</p> + +<p>"Ja, mevrouw!" antwoordde het meisje, "ik hoor het, en mijn hart heeft +geklopt bij dat gezegde van den kapitein."</p> + +<p>"Kunt gij nog al tegen de zee, miss Mary?" vroeg lord Glenarvan.</p> + +<p>"Vrij wel, mylord! ik heb er niet veel hinder van. Overigens zal ik er +spoedig aan gewennen."</p> + +<p>"En de jonge Robert?"</p> + +<p>"O! Robert!" antwoordde John Mangles, "als hij niet bij de machine is, +dan zit hij op den kloot van den mast. Dat is eerst een jongen, die om +geen zeeziekte geeft. Ziet maar eens!"</p> + +<p>Op een gebaar van den kapitein wendden allen de oogen naar den +fokkemast, en zagen daar Robert hangen aan de toppenanten van het klein +voorboven bramzeil, wel honderd voet boven het dek. Mary kon een angstig +gebaar niet weerhouden.</p> + +<p>"O! wees maar gerust, miss!" zeide John Mangles, "ik sta voor hem in en +beloof u kapitein Grant spoedig een wakkeren knaap te zullen +voorstellen; want wij zullen den waardigen kapitein terugvinden!"</p> + +<p>"Dat geve de Hemel, mijnheer John!" antwoordde het meisje.</p> + +<p>"Lief kind!" hernam lord Glenarvan, "ik merk in dit alles den vinger +Gods op, en dat moet ons goede hoop geven. Wij gaan niet, wij worden +gezonden. Wij zoeken niet, wij worden geleid. En sla dan eens even het +oog op al die moedige mannen in dienst van zulk eene schoone zaak. Wij +zullen niet alleen in onze onderneming slagen, maar haar zelfs zonder +moeite volbrengen. Ik heb lady Helena een pleizierreisje beloofd, en ik +zou mij zeer bedriegen, als ik mijn woord niet hield."</p> + +<p>"Gij zijt een allerbeste man, Edward!" zeide lady Glenarvan.</p> + +<p>"Volstrekt niet; maar ik heb de allerbeste bemanning op het allerbeste +schip. Bewondert gij onze <i>Duncan</i> ook niet, miss Mary?"</p> + +<p>"Zeker, mylord!" antwoordde het meisje, "ik bewonder haar, en wel als +een deskundige."</p> + +<p>"Zoo, inderdaad!"</p> + +<p>"Als een klein kind speelde ik op de schepen mijns vaders, hij had mij +voor de zeedienst moeten opleiden, en in geval van nood zou ik misschien +niet verlegen staan om een rif in te steken of een seising te draaijen."</p> + +<p>"Wat gij zegt, miss!" riep John Mangles.</p> + +<p>"Nu gij zoo spreekt," hernam lord Glenarvan, "zult gij wel bevriend +worden met kapitein John; want hij kan maar niet toegeven, dat er een +schooner beroep is dan dat van zeeman, zelfs niet voor een vrouw! Is het +niet waar, John?"</p> + +<p>"Zonder twijfel, Uwe Edelheid!" antwoordde de jonge kapitein, "en toch +beken ik, dat miss Grant beter op haar plaats is op de kampanje dan in +den mast om de zeilen te bergen; maar ik ben niettemin zeer gevleid door +haar gezegde."</p> + +<p>"En vooral wanneer zij de <i>Duncan</i> bewondert," hervatte Glenarvan.</p> + +<p>"Die het ten volle verdient," antwoordde John.</p> + +<p>"Gij zijt zoo trotsch op uw jagt," zeide lady Helena, "dat ik waarlijk +lust krijg om het eens tot het onderste scheepsruim toe te bezigtigen en +te zien, hoe onze wakkere matrozen tusschendeks gehuisvest zijn."</p> + +<p>"Heel goed," antwoordde John; "zij zijn daar als het ware te huis."</p> + +<p>"En zij zijn inderdaad te huis, lieve Helena!" antwoordde lord +Glenarvan. "Dit jagt is een gedeelte van ons oud Caledonië! Het is een +losgerukt stuk van het graafschap Dumbarton, dat door een bijzondere +gunst blijft drijven, zoodat wij ons land niet verlaten hebben! De +<i>Duncan</i> is het kasteel Malcolm, en de oceaan is het meer Lomond."</p> + +<p>"Als dat zoo is, lieve Edward! houd dan de eer van uw kasteel op," +antwoordde lady Helena.</p> + +<p>"Ik ben tot uw dienst, mevrouw!" zeide Glenarvan; "maar sta mij toe, dat +ik vooraf Olbinett ga waarschuwen."</p> + +<p>De hofmeester van het jagt was bij uitstek voor zijn betrekking +geschikt, en zulk een man van gewigt, dat hij, hoewel een Schot, +verdiend zou hebben een Franschman te zijn; overigens iemand die zijn +post met ijver en overleg vervulde. Hij wachtte de bevelen van zijn heer +af.</p> + +<p>"Olbinett! wij gaan vóór het ontbijt een wandeling doen," zeide +Glenarvan, alsof er sprake was van een uitstapje naar Tarbet of het meer +Katrine. "Ik hoop, dat de tafel gereed zal zijn, als wij terugkomen."</p> + +<p>Olbinett maakte een deftige buiging.</p> + +<p>"Gaat gij mede, majoor?" vroeg lady Helena.</p> + +<p>"Als gij het beveelt," antwoordde Mac Nabbs.</p> + +<p>"O!" zeide lord Glenarvan, "de majoor is verdiept in het rooken van zijn +sigaar; stoor hem daarin niet, want ik zeg u, hij is een stout rooker, +miss Mary! Hij rookt altijd, zelfs als hij slaapt."</p> + +<p>De majoor maakte een toestemmende beweging, en lord Glenarvan en zijn +gasten gingen naar het tusschendek.</p> + +<p>Toen Mac Nabbs alleen gebleven was, praatte hij ouder gewoonte in zich +zelven, maar zonder zich ooit tegen te spreken, terwijl hij zich in nog +digter rookwolken hulde; hij bleef stokstijf staan en keek op het +achterschip naar het zog van het jagt. Na zoo eenige minuten uitgezien +te hebben, keerde hij zich om en zag nu een ander persoon voor zich +staan. Als iets zijne verbazing had kunnen opwekken, dan zou de majoor +zeker over deze ontmoeting verwonderd geweest zijn; want die passagier +was hem geheel onbekend.</p> + +<p>Die groote, dorre en magere man was misschien veertig jaren oud; hij +geleek op een langen spijker met een grooten kop; zijn hoofd was breed +en forsch, zijn voorhoofd hoog en schrander, zijn kin spits, zijn mond +groot, zijn neus sterk gebogen. Zijne oogen waren verborgen achter een +verbazend grooten ronden bril en zijn blik scheen die onvastheid te +hebben, welke aan de nachtzienden<a name="FNanchor_1_11" id="FNanchor_1_11"></a><a href="#Footnote_1_11" class="fnanchor">[1]</a> eigen is. Verstand en opgeruimdheid +stonden op zijn gelaat te lezen; hij had geenszins dat terugstootend +voorkomen van die deftige personen, die uit beginsel nooit lagchen, en +die hun onbeduidendheid onder een ernstig masker verbergen. Verre van +daar. De zorgeloosheid en de beminnelijke eenvoudigheid van dien +onbekende bewezen duidelijk, dat hij gewoon was menschen en zaken van +den besten kant te bezien. Maar eer hij nog gesproken had, gevoelde men, +dat hij een prater en vooral zeer afgetrokken was, zooals degenen, die +het voorwerp niet zien, dat zij beschouwen, en die de woorden niet +verstaan, die zij hooren. Hij droeg een reispet, sterke gele laarsjes en +lederen slopkousen, verder een kastanjebruine fluweelen broek en een +jasje van dezelfde stof, waarvan de ontelbare zakken opgepropt vol +schenen te zijn met aanteekenboekjes, zakboekjes, schrijfboekjes, +brievetasschen en duizend andere voorwerpen, die even lastig als +nutteloos waren, zonder nog te spreken van een kijker, dien hij aan een +riem droeg.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill06" id="ill06"></a> +<img src="images/051.jpg" width="400" alt="Die groote, dorre en magere man was misschien veertig jaren oud;..." title="" /> +<span class="caption2">Die groote, dorre en magere man was misschien veertig jaren oud;...</span> +</div> + +<p>De rusteloosheid van dien onbekende stak sterk af bij de kalmte van den +majoor; hij liep om Mac Nabbs heen en zag hem vragend aan, zonder dat +deze moeite deed om te weten te komen van waar hij kwam, waar hij heen +ging, waarom hij aan boord van de <i>Duncan</i> was.</p> + +<p>Toen die raadselachtige persoon zag, dat al zijn pogingen verijdeld +werden door de onverschilligheid van den majoor, nam hij zijn kijker, +die wel vier voet lang was, en onbewegelijk, met de beenen wijd van +elkander gaande staan, zoodat hij wel een wegwijzer op den grooten weg +geleek, rigtte hij het werktuig op de lijn, waar lucht en water +ineenliepen; na zoo vijf minuten gekeken te hebben, liet hij den kijker +zakken en hem op het dek nederzettende, ging hij er op leunen, alsof het +een wandelstok was; maar dadelijk schoof de kijker toe, en de nieuwe +passagier, die zoo plotseling zijn steunpunt kwijt raakte, viel bijna +zoo lang als hij was aan den voet van den bezaansmast.</p> + +<p>Ieder ander in de plaats van den majoor zou althans geglimlacht hebben. +Maar de majoor vertrok geen spier van zijn gelaat. Nu kwam de onbekende +op eens tot een besluit.</p> + +<p>"Hofmeester!" riep hij met een tongval, die duidelijk den vreemdeling +verried.</p> + +<p>Hij wachtte; maar te vergeefs: er verscheen niemand.</p> + +<p>"Hofmeester!" riep hij nog eens, maar nu wat luider.</p> + +<p>Olbinett, die zich naar de keuken onder de voorplecht begaf, ging juist +voorbij. Men kan denken, hoe verwonderd hij was, toen hij zich zoo +hoorde aanspreken door dien langen man, dien hij niet kende!</p> + +<p>"Wat is dat voor iemand?" zeide hij bij zich zelven. "Een vriend van +lord Glenarvan? Dat is onmogelijk."</p> + +<p>Hij klom toch op de kampanje en naderde den vreemdeling.</p> + +<p>"Zijt gij de hofmeester?" vroeg deze hem.</p> + +<p>"Ja, mijnheer!" antwoordde Olbinett; "maar ik heb de eer niet...."</p> + +<p>"Ik ben de passagier uit de hut numero 6."</p> + +<p>"Numero 6?" herhaalde de hofmeester.</p> + +<p>"Zeker. En gij heet?..."</p> + +<p>"Olbinett."</p> + +<p>"Welnu, Olbinett! mijn vriend!" antwoordde de passagier uit de hut +numero 6, "ik moet om mijn ontbijt denken, en wat gaauw ook. In geen zes +en dertig uren heb ik iets gegeten, of liever, ik heb zes en dertig uren +achtereen geslapen, hetgeen wel te vergeven is aan iemand, die zonder op +te houden van Parijs naar Glasgow gereisd is. Wees zoo goed mij te +zeggen, hoe laat men hier ontbijt."</p> + +<p>"Ten negen ure," antwoordde Olbinett werktuigelijk.</p> + +<p>De vreemdeling wilde op zijn horlogie zien, maar daarmede ging heel wat +tijd weg, daar hij het eerst in zijn negenden zak vond.</p> + +<p>"Goed," zeide hij. "Het is nog geen acht ure. Kom aan, Olbinett! geef +mij dan intusschen een beschuit en een glas Xeres-wijn; want ik sterf +van den honger."</p> + +<p>Olbinett begreep er niets van; bovendien praatte de onbekende maar +onophoudelijk door en sprong met buitengemeene radheid van het eene +onderwerp op het andere.</p> + +<p>"En waar is de kapitein?" vroeg hij. "Is de kapitein nog niet bij de +hand! En de eerste stuurman? wat doet de eerste stuurman? Slaapt hij ook +nog? Het is mooi weer en de wind gelukkig goed, en het schip gaat van +zelf...."</p> + +<p>Terwijl hij zoo sprak, verscheen John Mangles aan den trap van de +kampanje.</p> + +<p>"Daar is de kapitein," zeide Olbinett.</p> + +<p>"Het doet mij groot genoegen kennis met u te mogen maken, kapitein +Burton!" riep de onbekende.</p> + +<p>Als er ooit iemand verwonderd stond te kijken, dan was het zeker John +Mangles, niet minder, omdat hij zich "kapitein Burton" hoorde noemen, +dan omdat hij dien vreemdeling op zijn schip zag.</p> + +<p>De ander babbelde maar voort.</p> + +<p>"Veroorloof mij uwe hand te drukken," zeide hij. "Dat ik het eergisteren +avond niet gedaan heb, komt, omdat ik op het oogenblik van het vertrek +niemand wilde hinderen. Maar nu, kapitein! ben ik waarlijk blij kennis +met u te maken."</p> + +<p>John Mangles zette groote oogen op, en zag nu eens Olbinett en dan weder +den onbekende aan.</p> + +<p>"Nu is de voorstelling afgeloopen, waarde kapitein!" hernam hij, en zijn +wij oude vrienden. Laten wij nu zamen wat praten, en zeg mij eens of gij +in uw schik zijt met de <i>Scotia</i>?"</p> + +<p>"Wat bedoelt gij met de <i>Scotia</i>?" zeide John Mangles eindelijk.</p> + +<p>"Wel de <i>Scotia</i>, waarop wij thans zijn, een goed vaartuig, welks +voortreffelijkheid men niet minder roemt dan het karakter van zijn +gezagvoerder, den braven kapitein Burton. Zijt gij misschien verwant aan +den grooten afrikaanschen reiziger van dien naam, een moedig man. Als +dat zoo is, maak ik u mijn compliment!"</p> + +<p>"Mijnheer!" hernam John Mangles, "ik ben evenmin een bloedverwant van +den reiziger Burton, als ik kapitein Burton zelf ben."</p> + +<p>"Zoo!" zeide de onbekende, "spreek ik dan op dit oogenblik met den +eersten stuurman der <i>Scotia</i>, den heer Burdness?"</p> + +<p>"De heer Burdness," antwoordde John Mangles, die de waarheid begon te +vermoeden, en niet wist of hij met een gek of met een losbol te doen +had. Hij wilde juist een kort en bondig antwoord geven, toen lord +Glenarvan, zijn vrouw en miss Grant weder op het dek kwamen. Zoodra de +vreemdeling hen bemerkte, riep hij uit:</p> + +<p>"Ha! passagiers! dames! Dat treft goed. Ik hoop, dat gij mij zult +voorstellen, mijnheer Burdness!"</p> + +<p>En met de grootste ongedwongenheid nader tredende, zonder de +tusschenkomst van John Mangles af te wachten, sprak hij miss Grant aan +als "mevrouw", lady Helena als "miss" en noemde hij lord Glenarvan +"mijnheer."</p> + +<p>"Lord Glenarvan," zeide John Mangles.</p> + +<p>"Mylord!" hernam nu de onbekende, "vergeef mij, dat ik mij zelven zoo +voorstel; maar op zee kan men alle vormen zoo niet in acht nemen; ik +hoop, dat wij spoedig kennis zullen maken, en dat door het bijzijn dezer +dames de reis met de <i>Scotia</i> evenzeer verkort als veraangenaamd zal +worden."</p> + +<p>Lady Helena en miss Grant wisten niet, wat zij zeggen moesten. Zij +begrepen niets van de tegenwoordigheid van dien indringer op de kampanje +der <i>Duncan</i>.</p> + +<p>"Met wien heb ik de eer te spreken, mijnheer?" vroeg eindelijk lord +Glenarvan.</p> + +<p>"Met Jacques-Eliacin-François-Marie Paganel, secretaris van het +aardrijkskundig genootschap te Parijs, correspondeerend lid der +genootschappen te Berlijn, Bombay, Darmstadt, Leipzig, Londen, +Petersburg en New-York, honorair lid van het koninklijk instituut voor +de land- en volkenkunde van Oost-Indië, die, na twintig jaren +doorgebragt te hebben met de aardrijkskunde in zijn studeerkamer te +beoefenen, nu tot de strijdende wetenschap overgaat en zich naar Indië +begeeft om verband te brengen in den arbeid der groote reizigers."</p> + + + + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_1_11" id="Footnote_1_11"></a><a href="#FNanchor_1_11"><span class="label">[1]</span></a> Het nachtzien is een bijzondere inrigting van het oog, +waardoor men de voorwerpen in het duister ziet.</p></div> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="VII" id="VII"></a>VII.</h3> + +<h3>Waar Jacques Paganel van daan komt en waar hij heen gaat.</h3> + + +<p>De secretaris van het aardrijkskundig genootschap was zeker een +beminnelijk man, want hij zeide dat alles met veel zwier. Lord Glenarvan +wist nu ook zeer goed, met wien hij sprak; de naam en de verdienste van +Jacques Paganel waren hem volkomen bekend; zijn aardrijkskundige werken, +zijn verslagen over de jongste ontdekkingen, zijn briefwisseling met de +geheele wereld, maakten hem tot een van de beroemdste geleerden van +Frankrijk. Glenarvan stak dan ook zeer hartelijk zijn hand toe aan zijn +onverwachten gast.</p> + +<p>"Nu de voorstelling afgeloopen is," voegde hij er bij, "wilt gij mij +zeker wel veroorlooven u een vraag te doen, mijnheer Paganel?"</p> + +<p>"Wel twintig, mylord!" antwoordde Jacques Paganel; "het zal mij altijd +een groot genoegen zijn om met u te spreken."</p> + +<p>"Eergisteren avond zijt gij aan boord van dit schip gekomen?"</p> + +<p>"Ja, mylord! eergisteren avond ten acht ure. Bij het verlaten van den +caledonischen spoorweg ben ik in een huurrijtuig gestapt, en uit het +rijtuig op de <i>Scotia</i>, waarop ik uit Parijs de hut numero 6 voor mij +besproken had. Het was donker. Ik zag niemand aan boord. Vermoeid van +een reis van dertig uren, en wetende, dat het beste middel om niet +zeeziek te worden is om terstond naar bed te gaan en zijn kooi gedurende +de eerste dagen der reis niet te verlaten, ben ik onmiddellijk gaan +liggen en heb, gij moogt het vrij gelooven, zes en dertig uren achtereen +heerlijk geslapen."</p> + +<p>De toehoorders van Jacques Paganel wisten nu, wat zij van zijn +tegenwoordigheid aan boord denken moesten; de fransche reiziger was bij +vergissing op het schip gekomen, terwijl de bemanning de plegtigheid in +de Sint-Mungo kerk bijwoonde. Alles was nu opgehelderd; maar wat zou de +geleerde aardrijkskundige wel zeggen, wanneer hij den naam en de +bestemming van het vaartuig, waarop hij zich bevond, vernam?</p> + +<p>"Dan hebt gij Calcutta tot het uitgangspunt uwer reizen gekozen, +mijnheer Paganel?" vroeg Glenarvan.</p> + +<p>"Ja, mylord! Indië te zien is levenslang mijn vurigste wensch geweest. +Eindelijk zal mijn schoonste droom verwezenlijkt worden in het vaderland +der olifanten en der Thuggs<a name="FNanchor_1_12" id="FNanchor_1_12"></a><a href="#Footnote_1_12" class="fnanchor">[1]</a>."</p> + +<p>"Dan zal het u zeker niet onverschillig zijn, mijnheer Paganel! of gij +een ander land bezoekt?"</p> + +<p>"In het geheel niet, mylord! het zou mij zelfs hoogst onaangenaam zijn; +want ik heb brieven van aanbeveling voor lord Sommerset, den +gouverneur-generaal van engelsch Indië, en een zending van het +aardrijkskundig genootschap, die ik gaarne zou vervullen."</p> + +<p>"Zoo! hebt gij een zending?"</p> + +<p>"Ja! Ik moet een nuttige en belangrijke reis ondernemen, waarvan mijn +geleerde vriend en ambtgenoot, de heer Vivien de Saint-Martin, het plan +heeft ontworpen. Ik moet namelijk het spoor volgen der gebroeders +Schlagintweit, van kolonel Waugh, van Webb, van Hodgson, van de +zendelingen Huc en Gabet, van Moorcroft, van Jules Remy, en van zooveel +andere vermaarde reizigers. Ik hoop te slagen in hetgeen den zendeling +Krick in 1846 helaas mislukt is, met een woord, den loop van den +Yarou-Dzangbo-Tchou op te sporen, die Thibet over een lengte van 270 +uren gaans, langs den noordelijken voet van het Himmelaya-gebergte, +bespoelt, en te onderzoeken of deze rivier zich niet in het noordoosten +van Assam met de Bramapoetra vereenigt. De gouden medaille, mylord! is +uitgeloofd voor den reiziger, wien het mag gelukken om een der +gewigtigste vraagstukken van de aardrijkskunde van Oost-Indië op te +lossen."</p> + +<p>Paganel was vol vuur. Hij sprak met de grootste geestdrift. Hij liet +zich mededragen op de snelle wieken der verbeelding. Het zou even +onmogelijk geweest zijn om hem te stuiten als men dit den Rijn te +Schaffhausen doen kan.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill07" id="ill07"></a> +<img src="images/059.jpg" width="400" alt="Paganel was vol vuur. Hij sprak met de grootste geestdrift." title="" /> +<span class="caption2">Paganel was vol vuur. Hij sprak met de grootste geestdrift.</span> +</div> + +<p>"Mijnheer Jacques Paganel!" zeide lord Glenarvan na een oogenblik +stilte, "dat is zeker een schoone reis en waarvoor de wetenschap u zeer +dankbaar zal zijn; maar ik wil u niet langer in de dwaling laten, en +voorloopig althans moet gij afzien van het genoegen om Indië te +bezoeken."</p> + +<p>"Er van afzien! En waarom?"</p> + +<p>"Omdat gij den rug toekeert aan dat schiereiland."</p> + +<p>"Hoe! kapitein Burton...."</p> + +<p>"Ik ben kapitein Burton niet," antwoordde John Mangles.</p> + +<p>"Maar de <i>Scotia</i>?"</p> + +<p>"Dit schip is de <i>Scotia</i> niet!"</p> + +<p>Het is onmogelijk om de verbazing van Paganel te beschrijven. Hij zag +beurtelings lord Glenarvan, die even ernstig bleef, lady Helena en miss +Grant, wier trekken medelijden en leedwezen uitdrukten, John Mangles, +die glimlachte, en den majoor, die zich niet verroerde, aan; daarna riep +hij, de schouders ophalende en zijn bril van het voorhoofd voor zijn +oogen plaatsende: "Welk een scherts!"</p> + +<p>Maar nu viel zijn oog op het stuurrad, waarop dit opschrift stond:</p> + +<p>DUNCAN GLASGOW</p> + +<p>"De <i>Duncan</i>! de <i>Duncan</i>!" riep hij wanhopend uit.</p> + +<p>Daarop tuimelde hij den trap van de kampanje af en stormde zijn hut +binnen.</p> + +<p>Zoodra de arme geleerde verdwenen was, kon niemand aan boord, uitgenomen +de majoor, zich langer goed houden, en zelfs de matrozen schaterden van +lagchen. Zich in den spoorweg vergissen! Dat kan! Den trein van Edinburg +voor dien van Dumbarton aanzien! Dat kan er ook nog door! Maar zich te +vergissen in het schip en naar Chili te zeilen, wanneer men naar Indië +gaan wil, dat is wel een bewijs van verregaande verstrooidheid.</p> + +<p>"Zoo iets verwondert mij echter volstrekt niet in Jacques Paganel," +zeide Glenarvan, "hij is bekend voor zulke ongelukken. Eens heeft hij +een beroemde kaart van Amerika uitgegeven, waar hij Japan op geplaatst +heeft. Dat neemt echter niet weg, dat hij een groot geleerde en een der +beste aardrijkskundigen van Frankrijk is."</p> + +<p>"Maar wat moeten wij met dien armen man aanvangen?" vroeg lady Helena. +"Wij kunnen hem toch niet medenemen naar Patagonië."</p> + +<p>"Waarom niet?" antwoordde Mac Nabbs heel deftig, "wij zijn niet +verantwoordelijk voor zijn verstrooidheid. Vooronderstel dat hij op een +spoortrein zat, zou hij dien laten stilstaan?"</p> + +<p>"Neen! maar hij zou aan het eerste station afstappen," hernam lady +Helena.</p> + +<p>"Welnu," zeide Glenarvan, "dat kan hij des verkiezende doen in de eerste +haven, die wij aandoen."</p> + +<p>Juist kwam Paganel verdrietig en beschaamd op de kampanje terug, na zich +verzekerd te hebben, dat zijn goed aan boord was. Onophoudelijk +herhaalde hij die ongelukkige woorden: de <i>Duncan</i>! de <i>Duncan</i>! Het +scheen, dat hij geen andere meer kon vinden. Hij liep heen en weer, +onderzocht de tuigaadje van het jagt, en ondervroeg den zwijgenden +gezigteinder der volle zee. Eindelijk kwam hij bij lord Glenarvan terug +en zeide: "En die <i>Duncan</i> gaat?..."</p> + +<p>"Naar Amerika, mijnheer Paganel!"</p> + +<p>"En meer bepaald?..."</p> + +<p>"Naar Concepcion."</p> + +<p>"Naar Chili! Naar Chili!" riep de ongelukkige aardrijkskundige. "En mijn +zending naar Oost-Indië! Maar wat zal de heer de Quatrefages, de +president der hoofd-commissie, wel zeggen! En de heer d'Avezac! En de +heer Cortambert! En de heer Vivien de Saint-Martin! Zal ik ooit weder de +vergaderingen van het genootschap durven bijwonen!"</p> + +<p>"Komaan, mijnheer Paganel!" antwoordde Glenarvan, "wanhoop maar niet. +Alles kan nog te regt komen, en gij zult een betrekkelijk onbeteekenend +oponthoud ondervonden hebben. De Yarou-Dzangbo-Tchou zal in het gebergte +van Thibet wel op u blijven wachten. Wij loopen weldra te Madera binnen, +en daar zult gij wel een schip vinden, dat u naar Europa terugbrengt."</p> + +<p>"Ik dank u, mylord! ik zal mij wel moeten onderwerpen. Maar men mag +zeggen, dat het een vreemd geval is, en ik ben de eenige, wien ooit zoo +iets overkomt. En mijn hut, die aan boord der <i>Scotia</i> besteld is."</p> + +<p>"O, ik raad u om voorloopig niet meer aan de <i>Scotia</i> te denken."</p> + +<p>"Maar," zeide Paganel, nadat hij het vaartuig op nieuw bezien had, "is +de <i>Duncan</i> geen pleizierjagt?"</p> + +<p>"Ja, mijnheer!" antwoordde John Mangles, "en zij is het eigendom van +Zijn Edelheid lord Glenarvan."</p> + +<p>"Die u verzoekt om een ruim gebruik van zijn gastvrijheid te maken," +zeide Glenarvan.</p> + +<p>"Duizendmaal dank, mylord!" antwoordde Paganel; "ik ben waarlijk +getroffen door uw heuschheid; maar veroorloof mij een kleine opmerking: +Indië is een schoon land; het levert voor de reizigers vreemde +bijzonderheden op; deze dames zijn er zeker onbekend mede.... Welnu! de +stuurman behoeft maar even het rad om te draaijen, en het jagt de +<i>Duncan</i> zou even gemakkelijk naar Calcutta als naar Concepcion +stevenen; en daar het toch maar een pleizierreisje is...."</p> + +<p>Het hoofdschudden, waarmede het voorstel van Paganel ontvangen werd, +liet hem niet toe om voort te gaan. Hij bleef eensklaps steken.</p> + +<p>"Mijnheer Paganel!" zeide nu lady Helena, "ware het slechts een +pleizierreisje, dan zou ik u antwoorden: Wij gaan gezamenlijk naar de +Oost, en lord Glenarvan zou het stellig goed vinden. Maar de <i>Duncan</i> +gaat schipbreukelingen opzoeken, die op de kusten van Patagonië geworpen +zijn, en kan zulk een menschlievende bestemming niet veranderen...."</p> + +<p>Weldra was de fransche reiziger met de geheele zaak bekend; hij vernam, +niet zonder aandoening, de zonderlinge wijze, waarop de documenten +gevonden waren, de geschiedenis van kapitein Grant en het edelmoedige +voorstel van lady Helena.</p> + +<p>"Sta mij toe, mevrouw!" zeide hij, "om uw gedrag bij deze gelegenheid te +bewonderen, en wel zonder eenig voorbehoud. Laat uw jagt zijn weg +vervolgen; het zou mij spijten, als het om mijnentwil een dag verloor."</p> + +<p>"Wilt gij ons dan helpen bij onze nasporingen?" vroeg lady Helena.</p> + +<p>"Dat is onmogelijk, mevrouw! ik moet mijn zending volbrengen. Ik zal in +de eerste haven de beste aan land gaan...."</p> + +<p>"Te Madera dus," zeide John Mangles.</p> + +<p>"Te Madera, het zij zoo. Daar ben ik maar honderd tachtig mijlen van +Lissabon af, en zal er scheepsgelegenheid afwachten."</p> + +<p>"Welnu, mijnheer Paganel!" zeide Glenarvan, "uw wensch zal vervuld +worden, en ik voor mij ben verheugd, dat ik u voor eenige dagen een +verblijf hier aan boord mag aanbieden. Als gij u maar niet te sterk in +ons gezelschap verveelt!"</p> + +<p>"O, mylord!" riep de geleerde, "ik mag nog blijde zijn, dat ik mij op +zulk een aangename wijze vergist heb! Niettemin is het een zeer +belagchelijke toestand, als men op reis gaat naar Indië en men naar +Amerika onder zeil is!"</p> + +<p>In weerwil van die droevige opmerking schikte Paganel zich in een +oponthoud, dat hij toch niet kon voorkomen. Hij toonde zich beminnelijk, +vrolijk en zelfs verstrooid; hij betooverde de dames door zijn +opgeruimdheid, en de dag was nog niet ten einde of hij was met allen +bevriend; op zijn verzoek werd het bekende document aan hem medegedeeld. +Hij overwoog het lang en zorgvuldig, en tot in de geringste +bijzonderheden. Het kwam hem ook voor, dat er geen andere verklaring +mogelijk was. Mary Grant en haar broeder boezemden hem de levendigste +belangstelling in. Hij sprak hun goeden moed in. De eigenaardige wijze, +waarop hij de gebeurtenissen beschouwde, en de ontwijfelbare goede +uitslag, dien hij de <i>Duncan</i> voorspelde, deden het meisje onwillekeurig +glimlagchen. En had zijn zending het niet belet, dan zou hij deel +genomen hebben aan het opsporen van kapitein Grant!</p> + +<p>Maar toen hij hoorde, dat lady Helena een dochter was van William +Tuffnel, kwam er geen einde aan zijn uitroepen van bewondering. Hij had +haar vader gekend. Wat was hij een stout geleerde! Wat al brieven hadden +zij gewisseld, toen William Tuffnel correspondeerend lid van het +genootschap was! Hij en niemand anders had hem aan den heer Malte-Brun +voorgesteld! Hoe toevallig en hoe genoegelijk, dat hij met de dochter +van William Tuffnel mogt reizen!</p> + +<p>Ten slotte vroeg hij aan Helena verlof om haar te omhelzen.</p> + +<p>Lady Glenarvan stond het toe, hoewel het misschien een beetje +"onbetamelijk" was.</p> + + + + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_1_12" id="Footnote_1_12"></a><a href="#FNanchor_1_12"><span class="label">[1]</span></a> De leden eener indische secte, die ter eere der Godheid de +menschen wurgen en tot hun eigen voordeel ze plunderen.</p></div> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="VIII" id="VIII"></a>VIII.</h3> + +<h3>Een braaf man meer aan boord van de Duncan.</h3> + + +<p>Intusschen liep het jagt, door den noordewind voortgedreven, snel naar +de linie. Den 30<sup>sten</sup> Augustus kreeg men de groep van Madera in het +gezigt. Getrouw aan zijn belofte bood Glenarvan zijn nieuwen gast aan om +binnen te loopen en hem aan wal te zetten.</p> + +<p>"Waarde lord!" antwoordde Paganel, "ik wil eens rondborstig met u +spreken. Waart gij, vóór mijn komst aan boord, voornemens om Madera aan +te doen?"</p> + +<p>"Neen!" zeide Glenarvan.</p> + +<p>"Welnu! vergun mij dan, dat ik mijn voordeel doe met de gevolgen mijner +ongelukkige verstrooidheid. Het eiland Madera is reeds te bekend. Het +levert niets belangrijks meer voor een aardrijkskundige op. Men heeft +over die groep reeds al het mogelijke gezegd en geschreven, bovendien is +de druiventeelt deerlijk in verval. Verbeeld u, er zijn geen wijngaarden +meer op Madera! De wijnoogst, die in 1813 twee en twintig duizend +pijpen<a name="FNanchor_1_13" id="FNanchor_1_13"></a><a href="#Footnote_1_13" class="fnanchor">[1]</a> opleverde, is in 1845 gedaald tot twee duizend zes honderd +negen en zestig. Tegenwoordig is de opbrengst slechts vijf honderd! Het +is een droevig schouwspel. Als gij er dus niets tegen hebt om de +Kanarische eilanden aan te doen!..."</p> + +<p>"Och neen!" antwoordde Glenarvan. "Dat is niet uit onzen weg."</p> + +<p>"Ik weet het, waarde lord! Op de Kanarische eilanden, ziet gij, zijn +drie groepen te onderzoeken, gezwegen nog van de piek van Teneriffe, die +ik altijd gehoopt heb te zien. De gelegenheid doet zich nu op. Ik maak +er gebruik van, en in afwachting van een schip, dat mij naar Europa +terugbrengt, zal ik dien vermaarden berg beklimmen."</p> + +<p>"Zooals gij wilt, geachte Paganel!" antwoordde lord Glenarvan, die niet +nalaten kon even te glimlagchen.</p> + +<p>En hij had regt om te glimlagchen.</p> + +<p>De Kanarische eilanden liggen niet ver van Madera. Slechts twee honderd +vijftig mijlen<a name="FNanchor_2_14" id="FNanchor_2_14"></a><a href="#Footnote_2_14" class="fnanchor">[2]</a> liggen tusschen de beide groepen, en die afstand +beteekende niet veel voor zulk een goed zeiler als de <i>Duncan</i>.</p> + +<p>Den 31<sup>sten</sup> Augustus, des namiddags ten twee ure, wandelden John Mangles +en Paganel op de kampanje. De Franschman bestormde zijn makker met +vragen over Chili; eensklaps viel de kapitein hem in de rede, en zeide, +terwijl hij in het zuiden een stip aan den gezigteinder aanwees: +"Mijnheer Paganel?"</p> + +<p>"Waarde kapitein!" antwoordde de geleerde.</p> + +<p>"Zie eens dezen kant uit. Bespeurt gij niets?..."</p> + +<p>"Niets."</p> + +<p>"Gij ziet een verkeerden kant uit. Gij moet niet naar den gezigteinder +zien, maar daarboven, in de wolken."</p> + +<p>"In de wolken? Of ik al zoek...."</p> + +<p>"Zie maar langs de buitenste punt van den boegspriet."</p> + +<p>"Ik zie niets."</p> + +<p>"Omdat gij niet zien wilt. In allen gevalle, gij begrijpt mij, en hoewel +wij er nog veertig mijlen van af zijn, is de piek van Teneriffe +duidelijk zigtbaar boven den gezigteinder."</p> + +<p>Of nu Paganel zien wilde of niet, moest hij het toch eenige uren later +wel toegeven, als hij zich ten minste niet voor blind wilde uitgeven.</p> + +<p>"Ziet gij ze eindelijk?" vroeg hem John Mangles.</p> + +<p>"Ja, ja! heel goed!" antwoordde Paganel. "En is dat nu," voegde hij er +op een toon van minachting bij, "is dat nu die beroemde piek van +Teneriffe!"</p> + +<p>"Dezelfde."</p> + +<p>"Zij schijnt niet heel hoog te zijn."</p> + +<p>"En toch is zij elf duizend voet boven den spiegel der zee verheven."</p> + +<p>"Dan is de Mont-Blanc toch hooger."</p> + +<p>"Dat kan wel zijn; maar als het op klimmen aankomt, zult gij haar +misschien hoog genoeg vinden."</p> + +<p>"O! welk nut zou er in steken om haar te beklimmen na Von Humboldt en +Beauplan? Een groot genie, die Von Humboldt! Hij heeft dezen berg +bestegen; hij heeft er een beschrijving van gegeven, die niets te +wenschen overlaat; hij heeft zijn vijf gordels onderzocht: den gordel +der wijnstokken, den gordel der laurierboomen, den gordel der +pijnboomen, den gordel der alpenkruiden, en eindelijk den gordel der +onvruchtbaarheid. Hij heeft den voet gezet op het bovenste puntje der +bergspits, waar niet eens ruimte genoeg was om te gaan zitten. Van den +top des bergs omvatte zijn blik een ruimte, gelijk aan het vierde +gedeelte van Spanje. Vervolgens heeft hij den vulkaan tot in zijn +binnenste doorzocht en den bodem van den uitgebranden krater betreden. +Nu vraag ik maar, wat er na dien grooten man voor mij nog te doen is?"</p> + +<p>"Gij hebt gelijk," antwoordde John Mangles, "de nalezing is zeer +schraal. Het is jammer; want gij zult u deerlijk vervelen, als gij in de +haven van Teneriffe op een schip moet wachten. Gij moet niet op +verstrooijing rekenen."</p> + +<p>"Behalve op mijn eigen verstrooidheid," zeide Paganel lagchende. "Maar, +waarde Mangles! leveren de Kaap-Verdische eilanden geen belangrijke +ankerplaatsen op?"</p> + +<p>"Wel zeker. Niets is gemakkelijker dan te Villa da Praïa een schip te +vinden."</p> + +<p>"Om nog niet eens te spreken van een ander voordeel, dat ook niet te +versmaden is," antwoordde Paganel, "namelijk, dat de Kaap-Verdische +eilanden digt bij den Senegal liggen, waar ik landgenooten zal +aantreffen. Ik weet wel, dat men die groep niet zeer belangrijk, woest +en ongezond noemt; maar in het oog van den aardrijkskundige is alles +wetenswaardig. Zien is ook een wetenschap. Er zijn menschen, die niet +kunnen zien, en die met evenveel verstand als een schaaldier rondreizen. +Maar gij moogt vrij gelooven, dat ik niet tot die soort behoor."</p> + +<p>"Gij kunt doen, zooals gij verkiest, mijnheer Paganel!" antwoordde John +Mangles; "ik ben zeker, dat de aardrijkskunde veel winnen zal bij uw +verblijf op de Kaap-Verdische eilanden. Wij moeten er toch binnenloopen +om kolen in te nemen. Uw ontscheping zal ons dus geen oponthoud +veroorzaken."</p> + +<p>Nu gaf de kapitein de noodige bevelen om bewesten de Kanarische eilanden +te varen; de beroemde piek liet men aan bakboordszijde liggen, en haar +snellen loop voortzettende sneed de <i>Duncan</i> den 2<sup>den</sup> September, des +morgens ten vijf ure, den kreeftskeerkring. Nu begon het weder te +veranderen. Het was de vochtige en drukkende lucht van den regentijd, +"le tempo das aguas", zooals de Spanjaarden zeggen; een jaargetijde, dat +wel lastig is voor de reizigers, maar zeer welkom voor de bewoners der +afrikaansche eilanden, die geen boomen en bij gevolg ook gebrek aan +water hebben. De holle zee verhinderde de passagiers om op het dek te +komen; maar de gesprekken in de algemeene kamer waren er niet minder +levendig om.</p> + +<p>Den 3<sup>den</sup> September begon Paganel zijn goed bijeen te zoeken; want zijn +ontscheping was op til. De <i>Duncan</i> manoeuvreerde tusschen de +Kaap-Verdische eilanden; zij voer voorbij het Zout-eiland, een waren +zandheuvel, onvruchtbaar en verlaten; na groote koraalbanken voorbij +gestevend te zijn, had zij het eiland San Jago dwars van zich af, dat +van het noorden naar het zuiden doorsneden wordt door een keten +basaltbergen, die in twee hooge toppen uitloopen. Vervolgens liep John +Mangles de baai van Villa-Praïa in, en ankerde weldra voor de stad op +acht vademen diepte. Het was een verschrikkelijk weer en de branding was +zeer hevig, hoewel de baai tegen den zeewind beschut was. Het +stortregende, zoodat men ter naauwernood de stad zien kon, die op een +rijzende vlakte gebouwd is, die tegen drie honderd voet hooge +vulkanische voorbergen leunt. Het eiland leverde door die dikke gordijn +van regen heen een akelig gezigt op.</p> + +<p>Lady Helena kon haar plan om de stad te bezoeken niet volvoeren; het +innemen van de kolen had met de grootste moeite plaats. De passagiers +der <i>Duncan</i> moesten dus onder de kampanje blijven, terwijl lucht en zee +haar water in een onuitsprekelijke verwarring met elkaar vermengden. Het +weder was natuurlijk het eenige onderwerp der gesprekken aan boord. +Ieder zeide er het zijne van, behalve de majoor, die met volkomene +onverschilligheid zelfs een algemeenen zondvloed zou bijgewoond hebben. +Paganel liep het hoofd schuddende heen en weer.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill08" id="ill08"></a> +<img src="images/070.jpg" width="400" alt="Het eiland leverde door die dikke gordijn van regen heen +een akelig gezigt op." title="" /> +<span class="caption2">Het eiland leverde door die dikke gordijn van regen heen +een akelig gezigt op.</span> +</div> + +<p>"Het wordt er om gedaan, geloof ik," zeide hij.</p> + +<p>"Het is zeker" antwoordde Glenarvan, "dat de elementen zich tegen ons +verklaren."</p> + +<p>"Ik zal er mij toch niet aan storen."</p> + +<p>"Gij kunt toch niet in zulk een regenbui aan land gaan," zeide lady +Helena.</p> + +<p>"Voor mij is het niets, mevrouw! Ik ben alleen bang voor mijn bagage en +mijn instrumenten. Alles zal bedorven worden."</p> + +<p>"Er is alleen maar gevaar bij het ontschepen," hernam Glenarvan. "Eens +te Villa-Praïa zijnde, kunt gij wel onder dak komen. De zindelijkheid +laat zeker wel wat te wenschen over en het gezelschap van apen en +zwijnen is juist niet bijzonder aangenaam. Maar een reiziger moet daar +niet op zien. Bovendien moogt gij verwachten, dat gij binnen zeven of +acht maanden wel een schip zult vinden, dat u naar Europa brengt."</p> + +<p>"Zeven of acht maanden!" riep Paganel.</p> + +<p>"Op zijn allerminst. De Kaap-Verdische eilanden worden in den regentijd +niet druk door schepen bezocht. Maar gij zult uw tijd nuttig kunnen +besteden. Deze archipel is nog weinig bekend. Er is nog niet veel gedaan +aan de plaatsbeschrijving, aan het onderzoek van het klimaat en de +bewoners en aan de hoogtemeting."</p> + +<p>"Gij zult den loop der stroomen kunnen nagaan," zeide lady Helena.</p> + +<p>"Er zijn geen stroomen, mevrouw!" antwoordde Paganel.</p> + +<p>"Van de rivieren dan!"</p> + +<p>"Die zijn er evenmin."</p> + +<p>"Van de beken dan?"</p> + +<p>"Die zijn er ook niet."</p> + +<p>"Goed!" sprak de majoor, "dan kunt gij de wouden doorkruisen."</p> + +<p>"Om bosschen te maken, moeten er boomen zijn; maar die zijn er niet."</p> + +<p>"Een mooi land!" riep de majoor.</p> + +<p>"Troost u, waarde Paganel!" zeide nu Glenarvan, "de bergen blijven toch +nog over."</p> + +<p>"O! die zijn maar laag en leveren niets belangrijks op, mylord! En +bovendien, dat werk is reeds verrigt."</p> + +<p>"Reeds verrigt!" zeide Glenarvan.</p> + +<p>"Ja! zoo gaat het mij meestal. Stond ik op de Kanarische eilanden voor +het werk van Von Humboldt, hier heb ik een anderen voorganger gehad, den +geoloog Charles Sainte-Claire-Deville!"</p> + +<p>"Maar dat is onmogelijk!"</p> + +<p>"En toch is het zoo," antwoordde Paganel op een verdrietigen toon. "Deze +geleerde was aan boord der oorlogskorvet <i>la Décidée</i>, toen zij de +Kaap-Verdische eilanden aandeed; hij heeft den belangrijksten top der +geheele groep, den vulkaan van het eiland Fogo, bezocht. Wat blijft er +nu voor mij over?"</p> + +<p>"Maar dat is toch wat te zeggen," antwoordde lady Helena. "Wat zult gij +nu doen, mijnheer Paganel?"</p> + +<p>Paganel zweeg eenige oogenblikken stil.</p> + +<p>"Gij hadt zeker beter gedaan met te Madera aan land te gaan, al is er +geen wijn meer!" hernam Glenarvan.</p> + +<p>De geleerde secretaris van het aardrijkskundig genootschap zeide hier +niets op.</p> + +<p>"Ik zou maar wachten," zeide de majoor op een toon, alsof hij wilde +zeggen: "ik zou niet wachten."</p> + +<p>"Waarde Glenarvan!" hernam nu Paganel, "waar denkt gij nu binnen te +loopen?"</p> + +<p>"O, eerst te Concepcion"</p> + +<p>"Drommels! dat is een heel eind uit de buurt van Indië."</p> + +<p>"Wel neen! zoodra gij voorbij kaap Hoorn zijt, komt gij er hoe langer +hoe digter bij."</p> + +<p>"Dat zou nog te bezien staan."</p> + +<p>"Bovendien," hernam Glenarvan met een ernstig gezigt, "als men naar +Indië gaat, komt het er niet op aan of het Oost- of West-Indië is."</p> + +<p>"Nu nog mooijer."</p> + +<p>"Zonder nog te rekenen, dat de bewoners der pampa's van Patagonië even +goed Indianen zijn als de inboorlingen van Pendsjaub."</p> + +<p>"Drommels, mylord!" riep Paganel, "zulk een redeneering zou nooit in mij +opgekomen zijn!"</p> + +<p>"En dan, waarde Paganel! men kan de gouden medaille overal verdienen; er +is overal wat te doen, wat te zoeken, wat te ontdekken, op de +Cordillera's zoowel als in het gebergte van Thibet."</p> + +<p>"Maar de loop van den Yarou-Dzangbo-Tchou?"</p> + +<p>"Wel, neem de Rio Colorado in zijn plaats! Dat is een weinig bekende +rivier, die op de kaart wel wat al te willekeurig door de +aardrijkskundigen wordt aangewezen."</p> + +<p>"Ik weet het, waarde lord! er is een fout in van verscheidene graden. O! +ik twijfel niet of het aardrijkskundig genootschap zou mij, als ik er om +gevraagd had, even gaarne naar Patagonië als naar Indië gezonden hebben. +Maar daaraan heb ik niet gedacht!"</p> + +<p>"Het gevolg van uw gewone verstrooidheid."</p> + +<p>"Kom, mijnheer Paganel! ga maar met ons mede!" zeide lady Helena op een +vleijenden toon.</p> + +<p>"En mijn zending dan, mevrouw!"</p> + +<p>"Ik waarschuw u, dat wij door de straat van Magellaan zullen varen," +hernam Glenarvan.</p> + +<p>"Mylord! gij zijt een verzoeker."</p> + +<p>"Ik voeg er bij, dat wij Hongerhaven zullen bezoeken."</p> + +<p>"Hongerhaven!" riep de Franschman, die aan alle kanten bestormd werd, +"die haven, welke zoo beroemd is in de jaarboeken der aardrijkskunde!"</p> + +<p>"Bedenk ook eens, mijnheer Paganel!" hervatte lady Helena, "dat gij het +regt zult hebben om bij deze onderneming den naam van Frankrijk te paren +aan dien van Schotland!"</p> + +<p>"Ja, zonder twijfel!"</p> + +<p>"Een aardrijkskundige kan ons van dienst zijn op onzen togt, en is er +iets schooners, dan de wetenschap dienstbaar te maken aan de +menschlievendheid?"</p> + +<p>"Goed gezegd, mevrouw!"</p> + +<p>"Geloof mij. Laat het toeval of liever de Voorzienigheid begaan. Doe +gelijk wij. Zij heeft ons dit document toegezonden; wij zijn vertrokken. +Zij werpt u op de <i>Duncan</i>, verlaat ze niet meer."</p> + +<p>"Mag ik u eens iets zeggen, mijne vrienden?" hernam nu Paganel, "gij +hebt grooten lust om mij hier te houden!"</p> + +<p>"En gij om hier te blijven, Paganel!" antwoordde Glenarvan.</p> + +<p>"Juist geraden!" riep de geleerde aardrijkskundige; "maar ik vreesde +onbescheiden te zijn!"</p> + + + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_1_13" id="Footnote_1_13"></a><a href="#FNanchor_1_13"><span class="label">[1]</span></a> Een pijp is gelijk aan vijftig vaten.</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_2_14" id="Footnote_2_14"></a><a href="#FNanchor_2_14"><span class="label">[2]</span></a> Omtrent negentig uren.</p></div> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="IX" id="IX"></a>IX.</h3> + +<h3>De straat van Magellaan.</h3> + + +<p>Er heerschte een algemeene vreugde aan boord, toen men het besluit van +Paganel vernam. De jonge Robert vloog hem met een veelzeggende +levendigheid om den hals. Het scheelde weinig, of de waardige secretaris +was achterover gevallen. "Een ruwe knaap," zeide hij, "ik zal hem +aardrijkskunde leeren."</p> + +<p>Daar John Mangles op zich nam om een zeeman, Glenarvan om een moedig +man, de majoor om een koelbloedigen jongen, Helena om een goed en +edelmoedig mensch, Mary Grant om een dankbaren kweekeling van zulke +meesters van hem te maken, kon het niet anders of hij moest eenmaal een +volmaakt "gentleman" worden.</p> + +<p>De <i>Duncan</i> had spoedig den noodigen voorraad kolen aan boord, waarna +zij die treurige streken verliet, den koers westwaarts naar de kust van +Brazilië rigtte, en den 7<sup>den</sup> September, na met een frissche koelte uit +het noorden de linie gepasseerd te zijn, in het zuidelijk halfrond kwam.</p> + +<p>De reis ging dus tot nog toe zeer goed; iedereen had goeden moed. Op +dezen togt ter opsporing van kapitein Grant scheen de kans op een goeden +uitslag dagelijks grooter te worden. De kapitein koesterde wel het +meeste vertrouwen. Maar zijn vertrouwen vloeide vooral voort uit zijn +hartewensch om miss Mary gelukkig en getroost te zien. Hij had een +bijzondere belangstelling voor dat meisje opgevat, en verborg dat gevoel +zoo goed, dat behalve Mary Grant en hij zelf, iedereen aan boord van de +<i>Duncan</i> het bemerkte.</p> + +<p>De geleerde aardrijkskundige was waarschijnlijk de gelukkigste mensch op +het zuidelijk halfrond; hij bragt den geheel en dag door met de kaarten +te bestudeeren, die hij op de tafel in de algemeene kamer uitspreidde, +waaruit dagelijks geschil ontstond met Olbinett, die de tafel niet kon +dekken. Maar Paganel had al de bewoners der kampanje op zijn hand, +behalve den majoor, die zeer onverschillig was voor aardrijkskundige +vraagstukken, vooral tegen etenstijd. Ook had hij een heelen hoop zeer +geschonden boeken in de koffers van den eersten stuurman gevonden, en +daaronder eenige spaansche werken, hetgeen hem op den inval bragt om de +taal van Cervantes, welke niemand aan boord magtig was, te gaan leeren. +Dat zou zijn nasporingen op de chilische kust gemakkelijk maken. Wegens +zijn aanleg voor het leeren van talen, twijfelde hij geenszins of hij +zou die nieuwe taal vloeijend kunnen spreken bij zijn komst te +Concepcion. Hij leerde dan ook met veel ijver, en onophoudelijk hoorde +men hem allerlei onzamenhangende lettergrepen mompelen.</p> + +<p>In zijn uren van uitspanning verzuimde hij niet om den jongen Robert +praktisch te onderrigten, en vertelde hij hem de geschiedenis van die +kusten, welke de <i>Duncan</i> zoo snel naderde.</p> + +<p>Het was den 10<sup>den</sup> September, en men bevond zich toen op 5°37' breedte en +31°15' lengte. Op dien dag vernam Glenarvan iets, dat zelfs geleerder +menschen misschien niet weten. Paganel vertelde de geschiedenis van +Amerika, en om op de groote zeevaarders te komen, wier spoor het jagt nu +volgde, begon hij bij Christophorus Columbus; hij eindigde met te +zeggen, dat de beroemde Genuees gestorven was, zonder te weten, dat hij +een nieuwe wereld ontdekt had.</p> + +<p>Niemand zijner hoorders wilde dit gelooven. Paganel bleef het echter +volhouden.</p> + +<p>"Niets is zekerder," voegde hij er bij. "Ik wil den roem van Columbus +niet verminderen; maar het feit is bewezen. Tegen het einde der +vijftiende eeuw hield slechts ééne gedachte alle geleerden bezig: de +gemeenschap met Azië gemakkelijker te maken, en het Oosten te zoeken +langs westelijke wegen; in een woord, om langs den kortsten weg naar +"het land der specerijen" te gaan. Columbus beproefde het. Hij deed vier +reizen; hij deed Amerika aan op de kusten van Cumana, Honduras, +Mosquitos, Nicaragua, Veragua, Costa-Rica en Panama, zag dat alles aan +voor Japan en China, en stierf zonder kennis te dragen van het groote +vastland, dat niet eens zijn naam zou dragen!"</p> + +<p>"Ik wil u wel gelooven, waarde Paganel!" antwoordde Glenarvan; "maar gij +zult mij toch zeker mijn verwondering niet ten kwade duiden, evenmin als +mijn verlangen om te weten, welke zeevaarders dan wel de waarheid +aangaande de ontdekkingen van Columbus aan den dag hebben gebragt."</p> + +<p>"Zijne opvolgers: Ojeda, die hem reeds op zijne reizen vergezeld had, +zoowel als Vincentius Pinzon, Vespucius, Mendoza, Bastidas, Cabral, +Solis, Balboa. Deze zeevaarders zeilden langs de oostkust van Amerika; +zij bepaalden haar zuidelijke grenzen en werden, nu reeds drie honderd +zestig jaar geleden, door dezelfde strooming medegevoerd, die ons +voortdrijft! Ziet, mijne vrienden! wij zijn de linie gepasseerd op +dezelfde plaats, waar Pinzon haar in het laatst der vijftiende eeuw +passeerde, en wij naderen den achtsten graad zuiderbreedte, waaronder +hij de braziliaansche kust aantrof. Een jaar later kwam de Portugees +Cabral tot aan de haven Seguro. Vespucius ging later op zijn derden togt +in 1502 nog verder zuidwaarts. In 1508 verbonden zich Vincentius Pinzon +en Solis om de kusten van Amerika te onderzoeken, en in 1514 ontdekte +Solis den mond der Rio de la Plata, waar hij door de inboorlingen +verslonden werd, zoodat aan Magellaan de eer te beurt viel van de aarde +rond te reizen. Die groote zeevaarder vertrok in 1519 met vijf +vaartuigen, volgde de kusten van Patagonië, ontdekte de haven Désiré, de +haven San-Julian, waar hij een geruimen tijd bleef liggen, vond op twee +en vijftig graden breedte de straat der Elf duizend Maagden, die naar +hem zou genoemd worden, en kwam den 28<sup>sten</sup> November 1520 in de Stille +Zuidzee. O! welk een blijdschap moest hij gevoelen, en welke ontroering +zal zijn hart hebben doen kloppen, toen hij aan den gezigteinder een +nieuwe zee zag fonkelen onder de stralen der zon!"</p> + +<p>"Ja, mijnheer Paganel!" riep Robert Grant uit, die opgetogen was van +geestdrift door de woorden van den aardrijkskundige, "daar zou ik gaarne +bij geweest zijn!"</p> + +<p>"Ik ook, mijn jongen! en ik zou zulk een gelegenheid niet hebben laten +ontglippen, als de hemel mij drie honderd jaar vroeger had laten geboren +worden!"</p> + +<p>"Dat zou jammer voor ons geweest zijn, mijnheer Paganel!" antwoordde +lady Helena; "want dan zoudt gij ons nu op de kampanje der <i>Duncan</i> die +geschiedenis niet vertellen."</p> + +<p>"Een ander zou het in mijne plaats gedaan hebben, mevrouw! en hij zou er +bijgevoegd hebben, dat de kennismaking met de westkust te danken is aan +de gebroeders Pizarro. Deze stoutmoedige gelukzoekers waren groote +stedenstichters. Cusco, Quito, Lima, Santiago, Villarica, Valparaiso en +Concepcion, waar de <i>Duncan</i> ons heenbrengt, zijn hun werk. Te dien +tijde sloten de ontdekkingen van Pizarro zich aan bij die van Magellaan, +en de geheele amerikaansche kust kwam op de kaarten voor, tot groot +genoegen van de geleerden der oude wereld."</p> + +<p>"En ik," zeide Robert, "zou nog niet tevreden geweest zijn."</p> + +<p>"Waarom niet?" vroeg Mary, terwijl zij haar broeder aanzag, die +opgewonden werd bij het verhaal van die groote ontdekkingen.</p> + +<p>"Ja, jongenlief! waarom niet?" vroeg lord Glenarvan met een bemoedigend +glimlachje.</p> + +<p>"Omdat ik had willen weten, wat er aan gene zijde der straat van +Magellaan lag."</p> + +<p>"Bravo, vriendje!" antwoordde Paganel, "en ik had ook willen weten of +het vastland tot aan de pool liep, dan wel of er een opene zee bestond, +zooals Drake, een uwer landgenooten, mylord! vooronderstelde. Het is dus +stellig zeker, dat als Robert Grant en Jacques Paganel in de zeventiende +eeuw geleefd hadden, zij zich met Schouten en Lemaire ingescheept zouden +hebben, twee Nederlanders, die zeer begeerig waren om de oplossing van +dat aardrijkskundig raadsel te vinden."</p> + +<p>"Waren het geleerden?" vroeg lady Helena.</p> + +<p>"Neen! maar stoute handelaars, die zich weinig bekommerden om de +wetenschappelijke zijde der ontdekkingen. Er bestond toen in Holland een +Oost-Indische Compagnie, die alleen het regt had om door de straat van +Magellaan handel te drijven. Daar nu te dien tijde geen andere doortogt +bekend was om langs de wegen van het westen naar Azië te komen, was de +alleenhandel het gevolg van dat voorregt. Menige handelaren wilden +daarom dat monopolie nutteloos maken door een andere straat te +ontdekken, en daaronder behoorde een zekere Isaac Lemaire, een schrander +en bekwaam man. Hij rustte met eenige burgers van Hoorn twee schepen uit +onder bevel van zijn neef, Jacob Lemaire, en van Schouten, een goed +zeeman, te Hoorn geboren. Die stoute zeereizigers zeilden in de maand +Junij van het jaar 1615 uit, bijna een eeuw na Magellaan; zij ontdekten +de straat van Lemaire, tusschen het Vuurland en het Stateneiland, en den +12<sup>den</sup> Februarij 1616 zeilden zij om kaap Hoorn, die met meer regt dan +haar zuster, de kaap de Goede Hoop, den naam van Stormkaap verdiend zou +hebben."<a name="FNanchor_1_15" id="FNanchor_1_15"></a><a href="#Footnote_1_15" class="fnanchor">[1]</a></p> + +<p>"Ja zeker, daar had ik wel bij willen zijn!" riep Robert.</p> + +<p>"En gij zoudt uit de bron der levendigste aandoeningen geput hebben, +mijn jongen!" hernam Paganel, die hoe langer hoe opgewondener werd. +"Bestaat er wel een echter genoegen, een wezenlijker vermaak dan dat van +den zeevaarder, die zijne ontdekkingen op de scheepskaart aanteekent? +Hij ziet de landen allengs onder zijn oog ontstaan, eiland na eiland, +voorgebergte na voorgebergte, ja, om zoo te zeggen uit den schoot der +golven oprijzen! Eerst zijn de grenslijnen onduidelijk, afgebroken, +onzamenhangend! Hier een eenzame kaap, daar een afgelegen baai, verder +een golf, die zich in de ruimte verliest. Langzamerhand worden de +ontdekkingen volledig, de lijnen sluiten aan elkander, de punten op de +kaart maken plaats voor een streep; de baaijen dringen boogvormig in +bepaalde kusten, de kapen rusten op vaste oevers; eindelijk ontvouwt +zich het nieuwe vastland met zijn meren, rivieren en stroomen, zijn +bergen, dalen en vlakten, zijn dorpen, steden en hoofdsteden, in al zijn +schitterende pracht op de globe! Ach, mijne vrienden! een landontdekker +is waarlijk een uitvinder! Hij gevoelt al diens aandoeningen en +verrassingen! Maar nu is die mijn bijna uitgeput! Men heeft ten aanzien +van vastlanden of nieuwe werelden alles gezien, alles onderzocht, alles +uitgevonden, en wij, die zoo achteraan komen in de wetenschap der +aardrijkskunde, wij hebben niets meer te doen!"</p> + +<p>"Gij vergist u, waarde Paganel!" antwoordde Glenarvan.</p> + +<p>"En wat dan?"</p> + +<p>"Wat wij doen!"</p> + +<p>Intusschen vorderde de <i>Duncan</i> goed op den weg der Vespuciussen en +Magellaans. Op den 15<sup>den</sup> September passeerde zij den steenbokskeerkring, +en werd de steven naar den ingang der beroemde straat gerigt; +verscheidene malen bemerkte men de lage kusten van Patagonië, maar als +een lijn, die ter naauwernood aan den gezigteinder zigtbaar was; men +schatte den afstand op meer dan tien mijlen, en de sterke kijker van +Paganel gaf hem slechts een onduidelijk beeld van die amerikaansche +oevers.</p> + +<p>Den 25<sup>sten</sup> September was de <i>Duncan</i> op de hoogte der straat van +Magellaan. Zij stevende haar onbeschroomd in; de stoomschepen, die naar +de Stille Zuidzee gaan, geven meestal de voorkeur aan dezen weg, die +slechts drie honderd zes en zeventig mijlen<a name="FNanchor_2_16" id="FNanchor_2_16"></a><a href="#Footnote_2_16" class="fnanchor">[2]</a> lang is; de de grootste +schepen vinden overal diep water, zelfs op de ondiepten aan de oevers, +een uitmuntenden ankergrond, talrijke waterplaatsen, vischrijke +rivieren, een overvloed van wild in de bosschen, op twintig plaatsen +veilige en gemakkelijke havens, kortom duizend hulpmiddelen, die men te +vergeefs zoekt in de straat van Lemaire en bij de verschrikkelijke +rotsen van kaap Hoorn, waar onafgebroken orkanen en stormen heerschen.</p> + +<p>Gedurende de eerste uren van den togt, dat is te zeggen over een lengte +van zestig a tachtig mijlen, tot aan kaap Gregorius, zijn de kusten laag +en zandig. Jacques Paganel wilde geen enkel gezigtspunt of bijzonderheid +van de straat over het hoofd zien; de togt zou ter naauwernood zes en +dertig uren duren, en dat bewegelijk panorama van de beide oevers was +wel de moeite waard, die de geleerde nam, om het bij het heldere licht +der zuiderzon te bewonderen. Geen inwoner was op de noordelijke kust te +zien; alleen doolden eenige ellendige Vuurlanders op de kale rotsen van +het Vuurland.</p> + +<p>Paganel had dus het verdriet van geen Patagoniërs te zien. Dit speet hem +zeer, tot groot vermaak zijner reisgenooten.</p> + +<p>"Een Patagonië zonder Patagoniërs is geen Patagonië meer," zeide hij.</p> + +<p>"Geduld, waarde aardrijkskundige!" antwoordde hem Glenarvan, "wij zullen +Patagoniërs zien."</p> + +<p>"Ik ben er niet zeker van."</p> + +<p>"Maar zij bestaan toch," zeide lady Helena.</p> + +<p>"Ik betwijfel het zeer, mevrouw! ook zie ik er niet."</p> + +<p>"Die naam Patagoniërs, die in het spaansch "grootvoeten" beteekent, zal +toch wel niet aan denkbeeldige wezens gegeven zijn."</p> + +<p>"O! de naam doet er niets toe," antwoordde Paganel, die in zijn meening +bleef volharden om het gesprek aan den gang te houden, "bovendien weet +men om de waarheid te zeggen niet eens hoe zij heeten."</p> + +<p>"Nu nog mooijer!" riep Glenarvan. "Wist gij dat, majoor?"</p> + +<p>"Neen!" antwoordde Mac Nabbs, "en ik zou er geen schots pond voor geven +om het te weten."</p> + +<p>"En toch zult gij het hooren, onverschillige majoor!" hernam Paganel. +"Heeft Magellaan de inboorlingen dezer streken Patagoniërs genoemd, de +Vuurlanders noemen hen Tiremenen, de Chiliërs Cancalhues, de kolonisten +van de Carmen Tehuelches, de Araucaniërs Huiliches; Bougainville geeft +hun den naam van Chaouha, Falkner dien van Tehuelhets! Zich zelven geven +zij den algemeenen naam van Inaken! Nu vraag ik u, hoe men daaruit wijs +kan worden, en of een volk, dat zooveel namen heeft, bestaan kan!"</p> + +<p>"Daar valt niets tegen in te brengen!" antwoordde lady Helena.</p> + +<p>"Toegegeven!" hernam Glenarvan; "maar onze vriend Paganel zal toch, meen +ik, bekennen, dat zoo er al twijfel bestaat over den naam der +Patagoniërs, men het althans over hun lengte wel eens is!"</p> + +<p>"Nooit zal ik zoo iets bekennen," antwoordde Paganel.</p> + +<p>"Zij zijn groot," zeide Glenarvan.</p> + +<p>"Ik weet het niet."</p> + +<p>"Klein dan?" vroeg lady Helena.</p> + +<p>"Dat kan niemand zeggen."</p> + +<p>"Middelmatig dan?" zeide Mac Nabbs om alles in orde te brengen.</p> + +<p>"Ik weet het evenmin."</p> + +<p>"Dat gaat toch te ver!" riep Glenarvan "De reizigers, die hen gezien +hebben...."</p> + +<p>"De reizigers, die hen gezien hebben," antwoordde de aardrijkskundige, +"zijn het volstrekt niet eens. Magellaan zeide, dat zijn hoofd +naauwelijks tot hun gordel reikte."</p> + +<p>"Welnu!"</p> + +<p>"Ja maar Drake beweert, dat de Engelschen grooter zijn dan de grootste +Patagoniër!"</p> + +<p>"O! Engelschen! dat is mogelijk" antwoordde de majoor op een toon van +minachting; "maar als het Schotten waren."</p> + +<p>"Cavendish verzekert, dat zij groot en sterk zijn," hernam Paganel. +"Hawkins maakt er reuzen van. Lemaire en Schouten geven hun een lengte +van elf voet."</p> + +<p>"Goed! dat zijn geloofwaardige lieden," zeide Glenarvan.</p> + +<p>"Ja! even geloofwaardig als Wood, Narborough en Falkner, die bevonden +hebben, dat zij van eene middelmatige gestalte zijn. Wel is waar +verzekeren Byron, la Giraudais, Bougainville, Wallis en Carteret, dat de +Patagoniërs zes voet en zes duim lang zijn; maar de geleerde d'Orbigny, +die deze streken het best kent, geeft hun een gemiddelde lengte van vijf +voet en vier duim."</p> + +<p>"Maar," zeide lady Helena, "wat is nu de waarheid te midden van zooveel +tegenstrijdigheden?"</p> + +<p>"De waarheid, mevrouw!" antwoordde Paganel, "is, dat de Patagoniërs +korte beenen en een groot bovenlijf hebben. Men kan dus zijn gevoelen op +een grappige wijze uitdrukken door te zeggen, dat die menschen zes voet +lang zijn, als zij zitten, en maar vijf, wanneer zij staan."</p> + +<p>"Bravo! goed gezegd! mijn waarde geleerde!" antwoordde Glenarvan.</p> + +<p>"Tenzij zij niet bestaan," hernam Paganel; "hetgeen een einde aan het +verschil zou maken. Maar ten besluite, mijne Vrienden! voeg ik er deze +troostrijke opmerking bij, dat de straat van Magellaan prachtig is, ook +zonder Patagoniërs!"</p> + +<p>Op hetzelfde oogenblik voer de <i>Duncan</i> om het schiereiland Brunswijk, +tusschen twee prachtige panorama's. Zeventig mijlen voorbij kaap +Gregorius zag men aan stuurboordszijde het verbeterhuis van Punta Arena. +De Chilische vlag en de kerktoren vertoonden zich even tusschen de +boomen. Verderop liep de straat tusschen ontzagwekkende granietmassa's; +de bergen verscholen hun voet in de ontzaggelijke wouden, en verhieven +hun met eeuwige sneeuw bedekte kruinen tot in de wolken; ten zuidwesten +rees de berg Tarn tot een hoogte van zes duizend vijfhonderd voet op; de +avond viel, voorafgegaan door een lange schemering; het licht verdween +onmerkbaar met zachte schakeeringen; schitterende sterrebeelden werden +aan den hemel zigtbaar en het Zuiderkruis wees den zeevaarders de +rigting der zuidpool. Bij die verlichting door het schijnsel der +sterren, die de vuurtorens op de kusten der beschaafde landen vervangen, +zette het jagt, in weerwil van den nacht, zijn reis moedig voort, zonder +het anker te werpen in een der menigvuldige baaijen op den oever; +dikwijls raakte de top der ra de takken van de beuken der +zuidpoolgewesten aan, die over de golven uitstaken; dikwijls ook bragt +de schroef beweging in het water der groote rivieren, door de ganzen, +eenden, snippen en talingen en de andere gevederde waterbewoners wakker +te maken. Weldra vertoonden zich puinhoopen en eenige ingestorte +gebouwen, waaraan de nacht een grootsch voorkomen gaf. Het waren de +treurige overblijfselen eener verlatene kolonie, wier naam eeuwig verzet +zal aanteekenen tegen de vruchtbaarheid dezer kusten en den rijkdom aan +wild dier wouden. De <i>Duncan</i> liep voorbij Hongerhaven.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill09" id="ill09"></a> +<img src="images/084.jpg" width="400" alt="... dikwijls raakte de top der ra de takken van de beuken der +zuidpoolgewesten aan, die over de golven uitstaken..." title="" /> +<span class="caption2">... dikwijls raakte de top der ra de takken van de beuken der +zuidpoolgewesten aan, die over de golven uitstaken...</span> +</div> + +<p>Hier had de Spanjaard Sarmiento zich in 1581 met vier honderd +uitgewekenen neergezet; hij stichtte er de stad San-Felipe; een +verschrikkelijke koude teisterde de kolonie, de hongersnood doodde +degenen, die de winter had gespaard, en in 1587 vond de kaper Cavendish +den laatste dier vier honderd ongelukkigen, die van honger stierf op de +puinhoopen eener stad, die wel zes eeuwen oud scheen en toch maar zes +jaren bestaan had.</p> + +<p>De <i>Duncan</i> stevende voorbij die woeste oevers; bij zonsopgang bevond +zij zich in het midden der naauwe kanalen, tusschen wouden van beuken, +esschen en berken, waarboven groene koepels, heuveltjes met weelderige +hulst begroeid en scherpe rotspunten uitstaken, waaronder de obelisk van +Buckland zich tot een aanzienlijke hoogte verhief. Men voer voorbij den +ingang der St.-Nicolaasbaai, vroeger door Bougainville de baai der +Franschen genoemd; in de verte dartelden kudden groote robben en +walvisschen, althans naar de waterstralen te oordeelen, die op een +afstand van vier mijlen zigtbaar waren. Eindelijk voer men om kaap +Froward, die nog geheel bedekt was met het ijs van den vorigen winter. +Aan de overzijde der straat verhief zich op Vuurland de berg Sarmiento +ter hoogte van zes duizend voet, een verbazende opeenhooping van rotsen +door stapels wolken gescheiden, die als het ware een archipel van in de +lucht drijvende eilandjes vormden.</p> + +<p>Het eigenlijke vastland van Amerika eindigt bij kaap Froward; want kaap +Hoorn is slechts een afgezonderde rots in zee op zes en vijftig graden +breedte.</p> + +<p>Voorbij dit punt wordt de straat ingeklemd tusschen het schiereiland +Brunswijk en het Desolations-eiland, dat zich in de lengte tusschen +duizend eilandjes uitstrekt, als een ontzaggelijke walvisch, die op +strandkeitjes is aangespoeld. Welk een verschil tusschen dit +verbrokkelde uiteinde van Amerika, en de sierlijke en nette punten van +Afrika, Australië of Indië! Door welke onbekende overstrooming zou toch +wel dat ontzaggelijke voorgebergte zoo tusschen twee zeeën geklemd en +tot stof vergruisd zijn?</p> + +<p>Nu volgde op de vruchtbare oevers een naakte kuststrook, met een woest +voorkomen, ingevreten door de duizenden stroompjes van dezen verwarden +doolhof. Zonder zich te vergissen noch te aarzelen volgde de <i>Duncan</i> de +grillige kronkelingen, terwijl zij de door de rotsen gescheurde nevels +met haar rookwolken vermengde. Zonder haar vaart te vertragen stoomde +zij voorbij eenige spaansche factorijen, die op deze verlatene oevers +waren opgerigt. Bij kaap Tamar werd de straat breeder; het jagt had nu +de noodige ruimte om de steile kust der Narborough eilanden om te varen, +en naderde den zuidelijken oever. Zes en dertig uren eindelijk nadat het +de straat was ingestoomd, ontdekte men de rots van kaap Pilares op de +uiterste punt van Desolations-eiland. Een onmetelijke, opene, fonkelende +zee breidde zich voor den steven uit, en terwijl Jacques Paganel haar +met een gebaar van geestdrift begroette, voelde hij zich even aangedaan +als Ferdinand Magellaan zelf was, toen de <i>Trinitad</i><a name="FNanchor_3_17" id="FNanchor_3_17"></a><a href="#Footnote_3_17" class="fnanchor">[3]</a> zich boog onder +de koelte van de Stille Zuidzee.</p> + + + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_1_15" id="Footnote_1_15"></a><a href="#FNanchor_1_15"><span class="label">[1]</span></a> De onverschrokken reizigers moesten hun onderneming duur +boeten. Op Java komende, werd hun door den gouverneur-generaal +aangezegd, dat zij tegen het octrooi, aan de Oost-Indische maatschappij +verleend, gezondigd hadden, en hij hen als zeeroovers moest beschouwen +en hun schepen verbeurd verklaren. De V.</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_2_16" id="Footnote_2_16"></a><a href="#FNanchor_2_16"><span class="label">[2]</span></a> 130 uren.</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_3_17" id="Footnote_3_17"></a><a href="#FNanchor_3_17"><span class="label">[3]</span></a> Het schip, waarop Magellaan zich bevond.</p></div> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="X" id="X"></a>X.</h3> + +<h3>De zeven en dertigste parallel.</h3> + + +<p>Acht dagen na het omvaren van kaap Pilares, stoomde de <i>Duncan</i> de baai +van Talcahuano binnen, een prachtige inham van twaalf mijlen lang en +negen breed. Het was heerlijk weder. Van November tot Maart ziet men in +deze streek geen wolkje aan de lucht, en waait er onafgebroken een +zuidewind langs deze, door de keten der Andes beschutte kust. Op bevel +van Edward Glenarvan had John Mangles het digt onder den Chiloë-archipel +en de tallooze brokstukken van het amerikaansche vastland gehouden. Het +een of ander strandgoed, gebroken sparren, een door menschenhanden +bewerkt stuk hout kon voor de <i>Duncan</i> een spoor van de schipbreuk zijn, +maar er was niets te zien, en het jagt zijn weg vervolgende ankerde in +de haven van Talcahuano, twee en veertig dagen nadat het de mistige +wateren der Clyde had verlaten.</p> + +<p>Terstond liet Glenarvan zijn sloep in zee brengen, en door Paganel +gevolgd stapte hij aan den voet van het paalwerk aan land. Van de +gelegenheid gebruik makende wilde de geleerde aardrijkskundige zich van +de spaansche taal bedienen; maar tot zijn groote verbazing kon hij zich +niet door de inboorlingen doen verstaan.</p> + +<p>"Ik heb den klemtoon nog niet," zeide hij.</p> + +<p>"Kom, ga mede naar het tolkantoor," antwoordde lord Glenarvan.</p> + +<p>Door middel van eenige engelsche woorden vereenigd met de gebarentaal +vertelde men hun daar, dat de britsche consul te Concepcion woonde. Het +was een rit van een uur. Glenarvan vond gemakkelijk twee vlugge paarden +en spoedig waren Paganel en hij binnen de muren dier groote stad, die +haar ontstaan had te danken aan den ondernemenden geest van Valdivia, +den wakkeren medgezel der Pizarro's.</p> + +<p>Hoezeer was haar oude luister getaand! Dikwijls door de inboorlingen +geplunderd, in 1819 in den asch gelegd en verwoest, zoodat de muren nog +zwart waren van den rook, reeds door Talcahuano overvleugeld, telde zij +naauwelijks acht duizend zielen. De straten veranderden in weilanden +onder de trage schreden der inwoners. Geen handel werd er meer gedreven, +de nijverheid bestond niet meer, het doen van zaken was onmogelijk +geworden. De luit klonk op ieder balkon; smachtende liederen drongen +door de tralievensters, en Concepcion, die oude stad van mannen, was een +dorp van vrouwen en kinderen geworden.</p> + +<p>Glenarvan had weinig lust om de oorzaken van dat verval op te sporen, +hoewel Jacques Paganel het gesprek op dit onderwerp bragt, en zonder een +oogenblik te verzuimen begaf hij zich naar de woning van den heer J.R. +Bentock, consul van Hare Britsche Majesteit. Deze ontving hem zeer +beleefd en na de geschiedenis van kapitein Grant vernomen te hebben, nam +hij op zich om langs de geheele kust onderzoek te doen.</p> + +<p>De vraag of de driemaster <i>Britannia</i> langs de kusten van Chili of +Araucanië naar de zeven en dertigste parallel was gestevend, werd +ontkennend beantwoord.</p> + +<p>Noch deze consul noch die der andere natiën had eenig berigt betreffende +een voorval van dien aard ontvangen. Glenarvan gaf den moed niet op. Hij +kwam te Talcahuano terug, en tijd, moeite noch geld ontziende, zond hij +agenten langs de kust uit. Die nasporingen waren te vergeefsch. Het +naauwkeurigst onderzoek bij de kustbewoners in het werk gesteld leverde +geen uitkomst op. Men moest hieruit besluiten, dat er geen spoor van de +schipbreuk der <i>Britannia</i> was overgebleven.</p> + +<p>Nu gaf Glenarvan zijn reisgenooten kennis van den ongelukkigen uitslag +zijner pogingen. Mary Grant en haar broeder konden hun droefheid niet +verbergen. Het was nu zes dagen na de aankomst der <i>Duncan</i> te +Talcahuano. De passagiers waren in de bovenhut bijeen. Lady Helena +troostte, niet met woorden,—want wat zou zij hebben kunnen +zeggen?—maar door haar liefkozingen de beide kinderen van den kapitein. +Jacques Paganel had het document weder in handen genomen, en beschouwde +het zoo oplettend, alsof hij er nieuwe geheimen aan had willen +ontrukken. Dit duurde reeds een uur lang, toen Glenarvan hem aansprak.</p> + +<p>"Paganel! ik doe een beroep op uwe schranderheid. Hebben wij een +verkeerde uitlegging aan dit document gegeven? Is de zin dezer woorden +niet logisch?"</p> + +<p>Paganel gaf geen antwoord. Hij dacht na.</p> + +<p>"Vergissen wij ons in het vermoedelijk tooneel der ramp?" hernam +Glenarvan. "Moet zelfs de onoplettendste hier geen Patagonië lezen?"</p> + +<p>Paganel bleef nog altijd zwijgen.</p> + +<p>"Eindelijk," zeide Glenarvan, "pleit het woord <i>Indiaan</i> ook niet voor +ons gevoelen?"</p> + +<p>"Wel zeker!" antwoordde Mac Nabbs.</p> + +<p>"En is het dan niet duidelijk, dat de sohipbreukelingen, toen zij deze +regelen schreven, verwachtten gevangenen te worden door de Indianen?"</p> + +<p>"Wacht even, waarde lord!" antwoordde Paganel eindelijk; "al zijn uwe +andere gevolgtrekkingen juist, deze laatste is dunkt mij niet +aannemelijk."</p> + +<p>"Wat bedoelt gij daarmede?" vroeg lady Helena, terwijl allen hun blikken +op den aardrijkskundige rigtten.</p> + +<p>"Ik wil zeggen," antwoordde Paganel met bijzonderen nadruk, "dat +kapitein Grant <i>thans gevangen is bij de Indianen</i>, en wat meer is, het +document laat niet toe om daaraan te twijfelen."</p> + +<p>"Verklaar u, mijnheer!" zeide miss Grant.</p> + +<p>"Niets is gemakkelijker, lieve Mary! lees maar op het document <i>zijn +gevangen</i> in plaats van <i>zullen gevangen zijn</i>, en alles is duidelijk."</p> + +<p>"Maar dat is onmogelijk!" riep lord Edward.</p> + +<p>"Onmogelijk! En waarom, mijn edele vriend?" vroeg Paganel glimlagchend.</p> + +<p>"Omdat de flesch in zee moet geworpen zijn, toen het schip tegen de +rotsen verbrijzeld werd. Daaruit volgt noodzakelijk, dat de graden +lengte en breedte betrekking hebben op de plaats der schipbreuk."</p> + +<p>"Daar is niet het minste bewijs voor," antwoordde Paganel met drift, "en +ik zie niet in, waarom de schipbreukelingen, nadat de Indianen hen tot +in het binnenland hadden gesleept, geen poging zouden aangewend hebben +om door middel van deze flesch de plaats hunner gevangenschap te doen +kennen."</p> + +<p>"Heel eenvoudig, waarde Paganel! omdat er, als men een flesch in zee wil +werpen, toch een zee moet zijn!"</p> + +<p>"Of, als er geen zee is," gaf Paganel ten antwoord, "rivieren, die er in +uitloopen!"</p> + +<p>Dit onverwachte en toch zeer aannemelijke antwoord deed allen van +verbazing zwijgen. Het vuur, dat in de oogen zijner toehoorders +schitterde, bewees Paganel, dat allen zich aan een nieuwe hoop +vastklemden. Lady Helena verbrak het eerst de stilte.</p> + +<p>"Welk een gedachte!" riep zij uit.</p> + +<p>"En welk een goede gedachte!" voegde de aardrijkskundige er droogweg +bij.</p> + +<p>"Uw gevoelen is dus?..." vroeg Glenarvan.</p> + +<p>"Mijn gevoelen is, dat wij de zeven en dertigste parallel moeten +opzoeken ter plaatse, waar zij de amerikaansche kust snijdt, en haar, +zonder ook maar een halven graad af te wijken, moeten volgen tot het +punt, waar zij den Atlantischen Oceaan raakt. Misschien vinden wij in +haar rigting de schipbreukelingen der <i>Britannia</i>."</p> + +<p>"De kans is gering!" meende de majoor.</p> + +<p>"Zoo gering als zij is," hernam Paganel, "mogen wij haar toch niet +verzuimen. Misschien heb ik gelijk, dat deze flesch door den stroom +eener rivier van dit vastland naar zee is gedreven, en dan kan het niet +missen, of wij moeten de gevangenen op het spoor komen. Beziet de kaart +van het land maar, vrienden! en ik zal het u overtuigend bewijzen!"</p> + +<p>Dit zeggende, ontrolde Paganel op de tafel een kaart van Chili en der +argentijnsche republiek.</p> + +<p>"Let op," zeide hij, "en volgt mij op die wandeling over het +amerikaansche vastland. Wij zullen het smalle kustland Chili +overstappen, de Cordillera's de los Andes overklimmen en in de Pampa's +afdalen. Hebben die streken gebrek aan stroomen, rivieren of beken? +Neen! Dit is de Rio Negro, dat de Rio Colorado, dat haar bijrivieren, +die door de zeven en dertigste parallel worden gesneden en allen hebben +kunnen dienen tot vervoer van het document. In het midden van een stam, +in de handen van in dorpen wonende Indianen, aan den oever dezer weinig +bekende rivieren, in de engten der Sierra's, wachten misschien degenen, +die ik het regt heb onze vrienden te noemen, op de tusschenkomst van +God! Moeten wij hun hoop verijdelen? Is het niet ons aller plan om door +die streken de regte lijn te volgen, die ik thans met den vinger op de +kaart aanwijs, en indien ik mij tegen alle verwachting bedrieg, dan +blijft het immers toch onze pligt om de zeven en dertigste parallel ten +einde toe te volgen, en, wanneer het noodig is met haar om de aarde te +reizen om de schipbreukelingen terug te vinden!"</p> + +<p>Deze woorden, met een edelmoedige drift uitgesproken, bragten een diepe +aandoening te weeg onder de hoorders van Paganel. Allen stonden op en +gaven hem de hand.</p> + +<p>"Ja! vader is dààr," riep Robert, die de kaart met zijn blikken +verslond.</p> + +<p>"En waar hij is," antwoordde lord Edward, "zullen wij hem weten terug te +vinden, mijn kind! De uitlegging van onzen vriend Paganel is juist, en +wij moeten zonder aarzelen den weg volgen, dien hij ons voorschrijft. Of +kapitein Grant is in handen van talrijke Indianen, of hij is gevangen +bij een zwakken stam. In het laatste geval bevrijden wij hem. In het +andere gaan wij, na zijn toestand onderzocht te hebben, weder naar de +oostkust aan boord van de <i>Duncan</i>, varen naar Buenos-Ayres, en daar zal +een afdeeling soldaten onder aanvoering van den majoor Mac Nabbs wel al +de Indianen in de argentijnsche republiek teregt zetten!"</p> + +<p>"Goed, goed! Uwe Edelheid!" antwoordde John Mangles, "en ik voeg er nog +bij, dat die togt over het amerikaansche vastland zonder gevaar kan +volbragt worden."</p> + +<p>"Zonder gevaar en zonder vermoeijenis," hernam Paganel. "Hoevelen hebben +hem reeds volbragt, die op verre na zoo goed niet uitgerust waren als +wij, en wier moed niet werd staande gehouden door de grootheid der +onderneming! Is een zekere Basilio Villarmo niet in 1782 van Carmen naar +de Cordillera's gegaan? Heeft in 1806 een Chiliaan, de alcade (regter) +der provincie Concepcion, don Luiz de la Cruz, uit Antuco niet diezelfde +zeven en dertigste parallel gevolgd, en is hij, de Andes overgetrokken +zijnde, niet te Buenos-Ayres aangekomen, na een reis van zeven en +veertig dagen? Hebben eindelijk de kolonel Garcia, de heer Alcide +d'Orbigny en mijn geëerde ambtgenoot, doctor Martin de Moussy, dit land +niet in alle rigtingen doorkruist en voor de wetenschap gedaan, wat wij +uit menschlievendheid gaan doen?"</p> + +<p>"Mijnheer! mijnheer!" zeide Mary Grant, wier stem door aandoening +verstikt werd, "hoe zullen wij ooit een opoffering vergelden, die u aan +zooveel gevaren blootstelt?"</p> + +<p>"Gevaren!" riep Paganel. "Wie heeft het woord gevaar uitgesproken?"</p> + +<p>"Ik althans niet!" antwoordde Robert Grant met een fonkelend oog en een +vasten blik.</p> + +<p>"Gevaren!" hernam Paganel, "bestaan er wel gevaren? Bovendien, wat is de +heele zaak? Een reis van ter naauwernood drie honderd vijftig uren, daar +wij in een regte lijn zullen gaan; een reis, die volbragt zal worden +onder dezelfde breedte als die van Spanje, Sicilië en Griekenland op het +andere halfrond en bijgevolg onder een luchtstreek, die ten naastenbij +dezelfde is; een reis, die hoogstens een maand zal duren! Het is een +wandeling!"</p> + +<p>"Mijnheer Paganel!" vroeg nu lady Helena, "denkt gij dan, dat het leven +der schipbreukelingen gespaard zal zijn, wanneer zij in de magt der +Indianen gevallen zijn?"</p> + +<p>"Wel zeker denk ik dat, mevrouw! Die Indianen zijn geen menscheneters! +Verre van daar. Een mijner landgenooten, de heer Guinnard, dien ik in +het genootschap voor de aardrijkskunde heb leeren kennen, is drie jaren +lang gevangen geweest bij de Indianen der pampa's. Hij heeft geleden, +hij is zeer slecht behandeld, maar toch heeft hij die beproeving +doorgestaan. Een Europeaan is een nuttig wezen in die streken; de +Indianen kennen zijne waarde, en verplegen hem als een kostbaar dier."</p> + +<p>"Wij moeten dus niet langer aarzelen," zeide Glenarvan, "wij moeten +vertrekken en wel zonder uitstel. Welken weg moeten wij nemen?"</p> + +<p>"Een gemakkelijken en aangenamen weg," antwoordde Paganel. "Wat bergen +in het begin, dan een zachte glooijing op de oostelijke helling der +Andes, en eindelijk een effene, grasrijke, zandige vlakte, een ware +tuin."</p> + +<p>"Laat mij de kaart eens zien," zeide de majoor.</p> + +<p>"Hier is zij, waarde Mac Nabbs! Ons uitgangspunt is de zeven en +dertigste parellel op de chilische kust tusschen kaap Rumena en de baai +van Carnero. Na de hoofdstad van Araucanië bezocht te hebben, trekken +wij door den bergpas van Antuco over de Cordillera's en laten den +vulkaan ten zuiden van ons liggen; daarna dalen wij de zachte hellingen +der bergen af, trekken de Neuquem en de Rio Colorado over, en bereiken +zoo de pampa's, het Zoutmeer, de rivier Guamini en de sierra (gebergte) +Tapalquem. Daar zijn de grenzen der provincie Buenos-Ayres. Wij trekken +ze over, beklimmen de sierra Tandil, en zetten onze nasporingen voort +tot aan kaap Medano, aan de kusten van den Atlantischen Oceaan."</p> + +<p>Terwijl hij sprak en het plan van de onderneming ontvouwde, nam Paganel +niet eens de moeite om naar de kaart, die voor hem lag, te zien. Hij had +het ook niet noodig. Grondig bekend met de werken van Frésier, Molina, +Humboldt, Miers en d'Orbigny, en met een ijzervast geheugen begaafd, +vergiste noch verwonderde hij zich ooit. Na die aardrijkskundige +naamlijst opgenoemd te hebben, voegde hij er bij:</p> + +<p>"Gij ziet het, mijne vrienden! het is een regte weg. In dertig dagen +hebben wij hem afgelegd, en wij zullen nog vóór de <i>Duncan</i> op de +oostkust zijn, als de tegenwind haar vaart maar een weinig belemmert."</p> + +<p>"Dan moet de <i>Duncan</i> tusschen kaap Corrientes en kaap St.-Antonius +blijven kruisen?" zeide John Mangles.</p> + +<p>"Juist."</p> + +<p>"En waar zult gij de noodige personen voor zulk een onderneming vandaan +halen?" vroeg lord Edward.</p> + +<p>"Niets gemakkelijker dan dat. Het is ons alleen te doen om onderzoek te +doen naar den toestand van kapitein Grant en niet om geweerschoten met +de Indianen te wisselen. Ik geloof, dat lord Glenarvan, ons natuurlijk +opperhoofd, de majoor, die zijn plaats aan niemand zal willen afstaan, +uw dienaar, Jacques Paganel...."</p> + +<p>"En ik!" riep de jonge Grant.</p> + +<p>"Robert! Robert!" zeide Mary.</p> + +<p>"En waarom niet?" antwoordde Paganel. "De jeugd wordt door reizen +gevormd. Wij met ons vieren dus en drie man van de <i>Duncan</i>...."</p> + +<p>"Denkt Uwe Edelheid niet aan mij?" zeide John Mangles zich tot zijn heer +wendende.</p> + +<p>"Waarde John!" antwoordde Glenarvan, "wij laten de dames aan boord, dat +is te zeggen het liefste, wat wij op aarde hebben! Wie zou voor haar +waken, als de verknochte kapitein der <i>Duncan</i> het niet deed?"</p> + +<p>"Mogen wij u dan niet vergezellen?" vroeg lady Helena met tranen in de +oogen.</p> + +<p>"Lieve Helena!" antwoordde Glenarvan, "wij moeten met buitengewonen +spoed reizen; onze scheiding zal van korten duur zijn, en...."</p> + +<p>"Ja, mijn vriend! ik begrijp u," antwoordde lady Helena; "ga dan en moge +uw onderneming met een gewenschten uitslag bekroond worden!"</p> + +<p>"Bovendien is het geen reis," zeide Paganel.</p> + +<p>"Niet? wat is het dan?" vroeg lady Helena.</p> + +<p>"Een doortogt, anders niet. Wij zullen doortrekken, ziedaar alles, +gelijk de brave man op aarde, zooveel goed doende als in onze magt +staat. <i>Transire benefaciendo</i>, is onze leus."</p> + +<p>Dit gezegde van Paganel maakte een einde aan de redetwist, als men een +gesprek zoo mag noemen, waarin allen van dezelfde meening waren. +Dienzelfden dag nog maakte men een begin met de toebereidselen. Men +besloot den togt geheim te houden om de Indianen niet wakker te maken.</p> + +<p>Het vertrek werd op den 14<sup>den</sup> October bepaald. Toen het er op aankwam om +de matrozen te kiezen, die bestemd waren om mede te gaan, boden allen +hun diensten aan, en Glenarvan was alleen verlegen in de keus. Hij +besloot dus zijn toevlugt te nemen tot het lot om zulken wakkeren mannen +geen verdriet aan te doen. Zoo gebeurde het ook, en de eerste stuurman, +Tom Austin, Wilson, een stevige klant, en Mulrady, die Tom Sayers<a name="FNanchor_1_18" id="FNanchor_1_18"></a><a href="#Footnote_1_18" class="fnanchor">[1]</a> +zelven wel tot een bokspartij had durven uitdagen, hadden geene reden om +over het lot te klagen.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill10" id="ill10"></a> +<img src="images/097.jpg" width="400" alt="Tom Austin, Wilson, en Mulrady..." title="" /> +<span class="caption2">Tom Austin, Wilson, en Mulrady...</span> +</div> + +<p>Lord Edward had een buitengewonen spoed met zijn toebereidselen gemaakt. +Hij wilde op den bepaalden dag gereed zijn, en was het ook. John Mangles +wedijverde met hem om kolen in te nemen, ten einde oogenblikkelijk zee +te kunnen kiezen. Hij wilde nog vóór de reizigers de argentijnsche kust +bereiken. Daaruit ontstond een ware wedstrijd tusschen Glenarvan en den +jongen kapitein, die voor allen voordeelig was.</p> + +<p>Inderdaad was op den 14<sup>den</sup> October op het bepaalde uur alles gereed. +Toen het oogenblik van het vertrek gekomen was, kwamen al de passagiers +van het jagt in de algemeene kamer bijeen. De <i>Duncan</i> was gereed om uit +te loopen en de armen van haar schroef bragten reeds het heldere water +van Talcahuano in een golvende beweging. Glenarvan, Paganel, Mac Nabbs, +Robert Grant, Tom Austin, Wilson en Mulrady, met karabijnen en revolvers +Colt gewapend, maakten zich gereed om van boord te gaan. Gidsen en +muilezels wachtten hen aan het staketsel.</p> + +<p>"Het is tijd!" zeide lord Edward eindelijk.</p> + +<p>"Ga dan, mijn vriend!" antwoordde lady Helena, die haar aandoening +trachtte te bedwingen.</p> + +<p>Lord Glenarvan drukte haar aan zijn hart, terwijl Robert Mary Grant +omhelsde.</p> + +<p>"En nu, waarde reisgenooten!" zeide Jacques Paganel, "nog een handdruk +waaraan wij genoeg hebben tot aan de kusten van den Atlantischen +Oceaan!"</p> + +<p>Het was wel wat veel gevraagd, maar de omarmingen, die nu volgden, waren +vurig genoeg om de wenschen van den waardigen geleerde te vervullen.</p> + +<p>Men begaf zich weder naar het dek, en de zeven reizigers verlieten de +<i>Duncan</i>. Weldra bereikten zij de kaai, die het jagt al manoeuvreerende +op een halve kabellengte naderde.</p> + +<p>Op de kampanje staande, riep lady Helena nog eens: "Mijne vrienden! God +sta u bij!"</p> + +<p>"En Hij zal ons bijstaan, mevrouw!" antwoordde Jacques Paganel; "want, +gij moogt het vrij gelooven, wij zullen ons zelven helpen."</p> + +<p>"Vooruit!" riep John Mangles den machinist toe.</p> + +<p>"Voorwaarts!" antwoordde lord Glenarvan.</p> + +<p>En op hetzelfde oogenblik dat de reizigers, hun rijdier den teugel +vierende, zich langs den oever verwijderden, stoomde de <i>Duncan</i> onder +de werking harer schroef, met volle kracht den oceaan op.</p> + + + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_1_18" id="Footnote_1_18"></a><a href="#FNanchor_1_18"><span class="label">[1]</span></a> een vermaard londensch bokser.</p></div> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="XI" id="XI"></a>XI.</h3> + +<h3>Togt door Chili.</h3> + + +<p>De inlanders, die lord Glenarvan had bijeengebragt, bestonden uit drie +mannen en een kind. De aanvoerder der muilezeldrijvers was een +Engelschman, die zich reeds vóór twintig jaar in dit land had gevestigd. +Hij maakte een beroep van het verhuren van muilezels aan de reizigers, +die hij over de verschillende wegen der Cordillera's geleidde. +Vervolgens bezorgde hij hun een "baqueano," een argentijnschen gids, die +met den weg door de pampa's goed bekend was. Deze Engelschman had in het +gezelschap van muilezels en Indianen zijn moedertaal nog niet geheel +verleerd, en kon nog met de reizigers spreken. Dit was voor Glenarvan +een groot gemak, daar hij nu zijn verlangen kon te kennen geven en zijn +bevelen doen uitvoeren. Hij meende die gelegenheid niet te mogen laten +voorbijgaan, vooral omdat Jacques Paganel zich nog niet verstaanbaar kon +uitdrukken.</p> + +<p>Die aanvoerder der muilezeldrijvers, die "catapaz," zooals hij in de +landtaal genoemd wordt, had twee inlanders te voet en een twaalfjarig +kind medegenomen. De inlanders waakten voor de muilezels, die de bagage +droegen, en het kind geleidde de "madrina," een kleine merrie, die met +belletjes en een klokje behangen, vooruit ging en door tien muilezels +gevolgd werd. Zeven hunner waren voor de reizigers, een voor den +catapaz; de beide andere droegen de levensmiddelen en eenige stokken +stof, die dienen moesten om de medewerking van de kaziken (hoofden der +vrije volksstammen in Amerika) der vlakte te verwerven. De inlanders +gingen als naar gewoonte te voet. Deze togt door Zuid-Amerika scheen dus +ten opzigte van de veiligheid en den spoed niets te wenschen over te +zullen laten.</p> + +<p>Een togt over de keten der Andes is geenszins een gewone reis. Men kan +hem niet ondernemen zonder die sterke muilezels, waarvan het +argentijnsche ras het meest gezocht is. Die uitmuntende dieren hebben in +dat land een ontwikkeling verkregen, verre boven die van het +oorspronkelijke ras.</p> + +<p>Zij zijn niet keurig op hun voedsel. Zij drinken maar eens per dag, +leggen gemakkelijk tien mijlen in acht uren af, en dragen zonder zich te +verzetten een last van veertien arroba's. (Een arroba is gelijk aan 11 +1/2 nederl. pond).</p> + +<p>Op den geheelen weg van den éénen Oceaan tot den anderen treft men geen +enkele herberg aan. Men eet gedroogd vleesch, rijst met spaansche peper, +en het wild, dat zich onderweg wel wil laten doodschieten. Men drinkt op +de bergen het water van de bergstroomen, in de vlakte dat der beken, met +eenige droppels rum er door, waarvan ieder eenigen voorraad bij zich +draagt in een ossehoren, "chiffle" genoemd. Vooral moet men waken tegen +het misbruik van geestrijke dranken, die schadelijk zijn in een land, +waarin het zenuwgestel van den mensch bijzonder overspannen is. Het +beddegoed bestaat alleen uit den inlandschen zadel, "recado" genoemd. +Die zadel is gemaakt van "pelions," schapenhuiden, die aan de eene zijde +gelooid en aan de andere met wol bekleed zijn, alles bijeengehouden door +breede en met borduursel overladen riemen. Heeft de reiziger zich in die +warme dekens gerold, dan trotseert hij ongestraft de vochtige nachten en +slaapt heerlijk.</p> + +<p>Als iemand, die weet wat reizen is en zich naar de gebruiken der +verschillende landen weet te schikken, had Glenarvan voor zich en zijn +gezelschap de chilische kleederdragt aangenomen. Paganel en Robert, twee +kinderen,—een groot en een klein kind,—waren buiten zich zelven van +vreugde, toen zij hun hoofd door den nationalen "poncho" staken, een +groote wollen zak of mantel met een gat in het midden, en hun beenen in +lederen laarzen, gemaakt van den achterpoot van een jong paard. Hun rijk +getuigde muilezel leverde ook een schoon gezigt op, met het arabisch +gebit in den bek, met den langen teugel van gevlochten leder, die tot +zweep diende, met zijn hoofdstel, dat met metalen sieraden pronkte, en +met de "alforja's," dubbele linnen zakken van schitterende kleur, die +levensmiddelen voor één dag bevatten. Ten gevolge van zijn +verstrooidheid scheelde het weinig of Paganel kreeg drie of vier +schoppen van zijn voortreffelijk rijdier, toen hij er op wilde gaan +zitten. Toen hij eindelijk stevig in den zadel zat, met zijn +onafsoheidelijken kijker aan een riem bij zich en met de voeten in de +stijgbeugels, vertrouwde hij zich toe aan de schranderheid van zijn +dier, en had geen reden om daarover spijt te gevoelen. De jonge Robert +toonde reeds van den beginne af grooten aanleg om een uitmuntend ruiter +te worden.</p> + +<p>De stoet zette zich in beweging. Het was prachtig weder, de lucht +volkomen helder, en de dampkring door den zeewind genoegzaam afgekoeld +in weerwil van de zonnehitte. De kleine troep volgde met snellen tred de +bogtige oevers der baai van Talcahuano, ten einde dertig mijlen +zuidelijker het uiteinde der parallel te bereiken. Dien eersten dag trok +men haastig tusschen het riet van voormalige uitgedroogde moerassen +heen, maar men sprak weinig. De afscheidsgroeten hadden een diepen +indruk achtergelaten in het gemoed der reizigers. Zij konden nog den +rook der <i>Duncan</i> zien, die reeds bijna uit het gezigt was. Allen +zwegen, behalve Paganel; die leergierige aardrijkskundige deed zich +zelven vragen in het spaansch, en beantwoordde ze in dezelfde taal.</p> + +<p>Ook de gids was vrij stil van aard, en zijn beroep had geen babbelaar +van hem gemaakt. Hij sprak naauwelijks tot de inlanders. Als menschen +van het vak verstonden dezen hun werk zeer goed. Als een muildier staan +bleef, zetten zij het aan met een keelgeluid, en als dit niet hielp met +een fermen steen, die met vaste hand geworpen zijn koppigheid wel +overwon. Raakte er een riem los of brak er een teugel, dan trok de +inlander zijn mantel uit, en wikkelde den kop van het dier er in, dat, +zoodra het ongemak hersteld was, terstond weder voortging.</p> + +<p>De muilezeldrijvers zijn gewoon om ten acht ure na het ontbijt te +vertrekken en tot des namiddags ten vier ure door te rijden, waarna zij +hun nachtverblijf in gereedheid brengen. Edward Glenarvan hield zich aan +dit gebruik. Toen de gids het sein gaf om te rusten, kwamen de reizigers +juist aan de stad Arauco, liggende aan de zuidpunt der baai, zonder dat +zij van den schuimenden kant der zee afgeweken waren. Van hier zouden +zij een twintigtal mijlen westwaarts hebben moeten gaan tot aan de baai +Carnero, om er het uiteinde van den zeven en dertigsten graad te vinden. +Maar de agenten van Glenarvan hadden dit gedeelte der kust reeds +doorzocht, zonder eenig spoor van de schipbreuk aan te treffen. Een +nieuw onderzoek was dus onnoodig, en men besloot de stad Arauco tot +uitgangspunt te nemen. Van daar zou men in een zuivere regte lijn +oostwaarts opgaan.</p> + +<p>Het kleine gezelschap trok de stad binnen om er den nacht door te +brengen, en sloeg zich op de binnenplaats eener herberg in de open lucht +neder, daar deze, wat de gemakkelijke inrigting betreft, nog in een +allerellendigsten toestand verkeerde.</p> + +<p>Arauco is de hoofdstad van Araucanië, een staat, honderd vijftig mijlen +lang en dertig breed, bewoond door de Molouchen, die oudste zonen van +het chilische ras, door den dichter Ercilla bezongen. Het is een fier en +forsch ras, het eenige in de beide Amerika's, dat nooit door vreemden +overheerscht is. Heeft Arauco ook al vroeger aan de Spanjaarden behoord, +zoo onderwierpen de inwoners zich toch niet; zij verzetteden zich toen, +zooals zij zich nu nog verzetten tegen de ondernemingen van Chili, en +hun vrije vlag,—een witte ster op een azuren veld,—wappert nog van den +top van den versterkten heuvel, die de stad beschermt.</p> + +<p>Terwijl het avondeten gereed werd gemaakt, gingen Glenarvan, Paganel en +de gids een wandeling doen tusschen de met riet gedekte huizen. Behalve +een kerk en de overblijfselen van een franciscaner klooster, leverde +Arauco niets bezienswaardigs op. Glenarvan trachtte eenige inlichtingen +te verkrijgen, maar te vergeefs. Paganel was wanhopend, omdat hij zich +niet door de inwoners kon doen verstaan; maar, daar dezen het +araucanisch spreken,—een bijzondere taal, die tot aan de straat van +Magellaan gesproken wordt,—had Paganel evenveel aan het spaansch als +aan het hebreeuwsch. Hij hield dus zijne oogen bezig in plaats van zijn +ooren, en vermaakte zich, als een echt geleerde, met de beschouwing van +de verschillende typen van het molouchsche ras, die hij ontmoette. De +mannen hadden een rijzige gestalte, een plat gezigt, een koperkleurige +huid, een baardelooze kin, een schuwen blik en een breed hoofd, dat met +lang zwart haar was bedekt. Zij schenen verzot op die bijzondere soort +van lediggang van krijgslieden, die in vredestijd niet weten, wat zij +doen zullen. Hunne vrouwen, die er ongelukkig en moedig uitzagen, +hielden zich bezig met het zware huiswerk, verzorgden de paarden, +maakten de wapens schoon, bebouwden het land, gingen voor haar heeren op +de jagt, en vonden toch nog tijd om die donkerblaauwe mantels te maken, +waaraan zij twee jaren besteden, en die minstens honderd dollars<a name="FNanchor_1_19" id="FNanchor_1_19"></a><a href="#Footnote_1_19" class="fnanchor">[1]</a> +kosten.</p> + +<p>Kortom, die Molouchen zijn een vrij onbeduidend volk, welks zeden nog +tamelijk ruw zijn. Zij hebben bijna alle menschelijke ondeugden en maar +ééne deugd, liefde voor de onafhankelijkheid.</p> + +<p>"Echte Spartanen," herhaalde Paganel, toen hij na geëindigde wandeling +aan den avondmaaltijd deel kwam nemen.</p> + +<p>De waardige geleerde overdreef, en men begreep hem nog minder, toen hij +er bijvoegde, dat, daar hij een Franschman was, zijn hart sterk klopte +bij zijn bezoek aan de stad Arauco. Toen de majoor hem naar de reden van +die onverwachte "hartklopping" vroeg, antwoordde hij, dat zijn +aandoening zeer natuurlijk was, omdat een zijner landgenooten voorheen +op den troon van Araucanië had gezeten. De majoor verzocht hem zoo goed +te zijn om den naam van dien vorst te noemen. Jacques Paganel noemde +trotsch den braven De Tonneins, een uitstekend man, vroeger procureur te +Périgueux, wiens baard wat al te zwaar was, en die ondergaan had, wat de +onttroonde koningen zoo gaarne "de ondankbaarheid hunner onderdanen" +noemen. Toen de majoor even glimlachte bij de gedachte, dat een gewezen +procureur van den troon was gejaagd, antwoordde Paganel zeer ernstig, +dat het voor een procureur misschien gemakkelijker was om een goed +koning te worden, dan voor een koning om een goed procureur te worden. +Op dat gezegde barstten allen in lagchen uit, en dronken eenige teugen +"chicha"<a name="FNanchor_2_20" id="FNanchor_2_20"></a><a href="#Footnote_2_20" class="fnanchor">[2]</a> op de gezondheid van Orellie-Antoine I, ex-koning van +Araucanië. In hun mantels gewikkeld vielen de reizigers eenige minuten +daarna in een gerusten slaap.</p> + +<p>Des anderen daags ten acht ure ging de kleine troep, met de merrie in de +voor- en de inlanders in de achterhoede, oostwaarts op weg naar de zeven +en dertigste parallel. Hij trok nu door het vruchtbare gebied van +Araucanië, rijk aan wijngaarden en kudden. Maar gaandeweg werd de streek +woester. Ter naauwernood trof men, mijlen van elkander verwijderd, een +hut van "rastreadores" aan, indiaansche paardentemmers, die in geheel +Amerika beroemd zijn. Soms ook een verlaten posthuis, dat tot +schuilplaats diende voor den zwervenden bewoner der vlakte. Op dezen dag +versperden twee rivieren, de Rio de Raque en de Rio de Tubal, den weg +voor de reizigers. Maar de gids ontdekte een doorwaadbare plaats, welke +hen aan de overzijde bragt. Aan den gezigteinder vertoonde zich de keten +der Andes, wier kruinen naar het noorden oprezen en wier pieken in +aantal toenamen. Het waren nog maar de onderste wervels van de +ontzaggelijke ruggegraat, waarop het geheele gebeente der Nieuwe Wereld +rust.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill11" id="ill11"></a> +<img src="images/106.jpg" width="400" alt="... de doorwaadbare plaats aan de Rio de Tubal..." title="" /> +<span class="caption2">... de doorwaadbare plaats aan de Rio de Tubal...</span> +</div> + +<p>Des namiddags ten vier ure hield men, na een togt van vijf en dertig +mijlen, in het open veld stil onder een boschje van reusachtige +myrteboomen. De muilezels werden onttoomd, en gingen in vrijheid grazen +in het digte gras der weide. De knapzakken leverden de gewone +hoeveelheden vleesch en rijst. De schapenhuiden werden op den grond +gelegd en dienden tot dekens, de zadels tot kussens, en allen vonden op +deze zonderlinge bedden een verkwikkende rust, terwijl de inlanders en +de gids ieder op hun beurt de wacht hielden.</p> + +<p>Daar het weder zoo gunstig bleef, daar alle reizigers, ook Robert, goed +gezond waren, daar eindelijk die reis onder zulke gelukkige voorteekens +begonnen werd, moest men er gebruik van maken en voortgaan, evenals een +speler "die op zijn dreef komt." Dat was aller gevoelen. Den volgenden +dag reisde men stevig door, trok zonder ongelukken de snelstroomende +Bell over, en toen zij zich des avonds aan de oevers der Rio Biobio, die +spaansch Chili van onafhankelijk Chili scheidt, legerden, kon Glenarvan +nogmaals berekenen, dat zij weder vijf en dertig mijlen hadden afgelegd. +Het land was niet veranderd. Het was nog altijd vruchtbaar en rijk aan +narcisleliën, boomvormige vioolplanten, japansche leliën der dalen, +gemeene doornappels en cactussen met goudgele bloemen. Eenige dieren, +onder anderen de katpardel, hielden zich schuil in de digte struiken. +Een reiger, een eenzame moerasuil, lijsters en zilverduikers, die voor +de klaauwen van den valk vlugtten, waren de eenige vertegenwoordigers +der vogelsoorten. Maar inboorlingen zag men weinig, ter naauwernood +eenige "guasso's", bastaardkinderen van Indianen en Europeanen, die +voortrenden op paarden, welken zij tot bloedens toe de reusachtige +sporen gaven, waarvan hun naakte voet voorzien was, en die als schaduwen +voorbij-ijlden. Men kon onderweg met niemand spreken, en dus ook geen +inlichtingen verkrijgen. Glenarvan schikte zich er in. Hij zeide bij +zich zelven, dat kapitein Grant, door Indianen gevangen genomen zijnde, +door hen over de Andes-keten moest medegesleept zijn.</p> + +<p>In de pampa's, en niet aan deze zijde, konden derhalve de nasporingen +tot eenige uitkomst leiden. Er zat dus niets anders op dan geduld te +oefenen en snel en onafgebroken vooruit te gaan.</p> + +<p>Den 17<sup>den</sup> vertrok men weder op het gewone uur en in dezelfde orde. +Robert kon zich met moeite bedwingen om de orde niet te verbreken; want +zijn ijver zette hem aan om de merrie voor te komen, tot groot verdriet +van zijn muildier. Er was zelfs een strenge terugroeping van lord +Glenarvan noodig om den knaap op zijn post in de marschlinie te houden.</p> + +<p>Er kwam nu meer afwisseling in het voorkomen van het land; het rijzen +van den bodem was het voorteeken van de nabijheid van bergen; het aantal +riviertjes nam toe, en zij stroomden met veel gedruisch van de +hellingen. Paganel raadpleegde dikwijls zijn kaarten; wanneer een van +die beken er niet op voorkwam, hetgeen dikwijls gebeurde, kookte den +aardrijkskundige het bloed in de aderen, en was het grappig om te zien, +hoe driftig hij werd.</p> + +<p>"Een beek, die geen naam heeft!" zeide hij, "het is alsof er geen +burgerlijke stand is! zij bestaat niet in het oog der aardrijkskundige +wet!"</p> + +<p>Ook zag hij er geen bezwaar in om die onbenoemde riviertjes te doopen; +hij tekende ze aan op zijn kaart en overlaadde ze met de sierlijkste +benamingen in de spaansche taal.</p> + +<p>"Welk een taal!" herhaalde hij, "welk een rijke en welluidende taal zij +is van metaal, en ik ben zeker, dat zij uit acht en zeventig deelen +koper en twee en twintig deelen tin bestaat, evenals klokspijs!"</p> + +<p>"Maar maakt gij vorderingen?" antwoordde hem Glenarvan.</p> + +<p>"Zeker! waarde lord! Als die klemtoon er maar niet was! Maar die +klemtoon! die klemtoon!"</p> + +<p>In afwachting van beter, deed Paganel onderweg zijn best om zijn keel te +gewennen aan de moeijelijkheden der uitspraak, zonder daarom zijn +aardrijkskundige waarnemingen te verwaarloozen. Daarin was hij verbazend +sterk en zou hij niet ligt zijn meester vinden. Wanneer Edward Glenarvan +den gids over de een of andere bijzonderheid van het land ondervroeg, +antwoordde zijn geleerde reisgenoot altijd nog eer dan de gids, die hem +dan ook geheel verbluft aanstaarde.</p> + +<p>Dienzelfden dag kwam men tegen twee ure aan een weg, die den tot nu toe +gevolgden sneed. Glenarvan vroeg natuurlijk naar den naam, en even +natuurlijk ook was het Paganel, die antwoordde:</p> + +<p>"Het is de weg van Yumbel naar los Angeles."</p> + +<p>Glenarvan zag den gids aan.</p> + +<p>"Juist!" antwoordde deze.</p> + +<p>Zich vervolgens naar den aardrijkskundige wendende, zeide hij:</p> + +<p>"Gij hebt zeker dit land reeds doorreisd?"</p> + +<p>"Dat zou ik denken!" antwoordde Paganel zeer ernstig.</p> + +<p>"Op een muilezel?"</p> + +<p>"Neen! in mijn armstoel."</p> + +<p>De gids begreep er niets van, hij haalde althans de schouders op en +stelde zich weder aan het hoofd van den troep.</p> + +<p>Des namiddags ten vijf ure hield hij stil in een diepe kloof, eenige +mijlen boven het stadje Loja.</p> + +<p>Dien nacht bragten de reizigers door aan den voet der sierra's, de +voorloopers der groote Cordillera.</p> + + + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_1_19" id="Footnote_1_19"></a><a href="#FNanchor_1_19"><span class="label">[1]</span></a> Twee honderd vijftig gulden.</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_2_20" id="Footnote_2_20"></a><a href="#FNanchor_2_20"><span class="label">[2]</span></a> Brandewijn van gegiste turksche tarwe.</p></div> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="XII" id="XII"></a>XII.</h3> + +<h3>Twaalf duizend voet boven den grond.</h3> + + +<p>De togt door Chili had tot nog toe geen noemenswaardig bezwaar +opgeleverd. Maar nu kwamen de hindernissen en bezwaren, aan een togt +door het gebergte onvermijdelijk verbonden, allen tegelijk. Nu zou de +worsteling met den tegenstand der natuur eerst regt beginnen.</p> + +<p>Vóór het vertrek moest een vraag van gewigt opgelost worden. Langs +welken pas kon men over de keten der Andes komen, zonder van den +aangenomen weg af te wijken? De gids, hierover ondervraagd zijnde, +antwoordde:</p> + +<p>"Ik ken maar twee bruikbare wegen in dit gedeelte der Cordillera's."</p> + +<p>"Den weg van Arica zonder twijfel," zeide Paganel, "die door Valdivia +Mendoza ontdekt is."</p> + +<p>"Juist."</p> + +<p>"En dien van Villarica, ten zuiden van den Nevado van dien naam."</p> + +<p>"Juist."</p> + +<p>"Die beide wegen, mijn vriend! hebben maar één gebrek, namelijk dat zij +voor ons te noordelijk of te zuidelijk zijn."</p> + +<p>"Zoudt gij misschien een anderen pas willen voorstellen?" vroeg de +majoor.</p> + +<p>"Ja!" antwoordde Paganel, "den pas van Antuco, op de helling van den +vulkaan gelegen op zeven en dertig graden dertig minuten, dat is maar +een halve graad bezijden onzen weg. Hij is slechts duizend vademen hoog +en door Zamudio de Cruz ontdekt."</p> + +<p>"Goed!" zeide Glenarvan, "maar kent onze gids dien pas van Antuco?"</p> + +<p>"Ja, mylord! ik heb hem bereisd, en zoo ik hem niet voorstelde, dan is +het alleen, omdat het op zijn hoogst een weg is voor het vee, die alleen +door de indiaansche herders van de oostelijke helling gebruikt wordt."</p> + +<p>"Welnu, mijn vriend!" antwoordde Glenarvan, "waar de kudden merriën, +schapen en ossen der Pehuenchen over kunnen, kunnen wij ook over. En +daar wij op dien weg in de regte lijn blijven, stem ik voor den pas van +Antuco."</p> + +<p>Het sein tot vertrek werd aanstonds gegeven, en men drong in het dal van +las Lajas, tusschen groote massa's gekristalliseerde kalk. Men steeg +langs een bijna onmerkbare helling. Tegen elf ure moest men de oevers +van een klein meer omrijden, een door de natuur gevormden vergaderbak en +het schilderachtig vereenigingspunt van al de riviertjes uit den omtrek; +zij vielen er murmelend in en vermengden hun rustig en kristalhelder +water. Boven het meer strekten zich groote "llano's" uit, hooge +grasvlakten, waarop de kudden der Indianen weidden. Vervolgens stiet men +op een moeras, dat zuid en noord liep, en dat men, geholpen door het +instinct der muilezels, gelukkig doorwaadde. Ten één ure, kwam men bij +het fort Ballenare, op een hooge rots gelegen, die het met zijn +vervallene wallen beheerschte. Men ging er voorbij. De hellingen werden +reeds steil en steenachtig, en de steentjes, die de hoef der muildieren +losmaakte, rolden onder hun pooten weg en vormden gedruisch makende +steenvallen. Tegen drie ure zag men weder andere schilderachtige +puinhoopen van een fort, dat bij den opstand van 1770 verwoest was.</p> + +<p>"De bergen zijn zeker nog niet voldoende om de menschen te scheiden," +zeide Paganel, "dat men ze nog versterkt heeft!"</p> + +<p>Van dit punt af werd de weg moeijelijk, zelfs gevaarlijk, de hellingen +werden hoe langer hoe steiler, de bergwanden naderden elkander hoe +langer hoe meer, de afgronden werden verschrikkelijk diep. De muilezels +gingen voorzigtig voort met den neus op den grond om den weg te +beruiken. Men reed achter elkander. Bij een onverwachte kromming van het +pad verdween de merrie, en dan rigtte de kleine karavaan zich naar het +verwijderde geklingel van het klokje. Dikwijls gebeurde het ook door de +grillige kronkelingen van den weg, dat de reizigers in twee evenwijdige +lijnen voorttrokken, en dat de gids met de inlanders kon spreken, +terwijl een kloof, die naauwelijks twee vademen breed maar wel twee +honderd diep was, een onoverkomelijken afgrond tusschen hen vormde.</p> + +<p>Het gras worstelde nog wel met de overheersching van den steen; maar de +strijd tusschen het delfstoffen- en het plantenrijk was reeds duidelijk +zigtbaar. De nabijheid van den vulkaan Antuco was reeds merkbaar aan +eenige strepen ijzerkleurige lava, bedekt met gele naaldvormige +kristallen. De opeengestapelde en overhellende rotsen bleven staan tegen +de wetten van het evenwigt in. Het was duidelijk, dat de aardbevingen +haar voorkomen ligt konden veranderen, en een enkele blik op die wankele +spitsen, die scheve koepels, die slecht bevestigde ronde bergtoppen, was +voldoende om het besluit te wettigen, dat voor die bergachtige streek +het uur nog niet geslagen was om onder haar eigene zwaarte te bezwijken.</p> + +<p>In deze omstandigheden werd het moeijelijk om den weg te herkennen. De +bijna onafgebrokene schudding van het berggevaarte doet menigmaal het +spoor verdwijnen, en de herkenningsteekens blijven niet op dezelfde +plaats. De gids aarzelde dan ook; hij hield stil; hij zag in het rond; +hij onderzocht de gedaante der rotsen; hij zocht op den weeken steen +naar voetstappen van Indianen. Het was geheel onmogelijk om zich te +oriënteeren.</p> + +<p>Lord Edward volgde zijn gids op den voet; hij begreep en gevoelde, dat +diens verlegenheid in dezelfde mate toenam als de moeijelijkheden van +den weg; hij durfde hem niets vragen en dacht, misschien niet zonder +grond, dat het met het instinct der muilezeldrijvers evenzoo gelegen is +als met dat der muilezels, en dat het beter is om daarop te vertrouwen.</p> + +<p>Nog een uur lang dwaalde de gids om zoo te zeggen op goed geluk af rond, +maar kwam toch hoe langer hoe hooger op den berg. Eindelijk was hij +verpligt om te blijven staan. Men was op den bodem eener enge vallei; +van een dier naauwe engten, welke de Indianen "quebrada's" noemen. Een +loodregte muur van porfier sloot er den uitgang van. Na te vergeefs een +doortogt gezocht te hebben, steeg de gids af, sloeg de armen over +elkander en wachtte. Glenarvan kwam bij hem.</p> + +<p>"Zijt gij verdwaald?" vroeg hij.</p> + +<p>"Neen, mylord!" antwoordde de gids.</p> + +<p>"Maar wij zijn toch niet in den pas van Antuco?"</p> + +<p>"Wij zijn er wel in."</p> + +<p>"Vergist gij u niet?"</p> + +<p>"Ik vergis mij niet. Ziedaar de overblijfselen van een vuur, dat de +Indianen hebben aangelegd, en ziedaar de sporen door de kudden merriën +en schapen achtergelaten."</p> + +<p>"Dan heeft men dezen weg toch begaan?"</p> + +<p>"Ja! maar men zal hem niet meer begaan. De laatste aardbeving heeft hem +onbruikbaar gemaakt."</p> + +<p>"Voor de muilezels," antwoordde de majoor; "maar niet voor de menschen."</p> + +<p>"Dat moet gij weten," antwoordde de gids; "ik heb gedaan, wat ik kon. Ik +ben bereid om met mijn muilezels terug te keeren, als gij het verlangt, +en om de andere wegen der Cordillera op te zoeken."</p> + +<p>"En dat zal een oponthoud zijn?..."</p> + +<p>"Van minstens drie dagen."</p> + +<p>Zonder een woord te spreken luisterde Glenarvan naar de gezegden van den +gids. Deze was ontegenzeggelijk getrouw aan de gemaakte afspraak. Zijn +muilezels konden niet verder. Toen echter het voorstel gedaan werd om +terug te keeren, wendde Glenarvan zich naar zijn medgezellen en sprak:</p> + +<p>"Wilt gij trots alle gevaren verder gaan?"</p> + +<p>"Wij willen u volgen!" antwoordde Tom Austin.</p> + +<p>"En u zelfs voorgaan!" voegde Paganel er bij. "En wat is ook wel bezien +de geheele zaak? Niets anders dan het beklimmen eener bergketen, welker +andere helling onvergelijkelijk ligter af te dalen is! Als wij zoo ver +zijn, zullen wij de argentijnsche gidsen vinden, die ons den weg door de +pampa's zullen wijzen, en vlugge paarden, die gewoon zijn om door de +vlakte te rennen. Voorwaarts dus en zonder aarzelen!"</p> + +<p>"Voorwaarts!" riepen de reisgenooten van Glenarvan.</p> + +<p>"Gaat gij niet met ons mede?" vroeg deze aan den gids.</p> + +<p>"Ik ben een muilezeldrijver," antwoordde deze.</p> + +<p>"Zooals gij wilt."</p> + +<p>"Wij kunnen hem wel missen," zeide Paganel; "aan gene zijde van dezen +muur zullen wij de paden van Antuco terugvinden, en ik maak mij sterk om +u even goed aan den voet van den berg te brengen, als de beste gids der +Cordillera's."</p> + +<p>Glenarvan rekende dus af met den gids, en zond hem weg met de inlanders +en de muilezels. De wapenen, de werktuigen en eenige levensmiddelen +werden onder de zeven reizigers verdeeld. Met algemeene stemmen besloot +men de beklimming terstond te hervatten, en zoo noodig een gedeelte van +den nacht door te reizen. Ter linkerzijde van de helling kronkelde zich +een steil voetpad, dat de muildieren niet hadden kunnen beklimmen. De +bezwaren waren talrijk; maar na een paar vermoeijende uren en veel +omwegen, waren Glenarvan en zijne reisgenooten weder in den pas van +Antuco.</p> + +<p>Nu bevonden zij zich in dat gedeelte der eigenlijke Andes, dat niet ver +ligt van de hoogste kam der Cordillera's; maar er was geen schijn noch +schaduw meer te vinden van een gebaand pad of een herkenbaren pas. De +geheele omtrek was tijdens de laatste aardbevingen het onderst boven +gekeerd, en men moest de bergruggen hoe langer hoe hooger bestijgen. +Paganel was zeer teleurgesteld, nu hij den weg niet vrij vond, en +rekende op zware vermoeijenissen, als zij den top der Andes moesten +beklimmen; want hun gemiddelde hoogte bedraagt van elf duizend tot +twaalf duizend zes honderd voeten. Het was zeer gelukkig, dat het weder +bedaard, de lucht helder en het jaargetijde gunstig was; maar in den +winter, van Mei tot October, zou zulk een beklimming onuitvoerbaar +geweest zijn; de snerpende koude doet de reizigers weldra omkomen, en +wie zij spaart, ontsnapt toch niet aan de hevigheid der "temporales" een +soort van orkanen, aan deze streken eigen, en die de afgronden der +Cordillera jaarlijks met lijken vullen.</p> + +<p>Men klom den geheelen nacht door; men moest zich met de handen +vasthouden om de bijna ongenaakbare bergvlakte te beklauteren; men +sprong over breede en diepe kloven; in plaats van met touwen heesch men +elkander met de handen op, en de schouders dienden tot ladders; die +onversohrokkenen geleken op een troep paljassen, die zich aan al de +dwaasheden der icarische spelen overgaven. Duizendmaal hadden nu Mulrady +gelegenheid om zijn kracht, en Wilson, om zijn vlugheid ten toon te +spreiden. Die beide dappere Schotten overtroffen zich zelven; menigmaal +zou de kleine troep, zonder hun opoffering en hun moed, den togt hebben +moeten staken. Glenarvan verloor den jongen Robert niet uit het oog, die +door zijn jeugd en zijn levendigheid vaak tot onbezonnenheid oversloeg. +Paganel ging met echt fransche woede vooruit. Wat den majoor betreft, +deze bewoog zich slechts zooveel als noodig was, niet meer, maar ook +niet minder, en zijn stijgende beweging was zoo goed als onmerkbaar. +Bespeurde hij, dat hij reeds verscheidene uren achtereen aan het klimmen +was? dat is niet zeker. Misschien verbeeldde hij zich wel, dat hij +daalde.</p> + +<p>Des morgens ten vijf ure bewees de waarneming van den barometerstand, +dat de reizigers een hoogte van zeven duizend vijf honderd voeten +bereikt hadden. Zij waren nu op de voorliggende bergvlakken, de uiterste +grens van den boomgroei. Er huppelden eenige dieren rond, die een jager +gelukkig of rijk zouden gemaakt hebben; die vlugge dieren wisten het +wel, want zij vlugtten, zoodra zij van verre menschen zagen naderen. Het +was het lama, een kostbaar dier in het gebergte, dat het schaap, het +rund en het paard vervangt, en leeft, waar het muildier niet leven kan. +Het was de chinchilla, een zachtzinnig en vreesachtig knaagdiertje, rijk +aan bont, dat het midden houdt tusschen den haas en den springhaas, en +wien zijn achterpooten het voorkomen van een kangoeroe geven. Een +alleraardigst gezigt levert dit vlugge diertje op, wanneer het evenals +een eekhoorntje over de toppen der boomen loopt.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill12" id="ill12"></a> +<img src="images/116.jpg" width="400" alt="Des morgens ten vijf ure bewees de waarneming van den +barometerstand, dat de reizigers een hoogte van zeven duizend vijf +honderd voeten bereikt hadden." title="" /> +<span class="caption2">Des morgens ten vijf ure bewees de waarneming van den +barometerstand, dat de reizigers een hoogte van zeven duizend vijf +honderd voeten bereikt hadden.</span> +</div> + +<p>"Het is nog geen vogel," zeide Paganel; "maar het is toch geen +viervoetig dier meer."</p> + +<p>En toch waren die dieren nog geenszins de laatste bewoners van het +gebergte. Ter hoogte van negen duizend voeten, op de grens der eeuwige +sneeuw, leefden nog onvergelijkelijk schoone herkaauwende dieren +gezellig bijeen: de alpaca met zijn lang en zijdeachtig haar, ook die +soort van geiten zonder horens, sierlijke en fiere dieren met fijne wol, +die de natuurkundigen vicunna's noemen. Maar men behoefde er niet aan te +denken om ze te naderen, ter naauwernood lieten ze zich even zien; ze +vloden ijlings weg en gleden zonder geraas over het schitterend witte +tapijt.</p> + +<p>Op deze hoogte was het voorkomen der streek geheel veranderd. Groote en +glinsterende ijsblokken, hier en daar met een blaauwachtige tint, +verrezen aan alle kanten en weerkaatsten de eerste stralen der opgaande +zon. Nu werd de beklimming zeer gevaarvol. Men durfde geen voet meer +verzetten zonder den grond naauwkeurig te onderzoeken, ten einde de +kloven te ontdekken. Wilson had zich aan het hoofd van het gezelschap +gesteld, en onderzocht met den voet de oppervlakte der gletschers. Zijn +makkers drukten naauwkeurig zijn voetstappen en vermeden luide +gesprekken; want het geringste geraas, dat de luchtlagen in beweging +bragt, kon den val der sneeuwmassa's veroorzaken, die zeven a acht +honderd voet boven hun hoofd hingen.</p> + +<p>Zij waren nu in het gewest der heesters gekomen, die, twee honderd +vijftig vademen hooger hun plaats moesten afstaan aan de grasgewassen en +de cactussen. Ter hoogte van elf duizend voet hielden ook deze planten +op den naakten bodem te bedekken, en ieder spoor van plantengroei +verdween. De reizigers hadden maar eens, ten acht ure, stil gehouden om +hun krachten door een korten maaltijd te herstellen, en met +bovenmenschelijken moed begonnen zij weder te klimmen, daarbij steeds +toenemende gevaren trotseerende. Zij moesten over scherpe rotspunten en +onpeilbare afgronden heen. Op vele plaatsen waren houten kruisen langs +den weg opgerigt, ter aanduiding van de plekken, waar talrijke +ongelukken plaats hadden gehad. Tegen twee ure bereikten zij een +onmetelijk bergvlak, zonder eenig spoor van plantengroei, een soort van +woestijn, die zich tusschen kale rotsen uitstrekte. De lucht was droog, +de hemel had een hard blaauwe kleur; op deze hoogten regent het nooit, +en de dampen worden alleen in sneeuw of in hagel opgelost. Hier en daar +boorden eenige porfier- of basaltspitsen door het witte lijklaken, +gelijk de beenderen van een geraamte, en van tijd tot tijd vielen +brokken kwarts of gneis, door den invloed der lucht verweerd, in gruis +met een zwak geraas, dat door de ijlheid van den dampkring bijna +onhoorbaar was.</p> + +<p>Intusschen waren de krachten van den kleinen troep, hoe moedig ook, +geheel uitgeput. Toen lord Edward de uitputting zijner reisgenooten +bemerkte, speet het hem, dat hij zich zoover op den berg had gewaagd. De +kleine Robert verzette zich tegen de vermoeijenis, maar kon niet verder.</p> + +<p>Ten drie ure bleef Glenarvan staan.</p> + +<p>"Wij moeten rust nemen," zeide hij; want hij zag wel, dat niemand dit +voorstel zou doen.</p> + +<p>"Rust nemen?" antwoordde Paganel, "maar wij hebben geen dak."</p> + +<p>"Het moet toch, al was het alleen ter wille van Robert."</p> + +<p>"Wel neen, mylord!" antwoordde de moedige knaap, "ik kan nog verder gaan +... houdt u niet o....""</p> + +<p>"Wij zullen u dragen, mijn jongen!" antwoordde Paganel; "maar wij +moeten, wat het ook kosten moge, de oostelijke helling bereiken. Daar +zullen wij misschien een nachtverblijf in een hut vinden. Ik vraag nog +een togt van twee uren."</p> + +<p>"Vindt gij dat allen goed?" vroeg Glenarvan.</p> + +<p>"Ja!" antwoordden zijn reisgenooten.</p> + +<p>Mulrady voegde er bij:</p> + +<p>"Ik belast mij met het kind."</p> + +<p>En men ging weder in een oostelijke rigting verder; de beklimming werd +nog gedurende twee vreeselijke uren voortgezet. Men klom maar altijd +door om de hoogste bergtoppen te bereiken. De verdunning der lucht +veroorzaakte die pijnlijke beklemdheid, bekend onder den naam van +"puna." Het bloed zijpelde uit het tandvleesch en de lippen ten gevolge +van het verbroken evenwicht der lucht, en misschien ook onder den +invloed der sneeuw, die op een aanzienlijke hoogte den dampkring, zooals +bewezen is, bederft. Door een versnelde inademing moest men het gebrek +aan digtheid vergoeden om den bloedsomloop gaande te houden, hetgeen +niet minder vermoeijend was dan de weerkaatsing der zonnestralen op de +sneeuwhoopen. Hoe sterk ook de wilskracht dier moedige mannen ware, toch +kwam het oogenblik, waarop de krachtigsten bezweken, en de duizeligheid, +die verschrikkelijke plaag op de bergen, vernietigde niet alleen hun +ligchaamskrachten, maar ook hun zedelijke kracht. Niet straffeloos kan +men tegen vermoeijenissen van dien aard worstelen. Weldra vielen zij +telkens, en degenen die vielen konden slechts verder gaan door op hun +knieën voort te kruipen.</p> + +<p>De uitputting zou dus weldra een eind gemaakt hebben aan deze te lang +voortgezette beklimming, en Glenarvan overzag niet zonder schrik het +eindelooze sneeuwkleed, de koude, die het op dit noodlottige gewest deed +nederdalen, de schaduw, die naar die woeste toppen opsteeg, het gebrek +aan een nachtverblijf, toen de majoor hem tegenhield en op een kalmen +toon zeide: "Eene hut."</p> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="XIII" id="XIII"></a>XIII.</h3> + +<h3>De afdaling van de Cordillera.</h3> + + +<p>Ieder ander dan Mac Nabbs zou honderdmaal voorbij, om, ja zelfs over die +hut gegaan zijn, zonder haar bestaan te vermoeden. Een verhevenheid van +het sneeuwtapijt onderscheidde haar naauwelijks van de omringende +rotsen. Eerst moest men de sneeuw wegruimen. Na een half uur +onafgebroken doorgewerkt te hebben, hadden Wilson en Mulrady eindelijk +den ingang der "casucha" vrij gemaakt, en het kleine gezelschap haastte +zich om er bezit van te nemen.</p> + +<p>Die hut, door de Indianen gebouwd, was gemaakt van "adobes," een soort +van in de zon gebakken steenen; zij had de gedaante van een kubus van +twaalf voet lang, en verhief zich op den top van een basaltblok. Een +steenen trap voerde naar de deur, de eenige opening van het stulpje, en +hoe naauw zij ook ware, wisten de orkanen, de sneeuw of de hagel zich er +toch wel een weg door te banen, wanneer de storm in het gebergte was +losgelaten.</p> + +<p>Tien menschen konden er gemakkelijk plaats in vinden, en waren haar +wanden al niet waterdigt genoeg in den regentijd, nu beschermden zij +althans eenigzins tegen de snerpende koude, die volgens den thermometer +tien graden onder nul bedroeg. Ook verschafte een soort van haard met +een pijp van zeer slecht zamengevoegde steenen gelegenheid om vuur aan +te leggen, en zich behoorlijk tegen de koude der buitenlucht te +beschermen.</p> + +<p>"Dit verblijf is voldoende," zeide lord Edward, "al is het juist niet +gemakkelijk ingerigt. De Voorzienigheid heeft ons hierheen geleid, en +het eerste wat wij doen moeten, is Haar er voor te danken."</p> + +<p>"Maar het is een paleis," antwoordde Paganel. "Er ontbreken slechts +schildwachten en hovelingen aan. Wij zijn hier bijzonder goed +gehuisvest."</p> + +<p>"Vooral wanneer er een goed vuur aan den haard zal knetteren," zeide Tom +Austin; "want wij hebben niet alleen honger, maar zijn ook +verschrikkelijk koud, geloof ik, en wat mij aangaat, een flinke takkebos +zou mij meer opvrolijken dan een stuk wildbraad."</p> + +<p>"Als dat zoo is, Tom!" antwoordde Paganel, "zullen wij ons best doen om +brandstoffen te vinden."</p> + +<p>"Brandstoffen op den top der Cordillera's!" zeide Mulrady, terwijl hij +met een ongeloovig gezigt het hoofd schudde.</p> + +<p>"Dat men een schoorsteen in deze hut gemaakt heeft," antwoordde de +majoor, "is waarschijnlijk, omdat men hier wel iets te branden vindt."</p> + +<p>"Onze vriend Mac Nabbs heeft gelijk," zeide Glenarvan; "maakt alles voor +het avondeten gereed; ik zal houthakker zijn."</p> + +<p>"Wilson en ik gaan met u mede," antwoordde Paganel.</p> + +<p>"Als ik soms van dienst kan zijn?..." zeide Robert opstaande.</p> + +<p>"Neen! rust maar uit, wakkere knaap!" antwoordde Glenarvan. "Gij zult +een man zijn op een leeftijd, waarop anderen nog maar kinderen zijn!"</p> + +<p>Glenarvan, Paganel en Wilson verlieten de hut. Het was zes ure des +avonds. De koude was doordringend, ofschoon het doodstil was. De blaauwe +kleur der lucht werd reeds donker, en de laatste zonnestralen beschenen +nog maar even de hooge punten van de bergvlakken der Andes. Paganel, die +zijn barometer had mede genomen, raadpleegde hem, en zag, dat het kwik +op 49.5 duim staan bleef. De stand der kwikkolom kwam overeen met een +hoogte van elf duizend zeven honderd voet. Dit gedeelte der Cordillera's +was dus slechts negen honderd ellen lager dan de Mont-Blanc. Hadden deze +bergen dezelfde moeijelijkheden opgeleverd als die fransche reus, of +waren slechts de orkanen en wervelwinden tegen hen losgelaten, dan zou +geen enkele onzer reizigers de groote keten der Nieuwe Wereld +overgekomen zijn.</p> + +<p>Op een porfierbergje gekomen, wendden Glenarvan en Paganel hun blikken +naar alle punten van den gezigteinder.</p> + +<p>Zij bevonden zich nu op den top van de sneeuwvelden der Cordillera, en +overzagen een ruimte van vijftig vierkante mijlen. Ten oosten gingen de +hellingen in een zachte glooijing over, langs welke de inlanders zich +honderden vademen ver laten afglijden. Overlangsche strooken steenen en +zwerfblokken, die door het voortschuiven der gletschers verplaatst +waren, vormden in de verte onmetelijke strepen van kleiachtig puin. +Reeds werd het dal van de Colorado hoe langer hoe meer in de schaduw, +door de ondergaande zon veroorzaakt, gehuld; de verhevenheden van den +grond, de uitstekende punten, de naalden en spitsen, door haar stralen +beschenen, werden langzamerhand onzigtbaar, en allengs strekte de +duisternis zich over de geheele oostelijke helling der Andes uit. In het +westen bescheen het licht de voorbergen nog, die den loodregten wand der +westelijke zijden schragen. Het oog werd verblind, als het op de rotsen +en gletschers staarde, die zich baadden in de stralen van de zon. Ten +noorden golfde een rij van toppen, die onmerkbaar ineensmolten en als +het ware een lijn vormden, die door een bevende en onbedrevene hand was +getrokken. Het oog kon ze niet van elkander onderscheiden. Maar ten +zuiden werd het tooneel daarentegen prachtig, en bij het vallen der +duisternis nam het grootsche afmetingen aan. Wanneer men in het woeste +dal van de Torbido nederzag, kon men den Antuco overzien, wiens +ontzaggelijke krater zich twee mijlen verder opende. De vulkaan loeide +als een ontzaggelijk monster, gelijk aan de Leviathans van den voortijd, +en braakte vurige rookzuilen uit, vermengd met stroomen van roetachtige +vlammen. De geheele kring van omringende bergen scheen in brand te +staan; hagelbuijen van witgloeijende steenen, wolken van roodachtige +dampen, vuurpijlen van lava, vereenigden zich tot vonkelende schoven. +Een ontzaggelijke glans, die ieder oogenblik helderder werd, een +verblindende vlam, vervulde dien wijden omtrek met zijn sterken +weerschijn, terwijl de zon, langzamerhand van haar schemerlicht beroofd, +als een uitgedoofde ster in de schaduwen aan den gezigteinder verdween.</p> + +<p>Paganel en Glenarvan zouden welligt lang verdiept zijn gebleven in de +beschouwing van die prachtige worsteling tusschen het vuur des hemels en +het vuur der aarde; de geimproviseerde houthakkers maakten plaats voor +de kunstenaars; maar Wilson, die minder met al dat schoon ophad, riep +hen tot de werkelijkheid terug. Hout was er wel niet, maar gelukkig +waren de rotsen met dun en droog korstmos bekleed; zij verzamelden een +aanzienlijken voorraad daarvan, alsmede van een zekere plant, "llaretta" +geheeten, welker wortel redelijk wel kon branden. Zoodra die kostelijke +brandstof in de hut was gebragt, wierp men ze op den haard. Het kostte +vrij wat moeite om het vuur aan te maken, maar nog meer om het aan te +houden. De zeer verdunde lucht leverde niet genoeg zuurstof meer aan de +vlam; althans de majoor gaf die reden op.</p> + +<p>"Tot vergoeding," voegde hij er bij, "zal het water niet tot honderd +graden verwarmd behoeven te worden om te koken; wie hun koffij gaarne +zetten met water van honderd graden zullen het er buiten moeten doen; +want op deze hoogte kookt het water reeds onder de negentig graden."<a name="FNanchor_1_21" id="FNanchor_1_21"></a><a href="#Footnote_1_21" class="fnanchor">[1]</a></p> + +<p>Mac Nabbs vergiste zich niet; toen men den thermometer, zoodra het water +kookte, in den ketel dompelde, wees hij slechts zeven en tachtig graden. +Met smaak dronk elk eenige teugen kokend heete koffij; maar het +gedroogde vleesch vond men wel wat ontoereikend, hetgeen Paganel +aanleiding gaf om de volgende even gegronde als nuttelooze opmerking te +maken.</p> + +<p>"Drommels!" zeide hij, "ik moet bekennen, dat een stuk geroosterd +lamavleesch niet te versmaden zou zijn. Men zegt, dat dit dier het rund +en het schaap vervangt, en nu zou ik wel willen weten, of men daarmede +bedoelt als voedingsmiddel."</p> + +<p>"Wat!" riep de majoor, "zijt gij niet tevreden met ons avondeten, +geleerde Paganel?..."</p> + +<p>"Ik ben in de wolken, dappere majoor! maar toch houd ik vol, dat een +schotel wildbraad welkom zou zijn.</p> + +<p>"Gij zijt een Sybariet," zeide Mac Nabbs.</p> + +<p>"Dat spreek ik niet tegen, majoor! maar gij moogt zeggen wat gij wilt, +gij zoudt ook niet zuur kijken, als er een biefstuk vóór u stond!"</p> + +<p>"Dat geloof ik ook niet!" antwoordde de majoor.</p> + +<p>"En als men u verzocht om, in weerwil van de koude en de duisternis, op +den loer te gaan staan, zoudt gij dan zonder bedenken gaan?"</p> + +<p>"Ongetwijfeld, en als gij het verlangt...."</p> + +<p>De makkers van Mac Nabbs hadden niet eens tijd gehad om hem te bedanken +en zijn al te driftige voorkomendheid wat te beteugelen, toen zich in de +verte een gehuil deed hooren, dat lang aangehouden werd. Het waren geen +kreten van enkele dieren, maar van een geheele kudde, die met snelheid +naderde. Zou de Voorzienigheid soms, na eerst een nachtverblijf bezorgd +te hebben, ook nog in het avondeten willen voorzien? Die gedachte kwam +bij den aardrijkskundige op. Maar Glenarvan bragt zijn vreugde een +weinig tot bedaren door de opmerking, dat men op die hoogte geen +viervoetige dieren op de Cordillera aantreft.</p> + +<p>"Waar komt dat geraas dan vandaan?" vroeg Tom Austin. "Hoort gij wel, +hoe nabij het komt?"</p> + +<p>"Zou het een lawine zijn?" vroeg Mulrady.</p> + +<p>"Dat is onmogelijk! Het is niets anders dan gehuil," antwoordde Paganel.</p> + +<p>"Laten wij eens gaan zien!" zeide Glenarvan.</p> + +<p>"En laten wij als jagers gaan zien!" voegde de majoor er bij, die zijn +karabijn reeds greep.</p> + +<p>Allen stormden de hut uit. De duisternis van den nacht werd alleen +verminderd door het licht der sterren. De maan, die in het laatste +kwartier was, was nog niet op. De noordelijke en oostelijke toppen +verdwenen in de duisternis, en alleen het tooverachtig schaduwbeeld van +eenige zeer hooge rotsen kon het oog nog waarnemen. Het gehuil,—een +gehuil van ontstelde dieren,—werd hoe langer hoe sterker. Zij kwamen +van het donkere gedeelte der Cordillera's. Wat ging daar om? Plotseling +naderde een woedende lawine, maar een lawine van levende en van schrik +waanzinnige wezens. Het geheele bergvlak scheen te dreunen. Er kwamen +honderden, duizenden misschien van die dieren, welke in weerwil van de +ijlheid der lucht een oorverdoovend geraas maakten. Was het rood wild +uit de pampa's of eenvoudig een troep lama's en vicunna's? Glenarvan, +Mac Nabbs, Robert, Austin en de beide matrozen hadden naauwelijks den +tijd om zich ter aarde te werpen, terwijl die levende wervelwind eenige +voeten boven bun hoofd voorttrok. Paganel, die als nachtziende was +blijven staan om beter te zien, werd in een oogwenk omvergeworpen.</p> + +<p>Tegelijk hoorde men een vuurwapen losbranden. De majoor had op de gis +geschoten. Het kwam hem voor, alsof er een dier digt bij hem nederviel, +terwijl de geheele troep door zijn onweerstaanbare vaart medegesleept en +nog veel sterker huilende, op de hellingen verdween, die door den +weerschijn van den vulkaan verlicht werden.</p> + +<p>"Ha! ik heb hem!" zeide een stem,—die van Paganel.</p> + +<p>"Wat hebt gij?" vroeg Glenarvan.</p> + +<p>"Wel, mijn bril! Men mag zich gelukkig achten, als men in zulk een +verwarring alleen zijn bril verliest!"</p> + +<p>"Gij zijt toch niet gekwetst?..."</p> + +<p>"Neen! alleen heb ik een trap gehad. Maar van wien?"</p> + +<p>"Hiervan," antwoordde de majoor, die het beest, dat hij geveld had, +voortsleepte.</p> + +<p>Een ieder haastte zich om de hut weder te bereiken, en bij het schijnsel +van het vuur onderzocht men het "schot" van Mac Nabbs.</p> + +<p>Het was een mooi dier, dat op een kleinen kameel zonder bult geleek; het +had een fijnen kop, een plat ligchaam, lange en tengere pooten, fijn, +geel haar, en witte vlekken onder aan den buik. Naauwelijks had Paganel +het gezien, of hij riep:</p> + +<p>"Het is een guanacha!"</p> + +<p>"Wat is een guanacha?" vroeg Glenarvan.</p> + +<p>"Een dier, dat men eten kan," antwoordde Paganel.</p> + +<p>"En smaakt het goed?"</p> + +<p>"Dat geloof ik. Het is godenspijs. Ik wist wel, dat wij versch vleesch +voor ons avondeten zouden hebben. En welk vleesch! Maar wie zal het dier +slagten?"</p> + +<p>"Dat zal ik wel doen," zeide Wilson.</p> + +<p>"Goed, en ik zal het roosteren," antwoordde Paganel.</p> + +<p>"Zijt gij dan een kok, mijnheer Paganel?" vroeg Robert.</p> + +<p>"Dat zou ik haast denken, mijn jongen! ik ben immers een Franschman! In +een Franschman steekt altijd een kok!"</p> + +<p>Vijf minuten later leide Paganel breede sneden wildbraad op de kolen van +den wortel der llaretta. Tien minuten daarna diende hij aan zijn +reisgenooten dat zeer smakelijk uitziende vleesch voor onder den naam +van "reepen van guanacha." Niemand liet zich lang noodigen, en allen +zetten er met graagte de tanden in.</p> + +<p>Maar tot groote verbazing van den aardrijkskundige werd de eerste +mondvol ontvangen met een leelijk gezigt en een eenstemmig "ba!"</p> + +<p>"Het is afschuwelijk!" zeide de een.</p> + +<p>"Het is niet eetbaar!" riep de ander.</p> + +<p>Hoezeer het hem ook speet, moest de arme geleerde toch bekennen, dat dit +geroosterd vleesch niet gebruikt kon worden, zelfs niet door +uitgehongerden. Men begon dan ook den draak met hem te steken, hetgeen +hij zich goedwillig liet aanleunen, en zijn "godenspijs" te beschimpen; +hij zelf echter zocht naar de oorzaak, waarom dat guanacha-vleesch, dat +werkelijk goed en zeer geacht is, onder zijne handen zoo afschuwelijk +was geworden, toen hem een onverwachte opmerking te binnen schoot.</p> + +<p>"Ik ben er achter!" riep hij. "Voor den drommel! ik ben er achter! ik +heb het gevonden!"</p> + +<p>"Was het vleesch misschien te veel aangestoken?" vroeg Mac Nabbs zeer +bedaard.</p> + +<p>"Neen! onverdragelijke majoor! maar het was vleesch, dat te veel +geloopen had! Dat ik daaraan niet gedacht heb!"</p> + +<p>"Wat bedoelt gij daarmede, mijnheer Paganel?" vroeg Tom Austin.</p> + +<p>"Ik bedoel, dat de guanacha alleen dan goed is, wanneer hij in den slaap +gedood is; als men hem lang jaagt, als hij lang achtereen loopt, is zijn +vleesch niet eetbaar meer. Uit den smaak blijkt dus, dat dit dier, en +bij gevolg de geheele kudde, van verre kwam."</p> + +<p>"Zijt gij daarvan zeker?" zeide Glenarvan.</p> + +<p>"Ik ben er stellig zeker van."</p> + +<p>"Maar welk voorval, welk natuurverschijnsel heeft die dieren zoo kunnen +verschrikken en hen opjagen op een uur, dat zij rustig in hun leger +moesten slapen?"</p> + +<p>"Op die vraag, waarde Glenarvan!" zeide Paganel, "moet ik u het antwoord +schuldig blijven; en mij dunkt, dat wij niet beter kunnen doen, dan er +ons hoofd niet mede te breken en te gaan slapen. Ik kan de oogen niet +langer open houden. Keurt gij het ook niet goed, majoor?"</p> + +<p>"Ja, Paganel! laten wij gaan slapen."</p> + +<p>Hierop wikkelden allen zich in hun mantel, het vuur werd goed voorzien, +en spoedig ging er in alle toonen en in allerlei maat een geducht +gesnork op, waar tusschen de bas van den geleerden aardrijkskundige de +harmonie bewaarde.</p> + +<p>Edward Glenarvan alleen sliep niet. Een heimelijke onrust hield hem in +een staat van vermoeijende slapeloosheid. Hij dacht onwillekeurig aan +die kudde, welke in ééne rigting voortvlugtte, aan haar onverklaarbaren +schrik. De guanacha's konden niet door rood wild vervolgd worden. Op +deze hoogte is het niet, en nog veel minder zijn er jagers. Welke angst +dreef hen dan naar de afgronden van den Antuco, en wat was er de oorzaak +van? Glenarvan had een voorgevoel van een naderend gevaar.</p> + +<p>Onder den invloed eener halve slaperigheid werden zijn denkbeelden +echter langzamerhand gewijzigd, en de vrees maakte plaats voor hoop. Hij +zag, hoe hij des anderen daags in de vlakte der Andes zou zijn. Daar +zouden de nasporingen eerst regt beginnen, en was de goede uitslag +misschien niet ver af. Hij dacht aan kapitein Grant, aan diens beide +matrozen, die uit een harde slavernij verlost zouden worden. Die beelden +gingen snel in zijn geest voorbij, daar zij telkens verstrooid werden +door het geknetter van het vuur, door een vonk, die knappend omhoog +steeg, door een heldere vlam, die het gelaat zijner slapende makkers +verlichtte en een schaduw langs de wanden der hut deed gaan. Daarna +keerde zijn voorgevoel met meer kracht terug. Hij hoorde een onduidelijk +geraas daar buiten, dat hij op die eenzame toppen moeijelijk kon +verklaren.</p> + +<p>Eens meende hij in de verte een dof en dreigend gerommel op te vangen, +gelijk aan het ratelen van een donder, die niet uit de lucht kwam. Dat +gerommel nu kon alleen veroorzaakt worden door een storm, die op de +zijden des bergs, eenige duizenden voeten onder zijn top woedde. +Glenarvan wilde het onderzoeken en verliet de hut.</p> + +<p>De maan ging juist op. De dampkring was zuiver en stil. Geen wolkje was +er boven noch beneden te zien. Hier en daar slechts bewoog zich de +weerschijn der vlammen van den Antuco. Geen onweder, geen weerlicht was +er aan de lucht. In het toppunt schitterden duizenden sterren. En toch +duurde het gerommel maar altijd voort; het scheen te naderen en door de +keten der Andes voort te loopen. Glenarvan ging nog ongeruster naar +binnen, zich afvragende welk verband er bestond tusschen dat +onderaardsche gerommel en de vlugt der guanacha's. Was er een uitwerksel +en een oorzaak aanwezig? Hij zag op zijn horlogie, dat op twee uur +stond.</p> + +<p>Daar hij echter niet zeker was, dat er een gevaar naakte, wekte hij zijn +makkers niet, die de vermoeidheid vast had doen inslapen, en hij verviel +zelf in eene loome dommeling, die verscheidene uren aanhield.</p> + +<p>Eensklaps deed een geweldig geraas hem overeind vliegen. Het was een +oorverdoovend leven, te vergelijken met het hortend en stootend +gedruisch, dat ontelbare kruidwagens, die over een helder klinkend +plaveisel rijden, zouden maken. Plotseling gevoelde Glenarvan, dat de +grond onder hem wegzonk; hij zag de hut slingeren en splijten.</p> + +<p>"Op! op!" riep hij uit.</p> + +<p>Zijne makkers werden allen wakker, over elkander heen geworpen, en langs +een schrikwekkende schuinte medegesleept. De zon, die juist opging, +bescheen een akelig tooneel. De gedaante der bergen veranderde in een +oogwenk; de kegels werden afgeknot; de wankelende spitsen verdwenen, +alsof er onder haar een luik werd geopend. Ten gevolge van een aan de +Cordillera's eigen natuurverschijnsel<a name="FNanchor_2_22" id="FNanchor_2_22"></a><a href="#Footnote_2_22" class="fnanchor">[2]</a>, werd een geheele streek, ter +breedte van verscheidene mijlen, verplaatst en gleed zij naar de vlakte.</p> + +<p>"Een aardbeving!" riep Paganel.</p> + +<p>Hij vergiste zich niet. Het was een van die veelvuldige omkeeringen op +de bergachtige grens van Chili, en juist in dienzelfden omtrek, waarin +Copiapo tweemaal verwoest en Santiago in veertien jaren viermaal het +onderst boven gekeerd is. Dit gedeelte van den aardbol wordt door het +inwendige vuur ondermijnd, en de vulkanen van deze nog jonge bergketen +zijn slechts ontoereikende veiligheidskleppen voor de onderaardsche +dampen. Dat is de oorzaak dier onophoudelijke schokken, bekend onder den +naam van "temblores".</p> + +<p>Het bergvlak, waaraan zeven mannen, verdoofd en verschrikt, hangende aan +bosjes korstmossen, zich vastklemden, gleed intusschen met de vaart van +een sneltrein, d.i. met een snelheid van vijftig mijlen in het uur. Het +was even onmogelijk om te roepen, als om een beweging te maken ten einde +te vlugten of zijn val te stuiten. Men zou elkander toch niet hebben +kunnen verstaan. Het inwendig gerommel, het geraas der lawinen, de schok +der graniet- en basaltmassa's, de ronddwarrelende sneeuw, zoo fijn als +stof, maakten de minste woordenwisseling onmogelijk. Nu eens zakte het +gesteente zonder horten of stooten; dan weder slingerende en stampende, +gelijk het dek van een schip in een holle zee, langs afgronden gaande, +waarin brokken van den berg nederstortten, of de eeuwenoude boomen +ontwortelende, maakte het met de naauwkeurigheid eener onmetelijke zeis +al de uitstekende punten der oostelijke helling effen en gelijk.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill13" id="ill13"></a> +<img src="images/130.jpg" width="400" alt="Het bergvlak, ..., gleed intusschen met de vaart van een +sneltrein..." title="" /> +<span class="caption2">Het bergvlak, ..., gleed intusschen met de vaart van een +sneltrein...</span> +</div> + +<p>Men verbeelde zich de kracht eener massa van verscheidene duizend +millioenen tonnen zwaarte, met steeds toenemende snelheid voortgeschoven +onder een hoek van vijftig graden!</p> + +<p>Niemand zou kunnen berekenen hoe lang die onbeschrijfelijke val wel +duurde. Niemand durfde voorzien in welken afgrond hij gestuit zou +worden. Of allen nog levend bijeen waren, dan of een hunner reeds op den +bodem van een afgrond lag, kon niemand nog zeggen. Door de snelheid +hunner vaart verdoofd, door de koude lucht, die hen doordrong, +verstijfd, door de sneeuwjagt verblind, snakten zij naar verademing, +waren zij magteloos, bijna levenloos, en hielden zij zich alleen uit een +instinct van zelfbehoud aan de rotsen vast.</p> + +<p>Plotseling slingerde een allerhevigste schok hen van hun glijdend +voertuig af. Zij werden vooruit geworpen en rolden op de laatste +bergranden neder. Het bergvlak bleef onbewegelijk liggen.</p> + +<p>Het duurde eenige minuten eer iemand zich bewoog. Eindelijk stond er een +op, wel verdoofd door den val, maar toch nog krachtig,—de majoor. Hij +schudde het stof, dat hem verblindde, van zich af en zag in het rond. +Zij lagen in een kleinen kring over elkander, gelijk de hagel uit een +geweer.</p> + +<p>De majoor telde ze. Zij waren er allen, op één na. De ontbrekende was +Robert Grant.</p> + + + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_1_21" id="Footnote_1_21"></a><a href="#FNanchor_1_21"><span class="label">[1]</span></a> De daling van het kookpunt van het water bedraagt ongeveer +1 graad voor iedere 324 ned. ellen hoogte.</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_2_22" id="Footnote_2_22"></a><a href="#FNanchor_2_22"><span class="label">[2]</span></a> Een verschijnsel, dat hiermede veel overeenkomst had, had +in 1820 op den Mont-Blanc plaats, en veroorzaakte die verschrikkelijke +ramp die het leven kostte aan drie gidsen van Chamouny.</p></div> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="XIV" id="XIV"></a>XIV.</h3> + +<h3>Een gelukkig geweerschot.</h3> + + +<p>De oostelijke zijde van de Cordillera de los Andes bestaat uit zachte +glooijingen, die ongemerkt in de vlakte uit loopen. Daar was een +gedeelte van het vaste gesteente plotseling blijven liggen. In deze +nieuwe streek met digt gras begroeid, met prachtige boomen bedekt, +droegen tallooze appelboomen, die ten tijde der verovering geplant waren +en geheele bosschen vormden, hun goudgele vruchten. Het was een hoek van +het weelderige Normandië in het zilverland neergesmeten, en onder iedere +andere omstandigheid zou het oog eens reizigers getroffen geweest zijn +door dien plotselingen overgang uit de woestijn in de oasis, van de +besneeuwde bergtoppen in de groene weiden, van den winter in den zomer.</p> + +<p>De grond was weder even onbewegelijk geworden als altijd. De aardbeving +was afgeloopen, en zonder twijfel oefenden de onderaardsche krachten +haar verwoestende werking nu verder uit; want de Andes-keten schudt en +beeft altijd hier of daar. Ditmaal was de schudding allerhevigst +geweest. De berglijn was geheel gewijzigd. Een nieuw panorama van +toppen, kammen en pieken teekende zich af op den blaauwen grond des +hemels, en de gids uit de pampa's zou er te vergeefs naar zijn gewone +herkenningspunten gezocht hebben.</p> + +<p>De dag beloofde zeer schoon te zullen zijn; de stralen der zon, die haar +vochtig bed in de Stille Zuidzee had verlaten, gleden over de +argentijnsche vlakten en dompelden zich reeds in de golven van den +Atlantischen Oceaan. Het was acht ure in den morgen.</p> + +<p>Door de zorg van den majoor weder bijgebragt, kwamen Edward Glenarvan en +diens makkers langzamerhand in het leven terug. Het bleek nu, dat zij +met een verschrikkelijke verdooving vrij waren gekomen. Zij waren van de +Cordillera afgedaald, en zouden reden gehad hebben om zich te verheugen +over het snelle middel van vervoer, door de natuur bekostigd, hadden zij +niet een hunner, en wel de zwakste, een kind, Robert Grant gemist.</p> + +<p>Allen beminden dien wakkeren knaap: Paganel, die zich bijzonder aan hem +gehecht had, de majoor ondanks zijn koelheid, allen, maar vooral +Glenarvan. Deze was wanhopend, toen hij de verdwijning van Robert +vernam. Hij stelde zich voor, hoe het arme kind in den een of anderen +afgrond weggezonken zou zijn, en hoe hij te vergeefs om hem roepen zou, +dien hij zijn tweeden vader noemde.</p> + +<p>"Vrienden! vrienden!" zeide hij, met moeite zijn tranen bedwingende, +"wij moeten hem zoeken, wij moeten hem terug vinden! Wij kunnen hem zoo +niet aan zijn lot overlaten! Geen vallei, geen kloof, geen afgrond mogen +wij ondoorzocht laten! Gij moet mij een touw om het lijf binden! Gij +moet mij aflaten! Ik wil het, hoort gij? ik wil het! De Hemel geve, dat +Robert nog leeft, en ik zal hem redden! Hoe zouden wij zonder hem zijn +vader durven opzoeken, en welk regt hebben wij om kapitein Grant te +redden, wanneer het geschieden moet ten koste van het leven zijns +zoons?"</p> + +<p>De reisgenooten van Glenarvan hoorden hem sprakeloos aan; zij gevoelden, +dat hij een straal van hoop in hun blikken trachtte te vinden, en +sloegen de oogen neder.</p> + +<p>"Welnu!" hervatte lord Edward, "gij verstaat mij, en gij zwijgt! +Koestert gij dan geen hoop meer, ook niet de geringste?"</p> + +<p>Er heerschte eenige oogenblikken een diepe stilte, tot Mac Nabbs het +woord opvatte en zeide:</p> + +<p>"Wie uwer, mijne vrienden! herinnert zich, wanneer Robert verdwenen is?"</p> + +<p>Op die vraag volgde geen antwoord.</p> + +<p>"Gij zult mij dan toch wel kunnen zeggen," vervolgde de majoor, "wie het +kind naast zich had bij de afdaling van de Cordillera?"</p> + +<p>"Ik," antwoordde Wilson.</p> + +<p>"Welnu, tot wanneer hebt gij hem naast u gezien? Bedenk u wel! Spreek!"</p> + +<p>"Ik herinner mij alleen," antwoordde Wilson, "dat Robert Grant, terwijl +hij met de hand krampachtig een bosje korstmos vasthield, geen twee +minuten vóór den schok, die een einde aan onze afdaling maakte, nog +naast mij was."</p> + +<p>"Geen twee minuten! Bedenk u wel, Wilson! de minuten hebben u zeker wat +lang toegeschenen! Vergist gij u niet?"</p> + +<p>"Ik geloof, dat ik zeker ben van hetgeen ik zeg.... Ja, het is zoo ... +geen twee minuten!"</p> + +<p>"Goed!" zeide Mac Nabbs. "En was Robert aan uw linker- of aan uw +regterzijde?"</p> + +<p>"Aan mijn linkerzijde. Ik herinner mij, dat zijn mantel mij in het +aangezigt woei."</p> + +<p>"En in welke rigting bevondt gij u met betrekking tot ons?..."</p> + +<p>"Ook ter linkerzijde."</p> + +<p>"Dus heeft Robert alleen aan deze zijde kunnen verdwijnen," zeide de +majoor zich naar den berg wendende en deszelfs regterzijde aanwijzende. +"Ik voeg er bij, dat, den tijd in aanmerking genomen, die sedert zijn +verdwijning verloopen is, het kind gevallen moet zijn op dat gedeelte +van den berg, dat zich bevindt tusschen den voet en eene hoogte van twee +mijlen. Daar moeten wij zoeken; wij zullen ons naar verschillende punten +begeven, en dan zullen wij hem zeker terug vinden."</p> + +<p>Geen woord werd er verder gewisseld. De zes mannen bestegen de +Cordillera, plaatsten zich op haar rug op verschillende hoogten en +begonnen hun nasporingen. Zij bleven steeds ter regterzijde van de lijn +van nederdaling, doorzochten de geringste scheuren, daalden op den bodem +der afgronden neder, die gedeeltelijk gedempt waren door de brokken van +het vaste gesteente, en meer dan één hunner kwam er uit te voorschijn +met gescheurde kleederen en bebloede handen en voeten, na zijn leven te +hebben blootgesteld. Behalve eenige ontoegankelijke bergvlakken, werd +dit gedeelte der Andes uren lang naauwkeurig onderzocht, zonder dat een +van die moedige lieden er aan dacht om rust te nemen. Vergeefsche +moeite. Het kind had niet alleen den dood in den berg gevonden, maar ook +een graf, welks zerk, uit het een of ander ontzaggelijk rotsblok +bestaande, zich voor eeuwig boven hem gesloten had.</p> + +<p>Tegen één ure waren Glenarvan en zijne reisgezellen, uitgeput en +afgemat, weder op den bodem van het dal bijeen. Lord Edward was aan een +hevige smart ter prooi; hij sprak naauwelijks, en alleen deze woorden, +door snikken afgebroken, kwamen over zijne lippen:</p> + +<p>"Ik zal niet heengaan! Ik zal niet heengaan!"</p> + +<p>Allen begrepen die stijfhoofdigheid, welke tot een vaststaand denkbeeld +was geworden, en eerbiedigden ze.</p> + +<p>"Laten wij wachten," zeide Paganel tot den majoor en tot Tom Austin. +"Laten wij wat uitrusten en onze krachten herstellen. Wij hebben ze +noodig, of om onze nasporingen te vernieuwen, of om onzen weg te +vervolgen."</p> + +<p>"Ja!" antwoordde Mac Nabbs, "wij zullen blijven, omdat Edward het +verlangt! Hij hoopt. Maar wat hoopt hij?"</p> + +<p>"God weet het!" zeide Tom Austin.</p> + +<p>"Arme Robert!" antwoordde Paganel, zich de oogen afdroogende.</p> + +<p>Er groeiden een menigte boomen in het dal; de majoor koos een groep +hooge St. Jansbroodboomen, waaronder hij een voorloopige legerplaats +liet opslaan. Eenige dekens, de wapens, een weinig gedroogd vleesch en +rijst, was alles, wat de reizigers over hadden gehouden. Niet verre van +daar stroomde een beekje, welks door de lawine nog min of meer troebel +water in de eerste behoefte voorzag. Mulrady ontstak vuur op het gras, +en spoedig kon hij zijn heer een warme en verkwikkende drank aanbieden. +Glenarvan weigerde ze, en bleef van alle kracht beroofd op zijn mantel +uitgestrekt liggen.</p> + +<p>Zoo verstreek de dag. De volgende nacht was even kalm en stil als de +voorgaande. Terwijl zijne makkers wel roerloos maar toch wakker lagen, +beklom Glenarvan op nieuw de hellingen der Cordillera. Hij luisterde +scherp, nog altijd hopende, dat een laatste kreet tot hem zou +doordringen. Hij waagde zich, al was hij alleen, zeer ver bergop, leide +zijn oor tegen den grond, luisterde en onderdrukte zelfs het kloppen van +zijn hart, terwijl hij op een toon van wanhoop het kind riep.</p> + +<p>Den geheelen nacht dwaalde de arme lord op den berg rond. Paganel en de +majoor volgden hem beurtelings, gereed om hem hulp te bieden op de +gladde rotspunten en aan den rand der afgronden, waarheen zijn +nuttelooze onvoorzigtigheid hem voerde. Maar al zijn pogingen waren +vergeefsch, en alleen de echo antwoordde op zijn duizendwerf herhaald +geroep van "Robert! Robert!" door dien geliefden naam na te baauwen.</p> + +<p>De zon ging op. Men moest Glenarvan van de verwijderde bergvlakken +halen, en hem, hoewel tegen zijn zin, naar de legerplaats brengen. Zijn +wanhoop was ontzettend. Wie zou tegen hem van vertrekken hebben durven +spreken, en hem voorstellen om dat rampzalige dal te verlaten? Inmiddels +raakten de levensmiddelen op. Digt bij zou men de argentijnsche gidsen, +die de muilezeldrijver besteld had, en de paarden, die voor de reis door +de pampa's noodig waren, ontmoeten. De terugtogt was met meer bezwaren +verbonden dan het voortzetten der reis. Bovendien, de <i>Duncan</i> zou aan +de kust van den Atlantischen Oceaan wachten. Al die gewigtige redenen +gedoogden geen langer verwijl, en in aller belang mogt het uur van +vertrek niet uitgesteld worden.</p> + +<p>Mac Nabbs beproefde Glenarvan uit zijn smart op te beuren. Hij sprak +lang, zonder dat zijn vriend hem scheen te verstaan. Glenarvan schudde +het hoofd. Toch kwamen eenige woorden over zijne lippen.</p> + +<p>"Vertrekken!" zeide hij.</p> + +<p>"Ja! vertrekken."</p> + +<p>"Nog één uur!" zeide lord Edward.</p> + +<p>"Ja, nog één uur," antwoordde de waardige majoor.</p> + +<p>En toen het uur om was, smeekte Glenarvan als een gunst om hem nog één +uur toe te staan. Men zou gezegd hebben dat hij een veroordeelde was, +die om verlenging zijns levens bad. Dat duurde zoo tot omstreeks twaalf +ure. Toen aarzelde Mac Nabbs met aller goedkeuring niet langer, en zeide +tot Glenarvan, dat zij moesten vertrekken, en dat het leven zijner +reisgenooten van een snel besluit afhing.</p> + +<p>"Ja! ja!" zeide lord Edward, "laten wij vertrekken!"</p> + +<p>Maar terwijl hij zoo sprak, dwaalde zijn oog van Mac Nabbs af; zijn blik +bleef op een zwarte stip in de lucht gevestigd. Eensklaps stak hij zijn +hand omhoog, en bleef onbewegelijk staan, alsof hij versteend ware.</p> + +<p>"Daar! daar!" zeide hij, "ziet! ziet!"</p> + +<p>Allen wendden de oogen hemelwaarts en in de rigting, die hun zoo +gebiedend werd aangewezen. Thans werd de zwarte stip zigtbaar grooter. +Het was een vogel, die op een onmetelijken afstand in de lucht zweefde.</p> + +<p>"Een condor," zeide Paganel.</p> + +<p>"Wat zegt gij? een condor!" antwoordde Glenarvan.</p> + +<p>"Wie weet? hij komt! hij daalt! wacht even!"</p> + +<p>Wat hoopte lord Edward? Was zijn verstand verbijsterd? "Wie weet?" had +hij gezegd! Paganel had goed gezien. De condor werd ieder oogenblik +duidelijker zigtbaar. Die prachtige vogel, wien de Incas voorheen +goddelijke eer bewezen, is de koning der zuidelijke Andes. In deze +streken bereikt hij een buitengewone grootte. Zijn kracht is verbazend, +en menigmaal stort hij runderen in den afgrond neder. Hij valt schapen, +geiten en jonge kalveren, die in de vlakte rondloopen, aan, en voert ze +in zijn klaauwen tot een verbazende hoogte. Niet zelden zweeft hij +twintig duizend voet boven den grond, d.i. op een hoogte, die de mensch +niet kan overschrijden. Van daar laat die koning der lucht, voor het +beste gezigt onmerkbaar, zijn scherpen blik over de aarde weiden, en +onderscheidt hij de geringste voorwerpen met een gezigtsvermogen, dat de +verwondering der natuurkundigen opwekt.</p> + +<p>Wat had die condor dan gezien? Een lijk! dat van Robert Grant. "Wie +weet?", herhaalde Glenarvan, zonder hem uit het oog te verliezen. De +ontzaggelijke vogel naderde, nu eens zwevende, dan weder met de snelheid +van een vallend ligchaam nederdalende. Weldra beschreef hij, geen +honderd vademen van den grond, met een grooten straal wijde cirkels. Men +kon hem geheel onderscheiden. Op zijn krachtige vleugels dreef hij bijna +zonder klapwieken op de lucht; want het is een eigenschap der groote +vogels, dat zij met een majestueuse kalmte vliegen, terwijl de insecten +om te blijven zweven wel duizendmaal in een seconde hun vlerkjes moeten +uitslaan.</p> + +<p>De majoor en Wilson hadden hun karabijn gegrepen. Glenarvan hield hen +met een gebaar tegen. De condor beschreef in zijn vlugt kringen boven +een soort van ontoegankelijk bergvlak, een kwartmijl hoog op de zijden +der Cordillera gelegen. Hij draaide met een duizelingwekkende snelheid +rond, opende en sloot zijn vreeselijke klaauwen, en schudde zijn +kraakbeenigen kam.</p> + +<p>"Daar! daar!" riep Glenarvan.</p> + +<p>Daar schoot hem eensklaps een gedachte te binnen.</p> + +<p>"Als Robert nog leeft!" riep hij op een toon van ontzetting, "dan zal +die vogel.... Vuur! vrienden! vuur!" Maar het was te laat. De condor was +reeds achter hooge, uitstekende rotspunten verdwenen. Er verliep een +seconde, een seconde die wel een eeuw duurde! Daarna kwam de +ontzaggelijke vogel zwaar beladen weder te voorschijn, en verhief zich +langzaam in de lucht.</p> + +<p>Een kreet van ontzetting ging er op. Men zag, hoe de condor een +levenloos ligchaam, dat van Robert Grant, in zijn klaauwen heen en weer +schudde. De vogel had zijn kleederen vast gegrepen, en bevond zich geen +honderd vijftig voet boven de legerplaats; hij had de reizigers bemerkt +en wilde met zijn zware prooi ontvlugten, waarom hij de luchtlagen hevig +met zijn vleugels sloeg.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill14" id="ill14"></a> +<img src="images/139.jpg" width="400" alt="De vogel had Roberts klederen vastgegrepen..." title="" /> +<span class="caption2">De vogel had Roberts klederen vastgegrepen...</span> +</div> + +<p>"Ach!" riep Glenarvan, "ik zou liever zien, dat het lijk van Robert op +deze rotsen verbrijzeld werd, dan dat het moest dienen...."</p> + +<p>Hij voltooide den zin niet, en de karabijn van Wilson grijpende, wilde +hij op den condor aanleggen. Maar zijn arm beefde. Hij kon zijn wapen +niet stil houden. Zijn oogen werden verduisterd.</p> + +<p>"Laat mij maar begaan," zeide de majoor.</p> + +<p>En met een rustigen blik, een vaste hand en een onbewegelijk ligchaam +mikte hij op den vogel, die reeds drie honderd voet van hem af was.</p> + +<p>Maar hij had zijn karabijn nog niet afgedrukt, of daar klonk reeds een +losbranding in het dal; tusschen twee basaltrotsen dwarrelde een witte +rook, en de condor, in den kop getroffen, viel al ronddraaijende +langzaam neder, door zijn grote uitgespreide vleugels opgehouden, die +tot valscherm dienden. Hij had zijn prooi niet losgelaten, en viel vrij +langzaam op den grond neder, op tien schreden afstands van de steile +oevers der beek.</p> + +<p>"Helpt! helpt!" riep Glenarvan.</p> + +<p>En zonder te onderzoeken, vanwaar dat door de Voorzienigheid bestuurde +schot gekomen was, snelde hij naar den condor. Zijn makkers volgden hem +ijlings.</p> + +<p>Toen zij aankwamen, was de vogel dood. Het ligchaam van Robert verdween +onder zijn groote vleugels. Glenarvan wierp zich op het lijk van het +kind, bevrijdde hem uit de klaauwen des vogels, strekte hem op het gras +uit, en drukte zijn oor tegen de borst van dat levenloos ligchaam.</p> + +<p>Nooit was er verschrikkelijker vreugdekreet over menschelijke lippen +gekomen, dan toen lord Glenarvan opstond met den uitroep:</p> + +<p>"Hij leeft! hij leeft nog!"</p> + +<p>Onmiddellijk werd Robert van zijn kleederen ontdaan, en zijn aangezigt +met koud water gewasschen. Hij bewoog zich even, opende zijn oogen, zag +rond en sprak eindelijk de volgende woorden:</p> + +<p>"Ach! zijt gij het, mylord!... mijn vader!..."</p> + +<p>Glenarvan kon niet antwoorden; de aandoening verstikte zijn stem, en +nederknielende weende hij bij dat zoo wonderdadig geredde kind.</p> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="XV" id="XV"></a>XV.</h3> + +<h3>Het spaansch van Jacques Paganel.</h3> + + +<p>Na pas aan het eene gevaar ontkomen te zijn, werd Robert door een ander, +niet geringer bedreigd, dat van onder liefkozingen te bezwijken. Hoewel +hij nog zeer zwak was, kon geen een van die wakkere lieden de lust +wederstaan om hem te omhelzen. Die hartelijke omhelzingen zijn stellig +niet schadelijk voor de zieken, want het kind stierf er niet aan. +Integendeel.</p> + +<p>Maar na den geredde dacht men aan den redder, en zooals van zelf spreekt +was de majoor de eerste, die op de gedachte kwam om eens rond te zien. +Vijftig schreden van het beekje af stond een zeer rijzig man +onbewegelijk stil op een der laagste punten van den berg. Een lang +geweer lag aan zijne voeten. Die man, die zoo plotseling was komen +opdagen, had breede schouders en lange haren, die met lederen riempjes +waren opgebonden. Hij was meer dan zes voet lang; zijn bronskleurig +gelaat was tusschen de oogen en den mond rood, aan het onderste ooglid +zwart, en op het voorhoofd wit. Op de wijze der grensbewoners van +Patagonië gekleed, droeg die inboorling een prachtigen mantel met roode +figuren versierd, vervaardigd uit het vel van den hals en de pooten van +een guanacha, met de pezen van struisvogels vastgenaaid, en met de +zijdeachtige wol naar buiten gekeerd. Onder zijn mantel droeg hij een +naauwsluitende kleeding van vossevel, die van voren in een punt uitliep. +Aan zijn gordel hing een zakje, dat de kleuren bevatte, die hij +gebruikte om zijn aangezigt te beschilderen. Zijn laarzen waren van een +stuk ossehuid vervaardigd, en om den enkel met regelmatig over elkaar +gekruiste riemen vastgemaakt.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill15" id="ill15"></a> +<img src="images/143.jpg" width="400" alt="De Patagoniër Thakave." title="" /> +<span class="caption2">De Patagoniër Thakave.</span> +</div> + +<p>Het gelaat van dien Patagoniër was zeer schoon en zeer verstandig, in +spijt van de kakelbonte kleuren, waarmede het versierd was. Hij wachtte +in een waardige houding. Als men hem daar zoo onbewegelijk en deftig op +zijn voetstuk van rotsen had zien staan, zou men hem voor het standbeeld +der koelbloedigheid gehouden hebben.</p> + +<p>Zoodra de majoor hem bemerkt had, wees hij hem aan Glenarvan, die naar +hem toeliep. De Patagoniër deed twee schreden vooruit. Glenarvan greep +zijn hand en drukte ze in de zijne. Er lag in den blik van den lord, in +de opgeruimde uitdrukking van zijn gelaat, in zijn geheele houding zulk +een gevoel van erkentelijkheid, zulk een uitdrukking van dankbaarheid, +dat de inboorling zich er niet in kon vergissen. Hij boog zachtjes het +hoofd en zeide eenige woorden, die de majoor evenmin als zijn vriend kon +verstaan.</p> + +<p>Daarop veranderde de Patagoniër, na de vreemdelingen oplettend aangezien +te hebben, van taal; maar, wat hij ook deed, zij begrepen die nieuwe +taal evenmin als de andere. Zekere uitdrukkingen echter, waarvan de +inboorling zich bediende, troffen Glenarvan. Het kwam hem voor, dat zij +tot de spaansche taal behoorden, waarvan hij eenige der meest +gebruikelijke woorden kende.</p> + +<p>"<i>Espagñol</i>?" zeide hij.</p> + +<p>De Patagoniër knikte, een gebaar, dat bij alle volken dezelfde +toestemmende beteekenis heeft.</p> + +<p>"Goed!" zeide de majoor, "dat is een kolfje naar de hand van onzen +vriend Paganel. Hoe gelukkig, dat hij op de gedachte gekomen is om +spaansch te leeren!"</p> + +<p>Paganel werd geroepen. Hij kwam dadelijk aanloopen, en groette den +Patagoniër met echt franschen zwier, waarvan deze waarschijnlijk niets +begreep. De geleerde aardrijkskundige werd aangaande den stand van zaken +ingelicht.</p> + +<p>"Zeer goed!" zeide hij.</p> + +<p>En den mond wijd openende om de woorden des te duidelijker te kunnen +uitspreken, zeide hij:</p> + +<p>"<i>Vos sois um homem de bem</i>!<a name="FNanchor_1_23" id="FNanchor_1_23"></a><a href="#Footnote_1_23" class="fnanchor">[1]</a>"</p> + +<p>De inboorling luisterde oplettend, maar antwoordde niet.</p> + +<p>"Hij begrijpt mij niet," zeide de aardrijkskundige.</p> + +<p>"Misschien legt gij den klemtoon niet goed?" antwoordde de majoor.</p> + +<p>"Dat is het. Die duivelsche klemtoon!"</p> + +<p>En Paganel herhaalde zijn compliment nog eens, maar met hetzelfde +gevolg.</p> + +<p>"Ik zal eens iets anders zeggen," zeide hij, en met een regterlijke +langzaamheid sprekende, liet hij deze woorden hooren:</p> + +<p>"<i>Sem devida, um Patagdo</i>?<a name="FNanchor_2_24" id="FNanchor_2_24"></a><a href="#Footnote_2_24" class="fnanchor">[2]</a>"</p> + +<p>De ander bleef even stom als te voren.</p> + +<p>"<i>Dizeime</i>!<a name="FNanchor_3_25" id="FNanchor_3_25"></a><a href="#Footnote_3_25" class="fnanchor">[3]</a>" voegde Paganel er bij.</p> + +<p>De Patagoniër gaf nog geen antwoord.</p> + +<p>"<i>Vos compriendeis</i>?<a name="FNanchor_4_26" id="FNanchor_4_26"></a><a href="#Footnote_4_26" class="fnanchor">[4]</a>" riep Paganel zoo driftig, dat het weinig +scheelde of hij had zijn stembanden gebroken.</p> + +<p>Het was duidelijk, dat de Indiaan hem niet begreep; want hij antwoordde, +maar in het spaansch: "<i>No comprendo.</i><a name="FNanchor_5_27" id="FNanchor_5_27"></a><a href="#Footnote_5_27" class="fnanchor">[5]</a>."</p> + +<p>Nu was het de beurt van Paganel om vreemd op te kijken; hij schoof +driftig zijn bril van zijn voorhoofd voor zijn oogen, als iemand, wiens +bloed aan het koken gaat.</p> + +<p>"Ik laat mij hangen," zeide hij, "als ik een woord van dat helsche +koeterwaalsch versta! Het is zeker araucanisch!"</p> + +<p>"Wel neen," antwoordde Glenarvan, "die man heeft zeker in het spaansch +geantwoord."</p> + +<p>En zich tot den Patagoniër keerende, herhaalde bij: "<i>Espagñol</i>?"</p> + +<p>"<i>Si, si</i>!<a name="FNanchor_6_28" id="FNanchor_6_28"></a><a href="#Footnote_6_28" class="fnanchor">[6]</a>" antwoordde de inboorling.</p> + +<p>De verrassing van Paganel ging tot verbazing over. De majoor en +Glenarvan knipoogden tegen elkander.</p> + +<p>"Hoe is het, mijn geleerde vriend?" zeide de majoor, terwijl +onwillekeurig een glimlachje zijn lippen krulde, "hebt gij misschien +weder een van die buijen van verstrooidheid gehad, die gij in pacht +schijnt te hebben?"</p> + +<p>"Wat blieft!" zeide de aardrijkskundige eenigzins geraakt.</p> + +<p>"Ja! het is zeker, dat die Patagoniër spaansch spreekt...."</p> + +<p>"Hij!"</p> + +<p>"Ja, hij! zoudt gij wel ligt een andere taal geleerd hebben, +denkende...."</p> + +<p>Mac Nabbs voltooide den zin niet. Een krachtig "och!" van den geleerde, +vergezeld van een veelbeteekenend schouderophalen, deed hem eensklaps +zwijgen.</p> + +<p>"Majoor! gij gaat te ver," zeide Paganel op een droogen toon.</p> + +<p>"Maar, daar gij toch niet begrijpt!" antwoordde Mac Nabbs.</p> + +<p>"Ik begrijp niet, omdat die inboorling niet goed spreekt!" antwoordde de +aardrijkskundige, die ongeduldig begon te worden.</p> + +<p>"Dat wil zeggen, dat hij niet goed spreekt, omdat gij niet begrijpt," +gaf de majoor bedaard ten antwoord.</p> + +<p>"Dat is toch een onaannemelijke vooronderstelling, Mac Nabbs!" zeide nu +Glenarvan. "Hoe verstrooid onze vriend Paganel ook zijn moge, kan men +toch niet aannemen, dat dit zoover zou gegaan zijn, dat hij de eene taal +voor de andere zou geleerd hebben!"</p> + +<p>"Verklaar mij de zaak dan wat nader, waarde Edward! of liever gij, brave +Paganel!"</p> + +<p>"Ik verklaar niet," antwoordde Paganel, "ik bevestig. Hier is het boek, +waarin ik mij dagelijks in de moeijelijkheden der spaansche taal oefen! +Bezie het maar, majoor! en gij zult zien of ik u om den tuin leid!"</p> + +<p>Dit zeggende tastte Paganel in zijne zakken; na eenige minuten gezocht +te hebben, haalde hij er een zeer gehavend boek uit en bood het met een +zeker voorkomen aan. De majoor nam het boek en zag hem aan:</p> + +<p>"Wat is dat voor een werk?" vroeg hij.</p> + +<p>"Het is de <i>Lusiade</i>," antwoordde Paganel, "een heerlijk heldendicht, +dat...."</p> + +<p>"De <i>Lusiade</i>!" riep Glenarvan.</p> + +<p>"Ja, mijn vriend! de <i>Lusiade</i> van den grooten Camoëns, niets meer en +niets minder!"</p> + +<p>"Camoëns!" herhaalde lord Edward; "maar, ongelukkige vriend! Camoëns is +een Portugees. Dus leert gij reeds zes weken lang het portugeesch!"</p> + +<p>"Camoëns! <i>Lusiade</i>! portugeesch!..."</p> + +<p>Paganel wist niet meer, wat hij er van zeggen moest. Zijn oogen werden +vochtig onder zijn bril, terwijl een luid gelach in zijn ooren klonk; +want al zijn reismakkers stonden om hem heen.</p> + +<p>De Patagoniër vertrok zijn gezigt niet; hij wachtte geduldig op de +verklaring van een voorval, dat voor hem geheel onbegrijpelijk was.</p> + +<p>"Ach! zinnelooze! dwaas, die ik ben!" zeide Paganel eindelijk. "Hoe is +het mogelijk! Dat is geen moedwillig verzinsel! Ik zelf heb het gedaan! +Maar, dat is een spraakverwarring, evenals te Babel! Ach! vrienden! +vrienden! naar Indië te vertrekken en in Chili aan te komen! het +spaansch te leeren en portugeesch te spreken! dat is te sterk, en als +het zoo voortgaat, zal ik nog eens zelf uit het raam springen in plaats +van mijn sigaar naar buiten te werpen!"</p> + +<p>Als men Paganel zoo over zijn misvatting hoorde spreken en zijn grappige +wanhoop zag, was het onmogelijk om ernstig te blijven. Hij zelf gaf er +dan ook trouwens het voorbeeld van.</p> + +<p>"Lacht, mijne vrienden!" zeide hij, "lacht, zooveel gij wilt! Gij zult +niet zooveel om mij lagchen, als ik zelf er om lach!" En hij barstte in +het luidste gelach uit, dat ooit uit den mond van een geleerde kwam.</p> + +<p>"Het is niettemin waar, dat wij nu zonder tolk zijn," zeide de majoor.</p> + +<p>"O, troost u maar!" antwoordde Paganel; "het portugeesch en het spaansch +gelijken zoo zeer op elkander, dat ik mij er in vergist heb; maar +diezelfde overeenkomst zal mij in staat stellen om mijn dwaling spoedig +te herstellen, en binnen kort wil ik dien waardigen Patagoniër bedanken +in de taal, die hij zoo goed spreekt."</p> + +<p>Paganel had gelijk; want hij kon weldra eenige woorden met den +inboorling wisselen; hij vernam zelfs, dat de Patagoniër Thalcave +heette, een woord, dat in de araucanische taal "Donderaar" beteekent.</p> + +<p>Dien bijnaam had hij ongetwijfeld gekregen om zijn bedrevenheid in het +hanteeren der vuurwapenen.</p> + +<p>Maar wat Glenarvan vooral aanstond was de mededeeling, dat de Patagoniër +gids van beroep, en wel gids door de pampa's was. De vinger Gods was zoo +duidelijk in die ontmoeting, dat de goede uitslag der onderneming reeds +den vorm van een voldongen feit aannam, en niemand twijfelde nu meer aan +de redding van kapitein Grant.</p> + +<p>Intusschen waren de reizigers en de Patagoniër naar Robert teruggekeerd. +Deze breidde zijn armen naar den inboorling uit, die, zonder een woord +te spreken, hem de hand op het hoofd legde. Hij onderzocht het kind en +betastte zijn pijnlijke leden. Glimlagchende ging hij nu aan de oevers +der beek eenige handen vol wilde selderie plukken, waarmede hij het +ligchaam van den zieke wreef. Onder dit wrijven, dat zeer zacht verrigt +werd, voelde het kind zijn krachten terugkomen, en het bleek ras, dat +hij slechts eenige uren rust behoefde om geheel te herstellen.</p> + +<p>Er werd dus besloten, dat deze dag en de volgende nacht in de +legerplaats doorgebragt zouden worden. Er waren ook nog twee gewigtige +vragen op te lossen betreffende het voedsel en het vervoer. Men had +gebrek aan levensmiddelen en muilezels beiden. Gelukkig, dat Thalcave er +was. Die gids, gewoon om de reizigers langs de patagonische grenzen te +geleiden, en een der schranderste baqueano's van het land, nam op zich +om Glenarvan van al het ontbrekende te voorzien. Hij bood aan om hem +naar een "tolderia" van Indianen, hoogstens vier mijlen verder, te +brengen, waar hij alles vinden zou, wat noodig was voor den togt. Dit +voorstel werd half in de gebarentaal, half in spaansche woorden gedaan, +die het Paganel gelukte om te verstaan. Het werd aangenomen. Na afscheid +van hun reismakkers genomen te hebben, gingen Glenarvan en zijn geleerde +vriend terstond opwaarts langs het riviertje onder geleide van den +Patagoniër.</p> + +<p>Anderhalf uur lang liepen zij stevig en met groote schreden door om den +reus Thalcave bij te houden. Deze geheele streek der Andes was liefelijk +en hoogst vruchtbaar. Het was een onafgebroken reeks van vette weiden, +die gemakkelijk een leger van honderd duizend herkaauwende dieren hadden +kunnen voeden. Groote vijvers, die met elkander in verband stonden door +een doolhof van beekjes, schonken aan die vlakten het noodige vocht. +Zwartkoppige zwanen vermaakten er zich naar welgevallen en betwistten +het gebied over het water aan talrijke struisvogels, die door de llano's +huppelden. De vogelwereld was zeer schitterend, ook zeer luidruchtig, +maar ook vol afwisseling. De isaca's, bevallige grijsachtige +tortelduifjes, met wit gestreepte vederen, en de gele kardinalen +versierden de boomtakken als met levende bloemen; de trekduiven +doorkruisten den omtrek, terwijl het geheele musschengeslacht, de +"chingolo's," de "hilguero's" en de "monjita's" elkander pijlsnel +vervolgden, en de lucht met hun getjilp vervulden.</p> + +<p>Jacques Paganel vond telkens nieuwe stof van bewondering, allerlei +uitroepen volgden elkander op, tot verbazing van den Patagoniër, die het +heel natuurlijk vond, dat er vogels in de lucht, zwanen in de vijvers en +gras op de weiden was. De geleerde had geen reden om zich over de +wandeling of over haar langen duur te beklagen. Het kwam hem voor, alsof +hij pas vertrokken was, toen de legerplaats der Indianen reeds zigtbaar +werd.</p> + +<p>Die tolderia was aangelegd op den bodem eener naauwe vallei tusschen de +voorbergen der Andes. Daar woonden in hutten van boomtakken een +dertigtal zwervende inboorlingen, die groote kudden melkkoeijen, +schapen, ossen en paarden weidden. Zij trokken zoo van de eene weide +naar de andere, en vonden overal de tafel gedekt voor hun viervoetige +gasten.</p> + +<p>De type zijnde van een gemengd ras van Araucaniërs, Pehuenchen en +Auca's, zouden die Ando-Peruanen met hun olijfkleur, hun middelmatige +gestalte, hun gespierde vormen, hun laag voorhoofd, hun bijna cirkelrond +gelaat, hun dunne lippen, hun uitstekende wangbeenderen, hun verwijfde +trekken en hun onbeteekenend gelaat, in de oogen van den natuurkenner +het karakter der zuivere rassen niet gedragen hebben. In het kort, het +waren inboorlingen, die niets belangwekkends hadden. Glenarvan had ook +wel een oog voor hun kudden, maar niet voor hen. Zij hadden runderen en +paarden, en dat was alles, wat Glenarvan verlangde.</p> + +<p>Thalcave belastte zich met de onderhandelingen, die niet lang duurden. +In ruil voor zeven kleine paarden van argentijnsch ras met hun tuig, +voor een honderdtal ponden "charqui" of gedroogd vleesch, voor eenige +maten rijst en eenige lederen waterzakken, namen de Indianen, bij gebrek +aan wijn of rum, die zij liever gehad zouden hebben, twintig onsen +goud<a name="FNanchor_7_29" id="FNanchor_7_29"></a><a href="#Footnote_7_29" class="fnanchor">[7]</a> aan, waarvan zij de waarde zeer goed kenden. Glenarvan wilde nog +een paard voor den Patagoniër koopen; maar deze gaf hem te kennen, dat +dit niet noodig was.</p> + +<p>Toen de koop gesloten was, nam Glenarvan afscheid van zijn nieuwe +"leveranciers," zooals Paganel hen noemde, en was binnen een half uur in +de legerplaats terug. Zijn aankomst werd met gejuich begroet, hetgeen +hij echter niet op zich zelven toepaste, maar, zooals ook het geval was, +op rekening van de levensmiddelen en de rijpaarden stelde. Allen aten +met graagte. Robert gebruikte eenig voedsel; zijn krachten waren bijna +geheel teruggekomen.</p> + +<p>Het overige van den dag verliep in een ongestoorde rust. Men sprak een +weinig over koetjes en kalfjes, over de lieve afwezigen, over de +<i>Duncan</i>, over kapitein John Mangles, over zijn wakker scheepsvolk, over +Harry Grant, die misschien niet veraf was.</p> + +<p>Wat Paganel aangaat, deze verliet den Indiaan niet: hij volgde Thalcave +als diens schaduw. Hij was uitgelaten van vreugde, dat hij nu een echten +Patagoniër zag, met wien vergeleken hij wel een dwerg scheen; een +Patagoniër, die bijna kon wedijveren met dien keizer Maximinus en dien +neger uit Congo, dien de geleerde van der Broek had gezien, welke beiden +acht voet lang waren! Dan overstelpte hij den deftigen Indiaan met +spaansche spreekwijzen, hetgeen deze gewillig toeliet. Ditmaal studeerde +de aardrijkskundige zonder boek. Met behulp van keel, tong en tanden +hoorde men hem allerlei klanken uitbrengen.</p> + +<p>"Als ik den klemtoon niet vat," voegde hij den majoor telkens toe, "dan +is het mijn schuld niet. Maar had ik ooit kunnen denken, dat een +Patagoniër mij eens spaansch zou leren!"</p> + + + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_1_23" id="Footnote_1_23"></a><a href="#FNanchor_1_23"><span class="label">[1]</span></a> Gij zijt een braaf man.</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_2_24" id="Footnote_2_24"></a><a href="#FNanchor_2_24"><span class="label">[2]</span></a> Zeker een Patagoniër?</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_3_25" id="Footnote_3_25"></a><a href="#FNanchor_3_25"><span class="label">[3]</span></a> Geef antwoord!</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_4_26" id="Footnote_4_26"></a><a href="#FNanchor_4_26"><span class="label">[4]</span></a> begrijpt gij?</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_5_27" id="Footnote_5_27"></a><a href="#FNanchor_5_27"><span class="label">[5]</span></a> Ik begrijp het niet.</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_6_28" id="Footnote_6_28"></a><a href="#FNanchor_6_28"><span class="label">[6]</span></a> Ja! ja!</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_7_29" id="Footnote_7_29"></a><a href="#FNanchor_7_29"><span class="label">[7]</span></a> Omtrent acht honderd gulden.</p></div> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="XVI" id="XVI"></a>XVI.</h3> + +<h3>De Rio Colorado.</h3> + + +<p>Des anderen daags, den 22<sup>sten</sup> October, gaf Thalcave ten acht ure het +sein tot het vertrek. Tusschen den twee en twintigsten en den twee en +veertigsten graad helt de bodem der argentijnsche republiek zachtjes van +het westen naar het oosten af; de reizigers behoefden dus alleen een +zachte glooijing tot aan zee toe te volgen.</p> + +<p>Toen de Patagoniër het paard weigerde, dat Glenarvan hem aanbood, meende +deze, dat hij liever te voet wilde gaan, zooals de gewoonte van vele +gidsen is, en voorzeker zouden zijn lange beenen hem het loopen zeer +gemakkelijk gemaakt hebben.</p> + +<p>Maar Glenarvan bedroog zich.</p> + +<p>Toen zij zouden vertrekken, floot Thalcave op een bijzondere manier. +Terstond kwam uit een naburig boschje een prachtig argentijnsch paard +van een heerlijke gestalte op de roepstem zijns meesters te voorschijn. +Het paard was zonder eenig gebrek; zijn bruine kleur was het bewijs, dat +het een onvermoeid, fier, moedig en levendig dier was; het had een +fijnen kop en een sierlijken hals, wijd geopende neusgaten, een vurigen +blik, stevige pooten, een goed gevulde schoft, een hooge borst, lange +pooten, d.i. al de hoedanigheden, die een paard sterk en vlug maken. Als +een volleerd kenner bewonderde de majoor zonder eenig voorbehoud dit +staaltje van het ras der pampa's, dat in zijn oog eenige overeenkomst +had met het engelsche jagtpaard. Dit schoone dier heette "Thaouka," dat +in het patagonisch "vogel" wil zeggen, en verdiende dien naam ten volle.</p> + +<p>Zoodra Thalcave in den zadel zat, begon zijn paard allerlei sprongen te +maken. Het was heerlijk om den Patagoniër, die een bedreven ruiter was, +te zien; het jagttuig, dat in de argentijnsche vlakte in gebruik is, de +"bola's" en de "lasso", voltooide zijn uitrusting. De bola's bestaan uit +drie kogels, die door een lederen riem verbonden en vooraan den zadel +gehecht zijn. De Indiaan slingert ze dikwijls op een afstand van honderd +schreden naar het dier of den vijand, dien hij vervolgt, en wel met zulk +een juistheid, dat zij zich om diens beenen draaijen en hem terstond +doen vallen. Zij zijn dus in zijn handen een vreeselijk werktuig, dat +hij met een verbazende bekwaamheid behandelt. De lasso integendeel +verlaat de hand niet, die hem slingert. Dit is niets anders dan een +dertig voet lange koord, bestaande uit de vereeniging van twee goed +gevlochten lederen riemen, die in een lus uitloopen, welke door een +ijzeren ring gaat. Met de regterhand werpt hij de lus, met de linker +houdt hij het andere gedeelte van den lasso vast, die stevig aan den +zadel is bevestigd. Een lange karabijn aan een riem voltooide eindelijk +de aanvallende bewapening van den Patagoniër.</p> + +<p>Zonder acht te geven op de bewondering, die zijn natuurlijke +bevalligheid, zijn losheid en fiere ongedwongenheid opwekten, stelde +Thalcave zich aan het hoofd van den troep, en men reed nu eens in galop, +dan weder in den gewonen pas van paarden, die niet afgerigt schenen te +zijn voor den draf. Robert legde veel moed aan den dag, en stelde +Glenarvan spoedig gerust ten aanzien van zijn bekwaamheid om in den +zadel te blijven.</p> + +<p>De vlakte der pampa's begint onmiddellijk aan den voet der Cordillera. +Men kan haar in drie deelen verdeelen: het eerste strekt zich van de +Andes-keten over een lengte van twee honderd vijftig mijlen uit en is +bedekt met niet zeer hooge boomen en struiken. Het tweede, vier honderd +vijftig mijlen breed, is met prachtig gras begroeid, en eindigt op een +afstand van honderd tachtig mijlen van Buenos-Ayres. Van hier af tot aan +de zee toe betreedt de voet des reizigers slechts onmetelijke weilanden +met spurrie en distels. Dit is het derde gedeelte der pampa's.</p> + +<p>Het eerst wat het gezelschap van Glenarvan ontmoette na het verlaten van +de engten der Cordillera was een menigte zandheuvels, "medano's" +geheeten, echte golven, die onophoudelijk door den wind worden +opgejaagd, wanneer de wortels der planten ze niet op den bodem bevestigd +houden. Dit zand is uiterst fijn; vandaar dat men het bij het geringste +windje in ligte wolkjes opvliegen of echte hoozen vormen zag, die zich +tot een aanmerkelijke hoogte verhieven. Dit schouwspel was vermakelijk +en lastig tevens voor de oogen: vermakelijk, want niets was +bezienswaardiger dan die hoozen, welke over de vlakte rond dwarrelden, +met elkander worstelden, zich met elkander vermengden, nedervielen en +weder in een onuitsprekelijke verwarring opstegen; lastig, want +onzigtbaar stof maakte zich van de tallooze zandheuvels los, en drong +tusschen de oogleden, hoe vast zij ook gesloten waren.</p> + +<p>Ten gevolge van den noordewind hield dit verschijnsel een groot gedeelte +van den dag aan. Men trok echter snel voort, en tegen zes ure had men de +Cordillera's reeds veertig mijlen achter zich, zoodat zij een +zwartachtig voorkomen opleverden, dat reeds in de avonddampen verdween.</p> + +<p>De reizigers waren min of meer vermoeid van een togt, die op acht en +dertig mijlen kon berekend worden. Zij zagen dan ook met vreugde het uur +naderen, waarop zij zich ter ruste zouden begeven. Zij legerden zich aan +de oevers van den snelvlietenden Neuquem, een onstuimig riviertje met +troebel water, dat tusschen hooge en steile roodkleurige oevers stroomt. +De Neuquem wordt door sommige aardrijkskundigen Ramid of Comoë genoemd, +en komt uit meren, die alleen aan de Indianen bekend zijn.</p> + +<p>De nacht en de volgende dag leverden niets meldenswaardigs op. Men ging +snel en ongehinderd voort. Een effen bodem en een dragelijke temperatuur +maakten de voortzetting der reis gemakkelijk. Tegen den middag echter +werd het brandend heet. Tegen den avond werd de gezigteinder in het +zuidwesten met een bank van wolken bedekt, een zeker teeken, dat er +verandering van weder ophanden was. De Patagoniër kon zich er niet in +vergissen, en met den vinger wees hij den aardrijkskundige het westen +aan.</p> + +<p>"Goed! ik weet het!" zeide Paganel, en zich tot zijn makkers wendende, +voegde hij er bij: "Er is verandering van weder op til, wij zullen +kennis maken met de pampero."</p> + +<p>En hij legde hun uit, dat die pampero, die zeer dikwijls in de +argentijnsche vlakten voorkomt, een zeer drooge zuidwestewind is. +Thalcave had zich niet vergist. Dien nacht, die vrij onaangenaam was +voor menschen, die geen ander deksel hadden dan een eenvoudigen mantel, +woei de pampero met groote kracht. De paarden gingen op den grond +liggen, en de menschen kropen vlak bij hen digt bij elkander. Glenarvan +vreesde voor oponthoud, wanneer die orkaan wat lang aanhield; maar +Paganel stelde hem gerust, nadat hij zijn barometer had geraadpleegd.</p> + +<p>"Gewoonlijk," zeide hij, "veroorzaakt de pampero driedaagsche stormen, +die de daling van het kwik op een stellige wijze aankondigt. Maar +wanneer de barometer integendeel,—zooals nu het geval is,—stijgt, is +men er met een woedende bui van eenige uren van af. Stel u dus gerust, +mijn waarde vriend! bij het aanbreken van den dag zal de hemel weder zoo +helder zijn als altijd."</p> + +<p>"Gij spreekt als een boek, Paganel!" antwoordde Glenarvan.</p> + +<p>"Ik ben er ook een," antwoordde Paganel. "Ik geef u vrijheid om mij zoo +dikwijls te doorbladeren als gij maar wilt."</p> + +<p>Het boek bedroog zich niet. Te één ure na middernacht bedaarde +plotseling de wind en allen konden nu in den slaap een verkwikkende rust +vinden. Den volgenden morgen werden zij zoo frisch als een hoen wakker, +vooral Paganel, die op een opgeruimden toon zijn lessen weder opdreunde +en zich uitrekte als een jonge hond.</p> + +<p>Men telde nu den vier en twintigsten October, den tienden dag na het +vertrek van Talcahuano. Drie en negentig mijlen<a name="FNanchor_1_30" id="FNanchor_1_30"></a><a href="#Footnote_1_30" class="fnanchor">[1]</a>, d.i. drie dagreizen +scheidden de reizigers nog van het punt, waar de Rio Colorado de zeven +en dertigste parallel snijdt. Gedurende dien togt over het amerikaansche +vastland zag lord Glenarvan met de uiterste oplettendheid uit of er ook +inboorlingen naderden. Hij wilde hen betreffende kapitein Grant door +tusschenkomst van den Patagoniër ondervragen, met wien Paganel nu reeds +vrij goed spreken kon. Maar de lijn, die men volgde, werd weinig door de +Indianen bezocht; want de wegen door de pampa, die uit de argentijnsche +republiek naar de Cordillera's loopen, liggen noordelijker. Men trof dan +ook evenmin zwervende Indianen als gevestigde stammen onder het gezag +van Kaziken aan. Als er bij toeval een zwervend ruiter in de verte zich +vertoonde, dan nam hij ijlings de vlugt, daar hij geen lust gevoelde om +met onbekenden in aanraking te komen. Zulk een gezelschap moest wel +verdacht toeschijnen aan een ieder, die zich alleen in de vlakte waagde, +aan den bandiet zoowel, wiens achterdocht moest opgewekt worden door de +verschijning van acht goed gewapende en goed bereden mannen, als aan den +reiziger, die in deze onbewoonde streken hen voor kwaadwilligen kon +aanzien. Het was derhalve even onmogelijk om met vreedzame lieden als +met plunderaars te spreken. Het was jammer, dat men geen bende +"rastreadores"<a name="FNanchor_2_31" id="FNanchor_2_31"></a><a href="#Footnote_2_31" class="fnanchor">[2]</a> aantrof, al moest men ook het gesprek met +geweerschoten aanvangen.</p> + +<p>Had Glenarvan ook al in het belang zijner nasporingen de afwezigheid der +Indianen te betreuren, zoo had er toch een voorval plaats, dat de +uitlegging van het document bijzonder sterk bevestigde.</p> + +<p>De weg, dien het reisgezelschap hield, sneed menigmaal de voetpaden der +pampa, onder anderen een vrij belangrijken weg,—dien van Carmen naar +Mendoza,—die kenbaar was aan de beenderen van huisdieren, muilezels, +paarden, schapen en runderen, wier overblijfselen door den snavel der +roofvogels vaneengescheiden en door de ontkleurende werking van den +dampkring verbleekt, langs de beide zijden van den weg lagen. Men telde +ze bij duizenden, en ongetwijfeld vermengde meer dan een menschelijk +geraamte zijn stof met dat der geringste dieren.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill16" id="ill16"></a> +<img src="images/158.jpg" width="400" alt="... onder anderen een vrij belangrijken weg,—dien van Carmen naar +Mendoza,—die kenbaar was aan de beenderen van huisdieren,..." title="" /> +<span class="caption2">... onder anderen een vrij belangrijken weg,—dien van Carmen naar +Mendoza,—die kenbaar was aan de beenderen van huisdieren,...</span> +</div> + +<p>Tot nu toe had Thalcave geen aanmerking gemaakt op den weg, dien men zoo +zonder afwijking bleef houden. Hij begreep echter, dat deze, zich aan +geen enkelen der wegen door de pampa's aansluitende, niet kon uitloopen +op de steden, de dorpen of de nederzettingen in het argentijnsche +gebied. Elken morgen liep men tegen de opgaande zon in, zonder van de +regte lijn af te gaan, en elken avond was de ondergaande zon aan het +tegenovergestelde uiteinde van die lijn. In zijn hoedanigheid van gids +mogt Thalcave zich dus teregt verwonderen, dat hij niet alleen niet +geleidde, maar zelfs geleid werd. Mogt hij zich er echter al over +verwonderen, dan deed hij het toch met de den Indianen eigene +bescheidenheid, en maakte hij geen aanmerking over de eenvoudige +voetpaden, die men tot nu toe ter zijde had laten liggen. Maar toen hij +nu bij den genoemden grooten weg gekomen was, hield hij zijn paard in en +zeide, zich tot Paganel wendende: "De weg van Carmen."</p> + +<p>"Ik weet het wel, brave Patagoniër!" antwoordde de aardrijkskundige in +zijn zuiverste spaansch, "de weg van Carmen naar Mendoza."</p> + +<p>"En slaan wij dien niet in?" hernam Thalcave.</p> + +<p>"Neen!" antwoordde Paganel.</p> + +<p>"En wij gaan?"</p> + +<p>"Altijd naar het oosten."</p> + +<p>"Dat wil zeggen, nergens."</p> + +<p>"Dat is wel mogelijk."</p> + +<p>Thalcave zweeg, en zag den geleerde met de grootste verbazing aan. Hij +geloofde echter niet, dat Paganel den spot met hem dreef. Een Indiaan +kan zich nooit verbeelden, dat men niet in vollen ernst spreekt; want +hij zelf is altijd ernstig.</p> + +<p>"Gaat gij dan niet naar Carmen?" voegde hij er bij, na een oogenblik +gezwegen te hebben.</p> + +<p>"Neen!" antwoordde Paganel.</p> + +<p>"En ook niet naar Mendoza?"</p> + +<p>"Evenmin."</p> + +<p>Glenarvan, die juist bij Paganel kwam, vroeg hem, wat Thalcave zeide en +waarom hij was blijven staan.</p> + +<p>"Hij heeft mij gevraagd, of wij naar Carmen of naar Mendoza gaan," +antwoordde Paganel, "en is zeer verwonderd over mijn ontkennend antwoord +op zijn dubbele vraag."</p> + +<p>"Onze weg moet hem ook inderdaad zeer vreemd voorkomen," hernam +Glenarvan.</p> + +<p>"Dat geloof ik ook. Hij zegt, dat wij nergens naar toe gaan."</p> + +<p>"Welnu, Paganel! zoudt gij geen kans zien om hem het doel van onzen togt +op te helderen, en welk belang wij er bij hebben om altijd oostwaarts te +gaan?"</p> + +<p>"Dat zal zeer moeijelijk zijn," antwoordde Paganel, "want een Indiaan +begrijpt niets van graden, en de geschiedenis van het document zal voor +hem een tooververtelling zijn."</p> + +<p>"Maar zal hij de geschiedenis niet begrijpen of den verteller?" vroeg de +majoor met een ernstig gezigt.</p> + +<p>"Ach! Mac Nabbs!" antwoordde Paganel, "twijfelt gij nog al aan mijn +spaansch?"</p> + +<p>"Welnu, beproef het maar eens, mijn waarde vriend!"</p> + +<p>"Ik zal mijn best doen."</p> + +<p>Paganel keerde zich naar den Patagoniër, en begon een redevoering, die +telkens afgebroken werd door armoede aan woorden, door de moeijelijkheid +om sommige eigenaardigheden te vertalen, en om aan een half onwetenden +wilde bijzonderheden uit te leggen, die tamelijk onbegrijpelijk voor hem +waren. Het was aardig om den geleerde te zien. Hij zwaaide met de +handen, hij sprak de woorden langzaam uit, hij tobde zich op allerlei +wijzen af, en de zweetdruppels vielen als een waterval van zijn +voorhoofd op zijn borst. Als de tong hem haar dienst weigerde, kwam de +arm haar te hulp. Paganel steeg af en teekende op het zand een +landkaart, waarop de middagcirkels en de parallellen elkander kruisten, +waarop de beide oceanen voorkwamen, waarop de weg van Carmen niet +vergeten was. Nooit verkeerde een onderwijzer in zulk een verlegenheid. +Thalcave zag dat alles zeer bedaard aan, zonder te laten blijken of hij +het al dan niet begreep.</p> + +<p>De les van den aardrijkskundige duurde meer dan een half uur. Vervolgens +zweeg hij stil, wischte zijn gelaat af, waarop het zweet parelde, en zag +den Patagoniër aan.</p> + +<p>"Heeft hij het begrepen?" vroeg Glenarvan.</p> + +<p>"Dat zal spoedig blijken," antwoordde Paganel; "maar als hij het niet +begrepen heeft, geef ik het op."</p> + +<p>Thalcave verroerde zich niet en sprak evenmin. Hij hield zijn oog +onafgewend op de in het zand geteekende figuur gevestigd, die de wind +langzamerhand uitwischte.</p> + +<p>"Welnu?" vroeg Paganel hem.</p> + +<p>Thalcave scheen het niet te hooren. Paganel zag reeds, hoe een +spotachtig glimlachje de lippen van den majoor krulde, en zijn eer +willende redden, stond hij op het punt om zijn les in de aardrijkskunde +met nieuwen ijver weder te beginnen, toen de Patagoniër hem door een +gebaar het zwijgen oplegde.</p> + +<p>"Gij zoekt een gevangene?" zeide hij.</p> + +<p>"Ja!" antwoordde Paganel.</p> + +<p>"En juist op deze lijn tusschen de opgaande en de ondergaande zon?" +voegde Thalcave er bij, zoo door een vergelijking in den trant der +Indianen den weg van het westen naar het oosten aanduidende.</p> + +<p>"Ja, ja! zoo is het."</p> + +<p>"En het is uw God," zeide de Patagoniër, "die aan de golven der +eindelooze zee de geheimen van den gevangene toevertrouwd heeft?"</p> + +<p>"God zelf."</p> + +<p>"Dat zijn wil dan geschiede!" antwoordde Thalcave met zekere +plegtigheid. "Wij zullen in het oosten opgaan, en als het noodig is tot +de zon toe!"</p> + +<p>Paganel, die zegevierde in den persoon van zijn leerling, vertaalde +onmiddellijk voor zijn makkers de antwoorden van den Indiaan.</p> + +<p>"Welk een schrander ras!" voegde hij er bij. "Van twintig boeren uit +mijn land zouden er negentien niets van mijn uitlegging begrepen +hebben!"</p> + +<p>Glenarvan verzocht nu Paganel om den Patagoniër te vragen, of hij ook +gehoord had, dat vreemdelingen in de handen van Indianen uit de pampa's +gevallen waren.</p> + +<p>Paganel deed het en wachtte op antwoord.</p> + +<p>"Misschien," zeide de Patagoniër.</p> + +<p>Op dit woord, dat onmiddellijk vertaald werd, omringden de zeven +reizigers Thalcave. Allen zagen hem met vragende blikken aan.</p> + +<p>Vol aandoening en naauwelijks woorden vindende, hervatte Paganel dat zoo +belangwekkend verhoor, terwijl zijne oogen, strak op den deftigen +Indiaan gevestigd, zijn antwoord trachtten te raden vóór het over zijn +lippen kwam.</p> + +<p>Elk spaansch woord van den Patagoniër herhaalde hij in het engelsch, +zoodat zijn reisgenooten hem om zoo te zeggen in hun moedertaal hoorden +spreken.</p> + +<p>"En die gevangene?" vroeg Paganel.</p> + +<p>"Was een vreemdeling," antwoordde Thalcave, "een Europeaan."</p> + +<p>"Hebt gij hem gezien?"</p> + +<p>"Neen! maar de Indianen spreken van hem in hun verhalen. Hij was een +dapper man! Hij had het hart van een stier!"</p> + +<p>"Het hart van een stier!" zeide Paganel. "Ach! wat is die patagonische +taal toch heerlijk! Gij begrijpt het, vrienden! hij bedoelt een moedig +man!"</p> + +<p>"Mijn vader!" riep Robert Grant.</p> + +<p>En zich tot Paganel wendende, vroeg hij hem:</p> + +<p>"Hoe zegt men in het spaansch: <i>het is mijn vader</i>?"</p> + +<p>"<i>Es mio padre</i>," antwoordde de aardrijkskundige.</p> + +<p>Terstond zeide Robert, de handen van Thalcave vattende, met een zachte +stem: "<i>Es mio padre</i>!"</p> + +<p>"<i>Suo padre</i><a name="FNanchor_3_32" id="FNanchor_3_32"></a><a href="#Footnote_3_32" class="fnanchor">[3]</a>!" antwoordde de Patagoniër, wiens gelaat geheel +ophelderde.</p> + +<p>Hij nam het kind in zijn armen, tilde hem van het paard, en beschouwde +hem met nieuwsgierigheid en mededoogen. Zijn verstandig gelaat kreeg een +uitdrukking van stille ontroering.</p> + +<p>Maar Paganel was nog niet aan het einde van zijn verhoor. Waar was die +gevangene? Wat deed hij? Wanneer had Thalcave van hem hooren spreken? Al +deze vragen verdrongen elkander te gelijk in zijn geest.</p> + +<p>De antwoorden bleven niet uit, en hij vernam, dat de Europeaan slaaf was +bij een der indiaansche stammen, die het land tusschen de Colorado en de +Rio Negro doorkruisen.</p> + +<p>"Maar waar was hij het laatst?" vroeg Paganel.</p> + +<p>"Bij den kazike Calfoucoura," antwoordde Thalcave.</p> + +<p>"Op den weg, dien wij tot nu toe gevolgd zijn?"</p> + +<p>"Ja."</p> + +<p>"En wie is die kazike?"</p> + +<p>"Het hoofd der Poyuche-Indianen, een man met twee tongen, een man met +twee harten!"</p> + +<p>"Dat wil zeggen, valsch in woord en valsch in daad," zeide Paganel, na +dit schoone beeld der patagonische taal voor zijn makkers vertaald te +hebben. "En zullen wij onzen vriend kunnen verlossen?" voegde hij er +bij.</p> + +<p>"Misschien, als hij nog in handen van de Indianen is."</p> + +<p>"En wanneer hebt gij van hem hooren spreken?"</p> + +<p>"Reeds lang geleden; na dien tijd heeft de zon reeds twee zomers aan den +hemel der pampa's teruggebragt!"</p> + +<p>Het is onmogelijk om de vreugde van Glenarvan te beschrijven. Dit +antwoord sloot juist met den datum van het document. Maar nog ééne vraag +bleef er aan Thalcave te doen. Paganel deed haar terstond.</p> + +<p>"Gij spreekt van één gevangene," zeide hij; "waren er geen drie?"</p> + +<p>"Dat weet ik niet," antwoordde Thalcave.</p> + +<p>"En is u niets bekend van zijn tegenwoordigen toestand?"</p> + +<p>"Niets."</p> + +<p>Dit laatste woord maakte een einde aan het gesprek. Welligt waren de +drie gevangenen reeds lang van elkander gescheiden. Maar de slotsom der +inlichtingen door den Patagoniër gegeven was, dat de Indianen van een +Europeaan spraken, die in hun magt was gevallen. De tijd zijner +gevangenneming, de plaats zelfs waar hij zijn moest, alles, ook de +patagonische spreekwijze, die gebezigd was om zijn moed uit te drukken, +had klaarblijkelijk betrekking op kapitein Harry Grant.</p> + +<p>Den volgenden dag, den 25<sup>sten</sup> October, sloegen de reizigers met nieuwe +opgewektheid den weg naar het oosten in. De altijd treurige en +eentoonige vlakte vormde een van die eindelooze ruimten, die in de +landtaal "travesia's" genoemd worden. De kleiachtige, door den wind +gedroogde bodem, was zuiver waterpas; geen steen, zelfs geen keisteentje +was er te zien, behalve in eenige dorre en drooge holle wegen, of aan +den kant der door kunst gevormde poelen, door de hand der Indianen +gegraven. Op verre afstanden van elkander vertoonden zich lage bosschen +met zwartachtige toppen, waarboven hier en daar witte St. +Jansbroodboomen uitstaken, wier schil een suikerzoet, aangenaam +verfrisschend vruchtvleesch bevat; verder eenige boschjes +terpentijnboomen, "chañares," wilde brem, en een aantal met doornen +bezette boomen, wier schraalheid reeds de onvruchtbaarheid van den bodem +verried.</p> + +<p>De 26<sup>ste</sup> was een vermoeijende dag. Het doel was de Rio Colorado te +bereiken. Maar de paarden, door hun ruiters aangevuurd, maakten zulk een +spoed, dat zij dienzelfden avond op 69°45' lengte den grooten stroom der +pampa's bereikten. Zijn indiaansche naam, de Cobu Leubu, beteekent +"groote rivier"; na een langen loop werpt hij zich in den Atlantischen +Oceaan. Bij den mond heeft een opmerkelijke bijzonderheid plaats; want +digt bij de zee vermindert de watermassa, hetzij door inzuiging, hetzij +door verdamping; de oorzaak van dit verschijnsel is nog niet geheel +duidelijk.</p> + +<p>Bij de Colorado gekomen, was het eerste werk van Paganel om zich +"aardrijkskundig" in haar water, dat door een roodachtige klei gekleurd +was, te baden. Het verwonderde hem, dat hij het zoo diep vond, een +gevolg van het smelten der sneeuw door de eerste zomerzon. Bovendien was +de breedte der rivier zoo aanmerkelijk, dat de paarden haar niet konden +overzwemmen. Gelukkig lag er eenige honderden vademen stroomopwaarts een +brug van gevlochten rijswerk, vastgehouden door smalle lederen riemen en +op de indiaansche wijze opgehangen. De kleine troep kon dus den stroom +overtrekken en zich op den linkeroever legeren.</p> + +<p>Alvorens te gaan slapen wilde Paganel de Colorado naauwkeurig opnemen. +Hij teekende ze met de grootste zorgvuldigheid op de kaart aan, in +plaats van den Yarou-Dzangbo-Tchou, die zonder hem in het gebergte van +Thibet stroomde.</p> + +<p>De beide volgende dagen, 27 en 28 October, werd de reis zonder +ongevallen voortgezet. De grond bleef even eentoonig en een +onvruchtbaar. Geen landschap leverde ooit minder afwisseling op, geen +panorama was ooit onbeduidender. Intusschen werd de grond vochtiger. Zij +moesten "canada's" overtrekken, een soort van onder water staande lage +landen, en "estero's," blijvende plassen, digt bezet met waterplanten. +Des avonds hielden de paarden stil aan den oever van een groot meer met +mineraalwater, het Urre Lanquem, door de Indianen "bittermeer" genoemd, +dat in 1862 getuige was van een weerwraak der argentijnsche troepen. Men +legerde zich op de gewone wijze, en de nacht zou goed geweest zijn +zonder de aanwezigheid van apen, allouaten<a name="FNanchor_4_33" id="FNanchor_4_33"></a><a href="#Footnote_4_33" class="fnanchor">[4]</a> en wilde honden. Die +luidruchtige dieren voerden, zeker ter eere, maar stellig tot verdriet +der europeesche ooren een van die natuurlijke simfoniën uit, die een +componist der toekomstmuziek gaarne als zijn werk zou erkend hebben.</p> + + + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_1_30" id="Footnote_1_30"></a><a href="#FNanchor_1_30"><span class="label">[1]</span></a> 150 ned. mijlen</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_2_31" id="Footnote_2_31"></a><a href="#FNanchor_2_31"><span class="label">[2]</span></a> roovers uit de vlakte.</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_3_32" id="Footnote_3_32"></a><a href="#FNanchor_3_32"><span class="label">[3]</span></a> Zijn vader.</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_4_33" id="Footnote_4_33"></a><a href="#FNanchor_4_33"><span class="label">[4]</span></a> soorten van kleine amerikaansche apen.</p></div> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="XVII" id="XVII"></a>XVII.</h3> + +<h3>De pampa's.</h3> + + +<p>De argentijnsche pampa's strekken zich uit tusschen vier en dertig en +veertig graden zuiderbreedte. Het woord "pampa", uit de araucanische +taal overgenomen, beteekent "grasvlakte" en wordt met regt op deze +landstreek toegepast. De hoornachtige mimosaplanten van haar westelijk +gedeelte, de stevige grasplanten van haar oostelijk gedeelte, geven haar +een bijzonder voorkomen. Deze plantenschat wortelt in een aardlaag, die +den roodachtigen of gelen klei- en zandachtigen bodem bedekt. De geoloog +zou hier rijke schatten vinden, wanneer hij die gronden uit het derde +tijdperk van de vorming der vaste aardkorst onderzocht. Daar liggen in +ontelbare menigte voorwereldlijke beenderen, die de Indianen aan +uitgestorven soorten van groote gordeldieren toeschrijven, en onder dit +plantaardige stof ligt de oudste geschiedenis dezer gewesten bedolven.</p> + +<p>De amerikaansche pampa is een aardrijkskundige bijzonderheid, evenals de +savannen der Groote Meren of de steppen van Siberië. De warmte en de +koude van haar klimaat zijn grooter dan die der provincie Buenos-Ayres, +omdat zij dieper landwaarts inligt. Want, volgens de verklaring, welke +Paganel er van gaf, geeft de oceaan de door hem opgenomen en opgezamelde +zomerwarmte des winters langzamerhand weder terug. Vandaar ook, dat de +eilanden een gelijkmatiger klimaat hebben dan de binnenlanden<a name="FNanchor_1_34" id="FNanchor_1_34"></a><a href="#Footnote_1_34" class="fnanchor">[1]</a>. Het is +onderhevig aan plotselinge uitersten, aan snelle veranderingen, die het +kwik in den thermometer onophoudelijk van den eenen graad op den anderen +doen springen. In den herfst, dat wil zeggen in de maanden April en Mei, +stortregent het er aanhoudend. Maar in dezen tijd van het jaar was het +weder zeer droog en de temperatuur zeer hoog.</p> + +<p>Zoodra men bij het opgaan der zon den weg had kunnen bepalen, vertrok +men; de grond, die door de heesters en struiken bijeengehouden werd, was +volkomen vast, men behoefde voor geen medano's meer te vreezen, evenmin +als voor het zand, waaruit zij bestonden, en het stof, dat de wind in de +lucht zwevende hield.</p> + +<p>De paarden liepen stevig door, tusschen de bosjes "paja-brava," het +pampa-gras bij uitnemendheid, waaronder de Indianen wegschuilen, wanneer +het onweert. Hier en daar veroorloofden eenige vochtige laaglanden, die +echter hoe langer hoe schaarscher werden, den groei van wilgen en van +een zekere plant, het "gygnerium argenteum," die het weligst tiert in de +nabijheid van zoet water. Daar dronken de paarden met volle teugen; zij +maakten gebruik van de hun aangebodene gunstige gelegenheid, wetende, +dat zij in het vervolg vaak genoeg dorst zonden lijden. Thalcave reed +vooruit en trapte de struiken stuk. Daardoor verschrikte hij de +"cholina's," allergevaarlijkste adders, wier beet een os binnen het uur +doet sterven. De vlugge Thaouka sprong op het kreupelhout, en hielp zijn +meester een weg banen voor de paarden, die hem volgden.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill17" id="ill17"></a> +<img src="images/168.jpg" width="400" alt="De paarden liepen stevig door,..." title="" /> +<span class="caption2">De paarden liepen stevig door,...</span> +</div> + +<p>Op die effene en regte vlakten werd de reis dus gemakkelijk en snel +volbragt. De natuur der pampa onderging niet de minste verandering; geen +steen, geen keisteentje zelfs was er in den omtrek te zien. Nooit zag +men zulk een eentoonigheid, die zoo eindeloos duurde. Geen schijn of +schaduw van landschappen, merkwaardigheden of natuurlijke verrassingen +was er te zien! Men moest wel een Paganel of een van die geestdrijvende +geleerden zijn, die zien waar niets te zien is, om eenig belang te +stellen in hetgeen de weg opleverde. Waarom deed hij het dan? Dat zou +hij niet hebben kunnen zeggen. Op zijn hoogst om een struik. Misschien +alleen om een grasscheutje. Dat was echter genoeg om zijn +onuitputtelijken woordenvloed te doen losbreken, en leverde hem stof om +Robert te onderrigten, die gaarne naar hem luisterde.</p> + +<p>De vlakte vertoonde zich op dezen dag, den 29<sup>sten</sup> October, aan onze +reizigers in hare eindelooze eenvormigheid. Tegen twee ure zagen zij +talrijke sporen van dieren op den weg. Het was het gebeente van een +ontelbare kudde rundvee, dat opeengestapeld lag en wit geworden was. Die +overblijfselen lagen niet in een kromme en bogtige lijn, zooals dit het +geval is, wanneer de kracht der dieren uitgeput is en zij één voor één +op den weg nedervallen. Niemand was dan ook in staat om te verklaren, +hoe zulk een menigte geraamten op een betrekkelijk zoo beperkte ruimte +kon opeengehoopt zijn. Ook Paganel kwelde zich te vergeefs om die vraag +te beantwoorden. Hij ondervroeg daarom Thalcave, die terstond met zijn +antwoord gereed was.</p> + +<p>Een "niet mogelijk" van den geleerde, en een zeer duidelijke +bevestigende beweging van den Patagoniër maakten de oplettendheid hunner +makkers gaande.</p> + +<p>"Wat is het toch?" vroegen zij.</p> + +<p>"Het vuur van den hemel," antwoordde de aardrijkskundige.</p> + +<p>"Hoe! zou de bliksem zulk een ongeval veroorzaakt en een kudde van +vijfhonderd stuks van het leven beroofd hebben!" zeide Tom Austin.</p> + +<p>"Thalcave bevestigt het, en Thalcave weet wel wat hij zegt. Ik wil het +ook wel gelooven. Want in de pampa's onderscheiden de onweders zich +vooral door hun hevigheid. De hemel geve, dat wij het niet eens zelven +ondervinden!"</p> + +<p>"Het is zeer warm," zeide Wilson.</p> + +<p>"In de schaduw zal de thermometer zeker wel op dertig graden staan," +antwoordde Paganel.</p> + +<p>"Dat verwondert mij niet," zeide Glenarvan; "ik voel, dat de +electriciteit mij doordringt. Wij mogen wel wenschen, dat die warmte +niet aanhoudt."</p> + +<p>"O! o!" zeide Paganel, "er is geen weersverandering te wachten; de +gezigteinder is geheel onbeneveld."</p> + +<p>"Des te erger," antwoordde Glenarvan; "want onze paarden hebben het +kwaad met de warmte. Zijt gij niet warm, mijn jongen?" voegde hij er +bij, zich tot Robert wendende.</p> + +<p>"Neen, mylord!" antwoordde de knaap. "Ik houd wel van warmte; zij is wel +aangenaam."</p> + +<p>"Vooral in den winter," merkte de majoor zeer geestig aan, terwijl hij +den rook van zijn sigaar in de lucht wegblies.</p> + +<p>Des avonds hield men stil bij een onbewoonde "rancho," vervaardigd uit +in elkander gevlochten takken, die met modder digtgestopt en met riet +bedekt waren; deze hut grensde aan een met half verrotte palen omslotene +ruimte, die echter de paarden gedurende den nacht tegen de aanvallen der +vossen beschermen kon. Zij hebben wel geen gevaar van die dieren te +duchten; maar die lastige beesten bijten de halsters door, waarvan de +paarden gebruik maken om te ontsnappen.</p> + +<p>Eenige schreden van de hut af was een gat gegraven, dat tot stookplaats +diende en koud geworden asch bevatte. In de hut was een bank, een +slaapplaats van ossenhuiden, een kookketel, een spit en een schenkketel +voor paraguay-thee. De paraguay-thee is in Zuid-Amerika een zeer gewone +drank. Het is de thee der Indianen. Het is een aftreksel van op het vuur +gedroogde bladeren, dat men evenals de andere amerikaansche dranken door +een rietje opzuigt. Op verlangen van Paganel maakte Thalcave eenige +kopjes van dien drank gereed, die zeer goed paste bij de gewone +levensmiddelen en uitmuntend smaakte.</p> + +<p>Des anderen daags, den 30<sup>sten</sup> October, ging de zon vuurrood op en goot +zij haar heetste stralen over den grond uit. Het stond dus te vreezen, +dat het dien dag smoorheet zijn zou, en ongelukkig leverde de vlakte +geen beschutting op. Men ging echter moedig op weg. Meermalen ontmoetten +zij ontelbare kudden, die door de verstikkende warmte te krachteloos +waren om te grazen en uit loomheid bleven liggen. Van bewakers of +eigenlijk gezegde herders was niets te zien. Honden, die gewoon zijn om +de schapen te melken, wanneer de dorst hen kwelt, bewaakten alleen die +talrijke opeenhoopingen van koeijen, stieren en ossen. Die dieren zijn +overigens zeer zachtzinnig van aard, en hebben dien instinctmatigen +afkeer van "rood" niet, die in Europa den dieren van dat geslacht eigen +is.</p> + +<p>"Dat komt zeker, omdat zij het gras van een republiek afeten," zeide +Paganel, die deze scherts, welke misschien wat al te zeer den Franschman +verried, heel geestig vond.</p> + +<p>Tegen den middag kwam er eenige verandering in het voorkomen van de +pampa, die niet onopgemerkt kon blijven voor oogen, die hare +eentoonigheid zoo lang had vermoeid. De grasgewassen werden schaarscher. +Zij maakten plaats voor magere kliskruiden en voor reusachtige, negen +voet hooge distels, die alle ezels in de wereld gelukkig hadden kunnen +maken. Ondergebleven chañares en andere doornachtige, donkergroene +heesters, planten, die gaarne op drooge gronden voortkomen, schoten hier +en daar op. Tot nog toe had een zekere vochtigheid, die in de klei der +pampa bewaard gebleven was, de weiden gedrenkt, en was het grastapijt +dik en mollig. Maar nu schemerde het weefsel door het versleten en op +vele plaatsen afgescheurde bekleedsel heen, en werd de dorheid van den +grond zigtbaar. Het was onmogelijk om die kenmerken eener toenemende +droogte over het hoofd te zien, en Thalcave vestigde er de +opmerkzaamheid op.</p> + +<p>"Ik ben niet verdrietig over die verandering," zeide Tom Austin; "altijd +gras, en niets anders dan gras, dat wordt op den duur vervelend."</p> + +<p>"Ja! maar zoo lang er gras is, is er water," antwoordde de majoor.</p> + +<p>"O! wij hebben nog geen gebrek," zeide Wilson, "en zullen onderweg wel +een riviertje aantreffen."</p> + +<p>Als Paganel dat antwoord gehoord had, zou hij zeker gezegd hebben, dat +er bijna geen rivieren tusschen de Colorado en de gebergten der +argentijnsche republiek zijn; maar hij was juist bezig met aan Glenarvan +een verschijnsel uit te leggen, waarop deze zijn aandacht gevestigd had.</p> + +<p>Sedert eenigen tijd scheen de dampkring doortrokken te zijn met een +rooklucht. En toch was er aan den gesigteinder geen vuur te zien, toch +verried geen rook een verwijderden brand. Derhalve kon men dat +verschijnsel aan geen gewone oorzaak toeschrijven. De geur van brandend +gras werd weldra zoo sterk, dat hij alle reizigers verbaasde, uitgenomen +Paganel en Thalcave. De aardrijkskundige, voor wien geen enkel +verschijnsel onverklaarbaar was, gaf zijn vrienden het volgend antwoord:</p> + +<p>"Wij zien het vuur niet," zeide hij, "en ruiken den rook. Nu is er geen +rook zonder vuur; dat spreekwoord is even waar in Amerika als in Europa. +Er is dus ergens brand. De pampa's zijn echter zoo effen, dat de +luchtstroom door niets in zijn loop wordt gehinderd; vandaar dat men er +dikwijls den geur van gras ruikt, dat op een afstand van bijna vijf en +zeventig mijlen<a name="FNanchor_2_35" id="FNanchor_2_35"></a><a href="#Footnote_2_35" class="fnanchor">[2]</a> brandt."</p> + +<p>"Vijf en zeventig mijlen?" antwoordde de majoor op een ongeloovigen +toon.</p> + +<p>"Stellig," verzekerde Paganel. "Ik voeg hier nog bij, dat zulke branden +op een groote schaal plaats hebben en zich dikwijls over een grooten +omtrek verspreiden."</p> + +<p>"Wie steekt het gras in brand?" vroeg Robert.</p> + +<p>"Soms de bliksem, wanneer het door de warmte verdroogd is; soms ook de +hand der Indianen."</p> + +<p>"En waarom?"</p> + +<p>"Zij beweren,—ik weet niet in hoeverre die meening gegrond is, dat na +een brand in de pampa's het gras er beter groeit. Dat zou dus een middel +zijn om den grond door de kracht van de asch nieuwe vruchtbaarheid te +schenken. Ik voor mij geloof veeleer, dat die branden moeten dienen om +millioenen runderluizen te verdelgen, een soort van woeker-insecten, die +voor de kudden zeer lastig zijn."</p> + +<p>"Maar dat krachtige middel moet het leven kosten aan enkele der beesten, +die in de vlakte rondzwerven," meende de majoor.</p> + +<p>"Ja! er verbranden soms eenige; maar er zijn er zooveel, dat men het +niet eens bemerkt."</p> + +<p>"Ik trek ook geen partij voor hen," hernam Mac Nabbs, "zij moeten maar +voor zich zelven zorgen, maar voor de reizigers, die de pampa +doortrekken. Kan het niet gebeuren dat zij door de vlammen overvallen en +omsingeld worden?"</p> + +<p>"Wel zeker!" riep Paganel, met een van blijdschap stralend gezigt "dat +gebeurt wel eens, en het zou mij groot genoegen doen, als ik zulk een +tooneel eens mogt bijwonen."</p> + +<p>"Daar kan men den geleerde uit proeven," antwoordde Glenarvan; "hij zou +de liefde voor de wetenschap zoo ver drijven, dat hij zich levend zou +laten verbranden."</p> + +<p>"Dat niet, waarde Glenarvan! maar men heeft Cooper gelezen, en Lederen +Kous heeft ons het middel aan de hand gedaan om den voortgang der +vlammen te stuiten door eenige vademen om zich heen het gras uit te +halen. Niets is eenvoudiger dan dat. Ik vrees daarom ook geenszins een +brand, integendeel, ik verlang er zeer naar."</p> + +<p>Maar de wensch van Paganel zou niet vervuld worden, en werd hij al half +gebraden, zoo was het toch maar in de zonnestralen, die een +verschroeiende hitte opwekten. De paarden hijgden onder den invloed dier +keerkringswarmte. Men kon geen andere schaduw verwachten, dan van een +der zeldzame wolkjes, die de vurige schijf omsluijerden; dan zweefde de +schaduw over den effen grond en poogden de ruiters, hun paard +aanzettende, het koele plekje bij te houden, dat de westewinden voor hen +uitjaagden. Maar de paarden moesten weldra achterblijven, en het +ongesluijerde gesternte goot een nieuwen vuurregen uit over den +kalkgrond der pampa's.</p> + +<p>Toen Wilson zeide, dat de watervoorraad wel zou toereiken, had hij +echter niet op den onleschbaren dorst gerekend, die zijn makkers op dien +dag kwelde; toen hij er bijvoegde, dat men onderweg wel een riviertje +zou ontmoeten, had hij te veel gezegd. Want niet alleen waren er geen +riviertjes te zien, omdat de effenheid van den grond hun geen geschikte +bedding opleverde, maar zelfs waren de kunstmatige plassen, door de hand +der Indianen gegraven, ook uitgedroogd. Toen hij de kenmerken der +droogte van mijl tot mijl zag toenemen, maakte Paganel eenige +aanmerkingen aan Thalcave, en vroeg hem, waar hij water dacht te vinden.</p> + +<p>"Bij het Zoutmeer," antwoordde de Indiaan.</p> + +<p>"En wanneer zullen wij daar komen?"</p> + +<p>"Morgen avond."</p> + +<p>Gewoonlijk graven de Argentijnen, wanneer zij door de pampa reizen, +putten en vinden dan eenige vademen onder den grond water. Maar de +reizigers konden bij gebrek aan de noodige werktuigen zich hiermede niet +redden; zij moesten zich dus op rantsoen stellen, en al had men juist +geen volslagen gebrek aan water, toch kon niemand zijn dorst geheel +lesschen.</p> + +<p>Na een togt van dertig mijlen hield men des avonds halt. Allen rekenden +op een goeden nacht om van de vermoeienissen van den dag zich te +herstellen; en hij werd juist gestoord door een zeer lastige zwerm +muskieten en muggen. Derzelver tegenwoordigheid voorspelde een +verandering van wind, die inderdaad een streek draaide en noordelijk +werd. Die hatelijke insecten verdwijnen doorgaans bij zuide- of +zuidwestewinden.</p> + +<p>Zoo de majoor zijn kalmte al bewaarde bij de kleine ongemakken des +levens, Paganel integendeel werd boos om de plagerijen van het lot. Hij +wenschte muskieten en muggen naar den duivel, en het speet hem, dat hij +geen zuur water had om de brandende pijn zijner duizenden wonden te +verzachten. De majoor trachtte hem, maar te vergeefs, te troosten met de +opmerking, dat men zich gelukkig moest achten van maar met twee van de +driemaal honderd duizend insecten te doen te hebben, die de +natuurkundigen tellen,—hij werd toch in een zeer kwade luim wakker.</p> + +<p>Hij liet zich echter niet lang bidden om met het krieken van den dag te +vertrekken; want het kwam er nu op aan om dienzelfden dag het Zoutmeer +te bereiken. De paarden waren doodmoede; zij stierven van dorst en +hoewel hun ruiters zich om hunnentwil ontbering hadden getroost, was hun +rantsoen van water toch zeer gering geweest. De droogte was nog sterker +en de warmte niet minder ondragelijk door de stofwolken, welke de +noordewind, die samoem<a name="FNanchor_3_36" id="FNanchor_3_36"></a><a href="#Footnote_3_36" class="fnanchor">[3]</a> der pampa's, opjoeg.</p> + +<p>Op dezen dag werd de eentoonigheid der reis een oogenblik afgebroken. +Mulrady, die vooruit reed, kwam terug om kennis te geven van de nadering +van een bende Indianen. Die ontmoeting werd verschillend beoordeeld. +Glenarvan dacht aan de inlichtingen, welke die inboorlingen hem +misschien aangaande de schipbreukelingen der <i>Britannia</i> konden +verschaffen. Thalcave weder was er geenszins mede ingenomen, dat hij de +zwervende Indianen der pampa's op zijn weg aantrof; hij hield ze voor +plunderaars en dieven, en deed zijn best om hen te ontwijken. Op zijn +bevel sloot de kleine troep zich digt aaneen en werden de wapens in +gereedheid gebragt. Men moest op alles voorbereid zijn.</p> + +<p>Spoedig kreeg men de indiaansche afdeeling in het oog. Zij bestond +slechts uit een tiental inboorlingen, hetgeen den Patagoniër gerust +stelde. De Indianen naderden tot op honderd passen. Men kon hen +gemakkelijk onderscheiden. Het waren inboorlingen, die tot het pampa-ras +behoorden, dat in 1888 door generaal Rosas verdreven was. Hun hoog, +gewelfd en niet terugwijkend voorhoofd, hun slanke gestalte en hun +olijfkleur maakten hen tot schoone typen van het indiaansche ras. Zij +waren gekleed met vellen van guanacha's en stinkdieren, en droegen +behalve een twintig voet lange lans, messen, slingers, bola's en +lasso's. Hun handigheid in het besturen hunner paarden bewees, dat zij +bekwame ruiters waren.</p> + +<p>Op een afstand van honderd schreden hielden zij stil en schenen raad te +houden, daarbij luid schreeuwende en gebaren makende. Glenarvan ging +naar hen toe. Maar hij was nog geen twee vademen ver, of de afdeeling +maakte regtsomkeert en verdween met ongeloofelijke snelheid. De +afgematte paarden der reizigers konden hen onmogelijk inhalen.</p> + +<p>"Die lafaards!" riep Paganel.</p> + +<p>"Waren zij eerlijke lieden, dan zouden zij zoo hard niet wegloopen," +zeide Mac Nabbs.</p> + +<p>"Wat zijn dat voor Indianen?" vroeg Paganel aan Thalcave.</p> + +<p>"Gaucho's," antwoordde de Patagoniër.</p> + +<p>"Gaucho's!" herhaalde Paganel, zich tot zijn makkers rigtende, +"Gaucho's! Dan hadden wij waarlijk zooveel voorzorgen niet behoeven te +nemen! Er was niets te vreezen!"</p> + +<p>"Waarom niet?" vroeg de majoor.</p> + +<p>"Omdat de Gaucho's weerlooze landlieden zijn."</p> + +<p>"Denkt gij dat, Paganel?"</p> + +<p>"Zeker. Zij hebben ons voor roovers aangezien en zijn gevlugt."</p> + +<p>"Ik geloof veeleer, dat zij ons niet hebben durven aanvallen," +antwoordde Glenarvan, die zeer verstoord was, omdat hij met die +inboorlingen, zij mogten zijn wie zij wilden, geen gesprek had kunnen +aanknoopen.</p> + +<p>"Zoo denk ik er ook over," zeide de majoor; "want, als ik mij niet +vergis, zijn de Gaucho's in plaats van weerloos, wel degelijk openbare +en geduchte roovers."</p> + +<p>"Welnu komaan!" riep Paganel.</p> + +<p>En hij begon levendig over die stelling uit de volkenkunde te +redetwisten, zoo levendig zelfs, dat het hem gelukte om den majoor boos +te maken, hetgeen hem den volgenden uitval van Mac Nabbs op den hals +haalde, die anders zoo iets niet gewoon was bij de zeldzame twisten:</p> + +<p>"Ik geloof, dat gij ongelijk hebt, Paganel!"</p> + +<p>"Ongelijk!" herhaalde de geleerde.</p> + +<p>"Ja! Thalcave zelf heeft die Indianen voor roovers aangezien, en +Thalcave weet wel, wat hij van hen denken moet."</p> + +<p>"Welnu! Thalcave heeft zich ditmaal vergist," gaf Paganel met eenige +bitterheid ten antwoord. "De Gaucho's zijn landbouwers, herders, anders +niet, en ik heb het zelf geschreven in een goed ontvangen vlugschrift +over de inboorlingen der pampa's."</p> + +<p>"Dan hebt gij eene dwaling begaan, mijnheer Paganel!"</p> + +<p>"Ik! een dwaling! mijnheer Mac Nabbs?"</p> + +<p>"Uit verstrooidheid, wanneer gij wilt," antwoordde de majoor, die het +niet opgaf; "gij kunt dus niet beter doen dan een volgenden druk te +herzien!"</p> + +<p>Paganel was zeer beleedigd, nu hij moest hooren, dat men zijn +aardrijkskundige kennis in twijfel trok, ja, er den gek mede scheerde, +en voelde, dat hij boos werd.</p> + +<p>"Wees overtuigd, mijnheer!" zeide hij, "dat in mijn werken dergelijke +feilen niet voorkomen."</p> + +<p>"Bij deze gelegenheid toch wel," antwoordde Mac Nabbs, die op zijne +beurt koppig werd.</p> + +<p>"Mijnheer! ik vind u van daag zeer plaagziek!" riep Paganel.</p> + +<p>"En ik vind u zeer scherp!" gaf de majoor ten antwoord.</p> + +<p>De twist liep, zooals men ziet, zeer hoog, en dat over een onderwerp, +dat zooveel drukte niet waard was. Glenarvan achtte het geraden om +tusschen beiden te komen.</p> + +<p>"Het is zeker," zeide hij, "dat er bij den een plaagzucht en bij den +ander scherpte in het spel is, hetgeen mij van beiden zeer verwondert."</p> + +<p>De Patagoniër had de aanleiding tot den twist wel niet begrepen, maar +kon ligt gissen, dat de beide vrienden het oneens waren. Hij begon te +glimlagchen en zeide zachtjes:</p> + +<p>"Het is de noordewind!"</p> + +<p>"De noordewind!" riep Paganel, "wat heeft de noordewind met dit alles te +maken?"</p> + +<p>"Wel zeker!" antwoordde Glenarvan; "de noordewind is de oorzaak van uw +kwade luim! Ik heb hooren zeggen, dat hij in het zuiden van Amerika het +zenuwgestel bijzonder prikkelt."</p> + +<p>"Bij St Patrick! Edward! gij slaat den spijker op den kop!" zeide de +majoor, die het uitschaterde van lagchen.</p> + +<p>Maar Paganel, die waarlijk boos was, wilde den strijd niet opgeven, en +klampte nu Glenarvan aan, wiens tusschenkomst in zijn oog wat al te +spottend was.</p> + +<p>"Ei zoo, mylord!" zeide hij, "is mijn zenuwgestel waarlijk geprikkeld?"</p> + +<p>"Ja, Paganel! het is de noordewind, die het doet; een wind, die in de +pampa veel misdaden doet begaan, evenals in den omtrek van Rome!"</p> + +<p>"Misdaden!" antwoordde de geleerde; "zie ik er uit als iemand, die +misdaden begaan wil?"</p> + +<p>"Dat zeg ik niet."</p> + +<p>"Zeg maar ronduit, dat ik u wil vermoorden!"</p> + +<p>"Daar zou ik haast bang voor worden!" antwoordde Glenarvan, die zijn +lachlust niet kon bedwingen. "Gelukkig waait de noordewind nooit langer +dan één dag!"</p> + +<p>Op dit gezegde lachten allen met Glenarvan mede. Nu maakte Paganel zich +haastig uit de voeten en ging hij naar het hoofd van het gezelschap om +zijn drift wat te laten bedaren. Een kwartier later dacht hij er niet +meer aan.</p> + +<p>Zoo was de goede luim van den geleerde een oogenblik verstoord geweest; +maar, zooals Glenarvan teregt had gezegd, die zwakheid had een geheel +uitwendige reden.</p> + +<p>Ten acht ure des avonds gaf Thalcave, die wat vooruit gereden was, een +sein, dat men digt bij het zoo gewenschte meer was. Een kwartier daarna +daalde de kleine troep de steile oevers van het Zoutmeer af. Maar daar +wachtte hem een erge teleurstelling. Het meer was opgedroogd.</p> + + + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_1_34" id="Footnote_1_34"></a><a href="#FNanchor_1_34"><span class="label">[1]</span></a> Om deze reden zijn de winters op IJsland zachter dan in +Lombardije.</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_2_35" id="Footnote_2_35"></a><a href="#FNanchor_2_35"><span class="label">[2]</span></a> Dertig uren.</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_3_36" id="Footnote_3_36"></a><a href="#FNanchor_3_36"><span class="label">[3]</span></a> Een schier verstikkend heete, dikwijls doodelijke wind in +Afrika en in Zuid-Azië.</p></div> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="XVIII" id="XVIII"></a>XVIII.</h3> + +<h3>Men zoekt versch water.</h3> + + +<p>Het Zoutmeer besluit de reeks van kleine meren, die in verband staan met +de sierra's Ventana en Guamini. Voorheen ging men uit Buenos-Ayres veel +daarheen om zout te halen; want zijn water bevat een aanzienlijke +hoeveelheid chloorsodium. Maar nu had het water, door de buitensporige +hitte verdampt, al het zout, dat er in opgelost was, achtergelaten en +het meer was niets anders meer dan een ontzaggelijk groote heldere +spiegel.</p> + +<p>Toen Thalcave vertelde, dat het Zoutmeer drinkbaar water opleverde, +bedoelde hij daarmede de zoetwaterstroompjes, die er in menigte in +uitloopen. Maar op dit oogenblik waren deze zoowel uitgedroogd als het +meer. De brandende zon had alles opgedronken. Dit veroorzaakte een +algemeene ontsteltenis, toen het dorstige gezelschap op de uitgedroogde +oevers van het Zoutmeer aankwam.</p> + +<p>Goede raad was duur. Het geringe overschot van water in de lederen +zakken was bedorven. Het was onbruikbaar. De dorst begon verschrikkelijk +te kwellen. Honger en vermoeijenis verdwenen voor die gebiedende +behoefte. Een "roukah," een soort van tent, die, in een bogt aan den +oever, van huiden opgeslagen en door de inboorlingen verlaten was, +diende den uitgeputten reizigers tot schuilplaats, terwijl hunne +paarden, op de slijkerige oevers van het meer uitgestrekt, met tegenzin +knabbelden aan de zoutwaterplanten en het drooge riet.</p> + +<p>Toen allen in de roukah bijeen waren, vroeg Paganel aan Thalcave, wat +hun nu te doen stond. Dit gaf aanleiding tot een vlugtig gesprek +tusschen den aardrijkskundige en den Indiaan, waarvan Glenarvan eenige +woorden opving. Thalcave sprak zeer bedaard. Paganel maakte gebaren voor +twee. Deze zamenspraak duurde eenige minuten, waarna de Patagoniër de +armen over elkander sloeg.</p> + +<p>"Wat heeft hij gezegd?" vroeg Glenarvan. "Ik meen begrepen te hebben, +dat hij een scheiding aanraadden."</p> + +<p>"Ja. In twee afdeelingen," antwoordde Paganel. "Diegenen onzer, wier +paarden door vermoeijenis en dorst uitgeput, naauwelijks een voet meer +kunnen verzetten, zullen zoo goed en kwaad als het gaan kan langs de +zeven en dertigste parallel voorttrekken. De beter beredenen daarentegen +zullen hun op dien weg vooruitgaan en de rivier Guamini opzoeken, die +een en dertig mijlen<a name="FNanchor_1_37" id="FNanchor_1_37"></a><a href="#Footnote_1_37" class="fnanchor">[1]</a> van hier in het meer San Lucas valt. Vinden zij +er genoeg water, dan zullen zij hun makkers op de oevers der Guamini +afwachten. Is er geen water, dan zullen zij terugkeeren om hun een +vergeefsche reis te besparen."</p> + +<p>"En dan?" vroeg Tom Austin.</p> + +<p>"Dan zullen wij moeten besluiten om vijf en zeventig mijlen verder +zuidwaarts te trekken, tot aan de eerste vertakkingen der sierra +Ventana, waar de rivieren talrijk zijn."</p> + +<p>"Die raad is goed," antwoordde Glenarvan, "en wij zullen hem zonder +uitstel opvolgen. Mijn paard heeft nog niet veel van het gebrek aan +water geleden, en ik bied aan om Thalcave te vergezellen."</p> + +<p>"O, neem mij mede, mylord!" zeide Robert, alsof er sprake was van een +rijtoertje.</p> + +<p>"Maar zult gij ons kunnen volgen, mijn jongen?"</p> + +<p>"Ja! ik heb een goed dier, dat niet liever dan vooruit wil. Wilt gij ... +mylord?... ik smeek u er om."</p> + +<p>"Ga dan maar mede, mijn jongen!" zeide Glenarvan, die blijde was, dat +hij niet van Robert behoefde te scheiden. "Wij zouden wel heel lomp +moeten zijn," voegde hij er bij, "wanneer wij met ons drieën geen versch +en helder water ontdekten."</p> + +<p>"En ik dan?" zeide Paganel.</p> + +<p>"O, gij, waarde Paganel!" antwoordde de majoor, "gij zult bij de reserve +blijven. Gij kent de zeven en dertigste parallel en de rivier Guamini en +de geheele pampa te goed om ons te verlaten. Noch Mulrady, noch Wilson, +noch ik zijn in staat om Thalcave op de plaats van bijeenkomst te +vinden, terwijl wij vol vertrouwen zullen oprukken onder de banier van +den dapperen Jacques Paganel."</p> + +<p>"Ik onderwerp mij," antwoordde de aardrijkskundige, wiens eigenliefde +gestreeld werd door het verkrijgen van een opperbevel.</p> + +<p>"Maar pas op voor verstrooidheid!" voegde de majoor er bij. "Breng ons +niet, waar wij niet zijn moeten, b.v. aan de oevers der Stille Zuidzee!"</p> + +<p>"Gij zoudt het anders wel verdienen, onuitstaanbare majoor!" antwoordde +Paganel lagchende. "Maar zeg eens, waarde Glenarvan! hoe zult gij de +taal van Thalcave verstaan?"</p> + +<p>"Ik vooronderstel," antwoordde Glenarvan, "dat de Patagoniër en ik niet +veel te praten zullen hebben. Bovendien zou ik met eenige spaansche +woorden, die ik magtig ben, in een dringende omstandigheid wel in staat +zijn om hem mijne gedachte mede te deelen en de zijne te begrijpen."</p> + +<p>"Ga dan, waardige vriend!" antwoordde Paganel.</p> + +<p>"Laten wij eerst ons avondeten gebruiken," zeide Glenarvan, "en, als het +kan, slapen tot het uur van vertrek."</p> + +<p>Men hield een muizenmaaltijd, hetgeen niet zeer verkwikkend was, en +sliep, om zijn dorst te vergeten.</p> + +<p>Paganel droomde van bergstroomen, van watervallen, van rivieren, van +stroomen, van vijvers, van beken, ja zelfs van volle karaffen, in één +woord van alles, wat doorgaans drinkbaar water bevat. Hij had waarlijk +de nachtmerrie.</p> + +<p>Den volgenden morgen ten zes ure werden de paarden van Thalcave, +Glenarvan en Robert gezadeld; men gaf hun het laatste rantsoen water, +dat zij met meer gretigheid dan smaak uitdronken, want het was zeer +walgelijk.</p> + +<p>Vervolgens sprongen de drie ruiters in den zadel. "Tot weerziens!" +riepen de majoor, Austin, Wilson en Mulrady.</p> + +<p>"En doet vooral uw best om weg te blijven!" voegde Paganel er bij.</p> + +<p>Weldra verloren de Patagoniër, Glenarvan en Robert, niet zonder eenige +benaauwdheid, de afdeeling uit het oog, die aan de schranderheid van den +geleerden aardrijkskundige was toevertrouwd.</p> + +<p>De "desertio de las Salinas," die zij nu doorreisden, is een kleiachtige +vlakte, bedekt met tien voet hooge ondergeblevene heesters, met +mimosaplanten, die de Indianen "curra-mammel" noemen, en met de "jume," +een struikachtig gewas, rijk aan soda. Hier en daar weerkaatsten breede +strooken zout de zonnestralen met verbazende kracht. Het oog zou ligt +die "barrero's"<a name="FNanchor_2_38" id="FNanchor_2_38"></a><a href="#Footnote_2_38" class="fnanchor">[2]</a> aangezien hebben voor ijskorsten; maar de zonnehitte +zou het weldra uit den droom hebben geholpen. Niettemin gaf die +tegenstelling van een dorren en verschroeiden bodem met die fonkelende +vlakken aan deze woestijn een zeer buitengewoon voorkomen, dat de +opmerkzaamheid gaande maakte.</p> + +<p>Tachtig mijlen zuidelijker integendeel leverde die sierra Ventada, +waarheen de mogelijke uitdrooging der Guamini de reizigers misschien +noodzaken zou zich te begeven, een geheel ander gezigt op. Dit land, dat +in 1835 bezocht werd door de expeditie onder aanvoering van kapitein +Fitz-Roy, bevelhebber der <i>Beagle</i>, is bij uitstek vruchtbaar. De beste +weiden van het indiaansche grondgebied prijken daar met het heerlijkste +groen; de noordwestelijke helling der sierra's is daar bedekt met het +weelderigste grasgewas, en strekt zich uit tot in bosschen, die rijk +zijn aan allerlei houtsoorten; daar ziet men den "algarrobo," een soort +van St. Jansbroodboom, welks gedroogde en fijngemalen vrucht tot het +vervaardigen van een brood dient, dat door de Indianen zeer geacht +wordt; den witten "quebracho," met lange en buigzame takken, die even +als de europeesche wilg treuren; den rooden "quebracho," wiens hout +onvergankelijk is; den "naudubay," die zeer snel vlam vat en dikwijls +verschrikkelijke branden veroorzaakt; den "viraro," wiens paarsche +bloemen in de gedaante eener pyramide boven elkander staan, en eindelijk +den "timbo," die zijn ontzaggelijk zonnescherm tachtig voet hoog in de +lucht verheft, waaronder geheele kudden een beschutting vinden tegen de +stralen der zon. De Argentijnen hebben meermalen pogingen aangewend om +dit rijke land te koloniseeren, maar te vergeefs getracht de vijandige +gezindheid der Indianen te overwinnen.</p> + +<p>Voorzeker had men regt om te meenen, dat talrijke stroompjes van het +gebergte afdaalden, om het water, dat voor zulk een vruchtbaarheid +noodig was, te verschaffen, en inderdaad heeft de ergste droogte die +rivieren nooit doen verdampen, maar om ze te bereiken moest men wel +honderd dertig mijlen<a name="FNanchor_3_39" id="FNanchor_3_39"></a><a href="#Footnote_3_39" class="fnanchor">[3]</a> zuidelijker trekken. Thalcave had dus wel +gelijk, dat hij zich eerst naar de Guamini begaf, die, zonder hem van +den weg af te leiden, veel digter bij was.</p> + +<p>De drie paarden galoppeerden wakker voort. Die uitmuntende dieren roken +zeker uit instinct, waar hun meesters hen heenbragten. Thaouka vooral +legde een levendigheid aan den dag, die geen vermoeijenis noch behoefte +kon verminderen; hij sprong met de snelheid van een vogel over de +verdroogde cañada's en de curra-mammel-struiken heen, waarbij zijn +gehinnik een goed voorteeken was. Door zijn voorbeeld aangevuurd, +volgden de paarden van Glenarvan en Robert hem wel met trager schreden, +maar toch vol moed. Thalcave, die regtop in den zadel zat, gaf zijn +makkers het voorbeeld, dat Thaouka den zijnen gaf. De Patagoniër draaide +gedurig het hoofd om, ten einde naar Robert Grant te zien.</p> + +<p>Als hij den knaap zoo stevig en regtop, met buigzame lendenen, +ingetrokken schouders, de beenen los langs het paard hangende en de +knieën stijf tegen den zadel gedrukt, zag zitten, gaf hij door een +aanmoedigenden uitroep aan zijn tevredenheid lucht. Robert Grant werd +dan ook inderdaad een uitmuntend ruiter en verdiende de loftuigingen van +den Indiaan.</p> + +<p>"Bravo! Robert!" zeide Glenarvan; "ik geloof, dat Thalcave u +gelukwenscht. Hij juicht u toe, mijn jongen!"</p> + +<p>"En waarom, mylord?"</p> + +<p>"Omdat gij zoo flink te paard zit."</p> + +<p>"O! ik houd mij goed vast; dat is alles," antwoordde Robert, die van +genoegen bloosde, omdat hij zich hoorde prijzen.</p> + +<p>"Dat is het voornaamste, Robert!" antwoordde Glenarvan; "maar gij zijt +te zedig, en ik voorspel u, dat gij eenmaal een volleerd paardrijder +zult worden."</p> + +<p>"Goed!" zeide Robert lagchende; "maar wat zal vader er wel van zeggen, +die een zeeman van mij wil maken?"</p> + +<p>"Het eene sluit het andere niet uit. Worden alle ruiters al geen goede +zeelieden, zoo zijn toch de zeelieden geschikt om goede ruiters te +worden. Als men daar zoo op de ra's zit, leert men zich wel goed +vasthouden. De kunst om zijn paard te verzamelen, om schuinsche of +cirkelvormige bewegingen te maken, komt van zelve, want niets is +eenvoudiger."</p> + +<p>"Arme vader!" antwoordde Robert, "ach! hoe dankbaar zal hij jegens u +zijn, mylord! wanneer gij hem moogt redden!"</p> + +<p>"Houdt gij veel van hem, Robert?"</p> + +<p>"Ja, mylord! Hij was zoo goed voor mijn zuster en mij. Hij dacht alleen +aan ons! Bij iedere reis bragt bij ons een gedachtenis mede uit alle +landen, die hij bezocht, en wat nog beter was, bij zijn terugkomst +liefkoosde hij ons en sprak hij ons vriendelijk toe. O! gij zult ook wel +veel van hem houden, wanneer gij hem hebt leeren kennen! Mary gelijkt +sprekend op hem. Hij heeft een even zachte stem als zij! Dat is zeer +vreemd voor een zeeman, niet waar?"</p> + +<p>"Ja, zeer vreemd, Robert!" antwoordde Glenarvan.</p> + +<p>"Ik zie hem nog," vervolgde het kind, die nu tot zich zelven scheen te +spreken. "Goede en brave vader! hij wiegde mij op zijn knie in slaap, +toen ik klein was, en neuriede altijd een oud schotsch liedje, waarin de +meren van ons land bezongen worden. De wijs herinner ik mij soms nog +half en half. Mary ook. Ach, mylord! wat hielden wij veel van hem! Ik +geloof waarlijk dat men klein moet zijn om veel van zijn vader te +houden!"</p> + +<p>"En groot om hem te eeren, mijn kind!" antwoordde lord Edward, die innig +geroerd werd door die woorden, welke uit dat kinderhart vloeiden.</p> + +<p>Gedurende dit gesprek hadden de paarden hun gang vertraagd en liepen zij +stapvoets.</p> + +<p>"Wij zullen hem terugvinden, niet waar?" zeide Robert na eenige +oogenblikken gezwegen te hebben.</p> + +<p>"Ja, wij zullen hem terugvinden!" antwoordde Glenarvan. "Thalcave heeft +ons hem op het spoor gebragt, en ik stel vertrouwen in hem."</p> + +<p>"Een brave Indiaan, die Thalcave," zeide het kind.</p> + +<p>"Zeker."</p> + +<p>"Wil ik u eens wat zeggen, mylord?"</p> + +<p>"Spreek eerst, dan zal ik u antwoorden."</p> + +<p>"Het zijn allen brave lieden, die u omringen! Mevrouw Helena, van wie ik +zooveel houd, de majoor met zijn bedaard voorkomen, kapitein Mangles, en +de heer Paganel, en de matrozen der <i>Duncan</i>, die zoo moedig en zoo +verknocht zijn!"</p> + +<p>"Ja, dat weet ik, mijn jongen!" antwoordde Glenarvan.</p> + +<p>"En weet gij wel, dat gij de beste van allen zijt?"</p> + +<p>"Neen, dat weet ik waarlijk niet!"</p> + +<p>"Welnu, ik zeg u, dat het zoo is, mylord!" antwoordde Robert, terwijl +hij de hand van den lord vatte en aan zijn lippen bragt.</p> + +<p>Glenarvan schudde zachtjes het hoofd. Het gesprek werd echter niet +voortgezet; want Thalcave wenkte de achterblijvers om wat voort te +maken. Zij hadden hem vooruit laten komen. Er was echter geen tijd te +verliezen, en men mogt degenen, die achtergelaten waren, niet vergeten.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill18" id="ill18"></a> +<img src="images/187.jpg" width="400" alt=""Welnu, ik zeg u, dat het zoo is, mylord!" antwoordde Robert, terwijl +hij de hand van den lord vatte en aan zijn lippen bragt." title="" /> +<span class="caption2">"Welnu, ik zeg u, dat het zoo is, mylord!" antwoordde Robert, terwijl +hij de hand van den lord vatte en aan zijn lippen bragt.</span> +</div> + +<p>Zij zetten dus hun paarden aan; maar het bleek weldra, dat zij, met +uitzondering van Thaouka, het niet lang zouden kunnen uithouden. Ten +twaalf ure moest men hun een uur rust geven. Zij konden niet verder +voort en weigerden de "alfafares" te eten, een soort van magere en door +de zonnestralen verschroeide spurrie.</p> + +<p>Glenarvan begon ongerust te worden. De kenteekenen der onvruchtbaarheid +verminderden niet, en het gebrek aan water kon schromelijke gevolgen +hebben. Thalcave zeide niets, en dacht waarschijnlijk, dat het vroeg +genoeg zou zijn om te wanhopen, wanneer de Guamini uitgedroogd was; +althans indien voor een indiaansch hart het uur der wanhoop ooit slaat.</p> + +<p>Hij ging dus weder op weg, en goed- of kwaadschiks de paarden moesten, +door zweep en spoor aangezet, weder vooruit, maar stapvoets. Dat was al +wat zij doen konden.</p> + +<p>Thalcave zou wel verder geweest zijn, want Thaouka kon hem in weinige +uren aan de oevers van den stroom brengen. Hij dacht er zeker wel aan; +maar hij wilde ongetwijfeld zijn beide makkers niet alleen in de +woestijn laten, en om hun niet vooruit te komen, dwong hij Thaouka tot +een langzamer gang.</p> + +<p>Niet zonder tegenstand te bieden, zonder te steigeren, zonder luide te +hinniken onderwierp het paard van Thalcave er zich aan om stapvoets te +gaan; zijn meester dwong hem er echter minder toe door geweld dan door +zijn stem. Thalcave praatte werkelijk met zijn paard, en al antwoordde +Thaouka hem niet, hij begreep hem toch. Waarschijnlijk voerde de +Patagoniër uitmuntende redenen aan; want na eenigen tijd "geredetwist" +te hebben, werd Thaouka door zijn bewijsgronden overwonnen en +gehoorzaamde hij, echter niet zonder hevig op zijn gebit te knabbelen.</p> + +<p>Werd Thalcave door Thaouka begrepen, Thaouka werd evenzeer door Thalcave +begrepen. Het schrandere dier rook, door zijn scherpe zintuigen +geholpen, eenige vochtigheid in de lucht; het ademde ze met wellust in, +en liet zijn tong klappen, alsof het die in een verkwikkend vocht had +gedoopt. De Patagoniër kon zich er niet in vergissen: er was water in de +nabijheid.</p> + +<p>Hij moedigde daarom zijn makkers aan door op het ongeduld van Thaouka te +wijzen, dat de beide andere paarden spoedig begrepen. Zij spanden hun +laatste krachten in en galoppeerden den Indiaan achterna.</p> + +<p>Tegen drie ure vertoonde zich in een kromming van den grond een witte +streep. De zonnestralen gaven haar een bevend voorkomen.</p> + +<p>"Water!" riep Glenarvan.</p> + +<p>"Water! ja, water!" herhaalde Robert.</p> + +<p>Nu behoefden zij hun beesten niet meer aan te zetten; de arme dieren, +die hun krachten voelden herleven, snelden met duizelingwekkende vaart +voort. Binnen weinige minuten hadden zij de Guamini bereikt, en wierpen +zij zich geheel getuigd tot aan de borst in het weldadige nat.</p> + +<p>Hoewel tegen hun zin werden zij door hun berijders gevolgd, die onwillig +een bad moesten nemen, waarover zij zich echter niet beklaagden.</p> + +<p>"O! wat smaakt dat lekker!" zeide Robert, terwijl hij in het midden der +rivier zijn dorst leschte.</p> + +<p>"Wees voorzigtig, mijn jongen!" antwoordde Glenarvan, die er evenwel +zelf het voorbeeld niet van gaf.</p> + +<p>Men hoorde thans niets anders meer dan het geluid van het drinken.</p> + +<p>Thalcave dronk heel bedaard, zonder zich te haasten, met kleine beetjes, +maar "zoo lang als een lasso," gelijk de Patagoniërs zeggen. Hij hield +niet op, en het stond te vreezen, dat hij het geheele riviertje zou +leegdrinken.</p> + +<p>"Onze vrienden zullen toch niet in hun verwachting teleurgesteld +worden," zeide Glenarvan; "als zij bij de Guamini komen zijn zij zeker, +dat zij een overvloed van helder water zullen vinden, ten minste, +wanneer Thalcave wat overlaat!"</p> + +<p>"Maar zouden wij hun niet tegemoet kunnen gaan?" vroeg Robert. "Zoo +doende zouden wij hun eenige uren van angst en lijden kunnen besparen."</p> + +<p>"Wel zeker, mijn jongen! maar hoe zullen wij dit water vervoeren? Wilson +heeft de waterzakken bij zich gehouden. Neen, het is beter te wachten, +zooals wij afgesproken hebben. Ik reken, den afstand en de vermoeidheid +der paarden in aanmerking nemende, dat het wel nacht zal zijn, als onze +vrienden hier komen. Laten wij dus een goed nachtverblijf en een goed +avondeten voor hen gereed maken."</p> + +<p>Thalcave had niet op een wenk van Glenarvan gewacht om een geschikte +legerplaats op te zoeken. Gelukkig had hij aan de oevers der rivier een +"ramada" gevonden, een soort van omheining, bestemd om de kudden in op +te sluiten, die aan drie zijden digt was. Het was een gunstig plekje om +den nacht in door te brengen, als men er ten minste niets tegen had om +in de open lucht te slapen, en dat was iets, waarover de makkers van +Thalcave zich volstrekt niet bekommerden. Zij zochten dan ook niet +verder, en strekten zich in de zon uit om hun doornatte kleederen te +droogen.</p> + +<p>"Nu wij een nachtverblijf hebben," zeide Glenarvan; "moeten wij ook aan +het avondeten denken. Onze vrienden moeten tevreden kunnen zijn over hun +kwartiermakers en ik zou mij zeer vergissen, wanneer zij reden van +klagen hadden. Ik geloof, dat een jagt van een uurtje geen tijd +verspillen zal zijn. Zijt gij gereed, Robert?"</p> + +<p>"Ja, mylord!" antwoordde de knaap, die opstond en zijn geweer greep.</p> + +<p>Glenarvan was op die gedachte gekomen, omdat de oevers der Guamini de +plaats schenen te zijn, waar al het wild uit de omliggende vlakten +bijeenkwam; bij heele troepen zag men de "tinamous," een soort van +steenhoen uit de pampa's, zwarte hazelhoenders, een soort van +regenvogels, "teru-teru" genoemd, geelkleurige riethoenders en heerlijk +groene waterhoenders opvliegen.</p> + +<p>Viervoetige dieren waren er niet te zien; maar Thalcave wees op het +hooge gras en digte kreupelhout, daarmede te kennen gevende, dat zij +daarin verborgen waren. De jagers behoefden slechts weinige schreden te +doen om zich in het wildrijkste land der aarde te bevinden.</p> + +<p>De jagt begon, en het gevogelte versmadende voor de landdieren, rigtten +de jagers hun eerste schoten op het grove wild der pampa. Spoedig +verrezen om hen heen honderden reebokken en guanacha's, dezelfde dieren, +die hen met zooveel geweld op de toppen der Cordillera aanvielen; maar +die schuwe beesten vlugtten zoo snel, dat het onmogelijk was om hen +onder schot te krijgen. Daarom gingen de jagers nu tot minder vlug wild +over, dat bovendien als spijs niets te wenschen overliet. Zij schoten +een dozijn steen- en riethoenders, en Glenarvan doodde nog zeer behendig +een muskuszwijn, "tay-tetre", een zeer smakelijk, dikhuidig zoogdier met +rosachtig haar, dat wel een schot waard was.</p> + +<p>Binnen een half uur doodden de jagers zonder eenige moeite al het wild, +dat zij noodig hadden; Robert maakte zich nog van een zonderling dier +meester, dat tot de orde der handelooze zoogdieren behoorde, een +"armadillo," een soort van gordeldier, bedekt met een schild van +beenachtige en bewegelijke platen, dat anderhalf voet lang was. Het was +zeer vet, en zou, naar het zeggen van den Patagoniër, een lekkeren +schotel opleveren. Robert was dus trotsch op dat buitenkansje.</p> + +<p>Thalcave van zijn kant vergastte zijn makkers op het schouwspel van een +jagt op den "nandou," een soort van struisvogel uit de pampa's, wiens +snelheid verbazend groot is.</p> + +<p>De Indiaan nam geenszins zijn toevlugt tot list bij een dier, dat zoo +hard kon loopen; hij galoppeerde regt op hem aan, om hem dadelijk in te +halen; want als de eerste aanval mislukte, dan zou de nandou weldra +paard en jager door den onontwarbaren doolhof zijner draaijingen +vermoeid hebben. Zoodra Thalcave digt genoeg bij hem was, slingerde hij +zijn bola's met een krachtige hand zoo behendig, dat zij om de pooten +van het dier gedraaid werden en het magteloos maakten. Binnen weinige +seconden lag de struisvogel op den grond.</p> + +<p>De Indiaan maakte zich niet van hem meester, uit loutere liefhebberij +voor de jagt; het vleesch van den nandou is zeer geacht, en Thalcave +wilde zijn aandeel leveren aan den gemeenschappelijken maaltijd.</p> + +<p>De hoenders, de struis van Thalcave, het muskuszwijn van Glenarvan en +het gordeldier van Robert werden dadelijk toebereid, dat wil zeggen van +hun taaije huid ontdaan en aan dunne repen gesneden. Wat het gordeldier +aangaat, dit is een kostelijk dier, dat zijn braadpan bij zich draagt, +en dat men daarom in zijn eigen schild op gloeijende kolen legde.</p> + +<p>De drie jagers vergenoegden zich voor hun avondeten met de hoenders, en +bewaarden voor hun vrienden de steviger stukken. Den maaltijd +besproeiden zij met helder water, dat zij lekkerder vonden dan al den +portwijn der wereld, en zelfs dan de bekende "usquebaugh"<a name="FNanchor_4_40" id="FNanchor_4_40"></a><a href="#Footnote_4_40" class="fnanchor">[4]</a>, die in de +schotsche Hooglanden zoo hoog vereerd wordt.</p> + +<p>De paarden werden ook niet vergeten. Een groote hoeveelheid droog +voeder, dat men in de ramada vond, diende hun te gelijk tot voedsel en +tot stroo.</p> + +<p>Toen alles in gereedheid was gebragt, draaiden Glenarvan, Robert en de +Indiaan zich in hun poncho, en strekten zij zich uit op een zachten hoop +alfafares, het gewone bed der jagers in de pampa's.</p> + + + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_1_37" id="Footnote_1_37"></a><a href="#FNanchor_1_37"><span class="label">[1]</span></a> Omtrent negen uren.</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_2_38" id="Footnote_2_38"></a><a href="#FNanchor_2_38"><span class="label">[2]</span></a> Met zout doortrokken gronden.</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_3_39" id="Footnote_3_39"></a><a href="#FNanchor_3_39"><span class="label">[3]</span></a> Meer dan honderd uren.</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_4_40" id="Footnote_4_40"></a><a href="#FNanchor_4_40"><span class="label">[4]</span></a> Brandewijn van gegiste gerst.</p></div> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="XIX" id="XIX"></a>XIX.</h3> + +<h3>De roode wolven.</h3> + + +<p>Het werd nacht. Het was juist nieuwe maan, zoodat de nachtvorstin +onzigtbaar zou blijven voor al de aardbewoners. Het flaauwe sterrelicht +alleen bescheen de vlakte. Aan den gezigteinder werd het licht van de +sterrebeelden der dierenriems onderschept door een zware mist. Het water +van de Guamini stroomde zonder gemurmel verder, gelijk een lange streep +olie, die over marmer loopt. Vogelen, viervoetige en kruipende dieren +rustten uit van de vermoeijenissen van den dag, en eene stilte, gelijk +aan die eener woestijn, daalde op het onmetelijk gebied der pampa's +neder.</p> + +<p>Glenarvan, Robert en Thalcave hadden zich aan de natuurwet moeten +onderwerpen. Op het digte spurriebed uitgestrekt, sliepen zij rustig +door. De paarden, die doodaf waren van vermoeidheid, lagen op den grond; +alleen Thaouka sliep, als een paard van echt ras, staande, met de vier +pooten loodregt op den grond; even fier in de rust als in de beweging, +en gereed om op het eerste teeken naar zijn meester heen te snellen. Een +doodsche stilte heerschte binnen de omheining, en de kolen van het +nachtelijk vuur, dat langzamerhand uitging, verspreidden een laatste +flikkering in de stille duisternis.</p> + +<p>Tegen tien ure echter werd de Indiaan na een korten slaap wakker. Zijn +oog fonkelde onder zijn nedergeslagen wenkbraauwen, en met het oor naar +de vlakte gewend luisterde hij scherp toe. Het was duidelijk, dat hij +het een of ander flaauw geluid trachtte op te vangen. Weldra teekende +zijn gelaat, hoe strak het gewoonlijk ook zijn mogt, een onbestemde +onrust. Had hij de nadering bespeurd van op roof rondzwervende Indianen, +of de komst der jaguars, der watertijgers en van andere vreeselijke +dieren, die in de nabijheid der rivieren zoo talrijk zijn? Zonder +twijfel kwam deze laatste vooronderstelling hem waarschijnlijk voor; hij +wierp althans een vlugtigen blik op de brandstoffen, die binnen de +omheining opeengehoopt waren, en zijn onrust nam nog toe. Dat drooge +voeder van alfafares zou dan ook spoedig verbrand zijn en kon +stoutmoedige dieren niet lang tegenhouden.</p> + +<p>Nu de zaken zoo stonden, kon Thalcave niet anders doen dan de +gebeurtenissen afwachten, en nam hij half liggende, half zittende, met +het hoofd op de handen rustende, de ellebogen op de knieën leunende en +met strakken blik, de houding van een man aan, die door een plotselingen +angst in zijn slaap is gestoord.</p> + +<p>Een uur verliep. Ieder ander dan Thalcave zou, door de stilte daar +buiten gerust gesteld, zich weder op zijn legerstede hebben +nedergevlijd. Maar waar een vreemdeling geen achterdocht zou gekoesterd +hebben, daar hadden de geprikkelde zintuigen en het natuurlijk instinct +van den Indiaan een voorgevoel van een ophanden zijnd gevaar.</p> + +<p>Terwijl hij zoo luisterde en loerend rond zag, liet Thaouka een dof +gehinnik hooren; snuivende rigtte hij den kop naar den ingang der hut. +Terstond rees de Patagoniër overeind.</p> + +<p>"Thaouka heeft een vijand geroken," zeide hij.</p> + +<p>Hij stond op en ging oplettend de vlakte overzien.</p> + +<p>Het was er nog stil, maar niet rustig. Thalcave zag onduidelijke +schaduwen, die zich zonder gedruisch te maken tusschen de bosjes +curra-mammel bewogen. Hier en daar glinsterden lichtgevende punten, die +elkaar in alle rigtingen kruisten, en beurtelings uitdoofden en weder +ontstoken werden. Een vreemdeling zou zonder twijfel die zwevende vonken +voor de Johanneskevers<a name="FNanchor_1_41" id="FNanchor_1_41"></a><a href="#Footnote_1_41" class="fnanchor">[1]</a> gehouden hebben, die des nachts op menige plek +van de pampa's schitteren. Maar Thalcave vergiste zich er niet in. Hij +begreep, met welke vijanden hij te doen had; hij laadde zijn karabijn en +ging bij de eerste palen der omheining op den uitkijk staan.</p> + +<p>Hij behoefde niet lang te wachten. Een vreemd geschreeuw, een verward +geluid van geblaf en gehuil weergalmde over de pampa. Het werd met een +losbranding van de karabijn beantwoord, en door honderd schrikaanjagende +geluiden gevolgd.</p> + +<p>Glenarvan en Robert schrikten wakker en vlogen op.</p> + +<p>"Wat is er gaande?" vroeg de jonge Grant.</p> + +<p>"Indianen?" vroeg Glenarvan.</p> + +<p>"Neen!" antwoordde Thalcave, "aguara's."</p> + +<p>Robert zag Glenarvan aan en vroeg: "aguara's?"</p> + +<p>"Ja!" antwoordde Glenarvan, "de roode wolven der pampa."</p> + +<p>Beiden grepen hun wapenen en voegden zich bij den Indiaan. Deze wees hun +de vlakte, waaruit een verschrikkelijk concert, een akelig gehuil +opging.</p> + +<p>Robert deed onwillekeurig een schrede achterwaarts.</p> + +<p>"Zijt gij bang voor de wolven, mijn jongen?" vroeg hem Glenarvan.</p> + +<p>"Neen, mylord!" antwoordde Robert met een vaste stem. "Bij u ben ik voor +niets bevreesd."</p> + +<p>"Des te beter. Die roode wolven zijn geen bijzonder geduchte dieren, en +waren zij zoo talrijk niet, dan zou ik mij volstrekt niet om hen +bekommeren."</p> + +<p>"Wat komt dat er op aan?" antwoordde Robert. "Wij zijn goed gewapend, +zij mogen vrij komen!"</p> + +<p>"En zullen goed ontvangen worden!"</p> + +<p>Glenarvan sprak zoo om het kind gerust te stellen; maar hij dacht niet +zonder heimelijken schrik aan dat legioen verscheurende dieren, die in +het holst van den nacht op hen los gelaten werden. Misschien waren er +wel honderden, en drie mannen, hoe goed zij gewapend mogten zijn, konden +niet met voordeel strijden tegen zulk een aantal dieren.</p> + +<p>Toen de Patagoniër het woord "aguara" uitsprak, herinnerde Glenarvan +zich terstond, dat die naam door de Indianen uit de pampa aan den rooden +wolf gegeven wordt. Dit vleeschetend dier, de "canis jubatus" der +natuurkundigen, heeft het lijf van een grooten hond en den kop van een +vos; zijn haar is kaneelkleurig, en op zijn rug golven zwarte manen, die +langs zijn geheele ruggegraat loopen. Dit dier is zeer vlug en zeer +sterk; het bewoont meestal moerassige streken en vervolgt al zwemmende +de waterdieren; de nacht jaagt het uit het hol, waarin het des daags +slaapt; vooral is men er zeer bevreesd voor in de "estancia's<a name="FNanchor_2_42" id="FNanchor_2_42"></a><a href="#Footnote_2_42" class="fnanchor">[2]</a>" waarin +het vee wordt opgebragt; want zoodra de honger het prikkelt, tast het +het groot vee aan en rigt aanmerkelijke verwoestingen aan. Wanneer hij +alleen is, behoeft men den rooden wolf niet te vreezen; maar het is +geheel wat anders, wanneer een groot aantal van die uitgehongerde +beesten bij elkander is, dan mag men nog liever met een rooden tijger of +tijgerkat te doen hebben, dien men ten minste behoorlijk kan aanvallen.</p> + +<p>Afgaande op het gehuil, dat over de pampa klonk, en op de menigte +schaduwen, die over de vlakte zweefden, besloot Glenarvan te regt, dat +er een menigte roode wolven aan den oever der Guamini bijeen was; zij +hadden daar een wisse prooi geroken, paardenvleesch of menschenvleesch, +en geen hunner zou naar zijn hol terugkeeren, zonder er zijn deel van te +hebben gehad. De toestand was dus zeer onrustbarend.</p> + +<p>Inmiddels werd de kring der dieren allengs naauwer. De paarden waren +ontwaakt en gaven teekens van den levendigsten angst. Thaouka alleen +trappelde, trachtte zijn halster los te rukken en op de wolven in te +stormen. Zijn meester kon hem alleen door een aanhoudend gefluit tot +bedaren brengen.</p> + +<p>Glenarvan en Robert hadden zich zoo geplaatst, dat zij den ingang der +hut verdedigden. Hun karabijnen waren geladen, en zij wilden op de +eerste rij der roode wolven losbranden, toen Thalcave met de hand hun +wapen omhoog sloeg, dat zij reeds aangelegd hadden.</p> + +<p>"Wat wil Thalcave?" vroeg Robert.</p> + +<p>"Hij verbiedt ons te schieten," antwoordde Glenarvan.</p> + +<p>"Waarom?"</p> + +<p>"Misschien oordeelt hij, dat het geschikte oogenblik nog niet gekomen +is."</p> + +<p>De Indiaan had echter een veel ernstiger reden voor zijn handelwijze, +zooals Glenarvan zag, toen Thalcave, zijn kruidhoorn optillende en +omkeerende, wees, dat hij bijna ledig was.</p> + +<p>"Wat nu gedaan?" vroeg Robert.</p> + +<p>"Wel, wij moeten ons kruid wat sparen. Onze jagt van dezen namiddag is +ons duur te staan gekomen, en wij hebben gebrek aan kruid en lood. Wij +kunnen geen twintig schoten meer doen!"</p> + +<p>Het kind antwoordde niets.</p> + +<p>"Gij zijt toch niet bang, Robert?"</p> + +<p>"Neen, mylord!"</p> + +<p>"Goed, mijn jongen!"</p> + +<p>Op dat oogenblik weerklonk een nieuwe losbranding. Thalcave had een te +stouten vijand nedergelegd; de wolven, die in digte rijen naderden, +weken en sloten zich digt aaneen op een afstand van honderd schreden van +de omheining.</p> + +<p>Terstond nam Glenarvan op een teeken van den Indiaan diens plaats in; +deze raapte het stroo, het gras, in een woord al de brandbare stoffen +bijeen, wierp ze aan den ingang der omheining op een hoop en slingerde +er een gloeijende kool in. Weldra werd er een gordijn van vlammen voor +den zwarten achtergrond des hemels gespannen, en door de scheuren heen +kon men zien, dat de vlakte helder verlicht was door groote, heen en +weder zwevende schijnsels. Nu kon Glenarvan ook oordeelen over de +tallooze menigte dieren, waartegen zij zich moesten verdedigen. Nooit +heeft iemand zooveel wolven bijeen gezien en die zoo door moordlust +bezield waren. De slagboom van vuur, dien Thalcave tegen hen had +opgeworpen, had hun woede verdubbeld, daar zij zich nu plotseling +gestuit zagen. Eenigen waagden zich echter, door de achtersten +opgedrongen, tot vlak voor den vuurgloed, en brandden er hunne pooten +aan.</p> + +<p>Soms was er nog een geweerschot noodig om die huilende schare tegen te +houden, en na verloop van een uur bedekten reeds een vijftiental lijken +den grond.</p> + +<p>De belegerden waren nu betrekkelijk veilig; zoo lang zij kruid hadden, +zoo lang de slagboom van vuur de omheining afsloot, was er geen +overrompeling te vreezen. Maar wat zouden zij beginnen, wanneer al die +middelen om de bende wolven te keeren hun te gelijk zouden ontvallen?</p> + +<p>Glenarvan zag Robert aan en voelde zijn hart vol worden. Hij vergat zich +zelven om alleen aan dat arme kind te denken, dat een moed toonde verre +boven zijne jaren. Robert was bleek; maar zijn hand omklemde vast het +geweer, en hij wachtte koelbloedig den aanval der verbitterde wolven af.</p> + +<p>Intusschen besloot Glenarvan, na den stand van zaken bedaard overzien te +hebben, om er een einde aan te maken.</p> + +<p>"Binnen een uur," zeide hij, "zullen wij kruid, lood noch vuur meer +hebben. Wij moeten derhalve niet zoo lang wachten met het nemen van een +besluit."</p> + +<p>Hij begaf zich naar Thalcave, en de weinige spaansche woorden, die hij +zich herinneren kon, bijeen rapende, begon hij met den Indiaan een +gesprek, dat telkens door geweerschoten werd afgebroken.</p> + +<p>Niet zonder moeite gelukte het dien beiden mannen om zich te doen +verstaan. Gelukkig was Glenarvan met de gewoonten van den rooden wolf +bekend. Anders zou hij de woorden en gebaren des Patagoniërs niet +begrepen hebben.</p> + +<p>Er verliep echter een kwartier, voor hij het antwoord van Thalcave aan +Robert kon overbrengen. Glenarvan had den Indiaan gevraagd, wat hij over +hun bijkans wanhopigen toestand dacht.</p> + +<p>"En wat heeft hij geantwoord?" vroeg Robert.</p> + +<p>"Hij heeft geantwoord, dat wij, het moge kosten wat het wil, het tot +zonsopgang moeten uithouden. De roode wolf gaat alleen des nachts uit, +en keert, zoodra het dag wordt, naar zijn schuilhoek terug. Hij is de +wolf der duisternis, een laf beest, dat bang is voor het heldere +daglicht, een uil op vier pooten!"</p> + +<p>"Welnu! dan zullen wij ons tot aan den morgen verdedigen!"</p> + +<p>"Ja, mijn jongen! en kunnen wij ons niet langer met schieten verdedigen, +dan zullen wij onze messen nemen."</p> + +<p>Thalcave had het voorbeeld reeds gegeven: wanneer een wolf den vuurgloed +naderde, stak de Patagoniër zijn langen gewapenden arm door de vlam en +haalde hem er rood van bloed weder uit.</p> + +<p>Inmiddels liepen de verdedigingsmiddelen ten einde. Tegen twee ure wierp +Thalcave den laatsten armvol brandstoffen in het vuur, en hadden de +belegerden nog maar vijf schoten over.</p> + +<p>Glenarvan sloeg een wanhopigen blik in het rond.</p> + +<p>Hij dacht aan dat kind naast hem, aan zijn makkers, aan allen, die hij +lief had. Robert sprak geen woord. Welligt kon hij zich nog niet +voorstellen, dat het gevaar zoo dreigend was. Maar Glenarvan dacht er in +zijne plaats aan, en stelde zich het verschrikkelijke, maar toch +onvermijdelijke vooruitzigt voor, van levend verslonden te zullen +worden! Hij kon zijn aandoening niet bedwingen; hij trok het kind aan +zijn borst, drukte hem aan zijn hart, kuste hem innig op het voorhoofd, +terwijl zijns ondanks de tranen uit zijn oogen vloeiden.</p> + +<p>Robert zag hem glimlagchend aan en zeide: "Ik ben niet bang!"</p> + +<p>"Neen, mijn kind! neen!" antwoordde Glenarvan, "en gij hebt gelijk. +Binnen twee uren wordt het dag, dan zijn wij gered!—Goed, Thalcave! +goed, dappere Patagoniër!" riep hij, ziende dat de Indiaan met den kolf +van zijn geweer twee groote dieren doodsloeg, die over den brandenden +slagboom trachtten te springen.</p> + +<p>Maar te gelijk kon hij bij het wegstervende schijnsel van het vuur zien, +hoe de bende wolven in digte rijen oprukte om de omheining te bestormen.</p> + +<p>Dit bloedig tooneel naderde zijn ontknooping; het vuur ging uit gebrek +aan brandstof allengs uit; de vlam daalde; de vlakte, die tot nu toe +helder verlicht was geweest, werd in de schaduw gehuld, en in die +schaduw glinsterden ook weder de lichtgevende oogen der roode wolven. +Nog eenige minuten, en de geheele schare zou de omheining binnenstormen.</p> + +<p>Thalcave loste voor de laatste maal zijn karabijn, doodde nog één +vijand, en sloeg de armen over elkander, want zijn kruid was op. Hij +liet het hoofd op de borst zakken. Hij scheen in stilte over iets na te +denken. Zocht hij soms naar het een of ander stout, onmogelijk, +zinneloos middel om dien woedenden troep af te slaan? Glenarvan durfde +het hem niet vragen.</p> + +<p>Juist had er een verandering in den aanval der wolven plaats. Zij +schenen zich te verwijderen, en hun gehuil, dat tot nu toe zoo +oorverdoovend geweest was, hield plotseling op. Een doodsche stilte +begon op de vlakte te heerschen.</p> + +<p>"Zij gaan heen!" riep Robert.</p> + +<p>"Misschien," antwoordde Glenarvan, die oplettend naar het gedruisch +luisterde.</p> + +<p>Maar Thalcave, die zijne gedachte raadde, schudde het hoofd. Hij wist +wel, dat die beesten geen wisse prooi zouden laten varen, voor het +daglicht hen naar hun sombere holen had gedreven.</p> + +<p>Echter was het duidelijk, dat de vijand zijn plan van aanval gewijzigd +had.</p> + +<p>Hij beproefde niet langer om met geweld in de omheining door te dringen; +maar een nog dreigender gevaar zou het gevolg van zijn nieuwe bewegingen +zijn.</p> + +<p>De roode wolven zagen er van af om binnen te dringen door den ingang, +die zoo hardnekkig door staal en vuur verdedigd werd, liepen de +omheining om, en trachtten haar gezamenlijk aan de andere zijde te +bestormen.</p> + +<p>Weldra hoorde men, hoe zij hun klaauwen sloegen in het half verrotte +hout. Reeds staken zij sterke pooten en bloedige muilen door de reten +der palen heen. De verschrikte paarden verbraken hun halster en liepen +binnen de omheining rond, bevangen als zij waren door een +onoverwinnelijken angst.</p> + +<p>Glenarvan nam den knaap in zijn armen om hem tot het uiterste te +verdedigen. Misschien zou hij zelfs een nuttelooze vlugt beproefd hebben +en naar buiten gestormd zijn, toen zijn oog op den Indiaan viel.</p> + +<p>Na als een wild dier in de omheining rondgeloopen te hebben, was +Thalcave plotseling naar zijn paard gegaan, dat van ongeduld sidderde, +en begon hij het zorgvuldig te zadelen, zonder een riem of gesp te +vergeten. Hij scheen zich niet langer om het gehuil te bekommeren, dat +steeds toenam. Glenarvan zag met droevige ontsteltenis wat hij deed.</p> + +<p>"Hij verlaat ons!" riep hij uit, toen hij zag, dat Thalcave de teugels +greep, als een ruiter die te paard wil stijgen.</p> + +<p>"Hij! nooit!" zeide Robert.</p> + +<p>Inderdaad wilde de Indiaan beproeven, niet zijne vrienden te verlaten, +maar hen te redden, door zich voor hen op te offeren.</p> + +<p>Thaouka was gereed; hij knabbelde op zijn gebit; hij sprong; zijne +oogen, vol vuur en kracht, schoten bliksemstralen; hij had zijn meester +begrepen.</p> + +<p>Juist toen de Indiaan de manen van zijn paard greep, vatte Glenarvan hem +met een krampachtige hand bij den arm.</p> + +<p>"Vertrekt gij?" zeide hij op de nu vrije vlakte wijzende.</p> + +<p>"Ja!" antwoordde de Indiaan, die het gebaar van zijn medgezel begreep.</p> + +<p>Vervolgens voegde hij er eenige spaansche woorden bij, die beteekenden:</p> + +<p>"Thaouka. Goed paard. Vlug. Het zal door de wolven vervolgd worden!"</p> + +<p>"Ach, Thalcave!" riep Glenarvan.</p> + +<p>"Schielijk, schielijk!" antwoordde de Indiaan, terwijl Glenarvan met een +door aandoening gesmoorde stem tot Robert zeide:</p> + +<p>"Robert! mijn kind! gij hoort het! hij wil zich voor ons opofferen! hij +wil de pampa inrijden en de woede der wolven afleiden, door ze naar zich +toe te lokken!"</p> + +<p>"Vriend Thalcave!" antwoordde Robert, terwijl hij voor den Patagoniër op +de knieën viel, "vriend Thalcave! verlaat ons niet!"</p> + +<p>"Neen!" zeide Glenarvan, "hij zal ons niet verlaten!"</p> + +<p>En zich tot den Indiaan wendende zeide hij:</p> + +<p>"Laten wij te zamen vertrekken!" Dit zeggende, wees hij op de +verschrikte paarden, die zich digt tegen de palen aandrongen.</p> + +<p>"Neen!" zeide de Indiaan, die zich niet in den zin dier woorden +vergiste. "Slechte paarden. Verschrikt. Thaouka. Goed paard."</p> + +<p>"Welnu, het zij zoo!" zeide Glenarvan. "Thalcave zal u niet verlaten, +Robert! Hij leert mij, wat ik doen moet! Ik moet vertrekken! Hij moet +bij u blijven!"</p> + +<p>Daarop greep hij Thaouka bij den teugel en sprak:</p> + +<p>"Ik zal vertrekken."</p> + +<p>"Neen!" antwoordde de Patagoniër bedaard.</p> + +<p>"Ik, zeg ik u!" riep Glenarvan, hem den teugel uit de hand rukkende, +"ik! Red dit kind! Ik vertrouw hem aan u toe, Thalcave!"</p> + +<p>In zijn overspanning haspelde Glenarvan engelsche en spaansche woorden +door elkander. Maar wat komt de taal er op aan! In zulke +verschrikkelijke omstandigheden drukken de gebaren alles uit en +begrijpen de menschen elkander spoedig.</p> + +<p>Thalcave bleef zich echter verzetten. De twist duurde steeds voort en +het gevaar groeide iedere seconde; reeds bezweken de doorgeknaagde palen +voor de tanden en klaauwen der verbitterde wolven.</p> + +<p>Glenarvan scheen evenmin te willen toegeven als Thalcave. De Indiaan had +Glenarvan medegetrokken naar den ingang der omheining; hij wees hem de +vlakte, die vrij was van wolven; met levendige uitdrukkingen gaf hij hem +te kennen, dat er geen tijd te verliezen was; dat het gevaar, indien de +proef niet gelukte, grooter zou zijn voor degenen die achterbleven; +eindelijk dat hij alleen Thaouka genoeg kende om diens buitengewone +vlugheid en snelheid voor aller redding aan te wenden. In zijn +verblinding volhardde Glenarvan bij zijn plan om zich op te offeren, +toen hij onverwachts op eens ter zijde werd geschoven. Thaouka +steigerde, hij ging op zijn achterste pooten staan, en sprong eensklaps +in vollen ren over den slagboom van vuur en de rij van lijken, terwijl +een kinderstem uitriep:</p> + +<p>"God redde u, mylord!"</p> + +<p>Ter naauwernood hadden Glenarvan en Thalcave den tijd om te zien, hoe +Robert, die zich stevig aan de manen van Thaouka vasthield, in de +duisternis verdween.</p> + +<p>"Robert! ongelukkige!" riep Glenarvan.</p> + +<p>Maar zelfs de Indiaan kon die woorden niet verstaan. Er ontstond een +vreeselijk gehuil. De roode wolven volgden het spoor van het paard en +ijlden met bliksemsnelheid in een westelijke rigting voort.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill19" id="ill19"></a> +<img src="images/205.jpg" width="400" alt="De roode wolven volgden het spoor van het paard." title="" /> +<span class="caption2">De roode wolven volgden het spoor van het paard.</span> +</div> + +<p>Thalcave en Glenarvan verlieten haastig de omheining. Reeds was het +doodstil op de vlakte geworden, en met moeite konden zij in de schaduwen +van den nacht in de verte een voortgolvende lijn onderscheiden.</p> + +<p>Door verdriet overstelpt, geheel wanhopend, viel Glenarvan met gevouwen +handen op den grond neder. Hij zag Thalcave aan. De Indiaan glimlachte +met zijn gewone bedaardheid.</p> + +<p>"Thaouka, goed paard! Moedig kind! Hij zal zich redden!" herhaalde hij +met een goedkeurend hoofdknikje.</p> + +<p>"Wanneer hij eens viel?" zeide Glenarvan.</p> + +<p>"Hij zal niet vallen!"</p> + +<p>Ondanks het vertrouwen van Thalcave bragt de arme lord den nacht in den +vreeselijksten angst door. Hij had zelfs geen bewustheid meer van het +gevaar, dat te gelijk met de bende wolven verdwenen was. Hij wilde +Robert gaan opzoeken, maar de Indiaan hield hem tegen, overreedde hem, +dat de paarden hem toch niet konden inhalen; dat Thaouka zijn vijanden +vooruit moest zijn; dat men hem in de duisternis niet terug zou kunnen +vinden, en dat men den dag moest afwachten om het spoor van Robert te +volgen.</p> + +<p>Ten vier ure begon de morgenschemering. De verdigte nevels aan den +gezigteinder werden weldra door een bleek schijnsel gekleurd. Een +heldere dauw viel op de vlakte, en het hooge gras werd door het +morgenkoeltje bewogen.</p> + +<p>Het oogenblik van het vertrek was gekomen.</p> + +<p>"Op weg!" zeide de Indiaan.</p> + +<p>Glenarvan gaf geen antwoord, maar sprong op het paard van Robert. Weldra +galoppeerden de beide ruiters in een westelijke rigting voort, langs +dezelfde regte lijn, waarvan hun makkers niet moesten afwijken.</p> + +<p>Een uur lang reden zij met verbazende snelheid voort, overal rondziende +om Robert te zoeken, bij iedere schrede vreezende zijn bebloed lijk te +zullen vinden. Glenarvan reet de zijden van zijn paard met zijn sporen +open. Eindelijk vernamen zij geweerschoten, die met geregelde +tusschenpoozen afgevuurd werden, als een herkenningsteeken.</p> + +<p>"Zij zijn het!" riep Glenarvan.</p> + +<p>Thalcave en hij zetten hun paarden tot nog sneller vaart aan en eenige +oogenblikken later bereikten zij de afdeeling onder aanvoering van +Paganel. Door een kreet gaf Glenarvan zijn boezem lucht. Robert stond +daar levend en ongedeerd voor hem, gedragen door den edelen Thaouka, die +van blijdschap hinnikte, zoodra hij zijn meester wederzag.</p> + +<p>"Ach! mijn kind! mijn kind!" riep Glenarvan met een onnavolgbare +uitdrukking van teederheid.</p> + +<p>En Robert en hij, van hun paard springende, vielen in elkanders armen. +Nu was het de beurt van den Indiaan om den moedigen zoon van kapitein +Grant aan zijn hart te drukken.</p> + +<p>"Hij leeft! hij leeft!" riep Glenarvan.</p> + +<p>"Ja!" antwoordde Robert, "dat heb ik aan Thaouka te danken!"</p> + +<p>De Indiaan had op dat dankbaar gezegde niet gewacht om zijn paard te +bedanken. Hij sprak er mede, hij omhelsde het, alsof er menschelijk +bloed in de aderen van het fiere dier stroomde.</p> + +<p>Zich vervolgens tot Paganel wendende en op den jongen Robert wijzende, +zeide hij: "Een dappere!"</p> + +<p>En een indiaansche leenspreuk gebruikende, die dient om moed te kennen +te geven, voegde hij er bij:</p> + +<p>"Zijne sporen hebben niet gebeefd!"</p> + +<p>Intusschen zeide Glenarvan tot Robert met de armen om diens hals +geslagen:</p> + +<p>"Waarom, mijn zoon! waarom hebt gij Thalcave of mij die laatste kans om +u te redden niet laten beproeven?"</p> + +<p>"Mylord!" antwoordde de knaap op den toon der levendigste dankbaarheid, +"Was het mijn beurt niet om mij op te offeren? Thalcave heeft reeds mijn +leven gered! En gij gaat immers mijn vader redden!"</p> + + + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_1_41" id="Footnote_1_41"></a><a href="#FNanchor_1_41"><span class="label">[1]</span></a> lichtgevende insekten.</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_2_42" id="Footnote_2_42"></a><a href="#FNanchor_2_42"><span class="label">[2]</span></a> Estancia's is de naam der groote veefokkerijen in de +argentijnsche vlakte.</p></div> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="XX" id="XX"></a>XX.</h3> + +<h3>De argentijnsche vlakten.</h3> + + +<p>Nadat de eerste vreugde over het behouden wedervinden wat bedaard was, +bespeurden Paganel, Austin, Wilson, Mulrady, allen die achtergebleven +waren, behalve misschien de majoor Mac Nabbs, dat zij van dorst +stierven. Gelukkig was de Guamini niet veraf. De kleine troep ging dus +weder op weg en bereikte des morgens omstreeks zeven ure de omheining. +Een enkele blik op de in het rond liggende lijken der wolven was genoeg +om over het geweld van den aanval te oordeelen. Zoodra de reizigers hun +dorst behoorlijk gelescht hadden, zetten zij zich aan hun vreemd +ontbijt, binnen de omheining. De repen struisvogelvleesch smaakten +uitmuntend en het in zijn schild gebraden gordeldier leverde een +voortreffelijk geregt op.</p> + +<p>"Wie er matig van eet," zeide Paganel, "zou zich ondankbaar voor zulk +een lekkernij betoonen; men moet er te veel van eten."</p> + +<p>En hij at er te veel van, zonder er echter nadeelige gevolgen van te +ondervinden, hetgeen hij te danken had aan het heldere water der +Guamini, dat in zijn oog zeer bevorderlijk was voor de spijsvertering.</p> + +<p>Glenarvan, die niet in de fout van Hannibal te Capua wilde vervallen, +gaf des morgens ten tien ure last om te vertrekken. Eerst werden nog de +waterzakken gevuld. De geheel verkwikte paarden legden veel vuur aan den +dag en bleven bijna onafgebroken in den kleinen galop van de jagt. Het +beter bevochtigde land werd ook vruchtbaarder, maar bleef nog altijd +even eenzaam. De dagen van den 2<sup>den</sup> en 3<sup>den</sup> november leverden niets +bijzonders op, en des avonds legerden de reizigers, die reeds gewoon +waren aan de vermoeijenis van lange togten, zich op de grenzen der +pampa's, in de nabijheid van de provincie Buenos-Ayres. Den 14<sup>den</sup> +october hadden zij de baai van Talcahuano verlaten; derhalve hadden zij +in twee en twintig dagen vier honderd vijftig mijlen<a name="FNanchor_1_43" id="FNanchor_1_43"></a><a href="#Footnote_1_43" class="fnanchor">[1]</a>, dat wil zeggen +bijna twee derden van den weg gelukkig afgelegd.</p> + +<p>Den volgenden morgen trokken zij de lijn over, die tot grensscheiding +tusschen de pampa's en de argentijnsche vlakten is aangenomen. Daar +hoopte Thalcave de stamhoofden aan te treffen, in wier handen hij +vooronderstelde, dat Harry Grant en zijne beide lotgenooten zijn zouden.</p> + +<p>Van de veertien gewesten, waaruit de argentijnsche republiek bestaat, is +Buenos-Ayres het grootste en tevens het best bevolkt. Het grenst ten +zuiden aan het gebied der Indianen, tusschen den vier en vijf en +zestigsten graad. De landstreek is verbazend vruchtbaar. Deze vlakte, +met grasgewassen en boomvormige peulgewassen bedekt, en die bijna +volkomen vlak is tot aan den voet der sierra's Tandil en Tapalquem, is +met een hoogst gezond klimaat bedeeld.</p> + +<p>Sedert hun vertrek van de Guamini namen de reizigers tot hun groote +vreugde een aanzienlijke vermindering van warmte waar. Zij steeg +gemiddeld niet hooger dan zeventien graden van den honderdgradigen +thermometer, een gevolg van de hevige en koude winden van Patagonië, die +de luchtgolven onophoudelijk in beweging brengen. Dieren en menschen +hadden dus geen reden van klagen, nadat zij zooveel van de droogte en +warmte geleden hadden. De reis werd met moed en vertrouwen voortgezet. +Maar in weerwil van de vroegere verzekering van Thalcave, scheen het +land geheel onbewoond, of om het juister uit te drukken "door de +inwoners verlaten te zijn."</p> + +<p>Dikwijls ging de oostelijke lijn langs of door kleine meren, nu eens van +zoet, dan weder van brak water. Op hun oevers en onder beschutting van +de struiken huppelden kleine winterkoningjes en zongen vrolijke +leeuwerikken, in gezelschap van prachtmeezen, die in kleurenpracht met +de schitterende kolibri's wedijveren. Die fraaije vogeltjes klapwiekten +vrolijk, zonder acht te slaan op de strijdlustige spreeuwen, die met hun +roode epauletten en borst op de stille oevers heen en weer liepen. Aan +de doornstruiken wiegelde, als de hangmat van een kreool, het +bewegelijke nest der "annubi's," en op den oever der meren pronkten +prachtige flamingo's, die als een geregelde troep voortliepen, met hunne +uitgespreide vuurroode vleugels. Ook zag men hun nesten, in de gedaante +van een voet hooge afgeknotte kegels, die bij duizenden bijeen stonden, +zoodat zij als het ware eene kleine stad vormden. De flamingo's stoorden +zich niet veel aan de nadering der reizigers. Dat was niet naar den zin +van den geleerden Paganel.</p> + +<p>"Reeds lang," zeide hij tot den majoor, "heb ik gewenscht een flamingo +te zien vliegen."</p> + +<p>"Zoo!" antwoordde de majoor.</p> + +<p>"En daar ik nu in de gelegenheid ben, wil ik er gebruik van maken."</p> + +<p>"Doe dat, Paganel!"</p> + +<p>"Ga mede, majoor! Gij ook, Robert! Ik heb getuigen noodig."</p> + +<p>Zijne makkers vooruit latende gaan, begaf zich Paganel, door Robert +Grant en den majoor gevolgd, naar den troep breedsnavelige steltloopers.</p> + +<p>Toen hij er digt genoeg bij was, deed hij een schot met los kruid, want +hij wilde het bloed van een vogel niet onnoodig vergieten; terstond +vlogen alle flamingo's te gelijk op, terwijl Paganel hen oplettend door +zijn bril waarnam.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill20" id="ill20"></a> +<img src="images/211.jpg" width="400" alt="De jacht op flamingo's." title="" /> +<span class="caption2">De jacht op flamingo's.</span> +</div> + +<p>"Welnu!" zeide hij tegen den majoor, toen de troep verdwenen was, "hebt +gij ze zien vliegen?"</p> + +<p>"Wel zeker!" antwoordde Mac Nabbs. Een blinde alleen zou die vraag dan +ook ontkennend hebben kunnen beantwoorden.</p> + +<p>"Vindt gij, dat zij onder het vliegen op gevederde pijlen geleken?"</p> + +<p>"Volstrekt niet!"</p> + +<p>"Het lijkt er niet naar!" voegde Robert er bij.</p> + +<p>"Dat dacht ik wel!" hernam de geleerde met een vergenoegd gezigt. "En +toch heeft de trotschste van alle bescheidene menschen, mijn vermaarde +landgenoot Chateaubriand, die onnaauwkeurige vergelijking tusschen de +flamingo's en de pijlen gemaakt! Zoo ziet gij, Robert! dat de +vergelijking de gevaarlijkste redekunstige figuur is, die ik ken. Wees +er altijd tegen op uwe hoede, en gebruik haar slechts in den hoogsten +nood."</p> + +<p>"Gij zijt dus tevreden over uw proefneming?" vroeg de majoor.</p> + +<p>"Hoogst tevreden."</p> + +<p>"En ik ook; maar nu mogen wij onze paarden wel wat aanzetten, want uw +vermaarde Chateaubriand heeft ons wel een mijl doen achterblijven."</p> + +<p>Toen hij zijn makkers weder had ingehaald, vond Paganel Glenarvan in +druk gesprek met den Indiaan, dien hij niet scheen te begrijpen. +Thalcave was dikwijls blijven staan om naar den gezigteinder te zien, en +telkens had zijn gelaat een vrij groote verwondering te kennen gegeven.</p> + +<p>Daar Glenarvan zijn gewonen tolk miste, trachtte hij, maar te vergeefs, +den Indiaan te ondervragen. Zoodra hij den geleerde in de verte zag +aankomen, riep hij hem toe:</p> + +<p>"Kom toch, vriend Paganel! Thalcave en ik kunnen elkander maar niet +verstaan!"</p> + +<p>Paganel sprak eenige oogenblikken met den Patagoniër, keerde toen naar +Glenarvan terug en zeide:</p> + +<p>"Thalcave verwondert zich over iets, dat waarlijk vreemd is."</p> + +<p>"Waarover dan?"</p> + +<p>"Dat hij evenmin Indianen als sporen van Indianen in deze vlakten +aantreft, die zij anders meestal doorkruisen, hetzij om het vee in +veiligheid te brengen, dat zij uit de stallen gestolen hebben, hetzij om +tot aan de Andes toe hun tapijten van het haar van het stinkdier, en hun +zweepen van gevlochten lederen riemen te gaan verkoopen."</p> + +<p>"En wat houdt Thalcave voor de oorzaak van die eenzaamheid?"</p> + +<p>"Hij kan het niet zeggen, hij verwondert zich er over, dat is alles."</p> + +<p>"Maar welke Indianen dacht hij dan in dit gedeelte der pampa's te +vinden?"</p> + +<p>"Juist degenen, die vreemde gevangenen in hunne magt hebben gehad, de +inboorlingen onder de hoofden Calfoucoura, Catriel of Yauchetruz."</p> + +<p>"Wat zijn dat voor menschen?"</p> + +<p>"Hoofden van stammen, die vóór een dertig jaren zeer magtig waren, eer +zij tot over de gebergten teruggedreven werden. Sedert dien tijd hebben +zij zich onderworpen, in zooverre althans een Indiaan zich kan +onderwerpen, en nu loopen zij de pampa's even goed af als de provincie +Buenos-Ayres. Ik verwonder mij dus met Thalcave, dat wij geen spoor van +hen vinden in een land, waarin zij doorgaans het beroep van +"salteadores" (plunderaars) uitoefenen."</p> + +<p>"Maar wat moeten wij dan doen?" vroeg Glenarvan.</p> + +<p>"Dat zal ik u aanstonds zeggen," antwoordde Paganel.</p> + +<p>Na eenigen tijd met Thalcave geraadpleegd te hebben, zeide hij:</p> + +<p>"Mijns inziens is zijn raad zeer verstandig. Hij meent, dat wij in onze +oostelijke rigting moeten voortgaan tot aan het fort Independencia,—dat +op onzen weg ligt,—en kunnen wij daar al geen berigten aangaande +kapitein Grant krijgen, dan zullen wij ten minste vernemen, waar de +Indianen uit de argentijnsche vlakte gebleven zijn."</p> + +<p>"En ligt dat fort Independencia hier ver vandaan?" vroeg Glenarvan.</p> + +<p>"Neen! het ligt in het Tandil-gebergte, een zestig mijlen van hier."</p> + +<p>"En wanneer komen wij er?"</p> + +<p>"Overmorgen avond."</p> + +<p>Glenarvan gevoelde zich door dit voorval zeer teleurgesteld. Geenszins +had hij verwacht, dat er geen Indiaan in de pampa's te vinden zou zijn. +Er zijn er meestal te veel. Een zeer bijzondere oorzaak moest hen van +daar verdreven hebben. Maar, en dit was vooral van belang, was Harry +Grant, voorondersteld, dat hij bij den een of anderen stam gevangen was, +naar het noorden of naar het zuiden medegesleept? Die twijfel +verontrustte Glenarvan. Het mogt kosten wat het wilde, men moest +trachten het spoor van den kapitein niet te verliezen. Alles wel +beschouwd was het best om den raad van Thalcave te volgen en het dorp +Tandil te bereiken. Daar zou men ten minste menschen vinden, met wie men +kon spreken.</p> + +<p>Tegen vier ure in den namiddag vertoonde zich aan den gezigteinder een +heuvel, die in een zoo vlak land wel voor een berg kon doorgaan. Het was +het gebergte Tapalquem, aan welks voet de reizigers den volgenden nacht +doorbragten.</p> + +<p>Des anderen daags werd de togt over dit gebergte zonder eenige moeite +volbragt. Men volgde de zandige golvingen van een zacht glooijenden +grond. Zulk een gebergte kon geen bezwaar opleveren voor lieden, die de +Cordillera de los Andes bestegen hadden, de paarden zelfs vertraagden +naauwelijks hun snellen gang. Ten twaalf ure trok men voorbij het +verlatene fort Tapalquem, de eerste schakel van die keten van kleine +sterkten, die de zuidelijke grens tegen de plunderzieke inboorlingen +moet beschermen.</p> + +<p>Maar geen schaduw zelfs van Indianen was er te zien, tot steeds +toenemende verbazing van Thalcave. Omstreeks het midden van den dag +echter sloegen drie goed bereden en goed gewapende roovers den kleinen +troep een oogenblik gade; maar zij wachtten niet tot men hen naderde en +vlugtten met ongeloofelijke snelheid. Glenarvan was razend.</p> + +<p>"Gaucho's!" zeide de Patagoniër, aan die inboorlingen den naam gevende, +die een twist tusschen Paganel en den majoor veroorzaakt had.</p> + +<p>"Ei! Gaucho's!" antwoordde Mac Nabbs. "Welnu, Paganel! thans waait er +geen noordewind. Zeg mij nu eens uw gedachten over die beesten."</p> + +<p>"Ik denk, dat zij er als echte roovers uitzien," antwoordde Paganel.</p> + +<p>"En van den schijn tot het wezen, waarde geleerde?"</p> + +<p>"Is maar ééne schrede, waarde majoor!"</p> + +<p>De bekentenis van Paganel veroorzaakte een algemeen gelach, dat hem +volstrekt niet in de war bragt, zelfs maakte hij betreffende die +Indianen een zeer aardige opmerking.</p> + +<p>"Ik heb ergens gelezen," zeide bij, "dat bij den Arabier de mond een +buitengewone uitdrukking van woestheid heeft, terwijl in zijn oog +menschlievendheid is te lezen. Welnu! bij den amerikaanschen wilde heeft +juist het tegendeel plaats. Die lieden hebben een bij uitstek boos oog."</p> + +<p>Een gelaatkundige van beroep zou geen juister woorden hebben kunnen +vinden om het indiaansche ras te kenschetsen.</p> + +<p>Op bevel van Thalcave reed men intusschen digt bij elkander voort; hoe +eenzaam het land ook was, men moest toch op zijn hoede zijn tegen een +onverhoedschen overval; maar de voorzorg was onnoodig, en dienzelfden +avond nog betrok men een groote verlaten hut, waar het stamhoofd Catriel +doorgaans zijn benden inboorlingen vereenigde. Het onderzoek van den +grond en het gemis van versche sporen bewees den Patagoniër, dat de hut +sedert lang niet bewoond was.</p> + +<p>Den volgenden morgen bevonden Glenarvan en zijn makkers zich weder in de +vlakte; zij ontdekten de eerste veestallen in de nabijheid van het +Tandil-gebergte; maar Thalcave besloot zich er niet op te houden en +regelregt op het fort Independencia af te gaan, waar hij voornamelijk +inlichtingen hoopte te verkrijgen betreffende het zonderlinge voorkomen +van dat verlaten land.</p> + +<p>De boomen, die na het verlaten der Cordillera zoo schaarsch waren, +werden weder talrijker; de meesten waren eerst na de aankomst der +Europeanen op het amerikaansche grondgebied geplant. Daar stonden +paternosterhoornen, perzikboomen, populieren, wilgen en acacia's, die +snel en goed in het wild opgroeiden. Zij omringden gewoonlijk de +"corrales," groote omheiningen voor het vee, omzet met palen. Daar +weidden duizenden ossen, schapen, koeijen en paarden, allen door een +gloeijend ijzer met het merk van hun eigenaar geteekend, en werden er +vet, terwijl groote, waakzame en talrijke honden in den omtrek waakten. +De min of meer zoutachtige bodem, die zich aan den voet van het gebergte +uitstrekt, is bij uitstek voor het vee geschikt en levert uitmuntend +voeder op. Bij voorkeur kiest men hem dan ook voor de vetweiderijen, die +door een hofmeester en een opzigter bestuurd worden, welke voor iedere +duizend stuks vee vier inlanders onder hun bevelen hebben.</p> + +<p>Het leven dier lieden gelijkt op dat der groote herdersvorsten, waarvan +de Bijbel spreekt; hunne kudden zijn even talrijk, ja misschien nog +talrijker dan die, welke de groote vlakten van Mesopotamië bedekten; +maar de herder mist hier zijn huisgezin, en de groote "estancero's" +(vetweiders) der pampa gelijken volkomen op den ruwen veekooper, maar in +het geheel niet op den aartsvader uit de bijbelsche verhalen.</p> + +<p>Paganel zette dit voor zijn reisgenooten zeer duidelijk uiteen, en hield +naar aanleiding daarvan een zeer belangrijke menschnatuurkundige +voordragt over de vergelijking der rassen. Het mogt hem zelfs gelukken +den majoor te boeijen, die daarvan geen geheim maakte.</p> + +<p>Paganel had ook gelegenheid om een aardig uitwerksel der luchtspiegeling +te laten opmerken, dat in die effene vlakten zeer gewoon is; van verre +geleken de vetweiderijen op groote eilanden; de populieren en wilgen, +die er omheen stonden, schenen te weerkaatsen in een kristalhelder +water, dat voor de schreden der reizigers vlugtte; maar het zinsbedrog +was zoo volkomen, dat het oog er niet aan kon gelooven.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill21" id="ill21"></a> +<img src="images/218.jpg" width="400" alt="Paganel had ook gelegenheid om een aardig uitwerksel der luchtspiegeling +te laten opmerken." title="" /> +<span class="caption2">Paganel had ook gelegenheid om een aardig uitwerksel der luchtspiegeling +te laten opmerken.</span> +</div> + +<p>Dien dag, den 6<sup>den</sup> November, trof men verscheidene vetweiderijen aan, en +ook een of twee "saladero's". Daar wordt het vee, nadat het op de +sappige weiden vetgemest is, door het mes van den slagter gekeeld. De +"saladero" is, zooals de naam reeds aanduidt, de plaats waar het vleesch +gezouten wordt. Tegen het einde der lente begint dat walgelijk werk. De +"saladores" gaan dan de dieren uit den "corral" halen; zij vangen ze met +het lasso, dat zij goed hanteeren en brengen ze naar den "saladero;" +daar worden ossen, stieren, koeijen en schapen bij honderden gedood, +gevild en ontvleeschd. Maar dikwijls laten de stieren zich niet gewillig +grijpen. Dan verandert de viller in een stierendooder, en oefent dit +gevaarlijk beroep met buitengewone behendigheid maar ook met ongewone +wreedheid uit. Over het geheel levert die slagting een verschrikkelijk +schouwspel op: niets is walgelijker dan de omtrek van een zouterij; uit +die afschuwelijke slagterijen stijgen tegelijk met een dampkring, die +met stinkende uitwasemingen bezwangerd is, de woeste kreten der villers, +het akelig geblaf der honden, het gerogchel der stervende dieren op, +terwijl de "urubu's" en de "aura's", groote gieren van de argentijnsche +vlakte, die bij duizenden wel twintig uren ver uit den omtrek bijeen +gekomen zijn, den slagters de nog lillende overblijfselen hunner +slagtoffers betwisten.</p> + +<p>Maar thans waren de zouterijen nog doodstil, rustig en onbewoond. Het +was de tijd van die verbazende slagtingen nog niet.</p> + +<p>Thalcave verhaastte den togt; hij wilde dien zelfden avond nog in het +fort Independencia komen; door hun berijders aangevuurd en het voorbeeld +van Thaouka volgende, vlogen de paarden tusschen het hooge gras door, +dat den grond bedekte. Men ontmoette verscheidene hoeven, die van +schietgaten voorzien en door diepe grachten verdedigd waren; het +hoofdgebouw was voorzien van een terras, van waar de bewoners, die in +wapenhandel zich oefenen, de plunderaars uit de vlakte beschieten +kunnen. Misschien zou Glenarvan daar de verlangde inlichtingen hebben +kunnen bekomen; maar het veiligste was het dorp Tandil te bereiken. Men +hield zich dus niet op. Men doorwaadde het riviertje de los Huesos, en +eenige mijlen verder de Chapaléofu. Weldra betraden de pooten der +paarden de grasrijke helling van het Tandil-gebergte, en een uur daarna +vertoonde zich het dorp achter in een engte, die beheerscht werd door de +van schietgaten voorziene muren van het fort Independencia.</p> + + + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_1_43" id="Footnote_1_43"></a><a href="#FNanchor_1_43"><span class="label">[1]</span></a> Omtrent 180 uren.</p></div> + + +<div class="figcenter" style="width: 600px;"> +<a name="ill22" id="ill22"></a> +<img src="images/215.jpg" width="600" alt="Reis rond de wereld—deel 1—Zuid-Amerika." title="" /> +<span class="caption2">Reis rond de wereld—deel 1—Zuid-Amerika.</span> +</div> + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="XXI" id="XXI"></a>XXI.</h3> + +<h3>Het fort Independencia</h3> + + +<p>Het Tandil-gebergte ligt duizend voet boven den spiegel der zee; het is +een keten van de eerste orde, dat wil zeggen ouder dan de organische +schepping, en aan gedaanteverwisseling onderhevig, in dien zin dat haar +zamenhang en zamenstel allengs gewijzigd zijn door den invloed der +inwendige warmte. Het bestaat uit een half cirkelvormige rij van met +gras begroeide gneis-heuvels. Het district Tandil, dat naar dit gebergte +genoemd is, bevat het geheele zuidelijke deel der provincie +Buenos-Ayres, en wordt begrensd door een berghelling, die al de +riviertjes, welke er op ontspringen, noordwaarts doet stroomen.</p> + +<p>Dit district telt ongeveer vier duizend inwoners en heeft tot +hoofdplaats het dorp Tandil, gelegen aan den voet der noordelijke +bergruggen; het wordt door het fort Independencia beschermd en heeft een +vrij gelukkige ligging aan de belangrijke beek Chapaléofu. Eene +merkwaardige bijzonderheid van dit dorp, die ook aan Paganel niet +onbekend kon zijn, is dat het hoofdzakelijk bevolkt is door fransche +Baskiërs en italiaansche kolonisten. Van Frankrijk zijn de eerste +vestigingen in dit gedeelte van la Plata uitgegaan. In 1828 bewerkte de +Franschman Parchappe den bouw van het fort Independencia, dat dienen +moest om het land te beveiligen tegen de herhaalde invallen der +Indianen. Een groot geleerde, Alcide d'Orbigny, die de zuidelijke landen +van Zuid-Amerika het best gekend, bestudeerd en beschreven heeft, stond +hem in deze onderneming bij.</p> + +<p>Dit dorp Tandil is een vrij gewigtig punt. Door middel van "galera's", +groote ossenkarren, die zeer geschikt zijn om de wegen over de vlakte te +berijden, komt men van hier in twaalf dagen te Buenos-Ayres; daaruit +ontstaat een vrij levendige handel; het dorp zendt naar de stad het vee +uit zijn vetweiderijen, het gezouten vleesch zijner zouterijen, en de +zeer bezienswaardige voortbrengselen der indiaansche nijverheid zooals +de katoenen stoffen, de wollen weefsels, de zoo gezochte werken der +ledervlechters, enz. Ook bevat Tandil, om van een zeker aantal vrij +geriefelijke woningen te zwijgen, scholen en kerken, om onderwijs te +krijgen in hetgene men voor deze en de toekomende wereld dient te weten.</p> + +<p>Paganel besloot deze mededeelingen met de aanmerking, dat er in het dorp +Tandil wel inlichtingen te krijgen zouden zijn; het fort toch is altijd +bezet door een afdeeling nationale troepen. Glenarvan liet daarom de +paarden op stal brengen in een vrij goed uitziende "fonda"; daarop +gingen Paganel, de majoor, Robert en hij, door Thalcave geleid, naar het +fort Independencia.</p> + +<p>Na eenige minuten lang tegen een der bergruggen opgeklommen te zijn, +kwamen zij aan de poort, die vrij onachtzaam bewaakt werd door een +argentijnschen schildwacht. Zij werden zonder bezwaar doorgelaten, een +teeken van groote slordigheid of van ongestoorde veiligheid.</p> + +<p>Er exerceerden juist eenige soldaten op het exercitieplein van het fort; +maar de oudste dier soldaten telde naauwelijks twintig, de jongste maar +zeven jaren. Eigenlijk waren het slechts een dozijn kinderen en knapen, +die vrij aardig soldaatje speelden. Hun uniform bestond uit een +gestreept hemd, om de middel vastgebonden met een lederen gordel; geen +hunner had een lange of korte broek of een schotsch rokje aan. Het +zachte luchtsgestel veroorloofde dan ook die ligte kleeding. Terstond +kreeg Paganel een goeden dunk van een regeering, die geen geld aan goud- +of zilverboordsel besteedde. Elk van die jeugdige knapen droeg een +percussie-geweer en een sabel. De laatste was te lang en het eerste te +zwaar voor die mannetjes. Allen hadden een taankleurig gelaat en een +zekeren familietrek. De korporaal-instructeur, die hen kommandeerde, +geleek ook op hen. Het vermoeden was dan ook gegrond, dat het twaalf +broeders waren, die onder het bevel van den dertienden zich oefenden.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill23" id="ill23"></a> +<img src="images/222.jpg" width="400" alt="Eigenlijk waren het slechts een dozijn kinderen en knapen, +die vrij aardig soldaatje speelden." title="" /> +<span class="caption2">Eigenlijk waren het slechts een dozijn kinderen en knapen, +die vrij aardig soldaatje speelden.</span> +</div> + +<p>Paganel was hierover volstrekt niet verwonderd; hij kende de +argentijnsche statistiek, en wist, dat in dat land het aantal kinderen +gemiddeld meer dan negen voor ieder gezin bedraagt; maar wel was hij +verwonderd, toen hij zag, dat die kleine soldaten op de fransche wijze +exerceerden en met groote juistheid de voornaamste bewegingen der lading +in twaalf tempo's uitvoerden. Dikwijls kommandeerde de korporaal zelfs +in de moedertaal van den geleerden aardrijkskundige.</p> + +<p>"Dat is vreemd," zeide hij.</p> + +<p>Maar Glenarvan was niet in het fort Independencia gekomen om kinderen te +zien exerceeren, en nog minder om zich bezig te houden met hun +nationaliteit of hun afkomst. Hij liet dus Paganel geen tijd om zich nog +langer te verwonderen, en verzocht hem om naar het hoofd der bezetting +te vragen. Paganel voldeed hieraan, en een der argentijnsche soldaten +ging naar een huisje, dat tot kazerne diende.</p> + +<p>Eenige oogenblikken daarna verscheen de kommandant in eigen persoon. Het +was iemand van vijftig jaar, sterk, met een krijgshaftig voorkomen, +groote snorren, uitstekende wangbeenderen, grijsachtige haren, en een +gebiedenden blik, voor zooverre men daarover althans kon oordeelen door +de rookwolken heen, die hij uit zijn stompje pijp blies. Zijn houding +deed Paganel denken aan het kenmerkend voorkomen der oude +onderofficieren van zijn land.</p> + +<p>Thalcave stelde den kommandant lord Glenarvan en diens reisgenooten +voor. Terwijl hij sprak, hield de kommandant niet op Paganel op een vrij +lastige wijze in het gezigt te zien. De geleerde kon maar niet +begrijpen, wat de oude snorrebaard van hem wilde hebben en meende het +hem juist te vragen, toen de ander zonder pligtplegingen zijn hand +vatte, en in de taal van den aardrijkskundige op een vrolijken toon +vroeg:</p> + +<p>"Een Franschman?"</p> + +<p>"Ja! een Franschman!" antwoordde Paganel.</p> + +<p>"O! blij! welkom! welkom! ook Franschman ben!" herhaalde de kommandant, +terwijl hij den arm van den geleerde met verbazende kracht schudde.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill24" id="ill24"></a> +<img src="images/224.jpg" width="400" alt=""O! blij! welkom! welkom! ook Franschman ben!"" title="" /> +<span class="caption2">"O! blij! welkom! welkom! ook Franschman ben!"</span> +</div> + +<p>"Een uwer vrienden?" vroeg de majoor aan Paganel.</p> + +<p>"Voor den drommel!" antwoordde deze met zekere fierheid, "ik heb in al +de vijf werelddeelen vrienden."</p> + +<p>En na zijn hand niet zonder moeite losgemaakt te hebben uit de levende +schroef, waarin zij haast gekneusd werd, knoopte hij een gesprek aan met +den forschen kommandant. Glenarvan zou er gaarne een woord over zijn +zaken tusschen gevoegd hebben; maar de soldaat vertelde zijn +geschiedenis en was niet van zins om ze halverwege af te breken. Men kon +wel zien, dat die dappere man Frankrijk reeds lang geleden verlaten had, +hij kon zich nog maar met moeite in zijn moedertaal uitdrukken, en had +zooal niet de woorden dan toch hun geregelde schikking vergeten. Hij +sprak bijna als een neger uit de fransche koloniën.</p> + +<p>Het duurde dan ook niet lang of zijn bezoekers vernamen, dat de +kommandant van het fort Independencia inderdaad een fransch sergeant +was, een oud medgezel van Parchappe.</p> + +<p>Sedert de stichting van het fort in 1828 had hij het niet meer verlaten, +en nu voerde hij er het bevel over met goedvinden van de argentijnsche +regeering. Hij was iemand van vijftig jaar, een Baskiër, en heette +Manuel Ipharaguerre. Men ziet, dat het niet veel scheelde of hij was een +Spanjaard. Een jaar na zijn komst in het land liet de sergeant Manuel +zich naturaliseeren, nam dienst in het argentijnsche leger en huwde een +knappe indiaansche vrouw, die nu twee kinderen, tweelingen van een half +jaar, aan de borst had. Dat het jongens waren spreekt van zelf; de +waardige wederhelft van den sergeant zou hem geen meisjes hebben durven +schenken. Manuel verachtte elk beroep buiten den soldatenstand, en +hoopte bij leven en welzijn eenmaal der republiek een geheele compagnie +jonge soldaten te kunnen aanbieden.</p> + +<p>"Gij hebt gezien!" zeide hij. "Mooi! Goede soldaten. José! Juan! +Miquele! Pepe! Pepe, zeven jaar! bijt reeds een patroon af!"</p> + +<p>Toen Pepe zich hoorde prijzen, zette hij zijn kleine hielen tegen +elkander aan en presenteerde zijn geweer met veel zwier.</p> + +<p>"Hij zal het ver brengen!" voegde de sergeant er bij. "Eens, +kolonel-majoor of brigadier-generaal!"</p> + +<p>De sergeant Manuel was zoo verheugd, dat er niet aan te denken viel om +iets te zeggen ten nadeele van de verhevenheid van den soldatenstand of +van de toekomst, die zijn krijgshaftig kroost wachtte. Hij was gelukkig, +en zooals Goethe zegt: "Niets van hetgeen ons gelukkig maakt is bedrog."</p> + +<p>Dat verhaal duurde wel een kwartier tot groote verwondering van +Thalcave. De Indiaan kon maar niet begrijpen, dat er uit ééne keel +zooveel woorden kwamen. Niemand viel den kommandant in de rede. Maar +eindelijk moet toch een sergeant, zelfs een fransch sergeant, wel +zwijgen. Manuel zweeg dus eindelijk, na eerst nog zijn gasten gedwongen +te hebben om hem in zijn woning te volgen. Zij moesten het nu voor lief +nemen om aan vrouw Ipharaguerre voorgesteld te worden, die er naar hun +oordeel "nog al goed uitzag," als men ten minste die europeesche +uitdrukking van een indiaansche vrouw mag bezigen.</p> + +<p>Toen men hem in alles zijn zin had gegeven, vroeg de sergeant eindelijk +aan zijn gasten, waaraan hij de eer van hun bezoek had te danken. Thans +moest het tot een verklaring komen.</p> + +<p>Paganel vertelde hem in het fransch de geheele reis door de pampa's, en +vroeg ten laatste waarom de Indianen het land verlaten hadden.</p> + +<p>"Zoo!... niemand!..." antwoordde de sergeant de schouders ophalende. +"Inderdaad!... niemand!... wij met de armen over elkaar ... niets te +doen!"</p> + +<p>"Maar waarom?"</p> + +<p>"Oorlog."</p> + +<p>"Oorlog?"</p> + +<p>"Ja! burgeroorlog...."</p> + +<p>"Burgeroorlog?..." hernam Paganel, die zonder er acht op te geven ook +"negerfransch" begon te spreken.</p> + +<p>"Ja, oorlog tusschen Paraguay en Buenos-Ayres," antwoordde de sergeant.</p> + +<p>"Welnu?"</p> + +<p>"Welnu, Indianen allen in het noorden, volgen generaal Flores. Indianen +plunderaars, plunderen."</p> + +<p>"Maar de hoofden?"</p> + +<p>"Hoofden ook meê."</p> + +<p>"Hoe! Catriel?"</p> + +<p>"Geen Catriel."</p> + +<p>"En Calfoucoura?"</p> + +<p>"Geen Calfoucoura."</p> + +<p>"En Yanchetruz?"</p> + +<p>"Geen Yanchetruz meer!"</p> + +<p>Dit antwoord werd aan Thalcave medegedeeld, die toestemmend knikte. En +inderdaad, Thalcave wist niet of had vergeten, dat een burgeroorlog, die +later de tusschenkomst van Brazilië zou veroorzaken, tusschen de beide +partijen in de republiek woedde. De Indianen hebben alles bij die +binnenlandsche worstelingen te winnen, en laten zulke schoone +gelegenheden om te plunderen niet ongebruikt. De sergeant vergiste zich +dan ook niet, toen hij als reden voor het verlaten der pampa's een +burgeroorlog opgaf, die in het noorden der argentijnsche provinciën +gevoerd werd.</p> + +<p>Maar die gebeurtenis wierp de plannen van Glenarvan in duigen, wiens +oogmerken zoo verijdeld werden. Was Harry Grant bij de hoofden der +stammen gevangen, dan zouden zij hem zeker tot aan de noordelijke +grenzen medegesleept hebben. Waar en hoe konden zij hem dan wedervinden? +Moest hij gevaarlijke en bijna vergeefsche nasporingen tot aan de +noordelijke grenzen der pampa in het werk stellen? Dat was een gewigtig +besluit, waarover ernstig beraadslaagd diende te worden.</p> + +<p>Toch kon er nog ééne gewigtige vraag aan den sergeant gedaan worden, en +het was de majoor, die hieraan dacht, terwijl zijne vrienden elkander +zwijgend aanstaarden.</p> + +<p>"Had de sergeant ook gehoord, dat er bij de hoofden der stammen in de +pampa's eenige Europeanen gevangen waren?"</p> + +<p>Manuel dacht eenige oogenblikken na, als iemand die zich iets tracht te +herinneren.</p> + +<p>"Ja!" zeide hij eindelijk.</p> + +<p>"Ha!" zeide Glenarvan, die weder nieuwe hoop begon te koesteren.</p> + +<p>Paganel, Mac Nabbs, Robert en hij omringden den sergeant.</p> + +<p>"Spreek! spreek!" zeiden zij, terwijl hun oog vol verwachting op hem +staarde.</p> + +<p>"Eenige jaren geleden," antwoordde Mannel, "ja,... het is zoo ... +europeesche gevangenen ... maar nooit gezien...."</p> + +<p>"Eenige jaren," hernam Glenarvan, "gij vergist u... De dagteekening van +de schipbreuk is juist.... De <i>Britannia</i> is in Junij 1862 vergaan.... +Het is dus nog geen twee jaar geleden."</p> + +<p>"O! langer, mylord!"</p> + +<p>"Onmogelijk!" riep Paganel.</p> + +<p>"Het is toch zoo! Het was bij de geboorte van Pepe... Er waren twee +mannen...."</p> + +<p>"Neen, drie!" zeide Glenarvan.</p> + +<p>"Twee!" gaf de sergeant op een stelligen toon ten antwoord.</p> + +<p>"Twee!" zeide Glenarvan hoogst verwonderd. "Twee Engelschen?"</p> + +<p>"Wel neen!" antwoordde de sergeant. "Wie spreekt er van Engelschen? Neen +... een Franschman en een Italiaan."</p> + +<p>"Een Italiaan, die door de Poyuchen vermoord werd!" riep Paganel.</p> + +<p>"Ja! en ik heb later gehoord ... Franschman ... gered."</p> + +<p>"Gered!" riep de jonge Robert, wiens leven aan de lippen van den +sergeant hing.</p> + +<p>"Ja, gered uit de banden der Indianen," antwoordde Manuel.</p> + +<p>Allen zagen den geleerde aan, die zich wanhopend voor het hoofd sloeg.</p> + +<p>"Ha! ik begrijp het al," zeide hij eindelijk, "alles is duidelijk, alles +wordt opgehelderd!"</p> + +<p>"Maar zeg dan toch wat er van de zaak is!" riep Glenarvan even ongerust +als ongeduldig.</p> + +<p>"Mijne vrienden!" antwoordde Paganel de handen van Robert vattende, "wij +moeten ons in een groote teleurstelling schikken! wij hebben een +verkeerd spoor gevolgd! Er is hier geen sprake van den kapitein, maar +van een mijner landgenooten, wiens reisgenoot, Marco Vazello, inderdaad +door de Poyuchen vermoord werd; van een Franschman, die deze wreede +Indianen verscheidene malen tot aan de oevers van de Colorado +vergezelde, en die, na gelukkig aan hun handen ontsnapt te zijn, naar +Frankrijk is teruggekeerd. Meenende het spoor van Harry Grant te volgen, +hebben wij dat van den jongen Guinnard<a name="FNanchor_1_44" id="FNanchor_1_44"></a><a href="#Footnote_1_44" class="fnanchor">[1]</a> gevolgd."</p> + +<p>Deze verklaring werd door een diepe stilte gevolgd. De dwaling was +duidelijk. De bijzonderheden door den sergeant medegedeeld, het volk, +waartoe de gevangene behoorde, de moord van zijn reisgenoot, zijn +ontsnapping uit de handen der Indianen, alles liep zamen om haar te +bewijzen. Glenarvan zag Thalcave met een ontstelden blik aan. De Indiaan +vatte nu het woord op en vroeg den sergeant:</p> + +<p>"Hebt gij nooit hooren spreken van drie engelsche gevangenen?"</p> + +<p>"Nooit!" antwoordde Manuel, "het zou te Tandil bekend geworden zijn ... +ik zou het weten.... Neen, daar is niets van aan...."</p> + +<p>Na dit stellige antwoord had Glenarvan niets meer op het fort +Independencia te verrigten. Hij ging dus heen met zijn vrienden, na +vooraf den sergeant bedankt en hem de hand gegeven te hebben.</p> + +<p>Glenarvan was wanhopend over die volkomene vernietiging zijner hoop. +Robert ging weenende naast hem, zonder een woord te spreken. Glenarvan +kon geen enkel woord vinden om hem te troosten. Paganel maakte drukke +gebaren en sprak in zich zelven. De majoor drukte de lippen op elkander. +Wat Thalcave betreft, de eigenliefde van den Indiaan scheen gekwetst, +omdat hij op een valsch spoor verdwaald was. En toch dacht niemand er +aan om hem een zoo vergevelijke dwaling te verwijten.</p> + +<p>Zij traden de herberg weder binnen.</p> + +<p>Het avondeten was treurig. Voorzeker, geen enkele van die moedige en +verknochte mannen beklaagde zich over zooveel vermoeijenissen, die te +vergeefs doorgestaan waren, over zooveel gevaren, waaraan zij zich te +vergeefs hadden blootgesteld. Maar allen zagen in één oogenblik alle +hoop op goeden uitslag in rook verdwijnen. Zou men kapitein Grant +tusschen het Tandil-gebergte en de zee kunnen ontmoeten? Neen. Ware de +een of andere gevangene op de kusten van den Atlantischen Oceaan in +handen der Indianen gevallen, dan zou sergeant Manuel er stellig kennis +van gedragen hebben. Een voorval van dien aard kon niet aan de aandacht +der inboorlingen ontsnappen, die een geregelden handel drijven van +Tandil op Carmen, aan den mond der Rio Negro. Nu spreekt het van zelf, +dat de handelaars in de argentijnsche vlakte alles van elkander te weten +komen, alles met elkander bespreken. Er schoot dus niets anders over, +dan zonder uitstel de <i>Duncan</i> te gaan opzoeken op het aangewezen +verenigingspunt, kaap Medano.</p> + +<p>Intusschen had Paganel aan Glenarvan het document gevraagd, op hetwelk +afgaande zij zoo deerlijk in hun nasporingen gedwaald hadden. Hij herlas +het met zekeren kwalijk verholen toorn. Hij zocht naar een nieuwe +uitlegging er van.</p> + +<p>"Dat document is toch duidelijk genoegt" herhaalde Glenarvan. "Het +behelst toch een stellig berigt betreffende de schipbreuk van den +kapitein en de plaats zijner gevangenschap!"</p> + +<p>"Neen! neen!" antwoordde de aardrijkskundige met de vuist op de tafel +slaande, "honderdmaal neen! Daar Harry Grant niet in de pampa's is, is +hij ook niet in Amerika. Waar hij wel is moet en zal dit document +zeggen, mijne vrienden! of mijn naam is geen Jacques Paganel meer!"</p> + + + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_1_44" id="Footnote_1_44"></a><a href="#FNanchor_1_44"><span class="label">[1]</span></a> De heer Guinnard is werkelijk drie jaren lang, van 1856 tot +1859, gevangen geweest bij de Poyuche-Indianen. Hij verduurde met +buitengewonen moed de verschrikkelijke beproevingen, waaraan hij was +blootgesteld, en eindelijk gelukte het hem door de engte van Upselata +over de Andes te ontsnappen. Hij zag Frankrijk in 1861 weder, en is nu +een der medeleden van den achtenswaardigen Paganel van het genootschap +van aardrijkskunde.</p></div> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="XXII" id="XXII"></a>XXII.</h3> + +<h3>Het wassen des waters.</h3> + + +<p>Een afstand van honderd vijftig mijlen<a name="FNanchor_1_45" id="FNanchor_1_45"></a><a href="#Footnote_1_45" class="fnanchor">[1]</a> scheidt het fort Independencia +van de oevers van den Atlantischen Oceaan. Als er geen onvoorzien +oponthoud in den weg kwam, hetgeen trouwens niet te denken was, kon +Glenarvan in vier dagen de <i>Duncan</i> bereiken. Maar hij kon zich maar +niet gewennen aan de gedachte om aan boord terug te komen zonder +kapitein Grant en na zoo ongelukkig in zijn nasporingen geweest te zijn. +Hij dacht er dan ook den volgenden morgen niet eens aan om bevelen tot +de afreis te geven. Daarom nam de majoor op zich om de paarden te laten +zadelen, nieuwen mondvoorraad op te doen en den weg te laten opnemen. +Daardoor was de kleine troep in staat om des morgens ten acht ure een +begin te maken met de afdaling langs de met gras begroeide ruggen van +het Tandil-gebergte.</p> + +<p>Zonder een woord te spreken galoppeerde Glenarvan naast Robert voort; +zijn stoutmoedig en vastberaden karakter gedoogde niet om zich aan dien +tegenspoed zoo zoetsappig te onderwerpen; zijn hart bonsde, zijn hoofd +gloeide. Door de moeijelijkheid gescherpt draaide Paganel op alle +mogelijke wijzen de woorden van het document om, ten einde er nieuwe +inlichtingen uit te putten. Thalcave zweeg en liet aan Thaouka de zorg +over om den weg te vinden. De majoor, die als altijd vol goeden moed +was, bleef standvastig op zijn post, als iemand op wien de moedeloosheid +geen vat had. Tom Austin en zijn beide matrozen verveelden zich even als +hun meester. Toen een angstig konijn vóór hen over de paden van het +gebergte liep, zagen de bijgeloovige Schotten elkander aan.</p> + +<p>"Een slecht voorteeken," zeide Wilson.</p> + +<p>"Ja, in de Hooglanden," antwoordde Mulrady.</p> + +<p>"Wat in de Hooglanden slecht is, is hier niet beter," antwoordde Wilson +heel verstandig.</p> + +<p>Tegen twaalf ure hadden de reizigers het Tandil-gebergte achter den rug +en waren zij weder in de golvende vlakten, die zich tot aan de zee +uitstrekken. Bij iedere schrede besproeiden heldere beekjes, die in de +hooge weilanden verdwenen, dat vruchtbare land. De bodem werd weêr even +vlak als vroeger, gelijk de Oceaan na een storm. De laatste bergen der +argentijnsche pampa's waren zij voorbij, en de pooten der paarden +betraden het onafzienbare grastapijt der eentoonige prairie.</p> + +<p>Tot nog toe was het weder schoon geweest; maar op dien dag kreeg de +lucht een onrustbarend aanzien. De massa's dampen, die door de groote +warmte der vorige dagen opgestegen waren en zich tot digte wolken +vereenigd hadden, dreigden met stortbuijen. Bovendien maakten de +nabijheid van den Atlantischen Oceaan en de westewind, die er meestal +waait, het klimaat van deze streek bijzonder vochtig. Het was wel te +zien aan haar vruchtbaarheid, aan den overvloed van vette weiden en aan +haar donkergroene kleur. Dien dag echter had er nog geen wolkbreuk +plaats, en des avonds hielden de paarden, na zonder moeite een togt van +veertig mijlen afgelegd te hebben, aan den kant van diepe "canada's" +stil, zeer groote, met water gevulde natuurlijke grachten. Het ontbrak +aan de geringste schuilplaats. De mantels moesten tot tenten en dekens +te gelijk dienen, en allen legden zich onder een dreigenden hemel te +slapen, die het echter bij bedreigingen blijven liet.</p> + +<p>Naarmate de vlakte afbelde werd des anderen daags de aanwezigheid van +water onder den grond hoe langer hoe merkbaarder; het vocht drong door +al de poriën van den grond heen. Weldra werd de weg naar het oosten door +groote vijvers doorsneden, waarvan sommige reeds diep waren, andere +eerst begonnen te ontstaan. Zoolang het nog "laguna's" bleven, dat goed +begrensde en van waterplanten vrije plassen zijn, konden de paarden er +gemakkelijk uitkomen; maar dit ging moeijelijker uit die bewegelijke +modderpoelen, "pentano's" geheeten; hooge planten versperden er den weg, +en om het gevaar te zien, moest men er reeds in zijn.</p> + +<p>Die moerassen hadden reeds menig levend wezen den dood veroorzaakt. +Robert, die een halve mijl vooruit reed, kwam op eens in galop terug, +roepende:</p> + +<p>"Mijnheer Paganel! mijnheer Paganel! een bosch van horens!"</p> + +<p>"Wat!" antwoordde de geleerde, "hebt gij een bosch van horens gevonden?"</p> + +<p>"Ja, ja! op zijn allerminst een kreupelbosch."</p> + +<p>"Een kreupelbosch! gij droomt, mijn jongen!" antwoordde Paganel, de +schouders ophalende.</p> + +<p>"Ik droom niet," hernam Robert; "kom zelf maar zien! Een raar land! Men +zaait hier horens en zij schieten op als graan! Ik zou er wel wat zaad +van willen hebben!"</p> + +<p>"Hij spreekt in vollen ernst," zeide de majoor.</p> + +<p>"Ja, mijnheer de majoor! gij zult zien, dat het zoo is."</p> + +<p>Robert had goed gezien. Weldra bevonden zij zich voor een groot +onafzienbaar veld met horens, die regelmatig geplant waren. Het was +inderdaad een laag en digt, maar vreemd kreupelbosch.</p> + +<p>"Wat zegt gij er van?" vroeg Robert.</p> + +<p>"Dat is vreemd," antwoordde Paganel zich tot den Indiaan wendende om +dezen te ondervragen.</p> + +<p>"De horens steken boven den grond uit," zeide Thalcave, "maar de +runderen zitten er onder."</p> + +<p>"Hoe!" riep Paganel, "is er een geheele kudde in die modder +weggezonken?"</p> + +<p>"Ja!" antwoordde de Patagoniër.</p> + +<p>Werkelijk had een ontelbare kudde den dood gevonden onder dien grond, +die onder haar hoeven was weggezonken; honderden runderen waren zoo +naast elkander in dat groote moeras gesmoord. Dit feit, dat wel meer in +de argentijnsche vlakte plaats heeft, kon den Indiaan niet onbekend +zijn, en was een waarschuwing, die men niet in den wind mogt slaan.</p> + +<p>Zij reden om het ontzaggelijke offer heen, dat de meest eischende goden +der oudheid zou tevreden gesteld hebben, en een uur later was men twee +mijlen van het veld met horens af.</p> + +<p>Thalcave sloeg met zekeren angst dien stand van zaken gade, die in zijn +oog buitengewoon was. Hij hield dikwijls stil en ging in de stijgbeugels +staan. Zijn hooge gestalte stelde hem in staat om ver in het rond te +zien; maar daar hij niets bemerkte, dat hem opheldering kon geven, +hervatte hij weldra den gestaakten marsch. Een mijl verder hield hij nog +eens stil, week daarna van de gevolgde rigting af, maakte nu eens noord- +dan zuidwaarts een omweg van eenige mijlen, en stelde zich vervolgens +weder aan het hoofd van het gezelschap, zonder te zeggen wat hij hoopte +of vreesde. Daar hij die handelwijze verscheidene malen herhaalde, werd +Paganel nieuwsgierig en Glenarvan ongerust. Den geleerde werd daarom +verzocht den Indiaan te ondervragen, hetgeen hij ook terstond deed.</p> + +<p>Thalcave antwoordde hem, dat hij zich er over verwonderde, dat de grond +zoo doorweekt was van water. Zoover hem heugde en zoolang hij het beroep +van gids uitoefende, had hij een zoo drassigen bodem nooit betreden. +Zelfs in den regentijd waren er nog altijd begaanbare paden door de +argentijnsche vlakte.</p> + +<p>"Maar wat kan de oorzaak zijn van die toenemende vochtigheid?" vroeg +Paganel.</p> + +<p>"Ik weet het niet," antwoordde de Indiaan, "en wist ik het!"...</p> + +<p>"Treden de bergstroomen, door den regen gezwollen, nooit buiten hun +oevers?"</p> + +<p>"Somtijds."</p> + +<p>"En zou dit nu misschien het geval zijn?"</p> + +<p>"Misschien!" zeide Thalcave.</p> + +<p>Paganel moest zich vergenoegen met dat halve antwoord, en deelde aan +Glenarvan den inhoud van het gesprek mede.</p> + +<p>"En wat raadt Thalcave?" vroeg Glenarvan.</p> + +<p>"Wat moeten wij doen?" vroeg Paganel den Patagoniër.</p> + +<p>"Snel voortgaan," antwoordde de Indiaan.</p> + +<p>De raad was gemakkelijker te geven dan op te volgen. De paarden werden +spoedig moede van het betreden van een grond, die onder hen wegzakte; +hun pooten drongen er telkens dieper in, en dit gedeelte der vlakte kon +vergeleken worden met een ontzaggelijken kuil, waarin het aanstormende +water zich weldra ophoopen zou. Het was dus van het hoogste belang om +die dalende gronden zonder uitstel over te trekken, daar een +overstrooming ze onmiddellijk in een meer zou veranderd hebben.</p> + +<p>Zij verhaastten derhalve hunne schreden. Maar alsof dat water, dat onder +de pooten der paarden stroomde, nog niet genoeg ware, werden tegen twee +ure de sluizen des hemels geopend, en begon het te regenen, alsof het +met bakken uit den hemel werd gegoten. Nooit had zich een schooner +gelegenheid opgedaan om te toonen, dat men een wijsgeer is. Er was geen +kans om aan dien zondvloed te ontwijken, en het beste was hem met +onverschilligheid door te staan. De mantels waren druipnat, het water +stroomde van de hoeden af als van een dak, welks goten verstopt zijn; de +franje der zadels scheen van vloeibare draden gemaakt te zijn, en de +ruiters die met modder bespat werden door de hoeven hunner paarden, +reden voort in een dubbele stortbui, die te gelijk uit den grond en uit +de lucht kwam.</p> + +<p>Zoo doornat, verstijfd en afgemat kwamen zij 's avonds aan een zeer +ellendige hut. Alleen lieden, die spoedig tevreden waren, konden haar +een schuilplaats noemen, en alleen uitgeputte reizigers konden er in +toestemmen om er den nacht in door te brengen. Maar Glenarvan en zijn +makkers hadden geen keus. Zij kropen digt bij elkander in die verlatene +stulp, die de armste Indiaan uit de pampa's niet zou hebben willen +bewonen. Een zwak vuur van kruiden, dat meer rook dan warmte gaf, werd +niet zonder moeite ontstoken. De stortregens woedden buiten en door het +verrotte riet zijpelden groote droppels. Dat het vuur niet twintig maal +uitging was aan Mulrady en Wilson te danken, die de overmagt van het +water moedig bestreden.</p> + +<p>Het sobere en ongenoegzame avondeten werd treurig genuttigd. Niemand had +eetlust. Alleen de majoor at met graagte het doorweekte gedroogde +vleesch, en liet niets verloren gaan. De ongevoelige Mac Nabbs was boven +het lot verheven. Paganel deed als een echt Franschman zijn best om te +schertsen; maar het ging niet.</p> + +<p>"Mijn kwinkslagen zijn nat geworden," zeide hij, "zij ketsen."</p> + +<p>Daar intusschen slapen het beste was, wat men in die omstandigheden kon +doen, trachtten allen in den slaap een oogenblik hun vermoeidheid te +vergeten. De nacht was slecht; de planken der hut kraakten en braken +bijna; zij werd door de windvlagen heen en weder geslingerd en dreigde +bij iedere bui om te waaijen; de rampzalige paarden lagen buiten, +blootgesteld aan de guurheid des weders, terwijl hun meesters niet +minder leden in de ellendige hut. Eindelijk look de slaap echter hunne +oogen. Robert viel het eerst in slaap, met het hoofd tegen den schouder +van lord Glenarvan geleund, en weldra waren al de bewoners der hut onder +Gods hoede ingeslapen.</p> + +<p>De nacht verliep zonder verdere ongelukken. Het geroep van Thaouka, die +altijd waakte, maakte de slapers wakker; hij hinnikte en schopte driftig +tegen den muur der stulp. Wanneer het noodig was kon hij, indien +Thalcave het verzuimde, zeer goed het sein tot het vertrek geven. Men +had te veel verpligting aan hem om hem niet te gehoorzamen en vertrok.</p> + +<p>De regen was een weinig bedaard, maar het gevallen water bleef op den +doornatten grond staan; het ondoordringbare leem hield de plassen, +moerassen en vijvers tegen, die overliepen en groote, verraderlijk diepe +"banado's" vormden. Paganel raadpleegde zijn kaart, en meende, niet ten +onregte, dat de Rio Grande en de Rio Vivarota, waarin gewoonlijk de +wateren dezer vlakte uitloopen, zich met elkander vereenigd en een +bedding van verscheidene mijlen breed gevormd hadden.</p> + +<p>Het was nu hoog noodig om zoo snel mogelijk voort te trekken. Aller +leven stond op het spel. Waar zou men een schuilplaats vinden, wanneer +het water wassende bleef? Zoover het oog reikte kon men geen uitstekend +punt ontdekken, en dit water zou die effene vlakte weldra geheel +overstroomen.</p> + +<p>De paarden werden dus tot spoed aangezet; Thaouka was voorop, en beter +dan sommige vinpootige dieren met magtelooze vinnen verdiende hij den +naam van zeepaard; want hij sprong, alsof hij in zijn element was.</p> + +<p>Eensklaps, het was des morgens omstreeks tien ure, gaf Thaouka teekens +van een hevige ongerustheid. Hij zag telkens om naar de onmetelijke +vlakten in het zuiden, hinnikte lang achtereen, sperde zijn neusgaten +wijd open en steigerde geweldig. Thalcave, die door zijn sprongen niet +uit den zadel kon geworpen worden, hield hem niet zonder moeite in +bedwang. Het schuim van zijn bek werd met bloed vermengd, zoo sterk +haalde hij het gebit aan; en toch kwam het vurige dier niet tot bedaren; +zijn meester bespeurde wel, dat het dier, ware het vrij geweest, in +vollen ren noordwaarts zou gevlugt zijn.</p> + +<p>"Wat scheelt Thaouka toch?" vroeg Paganel; "hebben de verschrikkelijke +bloedzuigers der argentijnsche wateren hem gebeten?"</p> + +<p>"Neen!" antwoordde de Indiaan.</p> + +<p>"Is hij bevreesd voor eenig gevaar?"</p> + +<p>"Ja, hij heeft het gevaar geroken...."</p> + +<p>"Welk?"</p> + +<p>"Dat weet ik niet."</p> + +<p>Kon het oog het gevaar, dat Thaouka vermoedde, nog niet gewaar worden, +het oor kon er toch reeds iets van opvangen. Een dof geraas, te +vergelijken met het gedruisch, dat de vloed maakt, deed zich zeer in de +verte hooren. Er woei van tijd tot tijd een vochtige wind, die een +fijnen stofregen aanvoerde; bevreesd voor het een of ander onbekend +verschijnsel kliefden de vogels met bliksemsnelheid de lucht; de +paarden, die reeds tot aan de knieën door het water waadden, gevoelden +reeds de eerste schokken van den stroom. Weldra klonk in een zuidelijke +rigting, maar een halve mijl van de reizigers af, een vreeselijk geraas, +geloei en gehinnik, en verschenen er ontelbare kudden die elkander +omverliepen, weder opstonden en nedervielen, een onzamenhangende massa +van verschrikte beesten, die met een verschrikkelijke vaart vlugtten. +Men kon hen naauwelijks onderscheiden te midden van de waterstralen, die +zij in hun loop deden opspatten. Honderd van de grootste walvisschen +konden de golven van den Oceaan niet met meer geweld omwoelen.</p> + +<p>"<i>Anda</i>! <i>anda</i>!<a name="FNanchor_2_46" id="FNanchor_2_46"></a><a href="#Footnote_2_46" class="fnanchor">[2]</a>" riep Thalcave met luider stem.</p> + +<p>"Wat bedoelt gij?" zeide Paganel.</p> + +<p>"Het water wast! het water wast!" antwoordde Thalcave zijn paard de +sporen gevende, dat hij in een noordelijke rigting voortdreef.</p> + +<p>"Een overstrooming!" riep Paganel, en zijn makkers renden, hem volgende, +Thaouka achterna.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill25" id="ill25"></a> +<img src="images/238.jpg" width="400" alt=""Het water wast! het water wast!" antwoordde Thalcave..." title="" /> +<span class="caption2">"Het water wast! het water wast!" antwoordde Thalcave...</span> +</div> + +<p>Het was tijd. Inderdaad kwam er uit het zuiden een hooge en breede +voorvloed over het land opzetten, dat in een zee werd herschapen. Het +hooge gras verdween alsof het afgemaaid was. De bosjes mimosa-planten +door den stroom losgescheurd, werden medegesleept en vormden drijvende +eilandjes. De watermassa zette met onwederstaanbaar geweld haar loop +voort. Er was geen twijfelen aan of de groote rivieren der pampa's waren +buiten haar oevers getreden, en misschien vereenigde zich nu het water +der Colorado uit het noorden en dat der Rio Negro uit het zuiden wel in +een gemeenschappelijke bedding.</p> + +<p>De voorvloed, dien Thalcave had geseind, kwam met de snelheid van een +renpaard opzetten. De reizigers vlugtten voor hem, evenals een wolk door +den stormwind wordt voortgezweept. Te vergeefs zagen zij naar alle +kanten naar een schuilplaats rond. Aan den gezigteinder liepen water en +lucht ineen. Door het gevaar beangstigd vlogen de paarden in een wilden +galop voort, en hun berijders konden naauwelijks in den zadel blijven +zitten. Glenarvan zag telkens achterom.</p> + +<p>"Het water bereikt ons," dacht hij.</p> + +<p>"Schielijk! schielijk!" riep Thalcave.</p> + +<p>En men zette de ongelukkige dieren nog meer aan. Uit hun door de sporen +opengescheurde zijden stroomde het bloed, dat lange roode strepen op het +water achterliet. Zij struikelden over de spleten in den grond. Zij +raakten verward in het verborgen gras. Zij vielen. Men hielp ze op. Zij +vielen weder. Men hielp ze weder op. Het water werd zigtbaar hooger. +Lange golvingen verkondigden den aanval van dien voorvloed, die geen +twee mijlen van hen af zijn schuimende kuif bewoog.</p> + +<p>Een kwartier lang duurde die hagchelijke worsteling tegen het +verschrikkelijkste van alle elementen. De vlugtelingen hadden den +afgelegden afstand niet kunnen berekenen, maar naar hun snellen ren te +oordeelen, moest hij zeer aanmerkelijk zijn. Intusschen konden de +paarden, die tot aan de borst in het water liepen, slechts met de +grootste moeite verder komen. Glenarvan, Paganel, Austin, allen achtten +zich verloren en zagen den verschrikkelijken dood van schipbreukelingen +voor oogen. De paarden hadden ter naauwernood meer grond onder de +pooten, en zes voet water zou hen doen verdrinken.</p> + +<p>Het is onmogelijk om den benaauwenden doodsangst te schetsen van die +acht mannen, die door het wassende water overvallen werden. Zij +gevoelden hoe onmagtig zij waren om tegen die natuurrampen te worstelen, +die met de menschelijke krachten spotten. Hun leven was niet meer in +hunne handen.</p> + +<p>Vijf minuten later zwommen de paarden reeds; de stroom alleen sleepte +hen met onvergelijkelijk geweld mede en hun snelheid evenaarde die van +hun vlugsten galop, d.i. zij bedroeg meer dan twintig mijlen in het uur.</p> + +<p>Alle kans op redding scheen vervlogen. Daar hoorde men op eens de stem +van den majoor, die riep: "Een boom!"</p> + +<p>"Een boom?" vroeg Glenarvan.</p> + +<p>"Daar! daar!" antwoordde Thalcave.</p> + +<p>Met den vinger wees hij in het noorden naar een soort van reusachtigen +notenboom, die acht honderd vademen verder eenzaam boven het water +uitstak.</p> + +<p>Hij behoefde zijn makkers niet aan te zetten om haast te maken. Zij +moesten met inspanning van alle krachten dien boom trachten te bereiken, +die zich daar zoo onverwacht aan hen vertoonde. De paarden zouden hem +zeker niet bereiken, maar de menschen konden tenminste gered worden. De +stroom droeg hen.</p> + +<p>Op hetzelfde oogenblik liet het paard van Tom Austin een akelig gehinnik +hooren en verdween. Zijn berijder maakte zich los uit de stijgbeugels en +begon fiks te zwemmen.</p> + +<p>"Houd mijn zadel vast!" riep Glenarvan hem toe.</p> + +<p>"Ik dank u, Uwe Edelheid!" antwoordde Tom Austin, "ik heb sterke armen."</p> + +<p>"Uw paard, Robert?..." hernam Glenarvan, zich naar den jongen Grant +keerende.</p> + +<p>"Het houdt zich goed, mylord! Het zwemt als een visch!"</p> + +<p>"Geeft acht!" riep de majoor met een sterke stem.</p> + +<p>Naauwelijks was het woord er uit, of de vreeselijke vloed kwam. Een +monsterachtige, wel veertig voet hooge golf, brak met verschrikkelijk +geraas op de vlugtelingen. Menschen en paarden, alles verdween in een +schuimenden afgrond. Een watermassa van verscheidene millioenen tonnen +zwaar overstelpte hen met haar woedende baren.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill26" id="ill26"></a> +<img src="images/242.jpg" width="400" alt="Een monsterachtige, wel veertig voet hooge golf..." title="" /> +<span class="caption2">Een monsterachtige, wel veertig voet hooge golf...</span> +</div> + +<p>Toen de voorvloed voorbij was getrokken, kwamen de menschen weder boven; +allen waren er, maar de paarden, uitgezonderd Thaouka, waren voor altijd +verdwenen.</p> + +<p>"Houd u goed! houd u goed!" herhaalde Glenarvan, die Paganel met den +eenen arm ondersteunde en met den anderen zwom.</p> + +<p>"Het gaat goed! het gaat goed!" antwoordde de waardige geleerde; "het +spijt mij niet eens...."</p> + +<p>Wat speet hem niet? Dat is men nooit te weten gekomen, want de arme man +moest het slot van den zin met een halve pint modderig water inzwelgen. +De majoor kwam rustig nader, terwijl hij het water al zwemmende zoo +kunstmatig met de armen kliefde, dat een zwemmeester er niets op aan te +merken zou gehad hebben. De matrozen waren even goed op hun gemak in het +vloeibare element als een paar bruinvisschen. En Robert liet zich, aan +de manen van Thaouka hangende, door dezen medeslepen. Thaouka kliefde +het water met verbazende kracht, en bleef instinctmatig in de rigting +van den boom, waarheen de stroom hem droeg.</p> + +<p>De boom was nog maar twintig vademen ver; het geheele gezelschap had hem +weldra bereikt. Dit was een geluk voor hen, want hadden zij die +schuilplaats niet gevonden, dan zou alle kans op redding verdwenen zijn +en hadden zij in de golven moeten omkomen.</p> + +<p>Het water kwam tot boven aan den stam, ter plaatse waar de hoofdtakken +te voorschijn kwamen, zij konden er zich dus gemakkelijk aan +vastklemmen. Thalcave stapte van zijn paard, heesch Robert op, klom het +eerst in den boom en bezorgde met zijn sterke armen weldra een veilige +plaats aan al de afgematte zwemmers.</p> + +<p>Door den stroom medegesleept verwijderde Thaouka zich snel. Hij draaide +zijn schranderen kop naar zijn meester, schudde zijn lange manen en +hinnikte, als om hem te roepen.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill27" id="ill27"></a> +<img src="images/244.jpg" width="400" alt="Door den stroom medegesleept verwijderde Thaouka zich snel." title="" /> +<span class="caption2">Door den stroom medegesleept verwijderde Thaouka zich snel.</span> +</div> + +<p>"Kunt gij hem verlaten?" zeide Paganel tot Thalcave.</p> + +<p>"Ik!" riep de Indiaan.</p> + +<p>En in het woelige water springende, kwam hij tien vademen van den boom +af weder boven. Eenige oogenblikken daarna had hij zijn arm om den hals +van Thaouka geslagen, en paard en ruiter dreven zamen af naar den +benevelden gezigteinder in het noorden.</p> + + + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_1_45" id="Footnote_1_45"></a><a href="#FNanchor_1_45"><span class="label">[1]</span></a> Omtrent zestig uren.</p></div> + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_2_46" id="Footnote_2_46"></a><a href="#FNanchor_2_46"><span class="label">[2]</span></a> Schielijk! schielijk!</p></div> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="XXIII" id="XXIII"></a>XXIII.</h3> + +<h3>De boombewoners.</h3> + + +<p>De boom, waarop Glenarvan en zijn makkers een schuilplaats hadden +gevonden, geleek op een notenboom. Hij had deszelfs glimmende bladeren +en ronde gedaante. Het was de "ombu," dien men alleenstaande in de +argentijnsche vlakte aantreft. Deze boom met zijn bogtigen en stevigen +stam, is niet alleen door zijn groote wortels in den grond bevestigd, +maar ook door sterke uitspruitsels, die hem op de stevigste wijze +vasthouden. Hij had dan ook den aanval van den voorvloed doorgestaan.</p> + +<p>Die boom was wel honderd voet hoog, en kon met zijn schaduw een omtrek +van zestig vademen bedekken. Dat geheele gevaarte rustte op drie groote +takken, die uit den top van den zes voet dikken stam opschoten. Twee van +die takken rezen bijna loodregt overeind en droegen het ontzaggelijke +zonnescherm van bladeren, welker takken, als door de hand van een +mandenmaker gekruist, door elkander geslingerd en verward, een +ondoordringbare schuilplaats opleverden. De derde tak daarentegen stak +bijna waterpas over het loeijende water uit; zijn onderste bladeren +hingen er reeds in; hij was om zoo te zeggen een uitstekende kaap van +dit groene eiland, dat door een oceaan werd omringd. Het ontbrak ook +niet aan ruimte in dien reusachtigen boom; het gebladerte, dat aan den +omtrek minder digt was, liet groote opene ruimten over, die op opene +plekken in een bosch geleken; er was lucht in overvloed, frischheid +overal. Als men die takken zoo hun tallooze takjes tot in de wolken zag +verheffen, terwijl woekerende slingerplanten ze aan elkander +vasthielden, en de zonnestralen door de openingen in het gebladerte +speelden, zou men waarlijk gezegd hebben, dat de stam van dien boom +alleen een geheel bosch torschte.</p> + +<p>Bij de komst der vlugtelingen week een menigte luchtbewoners naar de +hoogste takken, door hun geschreeuw verzet aanteekenende tegen zulk een +schandelijke overrompeling van hun verblijf. Die vogels, die ook een +schuilplaats op dien eenzamen boom hadden gezocht, waren daar bij +honderden bijeen: meerlen, sperwers, isaca's, hilguero's en vooral de +pica-flor, vliegenvogeltjes met schitterende kleuren; wanneer deze +opvlogen, scheen het, dat een windvlaag den boom van al zijn bloemen +beroofde.</p> + +<p>Dit was de schuilplaats, die de kleine troep van Glenarvan had bereikt. +De jonge Grant en de vlugge Wilson zaten naauwelijks in den boom, of zij +haastten zich om tot in de hoogste takken te klimmen. Hun hoofd stak nu +door den groenen koepel heen. Van dit hooge punt overzag hun blik een +ruimen omtrek. Aan alle zijden omringde hen de oceaan, dien de +overstrooming had geschapen, en hoe ver de blik zich ook uitstrekte, +toch konden zij deszelfs grens niet bemerken. Geen enkele boom stak +boven het watervlak uit; de notenboom, die alleen zich boven het +onstuimige water verhief, slingerde door deszelfs geweldigen aandrang. +In de verte dreven, door den onstuimigen stroom medegesleept, in een +noordelijke rigting ontwortelde boomstammen, ineengedraaide takken, +rieten daken van weggespoelde hutten, balken die door het water van de +afdaken der vetweiderijen waren losgerukt, lijken van verdronken dieren, +bloedige huiden, en op een drijvenden boom een geheele hoop brullende +tijgerkatten, die haar klaauwen in het brooze vlot geslagen hadden. Nog +verder trok een zwarte, reeds bijna onzigtbare stip de aandacht van +Wilson. Het was Thalcave en diens getrouwe Thaouka, die in de verte +verdwenen.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill28" id="ill28"></a> +<img src="images/246.jpg" width="400" alt="Dit was de schuilplaats, die de kleine troep had bereikt." title="" /> +<span class="caption2">Dit was de schuilplaats, die de kleine troep had bereikt.</span> +</div> + +<p>"Thalcave! vriend Thalcave!" riep Robert, de hand naar den moedigen +Patagoniër uitstrekkende.</p> + +<p>"Hij zal zich redden, jonge heer Robert!" antwoordde Wilson; "maar laten +wij zijne Edelheid weder gaan opzoeken."</p> + +<p>Een oogenblik later klauterden Robert Grant en de matroos de drie +verdiepingen van takken af en bereikten het boveneinde van den stam. +Daar vonden zij Glenarvan, Paganel, den majoor, Austin en Mulrady, die +de beenen lieten afhangen of zich aan de takken vasthielden, volgens hun +verschillende geaardheid. Wilson gaf verslag van zijn bezoek aan den top +des booms. Allen dachten eenstemmig met hem ten aanzien van Thalcave. De +meeningen liepen echter uiteen over den vraag, of Thalcave Thaouka, dan +wel Thaouka Thalcave redden zou.</p> + +<p>Zonder tegenspraak was de toestand van de boombewoners veel +onrustbarender. De boom zou wel niet bezwijken voor het geweld van den +stroom; maar het nog altijd wassende water kon zijn hoogste takken +bereiken; want de hellende bodem maakte van dit gedeelte der vlakte eene +waren vergaderbak. Glenarvan zorgde daarom allereerst om door middel van +kepen merken te maken, ten einde de verschillende waterstanden te kunnen +waarnemen. De overstrooming, die nu op dezelfde hoogte bleef, scheen +haar hoogsten stand bereikt te hebben. Dat was reeds een troost.</p> + +<p>"En wat zullen wij nu aanvangen?" zeide Glenarvan.</p> + +<p>"Wel, een nest bouwen!" antwoordde Paganel vrolijk.</p> + +<p>"Een nest bouwen!" riep Robert.</p> + +<p>"Wel zeker, mijn jongen! en als vogels leven, daar wij toch niet als +visschen kunnen leven."</p> + +<p>"Goed," zeide Glenarvan, "maar wie zal ons voedsel brengen?"</p> + +<p>"Ik!" antwoordde de majoor.</p> + +<p>Allen wendden hun blikken naar Mac Nabbs; de majoor zat dood op zijn +gemak in een natuurlijken armstoel, door twee veerkrachtige takken +gevormd, terwijl hij met de eene hand zijn nat geworden, maar goed +gevulde knapzakken overreikte.</p> + +<p>"Daaraan herken ik u weder, Mac Nabbs!" riep Glenarvan. "Gij denkt aan +alles, zelfs in omstandigheden, waarin men alles zou mogen vergeten."</p> + +<p>"Zoodra ons plan vaststond om niet te verdrinken," antwoordde de majoor, +"waren wij immers niet voornemens om van honger te sterven!"</p> + +<p>"Ik zou er wel aan gedacht hebben," zeide Paganel met een onnoozel +gezigt, "maar ik ben zoo verstrooid!"</p> + +<p>"En wat bevatten de knapzakken?" vroeg Tom Austin.</p> + +<p>"Voedsel voor zeven menschen gedurende twee dagen," antwoordde Mac +Nabbs.</p> + +<p>"Goed!" zeide Glenarvan, "ik hoop, dat het water binnen vier en twintig +uren wel wat gezakt zal zijn."</p> + +<p>"Of dat wij een middel zullen gevonden hebben om het vaste land weder te +bereiken," antwoordde Paganel.</p> + +<p>"Ons eerste werk moet dan maar zijn te ontbijten," zeide Glenarvan.</p> + +<p>"Eerst dienen wij ons toch wat te droogen," merkte de majoor aan.</p> + +<p>"Maar hoe komen wij aan vuur!" vroeg Wilson.</p> + +<p>"Wel, dat moet gij aanmaken," antwoordde Paganel.</p> + +<p>"Waar?"</p> + +<p>"Wat drommel! in den top van den stam."</p> + +<p>"Waarmede?"</p> + +<p>"Met dood hout, dat wij uit den boom zullen snijden."</p> + +<p>"Maar hoe krijgen wij het aan?" vroeg Glenarvan. "Ons zwam heeft veel +van een natte spons!"</p> + +<p>"Wij kunnen het wel missen!" antwoordde Paganel; "wat droog mos, een +zonnestraal, de lens van mijn verrekijker, en gij zult eens zien bij +welk een helder vuurtje wij ons zullen warmen. Wie gaat er hout zoeken +in het bosch?"</p> + +<p>"Ik!" riep Robert.</p> + +<p>En door zijn vriend Wilson gevolgd verdween hij als een jonge kat in de +digte takken. Terwijl zij weg waren, vond Paganel genoeg droog mos; hij +verschafte zich zonder moeite een zonnestraal, want de dagvorstin +schitterde nu in volle pracht; met behulp van zijn lens deed hij +vervolgens die brandbare stoffen gemakkelijk ontvlammen, die op een laag +vochtige bladeren waren nedergelegd, ter plaatse waar de groote takken +van den boom zich verdeelden. Het was een natuurlijke vuurhaard, die +volstrekt geen gevaar van brand opleverde. Spoedig kwamen Wilson en +Robert met een armvol dood hout terug, dat op het mos werd geworpen. Ten +einde de trekking te bevorderen ging Paganel boven den haard zitten, met +zijne lange beenen op arabische wijze wijd van elkander; zich vervolgens +snel op en neer bewegende veroorzaakte hij met zijn mantel een hevigen +luchtstroom. Het hout ontbrandde, en weldra steeg een heldere, +knetterende vlam boven die nieuwerwetsche stookplaats omhoog. Allen +droogden zich behoorlijk, terwijl de in den boom opgehangen mantels door +den wind heen en weer slingerden; vervolgens ontbeet men, maar met mate, +want men moest aan den volgenden dag denken; het kon gebeuren, dat het +onmetelijke bekken niet zoo spoedig leegliep als Glenarvan hoopte, en +bovendien was de voorraad niet al te ruim. De boom droeg geen vruchten; +gelukkig kon hij een aanzienlijke hoeveelheid versche eijeren opleveren +uit de talrijke nesten, die zijne takken bedekten, zonder nog te spreken +van hun gevederde bewoners. Die hulpmiddelen waren geenszins te +versmaden.</p> + +<p>In het vooruitzigt van een langdurig verblijf kwam het er nu op aan om +zich gemakkelijk in te rigten.</p> + +<p>"Daar de keuken en de eetzaal gelijkvloers zijn," zeide Paganel, "zullen +wij op de eerste verdieping gaan slapen; het huis is groot, de huur niet +hoog; wij behoeven ons niet te behelpen. Ik zie in de hoogte natuurlijke +hangmatten, waarin wij als op de zachtste bedden zullen slapen, als wij +ons eerst maar goed vastgesjord hebben. Wij hebben niets te vreezen; ten +overvloede zullen wij waken, en wij zijn talrijk genoeg om vlotten met +Indianen en andere wilde dieren te keeren."</p> + +<p>"Het ontbreekt ons alleen aan wapenen," zeide Tom Austin.</p> + +<p>"Ik heb mijn revolvers," zeide Glenarvan.</p> + +<p>"En ik de mijnen," voegde Robert er bij.</p> + +<p>"Dat helpt ons niet," hernam Tom Austin; "of mijnheer Paganel moest een +middel weten om kruid te maken?"</p> + +<p>"Dat is onnoodig," antwoordde Mac Nabbs, tevens een kruidhoren latende +zien, die in goeden staat was.</p> + +<p>"Hoe komt gij daaraan, majoor?" vroeg Paganel.</p> + +<p>"Van Thalcave. Hij dacht, dat hij ons te pas zou kunnen komen en gaf hem +mij, eer hij Thaouka te hulp snelde."</p> + +<p>"Edelmoedige en brave Indiaan!" riep Glenarvan.</p> + +<p>"Ja!" antwoordde Tom Austin, "wanneer alle Patagoniërs hem gelijken, +maak ik er mijn compliment voor aan hun land."</p> + +<p>"Maar wij mogen het paard ook niet vergeten!" zeide Paganel. "Het maakt +een deel uit van den Patagoniër, en het zou mij zeer tegenvallen, als +wij hen niet beiden terugzagen."</p> + +<p>"Hoever zijn wij van den Atlantischen Oceaan af?" vroeg de majoor.</p> + +<p>"Op zijn hoogst veertig mijlen," antwoordde Paganel.</p> + +<p>"Daar elk onzer doen kan wat hij wil, vraag ik u verlof, mijne vrienden! +om u te verlaten; ik ga daar boven een plekje tot observatorium +uitkiezen en zal u met behulp van mijn verrekijker op de hoogte houden +van hetgeen er zoo al op deze wereld voorvalt."</p> + +<p>Men liet den geleerde begaan, die zich heel behendig van den eenen tak +op den anderen heesch en achter de dikke bladerengordijn verdween. Zijn +medgezellen hielden zich daarop bezig met het in orde brengen van hun +nachtverblijf en het gereed maken van hun slaapplaats. Dit was niet +moeijelijk en nam niet veel tijd weg. Men behoefde geen bed te maken en +geen huisraad te schikken, zoodat allen spoedig hun plaatsje om den +haard weder konden innemen.</p> + +<p>Het gesprek werd nu algemeen, maar de tegenwoordige toestand, waarin men +zich geduldig moest schikken, was er het onderwerp niet van. Men kwam +weder terug op de onuitputtelijke stof: Harry Grant. Als het water +zakte, zouden de reizigers binnen drie dagen weder aan boord van de +<i>Duncan</i> zijn. Maar Harry Grant en zijne beide matrozen, die ongelukkige +schipbreukelingen zouden niet bij hen zijn. Het scheen zelfs na dien +tegenspoed, na dien nutteloozen togt door Amerika, alsof alle hoop om +hen terug te vinden onherroepelijk verloren was. Waar zou men nieuwe +nasporingen in het werk stellen? Hoe groot zou niet de smart van lady +Helena en van Mary Grant zijn, als zij moesten vernemen, dat zij alle +hoop op de toekomst moesten laten varen!</p> + +<p>"Arme zuster!" zeide Robert, "alles is uit voor ons!"</p> + +<p>Voor de eerste maal kon Glenarvan geen troostwoord vinden om daarop te +antwoorden. Welke hoop toch kon hij den knaap geven? Had hij niet met de +grootste stiptheid de aanwijzingen van het document gevolgd?</p> + +<p>"En toch," zeide hij, "die zeven en dertigste graad breedte is meer dan +een niets beteekenend cijfer! Het zij het betrekking heeft op de +schipbreuk of op de gevangenschap van Harry Grant, het is toch niet uit +de lucht gegrepen, willekeurig uitgelegd noch een bloote gissing! Wij +hebben het met onze eigene oogen gezien!"</p> + +<p>"Dat alles is waar, Uwe Edelheid!" antwoordde Tom Austin; "maar onze +nasporingen zijn niettemin vergeefsch geweest."</p> + +<p>"Dat is spijtig en tegelijk ontmoedigend!" riep Glenarvan.</p> + +<p>"Spijtig, wanneer gij dat wilt," antwoordde Mac Nabbs op een bedaarden +toon; "maar geenszins ontmoedigend. Juist omdat wij een vast cijfer +hebben, moeten wij den moed volstrekt niet opgeven."</p> + +<p>"Wat bedoelt gij daarmede," vroeg Glenarvan, "en wat kunnen wij naar uwe +meening verder doen?"</p> + +<p>"Iets zeer eenvoudigs, dat tevens zeer logisch zou zijn, waarde Edward! +Zoodra wij aan boord van de <i>Duncan</i> zijn, wenden wij den steven +oostelijk, en volgen de zeven en dertigste parallel zoo noodig zelfs tot +aan het punt, vanwaar wij uitgingen."</p> + +<p>"Meent gij dan, Mac Nabbs! dat ik daaraan niet gedacht heb?" antwoordde +Glenarvan. "O! wel honderd maal! Maar welke kans hebben wij om te +slagen? Wanneer wij het amerikaansch vastland verlaten, verwijderen wij +ons immers van de plaats, die Harry Grant zelf heeft aangeduid, van dat +Patagonië, dat zoo uitdrukkelijk in het document vermeld wordt?"</p> + +<p>"Gij zult toch geen nieuwe nasporingen in de pampa's willen beginnen," +antwoordde de majoor, "nu gij de zekerheid verkregen hebt, dat de +schipbreuk der <i>Britannia</i> evenmin heeft plaats gehad op de kusten der +Stille Zuidzee als op die van den Atlantischen Oceaan!"</p> + +<p>Glenarvan gaf geen antwoord.</p> + +<p>"En moeten wij, al is de kans om Harry Grant weder te vinden door de +parallel, die hij opgaf, langs te reizen, nog zoo gering, het toch niet +beproeven?"</p> + +<p>"Daarop zeg ik geen neen!" antwoordde Glenarvan.</p> + +<p>"En zijt gij het niet met mij eens, vrienden?" voegde de majoor er bij, +zich tot de zeelieden rigtende.</p> + +<p>"Volkomen!" antwoordde Tom Austin, waarmede Mulrady en Wilson door een +knik instemden.</p> + +<p>"Hoort mij aan, vrienden!" hernam Glenarvan na eenige oogenblikken +nadenken, "en luister goed toe, Robert! want het geldt een zaak van +gewigt. Ik zal alles doen, wat in mijn magt staat om kapitein Grant +weder te vinden, dat heb ik op mij genomen en daaraan zal ik, zoo het +noodig is, mijn gansche leven toewijden. Geheel Schotland zou zich met +mij verbinden om dien moedigen man te redden, die zich voor zijn +vaderland heeft opgeofferd. Mijn gevoelen is ook, dat wij, al is die +kans nog zoo gering, langs die zeven en dertigste parallel rondom de +aarde moeten reizen, en ik zal het doen. Maar dat is nu eigenlijk de +vraag niet. Zij is veel gewigtiger en luidt: Moeten wij bepaald en van +nu af aan onze nasporingen op het amerikaansche vastland staken?"</p> + +<p>Die zoo stellig ingekleede vraag werd niet beantwoord. Niemand durfde +zich verklaren.</p> + +<p>"Wat is uw gevoelen?" hernam Glenarvan, zich meer in het bijzonder tot +den majoor rigtende.</p> + +<p>"Waarde Edward!" antwoordde Mac Nabbs, "het antwoord op die vraag eist +een zware verantwoordelijkheid op. Zij vordert eenig nadenken. Vóór +alles wensch ik te weten, over welke streken de zeven en dertigste graad +zuiderbreedte heengaat."</p> + +<p>"Dat zal Paganel wel weten," antwoordde Glenarvan.</p> + +<p>"Dan zullen wij het hem vragen," zeide de majoor.</p> + +<p>De geleerde was zoo verborgen door het digte gebladerte van den boom, +dat hij onzigtbaar was. Men moest hem dus praaijen.</p> + +<p>"Paganel! Paganel!" riep Glenarvan.</p> + +<p>"Present!" antwoordde een stem, die uit de lucht kwam.</p> + +<p>"Waar zijt gij?"</p> + +<p>"In mijn toren."</p> + +<p>"Wat doet gij daar?"</p> + +<p>"Ik sla den onmetelijken gezigteinder gade."</p> + +<p>"Kunt gij even afkomen?"</p> + +<p>"Hebt gij mij noodig?"</p> + +<p>"Ja."</p> + +<p>"Waarom?"</p> + +<p>"Om te weten over welke landen de zeven en dertigste parallel +heenloopt."</p> + +<p>"Niets is gemakkelijker," antwoordde Paganel; "het is niet eens noodig, +dat ik afkom om het u te zeggen."</p> + +<p>"Ga uw gang dan maar."</p> + +<p>"Luister. Amerika verlatende, gaat de zevenendertigste graad +zuiderbreedte over den Atlantischen Oceaan."</p> + +<p>"Goed."</p> + +<p>"Hij snijdt de eilanden Tristan d'Acunha."</p> + +<p>"Zeer goed."</p> + +<p>"Hij gaat twee graden bezuiden de kaap de Goede Hoop."</p> + +<p>"Vervolgens."</p> + +<p>"Hij loopt over de Indische zee."</p> + +<p>"Verder."</p> + +<p>"Hij raakt even het St.-Pieters-eiland van den eilandengroep Amsterdam."</p> + +<p>"Ga voort."</p> + +<p>"Hij snijdt de australische provincie Victoria."</p> + +<p>"Verder."</p> + +<p>"Australië verlatende...."</p> + +<p>Die laatste zin werd niet voltooid. Aarzelde de aardrijkskundige? Wist +de geleerde het niet verder? Neen; maar in den top van den boom +weerklonk een geduchte kreet, een heftige uitroep. Glenarvan en zijn +vrienden verbleekten en zagen elkander aan. Had er een nieuw onheil +plaats? Had de ongelukkige Paganel zich laten vallen? Reeds snelden +Wilson en Mulrady hem te hulp, toen er een lang ligchaam verscheen. +Paganel tuimelde van den eenen tak na den anderen. Zijn handen konden +niets aangrijpen. Leefde hij nog? Was hij dood? Men wist het niet; maar +hij stond op het punt om in het loeijende water te vallen, toen de +majoor hem met zijn gespierde arm in zijn val stuitte.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill29" id="ill29"></a> +<img src="images/255.jpg" width="400" alt="Paganel tuimelde van den eenen tak na den anderen." title="" /> +<span class="caption2">Paganel tuimelde van den eenen tak na den anderen.</span> +</div> + +<p>"Verpligt, Mac Nabbs!" riep Paganel.</p> + +<p>"Wat scheelt er aan?" zeide de majoor: "wat is er gebeurd? Weder uwe +gewone verstrooidheid?"</p> + +<p>"Ja! Ja!" antwoordde Paganel met een door aandoening verstikte stem. +"Ja! een verstrooidheid ... maar ditmaal een zeer vreemde!"</p> + +<p>"Welke dan?"</p> + +<p>"Wij hebben ons vergist! Wij vergissen ons nog! Wij vergissen ons +altijd!"</p> + +<p>"Verklaar u nader!"</p> + +<p>"Glenarvan! majoor! Robert! vrienden!" riep Paganel: "gij allen, die mij +hoort! wij zoeken kapitein Grant waar hij niet is!"</p> + +<p>"Wat zegt gij?" riep Glenarvan.</p> + +<p>"En niet alleen, waar hij niet is," voegde Paganel er bij, "maar waar +hij ook nooit geweest is!"</p> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="XXIV" id="XXIV"></a>XXIV.</h3> + +<h3>Vervolg.</h3> + + +<p>Dit onverwacht gezegde werd met diepe verwondering aangehoord. Wat wilde +de aardrijkskundige zeggen? Was hij zijn verstand kwijt? En toch sprak +hij op zulk een toon van overtuiging, dat allen de oogen op Glenarvan +vestigden. Deze verklaring van Paganel was een regtstreeksch antwoord op +de pas gedane vraag. Maar Glenarvan vergenoegde zich met een ontkennende +beweging te maken, die niet gunstig voor den geleerde was.</p> + +<p>Zoodra deze zijn aandoening bedwongen had, nam hij het woord weder op.</p> + +<p>"Ja!" zeide hij met vaste stem, "ja! wij hebben gedwaald in onze +nasporingen en iets op het document gelezen, dat er niet op staat!"</p> + +<p>"Verklaar u nader, Paganel!" zeide de majoor, "en houd u bedaard!"</p> + +<p>"Het is zeer eenvoudig, majoor! Ik heb even als gij gedwaald, ik heb er +even als gij een verkeerde uitlegging aan gegeven; maar toen ik zoo even +uit den top van den boom uwe vragen beantwoordde en bij het woord +"Australië" ophield, schoot mij een gedachte te binnen en ging een licht +voor mij op."</p> + +<p>"Hoe!" riep Glenarvan, "gij beweert, dat Harry Grant?..."</p> + +<p>"Ik beweer," antwoordde Paganel, "dat het woord <i>austral</i>, dat op het +document voorkomt, geen volledig woord is, zooals wij tot nu toe gedacht +hebben, maar wel de wortel van het woord <i>Australië</i>."</p> + +<p>"Dat zou vreemd zijn!" antwoordde de majoor.</p> + +<p>"Vreemd!" zeide Glenarvan zijn schouders ophalende, "het is +doodeenvoudig onmogelijk."</p> + +<p>"Onmogelijk!" hernam Paganel. "Dat is een woord, dat wij in Frankrijk +niet kennen."</p> + +<p>"Hoe!" voegde Glenarvan op den toon van het grootste ongeloof er bij, +"durft gij met het document in de hand beweren, dat de schipbreuk der +<i>Britannia</i> op de kusten van Australië heeft plaats gehad?"</p> + +<p>"Ik ben er zeker van!" antwoordde Paganel.</p> + +<p>"Op mijn eer, Paganel!" zeide Glenarvan, "ik ben hoogst verwonderd over +zulk een bewering, en dan nog al uit den mond van een secretaris van een +aardrijkskundig genootschap."</p> + +<p>"Waarom?" vroeg Paganel, die zich in zijn zwak voelde getast.</p> + +<p>"Omdat gij door het woord <i>Australië</i> aan te nemen, tevens aanneemt, dat +daar <i>Indianen</i> zijn, hetgeen ongehoord is."</p> + +<p>Paganel was geenszins door dat bewijs verrast. Hij verwachtte het zeker, +en begon te glimlagchen.</p> + +<p>"Waarde Glenarvan!" zeide hij "verheug u niet te vroeg over uw +zegepraal; ik zal u "geheel en al verslaan," zooals wij Franschen +zeggen, en nooit zal een Engelschman zulk een nederlaag geleden hebben! +Het zal de wraak zijn voor Crecy en Azincourt<a name="FNanchor_1_47" id="FNanchor_1_47"></a><a href="#Footnote_1_47" class="fnanchor">[1]</a>!"</p> + +<p>"Dat zal mij zeer aangenaam zijn, sla mij, Paganel!"</p> + +<p>"Luister dan. In den tekst van het document wordt evenmin van Indianen +als van Patagonië gesproken! Het afgebroken woord <i>indi</i> ... beteekent +niet <i>Indianen</i> maar wel <i>indigènes</i> (inboorlingen)! Gij geeft toch +zeker toe, dat er in Australië "inboorlingen" zijn?"</p> + +<p>Om de waarheid hulde te doen moeten wij zeggen, dat Glenarvan Paganel +thans stijf aanzag.</p> + +<p>"Bravo, Paganel!" riep de majoor.</p> + +<p>"Neemt gij mijn uitlegging aan, waarde lord?"</p> + +<p>"Ja!" antwoordde Glenarvan, "wanneer gij mij bewijst, dat de laatste +letters <i>gonie</i> niet slaan op het land der Patagoniërs!"</p> + +<p>"Zeker niet!" riep Paganel, "er is geen sprake van <i>Patagonië!</i> lees al +wat gij wilt, maar dat niet."</p> + +<p>"Wat dan?"</p> + +<p>"<i>Cosmogonie</i>! <i>theogonie</i>! <i>agonie</i>!..." (Leer der schepping van de +wereld, leer der wording van de godheden uit de fabelleer, doodsangst).</p> + +<p>"<i>Doodsangst</i>!" zeide de majoor.</p> + +<p>"Dat is mij hetzelfde!" antwoordde Paganel; "het woord komt er niet op +aan. Ik wil zelfs niet eens naar zijn beteekenis zoeken. De hoofdzaak +is, dat <i>austral</i> beteekent <i>Australië</i>, en alleen doordien wij +blindelings een verkeerden weg ingeslagen hadden, hebben wij niet reeds +terstond zulk een duidelijke verklaring gevonden. Wanneer ik het +document gevonden had, wanneer mijn oordeel niet door uwe uitlegging op +een dwaalspoor was gebragt, zou ik het nooit anders opgevat hebben!"</p> + +<p>Na deze opheldering werd Paganel met hoera's, gelukwenschingen en +vleijerijen overladen. Austin, de matrozen, de majoor, maar vooral +Robert, die zich gelukkig gevoelde nu hij opnieuw mogt hopen, juichten +den waardigen geleerde toe. Glenarvan, wiens oogen langzamerhand open +gingen, was op het punt om zich overwonnen te verklaren.</p> + +<p>"Los mij nog ééne bedenking op, waarde Paganel!" zeide hij, "en ik buig +mij neder voor uwe scherpzinnigheid."</p> + +<p>"Spreek, Glenarvan!"</p> + +<p>"Hoe maakt gij een geheel van die woorden, na die nieuwe uitlegging, en +hoe leest gij het document?"</p> + +<p>"Niets gemakkelijker dan dat. Hier is het document," zeide Paganel, +terwijl hij het kostbare papier overgaf, dat hij sedert eenige dagen zoo +naauwkeurig bestudeerde.</p> + +<p>Er ontstond een diepe stilte, terwijl de aardrijkskundige zich eenigen +tijd bedacht, voor hij antwoordde. Met den vinger volgde hij op het +document de afgebroken regels, terwijl hij met een vaste stem en op +sommige woorden drukkende, het volgende las:</p> + +<p>"<i>Den 7<sup>den</sup> junij 1862 is de driemaster Britannia van Glasgow gezonken +na</i>..." zet hier, wanneer gij wilt, "<i>twee dagen, drie dagen</i>" of "<i>de +uiterste krachtsinspanning</i>" het komt er niet op aan, het is volkomen +onverschillig, "<i>op de kusten van Australië. Zich naar land begevende, +zullen twee matrozen en kapitein Grant trachten te landen</i>" of "<i>hebben +het vaste land bereikt, waar zij door wreede inboorlingen gevangen +genomen zullen worden</i>" of "<i>zijn</i>". <i>Zij hebben dit document +geworpen</i>," enz. enz. Is het duidelijk?"</p> + +<p>"Het is duidelijk," antwoordde Glenarvan, "wanneer men den naam +"vastland" mag geven aan Australië, dat maar een eiland is!"</p> + +<p>"Stel u gerust, waarde Glenarvan! de beste aardrijkskundigen zijn het +onderling eens om dit eiland, "het australische vastland" te noemen."</p> + +<p>"Dan heb ik nog maar één ding te zeggen, vrienden!" riep Glenarvan. +"Naar Australië, en moge de Hemel ons bijstaan!"</p> + +<p>"Naar Australië!" herhaalden zijn makkers met eenparige stemmen.</p> + +<p>"Weet gij wel, Paganel!" voegde Glenarvan er bij, "dat uw +tegenwoordigheid aan boord van de <i>Duncan</i> een leiding der +Voorzienigheid is?"</p> + +<p>"Goed," antwoordde Paganel. "Laten wij het ervoor houden, dat ik door +God gezonden ben, en er verder niet meer over spreken."</p> + +<p>Zoo eindigde dat gesprek, dat later zulke gewigtige gevolgen had. Het +bragt een geheelen omkeer te weeg in de gemoedsstemming der reizigers. +Zij hadden den draad weder gevat in dien doolhof, waarin zij meenden +verdwaald te zijn. Een nieuwe hoop verrees op de puinhoopen hunner +verijdelde plannen. Zij konden onbevreesd het amerikaansche vastland +achter zich laten, en hunne gedachten vlogen hun reeds vooruit naar +Australië. Wanneer zij de <i>Duncan</i> weder beklommen, zouden zij haar +passagiers geen wanhoop aan boord medebrengen, en lady Helena en Mary +Grant zouden het onherroepelijk verlies van kapitein Grant niet behoeven +te betreuren! Zoo vergaten zij de gevaren van hun toestand om zich aan +de vreugde over te geven, en het speet hen maar, dat zij niet +oogenblikkelijk konden vertrekken.</p> + +<p>Het was nu vier ure in den namiddag. Men besloot ten zes ure het +avondeten te gebruiken. Paganel wilde dezen gelukkigen dag met een +heerlijk feestmaal vieren. Daar Schraalhans echter keukenmeester was, +stelde hij aan Robert voor om "in het naburige bosch" te gaan jagen. +Robert klapte in de handen over dien heerlijken inval. Zij namen den +kruidhoren van Thalcave, maakten de revolvers schoon, laadden ze met +hagel en vertrokken.</p> + +<p>"Past op, dat gij niet te ver afdwaalt!" zeide de majoor deftig tegen de +twee jagers.</p> + +<p>Na hun vertrek gingen Glenarvan en Mac Nabbs naar de in den boom +gemaakte kerven zien, terwijl Wilson en Mulrady de kolen aan den haard +weder aanbliezen.</p> + +<p>Toen Glenarvan de oppervlakte van het verbazende meer had bereikt, zag +hij nog niet het geringste bewijs van verval. Toch scheen het water zijn +hoogsten stand bereikt te hebben; maar het geweld, waarmede het van het +zuiden naar het noorden stroomde, bewees dat het evenwigt tusschen de +argentijnsche rivieren nog niet hersteld was. Die watermassa moest, voor +zij zakken kon, eerst tot rust komen, evenals de zee op het oogenblik, +dat de vloed afloopt en de ebbe begint. Er viel dus op geen daling van +het water te rekenen, zoolang het met die verbazende snelheid naar het +noorden bleef loopen.</p> + +<p>Terwijl Glenarvan en de majoor hun waarnemingen deden, knalden er +geweerschoten in den boom, vergezeld door bijna even luide +vreugdekreten. De sopraan van Robert paarde zich aan de bas van Paganel. +Zij wedijverden, wie het uitgelatenst zou zijn. De jagt stelde zich goed +in en het liet zich aanzien, dat de keuken eens goed voorzien zou +worden. Toen de majoor en Glenarvan bij het vuur terugkwamen, konden zij +Wilson geluk wenschen met een uitmuntend denkbeeld, waarop hij gekomen +was. Die brave zeeman zat te visschen met een speld aan een eindje touw. +Verscheidene dozijnen vischjes, die zoo smakelijk waren als spieringen +en "mojarra's" heetten, spartelden in een plooi van zijn mantel en +beloofden een lekkeren schotel te zullen opleveren.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill30" id="ill30"></a> +<img src="images/262.jpg" width="400" alt="De jagt stelde zich goed in..." title="" /> +<span class="caption2">De jagt stelde zich goed in...</span> +</div> + +<p>Juist daalden de jagers uit de toppen van den boom. Paganel droeg +voorzigtig zwarte zwaluweijeren, en een rist musschen, die hij later zou +ronddienen onder den naam van leeuwerikken. Robert had zeer handig +verscheidene paren "hilguero's" geschoten, kleine vogels met groene en +gele vederen, die lekker smaken en te Montevideo veel aan de markt +komen. Paganel, die een en vijftig wijzen kende om eijeren klaar te +maken, moest zich voor ditmaal tevreden stellen met ze in de heete asch +hard te laten worden. Niettemin was de maaltijd even afwisselend als +lekker. Het drooge vleesch, de harde eijeren, de geroosterde +"mojarra's," de gebraden musschen en "hilguero's" maakten dien disch tot +een feestmaal, waaraan allen steeds zouden denken.</p> + +<p>Het gesprek was zeer vrolijk. Paganel werd zeer geprezen èn als jager èn +als kok. De geleerde nam die dankbetuigingen aan met de zedigheid, die +het kenmerk der ware verdienste is. Vervolgens weidde hij uit in +belangrijke beschouwingen over dien prachtigen notenboom, die hen met +zijn gebladerte beschutte en welks omvang, naar zijn zeggen, onmeetbaar +was.</p> + +<p>"Robert en ik," voegde hij er schertsend bij, "dachten in een wezenlijk +bosch op de jagt te zijn. Een oogenblik vreesde ik, dat wij zouden +verdwalen. Ik kon den weg niet terugvinden! De zon ging aan den +gezigteinder onder! Te vergeefs zocht ik naar het spoor van mijn +voetstappen! De honger kwelde mij vreeselijk! Reeds weergalmde het +duistere geboomte van het gebrul der wilde dieren.... Ik vergis mij, er +zijn geen wilde dieren en dat spijt mij!"</p> + +<p>"Hoe!" zeide Glenarvan, "spijt het u, dat er geen wilde dieren zijn?"</p> + +<p>"Ja, zeker!"</p> + +<p>"Intusschen, wanneer men alles van hun wreedheid te dachten heeft...."</p> + +<p>"De wreedheid bestaat niet ... wetenschappelijk gesproken," antwoordde +de geleerde.</p> + +<p>"Het zal u toch nooit gelukken om mij van het nut der wilde dieren te +overtuigen, Paganel!" zeide de majoor. "Waar zijn ze goed voor?"</p> + +<p>"Majoor!" riep Paganel, "zij dienen om klassen, orden, familiën, +geslachten, soorten te vormen...."</p> + +<p>"Een groot voordeel," zeide Mac Nabbs. "Ik wil het gaarne missen! Ware +ik een der medgezellen van Noach bij den zondvloed geweest, dan zou ik +dien onvoorzigtigen aartsvader stellig belet hebben om paren leeuwen, +tijgers, panters, beeren en andere even moordlustige als nuttelooze +dieren in de ark te brengen!"</p> + +<p>"Zoudt gij dat gedaan hebben?" vroeg Paganel.</p> + +<p>"Dat zou ik gedaan hebben."</p> + +<p>"Welnu! dan zoudt gij uit het oogpunt der dierkunde ongelijk gehad +hebben!"</p> + +<p>"Maar niet uit het oogpunt der menschlievendheid," antwoordde de majoor.</p> + +<p>"Ik zou er boos om kunnen worden!" hernam Paganel. "Ik voor mij zou +juist den reuzenluiaard, de vleugelvingerige hagedis en al de +voorwereldlijke dieren behouden hebben, waarvan wij zoo ongelukkig +beroofd zijn geworden...."</p> + +<p>"En ik zeg u," antwoordde Mac Nabbs, "dat Noach er zeer wel aan gedaan +heeft met ze aan hun lot over te laten, voorondersteld dat zij te zijnen +tijde nog leefden."</p> + +<p>"En ik zeg u, dat Noach er zeer verkeerd aan gedaan heeft," antwoordde +Paganel, "en dat hij tot aan het einde der eeuwen den vloek der +geleerden verdient!"</p> + +<p>De toehoorders van Paganel en van den majoor konden hun lachlust niet +bedwingen, toen zij de beide vrienden zoo over den ouden Noach hoorden +twisten. In strijd met al zijn beginselen, lag de majoor, die zijn leven +lang nooit met iemand geredetwist had, dagelijks met Paganel overhoop. +Het scheen, dat de geleerde hem bijzonder in het vaarwater zat.</p> + +<p>Volgens zijn gewoonte kwam Glenarvan in den twist tusschen beiden, +zeggende:</p> + +<p>"Het moge, hetzij uit het oogpunt der wetenschap, hetzij uit dat der +menschlievendheid, al dan niet te betreuren zijn, dat wij van wilde +dieren beroofd zijn, wij moeten ons nu toch in hun gemis schikken. +Paganel kon toch niet hopen, dat hij er in dit luchtbosch zou +aantreffen."</p> + +<p>"Waarom niet?" vroeg de geleerde.</p> + +<p>"Wilde beesten op een boom?" zeide Tom Austin.</p> + +<p>"Wel zeker! De amerikaansche tijger, de jaguar, vlugt wanneer de jagers +hem te veel in het naauw brengen, op de boomen! Heel ligt zou een van +die dieren, door de overstrooming verrast zijnde, een schuilplaats +hebben kunnen zoeken in de takken van dezen boom."</p> + +<p>"Gij hebt er toch geen een ontmoet, denk ik?" zeide de majoor.</p> + +<p>"Neen!" antwoordde Paganel, "hoewel wij het geheele woud doorkruist +hebben. Het is jammer; want het zou een heerlijke jagt geweest zijn. Die +jaguar is een geducht verscheurend dier! Met een enkelen slag met zijn +poot draait hij een paard den hals om! Als hij eens menschenvleesch +geproefd heeft, krijgt hij er smaak in. Het liefst heeft hij den +Indiaan, daarna den Neger, vervolgens den Mulat en eindelijk den +Blanke."</p> + +<p>"Ik ben blijde, dat ik eerst in de vierde plaats kom!" zeide Mac Nabbs.</p> + +<p>"Zoo! dat bewijst enkel, dat gij laf zijt!" gaf Paganel op een toon van +minachting ten antwoord.</p> + +<p>"Ik ben blij, dat ik laf ben!" sprak de majoor.</p> + +<p>"En ik zeg, dat het vernederend is!" antwoordde de onhandelbare Paganel. +"De blanke beroemt er zich op, dat hij aan het hoofd des menschdoms +staat! De heeren jaguars schijnen niet van hetzelfde gevoelen te zijn!"</p> + +<p>"Dat mag wezen zooals het wil, dappere Paganel!" zeide Glenarvan, "maar +nu er onder ons geen Indianen, Negers of Mulatten zijn, verheug ik mij +over de afwezigheid uwer lieve jaguars. Onze toestand is zoo aangenaam +niet...."</p> + +<p>"Wat! aangenaam!" riep Paganel, dit woord aanhoudende om een anderen +loop aan het gesprek te geven, "klaagt gij over uw lot, Glenarvan?"</p> + +<p>"Zonder twijfel," antwoordde Glenarvan; "of zijt gij op uw gemak in die +lompe en onbehouwen takken?"</p> + +<p>"Ik heb het nooit gemakkelijker gehad, zelfs niet in mijn +studeervertrek. Wij leven als de vogels! wij zingen! wij fladderen! Ik +zou haast gaan gelooven, dat de menschen bestemd zijn om op de boomen te +leven."</p> + +<p>"Het ontbreekt hun alleen maar aan vleugels!" zeide de majoor.</p> + +<p>"Die zullen zij vroeger of later wel maken!"</p> + +<p>"Sta mij intusschen toe, waarde vriend!" antwoordde Glenarvan, "om het +zand van een park, den vloer van een huis of het dek van een schip boven +deze woning in de lucht te verkiezen!"</p> + +<p>"Glenarvan!" antwoordde Paganel, "men moet de dingen nemen, zooals zij +zijn! Zijn zij goed, des te beter. Zijn zij slecht, dan moet men er maar +niet op letten. Ik zie, dat gij naar de gemakken van het kasteel Malcolm +verlangt."</p> + +<p>"Neen, maar...."</p> + +<p>"Ik ben zeker, dat Robert volmaakt gelukkig is," viel Paganel hem +haastig in de rede, om ten minste één aanhanger voor zijn theorie te +winnen.</p> + +<p>"Ja, mijnheer Paganel!" riep Robert vrolijk uit.</p> + +<p>"Dat brengt zijn leeftijd mede," antwoordde Glenarvan.</p> + +<p>"En de mijne!" zeide de geleerde. "Hoe minder gemaklievend men is, des +te minder behoeften heeft men. Hoe minder behoeften men heeft, des te +gelukkiger is men."</p> + +<p>"Mooi zoo!" riep de majoor, "daar gaat Paganel een uitval doen tegen de +rijkdommen en de paleizen."</p> + +<p>"Neen, Mac Nabbs!" antwoordde de geleerde; "maar wanneer gij het +verlangt, zal ik u dienaangaande een korte arabische geschiedenis +vertellen, die mij juist te binnen schiet."</p> + +<p>"Ja, ja! mijnheer Paganel!" zeide Robert.</p> + +<p>"En wat zal uwe geschiedenis bewijzen?" vroeg de majoor.</p> + +<p>"Wat alle geschiedenissen bewijzen, mijn wakkere kameraad!"</p> + +<p>"Dus niet veel!" antwoordde Mac Nabbs. "Maar begin toch maar, +Sheherazade! en vertel ons een van die sprookjes, die gij zoo goed kunt +vertellen."</p> + +<p>"Er was eens," zeide Paganel, "een zoon van den grooten +Haroun-al-Raschid, die niet gelukkig was. Hij ging een ouden dervis +raadplegen. De wijze grijsaard antwoordde hem, dat het geluk niet +gemakkelijk op deze aarde te vinden was. "Toch ken ik," voegde hij er +bij, "een onfeilbaar middel om u het geluk te verschaffen."—"En dat +is?" vroeg de jonge vorst.—"Gij moet," antwoordde de dervis, "het hemd +van een gelukkige aantrekken!"—Daarop omhelsde de jonge vorst den +grijsaard en ging zijn talisman opzoeken. Op zijn reis bezocht hij al de +hoofdsteden der aarde. Hij beproeft de kracht van de hemden van +koningen, keizers, prinsen en heeren. Vergeefsche moeite. Hij wordt maar +niet gelukkiger! Nu doet hij hemden aan van kunstenaars, krijgslieden en +kooplieden. Het baat evenmin. Hij dwaalde dus lang rond zonder het geluk +te vinden. Eindelijk kwam hij, wanhopend over de krachteloosheid van +zooveel hemden, op zekeren morgen zeer bedroefd in het paleis zijns +vaders terug. Daar ziet hij op het land een braven landman, die vrolijk +zingende zijn ploeg volgt. "Dat is toch wel een gelukkig man", zeide hij +bij zich zelven, "of er bestaat geen geluk op deze aarde." Hij gaat naar +hem toe. "Vriend!" zegt hij, "zijt gij gelukkig?"—"Ja!" antwoordt de +andere.—"Begeert gij niets?"—"Neen."—"Zoudt gij uw lot niet willen +ruilen met dat eens konings?"—"Nooit!"—"Welnu, verkoop mij dan uw +hemd!"—"Mijn hemd? ik heb er geen!""</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill31" id="ill31"></a> +<img src="images/266.jpg" width="400" alt=""Er was eens," zeide Paganel..." title="" /> +<span class="caption2">"Er was eens," zeide Paganel...</span> +</div> + + + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_1_47" id="Footnote_1_47"></a><a href="#FNanchor_1_47"><span class="label">[1]</span></a> De Engelschen sloegen onder hun koning Eduard III de +Franschen in 1346 bij Crecy en onder Hendrik V bij Azincourt in 1415.</p></div> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="XXV" id="XXV"></a>XXV.</h3> + +<h3>Tusschen het vuur en het water.</h3> + + +<p>Jacques Paganel legde veel eer in met zijn geschiedenis. Men juichte hem +sterk toe; maar allen hielden hun meening voor zich, en de geleerde +verkreeg den gewonen uitslag van elken redetwist, dat wil zeggen, hij +overtuigde niemand. Op één punt was men het echter eens: dat men zich in +zijn lot moet schikken, en zich met een boom vergenoegen, wanneer men +geen hut noch paleis heeft.</p> + +<p>Onder deze en andere gesprekken was de dag verloopen. Een goede slaap +kon het eenige waardige besluit van dien drukken dag zijn. De +boombewoners gevoelden zich niet alleen vermoeid door de gevaren der +overstrooming, maar vooral afgemat door de hitte, welke dien dag +buitengemeen groot was geweest. Hun gevleugelde medgezellen gaven reeds +het sein om te rusten; de "hilguero's," die nachtegalen der pampa, +staakten reeds hun welluidend gezang en alle vogels in den boom waren in +het diepste donker der bladeren verdwenen. Het best wat men kon doen was +hun voorbeeld te volgen.</p> + +<p>Alvorens echter "in hun nest te kruipen" zooals Paganel het uitdrukte, +klommen Glenarvan, Robert en hij naar het observatorium, om nog eens de +watervlakte te onderzoeken. Het was omstreeks negen ure. De zon ging +onder in de vonkelende nevels van den westelijken gezigteinder. Die +geheele helft van het hemelgewelf tot aan het toppunt baadde zich in +heete dampen. De schitterende gesternten van het zuidelijk halfrond +schenen met ligt gaas omsluijerd en begonnen flaauw te schijnen. +Niettemin waren zij helder genoeg om ze te onderscheiden, en Paganel +maakte zijn vriendje Robert opmerkzaam op die poolstreek, waar de +sterren zoo heerlijk flonkeren. Ook Glenarvan trok daar nut uit. Onder +anderen wees hij hem op het Zuiderkruis, een groep van vier sterren van +de eerste en tweede grootte, die in den vorm van een ruit digt bij de +pool staan; den Centaurus, waarin de ster schittert die het digtst bij +de aarde staat, daar zij er slechts acht millioenen uren van verwijderd +is; de wolken van Magellaan, twee zeer groote nevelvlekken, waarvan de +grootste een ruimte beslaat, die twee honderd maal grooter is dan de +schijnbare oppervlakte der maan; eindelijk nog dat "zwarte gat," waar +een volslagen gebrek aan sterren schijnt te bestaan.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill32" id="ill32"></a> +<img src="images/272.jpg" width="400" alt="De zon ging onder in de vonkelende nevels..." title="" /> +<span class="caption2">De zon ging onder in de vonkelende nevels...</span> +</div> + +<p>Het speet hem zeer, dat Orion, die op beide halfronden zigtbaar is, zich +nog niet vertoonde; maar hij deelde zijn beiden leerlingen een +merkwaardige bijzonderheid mede uit de beschrijving van Patagonië. In +het oog van die dichterlijke Indianen stelt Orion een ontzaggelijken +lasso en drie bola's voor, welke de hand van den jager, die de weiden +des hemels doorloopt, geslingerd heeft. Al die sterrebeelden, welke de +spiegelgladde oppervlakte des waters weerkaatste, wekten de bewondering +op, door als het ware een dubbelen hemel rondom de aanschouwers te +scheppen.</p> + +<p>Terwijl de geleerde Paganel zoo sprak, kreeg de geheele oostelijke +gezigteinder een stormachtig voorkomen. Een dikke en donkere, scherp +begrensde wolkenlaag kwam langzamerhand opzetten, en onderschepte het +licht der sterren. Die zoo dreigende wolk bedekte weldra de eene helft +van het hemelgewelf, dat zij scheen te dempen. De kracht, die haar +voortstuwde, moest in haar zelve liggen, want er was geen windje aan de +lucht; de luchtlagen bleven in ongestoorde rust; het was bladstil; geen +golfje krulde de oppervlakte des waters; er scheen zelfs geen lucht te +zijn, alsof het een of ander groote luchtwerktuig haar verdund had. De +dampkring was verzadigd met electriciteit van hooge drukking, en elk +levend wezen voelde ze langs zijn zenuwen stroomen.</p> + +<p>Die electrische golven maakten een diepen indruk op Glenarvan, Paganel +en Robert.</p> + +<p>"Wij krijgen onweer," zeide Paganel.</p> + +<p>"Zijt gij niet bang voor den donder?" vroeg Glenarvan den knaap.</p> + +<p>"Wel neen, mylord!" antwoordde Robert.</p> + +<p>"Des te beter; want het onweer is niet veraf."</p> + +<p>"En het zal zwaar zijn," hernam Paganel, "naar het voorkomen der lucht +te oordeelen."</p> + +<p>"Het onweer maakt mij niet ongerust," hervatte Glenarvan; "maar wel de +stortregens die er mede gepaard zullen gaan. Wij zullen tot op het hemd +toe nat worden. Gij moogt zeggen wat gij wilt, Paganel! een nest is niet +voldoende voor een mensch, zooals gij spoedig tot uw nadeel zult +leeren."</p> + +<p>"O! met wat wijsbegeerte!" antwoordde de geleerde.</p> + +<p>"Maar die wijsbegeerte beschut niet tegen den regen."</p> + +<p>"Neen, maar zij verwarmt."</p> + +<p>"Kom!" zeide Glenarvan, "wij zullen onze vrienden maar opzoeken en hen +waarschuwen om zich zoo digt mogelijk in hun wijsbegeerte en hun mantels +te wikkelen, en vooral om geduld op te doen, want dat zullen wij noodig +hebben!"</p> + +<p>Glenarvan sloeg nog een laatsten blik op den dreigenden hemel. De +wolkenmassa bedekte hem nu geheel en al. Ter naauwernood viel er op een +onduidelijke streep in het westen nog wat schemerlicht. Het water kreeg +een donkere kleur en geleek op een groote laaghangende wolk, die op het +punt stond met de zware dampen ineen te smelten. De schaduw was niet +eens meer zigtbaar. De gewaarwordingen van licht of gedruisch drongen +niet meer tot de oogen of de ooren door. De stilte werd even diep als de +duisternis.</p> + +<p>"Laten wij naar beneden gaan!" zeide Glenarvan, "het zal spoedig gaan +bliksemen."</p> + +<p>Hij liet zich met zijn beide vrienden langs de gladde wanden afglijden; +zij waren verwonderd, toen zij in een soort van zeer verrassend +halflicht kwamen; het werd voortgebragt door een ontelbare menigte +lichtgevende punten, die op de oppervlakte des waters al gonzende door +elkander vlogen.</p> + +<p>"Is dat het lichten van het water?" vroeg Glenarvan.</p> + +<p>"Neen!" antwoordde Paganel. "Het zijn lichtgevende insecten, echte +Johannes-kevers, levende en goedkoope diamanten, waarvan de dames in +Buenos-Ayres prachtige tooisels maken!"</p> + +<p>"Wat!" riep Robert, "zijn dat insecten, die daar als vonken vliegen?"</p> + +<p>"Ja, mijn jongen!"</p> + +<p>Robert maakte zich van een van die schitterende insecten meester. +Paganel had zich niet vergist. Het was een soort van groote zweefvlieg, +wel een duim lang, die de Indianen "tuco-tuco" noemen. Dit merkwaardig +schildvleugelig insect gaf licht uit twee vlekken, vooraan zijn +borststuk; dat licht was helder genoeg om er in de duisternis bij te +lezen. Paganel bragt het insect bij zijn horlogie en kon zien, dat het +op tien ure stond.</p> + +<p>Toen Glenarvan weder bij den majoor en de drie zeelieden was, beval hij +hun de noodige voorzorgen voor den nacht aan. Er was een geducht onweder +ophanden. Na het eerste gerommel van den donder zou de wind zonder +twijfel losbreken en de boom sterk geschud worden. Elk werd dus verzocht +om zich stevig vast te sjorren in het bed van takken, dat hem ten deel +was gevallen. Al kon men het water uit den hemel niet ontgaan, men moest +zich toch wachten voor het water van de aarde, en niet in dien snellen +stroom vallen, die tegen den voet des booms brak.</p> + +<p>Men wenschte elkander dus goeden nacht, zonder er echter veel op te +rekenen. Daarna kropen allen in hun luchtige legersteden, draaiden zich +in hun mantels en wachtten den slaap af.</p> + +<p>Maar de nadering der groote natuurverschijnsels veroorzaakt in het hart +van elk gevoelig wezen een zekere onbestemde onrust, waarvan de +sterksten zich niet kunnen ontdoen. Ongerust en ternedergeslagen konden +de boombewoners geen oog toedoen, en vond de eerste donderslag hen allen +wakende. Dit had even vóór elven plaats in den vorm van een verwijderd +gerommel. Glenarvan kroop naar het uiteinde van den liggenden tak en +waagde het zijn hoofd buiten het gebladerte te steken.</p> + +<p>De donkere nachtelijke hemel was reeds gescheurd door heldere en +schitterende inkervingen, die het water van het meer zuiver weerkaatste. +De wolken scheurden op verscheidene plaatsen, maar als een zacht en +katoenachtig weefsel zonder knersend geluid. Na het toppunt en den +gezigteinder, die in dezelfde duisternis ineenliepen, waargenomen te +hebben, keerde Glenarvan naar den top van den stam terug.</p> + +<p>"Wat zegt gij er van, Glenarvan?" vroeg Paganel.</p> + +<p>"Ik zeg, dat het een mooi begin is, vrienden! en dat, als het zoo +voortgaat, het onweer verschrikkelijk zal zijn."</p> + +<p>"Des te beter!" antwoordde Paganel opgewonden "ik mag lijden dat het een +mooi schouwspel zal zijn, daar ik het toch niet ontloopen kan."</p> + +<p>"Dat is weer een van uw theoriën," zeide de majoor.</p> + +<p>"En een van mijn beste, Mac Nabbs! Ik ben het met lord Glenarvan eens, +dat het een heerlijk onweer zal zijn. Daar even, terwijl ik trachtte te +slapen, heb ik mij verscheidene feiten herinnerd, die mij er hoop op +geven; want wij zijn juist in de streek der groote electrieke stormen. +Zoo heb ik ergens gelezen, dat in 1793, juist in de provincie +Buenos-Ayres, de bliksem zeven en dertig maal gedurende één onweder is +ingeslagen. Mijn ambtgenoot, de heer Massin de Moussy, heeft een +onafgebroken gerommel van vijf en vijftig minuten waargenomen."</p> + +<p>"Met het horlogie in de hand?" vroeg de majoor.</p> + +<p>"Met het horlogie in de hand. Maar één ding zou mij ongerust kunnen +maken," voegde Paganel er bij, "indien de ongerustheid kon dienen om het +gevaar te ontgaan, namelijk, dat het eenige uitstekende punt dezer +vlakte juist de boom is, waarop wij ons bevinden. Een bliksemafleider +zou hier goed te pas komen, want onder al de boomen der pampa is het +juist deze, welke den bliksem bijzonder aantrekt. Gij weet ook, +vrienden! dat de geleerden verbieden om als het onweert een schuilplaats +onder de boomen te zoeken."</p> + +<p>"Goed!" zeide de majoor; "die waarschuwing komt op haar tijd!"</p> + +<p>"Ik moet bekennen, Paganel!" antwoordde Glenarvan, "dat gij een goed +oogenblik kiest om ons al die geruststellende dingen te vertellen!"</p> + +<p>"Ba!" zeide Paganel, "alle oogenblikken zijn goed om wat te leeren. Ha! +daar begint het!"</p> + +<p>Hevige donderslagen braken dit ongelegen gesprek af; hun kracht groeide +aan, hun geluid werd steeds sterker; zij kwamen naderbij en gingen van +de lage tot de middelstem over, om aan den zang een zeer juiste +vergelijking te ontleenen. Weldra werden zij knersend en bragten zij de +snaren der lucht in een snel trillende beweging. De hemel stond in vuur, +en in dien gloed kon men niet onderscheiden welke electrieke vonk dat +tot in het oneindige verlengde gerommel veroorzaakte, dat de echo tot +aan de uiteinden des hemels voortplantte.</p> + +<p>De onophoudelijke bliksemstralen namen allerlei gedaanten aan. Sommige, +die loodregt naar de aarde werden geslingerd, herhaalden zich tot vijf +en zes malen toe op dezelfde plaats. Andere zouden in de hoogste mate de +nieuwsgierigheid van een geleerde opgewekt hebben; want heeft Arago in +zijn merkwaardige statistiek maar twee voorbeelden van gevorkte +bliksemstralen opgenomen, hier kwamen zij bij honderden voor. Sommige +die zich in duizend verschillende takken verdeelden, vertoonden zich aan +het oog als koraalvormige zigzaglijnen, en bragten op het hemelgewelf +verbazende spelingen van boomvormig licht te weeg.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill33" id="ill33"></a> +<img src="images/274.jpg" width="400" alt="De onophoudelijke bliksemstralen namen allerlei gedaanten aan." title="" /> +<span class="caption2">De onophoudelijke bliksemstralen namen allerlei gedaanten aan.</span> +</div> + +<p>Weldra was de geheele hemel van het oosten naar het noorden onderspannen +door een sterk lichtgevende phosphorische strook. Die brand breidde zich +langzamerhand langs den geheelen gezigteinder uit, zette de wolken in +vuur, als waren zij een opeenhooping van brandstoffen, en weldra door +het spiegelende water teruggekaatst, vormde hij een onmetelijken +vuurbol, waarvan de boom het middelpunt uitmaakte.</p> + +<p>In stilte beschouwden Glenarvan en zijn makkers dat schrikwekkend +tooneel. Trouwens, zij zouden elkander toch niet verstaan hebben. +Stroomen wit licht vielen op hen, en in dat kortstondige schijnsel +verschenen en verdwenen plotseling nu eens de kalme houding van den +majoor, dan weder het nieuwsgierige gelaat van Paganel of de krachtige +trekken van Glenarvan, soms ook het ontstelde gezigt van Robert of het +onbezorgde voorkomen der matrozen, naarmate dat spookachtige licht hen +bescheen.</p> + +<p>Intusschen bleef het nog altijd droog en stil. Maar weldra werden de +sluizen des hemels geopend en loodregte strepen als de draden van een +wever op den zwarten grond des hemels gespannen. Die groote +regendruppels spatten, wanneer zij de oppervlakte des meers raakten, in +duizenden vonken op, die het bliksemvuur verlichtte.</p> + +<p>Kondigde die regen het einde van het onweer aan? Zouden Glenarvan en +zijn makkers vrij komen met eenige krachtig toegediende stortbaden? +Neen. In het hevigst van die worsteling van het vuur des hemels, +verscheen plotseling aan het uiteinde van dien liggenden hoofdtak een +vuurbol, zoo groot als een vuist en door zwarten rook omgeven. Na eenige +seconden achtereen rondgedraaid te hebben, sprong die bol als een bom +met zulk een geraas, dat het hoorbaar was in het midden van het +algemeene tumult. Zwaveldamp vervulde den dampkring. Er ontstond een +oogenblik stilte, en men kon de stem van Tom Austin hooren, die riep: +"De boom staat in brand!"</p> + +<p>Tom Austin vergiste zich niet. In een oogenblik liep de vlam, alsof zij +zich aan een ontzaggelijk groot vuurwerk had medegedeeld, langs den +geheelen westkant van den boom; het doode hout, de nesten van gedroogd +gras, en eindelijk het sponsachtige spint verschaften rijkelijk voedsel +aan haar verslindende kracht.</p> + +<p>De wind stak nu op en blies dien brand aan. Zij moesten vlugten. +Sprakeloos, ontsteld, verschrikt, klauterende, glijdende, zich op takken +wagende, die onder hunne zwaarte bogen, vlugtten Glenarvan en de zijnen +in alle haast naar het oostelijk gedeelte van den boom, dat de vlam tot +nog toe gespaard had. Intusschen verschrompelden, kraakten en kronkelden +de takken in het vuur als levend verbrande slangen; hun witgloeijende +overblijfselen vielen in het water en dreven, een rooden gloed +verspreidende, met den stroom mede. Nu eens verhieven zich de vlammen +tot een ontzettende hoogte en verdwenen zij in den brand van den +dampkring; door den losgebroken orkaan nedergeslagen, wikkelden zij zich +dan weder om den boom, gelijk het kleed van Nessus. Glenarvan, Robert, +de majoor, Paganel, de matrozen, allen waren verstijfd van schrik; de +digte rook deed hen stikken; een onuitstaanbare hitte verschroeide hen, +reeds naderde de brand dat gedeelte van den boom, waar zij zich +bevonden; niets kon hem stuiten noch blusschen, en zij zagen zich +onherroepelijk veroordeeld tot de doodstraf van die slagtoffers, die in +de gloeijende holte eener hindoesche godheid zijn opgesloten.</p> + +<p>Eindelijk was de toestand niet houdbaar meer, en moesten zij van twee +dooden den minst pijnlijken kiezen.</p> + +<p>"Te water!" riep Glenarvan.</p> + +<p>Reeds was Wilson, dien de vlammen bereikten, in het meer gesprongen, +toen men hem in den doodelijksten angst hoorde roepen:</p> + +<p>"Help! help!"</p> + +<p>Austin sprong hem na en hielp hem weder op den top van den stam.</p> + +<p>"Wat is er gebeurd?"</p> + +<p>"De kaaimans! de kaaimans!" antwoordde Wilson. En werkelijk bleek de +voet des booms omringd te zijn door de vreeselijkste dieren van de orde +der hagedissen. Hun schubben vonkelden in de breede lichtstrepen, die de +brand wierp, hun regtopstaande afgeplatte staart, hun kop gelijk aan het +ijzer eener lans, hun uitpuilende oogen, hun tot achter de ooren +gespleten kaken, al die kenmerken bewezen Paganel met wie hij te doen +had. Hij herkende de wreede alligators, die in Amerika gevonden en in de +spaansche bezittingen kaaimans genoemd worden. Er waren er wel tien bij +elkaar; zij sloegen met hun vreeselijken staart op het water en tastten +den boom aan met de lange tanden hunner onderkaak.</p> + +<p>Op dit gezigt gevoelden de ongelukkigen, dat zij verloren waren. Een +verschrikkelijke dood wachtte hen, onverschillig of zij in de vlammen of +door de tanden der kaaimans omkwamen. De majoor zelfs zeide op een +bedaarden toon:</p> + +<p>"Dat zou wel het einde van het einde kunnen zijn."</p> + +<p>Er zijn omstandigheden, waarin de mensch buiten magte is om te +worstelen, en waarin de losgelaten elementen alleen door andere +elementen kunnen bestreden worden. Met een verwilderde blik staarde +Glenarvan op het vuur en het water, die zich tegen hem verbonden hadden, +en wist niet meer welke hulp hij van den hemel zou afsmeeken.</p> + +<p>De storm was nu aan het afnemen; maar hij had in den dampkring een +aanzienlijke hoeveelheid dampen ontwikkeld, waaraan de electrische +verschijnselen een buitengewone kracht zouden mededeelen. In het zuiden +vormde zich allens een ontzaggelijke hoos, een kegel van dampen, met de +punt naar beneden en de basis naar boven, die het kokende water met de +onweerswolken verbond. Dit luchtverschijnsel naderde weldra, met +duizelingwekkende snelheid ronddraaiende, het trok in zijn middelpunt +een waterzuil op, die het meer moest afstaan, terwijl het door de kracht +van zijn draaijende beweging al de luchtstroomen uit den omtrek tot zich +trok.</p> + +<p>Binnen weinige oogenblikken stortte de reusachtige hoos zich op den boom +en kronkelde zich er om heen. De boom werd tot in zijn wortels geschokt. +Glenarvan meende, dat de kaaimans hem met hun stevige kaken aangrepen en +uit den grond haalden. Hij en zijn makkers hielden elkander stijf vast; +zij voelden dat de sterke boom bezweek en omviel; zijn brandende takken +stortten met een vreeselijk gesis in het onstuimige water. Dat alles was +het werk van een seconde. De hoos was reeds voorbij en ging elders haar +verwoestende kracht uitoefenen, terwijl zij het meer op haar doortogt +scheen leeg te pompen.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill34" id="ill34"></a> +<img src="images/279.jpg" width="400" alt="Binnen weinige oogenblikken stortte de reusachtige hoos +zich op den boom..." title="" /> +<span class="caption2">Binnen weinige oogenblikken stortte de reusachtige hoos +zich op den boom...</span> +</div> + +<p>De boom, die nu op het water rustte, dreef weg onder de vereenigde +pogingen van wind en stroom. De kaaimans waren gevlugt op één na, die op +de omgekeerde wortels kroop en met opgesperde kaken naderde; maar +Mulrady brak een half verkoolden tak af en gaf er het dier zulk een +zwaren slag mede, dat hij zijn lendenen verbrijzelde. Zoo onzacht +bejegend dook de kaaiman onder in de kolken van den stroom, dien hij nog +met verbazende kracht met zijn geduchten staart beukte.</p> + +<p>Van die vraatzuchtige hagedissen bevrijd, haastten Glenarvan en zijn +makkers zich om de takken te bereiken, die te loefwaarts van den brand +lagen, terwijl de boom, wiens vlammen door den storm aangeblazen wel +witgloeijende zeilen geleken, in de schaduw van den nacht als een +aangestoken brander voortdreef.</p> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h3><a name="XXVI" id="XXVI"></a>XXVI.</h3> + +<h3>De Atlantische Oceaan.</h3> + + +<p>Twee uren lang dreef de boom op het onmetelijke meer zonder land te +bereiken. De vlammen, die aan hem knaagden, waren langzamerhand +uitgegaan. Het dreigendste gevaar op dien verschrikkelijken overtogt was +geweken. De majoor vergenoegde zich met te zeggen, dat het niet te +verwonderen zou zijn, indien zij gered werden.</p> + +<p>De stroom had zijn eerste rigting behouden en liep nog altijd van het +zuidwesten naar het noordoosten. De duisternis, die naauwelijks hier en +daar door een enkelen bliksemstraal verlicht werd, was weder even +ondoordringbaar geworden, en te vergeefs zocht Paganel naar +herkenningspunten aan den gezigteinder. Het onweder was zoo goed als +voorbij. De groote regendroppels werden vervangen door ligt zeestof, dat +de wind opjoeg, en de dikke wolken, van haar vocht beroofd, verdeelden +zich in de bovenlucht.</p> + +<p>De boom dreef snel voort met den onstuimigen stroom; hij gleed met +verbazende vaart verder, alsof onder zijn schors een sterk voortbewegend +werktuig verborgen ware. Er was niets waaruit men kon opmaken, hoelang +die vaart wel zou duren. Tegen drie ure in den morgen echter merkte de +majoor op, dat zijn wortels soms langs den grond schuurden. Met behulp +van een langen afgebroken tak peilde Tom Austin hoogst zorgvuldig en +bevond, dat de bodem langzaam rees. Werkelijk had er twintig minuten +later een schok plaats, zoodat de boom op eens onbewegelijk bleef +liggen.</p> + +<p>"Land! land!" riep Paganel met donderende stem.</p> + +<p>Het uiteinde der verkoolde toppen had gestooten tegen een verhevenheid +van den grond. Geen zeevaarder was ooit blijder, dat hij aan den grond +mogt raken. De klip was hier de haven.</p> + +<p>Reeds hieven Robert en Wilson, nu zij land onder zich voelden, een +vreugdekreet aan, toen zij een welbekend fluitje vernamen. De galop van +een paard klonk over de vlakte, en weldra verhief zich de lange gestalte +van den Indiaan in de schaduw.</p> + +<p>"Thalcave!" riep Robert.</p> + +<p>"Thalcave!" herhaalden al zijn makkers.</p> + +<p>"Vrienden!" zeide de Patagoniër, die de reizigers had afgewacht ter +plaatse, waar de stroom hen moest brengen, daar hij zelf op die plek was +aangespoeld.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill35" id="ill35"></a> +<img src="images/282.jpg" width="400" alt=""Vrienden!" zeide de Patagoniër..." title="" /> +<span class="caption2">"Vrienden!" zeide de Patagoniër...</span> +</div> + +<p>Tevens nam hij Robert Grant in zijn armen, zonder te vermoeden, dat +Paganel zich aan hem vastklemde, en drukte hem aan zijn hart. Glenarvan, +de majoor en de zeelieden, verheugd hun getrouwen gids weder te zien, +drukten hem weldra met hartelijkheid de hand. Vervolgens geleidde de +Patagoniër hen onder het afdak eener verlatene vetweiderij. Daar vlamde +een goed vuur aan den haard, dat hen verwarmde, en braadden sappige +repen wildbraad, waarvan zij geen kruimeltje overlieten. En toen zij +genoegzaam bekomen waren om na te denken, kon niemand hunner gelooven, +dat hij aan dat verschrikkelijke gevaar was ontkomen, aan het water, het +vuur en de vreeselijke kaaimans der argentijnsche rivieren.</p> + +<p>Met weinige woorden vertelde Thalcave zijn geschiedenis aan Paganel, en +stelde hij al de eer van hem gered te hebben op rekening van zijn moedig +paard. Paganel trachtte hem nu de nieuwe uitlegging van het document aan +het verstand te brengen en welke verwachtingen zij daarop meenden te +mogen bouwen. Begreep de Indiaan de schrandere onderstellingen van den +geleerde wel? Men mag het betwijfelen; maar hij zag, dat zijn vrienden +vol vertrouwen waren, en dat was alles, wat hij verlangde.</p> + +<p>Men zal wel willen gelooven, dat die onverschrokken reizigers na hun +rustdag op den boom zich niet lieten bidden om weder op weg te gaan. Des +morgens ten acht ure waren zij gereed om te vertrekken. Men was te ver +zuidwaarts van de vetweiderijen en zouterijen af om zich middelen van +vervoer te verschaffen. Het was dus volstrekt noodig om te voet te gaan. +De geheele weg was dan ook maar veertig mijlen<a name="FNanchor_1_48" id="FNanchor_1_48"></a><a href="#Footnote_1_48" class="fnanchor">[1]</a> lang, en Thaouka zou +niet weigeren om van tijd tot tijd een vermoeiden voetganger, zoo noodig +zelfs twee te dragen. In zes en veertig uren kon men de kust van den +Atlantischen Oceaan bereiken.</p> + +<p>Toen het tijd was, verlieten de gids en zijn makkers het nog met water +bedekte onmetelijke laagland en gingen zij op weg over hooger gelegene +vlakten. Het argentijnsche gebied leverde weder zijn eentoonig voorkomen +op; eenig houtgewas, door europeesche handen geplant, stak hier en daar +boven het gras uit, maar het was toch even schaarsch als in den omtrek +van het Tandil- en het Tapalquem-gebergte; de inlandsche boomen wagen +het alleen om aan den zoom der lange grasvlakten en in de nabijheid van +kaap Corrientes te groeijen.</p> + +<p>Zij legden dien dag een heel eind af. Vijftien mijlen van den Oceaan af, +deed zijn nabijheid zich des anderen daags reeds gevoelen. De "virazon," +een zonderlinge wind, die regelmatig na den middag en na middernacht +waait, bragt het gras in eene golvende beweging. Op den schralen bodem +verhieven zich dunne bosschen, kleine boomachtige mimosa-planten, +acacia-struiken en bosjes "curra-mabol." Eenige plassen met zout water +spiegelden als stokken glas, en bemoeijelijkten den togt, daar men ze +moest omtrekken. Zij verhaastten hun schreden om nog dienzelfden dag het +meer Salado op de kust des Oceaans te bereiken, waardoor de reizigers +natuurlijk vrij vermoeid waren, toen zij des avonds ten acht ure de +twintig vademen hooge zandduinen bemerkten, die den schuimenden kant der +zee begrenzen. Weldra klonk het aanhoudend geraas van het wassende water +hun in de ooren.</p> + +<p>"De Oceaan!" riep Paganel.</p> + +<p>"Ja, de Oceaan!" herhaalde Thalcave.</p> + +<p>En met opmerkelijke gezwindheid beklommen de wandelaars, die schijnbaar +geheel krachteloos waren, de duinen.</p> + +<p>Maar het was reeds donker. Te vergeefs trachtten hunne blikken door de +digte duisternis heen te boren. Zij zochten de <i>Duncan</i>, maar bespeurden +haar niet.</p> + +<p>"En toch is zij er," riep Glenarvan, "zij laveert met kleine gangen om +ons te wachten!"</p> + +<p>"Morgen zullen wij haar wel zien," antwoordde Mac Nabbs.</p> + +<p>Tom Austin praaide het onzigtbare jagt op de gis af, maar kreeg geen +antwoord. De wind was dan ook zeer sterk en de zee stond vrij hol; de +westewind joeg de wolken voort, en de schuimende kuif der golven vloog +als fijn stof over de duinen. Al was dus de <i>Duncan</i> op de afgesprokene +plaats, dan kon de matroos in den mast toch evenmin hooren als gehoord +worden. De kust leverde geen schuilplaats op. Geen baai, geen inham, +geen haven. Zelfs geen kreek. Zij bestond uit lange zandbanken, die ver +in zee liepen, en welker nadering gevaarlijker is dan die van de blinde +klippen. De banken veroorzaken namelijk een zware branding; de zee is er +zeer hol en de schepen, die door stormweer op die zandige gronden +stranden, zijn onherstelbaar verloren.</p> + +<p>Het was dus zeer natuurlijk, dat de <i>Duncan</i> op een afstand bleef van +die gevaarlijke kust zonder vlugthaven. Met zijn gewone voorzigtigheid +moest John Mangles er zoover mogelijk van afhouden. Zoo dacht Tom Austin +er althans over; ook verklaarde hij, dat de <i>Duncan</i> minstens vijf +mijlen ver van de kust moest blijven.</p> + +<p>De majoor vermaande dus zijn ongeduldigen vriend om zich aan zijn lot te +onderwerpen. Er bestond geen middel om die digte duisternis te +verdrijven. Wat zou het dan baten om zijn oogen te vermoeijen met het +staren op den zwarten gezigteinder?</p> + +<p>Dit gezegd hebbende, sloeg bij een soort van legerplaats achter de +duinen op; de laatste voorraad diende voor den laatsten maaltijd op deze +reis; daarna groeven allen in navolging van den majoor een soort van bed +in een vrij gemakkelijke holte, en de ontzaggelijke deken van zand tot +aan de kin ophalende, vielen zij in een diepen slaap.</p> + +<p>Glenarvan alleen waakte. Er woei bij voortduring een stevige koelte, en +de Oceaan ondervond nog de nawerking van den laatsten storm. Zijn altijd +ontroerde baren braken met donderend geraas op de banken. Glenarvan kon +maar niet gelooven, dat de <i>Duncan</i> zoo digt bij was. En toch kon hij +ook niet aannemen, dat zij niet op de afgesprokene plaats zou zijn. +Glenarvan had den 14<sup>den</sup> October de baai van Talcabuano verlaten en was +den 12<sup>den</sup> November aan de kust van den Atlantischen Oceaan gekomen. In +dien tijd van dertig dagen nu, dien zij noodig hadden gehad om Chili, de +Cordillera, de pampa's en de argentijnsche vlakte door te reizen, had de +<i>Duncan</i> ruimschoots gelegenheid gehad om kaap Hoorn om te zeilen en de +tegenoverliggende kust te bereiken. Voor zulk een goed zeiler bestond +geen oponthoud; de storm was zeker geweldig geweest en had zwaar gewoed +op de ontzaggelijke kampplaats, den Atlantischen Oceaan; maar het jagt +was een goed schip en de kapitein een goed zeeman. Hij moest er wezen, +bij gevolg was hij er.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill36" id="ill36"></a> +<img src="images/286.jpg" width="400" alt="Glenarvan alleen waakte." title="" /> +<span class="caption2">Glenarvan alleen waakte.</span> +</div> + +<p>Die overdenkingen bragten echter Glenarvan niet tot bedaren. Wanneer +hart en rede elkander bestrijden, is deze zelden de sterkste. De heer +van Malcolm-Castle tastte in die duisternis allen, die hij liefhad, zijn +lieve Helena, Mary Grant, de geheele bemanning zijner <i>Duncan</i>. Hij +dwaalde langs den eenzamen oever, dien de golven met hun lichtgevende +loovertjes bedekten. Hij zag toe, hij luisterde, hij meende zelfs van +tijd tot tijd een flaauw schijnsel op zee waar te nemen.</p> + +<p>"Ik bedrieg mij niet," zeide hij bij zichzelven; "ik heb het licht van +een schip gezien! het licht van de <i>Duncan</i>. Ach! konden mijn blikken +maar door die digte duisternis heenboren!"</p> + +<p>Daar rees een gedachte bij hem op. Paganel beweerde, dat hij nachtziende +was, Paganel kon des nachts zien. Hij ging Paganel wekken.</p> + +<p>De geleerde sliep als een mol in zijn gat, toen een sterke arm hem onder +zijn deken van zand weghaalde.</p> + +<p>"Wie daar?" riep hij.</p> + +<p>"Ik, Paganel!"</p> + +<p>"Wie is dat, ik?"</p> + +<p>"Glenarvan. Kom, ik heb uwe oogen noodig."</p> + +<p>"Mijne oogen?" antwoordde Paganel, ze sterk wrijvende.</p> + +<p>"Ja, uwe oogen, om onze <i>Duncan</i> in die duisternis te onderscheiden. +Kom! ga mede!"</p> + +<p>"De duivel hale het nachtzien!" zeide Paganel, die echter innerlijk +verheugd was, dat hij Glenarvan van dienst kon zijn.</p> + +<p>En opstaande, zich uitrekkende en geeuwende, als iemand die wakker +wordt, volgde hij zijn vriend naar het strand.</p> + +<p>Glenarvan verzocht hem om den duisteren gezigteinder der zee te +onderzoeken. Eenige minuten lang zag Paganel met de grootste +oplettendheid rond, maar zonder iets te ontdekken.</p> + +<p>"Hoe is het! bemerkt gij niets?" vroeg Glenarvan.</p> + +<p>"Niets! een kat zelfs zou geen twee schreden voor zich uit kunnen zien."</p> + +<p>"Zoek een rood licht of een groen licht, dat is te zeggen, een +bakboordslicht of een stuurboordslicht."</p> + +<p>"Ik zie noch een groen noch een rood licht! Alles is zwart!" antwoordde +Paganel, wiens oogen zich onwillekeurig sloten.</p> + +<p>Een half uur lang volgde hij werktuigelijk zijn ongeduldigen vriend, nu +eens het hoofd op de borst latende zakken, en het dan weder plotseling +oprigtende. Hij antwoordde niet, hij sprak niet meer. Hij slingerde heen +en weder als een beschonkene. Glenarvan zag Paganel aan. Paganel sliep +loopende.</p> + +<p>Glenarvan greep hem nu bij den arm en bragt hem, zonder hem wakker te +maken, naar zijn gat terug, waar hij hem behoorlijk instopte.</p> + +<p>Bij het krieken van den dag vlogen allen overeind op het geroep van: "De +<i>Duncan</i>! de <i>Duncan</i>!"</p> + +<p>"Hoera! hoera!" riepen de medgezellen van Glenarvan, terwijl zij naar +den oever snelden.</p> + +<p>Werkelijk lag het jagt, vijf mijlen ver in zee, met gereefde zeilen +onder halven stoom; zijn rook vermengde zich met de ochtendnevels. De +zee was zeer onstuimig, en een schip van dien inhoud kon niet zonder +gevaar den voet der banken naderen.</p> + +<p>Met den verrekijker van Paganel gewapend, bespiedde Glenarvan de +bewegingen der <i>Duncan</i>. John Mangles had zeker zijn passagiers niet +gezien; althans hij manoeuvreerde niet en bleef met bakboordshalzen +zeilen onder digtgereefd marszeil.</p> + +<p>Maar thans loste Thalcave, na zijn karabijn goed aangezet te hebben, +zijn wapen in de rigting van het jagt.</p> + +<p>Men luisterde. Men zag vooral uit. Driemaal wekten de losbrandingen der +karabijn de echo's der duinen op.</p> + +<p>Eindelijk steeg er een witte rook van het jagt op.</p> + +<p>"Zij hebben ons gezien!" riep Glenarvan. "Het is het kanon van de +<i>Duncan</i>!"</p> + +<p>En eenige seconden later hoorde men op den oever flaauwtjes het doffe +geluid eener losbranding. Terstond veranderde de <i>Duncan</i> haar marszeil, +stookte haar vuren aan, en maakte de noodige bewegingen om zoo digt +mogelijk aan de kust te komen.</p> + +<p>Met behulp van den kijker zag men spoedig een boot van het schip +afsteken.</p> + +<p>"Lady Helena zal niet kunnen komen," zeide Tom Austin, "de zee is te +onstuimig!"</p> + +<p>"John Mangles evenmin," antwoordde Mac Nabbs, "hij kan zijn schip niet +verlaten."</p> + +<p>"Zuster! lieve zuster!" riep Robert, zijn armen naar het jagt +uitstekende, dat geducht slingerde.</p> + +<p>"O! hoe verlang ik aan boord te zijn!" riep Glenarvan.</p> + +<p>"Geduld, Edward! Gij zult er binnen twee uren zijn," antwoordde de +majoor.</p> + +<p>Twee uren! De sloep, met zes roeijers bemand, kon inderdaad niet in +korter tijd de heen- en terugreis volbrengen.</p> + +<p>Nu begaf Glenarvan zich naar Thalcave, die met over elkander geslagen +armen, naast Thaouka staande, rustig de golvende oppervlakte der zee +gadesloeg.</p> + +<p>Glenarvan vatte zijn hand en zeide, hem het jagt wijzende:</p> + +<p>"Kom!"</p> + +<p>De Indiaan schudde zachtjes het hoofd.</p> + +<p>"Kom, mijn vriend!" hernam Glenarvan.</p> + +<p>"Neen!" antwoordde Thalcave zachtjes. "Hier is Thaouka, en dààr zijn de +pampa's!" voegde hij er met een hartstogtelijk gebaar bij, als wilde hij +de onmetelijke vlakte omhelzen.</p> + +<p>Glenarvan begreep wel, dat de Indiaan nooit het land zou willen +verlaten, waar het gebeente zijner vaderen rustte. Hij kende de vrome +gehechtheid van die kinderen der woestijn aan hun geboorteland. Hij +drukte dus Thalcave de hand en drong er niet verder op aan. Hij hield +ook evenmin aan, toen de Indiaan, op zijne eigenaardige wijze +glimlagchende, alle belooning voor zijn diensten van de hand wees met de +woorden: "Uit vriendschap!"</p> + +<p>Glenarvan kon hem van aandoening niet antwoorden. Hij zou toch zoo +gaarne den braven Indiaan iets achterlaten, dat hem aan zijn vrienden +uit Europa kon doen denken. Maar wat was hem overgebleven? Zijn paarden, +zijn wapenen, alles had hij verloren bij die noodlottige overstrooming. +Zijn vrienden waren niet rijker dan hij.</p> + +<p>Hij wist dus niet, hoe hij de belangeloosheid van den braven gids zou +vergelden, toen hem iets te binnen schoot. Hij haalde uit zijn +brieventasch een kostbaar medaillon met een bewonderenswaardig portret, +een kunststuk van Lawrence, en bood het den Indiaan aan.</p> + +<p>"Mijn vrouw!" zeide hij.</p> + +<p>Thalcave beschouwde met aandoening het portret en zeide niets anders +dan:</p> + +<p>"Schoon en goed!"</p> + +<p>Vervolgens gingen Robert, Paganel, de majoor, Tom Austin en de beide +matrozen een roerend afscheid van den Patagoniër nemen. Die brave lieden +waren zeer aangedaan, nu zij dien onverschrokken en verknochten vriend +moesten verlaten. Thalcave drukte hen allen aan zijn breede borst. +Paganel drong hem eene kaart van Zuid-Amerika en der beide Oceanen op, +die de Indiaan dikwijls met belangstelling had beschouwd. Het was het +kostbaarste, dat de geleerde bezat. Robert had slechts liefkozingen uit +te deelen; hij spaarde ze niet voor zijn redder, en Thaouka werd bij die +uitdeeling niet over het hoofd gezien.</p> + +<p>In dit oogenblik naderde de sloep van de <i>Duncan</i>; zij gleed in een +naauw vaarwater tusschen de banken door en zette het weldra op het +strand.</p> + +<p>"Mijn vrouw?" vroeg Glenarvan.</p> + +<p>"Mijn zuster?" riep Robert.</p> + +<p>"Lady Helena en miss Grant wachten u aan boord," antwoordde de stuurman +der sloep. "Maar wij moeten vertrekken, Uwe Edelheid! wij hebben geen +oogenblik te verliezen, want de ebbe begint reeds."</p> + +<p>Allen omhelsden nog eens den Indiaan. Thalcave vergezelde zijn vrienden +tot aan de sloep, die weder vlot werd gemaakt. Toen Robert haar zou +bestijgen, nam de Indiaan hem in zijn armen en zag hem liefderijk aan.</p> + +<p>"En nu, ga!" zeide hij, "gij zijt een man!"</p> + +<p>"Vaarwel, mijn vriend! vaarwel!" riep Glenarvan nog eens.</p> + +<p>"Zullen wij elkander nimmer wederzien?" vroeg Paganel.</p> + +<p>"Wie weet?" antwoordde Thalcave zijn hand hemelwaarts rigtende.</p> + +<p>Dit waren de laatste woorden van den Indiaan, die in den wind vervlogen.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 400px;"> +<a name="ill37" id="ill37"></a> +<img src="images/291.jpg" width="400" alt=""Wie weet?" antwoordde Thalcave..." title="" /> +<span class="caption2">"Wie weet?" antwoordde Thalcave...</span> +</div> + +<p>Men stak van wal. De boot werd door het vallende water medegesleept. Nog +lang was Thalcave, die roerloos staan bleef, door het schuim der baren +heen zigtbaar; vervolgens kromp zijn lange gestalte ineen, en eindelijk +verdween hij uit de oogen zijner vrienden van éénen dag.</p> + +<p>Een uur later sprong Robert het eerst aan boord van de <i>Duncan</i> en viel +hij Mary Grant om den hals, terwijl de bemanning van het jagt de lucht +met haar vrolijk hoera vervulde.</p> + +<p>Zoo was de togt door Zuid-Amerika afgeloopen. Bergen noch rivieren +hadden de reizigers van hun weg kunnen afbrengen, en hadden zij al niet +te kampen gehad met de kwaadwilligheid der menschen,—de losgelaten +elementen hadden hun edelmoedige onverschrokkenheid dikwijls op zware +proeven gesteld.</p> + + + + +<div class="footnote"><p><a name="Footnote_1_48" id="Footnote_1_48"></a><a href="#FNanchor_1_48"><span class="label">[1]</span></a> Omtrent vijftien uren.</p></div> + + +<hr style="width: 95%;" /> +<p class="caption"><a name="Lijst_van_illustraties" id="Lijst_van_illustraties"></a>Lijst van illustraties</p> + +<p>(Uit de oorspronkelijke 19<sup>de</sup> eeuwse Franse ed., door Riou.)</p> + +<p> +<a href="#ill01">01</a>. ... terwijl hij een onkenbaar voorwerp liet zien....<br /> +<a href="#ill02">02</a>. Glenarvan haalde ze er voorzichtig uit....<br /> +<a href="#ill03">03</a>. "Ik ben Miss Grant, mevrouw!"<br /> +<a href="#ill04">04</a>. "Mijn vader! Mijn arme vader!" riep Mary Grant....<br /> +<a href="#ill05">05</a>. ... smeekte de eerwaarde Morton den zegen des Hemels af....<br /> +<a href="#ill06">06</a>. Die groote, dorre en magere man was misschien veertig jaren oud;...<br /> +<a href="#ill07">07</a>. Paganel was vol vuur. Hij sprak met de grootste geestdrift.<br /> +<a href="#ill08">08</a>. Het eiland leverde door die dikke gordijn van regen heen een akelig gezigt op.<br /> +<a href="#ill09">09</a>. ... dikwijls raakte de top der ra de takken van de beuken der zuidpoolgewesten aan, die over de golven uitstaken...<br /> +<a href="#ill10">10</a>. Tom Austin, Wilson, en Mulrady...<br /> +<a href="#ill11">11</a>. ... de doorwaadbare plaats aan de Rio de Tubal...<br /> +<a href="#ill12">12</a>. Des morgens ten vijf ure bewees de waarneming van den +barometerstand, dat de reizigers een hoogte van zeven duizend vijf +honderd voeten bereikt hadden.<br /> +<a href="#ill13">13</a>. Het bergvlak, ..., gleed intusschen met de vaart van een +sneltrein...<br /> +<a href="#ill14">14</a>. De vogel had Roberts klederen vastgegrepen...<br /> +<a href="#ill15">15</a>. De Patagoniër Thakave.<br /> +<a href="#ill16">16</a>. ... onder anderen een vrij belangrijken weg,—dien van Carmen naar +Mendoza,—die kenbaar was aan de beenderen van huisdieren,...<br /> +<a href="#ill17">17</a>. De paarden liepen stevig door,...<br /> +<a href="#ill18">18</a>. Welnu, ik zeg u, dat het zoo is, mylord!" antwoordde Robert, terwijl +hij de hand van den lord vatte en aan zijn lippen bragt.<br /> +<a href="#ill19">19</a>. De roode wolven volgden het spoor van het paard.<br /> +<a href="#ill20">20</a>. De jacht op flamingo's.<br /> +<a href="#ill21">21</a>. Paganel had ook gelegenheid om een aardig uitwerksel der luchtspiegeling +te laten opmerken.<br /> +<a href="#ill22">22</a>. Reis rond de wereld—deel 1—Zuid-Amerika.<br /> +<a href="#ill23">23</a>. Eigenlijk waren het slechts een dozijn kinderen en knapen, +die vrij aardig soldaatje speelden.<br /> +<a href="#ill24">24</a>. "O! blij! welkom! welkom! ook Franschman ben!"<br /> +<a href="#ill25">25</a>. "Het water wast! het water wast!" antwoordde Thalcave...<br /> +<a href="#ill26">26</a>. Een monsterachtige, wel veertig voet hooge golf...<br /> +<a href="#ill27">27</a>. Door den stroom medegesleept verwijderde Thaouka zich snel.<br /> +<a href="#ill28">28</a>. Dit was de schuilplaats, die de kleine troep had bereikt.<br /> +<a href="#ill29">29</a>. Paganel tuimelde van den eenen tak na den anderen.<br /> +<a href="#ill30">30</a>. De jagt stelde zich goed in...<br /> +<a href="#ill31">31</a>. "Er was eens," zeide Paganel...<br /> +<a href="#ill32">32</a>. De zon ging onder in de vonkelende nevels...<br /> +<a href="#ill33">33</a>. De onophoudelijke bliksemstralen namen allerlei gedaanten aan.<br /> +<a href="#ill34">34</a>. Binnen weinige oogenblikken stortte de reusachtige hoos +zich op den boom...<br /> +<a href="#ill35">35</a>. "Vrienden!" zeide de Patagoniër...<br /> +<a href="#ill36">36</a>. Glenarvan alleen waakte.<br /> +<a href="#ill37">37</a>. "Wie weet?" antwoordde Thalcave...<br /> +</p> +<hr style="width: 65%;" /> +<div class="figcenter" style="width: 350px;"> +<img src="images/grant.jpg" width="350" alt=""Frontispiece" Franse editie." title="" /> +<span class="caption">"Frontispiece"—Franse editie.</span> +</div> + +<p> </p> +<p> </p> +<hr class="full" /> +<p>***END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK DE KINDEREN VAN KAPITEIN GRANT, EERSTE DEEL (OF 3)***</p> +<p>******* This file should be named 38667-h.txt or 38667-h.zip *******</p> +<p>This and all associated files of various formats will be found in:<br /> +<a href="http://www.gutenberg.org/dirs/3/8/6/6/38667">http://www.gutenberg.org/3/8/6/6/38667</a></p> +<p>Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed.</p> + +<p>Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution.</p> + + + +<pre> +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +<a href="http://www.gutenberg.org/license">http://www.gutenberg.org/license)</a>. + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS,' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.gutenberg.org/fundraising/pglaf. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://www.gutenberg.org/about/contact + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://www.gutenberg.org/fundraising/pglaf + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://www.gutenberg.org/fundraising/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + +Each eBook is in a subdirectory of the same number as the eBook's +eBook number, often in several formats including plain vanilla ASCII, +compressed (zipped), HTML and others. + +Corrected EDITIONS of our eBooks replace the old file and take over +the old filename and etext number. The replaced older file is renamed. +VERSIONS based on separate sources are treated as new eBooks receiving +new filenames and etext numbers. + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + +<a href="http://www.gutenberg.org">http://www.gutenberg.org</a> + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + +EBooks posted prior to November 2003, with eBook numbers BELOW #10000, +are filed in directories based on their release date. If you want to +download any of these eBooks directly, rather than using the regular +search system you may utilize the following addresses and just +download by the etext year. + +<a href="http://www.gutenberg.org/dirs/etext06/">http://www.gutenberg.org/dirs/etext06/</a> + + (Or /etext 05, 04, 03, 02, 01, 00, 99, + 98, 97, 96, 95, 94, 93, 92, 92, 91 or 90) + +EBooks posted since November 2003, with etext numbers OVER #10000, are +filed in a different way. The year of a release date is no longer part +of the directory path. The path is based on the etext number (which is +identical to the filename). The path to the file is made up of single +digits corresponding to all but the last digit in the filename. For +example an eBook of filename 10234 would be found at: + +http://www.gutenberg.org/dirs/1/0/2/3/10234 + +or filename 24689 would be found at: +http://www.gutenberg.org/dirs/2/4/6/8/24689 + +An alternative method of locating eBooks: +<a href="http://www.gutenberg.org/dirs/GUTINDEX.ALL">http://www.gutenberg.org/dirs/GUTINDEX.ALL</a> + +*** END: FULL LICENSE *** +</pre> +</body> +</html> diff --git a/38667-h/images/003.jpg b/38667-h/images/003.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..f7d3f7a --- /dev/null +++ b/38667-h/images/003.jpg diff --git a/38667-h/images/009.jpg b/38667-h/images/009.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..8555771 --- /dev/null +++ b/38667-h/images/009.jpg diff --git a/38667-h/images/026.jpg b/38667-h/images/026.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b5ead87 --- /dev/null +++ b/38667-h/images/026.jpg diff --git a/38667-h/images/034.jpg b/38667-h/images/034.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..0ce2dbf --- /dev/null +++ b/38667-h/images/034.jpg diff --git a/38667-h/images/044.jpg b/38667-h/images/044.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ec236ee --- /dev/null +++ b/38667-h/images/044.jpg diff --git a/38667-h/images/051.jpg b/38667-h/images/051.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..59ad767 --- /dev/null +++ b/38667-h/images/051.jpg diff --git a/38667-h/images/059.jpg b/38667-h/images/059.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..f847948 --- /dev/null +++ b/38667-h/images/059.jpg diff --git a/38667-h/images/070.jpg b/38667-h/images/070.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..657141b --- /dev/null +++ b/38667-h/images/070.jpg diff --git a/38667-h/images/084.jpg b/38667-h/images/084.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..2f4a300 --- /dev/null +++ b/38667-h/images/084.jpg diff --git a/38667-h/images/097.jpg b/38667-h/images/097.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b99a48c --- /dev/null +++ b/38667-h/images/097.jpg diff --git a/38667-h/images/106.jpg b/38667-h/images/106.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..60c0835 --- /dev/null +++ b/38667-h/images/106.jpg diff --git a/38667-h/images/116.jpg b/38667-h/images/116.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c212300 --- /dev/null +++ b/38667-h/images/116.jpg diff --git a/38667-h/images/130.jpg b/38667-h/images/130.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..92d126b --- /dev/null +++ b/38667-h/images/130.jpg diff --git a/38667-h/images/139.jpg b/38667-h/images/139.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..d813336 --- /dev/null +++ b/38667-h/images/139.jpg diff --git a/38667-h/images/143.jpg b/38667-h/images/143.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..49ac366 --- /dev/null +++ b/38667-h/images/143.jpg diff --git a/38667-h/images/158.jpg b/38667-h/images/158.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..a1dbcc1 --- /dev/null +++ b/38667-h/images/158.jpg diff --git a/38667-h/images/168.jpg b/38667-h/images/168.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..0c38469 --- /dev/null +++ b/38667-h/images/168.jpg diff --git a/38667-h/images/187.jpg b/38667-h/images/187.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..355bc06 --- /dev/null +++ b/38667-h/images/187.jpg diff --git a/38667-h/images/205.jpg b/38667-h/images/205.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..efe5fcb --- /dev/null +++ b/38667-h/images/205.jpg diff --git a/38667-h/images/211.jpg b/38667-h/images/211.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..2d5a79c --- /dev/null +++ b/38667-h/images/211.jpg diff --git a/38667-h/images/215.jpg b/38667-h/images/215.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ba765aa --- /dev/null +++ b/38667-h/images/215.jpg diff --git a/38667-h/images/218.jpg b/38667-h/images/218.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c34271a --- /dev/null +++ b/38667-h/images/218.jpg diff --git a/38667-h/images/222.jpg b/38667-h/images/222.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ce4d5ad --- /dev/null +++ b/38667-h/images/222.jpg diff --git a/38667-h/images/224.jpg b/38667-h/images/224.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..65d428c --- /dev/null +++ b/38667-h/images/224.jpg diff --git a/38667-h/images/238.jpg b/38667-h/images/238.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..f30a6d3 --- /dev/null +++ b/38667-h/images/238.jpg diff --git a/38667-h/images/242.jpg b/38667-h/images/242.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..58a94dc --- /dev/null +++ b/38667-h/images/242.jpg diff --git a/38667-h/images/244.jpg b/38667-h/images/244.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..630bda4 --- /dev/null +++ b/38667-h/images/244.jpg diff --git a/38667-h/images/246.jpg b/38667-h/images/246.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..89c0a59 --- /dev/null +++ b/38667-h/images/246.jpg diff --git a/38667-h/images/255.jpg b/38667-h/images/255.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..9582866 --- /dev/null +++ b/38667-h/images/255.jpg diff --git a/38667-h/images/262.jpg b/38667-h/images/262.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b74c0ba --- /dev/null +++ b/38667-h/images/262.jpg diff --git a/38667-h/images/266.jpg b/38667-h/images/266.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..238d925 --- /dev/null +++ b/38667-h/images/266.jpg diff --git a/38667-h/images/272.jpg b/38667-h/images/272.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..71b63c4 --- /dev/null +++ b/38667-h/images/272.jpg diff --git a/38667-h/images/274.jpg b/38667-h/images/274.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..13d5682 --- /dev/null +++ b/38667-h/images/274.jpg diff --git a/38667-h/images/279.jpg b/38667-h/images/279.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..63373cd --- /dev/null +++ b/38667-h/images/279.jpg diff --git a/38667-h/images/282.jpg b/38667-h/images/282.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ed82cfa --- /dev/null +++ b/38667-h/images/282.jpg diff --git a/38667-h/images/286.jpg b/38667-h/images/286.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..1fd6340 --- /dev/null +++ b/38667-h/images/286.jpg diff --git a/38667-h/images/291.jpg b/38667-h/images/291.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..32c71d0 --- /dev/null +++ b/38667-h/images/291.jpg diff --git a/38667-h/images/doc_01.jpg b/38667-h/images/doc_01.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b44b82c --- /dev/null +++ b/38667-h/images/doc_01.jpg diff --git a/38667-h/images/doc_02.jpg b/38667-h/images/doc_02.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..7263680 --- /dev/null +++ b/38667-h/images/doc_02.jpg diff --git a/38667-h/images/doc_03.jpg b/38667-h/images/doc_03.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..3ef4591 --- /dev/null +++ b/38667-h/images/doc_03.jpg diff --git a/38667-h/images/grant.jpg b/38667-h/images/grant.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..76a74cb --- /dev/null +++ b/38667-h/images/grant.jpg |
