diff options
Diffstat (limited to '38449-h')
| -rw-r--r-- | 38449-h/38449-h.htm | 10986 | ||||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/back.jpg | bin | 0 -> 45740 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/book.png | bin | 0 -> 364 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/card.png | bin | 0 -> 249 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/external.png | bin | 0 -> 172 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/front.jpg | bin | 0 -> 84560 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/map.jpg | bin | 0 -> 105505 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/maph.jpg | bin | 0 -> 543647 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p005.jpg | bin | 0 -> 134045 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p009.jpg | bin | 0 -> 139173 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p013.jpg | bin | 0 -> 127454 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p017.jpg | bin | 0 -> 145658 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p021.jpg | bin | 0 -> 140905 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p025.jpg | bin | 0 -> 106491 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p029.jpg | bin | 0 -> 131168 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p033.jpg | bin | 0 -> 145889 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p037.jpg | bin | 0 -> 147751 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p041.jpg | bin | 0 -> 144099 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p045.jpg | bin | 0 -> 101354 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p049.jpg | bin | 0 -> 103956 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p053.jpg | bin | 0 -> 128998 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p057.jpg | bin | 0 -> 120116 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p061.jpg | bin | 0 -> 143289 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p065.jpg | bin | 0 -> 148127 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p069.jpg | bin | 0 -> 130454 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p073.jpg | bin | 0 -> 125116 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p077.jpg | bin | 0 -> 130534 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p081.jpg | bin | 0 -> 115581 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p085.jpg | bin | 0 -> 135027 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p089.jpg | bin | 0 -> 119370 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p093.jpg | bin | 0 -> 133253 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p097.jpg | bin | 0 -> 146936 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p101.jpg | bin | 0 -> 116599 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p105.jpg | bin | 0 -> 132454 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p109.jpg | bin | 0 -> 138182 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p113.jpg | bin | 0 -> 117335 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p117.jpg | bin | 0 -> 95794 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p121.jpg | bin | 0 -> 102050 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p125.jpg | bin | 0 -> 116124 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p129.jpg | bin | 0 -> 130946 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p133.jpg | bin | 0 -> 124535 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p137.jpg | bin | 0 -> 125068 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p141.jpg | bin | 0 -> 130881 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p145.jpg | bin | 0 -> 124277 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p149.jpg | bin | 0 -> 108355 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p153.jpg | bin | 0 -> 115275 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p157.jpg | bin | 0 -> 114037 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p159.jpg | bin | 0 -> 146973 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p161.jpg | bin | 0 -> 120809 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p167.jpg | bin | 0 -> 82586 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p169.jpg | bin | 0 -> 135573 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p173.jpg | bin | 0 -> 118805 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p177.jpg | bin | 0 -> 135468 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p181.jpg | bin | 0 -> 128540 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p185.jpg | bin | 0 -> 131434 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p189.jpg | bin | 0 -> 131894 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p193.jpg | bin | 0 -> 132202 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p197.jpg | bin | 0 -> 146083 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p201.jpg | bin | 0 -> 147321 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p205.jpg | bin | 0 -> 136047 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p209.jpg | bin | 0 -> 130635 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p213.jpg | bin | 0 -> 126274 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p217.jpg | bin | 0 -> 121315 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p221.jpg | bin | 0 -> 127674 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/p225.jpg | bin | 0 -> 138672 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 38449-h/images/titlepage.jpg | bin | 0 -> 48445 bytes |
66 files changed, 10986 insertions, 0 deletions
diff --git a/38449-h/38449-h.htm b/38449-h/38449-h.htm new file mode 100644 index 0000000..b392a29 --- /dev/null +++ b/38449-h/38449-h.htm @@ -0,0 +1,10986 @@ +<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" +"http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd"> +<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source on 2011-12-30T08:40:40Z. --> +<html lang="nl-1900"> +<head> +<meta name="generator" content= +"HTML Tidy for Windows (vers 25 March 2009), see www.w3.org"> +<title>Het Stoomhuis: De Waanzinnige der Nerbudda</title> +<meta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=us-ascii"> +<meta name="generator" content= +"tei2html.xsl, see http://code.google.com/p/tei2html/"> +<meta name="author" content="Jules Verne (1828–1905)"> +<link rel="schema.DC" href= +"http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/"> +<meta name="DC.Creator" content="Jules Verne (1828–1905)"> +<meta name="DC.Title" content= +"Het Stoomhuis: De Waanzinnige der Nerbudda"> +<meta name="DC.Language" content="nl-1900"> +<meta name="DC.Format" content="text/html"> +<meta name="DC.Publisher" content="Project Gutenberg"> +<meta name="DC:Subject" content="#####"> +<style type="text/css"> +body +{ +font: 100%/1.2em "Times New Roman", Times, serif; +margin: 1.58em 16%; +text-align: left; +} +/* Titlepage */ +.titlePage +{ +border: #DDDDDD 2px solid; +margin: 3em 0% 7em 0%; +padding: 5em 10% 6em 10%; +text-align: center; +} +.titlePage .docTitle +{ +line-height: 3.5em; +margin: 2em 0% 2em 0%; +font-weight: bold; +} +.titlePage .docTitle .mainTitle +{ +font-size: 1.8em; +} +.titlePage .docTitle .subTitle, .titlePage .docTitle .seriesTitle, .titlePage .docTitle .volumeTitle +{ +font-size: 1.44em; +} +.titlePage .byline +{ +margin: 2em 0% 2em 0%; +font-size:1.2em; +line-height:1.72em; +} +.titlePage .byline .docAuthor +{ +font-size: 1.2em; +font-weight: bold; +} +.titlePage .figure +{ +margin: 2em 0% 2em 0%; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +} +.titlePage .docImprint +{ +margin: 4em 0% 0em 0%; +font-size: 1.2em; +line-height: 1.72em; +} +.titlePage .docImprint .docDate +{ +font-size: 1.2em; +font-weight: bold; +} +/* End Titlepage */ +.transcribernote +{ +background-color:#DDE; +border:black 1px dotted; +color:#000; +font-family:sans-serif; +font-size:80%; +margin:2em 5%; +padding:1em; +} +.advertisment +{ +background-color:#FFFEE0; +border:black 1px dotted; +color:#000; +margin:2em 5%; +padding:1em; +} +.correctiontable +{ +width: 75%; +} +.width20 +{ +width: 20%; +} +.width40 +{ +width: 40%; +} +.indextoc +{ +text-align: center; +} +.div0 +{ +padding-top: 5.6em; +} +.div1 +{ +padding-top: 4.8em; +} +.index +{ +font-size: 80%; +} +.div2 +{ +padding-top: 3.6em; +} +.div3, .div4, .div5 +{ +padding-top: 2.4em; +} +.footnotes .body, +.footnotes .div1 +{ +padding: 0; +} +.apparatusnote +{ +text-decoration: none; +} +table.alignedtext +{ +border-collapse: collapse; +} +table.alignedtext td +{ +vertical-align: top; +width: 50%; +} +table.alignedtext td.first +{ +border-width: 0 0.2px 0 0; +border-color: gray; +border-style: solid; +padding-right: 10px; +} +table.alignedtext td.second +{ +padding-left: 10px; +} +h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4 +{ +clear: both; +font-style: normal; +text-transform: none; +} +h3, .h3 +{ +font-size:1.2em; +line-height:1.2em; +} +h3.label +{ +font-size:1em; +line-height:1.2em; +margin-bottom:0; +} +h4, .h4 +{ +font-size:1em; +line-height:1.2em; +} +.alignleft +{ +text-align:left; +} +.alignright +{ +text-align:right; +} +.alignblock +{ +text-align:justify; +} +p.tb, hr.tb +{ +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +text-align: center; +} +p.argument, p.note, p.tocArgument +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +text-indent:0; +} +p.argument, p.tocArgument +{ +margin:1.58em 10%; +} +p.tocPart +{ +margin:1.58em 0%; +font-variant: small-caps; +} +p.tocChapter +{ +margin:1.58em 0%; +} +p.tocSection +{ +margin:0.7em 5%; +} +.opener, .address +{ +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +} +.addrline +{ +margin-top: 0; +margin-bottom: 0; +} +.dateline +{ +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +text-align: right; +} +.salute +{ +margin-top: 1.6em; +margin-left: 3.58em; +text-indent: -2em; +} +.signed +{ +margin-top: 1.6em; +margin-left: 3.58em; +text-indent: -2em; +} +.epigraph +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +width: 60%; +margin-left: auto; +} +.epigraph span.bibl +{ +display: block; +text-align: right; +} +.trailer +{ +clear: both; +padding-top: 2.4em; +padding-bottom: 1.6em; +} +.figure +{ +margin-left: auto; +margin-right: auto; +} +.floatLeft +{ +float:left; +margin:10px 10px 10px 0; +} +.floatRight +{ +float:right; +margin:10px 0 10px 10px; +} +p.figureHead +{ +font-size:100%; +text-align:center; +} +.figAnnotation +{ +font-size:80%; +position:relative; +margin: 0 auto; /* center this */ +} +.figTopLeft, .figBottomLeft +{ +float: left; +} +.figTop, .figBottom +{ +} +.figTopRight, .figBottomRight +{ +float: right; +} +.hangq +{ +text-indent: -0.35em; +} +.hangqq +{ +text-indent: -0.44em; +} +.hangqqq +{ +text-indent: -0.78em; +} +.figure p +{ +font-size:80%; +margin-top:0; +text-align:center; +} +img +{ +border-width:0; +} +p.smallprint,li.smallprint +{ +color:#666666; +font-size:80%; +} +span.parnum +{ +font-weight: bold; +} +.marginnote +{ +font-size:0.8em; +height:0; +left:1%; +line-height:1.2em; +position:absolute; +text-indent:0; +width:14%; +} +.pagenum +{ +display:inline; +font-size:70%; +font-style:normal; +margin:0; +padding:0; +position:absolute; +right:1%; +text-align:right; +} +a.noteref, a.pseudonoteref +{ +font-size: 80%; +text-decoration: none; +vertical-align: 0.25em; +} +.displayfootnote +{ +display: none; +} +div.footnotes +{ +font-size: 80%; +margin-top: 1em; +padding: 0; +} +hr.fnsep +{ +margin-left: 0; +margin-right: 0; +text-align: left; +width: 25%; +} +p.footnote +{ +margin-bottom: 0.5em; +margin-top: 0.5em; +} +p.footnote .label +{ +float:left; +width:2em; +height:12pt; +display:block; +} +/* Tables */ +tr, td, th +{ +vertical-align: top; +} +td.bottom +{ +vertical-align: bottom; +} +td.label, tr.label td +{ +font-weight: bold; +} +td.unit, tr.unit td +{ +font-style: italic; +} +td.sum +{ +padding-top: 2px; border-top: solid black 1px; +} +/* Poetry */ +.lgouter +{ +margin-left: auto; +margin-right: auto; +display:table; /* used to make the block shrink to the actual size */ +} +.lg +{ +text-align: left; +} +.lg h4, .lgouter h4 +{ +font-weight: normal; +} +.lg .linenum, .sp .linenum, .lgouter .linenum +{ +color:#777; +font-size:90%; +left: 16%; +margin:0; +position:absolute; +text-align:center; +text-indent:0; +top:auto; +width:1.75em; +} +p.line +{ +margin: 0 0% 0 0%; +} +span.hemistich /* invisible text to achieve visual effect of hemistich indentation. */ +{ +color: white; +} +.versenum +{ +font-weight:bold; +} +/* Drama */ +.speaker +{ +font-weight: bold; +margin-bottom: 0.4em; +} +.sp .line +{ +margin: 0 10%; +text-align: left; +} +/* End Drama */ +/* right aligned page number in table of contents */ +.tocPagenum, .flushright +{ +position: absolute; +right: 16%; +top: auto; +} +table.tocList +{ +width: 100%; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +border-width: 0; +border-collapse: collapse; +} +td.tocPageNum, td.tocDivNum +{ +text-align: right; +width: 10%; +border-width: 0; +} +td.tocDivNum +{ +padding-left: 0; +padding-right: 0.5em; +} +td.tocPageNum +{ +padding-left: 0.5em; +padding-right: 0; +} +td.tocDivTitle +{ +width: auto; +} +span.corr, span.gap +{ +border-bottom:1px dotted red; +} +span.abbr +{ +border-bottom:1px dotted gray; +} +span.measure +{ +border-bottom:1px dotted green; +} +/* Font Styles and Colors */ +.ex +{ +letter-spacing: 0.2em; +} +.sc +{ +font-variant: small-caps; +} +.uc +{ +text-transform: uppercase; +} +.tt +{ +font-family: monospace; +} +.underline +{ +text-decoration: underline; +} +/* overline is actually a bit too high; overtilde is approximated with overline */ +.overline, .overtilde +{ +text-decoration: overline; +} +.rm +{ +font-style: normal; +} +.red +{ +color: red; +} +/* End Font Styles and Colors */ +hr +{ +clear:both; +height:1px; +margin-left:auto; +margin-right:auto; +margin-top:1em; +text-align:center; +width:45%; +} +.aligncenter, div.figure +{ +text-align:center; +} +h1, h2 +{ +font-size:1.44em; +line-height:1.5em; +} +h1.label, h2.label +{ +font-size:1.2em; +line-height:1.2em; +margin-bottom:0; +} +h5, h6 +{ +font-size:1em; +font-style:italic; +line-height:1em; +} +p +{ +text-indent:0; +} +p.firstlinecaps:first-line +{ +text-transform: uppercase; +} +p.dropcap:first-letter +{ +float: left; +clear: left; +margin: 0em 0.05em 0 0; +padding: 0px; +line-height: 0.8em; +font-size: 420%; +vertical-align:super; +} +.lg +{ +padding: .5em 0% .5em 0%; +} +p.quote,div.blockquote, div.argument +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +margin:1.58em 5%; +} +.pagenum a, a.noteref:hover, a.hidden:hover, a.hidden +{ +text-decoration:none; +} +ul { list-style-type: none; } +.castlist, .castitem { list-style-type: none; } +/* External Links */ +.pglink, .catlink, .exlink +{ +background-repeat: no-repeat; +background-position: right center; +} +.pglink +{ +background-image: url(images/book.png); +padding-right: 18px; +} +.catlink +{ +background-image: url(images/card.png); +padding-right: 17px; +} +.exlink +{ +background-image: url(images/external.png); +padding-right: 13px; +} +.pglink:hover +{ +background-color: #DCFFDC; +} +.catlink:hover +{ +background-color: #FFFFDC; +} +.exlink:hover +{ +background-color: #FFDCDC; +} +body +{ +background: #FFFFFF; +font-family: "Times New Roman", Times, serif; +} +body, a.hidden +{ +color: black; +} +.titlePage +{ +color: #001FA4; +font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; +} +h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4 +{ +color: #001FA4; +font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; +} +p.byline +{ +font-style: italic; +margin-bottom: 2em; +} +.figureHead, .noteref, .pseudonoteref, .marginnote, p.legend, .versenum, .stage +{ +color: #001FA4; +} +.rightnote, .pagenum, .linenum, .pagenum a +{ +color: #AAAAAA; +} +a.hidden:hover, a.noteref:hover +{ +color: red; +} +p.dropcap:first-letter +{ +color: #001FA4; +font-weight: bold; +} +sub, sup +{ +line-height: 0; +} +.pagenum, .linenum +{ +speak: none; +} +</style> + +<style type="text/css"> +.xd19e84width +{ +width:518px; +} +.xd19e90 +{ +text-align:center; +} +.xd19e97width +{ +width:459px; +} +.xd19e212width +{ +width:503px; +} +.xd19e302width +{ +width:497px; +} +.xd19e399width +{ +width:501px; +} +.xd19e491width +{ +width:501px; +} +.xd19e598width +{ +width:506px; +} +.xd19e720width +{ +width:500px; +} +.xd19e852width +{ +width:501px; +} +.xd19e965width +{ +width:503px; +} +.xd19e1091width +{ +width:501px; +} +.xd19e1205width +{ +width:503px; +} +.xd19e1302width +{ +width:504px; +} +.xd19e1423width +{ +width:503px; +} +.xd19e1533width +{ +width:504px; +} +.xd19e1610width +{ +width:500px; +} +.xd19e1734width +{ +width:507px; +} +.xd19e1829width +{ +width:505px; +} +.xd19e1964width +{ +width:504px; +} +.xd19e2032width +{ +width:506px; +} +.xd19e2108width +{ +width:503px; +} +.xd19e2241width +{ +width:503px; +} +.xd19e2319width +{ +width:505px; +} +.xd19e2385width +{ +width:506px; +} +.xd19e2477width +{ +width:503px; +} +.xd19e2569width +{ +width:507px; +} +.xd19e2688width +{ +width:500px; +} +.xd19e2790width +{ +width:500px; +} +.xd19e2898width +{ +width:505px; +} +.xd19e2980width +{ +width:505px; +} +.xd19e3118width +{ +width:504px; +} +.xd19e3204width +{ +width:507px; +} +.xd19e3286width +{ +width:501px; +} +.xd19e3376width +{ +width:504px; +} +.xd19e3461width +{ +width:504px; +} +.xd19e3563width +{ +width:499px; +} +.xd19e3636width +{ +width:503px; +} +.xd19e3709width +{ +width:505px; +} +.xd19e3794width +{ +width:505px; +} +.xd19e3892width +{ +width:502px; +} +.xd19e4014width +{ +width:504px; +} +.xd19e4059width +{ +width:503px; +} +.xd19e4097width +{ +width:506px; +} +.xd19e4186width +{ +width:580px; +} +.xd19e4195width +{ +width:500px; +} +.xd19e4264width +{ +width:499px; +} +.xd19e4376width +{ +width:503px; +} +.xd19e4472width +{ +width:507px; +} +.xd19e4568width +{ +width:503px; +} +.xd19e4670width +{ +width:506px; +} +.xd19e4770width +{ +width:504px; +} +.xd19e4871width +{ +width:506px; +} +.xd19e5019width +{ +width:505px; +} +.xd19e5069width +{ +width:505px; +} +.xd19e5136width +{ +width:501px; +} +.xd19e5225width +{ +width:500px; +} +.xd19e5296width +{ +width:503px; +} +.xd19e5413width +{ +width:503px; +} +.xd19e5512width +{ +width:504px; +} +.xd19e5961width +{ +width:485px; +} +.xd19e6062width +{ +width:498px; +} +</style> +</head> +<body> + + +<pre> + +The Project Gutenberg EBook of Het Stoomhuis, by Jules Verne + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Het Stoomhuis + De Waanzinnige der Nerbudda + +Author: Jules Verne + +Release Date: December 31, 2011 [EBook #38449] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ASCII + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HET STOOMHUIS *** + + + + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ for Project +Gutenberg. + + + + + + +</pre> + +<div class="front"> +<div class="div1 cover"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure xd19e84width"><img src="images/front.jpg" alt= +"Oorspronkelijke voorkant." width="518" height="720"></div> +</div> +</div> +<div class="div1 frenchtitle"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divBody"> +<p class="first xd19e90">Het Stoomhuis.</p> +<p class="xd19e90">De Waanzinnige der Nerbudda.</p> +</div> +</div> +<div class="div1 titlepage"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure xd19e97width"><img src="images/titlepage.jpg" alt= +"Oorspronkelijke titelpagina." width="459" height="720"></div> +</div> +</div> +<div class="titlePage"> +<div class="docTitle"> +<div class="seriesTitle">Wonderreizen.</div> +</div> +<div class="byline"><span class="docAuthor">Jules Verne.</span></div> +<div class="docTitle"> +<div class="mainTitle">Het Stoomhuis.</div> +<div class="subTitle">De Waanzinnige der Nerbudda.</div> +<div class="subTitle">Gevolgd door</div> +<div class="subTitle">Dokter Ox.</div> +</div> +<div class="docImprint">Rotterdam.—Jac<sup>s</sup>. G. +Robbers.</div> +</div> +<div class="div1 imprint"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divBody"> +<p class="first xd19e90">Gedrukt bij G. J. Thieme te Arnhem. +<span class="pagenum">[<a id="pb1" href="#pb1" name= +"pb1">1</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div class="body"> +<div class="div0 story"> +<h2 class="main">Het Stoomhuis: De Waanzinnige der Nerbudda.</h2> +<div id="ch1" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">I.</h2> +<h2 class="main">De kraal.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De dood van dien ongelukkige had een levendigen indruk +op ons gemaakt, en vooral de wijze waarop hij had plaats gegrepen. Maar +de beet van de zweepslang, een der vergiftigste van het schiereiland, +is onverbiddelijk. Alweder een slachtoffer bij de duizenden, die +jaarlijks door deze geduchte dieren in Indië gemaakt +worden<a class="noteref" id="xd19e138src" href="#xd19e138" name= +"xd19e138src">1</a>.</p> +<p>Men heeft,—zeker uit kortswijl,—beweerd, dat er vroeger +op Martinique geen slangen waren, en dat de Engelschen ze er hadden +ingevoerd, toen zij het eiland aan Frankrijk moesten teruggeven. De +Franschen behoefden van deze soort van wraakneming geen gebruik te +maken, toen zij hunne overwinningen van Indië hebben overgegeven. +Het was onnoodig, en de natuur heeft zich in dit opzicht werkelijk +kwistig betoond.</p> +<p>Het lichaam van den Hindoe werd onder den invloed van het vergif +snel ontbonden, en men moest het dadelijk begraven. Zijne metgezellen +vervulden die treurige taak, en legden het in een kuil, die zoo diep +was, dat de roofdieren het niet konden opgraven.</p> +<p>Zoodra deze droevige plechtigheid was afgeloopen, noodigde Matthias +van Guitt ons uit hem naar de kraal te vergezellen, en deze +uitnoodiging werd gretig aangenomen.</p> +<p>Binnen een half uur hadden wij de vestiging van den leverancier +bereikt. Deze vestiging rechtvaardigde zeer goed den naam van +»kraal,” die meer bijzonder in gebruik was bij de +kolonisten van Zuidelijk-Afrika.</p> +<p>Het was een uitgestrekte open ruimte in het dichtst van het woud. +Matthias van Guitt had haar ingericht met een volkomen kennis van alles +wat tot het vak behoorde. Zij was aan de vier zijden omgeven door een +rij hooge palissaden, met een opening, die wijd genoeg was om toegang +tot de wagens te verleenen. In het midden bevond zich een lange hut van +boomstammen en planken, die aan al de <span class="pagenum">[<a id= +"pb2" href="#pb2" name="pb2">2</a>]</span>bewoners der kraal tot woning +diende. Zes kooien, in verschillende afdeelingen verdeeld, ieder op +vier wielen, waren rechthoekig gesteld aan het linker uiteinde der +omheinde ruimte. Het gebrul in die wagens verried dat er zich gasten in +bevonden. Rechts was een dozijn buffels, gevoed door de vette weiden op +de helling der bergen, in de open lucht afgeperkt. Dit was de gewone +bespanning der rollende menagerie. Zes voerlui, die de wagens moesten +besturen, tien Hindoes, speciaal geoefend in de jacht op wilde dieren, +voltooiden het personeel der kraal.</p> +<p>De voerlui waren slechts gehuurd, zoolang als de campagne duurde. +Het was hun taak de wagens naar de wildstreken te brengen, en ze +vervolgens terug te geleiden naar het naaste station van den spoorweg. +Daar werden dan de karren op rolwagens geplaatst, en konden zij over +Allahabad of Bombay, Calcutta bereiken.</p> +<p>De jagers, van het ras der Hindoes, behoorden tot de kategorie van +lieden van het vak, »chikaris” genaamd. Zij moeten de +sporen der wilde dieren opzoeken, ze opjagen en ze vangen.</p> +<p>Zoodanig was het personeel der kraal en op deze wijze woonden +Matthias van Guitt en zijne lieden er reeds sedert eenige maanden. Zij +waren er blootgesteld, niet alleen aan de aanvallen der wilde beesten, +maar ook aan de koortsen, die in het bijzonder Tarryani bezoeken. De +vochtigheid der nachten, de noodlottige uitwasemingen van den bodem, de +vochtige warmte onder het dichte geboomte, dat slechts onvolkomen door +de zonnewarmte doordrongen wordt, dit alles maakt van de onderste +streek der Himalaya een ongezond oord.</p> +<p>En toch waren de leverancier en zijne Hindoes zoo goed +geacclimatiseerd in deze streek, dat zij evenmin door de +»malaria” werden aangedaan als de tijgers of andere gewone +bezoekers van Tarryani. Doch wij voor ons zouden niet ongestraft +eenigen tijd in de kraal hebben kunnen verblijven, en dat was ook het +plan niet van kapitein Hod. Eenige nachten slechts zouden wij op de +loer liggen en den overigen tijd doorbrengen in het Stoomhuis, in die +hoogere streken, die de uitwasemingen der vlakte niet kunnen +bereiken.</p> +<p>Wij waren dus in het kampement van Matthias van Guitt aangekomen. De +deur werd geopend om er ons toegang in te verleenen.</p> +<p>Matthias van Guitt scheen bijzonder door ons bezoek vereerd te +zijn.</p> +<p>»En nu, mijne heeren, wensch ik u welkom in mijn kraal. De +inrichting beantwoordt aan al de vereischten van mijn vak. Werkelijk is +het slechts een groote hut, wat de jagers op het schiereiland een +»houddi” noemen.<span class="corr" id="xd19e168" title= +"Niet in bron">”</span></p> +<p>Zoo sprekende had de leverancier de deuren van de hut voor ons +geopend, die door hem en zijne lieden gemeenschappelijk bewoond werd. +Het was er alles behalve weelderig ingericht. Een eerste kamer voor den +meester, een tweede voor de chikaris, een <span class="pagenum">[<a id= +"pb3" href="#pb3" name="pb3">3</a>]</span>derde voor de voerlieden, en +in elke kamer geen ander meubel dan een veldbed; een vierde grootere +zaal, die tegelijk voor keuken en eetzaal diende. De woning van +Matthias van Guitt verkeerde nog, zooals men ziet, in zeer primitieven +toestand en verdiende met recht de benaming van houddi.</p> +<p>Na de woning van »de tweehandigen, tot de eerste groep der +zoogdieren behoorende,” bezocht te hebben, werden we uitgenoodigd +de woning der viervoetige dieren nog iets nader in oogenschouw te +nemen.</p> +<p>Dit was het merkwaardigste gedeelte van de geheele kraal. Het deed +eerder denken aan de inrichting eener reizende menagerie dan aan de +gerieflijke schikking van een zoölogischen tuin. Er ontbrak +inderdaad niets aan, dan het in waterverf geschilderd doek, boven een +kermistooneel opgehangen, en met harde kleuren een dierentemmer +voorstellende in een vleeschkleurig tricot en fluweelen jasje, te +midden van een woest opspringenden troep wilde beesten, die met +bebloeden muil, de klauwen uitsteken en zich krommen onder de zweep van +een Bidel of een Pezon! Ongelukkig bevond zich daar geen publiek om de +loge te bestormen.</p> +<p>Eenige schreden van daar bevonden zich de tamme buffels. Zij namen +rechts een gedeelte ter zijde van de kraal in, alwaar men hun dagelijks +hun rantsoen versch gras bracht. Onmogelijk kon men deze dieren in de +naburige weiden laten rondzwerven<span class="corr" id="xd19e181" +title="Niet in bron">.</span> Zooals Matthias van Guitt het in +sierlijke bewoordingen uitdrukte: »de gewoonte om de dieren vrij +te laten weiden, zooals dit in het Vereenigd-Koninkrijk geschiedt, is +onbestaanbaar met de gevaren, die de wouden der Himalaya +opleveren.”</p> +<p>De eigenlijke menagerie bestond uit zes kooien, die op vier wielen +stonden. Elke kooi, van voren met traliewerk voorzien, was in drie +afdeelingen verdeeld. Door middel van deuren, of liever schotten, die +van onderen naar boven konden bewogen worden, kon men de dieren, naar +gelang de behoefte van den dienst het medebracht, van de eene afdeeling +in de andere drijven. Die kooien bevatten toen zeven tijgers, twee +leeuwen, drie panters en twee luipaarden.</p> +<p>Matthias van Guitt deelde ons mede, dat zijn voorraad eerst dan +gereed zou zijn, als hij nog twee luipaarden, drie tijgers en een leeuw +gevangen had. Dan eerst zou hij het kampement verlaten, het dichtstbij +zijnde station van den spoorweg bereiken en de richting naar Bombay +inslaan.</p> +<p>De wilde dieren, die men gemakkelijk in hunne hokken kon gadeslaan, +waren prachtig, doch bijzonder woest. Zij waren nog te kort geleden +gevangen om reeds aan hun toestand van opsluiting gewoon te zijn. Dit +merkte men aan hun ontzettend gebrul, aan hun onophoudelijke heen en +weer beweging van het eene tusschenschot naar het ander, aan de +geweldige slagen, die zij met de pooten <span class="pagenum">[<a id= +"pb4" href="#pb4" name="pb4">4</a>]</span>tusschen de op vele plaatsen +verbroken traliën den toeschouwers trachtten toe te brengen.</p> +<p>Toen wij voor de kooien kwamen, verdubbelde dit geweld nog, zonder +dat Matthias er zich iets om scheen te bekreunen.</p> +<p>»Arme dieren!” zei kapitein Hod.</p> +<p>»Arme dieren!” herhaalde Fox.</p> +<p>»Gelooft u dan dat ze meer te beklagen zijn, dan zij die ge +doodt?” vroeg de leverancier op tamelijk drogen toon.</p> +<p>»Minder te beklagen dan te berispen.... dat ze zich hebben +laten vangen!” antwoordde kapitein Hod.</p> +<p>Indien het waar is wat men beweert, dat de roofdieren in landen als +in Afrika, waar de herkauwers, die hun tot voedsel strekken, zeldzaam +zijn, somtijds lang moeten vasten, zoo is dit niet hetzelfde in de +gansche streek van Tarryani. Daar toch zijn bizons, buffels, zebus, +wilde zwijnen, antilopen in overvloed voorhanden, waarop leeuwen, +tijgers en panters onophoudelijk jacht maken. Daarenboven bieden hun de +geiten, de schapen, om niet te spreken van de +»raiöts,” die ze hoeden, een gemakkelijke en zekere +prooi aan. Zij kunnen dus in de bosschen der Himalaya gemakkelijk hun +honger voldoen. Daarom ook is hunne wreedheid, die hen nooit verlaat, +niet te verontschuldigen.</p> +<p>Het was voornamelijk met het vleesch van den bizon en den zebu +waarmede de leverancier de gasten zijner menagerie voedde en de zorg +hen op zekere dagen te proviandeeren was aan de chikaris +opgedragen.</p> +<p>Men stelle zich niet voor, dat deze jacht zonder gevaren zoude zijn. +Het tegendeel is waar. Zelfs voor den tijger is de wilde buffel een +geducht dier, vooral als hij gewond is. Vele jagers hebben hem met de +horens den boom zien ontwortelen, waarop hij een schuilplaats gezocht +had. Ongetwijfeld beweert men wel, dat het oog van den herkauwer +inderdaad een vergrootende lens is, dat de grootte der voorwerpen zich +in zijne oogen verdriedubbelt en dat de mensch, met dat reusachtige +voorkomen, hem vrees inboezemt. Eveneens beweert men, dat de vertikale +stand van het menschelijk wezen, als hij loopt, de wilde dieren +verschrikt en het daarom beter is ze overeind te trotseeren dan +neergehurkt of in liggende houding.</p> +<p>Ik weet niet in hoever deze bijzonderheden waarheid bevatten, maar +zeker is het, dat de mensch, zelfs al richt hij zich in zijne gansche +lengte op, niet de minste uitwerking op den wilden buffel maakt en dat, +bijaldien hij ongewapend is of zijn wapen hem begeeft, hij zoo goed als +verloren is.</p> +<div class="figure xd19e212width"><img src="images/p005.jpg" alt= +"In het dichtst van het woud. Blz. 1." width="503" height="720"> +<p class="figureHead">In het dichtst van het woud. Blz. 1.</p> +</div> +<p>Hetzelfde kan gezegd worden van den Indischen bizon of bultos, met +den korten en vierkanten kop, de ranke, aan de basis afgeplatte horens, +den bultigen rug,—die zijne verwantschap toont met zijn +Amerikaanschen stamgenoot,—met de van den hoef tot <span class= +"pagenum">[<a id="pb5" href="#pb5" name="pb5">5</a>]</span>aan de knie +toe witte pooten en die van den wortel van den staart tot aan de punt +der snuit menigmaal vier ellen meet. Ook hij, al is hij misschien +minder woest, wordt, bij troepen in het hooge gras <span class= +"pagenum">[<a id="pb6" href="#pb6" name="pb6">6</a>]</span>der vlakte +weidende, vreeselijk voor iederen reiziger, die hem onvoorzichtig +aanvalt.</p> +<p>Dit waren dus de herkauwers die meer bijzonder bestemd waren de +roofdieren van de menagerie van Guitt te voeden. Ook trachtten de +chikaris, teneinde zich zekerder meester van hen te maken, ze bij +voorkeur in vallen te vangen, waaruit zij ze dood of bijna dood te +voorschijn haalden.</p> +<p>Overigens gaf de leverancier, als een man die zijn vak verstond, +zijnen gasten slechts spaarzaam te eten. Eens per dag, te twaalf uur, +werd hun vier of vijf pond vleesch uitgedeeld en niets meer. En +zelfs,—het was toch zeker niet om den Zondag?—liet hij ze +van Zaterdag tot Maandag vasten. Een hongerige Zondag voor de arme +dieren! Als zij dan ook na acht en veertig uren hun bescheiden aandeel +ontvingen, was het een moeielijk in te houden woede, een ontzettend +gehuil, gepaard met geduchte sprongen, die de rollende kooien heen en +weer schudden en deden vreezen dat ze totaal vernield zouden +worden.</p> +<p>Jawel, arme dieren! is men geneigd met kapitein Hod te herhalen. +Doch Matthias van Guitt handelde zoo niet zonder reden. Deze onthouding +in hun toestand van opsluiting bespaarde zijnen wilden dieren allerlei +huidaandoeningen en verhoogde den prijs op de markten van Europa.</p> +<p>Men kan zich intusschen gemakkelijk voorstellen, dat, terwijl +Matthias van Guitt ons zijne verzameling vertoonde, meer als +natuurkundige dan als dierenvertooner, hij zijn mond geen oogenblik +stil hield. Integendeel. Hij sprak, hij vertelde, hij schilderde, en, +daar de roofdieren van Tarryani het voornaamste onderwerp zijner +wijdloopige redeneeringen uitmaakten, hoorden wij hem niet zonder +belangstelling aan. Wij zouden de kraal dan ook niet verlaten, dan +nadat ons de diepste geheimen van de zoölogie der Himalaya +ontsluierd waren.</p> +<p>»Maar, mijnheer van Guitt,” zeide Banks, »hoe is +het gesteld met de voordeelen van het vak, staan ze in verhouding tot +de gevaren?”</p> +<p>»Mijnheer,” antwoordde de leverancier, »de +voordeelen waren vroeger zeer aanzienlijk. Evenwel ben ik verplicht te +erkennen, dat de wilde dieren in daling verkeeren. U kunt er zelf over +oordeelen door de marktprijzen van de laatste koersnoteering. Onze +voornaamste markt is de zoölogische tuin van Antwerpen. Gevogelte, +slangvormige dieren, exemplaren van de familie der apen en hagedissen, +vertegenwoordigers van de roofdieren der twee werelden, daarheen +verzend ik gewoonlijk de opbrengst onzer avontuurlijke drijfjachten in +de wouden van het schiereiland. Hoe het zij, de smaak van het publiek +schijnt zich te wijzigen en de verkoopsprijzen zullen weldra minder +bedragen dan de inkoopsprijzen! Zoo werd onlangs een +mannetjes-struisvogel verkocht voor slechts elf <span class= +"pagenum">[<a id="pb7" href="#pb7" name="pb7">7</a>]</span>honderd +franken en het wijfje voor slechts achthonderd. Een zwarte panter heeft +slechts tegen zestien honderd franken een kooper gevonden, een tijgerin +van Java tegen twee duizend vierhonderd, en een familie van +leeuwen,—de vader, de moeder, een oom, twee veelbelovende jonge +leeuwtjes,—tegen zeven duizend franken te zamen!”</p> +<p>»Dat is waarlijk voor niets!” antwoordde Banks.</p> +<p>»Wat de proboscidea betreft....” hernam Matthias van +Guitt.</p> +<p>»Proboscidea?” zei kapitein Hod.</p> +<p>»We geven dien wetenschappelijken naam aan de dikhuiden, die +door de natuur met een snuit voorzien zijn.”</p> +<p>»De olifanten dus!”</p> +<p>»Ja, olifanten, sedert het quaternaire tijdperk, mastodonten +in de voorhistorische tijden....”</p> +<p>»Ik dank u,” antwoordde kapitein Hod.</p> +<p>»Wat dus de proboscidea aangaat,” hernam Matthias van +Guitt, »men moet de vangst van die dieren opgeven, of men zou ze +alleen moeten vangen om hunne slagtanden, want het verbruik van het +ivoor is niet verminderd. Maar, sedert dramatische schrijvers, teneinde +raad, verzonnen hebben ze in hunne stukken op te voeren, voeren de +impressario’s ze van stad tot stad en dezelfde olifant, het land +met den reizenden troep afloopende, voldoet aan de nieuwsgierigheid van +een geheel land. De olifanten zijn dan ook minder gezocht dan +vroeger.”</p> +<p>»Maar,” vroeg ik, »levert u dan alleen aan de +Europeesche menagerieën die exemplaren van de Hindoesche +dierenwereld?”</p> +<p>»U zult me toestaan,” antwoordde Matthias van Guitt, +»dat ik me ten dezen opzichte, mijnheer, veroorloof, zonder +nieuwsgierig te zijn, u een eenvoudige vraag te doen.”</p> +<p><a id="xd19e259" name="xd19e259"></a>Ik boog ten teeken van +toestemming.<a id="xd19e261" name="xd19e261"></a></p> +<p>»Ge zijt Franschman, mijnheer,” hernam de leverancier. +»Dat merkt men niet alleen aan uw accent, maar ook aan uw type, +dat een aangenaam mengsel is van het gallo-romeinsche en het keltische +ras. Als Franschman nu zult ge weinig neiging hebben tot het doen van +verre reizen en ongetwijfeld hebt ge een reis om de wereld niet +gemaakt?”</p> +<p>Hier maakte Matthias van Guitt het gebaar van een der groote cirkels +van den aardbol.</p> +<p>»Ik heb dat genoegen nog niet gehad!” antwoordde ik.</p> +<p>»Ik moet u dus vragen, mijnheer,” hernam de leverancier, +»niet of ge naar de Indiën gegaan zijt, want ge zijt er, +maar of ge het Indisch schiereiland in den grond kent?”</p> +<p>»Nog onvolkomen,” antwoordde ik. »’k Heb +Bombay, Calcutta, Bénarès, Allahabad, de vallei van den +Ganges reeds bezocht. ’k Heb hunne monumenten gezien en +bewonderd, ’k heb....”</p> +<p>»Welnu! wat geeft dat, mijnheer, wat geeft dat!” +antwoordde <span class="pagenum">[<a id="pb8" href="#pb8" name= +"pb8">8</a>]</span>Matthias van Guitt, het hoofd afwendende, terwijl +zijn hand, in koortsachtige beweging, de grootste minachting +uitdrukte.</p> +<p>Daarna gaf hij een levendige en aanschouwelijke voorstelling van +hetgeen in zijne herinnering opkwam en stroomden de woorden over zijne +lippen.</p> +<p>»Ja, wat geeft het als ge de menagerieën niet bezocht +hebt van die machtige rajahs, die de vereering bewaard hebben der +prachtige dieren waarop het heilige grondgebied van Indië met +recht trotsch mag zijn! Neem dan, mijnheer, den staf van den toerist +weder op! Ga in Guicowar den koning van Baroda hulde bewijzen! Zie +zijne menagerieën, die aan mij de meesten hunner gasten, leeuwen +van <span class="corr" id="xd19e282" title= +"Bron: Kattyvar">Kattyawar</span>, beren, panters, tchitas, losschen, +tijgers, verschuldigd zijn! Woon de viering bij van het huwelijk zijner +zestig duizend duiven, dat elk jaar met de grootste staatsie word +ingezegend<span class="corr" id="xd19e285" title= +"Niet in bron">.</span> Bewonder zijne <span class="corr" id="xd19e288" +title="Bron: vijf honderd">vijfhonderd</span> »boulbouls”, +nachtegalen van het schiereiland, wier opvoeding men behartigt alsof ze +de erfgenamen van den troon waren! Aanschouw die olifanten, waarvan +een, belast met de betrekking van beul, de taak is opgedragen het hoofd +van den veroordeelde op het blok te verpletteren! Begeef u vervolgens +naar het verblijf van den rajah van Maïssour, den rijksten +souverein van Azië! Treed het paleis binnen waar de rhinocerossen, +de olifanten, de tijgers en al de wilde beesten van hoogen rang, die +tot de dierenaristocratie van Indië behooren, bij honderden geteld +worden! En wanneer gij dat alles zult gezien hebben, mijnheer, zult ge +niet meer van onwetendheid kunnen beschuldigd worden ten opzichte van +de wonderen van dat onvergelijkelijke land!”</p> +<p>Ik had slechts te buigen voor de opmerkingen van Matthias van Guitt. +De hartstochtelijke wijze waarop hij de zaken voordroeg, liet niet toe +ze rijpelijk te bespreken.</p> +<p>Evenwel ondervroeg kapitein Hod hem meer rechtstreeks omtrent de +bijzondere fauna van deze streek van Tarryani.</p> +<p>»Eenige inlichtingen, als ’t u blieft,” vroeg hij +hem, »betreffende de roofdieren, die ik in dit gedeelte van +Indië ben komen opzoeken. Hoewel ik slechts een jager ben, zal ik +u niet in de wielen rijden, mijnheer van Guitt en zelfs wil ik u gaarne +de hand reiken als ik u kan helpen om de tijgers te vangen, die nog aan +uwe verzameling ontbreken. Maar, is eenmaal uw menagerie voltallig, dan +zult ge ’t mij niet euvel duiden dat ik me voor mijn persoonlijk +genoegen aan de vernieling dezer dieren wijd!”</p> +<p>Matthias van Guitt nam de houding aan van iemand, die zich getroost +te ondergaan wat hij anders afkeurt, maar niet kan beletten. Hij stemde +overigens toe, dat Tarryani een aanzienlijk aantal boosaardige dieren +bevatte, die gewoonlijk weinig gevraagd worden op de markten van Europa +en waarvan de uitroeiïng hem geoorloofd toescheen. <span class= +"pagenum">[<a id="pb9" href="#pb9" name="pb9">9</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e302width"><img src="images/p009.jpg" alt= +"»Het klimt in de boomen.” Blz. 10." width="497" height= +"720"> +<p class="figureHead">»Het klimt in de boomen.” Blz. +10<span class="corr" id="xd19e305" title="Niet in bron">.</span></p> +</div> +<p>»Dood de wilde zwijnen, ’k heb er vrede mee,” +antwoordde hij. »Hoewel deze zwijnen, van de orde der +dikhuidigen, geen vleeschetende dieren zijn....” <span class= +"pagenum">[<a id="pb10" href="#pb10" name="pb10">10</a>]</span></p> +<p>»Vleeschetende dieren?” zei kapitein Hod.</p> +<p>»’k Meen daarmee dat zij plantetende dieren zijn; ze +zijn zoo woest, dat zij de jagers, die de stoutmoedigheid hebben ze aan +te vallen, aan het grootste gevaar blootstellen!”</p> +<p>»En de wolven?”</p> +<p>De wolven zijn talrijk door het gansche schiereiland verspreid en +zeer te duchten, als ze in troepen op een eenzame landhoeve losstormen. +Die dieren gelijken op den vaalrooden wolf van Polen en ze zijn mij +evenveel waard als de jakhalzen of de wilde honden. Ik ontken trouwens +de verwoestingen niet, die ze aanrichten, maar, daar ze geen waarde +hebben en niet waard zijn onder de hoogere klassen der zoogdieren te +worden opgenomen, laat ik u die ook, kapitein Hod.”</p> +<p>»En de beren?” vroeg ik.</p> +<p>»De beren hebben veel goeds, mijnheer,” antwoordde de +leverancier, toestemmend met het hoofd knikkende. »Al mogen de +Indische beren niet zoo gretig gezocht zijn als hunne stamgenooten +onder andere hemelstreken, zoo bezitten zij toch een zekere +handelswaarde, die hen aan de welwillende aandacht der kenners +aanbeveelt. De smaak kan verschillen tusschen de twee typen uit de +valleien van Cashmir en de heuvels van Raymahal. Doch, uitgenomen +misschien in het tijdperk van overwintering, zijn deze dieren +genoegzaam onschadelijk en kunnen zij het jagersinstinct van een echten +jager, zooals kapitein Hod mij toeschijnt, niet in verzoeking +brengen.”</p> +<p>De kapitein boog met een veelbeteekend air, te kennen gevende, dat +hij met of zonder toestemming van Matthias van Guitt, zelf in die +bijzondere quaesties zou beslissen.</p> +<p>»Daarbij komt,” voegde de leverancier er bij, »dat +ook deze beren plantetende dieren zijn en niets dan kruiden eten en dus +niets gemeen hebben met de woeste soorten, waarop het schiereiland met +recht roem draagt.”</p> +<p>»Rekent ge het luipaard onder deze wilde dieren<span class= +"corr" id="xd19e330" title="Bron: ,">?</span>” vroeg kapitein +Hod.</p> +<p>»Ongetwijfeld, mijnheer. Dit tot het kattengeslacht behoorende +dier is vlug, stoutmoedig, klimt in de boomen en is daardoor somtijds +geduchter dan de tijger....”</p> +<p>»Kom!” zei kapitein Hod.</p> +<p>»Mijnheer,” antwoordde Matthias van Guitt op drogen +toon, »als een jager niet meer verzekerd is een schuilplaats in +de boomen te vinden, dan scheelt het niet veel of hij wordt op zijn +beurt gejaagd!”</p> +<p>»En de panter?” vroeg kapitein Hod, die een einde aan +dit gesprek wilde maken.</p> +<p>»Prachtig, de panter,” antwoordde Matthias van Guitt, +»en u <span class="pagenum">[<a id="pb11" href="#pb11" name= +"pb11">11</a>]</span>kunt u overtuigen, mijne heeren, dat ik er +heerlijke exemplaren van heb! Verwonderlijke dieren, die door een +zonderlinge tegenstrijdigheid, een antilogie, om een minder gewoon +woord te gebruiken, voor de jacht kunnen afgericht worden! Ja, mijne +heeren, vooral in Guicowar oefenen de rajahs de panters in deze edele +lichaamsoefening! Men vervoert ze in een palankijn, de kop in een kap +gehuld als een giervalk of een krem! ’t Zijn echte valken met +vier pooten! Zoodra de jagers in de verte een kudde antilopen zien, +wordt den panter de kap afgenomen en werpt hij zich op de vreesachtige +dieren, wier vlugge beenen ze niet aan hunne vreeselijke klauwen kunnen +onttrekken. Ja, ja, mijnheer de kapitein, ge zult panters in Tarryani +vinden! Ge zult er meer vinden, dan u misschien lief is, maar ’k +voeg er de christelijke waarschuwing bij, dat die niet tam gemaakt +zijn!”</p> +<p>»’k Hoop het van harte,” antwoordde kapitein +Hod.</p> +<p>»Evenmin als de leeuwen, trouwens,” voegde de +leverancier er bij, die dit antwoord niet goed kon verkroppen.</p> +<p>»De leeuwen!” zei kapitein Hod. »Wees zoo goed en +vertel ons eens wat van de leeuwen!”</p> +<p>»Welnu mijnheer,<span class="corr" id="xd19e354" title= +"Niet in bron">”</span> hernam Matthias van Guitt, +»’k beschouw die gewaande koningen van het dierenrijk als +beneden hunne stamgenooten van het oude Lybië. Hier dragen de +mannetjes de manen niet, die de trots uitmaken van den Afrikaanschen +leeuw en ’t zijn, naar ’t mij voorkomt, slechts jammerlijk +geschoren Samsons! Ze zijn trouwens bijna geheel uit +Centraal-Indië verdwenen om een schuilplaats te zoeken in +Kattyawar, de woestijn van Theil, en in Tarryani. Deze ontaarde dieren, +nu als kluizenaars levende, kunnen in den omgang met hunne gelijken, de +oude geestkracht niet terug erlangen. Ik plaats ze dan ook niet op den +eersten rang onder de viervoetige dieren, want, dat verzeker ik u, +mijne heeren, den leeuw kan men ontsnappen, maar den tijger, +nooit!”</p> +<p>»O! die tijgers!” riep kapitein Hod uit.</p> +<p>»Ja! die tijgers!” herhaalde Fox.</p> +<p>»Den tijger de kroon,” antwoordde Matthias van Guitt, +zich opwindende. »Men spreekt van den koningstijger en niet van +den koningsleeuw, en dat is juist. Indië hoort hem geheel toe en +gaat in hem op! Is hij niet de eerste bewoner van den bodem geweest? +Heeft hij het recht niet, niet alleen de vertegenwoordigers van het +Anglo-Saksische ras, maar ook de zonen van het zonneras als veroveraars +te beschouwen? Is hij het echte kind niet van het heilige land der +Argavarta? Ook ziet men die prachtige dieren over de gansche +oppervlakte van het schiereiland verspreid en hebben zij geen enkel +distrikt hunner voorvaderen verlaten, van kaap Comorin af tot de +Himalaya-keten toe!”</p> +<p>En, nadat Matthias van Guitt met zijn arm in de richting van +<span class="pagenum">[<a id="pb12" href="#pb12" name= +"pb12">12</a>]</span>het Zuiden een vooruitstekend voorgebergte had +beschreven, wendde hij hem naar het noorden om een heele reeks bergen +af te teekenen.</p> +<p>»In den Sonderbund,” hernam hij, »zijn zij thuis! +Daar heerschen zij als meesters, en wee hem die hun dit grondgebied zou +willen betwisten! In de Nilgheries zwerven ze in menigte rond, als +wilde katten,</p> +<div class="blockquote"> +<p lang="la" class="first">»Si parva licet componere +magnis!”<a class="noteref" id="xd19e372src" href="#xd19e372" +name="xd19e372src">2</a></p> +</div> +<p>»Ge zult daarom licht begrijpen, waarom deze prachtige, tot +het kattengeslacht behoorende dieren op al de markten van Europa zoo +sterk gevraagd zijn en den trots uitmaken der dierentemmers. Wat is het +voorwerp der grootste belangstelling in de openbare of bijzondere +menagerieën? De tijger! Wanneer siddert ge voor het leven van den +dierentemmer? Als hij in het hok van den tijger treedt? Welk dier +betalen de rajahs zijn gewicht aan goud voor de versiering hunner +koninklijke tuinen? De tijger! Welk dier wordt het duurste betaald op +de beurzen van Londen, Antwerpen en Hamburg? De tijger! Bij welke +jachten onderscheiden zich de Indische jagers, officieren van het +koninklijke leger of die van de inlandsche armée? Bij de +tijgerjachten! Weet ge, mijne heeren, welk genot de vorsten van het +onafhankelijk Indië hunnen gasten verschaffen? Men voert een +koninklijken tijger in een hok aan. Het hok wordt geplaatst te midden +van een uitgestrekte vlakte. De rajah, zijne genoodigden, zijne +officieren, zijne wachters, zijn gewapend met lansen, revolvers en +karabijnen en berijden meestal vurige solidungula<a class="noteref" id= +"xd19e379src" href="#xd19e379" name="xd19e379src">3</a>.”</p> +<p>»Solidungula?” zei kapitein Hod.</p> +<p>»Hunne paarden, als ge de voorkeur geeft aan dit wel wat +alledaagsche woord. Doch deze solidungula, verschrikt door de nabijheid +van den tijger, den eigenaardigen reuk dien het dier afgeeft, zijne +vurige oogen, steigeren, en de berijders hebben al hun behendigheid +noodig om ze te bedwingen. Plotseling wordt de deur van het hok +geopend. Het monster springt te voorschijn, hij vliegt, hij werpt zich +op de hier en daar verspreide groepen, hij offert een menigte +slachtoffers aan zijn woede op. Moge het hem een enkele maal gelukken +door den kring van ijzer en vuur, die hem omvat, heen te breken, +meestal bezwijkt hij, een tegen honderd! Maar zijn dood is althans +roemrijk en is vooruit gewroken!”</p> +<p>»Bravo! mijnheer Matthias van Guitt,” riep kapitein Hod +uit, die op zijn beurt vuurvatte! »Ja, dat moet een prachtig +schouwspel zijn. Ja! de tijger is de koning der dieren!”</p> +<p>»Een koningschap dat de omwentelingen tart!” voegde de +leverancier er bij.</p> +<p>»En gij moogt er gevangen hebben, mijnheer van +Guitt<span class="corr" id="xd19e393" title= +"Bron: ”,">,”</span> antwoordde <span class= +"pagenum">[<a id="pb13" href="#pb13" name="pb13">13</a>]</span>kapitein +Hod, »ik heb er gedood en ’k hoop Tarryani niet te +verlaten, voordat de vijftigste onder mijne schoten gevallen +is!”</p> +<div class="figure xd19e399width"><img src="images/p013.jpg" alt= +"Eenige bergbewoners kwamen ons een bezoek brengen. Blz. 15." width= +"501" height="720"> +<p class="figureHead">Eenige bergbewoners kwamen ons een bezoek +brengen. Blz. 15.</p> +</div> +<p><span class="pagenum">[<a id="pb14" href="#pb14" name= +"pb14">14</a>]</span></p> +<p>»Kapitein,” zei de leverancier, de wenkbrauwen +fronsende, »’k heb u de wilde zwijnen, de wolven, de beren, +de buffels gelaten! Is dat dan nog niet genoeg om uw jagerswoede te +koelen?”</p> +<p>Ik merkte, dat onze vriend Hod zich met evenveel vuur als Matthias +van Guitt over die netelige vraag ging uitlaten.</p> +<p>Had de een meer tijgers gevangen dan de andere er gedood had, welk +een stof ter bespreking! Was het beter ze te vangen dan ze om te +brengen? Wie zou deze quaestie beslissen!</p> +<p>Beiden, de kapitein en de leverancier, begonnen reeds driftige +woorden met elkander te wisselen, en zelfs tegelijk te spreken zonder +elkander meer te begrijpen.</p> +<p>Banks kwam nu tusschenbeiden.</p> +<p>»De tijgers,” zeide hij, »zijn de koningen der +schepping, dat is zeker, mijne heeren, maar ’k ben zoo vrij er +bij te voegen dat het zeer gevaarlijke koningen voor hunne onderdanen +zijn. In 1862 als ik me niet bedrieg, hebben deze lieve diertjes al de +telegrafisten op het eiland Sangor verslonden. Men verhaalt ook van een +tijgerin, die in drie jaren niet minder dan honderdachttien +slachtoffers gemaakt heeft, en van een ander, die in hetzelfde +tijdsverloop honderdzevenentwintig personen heeft omgebracht. Dat is te +veel, zelfs voor koninginnen! Ja zelfs zijn sedert de ontwapening der +Sipayers, in een tijdvak van drie jaren, twaalfduizend vijfhonderd +vierenvijftig individus onder den aanval van tijgers +bezweken.”</p> +<p>»Maar, mijnheer,” antwoordde Matthias van Guitt, +»u schijnt te vergeten, dat deze dieren omophagen +zijn.”</p> +<p>»Omophagen?” zei kapitein Hod.</p> +<p>»Ja eters van rauw vleesch, en zelfs beweren de Hindoes dat, +zoo zij eens menschenvleesch geproefd hebben, ze geen ander vleesch +meer willen!”</p> +<p>»Welnu, mijnheer?...” zei Banks.</p> +<p>»Welnu, mijnheer?” antwoordde glimlachend Matthias van +Guitt, »het is hun aard! ... Zij moeten immers eten!”</p> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id= +"xd19e138" href="#xd19e138src" name="xd19e138">1</a></span> In 1877 +zijn 1677 menschelijke wezens door den beet van slangen omgekomen. Uit +de door het gouvernement betaalde premieën voor de uitroeiing +dezer kruipende dieren blijkt, dat er in datzelfde jaar 127,295 gedood +zijn.</p> +<p class="footnote" lang="nl-1900"><span class="label"><a class= +"noteref" id="xd19e372" href="#xd19e372src" name= +"xd19e372">2</a></span> Als het kleine met het groote mag vergeleken +worden<span class="corr" id="xd19e374" title= +"Niet in bron">.</span></p> +<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id= +"xd19e379" href="#xd19e379src" name="xd19e379">3</a></span> +Eenhoevigen.</p> +</div> +</div> +<div id="ch2" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">II.</h2> +<h2 class="main">Een koningin van Tarryani.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Deze opmerking van den leverancier eindigde ons bezoek +aan de kraal. Het was tijd om het Stoomhuis weder op te zoeken.</p> +<p>Om de waarheid te zeggen, scheidden kapitein Hod en Matthias +<span class="pagenum">[<a id="pb15" href="#pb15" name= +"pb15">15</a>]</span>van Guitt niet als de twee beste vrienden van de +wereld. De een toch wilde de roofdieren van Tarryani ombrengen, terwijl +de ander ze wilde vangen en evenwel waren er genoeg om beiden tevreden +te stellen.</p> +<p>Men kwam niettemin overeen, dat de bewoners van de kraal en het +sanitarium elkander druk zouden bezoeken. Men zou elkander waarschuwen +als er een mooie slag te slaan was. De chikaris van Matthias van Guitt, +goed op de hoogte van deze soort van tochten, bekend met de omwegen en +schuilhoeken van Tarryani, konden kapitein Hod veel diensten bewijzen, +door hem de sporen van dieren aan te wijzen. De leverancier stelde hen +welwillend ter zijne beschikking en meer bijzonder Kâlagani. +Hoewel deze Hindoe eerst onlangs in het personeel der kraal was +opgenomen, deed hij zich als zeer kundig kennen en kon men vast op hem +rekenen.</p> +<p>Kapitein Hod van zijn kant beloofde, zooveel hem mogelijk was, bij +de vangst der wilde dieren, die nog aan den voorraad van Matthias van +Guitt ontbraken, zijn hulp te verleenen.</p> +<p>Alvorens de kraal te verlaten, bedankte <span class="corr" id= +"xd19e444" title="Bron: sir Eduard">Sir Edward</span> Munro, die +waarschijnlijk geen plan had er drukke bezoeken te maken, nogmaals +Kâlagani, wiens tusschenkomst hem gered had. Hij zeide hem, dat +hij altijd welkom in het Stoomhuis zoude zijn.</p> +<p>De Hindoe boog zich koel. Welk gevoel van voldoening hem ook +bezielde den man, die hem het leven verschuldigd was, zoo te hooren +spreken, liet hij er niets van blijken.</p> +<p>Wij hadden gezorgd vóór het etensuur thuis te zijn. +Men kan zich voorstellen, dat Matthias van Guitt de stof tot het +gesprek leverde.</p> +<p>»Sakkerloot! wat maakt die leverancier mooie gebaren!” +herhaalde kapitein Hod<a id="xd19e453" name="xd19e453"></a> +<span class="corr" id="xd19e455" title="Bron: welk">»Welk</span> +een woordenschat! Welke uitgezochte uitdrukkingen! Maar als hij nu in +de wilde beesten niet anders ziet dan voorwerpen om te laten zien, dan +bedriegt hij zich!”</p> +<p>De volgende dagen, 27, 28 en 29 Juni regende het zoo hard, dat de +jagers, hoe verzot op de jacht ze ook waren, het Stoomhuis niet konden +verlaten. Bij zulk vreeselijk weer zijn trouwens de sporen onmogelijk +te herkennen en verlaten de roofdieren, die evenmin van water houden +als de katten, niet gaarne hunne schuilplaatsen.</p> +<p>Den 30<sup>n</sup> Juli was het weer gunstiger en zag de lucht er +beter uit. Dinsdag maakten kapitein Hod, Fox, Goûmi en ik onze +toebereidselen om naar de kraal af te zakken.</p> +<p>In den loop van den morgen, kwamen eenige bergbewoners ons een +bezoek brengen. Zij hadden vernomen, dat een wonderbaarlijke pagode in +het Himalayagebergte verschenen was en werden nu door een levendig +gevoel van nieuwsgierigheid naar het Stoomhuis gedreven.</p> +<p>Het waren recht schoone menschen, van het ras op de grenzen +<span class="pagenum">[<a id="pb16" href="#pb16" name= +"pb16">16</a>]</span>van Thibet, krijgshaftige inboorlingen, eerlijk en +getrouw, op ruime schaal de gastvrijheid beoefenende en zedelijk en +lichamelijk verheven boven de Hindoes der vlakte.</p> +<p>De gewaande pagode verbaasde hen wel is waar, maar de IJzeren Reus +maakte zulk een overweldigenden indruk op hen, dat zij zich in +aanbidding voor hem nederbogen. Hij bevond zich evenwel in rust. Wat +zouden de goede lieden opgekeken hebben, als zij gezien hadden, hoe hij +rook en vlammen uitspuwende, met vasten tred de ruwe hellingen hunner +bergen beklom!</p> +<p>Kolonel Munro bereidde dezen inboorlingen, waarvan eenigen +gewoonlijk het grondgebied van Népaul, op de Indo-Chineesche +grens doorloopen, een goede ontvangst. Het gesprek liep een oogenblik +over dat gedeelte der grenzen waar Nana Sahib een schuilplaats gezocht +had, na de nederlaag der Sipayers, toen hij over het geheele +grondgebied van Indië werd nagezeten.</p> +<p>Deze bergbewoners wisten eigenlijk niets meer dan ’t geen wij +zelven wisten. Ook tot hen was het gerucht van den dood van den nabob +doorgedrongen en zij schenen hem niet te betwijfelen. Wat de +metgezellen betreft, die hem overleefd hadden, zij waren spoorloos +verdwenen. Misschien hadden zij een schuilplaats tot <span class="corr" +id="xd19e478" title="Bron: Thibeth">Thibet</span> opgezocht, maar het +zou moeilijk geweest zijn hen daar te achterhalen.</p> +<p>Indien kolonel Munro, met zijn reis naar het noorden van het +schiereiland, werkelijk het plan gehad had alles op te helderen wat van +verre of dichtbij aan Nana Sahib herinnerde, was dit antwoord wel +geschikt er hem af te brengen. Evenwel bleef hij, na deze bergbewoners +gehoord te hebben, in gedachten verdiept en nam hij geen deel meer aan +de gesprekken.</p> +<p>Wat kapitein Hod aangaat, deze stelde hun eenige vragen, maar met +geheel andere beweegredenen. Zij meldden hem dat werkelijk door wilde +dieren, en meer bijzonder door tijgers, vreeselijke verwoestingen in de +onderste streek der Himalaya werden aangericht. Landhoeven en zelfs +geheele dorpen waren door de bewoners verlaten moeten worden. Reeds +waren verscheidene kudden geiten en schapen verslonden, en men telde +ook talrijke slachtoffers onder de inlanders. Niettegenstaande de +aanzienlijke premie, door het gouvernement +uitgeloofd,—driehonderd ropijen per tijgerkop,—scheen toch +het aantal dezer dieren niet te verminderen, en men vroeg zich af, of +de mensch niet weldra verplicht zou zijn plaats voor hen te maken.</p> +<p>De bergbewoners voegden er ook nog deze bijzonderheid bij: dat +namelijk de tijgers zich niet alleen tot in Tarryani terugtrokken. +Overal waar de vlakte hun hoog gras, jungles, struikgewas aanbood +waarin zij op de loer konden gaan liggen, ontmoette men ze in grooten +getale.</p> +<p>»Kwaadaardige dieren!” zeiden zij. <span class= +"pagenum">[<a id="pb17" href="#pb17" name="pb17">17</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e491width"><img src="images/p017.jpg" alt= +"Matthias van Guitt ons deftig groetende. Blz. 18." width="501" height= +"720"> +<p class="figureHead">Matthias van Guitt ons deftig groetende. Blz. +18.</p> +</div> +<p>Die brave menschen koesterden, en met recht, zooals men ziet, ten +opzichte der tijgers niet dezelfde denkbeelden als de leverancier +Matthias van Guitt en onze vriend kapitein Hod. <span class= +"pagenum">[<a id="pb18" href="#pb18" name="pb18">18</a>]</span></p> +<p>De bergbewoners gingen heen, zeer ingenomen met de ontvangst door +hen genoten en beloofden hun bezoek aan het Stoomhuis te herhalen.</p> +<p>Na hun vertrek waren wij weldra met onze toebereidselen gereed en +daalden wij, kapitein Hod, onze beide metgezellen en ik, goed gewapend, +op elke ontmoeting voorbereid, naar Tarryani af.</p> +<p>Op de open plek in het bosch, waar de val gesteld was, waaruit wij +Matthias van Guitt zoo gelukkig verlost hadden, deed deze zich, niet +zonder eenige plechtigheid aan ons voor.</p> +<p>Vijf of zes zijner lieden, waaronder Kâlagani, hielden zich +bezig met uit den val een tijger, die zich des nachts had laten vangen, +in een rollend hok te doen overgaan.</p> +<p>Werkelijk een prachtig dier, dat door kapitein Hod met wangunst werd +aangezien!</p> +<p>»Één minder in Tarryani!” mompelde hij met +een zucht, die een weerklank vond in de borst van Fox.</p> +<p>»Eén meer in de menagerie,” antwoordde de +leverancier. »Nog twee tijgers, een leeuw, twee luipaarden en +’k zal vóór het einde der campagne aan mijne +verplichtingen kunnen voldoen. Gaat ge met mij mede naar de kraal, +mijne heeren?”</p> +<p>»We zeggen u dank,” zei kapitein Hod, »maar van +daag jagen we voor eigen rekening.”</p> +<p>»Kâlagani is ter uwe beschikking gereed, kapitein +Hod”, antwoordde de leverancier. »Hij kent het bosch en kan +u nuttig zijn.”</p> +<p>»We nemen hem gaarne als gids aan.”</p> +<p>»Nu, mijne heeren,” voegde Matthias van Guitt er bij, +»veel geluk! Maar beloof me niet alles te dooden!”</p> +<p>»Wees gerust, we zullen u nog wat overlaten!” antwoordde +kapitein Hod.</p> +<p>En Matthias van Guitt verdween, ons deftig groetende, onder de +boomen, het rollend hok na.</p> +<p>»Op marsch,” zei kapitein Hod, »op marsch, mijne +vrienden. Naar mijn twee en veertigsten!”</p> +<p>»Naar mijn acht en dertigsten!” antwoordde Fox.</p> +<p>»Naar mijn eersten!” voegde ik er bij.</p> +<p>Maar de toon waarop ik deze woorden sprak deed den kapitein +glimlachen. Blijkbaar miste ik de noodige bezieling.</p> +<p>Hod had zich naar Kâlagani omgewend.</p> +<p>»Ken je Tarryani goed?” vroeg hij hem.</p> +<p>»’k Heb het twintigmaal doorkruist, nacht en dag, in +alle richtingen,” antwoordde de Hindoe.</p> +<p>»Heb je hooren zeggen, dat een tijger meer bijzonder gezien is +in den omtrek van de kraal?”</p> +<p>»Ja, maar die tijger is een tijgerin. Men heeft haar op twee +mijlen van hier gezien, boven in het bosch en sedert eenige dagen +tracht men zich van haar meester te maken. Wilt u dat....” +<span class="pagenum">[<a id="pb19" href="#pb19" name= +"pb19">19</a>]</span></p> +<p>»Of we willen!” antwoordde kapitein Hod, zonder den +Hindoe den tijd te laten den zin te eindigen.</p> +<p>Wij hadden inderdaad niets beters te doen dan Kâlagani te +volgen, hetgeen dan ook gedaan werd.</p> +<p>Het is niet twijfelachtig dat de wilde dieren zeer talrijk zijn in +Tarryani en daar, gelijk elders, hebben zij niet minder dan twee +runderen per week noodig voor hun bijzonder gebruik! Ga eens na wat dit +»onderhoud” het geheele schiereiland kost!</p> +<p>Maar al zijn de tijgers er in menigte voorhanden, moet men zich +daarom niet voorstellen, dat zij zonder noodzaak het land doorloopen. +Zoolang de honger ze niet aandrijft, blijven ze in hunne schuilhoeken +verborgen en men zou zich vergissen als men denkt, dat men ze bij elken +voetstap ontmoet. Hoevele reizigers hebben niet de bosschen of de +jungles doorloopen, zonder er ooit een ontmoet te hebben! Is er dus een +jacht op touw, dan moet men beginnen met de gewone toegangen dezer +dieren op te sporen en vooral de beek of de bron ontdekken waarin zij +gewoonlijk hun dorst gaan lesschen.</p> +<p>En dit is dikwijls nog niet voldoende, men moet ze nog lokken. Men +doet dit vrij gemakkelijk door een stuk ossenvleesch, aan een paal +gebonden, op een open plek te brengen, omringd door boomen of rotsen, +die den jagers ter beschutting kunnen dienen. Op deze wijze gaat men +althans in het bosch te werk.</p> +<p>Op de vlakte gaat het anders toe en wordt de olifant de nuttigste +helper van den mensch bij de gevaarlijke drijfjachten. Doch deze dieren +moeten hiertoe volkomen afgericht zijn en toch in weerwil hiervan +worden zij soms door een paniek overvallen, hetgeen den toestand der +jagers, die op hun rug zitten, somtijds zeer gevaarlijk maakt. Ook moet +hier gezegd worden, dat de tijger niet aarzelt zich op den olifant te +werpen. De worsteling tusschen den mensch en hem heeft dan plaats op +den rug van het reusachtige dikhuidige dier, dat zich driftig maakt en +het is zeldzaam, dat zij niet ten voordeele van het wilde dier beslist +wordt.</p> +<p>Op die wijze evenwel hebben de groote jachten der rajahs en der +rijke sportsmen van Indië plaats, waardig om in de jaarboeken der +jacht te worden opgenomen.</p> +<p>Doch dit was de wijze niet waarop kapitein Hod wilde tewerkgaan. Te +voet ging hij de tijgers opzoeken, te voet was hij gewoon ze te +bestrijden.</p> +<p>Intusschen volgden wij Kâlagani, die flink doorstapte. +Terughoudend als een Hindoe, praatte hij weinig en bepaalde hij zich +kort te antwoorden op de vragen, die hem gedaan werden.</p> +<p>Een uur later, hielden wij halt bij een schuimende beek, welker +boorden de nog versche sporen van dieren vertoonden. Te midden eener +kleine open plek in het bosch was een paal opgericht waaraan een groot +stuk rundvleesch was vastgebonden. <span class="pagenum">[<a id="pb20" +href="#pb20" name="pb20">20</a>]</span></p> +<p>Het lokaas was niet geheel gespaard gebleven. De jakhalzen, de +gauwdieven der Indische dierenwereld, altijd op eenige prooi uit, al is +de prooi niet voor hen bestemd, hadden er juist even van geproefd. Een +dozijn van die roofdieren ging bij onze nadering op de vlucht en liet +ons volle vrijheid.</p> +<p>»Kapitein,” zei Kâlagani, »hier zullen we de +tijgerin afwachten. U ziet dat de plek gunstig is.”</p> +<p>Werkelijk was het gemakkelijk zich in de boomen of achter de rotsen +te verschuilen, zoodanig, dat men zijn vuur op de alleenstaande paal in +het midden der open plek kon kruisen.</p> +<p>Dit werd dan ook onmiddellijk gedaan. Goûmi en ik hadden op +denzelfden tak plaatsgenomen. Kapitein Hod en Fox, beiden op de eerste +vertakking van twee groote groene eiken geplaatst, zaten recht +tegenover elkander.</p> +<p>Kâlagani had zich half verscholen achter een hooge rots, die +hij ingeval van dreigend gevaar kon beklimmen.</p> +<p>Het dier zou dus van alle kanten bestookt worden en het moeielijk +kunnen ontloopen. Alle kansen waren dus tegen hem, alhoewel men +rekening met onvoorziene omstandigheden moest houden.</p> +<p>Wij hadden nu niets anders te doen dan te wachten.</p> +<p>De jakhalzen, hier en daar verspreid, deden altijd hun schor geblaf +in het naburig kreupelhout hooren, maar zij dorsten zich niet meer aan +het stuk vleesch te wagen.</p> +<p>Nauwelijks was er een uur verloopen, of dit geblaf eindigde +plotseling. Bijna op hetzelfde oogenblik, sprongen twee of drie +jakhalzen uit het kreupelhout voor den dag, doorkruisten de open plek +en verdwenen in het dichtst van het woud.</p> +<p>Een teeken van Kâlagani, die op het punt stond om de rots te +beklimmen, waarschuwde ons op te passen.</p> +<p>Inderdaad was geen andere oorzaak voor deze overhaaste vlucht der +jakhalzen te vinden dan de nadering van een wild dier,—de +tijgerin ongetwijfeld,—en elk oogenblik kon men verwachten haar +op een of ander punt der open plek in het bosch te zien +verschijnen.</p> +<p>Onze wapenen waren gereed. De karabijnen van kapitein Hod en zijn +oppasser, reeds gericht naar de plek van het kreupelbosch waaruit de +jakhalzen ontvlucht waren, wachtten slechts op een vingerdruk om los te +branden.</p> +<p>Weldra meende ik de bovenste takken van het kreupelhout even te zien +bewegen. Op hetzelfde oogenblik deed zich een gekraak van droog hout +vernemen. Duidelijk hoorde men nu een dier, welk dan ook, naderen, maar +voorzichtig, zonder zich te haasten. Van de jagers, die, onder dicht +gebladerte verscholen, hem beloerden, kon hij blijkbaar niets zien. +Nochtans moest zijn instinct hem doen gevoelen, dat de plaats niet +veilig voor hem was. Zeer zeker <span class="pagenum">[<a id="pb21" +href="#pb21" name="pb21">21</a>]</span>zou, indien hij niet door den +honger ware gedrongen en het stuk vleesch hem door den reuk niet had +verlokt, zich niet verder gewaagd hebben.</p> +<div class="figure xd19e598width"><img src="images/p021.jpg" alt= +"Wij lieten haar tot aan de paal naderen. Blz. 22." width="506" height= +"720"> +<p class="figureHead">Wij lieten haar tot aan de <span class="corr" id= +"xd19e601" title="Bron: praal">paal</span> naderen. Blz. 22.</p> +</div> +<p><span class="pagenum">[<a id="pb22" href="#pb22" name= +"pb22">22</a>]</span></p> +<p>Hij vertoonde zich evenwel, half door de takken van een struik +verborgen en bleef zich alleen nog uit een gevoel van wantrouwen +ophouden.</p> +<p>Het was wel degelijk een tijgerin, groot van stuk, met een +prachtigen kop en een lenig lichaam. Zij kwam langzaam langs den grond +voortglijdende, met de golvende beweging van een kruipend dier +vooruit.</p> +<p>Algemeen kwam men daarin overeen, haar tot aan de paal te laten +naderen. Zij rook den grond, ze richtte zich op, kromde den rug als een +énorme kat, die niet van plan is een sprong te nemen.</p> +<p>Eensklaps barstten twee karabijnschoten los.</p> +<p>»Twee en veertig!” riep kapitein Hod.</p> +<p>»Acht en dertig!” riep Fox.</p> +<p>De kapitein en zijn oppasser hadden te gelijkertijd geschoten, en +zoo juist, dat de tijgerin, getroffen door een, zoo niet door twee +kogels, over den grond rolde.</p> +<p>Kâlagani was op het dier toegesneld en ook wij waren op den +grond gesprongen.</p> +<p>De tijgerin bewoog zich niet meer.</p> +<p>Doch wien kwam de eer toe haar doodelijk getroffen te hebben? Den +kapitein of Fox? Men kan zich voorstellen, dat dit een punt van gewicht +was!</p> +<p>Het dier werd geopend. Het hart was door twee kogels doorboord.</p> +<p>»Kom,” zei kapitein Hod, niet zonder eenigen spijt, +»ieder de helft!”</p> +<p>»De helft, kapitein!” antwoordde Fox op denzelfden +toon.</p> +<p>En ik geloof, dat noch de een nog de ander gaarne het deel had +afgestaan, dat hem toekwam.</p> +<p>Dit was het merkwaardige schot, waarvan het beste resultaat was, dat +het dier zonder worsteling bezweken was en bijgevolg zonder gevaar voor +de aanvallers,—een resultaat, dat bij de jachten dezer soort +zelden voorkomt.</p> +<p>Fox en Goûmi bleven op het slagveld achter, om het dier van +zijn prachtige huid te ontdoen, terwijl Hod en ik naar het Stoomhuis +terugkeerden.</p> +<p>Het is mijn voornemen niet de voorvallen onzer tochten in Tarryani +tot in de minste bijzonderheden te vermelden, tenzij zij iets +merkwaardigs opleveren. Het zij genoeg al dadelijk te zeggen, dat +kapitein Hod en Fox zich niet te beklagen hadden.</p> +<p>Den 10<sup>n</sup> Juli, bij een jacht uit de houddi, namelijk uit +de hut, hadden zij opnieuw een gelukkige kans, zonder dat zij werkelijk +gevaar geloopen hadden. De houddi, trouwens, is zeer geschikt om de +groote roofdieren te belagen. Het is een soort van gecreneleerd fortje, +welks muren, door schietgaten doorboord, de oevers <span class= +"pagenum">[<a id="pb23" href="#pb23" name="pb23">23</a>]</span>van een +beek beheerschen, waar de dieren gewoon zijn te gaan drinken. Gewoon +aan het gezicht dezer kleine gebouwen, hebben zij geen wantrouwen en +stellen zij zich rechtstreeks aan het moorddadig lood bloot. Maar ook +daar als overal, komt het er op aan hen doodelijk met het eerste schot +te treffen, of de worsteling wordt gevaarlijk, want de houddi behoedt +den jager niet altijd voor de geduchte sprongen dezer dieren, die +gewond, woedend zijn geworden.</p> +<p>Dit was het nu juist wat gebeurde, zooals men weldra zien zal.</p> +<p>Matthias van Guitt vergezelde ons. Misschien hoopte hij wel, dat een +licht gewonde tijger naar de kraal medegenomen zou kunnen worden, waar +hij dan de zorg op zich zou nemen hem te verzorgen en te genezen.</p> +<p>Nu had onze troep jagers dien dag met drie tijgers te doen, die door +de eerste losbranding niet weerhouden werden de muren van de houddi te +bespringen. De twee eerste werden, tot groot verdriet van den +leverancier, met een tweeden kogel gedood, toen zij over de +gecreneleerde omheining sprongen. Wat den derden betreft, hij nam een +sprong tot in het inwendige van het gebouwtje, den schouder gewond, +maar overigens niet doodelijk getroffen.</p> +<p>»Dien zullen we dan toch hebben!” riep Matthias van +Guitt uit, die zoo sprekende wel wat veel waagde, »we zullen hem +levend hebben!....”</p> +<p>Nauwelijks had hij deze onvoorzichtige woorden gesproken, of het +dier stortte zich op hem, wierp hem omver en het ware <span class= +"corr" id="xd19e659" title="Bron: ge-gedaan">gedaan</span> geweest met +den leverancier, had een kogel van kapitein Hod den kop des tijgers +niet geraakt, die als door den bliksem getroffen neerzeeg.</p> +<p>Matthias van Guitt was weder snel op de been.</p> +<p>»Hé! kapitein,” riep hij uit, in plaats van onzen +vriend te bedanken, »u hadt wel kunnen wachten!....”</p> +<p>»Wachten.... wat?....” antwoordde kapitein Hod, +»<span class="corr" id="xd19e668" title= +"Bron: tot dat">totdat</span> het dier je de borst met zijn klauwen had +opengereten?”</p> +<p>»Zoo’n krab is nog niet doodelijk!...”</p> +<p>»Goed!” antwoordde bedaard kapitein Hod. »Een +andermaal zal ik wachten!”</p> +<p>Wat er van zij, het dier was buiten staat in de menagerie der kraal +te figureeren en had alleen om zijn vel nog eenige waarde; maar deze +gelukkige tocht bracht het getal der door den kapitein en zijn oppasser +gedoode tijgers op twee en veertig en acht en dertig, zonder de reeds +vermelde halve tijgerin mede te rekenen.</p> +<p>Men denke nu niet dat deze groote jachten ons de kleine deden +vergeten. Daar zorgde »Monsieur” Parazard wel voor. Een +groote verscheidenheid van allerlei wild, zooals patrijzen, hazen, +antilopen, gemzen, trapganzen, dat in den omtrek van het Stoomhuis rijk +vertegenwoordigd was, prijkte op onze tafel. <span class= +"pagenum">[<a id="pb24" href="#pb24" name="pb24">24</a>]</span></p> +<p>Zelden gebeurde het dat Banks ons bij onze tochten in Tarryani +vergezelde. Mochten die tochten mij belang beginnen in te boezemen, hem +bevielen ze niet bijzonder. Voor hem hadden de hoogere streken der +Himalaya meer aantrekkelijkheid, vooral als kolonel Munro hem wilde +vergezellen.</p> +<p>Maar een<a id="xd19e685" name="xd19e685"></a> of twee malen slechts +hadden de wandelingen van den ingenieur op deze wijze plaats. Hij had +opgemerkt, dat <span class="corr" id="xd19e687" title= +"Bron: sir">Sir</span> Edward Munro in den laatsten tijd weer meer in +zich zelven gekeerd en bezorgder geworden was. Hij sprak minder, hield +zich meer afgezonderd en had somtijds drukke <span class="corr" id= +"xd19e690" title="Bron: gespreken">gesprekken</span> met sergeant Mac +Neil. Zouden zij met hun beiden eenig nieuw plan beramen, dat ze wilden +verbergen, zelfs voor Banks?</p> +<p>Den 13<sup>n</sup> Juli kwam Matthias van Guitt ons een bezoek +brengen. Hij was minder gelukkig geweest dan kapitein Hod en had zijn +menagerie met geen nieuwen gast kunnen verrijken. Geen tijgers, noch +leeuwen, noch luipaarden schenen geneigd te zijn zich te laten vangen. +De gedachte zich in het verre westen te laten tentoonstellen lachte hun +ongetwijfeld niet toe. Vandaar dat de leverancier een ergernis +gevoelde, die hij niet trachtte te ontveinzen.</p> +<p>Kâlagani en twee chikaris van het <span class="corr" id= +"xd19e700" title="Bron: personel">personeel</span> vergezelden Matthias +van <span class="corr" id="xd19e703" title="Bron: Geuns">Guitt</span> +bij dit bezoek.</p> +<p>De vestiging van het sanitarium in die bekoorlijke streek behaagde +hem buitengemeen. Kolonel Munro noodigde hem te blijven eten. Hij nam +het gretig aan en beloofde onze tafel eer aan te doen.</p> +<p>Voor het diner wenschte Matthias van Guitt het Stoom-House te +bezoeken, waarvan de geriefelijke inrichting zoo oneindig verschilde +met de eenvoudigheid zijner kraal. De twee rollende huizen lokten een +kompliment van hem uit, maar ik moet bekennen, dat de IJzeren Reus hem +onverschillig liet. Een natuurkundige, zooals hij, moest wel ongevoelig +blijven voor dit meesterstuk van werktuigkunde. Hoe kon hij de +schepping van dit kunstmatige dier, hoe merkwaardig ook, +goedkeuren.</p> +<p>»Denk geen kwaad van onzen olifant, mijnheer van Guitt!” +zeide Banks tot hem. »’t Is een machtig dier, en als het +moest, zou hij er volstrekt niet over in zitten om tegelijk met onze +twee wagens, al de hokken uwer rollende menagerie voort te +trekken.”</p> +<p>»Daarvoor heb ik mijn buffels,” antwoordde de +leverancier, »en ik geef de voorkeur aan hun bedaarden en zekeren +stap.”</p> +<p>»De IJzeren Reus vreest noch de klauwen, noch de tanden der +tijgers!” riep kapitein Hod uit.</p> +<p>»Dat moge waar zijn, mijne heeren,” antwoordde Matthias +van Guitt, »maar waarom zouden de wilde dieren hem aanvallen? Ze +geven niet veel om vleesch van plaatijzer!” <span class= +"pagenum">[<a id="pb25" href="#pb25" name="pb25">25</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e720width"><img src="images/p025.jpg" alt= +"Het ware gedaan geweest met den leverancier. Blz. 23." width="500" +height="720"> +<p class="figureHead">Het ware gedaan geweest met den leverancier. Blz. +23.</p> +</div> +<p>Mocht de natuurkundige zijn onverschilligheid voor onzen olifant +niet ontveinzen, zijne Hindoes en vooral Kâlagani hielden +daarentegen niet op hem met de oogen te verslinden. Men gevoelde, dat +<span class="pagenum">[<a id="pb26" href="#pb26" name= +"pb26">26</a>]</span>hunne bewondering van het reusachtige dier gemengd +was met een zekere dosis bijgeloovigen eerbied.</p> +<p>Kâlagani scheen zelfs zeer verbaasd toen de ingenieur +herhaalde, dat de IJzeren Reus machtiger was dan de geheele bespanning +der kraal. Dit gaf kapitein Hod aanleiding, niet zonder eenige fierheid +ons avontuur met de drie »proboscidea” van prins Gourou +Singh te vertellen.</p> +<p>Een ongeloovig glimlachje speelde om de lippen van den leverancier, +maar hij wachtte zich wel het feit te betwisten.</p> +<p>Het diner liep in de beste orde af en vooral Matthias van Guitt deed +het alle eer aan. Het menu was uitmuntend en bestond uit de +voortbrengselen onzer laatste jachten; werkelijk mag men zeggen, dat +»Monsieur” Parazard zich zelven overtroffen had.</p> +<p>Ook de wijnkelder van het Stoomhuis bleek goed voorzien te zijn en +vooral schenen een paar glazen Franschen wijn onzen gast uitmuntend te +smaken, want elk slokje werd gevolgd door een eigenaardig gesmak van de +tong tegen het verhemelte.</p> +<p>Na den maaltijd, op het oogenblik van scheiden, kon men uit de +onzekerheid van zijn gang opmaken, dat de wijn hem niet alleen naar het +hoofd gestegen, maar ook naar zijne beenen gezakt was.</p> +<p>Bij het vallen van den avond, scheidde men als de beste vrienden van +de wereld, en dank zij zijne tochtgenooten, kwam Matthias van Guitt +zonder ongelukken in zijn kraal terug.</p> +<p>Evenwel had er den 16<sup>n</sup> Juli een voorval plaats, die de +goede verstandhouding tusschen den leverancier en kapitein Hod dreigde +te verstoren.</p> +<p>Op het oogenblik dat een tijger in een der wipvallen zou gevangen +worden, werd hij door den kapitein gedood. Maar, mocht deze al zijn +drie en veertigste zijn, hij was niet de achtste van den +leverancier.</p> +<p>Nochtans werd na eenige wederzijdsche ophelderingen, waarbij het +vrij scherp toeging, de zaak in der minne geschikt, dank zij de +tusschenkomst van kolonel Munro, en kwamen zij overeen, dat kapitein +Hod de wilde dieren zou eerbiedigen, die »van plan waren” +zich in de vallen van Matthias van Guitt te laten vangen.</p> +<p>De volgende dagen was het afschuwelijk slecht weder. Men moest tegen +wil en dank in het Stoomhuis blijven. Wij verlangden naar het einde van +den regentijd, die niet lang meer kon duren, daar hij reeds voor meer +dan drie maanden begonnen was. Indien het programma van onze reis +gevolgd werd, zooals Banks het van te voren had vastgesteld, bleven ons +nog slechts zes weken verblijf in het sanitarium over.</p> +<p>Den 23<sup>n</sup> Juli kwamen eenige bergbewoners van de grenzen +den kolonel Munro een tweede bezoek brengen. Hun dorp, Souari genaamd, +was slechts vijf mijlen van ons kamp verwijderd, bijna aan de bovenste +grens van Tarryani. <span class="pagenum">[<a id="pb27" href="#pb27" +name="pb27">27</a>]</span></p> +<p>Een van hen deelde ons mede, dat een tijgerin sedert eenige weken +vreeselijke verwoestingen in die streken aanrichtte. De kudden werden +vernield en men sprak er reeds van om Souari, onbewoonbaar geworden, te +verlaten. Er was geen zekerheid meer, noch voor de huisdieren, noch +voor de menschen. Allerlei middelen om het dier te belagen, vallen, +strikken, drijfjachten, niets had het wreede dier, dat reeds onder de +geduchtste roofdieren begon te tellen waarvan de oude bergbewoners ooit +hadden hooren spreken, kunnen verjagen of dooden.</p> +<p>Men kan zich voorstellen, dat dit verhaal zeer geschikt was om +kapitein Hod in koortsachtige spanning te brengen. Hij bood dadelijk +den bergbewoners aan hen naar het dorp van Souari te vergezellen, +volkomen bereid zijn ondervinding als jager en de zekerheid van zijn +blik ter beschikking van die goede menschen te stellen, die, naar het +mij toescheen, wel een weinig op dit aanbod rekenden.</p> +<p>»Ga je mee, Maucler?” vroeg kapitein Hod mij, op den +toon van iemand, die geen invloed op een eenmaal genomen besluit +wenscht uit te oefenen.</p> +<p>»Wel zeker,” antwoordde ik. »’k Zou niet +gaarne zulk een merkwaardigen tocht mankeeren!”</p> +<p>»Ook ik wilde je ditmaal vergezellen,” zei de +ingenieur.</p> +<p>»Dat is een heerlijk idée van je, Banks.”</p> +<p>»Ja, Hod! ’k Wensch zeer je daar eens aan ’t werk +te zien.”</p> +<p>»Mag ik niet van de partij zijn, kapitein?” vroeg +Fox.</p> +<p>»O! die intrigant?” riep kapitein Hod uit. »Hij +zou gaarne zijn halve tijgerin willen aanvullen! Ja, Fox! ja! je kunt +meegaan!”</p> +<p>Daar men nu dus voor een drie of vier dagen het Stoomhuis ging +verlaten, vroeg Banks den kolonel of ook hij ons niet naar het dorp +Souari zou vergezellen.</p> +<p>Sir Edward Munro bedankte hem, daar hij van plan was van onze +afwezigheid <span class="corr" id="xd19e782" title= +"Bron: gebruikt">gebruik</span> te maken om met Goûmi en den +sergeant Mac Neil de middelste streek of zone van de Himalaya, boven +Tarryani te bezoeken.</p> +<p>Banks drong niet verder aan.</p> +<p>Er werd dus bepaald, dat wij denzelfden dag naar de kraal zouden +vertrekken, om van Matthias van Guitt eenigen zijner chikaris te +leenen, die ons nuttig zouden kunnen zijn.</p> +<p>Een uur later, tegen twaalf uren, waren wij aangekomen. De +leverancier werd op de hoogte onzer plannen gebracht. Toen hij de +heldendaden van die tijgerin vernam, kon hij zijne geheime voldoening +niet verbergen. Dat dier toch, zeide hij, was wel geschikt om bij de +kenners den roem der dieren van het schiereiland te verhoogen. Daarna +stelde hij drie zijner Hindoes ter onze beschikking zonder +Kâlagani mede te rekenen, die altijd gereed was zich in het +gevaar te begeven. <span class="pagenum">[<a id="pb28" href="#pb28" +name="pb28">28</a>]</span></p> +<p>Het werd evenwel goed afgesproken met kapitein Hod, dat, zoo +onverhoopt de tijgerin zich levend liet vangen, zij rechtens tot de +menagerie van Matthias van Guitt zou behooren. Welk een uitlokkend +bericht, dat, aan de <span class="corr" id="xd19e794" title= +"Bron: tralieën">traliën</span> van het hok gehangen, in +welsprekende cijfers de heldendaden zou vermelden van »een der +koninginnen van Tarryani, die niet minder dan honderd acht en dertig +personen van beide seksen verslonden heeft!”</p> +<p>Onze kleine troep verliet de kraal tegen twee uren van den namiddag. +Voor vier uren, kwam hij, na schuins naar het oosten bergopwaarts te +zijn gegaan, zonder ongelukken te Souari aan.</p> +<p>De paniek was daar tot het hoogste geklommen. Dien zelfden morgen +was een ongelukkige Hindoesche vrouw, onverwacht bij een beek door de +tijgerin verrast, naar het bosch medegesleept.</p> +<p>Een der bergbewoners, een rijke Engelsche landeigenaar, nam ons +gastvrij in zijne woning op. Onze gastheer had meer dan een ander zich +over het geduchte dier te beklagen gehad en gaarne had hij zijn huid +met vele duizenden <span class="corr" id="xd19e803" title= +"Bron: ropyen">ropijen</span> betaald.</p> +<p>»U moet weten, kapitein Hod,” zeide hij, »dat +eenige jaren geleden een tijgerin in de centrale <span class="corr" id= +"xd19e808" title="Bron: provincieën">provinciën</span> de +bewoners van dertien dorpen verplicht heeft op de vlucht te gaan, +zoodat twee honderd vijftig vierkante mijlen beste grond braak moesten +blijven liggen!<span class="corr" id="xd19e811" title= +"Niet in bron">”</span></p> +<p>»Heb je alle mogelijke middelen beproefd om het dier te +dooden<span class="corr" id="xd19e816" title="Bron: !">?</span>” +vroeg Banks.</p> +<p>»Alles, mijnheer de ingenieur, vallen, kuilen en zelfs lokazen +met strychnine toebereid! Niets heeft geholpen!”</p> +<p>»Mijn goede vriend,” zei kapitein Hod, »ik +verzeker niet, dat het ons zal gelukken je te voldoen, maar we zullen +ons best doen!”</p> +<p>Zoodra we ons te Souari eenigszins hadden ingericht, werd dien +zelfden dag een drijfjacht ondernomen. Een twintigtal bergbewoners, die +het grondgebied waarop we ons zouden bewegen, volkomen goed kenden, +voegden zich bij ons, bij onze lieden en bij de chikaris der kraal.</p> +<p>Hoe weinig jager Banks ook ware, scheen het mij toe, dat ook hij +onzen tocht met de meeste belangstelling zou medemaken.</p> +<p>Drie dagen achtereen, den 24<sup>n</sup>, 25<sup>n</sup> en +26<sup>n</sup> Juli, werd dit <span class="corr" id="xd19e839" title= +"Bron: ge-geheele">geheele</span> gedeelte der bergachtige streek +doorzocht, zonder dat onze nasporingen eenig resultaat hadden +opgeleverd, geen ander immers dan dat twee andere tijgers, waaraan men +weinig dacht, door den kapitein werden neergeveld.</p> +<p>»Vijf en veertig!” vergenoegde zich Hod te zeggen, +zonder er anders eenig gewicht aan te hechten.</p> +<p>Eindelijk, den 27<sup>n</sup>, deed de tijgerin door een nieuwe +wandaad van zijn tegenwoordigheid blijken. Een buffel, die onzen +gastheer toebehoorde, verdween uit een bij Souari gelegen weide en men +vond er een kwart mijl van het dorp niets meer dan de overblijfselen +<span class="pagenum">[<a id="pb29" href="#pb29" name= +"pb29">29</a>]</span>van terug. De moord,—moord met voorbedachten +rade, zou een rechtskundige gezegd hebben,—had even voor het +opkomen der zon plaats gehad, zoodat de moordenaar onmogelijk ver af +kon zijn.</p> +<div class="figure xd19e852width"><img src="images/p029.jpg" alt= +"Wij gingen langzaam in stilte vooruit. Blz. 30." width="501" height= +"720"> +<p class="figureHead">Wij gingen langzaam in stilte vooruit. Blz. +30.</p> +</div> +<p><span class="pagenum">[<a id="pb30" href="#pb30" name= +"pb30">30</a>]</span></p> +<p>Doch zou de bedrijver van de misdaad wel de tijgerin zijn, die men +tot nog toe tevergeefs had trachten op te sporen?</p> +<p>De Hindoes van Souari twijfelden er niet aan.</p> +<p>»’t Is mijn oom, niemand anders dan hij kan de dood +bedreven hebben!” zei een der bergbewoners tot ons.</p> +<p>»Mijn oom!” Zoo noemen de Hindoes in de meeste streken +van het schiereiland gewoonlijk den tijger. Zij gelooven namelijk, dat +ieder hunner voorouders voor eeuwig verblijf houdt in het lichaam van +een dezer leden van de familie van het kattengeslacht.</p> +<p>In dit geval zouden zij juister hebben kunnen zeggen: +»’t Is mijn tante!”</p> +<p>Onmiddellijk werd het besluit genomen het dier te gaan opzoeken, +zonder zelfs den nacht af te wachten, omdat hij zich ’s nachts +beter aan de nasporingen zou kunnen onttrekken. Hij moest trouwens +verzadigd zijn en zou zijn leger niet voor twee of drie dagen +verlaten.</p> +<p>Men ging op marsch. Van de plek waar de buffel door de tijgerin +gedood was, toonden bloedige sporen den weg aan, door haar ingeslagen. +Deze sporen voerden naar een klein kreupelbosch, dat reeds meermalen +was afgeloopen, zonder dat men er iets kon ontdekken. Men besloot dus +dit kreupelbosch te omringen, teneinde op die wijze een kring te +vormen, die niet door het dier zou kunnen overschreden worden, althans +niet zonder gezien te worden.</p> +<p>De bergbewoners verspreidden zich nu eerst, om zich langzamerhand +naar het midden terug te trekken, hun kring daarbij verkleinende. +Kapitein Hod, Kâlagani en ik bevonden zich aan een kant, Banks en +Fox aan den anderen, doch in voortdurende gemeenschap met de lieden van +de kraal en met die van het dorp. Elk punt van dezen omtrek was +natuurlijk gevaarlijk, daar de tijgerin op elk punt kon trachten hem te +verbreken.</p> +<p>Het leed overigens geen twijfel of het dier bevond zich wel degelijk +in het kreupelbosch. Inderdaad werden de sporen, die er aan eenen kant +op uitliepen, aan den anderen kant niet teruggevonden. Dat daar haar +gewone schuilplaats was, was niet bewezen, want men had er haar +tevergeefs gezocht, doch op dit oogenblik was het algemeene vermoeden, +dat dit kreupelbosch haar werkelijk tot schuilplaats diende.</p> +<p>Het was toen acht uren ’s morgens. Nadat alle voorzorgen +genomen waren, gingen we langzaam in stilte vooruit, den kring van +insluiting allengs vernauwende. Een half uur later, bevonden wij ons +bij de eerste boomen.</p> +<p>Tot nog toe was er niets bijzonders voorgevallen, niets verkondigde +de tegenwoordigheid van het dier en wat mij aangaat, begon ik te +gelooven, dat al onze moeite tevergeefs was.</p> +<p>Op dit oogenblik was het niet meer mogelijk elkander te zien dan +voor hen, die in elkander’s onmiddellijke nabijheid waren en +evenwel was het van belang den onderlingen samenhang niet te verliezen. +<span class="pagenum">[<a id="pb31" href="#pb31" name= +"pb31">31</a>]</span></p> +<p>Men was dus vooraf overeengekomen, dat een geweerschot het oogenblik +zou aankondigen waarop de eerste van ons het bosch zou +binnentreden.</p> +<p>Het teeken werd gegeven door kapitein Hod, die altijd vooraan was en +de zoom van het bosch werd overschreden. Mijn horloge raadplegende, zag +ik dat het toen acht uren vijf en dertig minuten was.</p> +<p>Een kwartier later, toen de kring zich vernauwd had, raakte men +elkander met de elbogen aan en hield men halt in het dichtste gedeelte +van het kreupelhout, zonder iets ontmoet te hebben.</p> +<p>Tot nog toe had niets de stilte gestoord dan het gekraak der droge +takken, die niettegenstaande al onze voorzorgen onder het gaan +verbroken werden.</p> +<p>Op dit oogenblik deed zich een gehuil hooren.</p> +<p>»Daar is het dier!” riep kapitein Hod uit, naar de +opening van een hol wijzende in een opeenhooping van rotsen, die door +een groep hooge boomen bekroond werd.</p> +<p>Kapitein Hod bedroog zich niet. Al was het niet het gewone leger der +tijgerin, was het althans daar dat zij de wijk genomen had toen zij +zich door een talrijke bende jagers vervolgd zag.</p> +<p>Wij allen, Hod, Banks, Fox, Kâlagani, verscheidene lieden der +kraal, wij waren de nauwe opening genaderd, waar de bloedige sporen +eindigden.</p> +<p>»We moeten daarin doordringen,” zei kapitein Hod.</p> +<p>»Een gevaarlijke onderneming!” deed Banks opmerken. +<span class="corr" id="xd19e904" title="Niet in bron">»</span>De +eerste, die binnentreedt<span class="corr" id="xd19e907" title= +"Bron: .">,</span> loopt gevaar ernstig verwond te worden<span class= +"corr" id="xd19e910" title="Bron: ..">...”</span></p> +<p>»Niets zal mij toch weerhouden naar binnen te gaan,” zei +Hod, zich verzekerende, dat zijn karabijn gereed was vuur te geven.</p> +<p>»Na mij, kapitein!” antwoordde Fox, die zich naar de +opening van het hol bukte.</p> +<p>»Neen, Fox, neen!” riep Hod uit. »Dat gaat mij +aan!”</p> +<p>»Och, kapitein!” antwoordde Fox zacht, op verwijtenden +toon, »’k ben er zes ten achteren!...”</p> +<p>Op zulk een oogenblik telden zij waarlijk het aantal tijgers, die +zij geschoten hadden!</p> +<p>»Geen van beiden zult ge daar binnen gaan!” riep Banks. +»Neen! Nooit zal ik toestaan...”</p> +<p>»Er zou misschien wel een middel zijn,” zeide +Kâlagani toen, den ingenieur in de rede vallende.</p> +<p>»Welk?”</p> +<p>»Het dier door rook trachten te verdrijven,” antwoordde +de Hindoe. »We zouden dan minder gevaar loopen en het +gemakkelijker buiten kunnen dooden.”</p> +<p>»Kâlagani heeft gelijk,” zeide Banks. »Komt, +mijne vrienden, dood hout, droog gras en gebladerte! Stopt de opening +behoorlijk dicht! De wind zal de vlammen en den rook naar binnen jagen. +<span class="pagenum">[<a id="pb32" href="#pb32" name= +"pb32">32</a>]</span>Het beest zal zich moeten laten roosteren of +trachten te ontvluchten!”</p> +<p>»Het zal zich willen redden,” hernam de Hindoe.</p> +<p>»Goed!” antwoordde kapitein Hod. »We zullen het in +het voorbijgaan onze groeten overbrengen!”</p> +<p>In een oogwenk was een groote hoop brandbare zelfstandigheden, als +bladeren, droog gras, dood hout, waaraan in dit kreupelbosch geen +gebrek was, voor den ingang van het hol opgehoopt.</p> +<p>Niets had zich tot nog toe in het inwendige bewogen. Niets vertoonde +zich in den donkeren gang, die vrij diep moest zijn. Toch hadden onze +ooren ons niet kunnen bedriegen en was het gehuil stellig van daar +gekomen.</p> +<p>Nu werden al die droge zaken in brand gestoken en stond weldra alles +in vlam. Tegelijk ontwikkelde zich een scherpe, dichte rook, die door +den wind werd nedergeslagen en de lucht van binnen verstikkend moest +maken.</p> +<p>Nu deed zich een tweede gebrul, woedender dan het eerste hooren. Het +dier gevoelde zich tot in zijn laatsten schuilhoek teruggedrongen en om +niet te stikken zou hij spoedig gedwongen worden zich naar buiten te +storten.</p> +<p>Wij wachtten hem af, tegen de zijdelingsche helling van de rots +geplaatst, gedekt door boomstammen, teneinde den schok van den eersten +sprong te vermijden.</p> +<p>Wat de kapitein betreft, deze had een andere plaats gekozen en, het +moet erkend worden, de gevaarlijkste. Deze bevond zich namelijk bij den +ingang van een opening in het kreupelhout, de eenige waardoor de +tijgerin kon ontvluchten. Hod zat met één knie op den +grond, teneinde zekerder van zijn schot te zijn, terwijl hij zijn +karabijn stevig tegen den schouder had aangedrukt; zijn geheele wezen +had de onbeweeglijkheid van een marmeren beeld aangenomen.</p> +<p>Er waren nauwlijks drie minuten verloopen sedert het oogenblik dat +de hoop hout in brand was gestoken, toen voor de derde maal een gehuil +of liever ditmaal een gereutel van verstikking aan de opening van het +hol weerklonk. In een oogwenk werden de brandbare voorwerpen terzijde +geworpen en verscheen er een énorm lichaam te midden van de +dwarrelende rookkolommen.</p> +<p>Het was de tijgerin.</p> +<p>»Vuur!” schreeuwde Banks.</p> +<p>Tien geweren brandden los, maar later konden wij ons verzekeren, dat +geen enkele kogel het dier getroffen had. Zijn verschijning was te kort +geweest. Hoe had men te midden van den rook, die het omgaf, met eenige +juistheid kunnen mikken?</p> +<p>Doch, als de tijgerin na haar eersten sprong, den grond had +aangeraakt, was dit slechts geweest om een steunpunt te zoeken voor een +tweeden nog verderen sprong, die haar in het kreupelhout zou brengen. +<span class="pagenum">[<a id="pb33" href="#pb33" name= +"pb33">33</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e965width"><img src="images/p033.jpg" alt= +"Kapitein Hod wachtte het dier af. Blz 33." width="503" height="720"> +<p class="figureHead">Kapitein Hod wachtte het dier af. Blz 33.</p> +</div> +<p>Kapitein Hod wachtte het dier met de grootste koelbloedigheid af en +als in de vlucht zond hij het een kogel na, die het slechts in het +dikke van den schouder raakte. <span class="pagenum">[<a id="pb34" +href="#pb34" name="pb34">34</a>]</span></p> +<p>Snel als de bliksem, was de tijgerin op onzen metgezel +toegesprongen, had hem omver geworpen en was op het punt hem met een +slag van zijn ontzaglijke klauwen den schedel te verpletteren, toen +Kâlagani met een groot mes in de hand op hem toevloog.</p> +<p>De schreeuw, dien wij uitten, was nog niet verstomd of de moedige +Hindoe had het woeste dier bij de keel gepakt op het oogenblik dat zijn +rechterklauw op het hoofd van den kapitein zou nederkomen.</p> +<p>Het dier, door dien plotselingen aanval afgeleid, wierp den Hindoe +met een zijdelingsche beweging omver en viel woedend op hem aan.</p> +<p>Maar kapitein Hod was met één sprong op de been en het +mes, dat Kâlagani had laten vallen, oprapende, stak hij het met +vaste hand tot aan het heft in het hart van het dier.</p> +<p>De tijgerin rolde op den grond.</p> +<p>Niet langer dan vijf minuten had dit gansche ontzettende tooneel ons +in koortsachtige spanning gehouden.</p> +<p>Kapitein Hod lag nog steeds geknield toen wij bij hem kwamen. +Kâlagani had zich met bebloeden schouder zoo even opgericht.</p> +<p>»Bag mahryaga! Bag mahryaga!” schreeuwden de +Hindoes,—’t geen beteekende: de tijgerin is dood!</p> +<p>Ja, werkelijk dood! Welk een prachtig dier! Tien voet lang van den +snuit tot het uiteinde van den staart, grootte naar verhouding, +ontzaglijke pooten, gewapend met lange, scherpe klauwen.</p> +<p>Terwijl wij het roofdier bewonderden, overlaadden de Hindoes, die +zeer haatdragend van aard zijn, hem met scheldwoorden. Wat +Kâlagani aangaat, hij was kapitein Hod genaderd.</p> +<p>»Bedankt, kapitein!” zeide hij.</p> +<p>»Hoe! bedankt?” riep Hod uit. »Als iemand danken +moet, dan ben ik het, want zonder je hulp was het gedaan geweest met +een der kapiteins van het 1<sup>e</sup> eskadron der karabiniers van de +koninklijke armée.”</p> +<p>»Zonder u zou ik dood geweest zijn!” antwoordde de +Hindoe koud.</p> +<p>»Wel, bij alle duivels! Heb je niet, met het mes in de hand je +op de tijgerin geworpen, op het oogenblik dat zij me den schedel zou +verpletteren!”</p> +<p>»U hebt haar gedood, kapitein, en dat is dus uw +zes-en-veertigste!”</p> +<p>»Hoera! hoera!” riepen de Hindoes! »Hoera voor +kapitein Hod!”</p> +<p>En inderdaad had de kapitein wel het recht de tijgerin op zijn +rekening te schrijven, maar hij betaalde Kâlagani met een +stevigen handdruk.</p> +<p>»Kom mee naar het Stoomhuis,” zei Banks tot +Kâlagani. »Je schouder is deerlijk gehavend, maar we zullen +in onze reisapotheek wel iets vinden om je wond te <span class="corr" +id="xd19e1013" title="Bron: bezorgen">verzorgen</span>.”</p> +<p>Kâlagani boog ten teeken van goedkeuring en allen richtten we +ons, na afscheid genomen te hebben van de bergbewoners van Souari, die +hunne dankzeggingen niet spaarden, naar het sanitarium.</p> +<p>De chikaris verlieten ons om naar de kraal terug te keeren. Ook +<span class="pagenum">[<a id="pb35" href="#pb35" name= +"pb35">35</a>]</span>ditmaal kwamen zij met ledige handen weder, en +indien Matthias van Guitt gerekend had op deze »koningin van +Tarryani,” moest hij rouw voor haar dragen. Het is zeker, dat het +onder deze omstandigheden onmogelijk zou geweest zijn, haar levend te +vangen.</p> +<p>Tegen twaalf uren, waren wij in het Stoomhuis terug. Daar had zich +iets onverwachts voorgedaan. Tot onze groote teleurstelling waren +kolonel Munro, sergeant Mac Neil en Goûmi vertrokken.</p> +<p>Een briefje, aan Banks gericht, meldde hem zich niet over hunne +afwezigheid te verontrusten, dat, <span class="corr" id="xd19e1026" +title="Bron: Eduard">Edward</span> Munro, een verkenning naar de grens +van Népaul begeerende te maken, nog eenige twijfelachtige +omstandigheden wilde ophelderen betrekkelijk de metgezellen van Nana +Sahib en dat hij terug wilde zijn vóór het tijdperk +waarop wij de Himalaya moesten verlaten.</p> +<p>Bij het lezen van dit briefje, kwam het mij voor, dat aan +Kâlagani een teeken van bijna onwillekeurige teleurstelling +ontsnapte.</p> +<p>Waarom die teleurstelling? Ik vergiste mij ongetwijfeld.</p> +</div> +</div> +<div id="ch3" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">III.</h2> +<h2 class="main">Nachtelijke aanval.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Wij maakten ons zeer ongerust over het vertrek van den +kolonel. Het had blijkbaar betrekking op een verleden, dat wij voor +altijd voorbij hadden gewaand. Maar wat te doen? Het voetspoor van Sir +<span class="corr" id="xd19e1041" title="Bron: Eduard">Edward</span> +Munro volgen? Wij wisten niet welken weg hij was ingeslagen en welk +punt van de <span class="corr" id="xd19e1044" title= +"Bron: Nepaulsche">Népaulsche</span> grens hij zich voorstelde +te bereiken. Wij konden ons van den anderen kant niet ontveinzen dat, +zoo hij zich niet aan Banks had uitgelaten, dit was omdat hij de +aanmerkingen van zijn vriend vreesde, waaraan hij zich wilde +onttrekken. Het speet Banks zeer ons op dezen tocht gevolgd te +zijn.</p> +<p>Men moest er dus in berusten en afwachten. Kolonel Munro zou zeker +vóór het einde van Augustus terug zijn, want die maand +was de laatste, die wij in het sanitarium zouden doorbrengen, alvorens +door het zuidwesten, den weg naar Bombay te kiezen.</p> +<p>Kâlagani werd zoo goed door Banks verzorgd, dat hij slechts +vierentwintig uren in het Stoomhuis bleef. Zijn wond was spoedig +genezen en hij verliet ons om zijn dienst in de kraal te gaan +hervatten.</p> +<p>Ook de maand Augustus begon onder hevige regenbuien,—een weer +om kikkers verkouden te maken,—zei kapitein Hod, maar +<span class="pagenum">[<a id="pb36" href="#pb36" name= +"pb36">36</a>]</span>toch zou het minder regenachtig zijn dan in Juli +en bijgevolg gunstiger voor onze tochten in Tarryani.</p> +<p>Evenwel was de gemeenschap met de kraal zeer druk. Matthias van +Guitt was niet bijzonder in zijn schik. Ook hij rekende het kamp in de +eerste dagen van September op te breken. Nu ontbraken er nog altijd een +leeuw, twee tijgers en twee luipaarden aan zijn menagerie en hij wist +niet of hij zijn troep voltallig zou kunnen maken.</p> +<p>Om hem nog meer uit zijn humeur te maken kwamen inplaats van de +acteurs, die hij voor rekening zijner lastgevers wilde aannemen, zich +anderen aan zijn agentschap aanbieden, waarmede hij geen raad wist.</p> +<p>Zoo liet zich den 4<sup>n</sup> Augustus een prachtige beer in een +zijner vallen vangen.</p> +<p>Wij bevonden ons juist in de kraal, toen zijne chikaris hem in het +beweegbare hok een gevangene brachten van aanzienlijk lengte met een +zwarte vacht, scherpe klauwen, lange ooren met haren +voorzien,—wat eigenaardig is aan deze vertegenwoordigers van het +geslacht der beren in Indië.</p> +<p>»Wat heb ik aan <span class="corr" id="xd19e1068" title= +"Bron: z’oon">zoo’n</span> onnutten zooltreder!” riep +de leverancier, de schouders ophalende.</p> +<p>»Broeder Ballon! broeder Ballon!” riepen telkens de +Hindoes.</p> +<p>Het schijnt wel, dat, zoo de Hindoes zich slechts de neven der +tijgers, zij zich de broeders der beren noemen.</p> +<p>Matthias van Guitt evenwel, ontving broeder Ballon, niettegenstaande +dezen graad van bloedverwantschap, met een gevoel van slecht verborgen +tegenzin. Beren te vangen, als hij tijgers noodig had, dat beviel hem +niet. Wat zou hij met dat lastige dier uitvoeren. Het leek hem niets +het te voeden zonder hoop zijne kosten vergoed te zien. De Indische +beer is weinig gevraagd op de markten van Europa en heeft niet de +handelswaarde van den grijzen Amerikaanschen beer, noch die van den +poolbeer. Daarom gaf dan ook Matthias van Guitt als een goed koopman +niets om een lastig dier, waarvan hij zich slechts moeilijk zou kunnen +ontdoen!</p> +<p>»Wilt u hem hebben?” vroeg hij kapitein Hod.</p> +<p>»En wat zou ik er mee doen?” vroeg de kapitein.</p> +<p>»U kunt er beefsteaks van maken,” zei de leverancier, +»indien ik althans deze catachrese<a class="noteref" id= +"xd19e1084src" href="#xd19e1084" name="xd19e1084src">1</a> mag +gebruiken!”</p> +<p>»Mijnheer van Guitt,” antwoordde Banks ernstig, +»de catachrese is een geschikt woord, wanneer het uit gebrek aan +iedere andere uitdrukking de gedachte behoorlijk wedergeeft. +<span class="pagenum">[<a id="pb37" href="#pb37" name= +"pb37">37</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e1091width"><img src="images/p037.jpg" alt= +"Terwijl wij het roofdier bewonderden. Blz. 34." width="501" height= +"720"> +<p class="figureHead">Terwijl wij het roofdier bewonderden. Blz. +34.</p> +</div> +<p>»Zoo denk ik er ook over,” hernam de leverancier.</p> +<p>»Welnu, Hod,” zei Banks, »neemt ge of neemt ge +niet den beer van mijnheer van Guitt?” <span class= +"pagenum">[<a id="pb38" href="#pb38" name="pb38">38</a>]</span></p> +<p>»Welzeker niet!” antwoordde kapitein Hod. +»Beren-beefsteak te eten, wanneer de beer gedood is, laat ik nog +daar, maar den beer te dooden alleen met het doel om zijn beefsteak te +eten, bezorgt me geen eetlust!”</p> +<p>»Geeft dan den zooltreder de vrijheid,” zeide Matthias +van Guitt, zich tot zijne chikaris wendende.</p> +<p>Men gehoorzaamde den leverancier. Het hok werd buiten de kraal +gebracht. Een der Hindoes opende de deur en broeder Ballon, die zeer +beschaamd scheen over zijn toestand, liet het zich geen tweemalen +zeggen. Hij verliet bedaard het hok, gaf een klein knikje met het +hoofd, dat men voor een bedankje kon houden en maakte zich onder een +geknor van voldoening uit de voeten.</p> +<p>»U hebt daar een goede daad verricht,” zeide Banks. +»Dat zal u geluk aanbrengen, mijnheer van Guitt.”</p> +<p>Banks had niet gedacht zoo juist gesproken te hebben. De dag van den +9<sup>n</sup> Augustus moest den leverancier beloonen, want hij schonk +hem een der wilde dieren, die hem nog ontbrak.</p> +<p>Ziehier onder welke omstandigheden:</p> +<p>Matthias van Guitt, kapitein Hod en ik, vergezeld van Fox, den +machinist Storr en Kâlagani, we doorkruisten, van zonsopgang af +een dicht kreupelbosch van cactus en mastikboomen, toen zich een half +gesmoord gehuil deed hooren.</p> +<p>Dadelijk hielden we onze geweren gereed om te vuren, alle zes goed +geplaatst, teneinde ons voor elken afzonderlijken aanval gedekt te +houden, en richtten we ons naar de verdachte plek.</p> +<p>Vijftig schreden verder liet de leverancier ons halt houden. Aan den +aard van het gebrul scheen hij herkend te hebben wat er van de zaak was +en, zich bijzonder tot kapitein Hod wendende, zeide hij:</p> +<p>»Vooral geen nutteloos schot.”</p> +<p>Vervolgens eenige schreden vooruit makende, terwijl wij op een wenk +van hem achterbleven, riep hij uit:</p> +<p>»Een leeuw!”</p> +<p>En werkelijk deed een dier, dat aan het uiteinde van een sterk touw +was vastgemaakt, wanhopige pogingen om los te komen.</p> +<p>Het was wel degelijk een leeuw, een van de soort zonder +manen,—die zich door deze bijzonderheid van zijne stamgenooten +van Afrika onderscheidde,—maar overigens een werkelijke leeuw, de +leeuw waarnaar Matthias van Guitt zoo vurig gehaakt had.</p> +<p>Het woeste dier, dat aan een zijner voorpooten, omkneld door de +schuiflis van het touw, was opgehangen, deed vreeselijke rukken, zonder +dat het hem mocht gelukken zich los te wringen.</p> +<p>In weerwil van de aanbeveling van den leverancier was de eerste +beweging van den kapitein, vuur te geven.</p> +<p>»Schiet niet, kapitein!” riep Matthias van Guitt. +»’k Bezweer u, schiet niet!” <span class= +"pagenum">[<a id="pb39" href="#pb39" name="pb39">39</a>]</span></p> +<p>»Maar....”</p> +<p>»Neen, neen! zeg ik u! Die leeuw is in een mijner strikken +gevangen en hij hoort mij toe!”</p> +<p>’t Was inderdaad een strik, een zoogenaamde galgstrik, +tegelijk zeer eenvoudig en zeer vernuftig.</p> +<p>Aan een sterken en buigzamen tak is een stevig touw bevestigd. Deze +tak wordt naar den grond toe gebogen, totdat het van een schuiflis +voorziene benedeneinde van het touw in de inkeping van een stevig in +den grond geheiden paal kan geslagen worden. Op deze paal nu plaatst +men een lokaas, zoodanig, dat ieder dier dat het wil aanraken, met den +kop of een zijner pooten in de lis gevangen wordt. Doch nauwelijks +heeft het dit gedaan of het lokaas, hoe zacht de aanraking ook geweest +zij, schuift het touw uit de inkeping los, de tak richt zich weder op, +het dier medesleurende, terwijl op hetzelfde oogenblik een zwaar +cilindervormig stuk hout, langs het touw naar beneden glijdende, op de +lis valt, haar vaster aandrukt en belet dat zij onder de pogingen van +den gehangene losgaat.</p> +<p>Deze soort van strik wordt dikwijls in de bosschen van Indië +gespannen en de roofdieren laten er zich veel meer in vangen, dan men +geneigd zou zijn te gelooven.</p> +<p>Het meest gebeurt het, dat het dier om den hals gepakt en bijna +onmiddellijk geworgd wordt, terwijl zijn kop half door den zwaren +houten cilinder verpletterd wordt. Maar de leeuw, die onder +<span class="corr" id="xd19e1152" title="Bron: onze onze">onze</span> +oogen hing te spartelen, was slechts bij zijn poot gevangen en was dus +levend, springlevendig en waardig zich onder de gasten van den +leverancier te vertoonen.</p> +<p>Matthias van Guitt was verrukt over het avontuur en zond +Kâlagani naar de kraal, met de order het beweegbare hok onder het +geleide van een voerman te gaan halen. Inmiddels konden wij het dier, +welks woede door onze tegenwoordigheid verdubbelde, op ons gemak +gadeslaan.</p> +<p>Ook de leverancier verloor hem niet uit het oog. Hij draaide om den +boom heen, daarbij evenwel zorgdragende zich buiten het bereik der +klauwen van het woedende dier te houden.</p> +<p>Een half uur later kwam het hok aan, door twee buffels getrokken. +Men liet er den gehangene, niet zonder eenige moeite in neder, waarna +wij den weg naar de kraal insloegen.</p> +<p>»Ik begon werkelijk te wanhopen,” zeide Matthias van +Guitt tot ons. »De leeuwen maken geen belangrijk cijfer uit onder +de nemorale dieren van <span class="corr" id="xd19e1164" title= +"Bron: Indie">Indië</span>....”</p> +<p>»Némorale?” zei kapitein Hod.</p> +<p>Ja, de dieren, die de bosschen bewonen, en ’k wensch mijzelven +geluk dit roofdier te hebben kunnen vangen, dat mijne menagerie eer zal +aandoen!” <span class="pagenum">[<a id="pb40" href="#pb40" name= +"pb40">40</a>]</span></p> +<p>Trouwens had Matthias van Guitt van dezen dag af aan, geen reden +meer zich over zijn tegenspoed te beklagen.</p> +<p>Den 11<sup>n</sup> Augustus werden twee luipaarden tegelijk in den +tijgerval gevangen, waaruit wij den leverancier verlost hadden.</p> +<p>Het waren twee tchitas, gelijk aan dien, die zoo stoutmoedig den +IJzeren Reus in de vlakten van Rohilkhande had aangetast en waarvan wij +ons niet hadden kunnen meester maken.</p> +<p>Er ontbraken nog slechts twee tijgers aan den voorraad van Matthias +van Guitt.</p> +<p>Het was de 15<sup>e</sup> Augustus. Kolonel Munro was nog niet weder +te voorschijn gekomen en ook hadden wij niet de minste tijding van hem +gehoord. Banks maakte zich meer ongerust dan hij het wilde doen +voorkomen. Hij ondervroeg Kâlagani, die de Népaulsche +grens kende, naar de gevaren, die Sir Edward Munro kon loopen in die +onafhankelijke landstreken. De Hindoe verzekerde hem, dat er geen +enkele partijganger van Nana Sahib op de grenzen van Thibet overbleef. +Nochtans scheen het hem te spijten, dat de kolonel hem niet tot gids +gekozen had. In een land welks minste voetpaden hem bekend waren, +zouden zijne diensten hem zeer nuttig geweest zijn. Doch nu was er niet +aan te denken hem op te zoeken.</p> +<p>Intusschen zetten kapitein Hod en Fox meer bijzonder hunne tochten +in Tarryani voort. Met behulp van de chikaris der kraal gelukte het hem +niet zonder groot gevaar nog drie tijgers van gemiddelde grootte te +dooden. Twee van die roofdieren werden op rekening van den kapitein, de +derde op die van den oppasser geschreven.</p> +<p>»Acht en veertig!” zeide Hod, die gaarne, alvorens de +Himalaya te verlaten, het ronde cijfer van vijftig had willen +bereiken.</p> +<p>»Negen en dertig!” had Fox gezegd, zonder een geduchten +panter te rekenen, die onder zijn schot gevallen was.</p> +<p>Den 20<sup>n</sup> Augustus liet de voorlaatste der tijgers, door +Matthias van Guitt benoodigd, zich in een der kuilen vangen, waaraan +zij tot nog toe, hetzij uit instinct, hetzij bij toeval ontkomen waren. +Zooals meestal gebeurt, verwondde zich het dier in zijn val, ofschoon +de wond volstrekt niet ernstig was. Eenige dagen van rust zouden +voldoende zijn om zijne genezing te verzekeren en op het tijdstip dat +de levering voor rekening van Hagenbeck van Hamburg moest plaats +hebben, zou er niets meer van blijken.</p> +<p>Het gebruik dezer kuilen wordt door de deskundigen als een +barbaarsche methode beschouwd. Als het slechts te doen is om de dieren +te dooden, zijn natuurlijk alle middelen goed, maar als men ze levend +wil vangen, is de dood maar al te dikwijls het gevolg van hun val, +vooral als ze in de vijftien tot twintig voeten diepe kuilen vallen, +die bestemd zijn voor de vangst van olifanten. Op tien kan men er +nauwlijks een vinden, die niet doodelijk verwond wordt. In Mysore, waar +dit systeem vooral in zwang was, <span class="pagenum">[<a id="pb41" +href="#pb41" name="pb41">41</a>]</span>zooals de leverancier ons +mededeelde, begint men er van af te zien.</p> +<div class="figure xd19e1205width"><img src="images/p041.jpg" alt= +"Hij maakte zich onder een geknor van voldoening uit de voeten. Blz. 38." +width="503" height="720"> +<p class="figureHead">Hij maakte zich onder een geknor van voldoening +uit de voeten. Blz. 38.</p> +</div> +<p>Er ontbrak nu nog slechts één tijger aan de menagerie +der <span class="pagenum">[<a id="pb42" href="#pb42" name= +"pb42">42</a>]</span>kraal en Matthias van Guitt wenschte meer dan ooit +hem goed en wel in zijn bezit te hebben, want hij had groote haast om +naar Bombay te vertrekken.</p> +<p>Weldra zou hij zich ook van dezen tijger meester maken, maar tegen +welken prijs! Dit dient eenigszins breedvoerig vermeld te worden, want +het dier werd duur,—te duur,—betaald.</p> +<p>Door de bijzondere zorg van kapitein Hod zou in den nacht van den +26<sup>n</sup> Augustus een tocht georganiseerd worden. Het was te +voorzien, dat de jacht onder gunstige omstandigheden zou plaats hebben, +een heldere lucht, een kalme atmosfeer en een afnemende maan. Bij +groote duisternis, verlaten de roofdieren minder gaarne hun leger, +terwijl een halve duisternis ze er toe uitnoodigt. Juist nu zou de +meniscus of bolronde schijf der maan,—een woord van Matthias van +Guitt,—na middernacht nog eenig schijnsel geven.</p> +<p>Kapitein Hod en ik, Fox en Storr, die er mede smaak in begon te +krijgen, wij vormden de kern dezer expeditie, waarbij zich de +leverancier, Kâlagani en eenigen zijner Hindoes zouden +voegen.</p> +<p>Toen dus de maaltijd was afgeloopen, verlieten wij, na afscheid +genomen te hebben van Banks, die voor de uitnoodiging om ons te +vergezellen bedankt had, het Stoomhuis tegen zeven uren des ’s +avonds en te acht uur kwamen wij zonder eenige bijzondere ontmoeting +aan de kraal aan.</p> +<p>Matthias van Guitt had juist gesoupeerd. Hij ontving ons met zijn +gewone komplimenten. Men raadpleegde met elkander en dadelijk werd het +plan van de jacht ontworpen.</p> +<p>Men zou op de loer gaan liggen aan den oever van een stroom, op den +bodem van een dier bergkloven, die men »nallah” noemt, op +twee mijlen van de kraal verwijderd, op een plek, die vrij geregeld +’s nachts door een paar tijgers bezocht werd. Er was daar vooraf +geen lokaas geplaatst, daar dit naar het zeggen der Hindoes onnoodig +was. Een drijfjacht, die onlangs in dit gedeelte van Tarryani gehouden +was, bewees dat de behoefte om hun dorst te lesschen voldoende was om +de tijgers, op den bodem dezer <span class="corr" id="xd19e1229" title= +"Bron: nullah">nallah</span> te lokken. Men wist ook, dat het +gemakkelijk zoude zijn er zich met voordeel te plaatsen.</p> +<p>Wij zouden de kraal niet vóór middernacht verlaten en +daar het nog pas zeven uur was, moesten wij dus zonder ons te veel te +vervelen het oogenblik van vertrek afwachten.</p> +<p>»Mijne heeren,” zei Matthias van Guitt, »mijn +woning staat geheel ter uwe beschikking. Ik raad u aan om te doen +zooals ik en zoolang naar bed te gaan. We zullen zeer vroeg op moeten +staan en eenige uren slaap zullen ons des te beter voor den strijd +voorbereiden.”</p> +<p>»Heb je lust om te gaan slapen, Maucler?” vroeg mij de +kapitein.</p> +<p>»Neen,” antwoordde ik, »en ’k wacht liever +al wandelende den tijd af, dan gedwongen te zijn midden in mijn slaap +op te staan.” <span class="pagenum">[<a id="pb43" href="#pb43" +name="pb43">43</a>]</span></p> +<p>»Zooals u wilt, mijne heeren,” antwoordde de +leverancier. »Wat mij aangaat, ’k voel reeds het +krampachtige knippen der oogleden, dat door de behoefte tot slapen +wordt teweeggebracht. Ge ziet het, ’k begin me al uit te +rekken!”</p> +<p>En Matthias van Guitt lichtte de armen in de hoogte, wierp het hoofd +en den tronk door een onwillekeurige uitrekking der buikspieren naar +achteren en liet een veel beteekenend gegeeuw hooren.</p> +<p>Toen hij zich dus op zijn gemak <span class="corr" id="xd19e1247" +title="Bron: uifgerekt">uitgerekt</span> had, bracht hij ons zijn +laatsten afscheidsgroet, trad in zijn kooi en sliep ongetwijfeld weldra +in.</p> +<p>»En wat gaan wij nu uitvoeren?” vroeg ik.</p> +<p>»Laten we gaan wandelen, Maucler,” antwoordde mij +kapitein Hod, »Laten we in de kraal gaan wandelen. ’t Is +een prachtige nacht en ’k zal frisscher zijn als het tijd is te +vertrekken, dan wanneer ’k een uur of wat sliep. De slaap moge +bovendien onze beste vriend zijn, dikwijls is ’t een vriend, die +op zich laat wachten.”</p> +<p>Zoo schreden wij dan langzaam door de kraal, nu eens in gedachten +verdiept, dan weder druk pratende. Storr »dien zijn beste vriend +niet gewoon was te laten wachten,” lag aan den voet van een boom +en sliep reeds. Ook de chikaris en de voerlieden zaten in hun hoek +neergehurkt, zoodat niemand binnen de omheining nog wakker was.</p> +<p>Dit was trouwens ook niet noodig, daar de kraal, door stevige +palissaden omgeven, volkomen gesloten was.</p> +<p>Kâlagani overtuigde zich zelf, dat de deur zorgvuldig gesloten +was; vervolgens begaf hij zich, na ons in het voorbijgaan goeden avond +gewenscht te hebben, naar de algemeene woning voor hem en zijne +metgezellen.</p> +<p>Kapitein Hod en ik waren nu geheel alleen<span class="corr" id= +"xd19e1263" title="Bron: ,">.</span></p> +<p>Niet alleen de lieden van van Guitt, maar ook de huisdieren en de +wilde dieren sliepen, deze in hunne hokken, gene in groepen onder de +groote boomen, aan het uiteinde der kraal, uitgestrekt. Volkomen +stilte, zoowel van binnen als van buiten.</p> +<p>Het eerst bracht onze wandeling ons bij de plek door de buffels +ingenomen. Deze prachtige herkauwers, zoo zacht en gehoorzaam, waren +zelfs niet eens gekluisterd. Gewoon onder het gebladerte van +reusachtige ahornboomen te rusten, zagen we ze daar rustig uitgestrekt, +met de pooten onder zich gevouwen terwijl een langzame en luide +ademhaling uit die enorme massa’s voortkomende, tot ons oor +doordrong.</p> +<p>Zij ontwaakten niet eens bij onze nadering. Een van hen slechts +lichtte een oogenblik zijn grooten kop op, wierp den aan de dieren van +dit geslacht eigenaardigen onzekeren blik op ons en was weldra weder in +de slapende massa verloren.</p> +<p>»Zie tot welk een staat van tamheid deze dieren gebracht +zijn,” zei ik tot den kapitein.</p> +<p>»Ja,” antwoordde Hod, »en toch zijn deze buffels +vreeselijke <span class="pagenum">[<a id="pb44" href="#pb44" name= +"pb44">44</a>]</span>dieren, als ze in ’t wild leven. Maar zij +bezitten wel kracht, doch geen levendigheid en wat vermogen hunne +horens tegen het gebit der leeuwen of de klauwen der tijgers? +Ongetwijfeld ligt het voordeel aan de zijde der roofdieren.”</p> +<p>Al pratende waren wij bij de hokken teruggekomen. Ook daar doodsche +stilte. Tijgers, leeuwen, panters, luipaarden, sliepen allen in hunne +afzonderlijke afdeelingen. Matthias van Guitt vereenigde ze slechts als +ze door eenige weken gevangenschap tam geworden waren en hij had +gelijk. Zeer zeker toch zouden deze woeste dieren in de eerste dagen +hunner opsluiting elkander verslonden hebben.</p> +<p>De drie leeuwen, volkomen onbeweeglijk, lagen in een halven cirkel +gebogen als groote katten. Men zag niets van hun kop, die als verloren +was in een dikken mof van zwart bont, en ook zij sliepen den slaap des +rechtvaardigen.</p> +<p>In de hokken der tijgers was de slaap zoo vast niet. Vurige oogen +schitterden in het duister. Van tijd tot tijd werd er een groote poot +uitgestoken, welks klauwen de ijzeren staven omklemden. Het was een +slaap van roofdieren, die hun leed verkropten.</p> +<p>»Ze hebben benauwde droomen en ik begrijp het!” zei de +medelijdende kapitein.</p> +<p>Ook de drie panters werden ongetwijfeld door eenige wroeging, of +althans eenig berouw bezield. Op dit uur immers, zouden zij vrij van +alle banden door de bosschen gezworven, of de weiden doorloopen hebben, +naar levend vee zoekende.</p> +<p>Wat de vier luipaarden aangaat, geen nachtmerrie stoorde hun slaap. +Zij waren in diepe rust. Twee van die tot het kattengeslacht behoorende +dieren, het mannetje en het wijfje, bewoonden dezelfde slaapkamer en +bevonden zich daar even goed als in hun hol.</p> +<p>Een enkele afsluiting was nog ledig,—die welke moest bezet +worden door den zesden en onneembaren tijger, op welks vangst Matthias +van Guitt alleen nog maar wachtte om Tarryani te verlaten.</p> +<p>Onze wandeling duurde nagenoeg een uur. Na de kraal van binnen te +zijn rondgewandeld, zetten we ons neder aan den voet van een enorme +mimosa.</p> +<p>Ook in het geheele woud heerschte een diepe stilte. De wind, die bij +het vallen van den avond nog door het gebladerte ruischte, was gaan +liggen. Geen blad bewoog zich. Beneden aan de oppervlakte der aarde, +zoowel als in de hooge luchtstreken, waar de halve maan haren loop +volbracht, overal was het even kalm.</p> +<p>Kapitein Hod en ik, bij elkander gezeten, ook wij zwegen. Geen slaap +maakte zich evenwel van hem meester. Het was eerder die meer +geestelijke dan lichamelijke afgetrokkenheid, onder welker invloed men +gedurende de volkomen rust in de natuur verkeert. Men denkt, maar men +kleedt zijne gedachte niet in. Men droomt als iemand zou droomen, die +niet slaapt, terwijl de blik, <span class="pagenum">[<a id="pb45" href= +"#pb45" name="pb45">45</a>]</span>die door de oogleden nog niet +overschaduwd wordt, zich in fantastische droombeelden verliest.</p> +<div class="figure xd19e1302width"><img src="images/p045.jpg" alt= +"»Laten we gaan wandelen, Maucler.” Blz. 43." width="504" +height="720"> +<p class="figureHead">»Laten we gaan wandelen, Maucler.” +Blz. 43.</p> +</div> +<p>Toch was er een bijzonderheid, die den kapitein verwonderde +<span class="pagenum">[<a id="pb46" href="#pb46" name= +"pb46">46</a>]</span>en, zacht sprekende, zooals men het bijna onbewust +doet, als alles om ons heen zwijgt, zeide hij tot mij:</p> +<p>»Maucler, een dergelijke stilte verrast me! De wilde dieren +brullen gewoonlijk in het duister en des nachts is er leven in het +bosch. Uit gebrek van tijgers of panters zijn het jakhalzen, die zich +nooit stilhouden. Deze kraal, met levende wezens opgevuld, moest ze bij +honderden aantrekken en toch hooren we niets, niet het minste gekraak +van dood hout, niet het minste gehuil in de wildernis. Als Matthias van +Guitt wakker was, zou hij stellig niet minder verrast zijn dan ik en +met de een of andere zonderlinge uitdrukking zijn verbazing te kennen +geven.”</p> +<p>»Je aanmerking komt me juist voor, waarde Hod,” +antwoordde ik, »en ’k weet waarlijk niet waaraan de +afwezigheid van die nachtelijke zwervers moet toegeschreven worden. +Maar we mogen wel oppassen of anders vallen we temidden van die kalmte +ook in slaap!”</p> +<p>»Wakker blijven, wakker blijven!” antwoordde kapitein +Hod, zich uitrekkende. »’t Is nu haast tijd om te +vertrekken.”</p> +<p>En we sleepten het gesprek voort in door lange tusschenpoozen +afgebroken zinnen.</p> +<p>Hoe lang die droomende toestand duurde, zou ik niet hebben kunnen +zeggen, maar eensklaps werden wij uit onze slaperigheid gewekt door een +dof geruisch, dat ons beiden tegelijk deed opspringen.</p> +<p>Al spoedig bleek het dat het geruisch voortkwam uit het hok der +wilde dieren.</p> +<p>Leeuwen, tijgers, panters, luipaarden, straks nog zoo vreedzaam, +deden nu een toornachtig gebrom hooren. Overeind in hunne hokken, met +kleine schreden heen en weer loopende, snoven zij met kracht eenige +lucht van buiten op en richtten zich op tegen de ijzeren stangen hunner +hokken.</p> +<p>»Wat scheelt ze toch?” vroeg ik.</p> +<p>»’k Weet het niet,” antwoordde kapitein Hod, +»maar ik vrees, dat ze de nabijheid geroken hebben +van...”</p> +<p>Eensklaps barstte een vreeselijk gebrul om de omheining van de kraal +los.</p> +<p>»Tijgers!” riep kapitein Hod uit, naar het slaapvertrek +van Matthias van Guitt snellende.</p> +<p>Maar, zoo geweldig was het gebrul geweest, dat het gansche personeel +der kraal reeds op de been was en de leverancier met al zijn bedienden +naar buiten kwam stuiven.</p> +<p>»Een aanval!” riep hij uit.</p> +<p>»’k Geloof het ook,” antwoordde Hod.</p> +<p>»Wacht! We zullen zien!...”</p> +<p>»En zonder den volzin te eindigen, greep Matthias van Guitt +een ladder en plaatste ze overeind tegen de palissade. In een oogenblik +had hij er den hoogsten sport van bereikt. <span class= +"pagenum">[<a id="pb47" href="#pb47" name="pb47">47</a>]</span></p> +<p>»Tien tijgers en een dozijn panters!” schreeuwde +hij.</p> +<p>»Dat kan ernstig genoeg worden,” antwoordde Kapitein +Hod. »Wij wilden ze gaan jagen en zij komen jacht op ons +maken!”</p> +<p>»De geweren! de geweren!” riep de leverancier.</p> +<p>En allen waren op zijn bevel binnen twintig seconden gereed om vuur +te geven.</p> +<p>Deze aanvallen van een bende wilde dieren zijn in Indië +geenszins zeldzaam. Hoe dikwijls zijn niet de bewoners der door de +tijgers bezochte streken en meer bijzonder die der Sunderbunds, in +hunne woningen belegerd geworden! Een dergelijke gebeurtenis behoort +niet tot de zeldzaamheden en maar al te vaak blijft het voordeel aan de +aanvallers!</p> +<p>Intusschen had zich bij het gehuil van buiten, het gebrul van binnen +gevoegd! De kraal beantwoordde het bosch. Men kon elkander binnen de +omheining niet meer verstaan.</p> +<p>»Naar de palissaden!” schreeuwde Matthias van Guitt, die +zich meer door gebaren dan door de stem deed begrijpen.</p> +<p>En allen snelden naar de omheining.</p> +<p>Op dit oogenblik deden de buffels, ten prooi aan den hevigsten +schrik, wanhopige pogingen om de plek waar ze opgesloten waren met +geweld te verlaten. De voerlieden beproefden te vergeefs ze te +bedwingen.</p> +<p>Plotseling werd de deur, waarvan de houten boom zeker slecht +bevestigd was, met geweld opengebroken en stormde een bende wilde +dieren de kraal binnen.</p> +<p>Evenwel had Kâlagani die deur met de grootste zorg gesloten, +zooals hij elken avond deed!</p> +<p>»Naar de hut! Naar de hut!” schreeuwde Matthias van +Guitt, naar het huis snellende, dat alleen nog een schuilplaats kan +aanbieden.</p> +<p>Maar hadden we den tijd er nog te komen?</p> +<p>Reeds waren twee chikaris, door de tijgers bereikt, op den grond +geworpen. De anderen, die de hut niet meer konden bereiken, liepen door +de kraal en zochten een schuilplaats waar ze haar vinden konden.</p> +<p>De leverancier, Storr en zes Hindoes waren reeds in het huis, +waarvan de deur gesloten werd op het oogenblik dat twee panters er zich +in wilden werpen.</p> +<p>Kâlagani, Fox en de anderen, hadden zich langs de boomen tot +in de eerste takken opgeheschen.</p> +<p>Kapitein Hod en ik hadden noch den tijd, noch de mogelijkheid gehad +zich bij Matthias van Guitt te voegen.</p> +<p>»Maucler! Maucler!” schreeuwde kapitein Hod, wiens +rechterarm door den slag van een klauw verscheurd was.</p> +<p>Een énorme tijger had mij met een slag van zijn staart ter +aarde geworpen. Ik richtte mij weder op juist op het oogenblik +<span class="pagenum">[<a id="pb48" href="#pb48" name= +"pb48">48</a>]</span>dat het dier weder op mij toekwam en ik snelde +naar kapitein Hod om hem ter hulp te komen.</p> +<p>Een enkele schuilplaats bleef ons toen nog over: het was de ledige +afdeeling van het zesde hok. In een ommezien hadden we er ons in +geworpen en stelde de onmiddellijk gesloten deur ons voor het oogenblik +buiten het bereik der woedende dieren, die zich huilende tegen de +ijzeren stangen wierpen.</p> +<p>Zoo groot was de verbittering dier razende beesten, gevoegd bij de +woede der in de naaste afdeelingen gevangen tijgers, dat het hok, op de +wielen waggelde en op het punt was om te slaan.</p> +<p>Doch gelukkig verlieten de tijgers het weldra om zich op een +zekerder prooi te werpen.</p> +<p>Welk een tooneel, waarvan geen enkele bijzonderheid voor ons +verloren ging, daar wij het tusschen de stangen onzer afdeeling +gadesloegen!</p> +<p>»’t Is de omgekeerde wereld!” riep kapitein Hod, +die zich zat te verbijten. »Zij buiten en wij binnen!”</p> +<p>»En je wond?” vroeg ik.</p> +<p>»Dat’s niets!”</p> +<p>Vijf of zes geweren brandden op dit oogenblik los. Zij kwamen uit de +hut van Matthias van Guitt, die hardnekkig door twee tijgers en drie +panters belegerd werd.</p> +<p>Een van die dieren viel doodelijk getroffen door een ontplofbaren +kogel, waarschijnlijk uit de karabijn van Storr.</p> +<p>Wat de anderen aangaat, zij hadden zich dadelijk op de groep der +buffels geworpen en deze ongelukkige herkauwers zouden zich weldra +zonder verdediging tegen zulke tegenstanders bevinden.</p> +<p>Fox, Kâlagani en de Hindoes, die, om sneller in de boomen te +klimmen, hunne wapens hadden moeten wegwerpen, konden hen niet ter hulp +komen.</p> +<p>Kapitein Hod evenwel gaf tusschen de stangen van ons hok door vuur. +Alhoewel zijn rechterarm, half verlamd door zijn wond, hem niet toeliet +met zijn gewone juistheid te schieten, had hij toch het geluk zijn +negen en veertigsten tijger te vellen.</p> +<p>Op dit oogenblik vlogen de buffels, razend van angst en schrik, +loeiend door de omheining. Tevergeefs beproefden zij den tijgers het +hoofd te bieden, die door geduchte sprongen aan hunne horens +ontsnapten. Een van hen, met een panter op den rug, die hem met zijn +klauwen den nek verscheurde, snelde, voor de deur aangekomen, naar +buiten.</p> +<p>Vijf of zes anderen, door de wilde dieren achtervolgd, joegen hen na +en verdwenen.</p> +<p>Enkele tijgers vervolgden hen, maar de buffels, die de kraal niet +hadden kunnen verlaten, lagen met opengereten buik, op den grond.</p> +<p>Intusschen werden er nog andere geweerschoten door de vensters +<span class="pagenum">[<a id="pb49" href="#pb49" name= +"pb49">49</a>]</span>van het houten huis gelost. Van onzen kant, deden +wij, kapitein Hod en ik, ons best toen een nieuw gevaar ons kwam +bedreigen.</p> +<div class="figure xd19e1423width"><img src="images/p049.jpg" alt= +"»Tien tijgers en een dozijn panters,” riep hij uit. Blz. 47." +width="503" height="720"> +<p class="figureHead">»Tien tijgers en een dozijn panters,” +riep hij uit. Blz. 47.</p> +</div> +<p>De dieren, in de hokken opgesloten, razend door de hardnekkige +<span class="pagenum">[<a id="pb50" href="#pb50" name= +"pb50">50</a>]</span>worsteling, den reuk van het bloed, het gehuil +hunner natuurgenooten, trachtten zich met onstuimig geweld te +bevrijden. Zou het hun gelukken de traliën te verbreken? We +moesten het werkelijk vreezen.</p> +<p>Inderdaad werd een der hokken omvergeworpen. Ik geloofde een +oogenblik, dat onze vrees zich bewaarheid had en ze werkelijk ontvlucht +waren, maar gelukkig was het niet zoo en konden zelfs de vluchtelingen +niet meer zien wat er buiten voorviel, omdat het hok met de getraliede +zijde op den grond was nedergekomen.</p> +<p>»Er zijn er bepaald te veel!” mompelde kapitein Hod, +terwijl hij zijn karabijn opnieuw laadde.</p> +<p>Op dit oogenblik nam een tijger een vervaarlijken sprong en met +behulp zijner klauwen gelukte het hem zich aan den ondersten tak van +een boom vast te klemmen, waarop twee chikaris een schuilplaats gezocht +hadden.</p> +<p>Een dier ongelukkigen, bij de keel gepakt, beproefde te vergeefs +weerstand te bieden en werd op den grond geworpen.</p> +<p>Een panter betwistte den tijger dit reeds van het leven beroofde +lichaam, welks beenderen te midden van een plas bloed kraakten.</p> +<p>»Maar schiet dan toch, in Godsnaam!” schreeuwde kapitein +Hod, alsof hij zich door Matthias van Guitt en zijne metgezellen had +kunnen doen hooren.</p> +<p>Wat ons betreft, het was ons onmogelijk nu tusschenbeiden te komen! +Onze voorraad patronen was uitgeput en we konden ons slechts bepalen +tot de rol van onmachtige toeschouwers der worsteling! Maar zie, daar +gelukt het een tijger, in het naast ons gelegen vak, die trachtte zijn +traliën te verbreken, door het geven van een hevigen schok, het +evenwicht van het hok te verstoren. Het wankelde even en viel bijna +onmiddellijk omver.</p> +<p>Licht gekneusd door den val, hadden wij ons op de knieën +opgericht. De wanden hadden weerstand geboden, maar wij konden niets +meer zien van hetgeen buiten voorviel.</p> +<p>Mochten wij niets meer zien, wij hoorden althans! Welk een akelig +gehuil binnen de omheining der kraal! Welk een reuk van bloed +bezwangerde den dampkring! Het scheen dat de worsteling een heviger +karakter had aangenomen. Wat was er toch voorgevallen? Waren de +gevangenen der andere hokken ontsnapt? Vielen zij het houten verblijf +van Matthias van Guitt aan? Wierpen de tijgers en panters zich op de +boomen om de Hindoes er uit te rukken?</p> +<p>»En geen kans te zien om uit die doos te komen!” riep +kapitein Hod woedend uit.</p> +<p>Een kwartier ongeveer,—een kwartier waarvan wij de eindelooze +minuten telden, verliep in dezen toestand.</p> +<p>Toen nam het geraas der worsteling allengs af. Het gehuil verzwakte. +<span class="pagenum">[<a id="pb51" href="#pb51" name= +"pb51">51</a>]</span>De sprongen der tijgers in de afdeelingen van ons +hok werden zeldzamer. Zou de moord een einde genomen hebben?</p> +<p>Eensklaps hoorde ik dat de deur der kraal met geweld gesloten werd. +Daarna riep Kâlagani ons met luide stem. Bij zijn stem voegde +zich die van Fox, herhalende:</p> +<p>»Kapitein! kapitein!”</p> +<p>»Hier!” antwoordde Hod.</p> +<p>Hij werd gehoord en bijna dadelijk daarop voelde ik dat het hok werd +opgelicht. Een oogenblik later waren wij vrij.</p> +<p>»Fox! Storr!” riep de kapitein, wiens eerste gedachte +aan zijne metgezellen gewijd was.</p> +<p>»Present!” antwoordden de <span class="corr" id= +"xd19e1471" title="Bron: machanist">machinist</span> en de +oppasser.</p> +<p>Zij waren wonderdadig behouden gebleven en zelfs niet eens gewond. +Ook Matthias van Guitt en Kâlagani waren ongedeerd. Twee tijgers +en een panter lagen levenloos op den grond uitgestrekt. De anderen +hadden de kraal verlaten, waarvan Kâlagani de deur gesloten had. +Wij bevonden ons allen in veiligheid.</p> +<p>Het was geen van de wilde dieren der menagerie gelukt onder de +worsteling te ontsnappen en zelfs telde de leverancier een gevangene +meer. Het was een jonge tijger, zittende in het kleine rollende hok, +dat over hem heen was gevallen en waaronder hij als in een val gevangen +was.</p> +<p>De voorraad van Matthias van Guitt was dus eindelijk voltallig; maar +het kostte hem duur! Vijf zijner buffels waren gedood, de anderen +hadden de vlucht genomen en drie Hindoes, vreeselijk verminkt, zwommen +in hun bloed op den bodem der kraal.</p> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id= +"xd19e1084" href="#xd19e1084src" name="xd19e1084">1</a></span> +Catachresis is een redekunstige figuur waarbij men een woord gebruikt +in den tegengestelden zin van zijn eigenlijke beteekenis.</p> +</div> +</div> +<div id="ch4" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">IV.</h2> +<h2 class="main">Het afscheid van Matthias van Guitt.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Gedurende het overige van den nacht deed zich niets +bijzonders meer voor, noch binnen, noch buiten de omheining. De deur +werd ditmaal stevig bevestigd. Hoe <span class="corr" id="xd19e1487" +title="Bron: was">had</span> zij geopend kunnen worden op het oogenblik +dat de bende wilde dieren de pâlissaden bestormde? Dit was +inderdaad iets onverklaarbaars, daar Kâlagani zelf haar met de +zware dwarsboomen gesloten had.</p> +<p>De wond van kapitein Hod veroorzaakte hem veel pijn, hoewel +<span class="pagenum">[<a id="pb52" href="#pb52" name= +"pb52">52</a>]</span>het slechts een ontvelling was. Maar het scheelde +weinig of hij had het gebruik van den rechterarm verloren.</p> +<p>Wat mij betreft, ik voelde niets meer van den hevigen slag met den +staart, die mij ter aarde had geworpen.</p> +<p>Wij besloten dus met het krieken van den dag naar het Stoomhuis +terug te keeren.</p> +<p>Wat Matthias van Guitt aangaat, behalve zijn oprecht gemeend +verdriet over het verlies van drie zijner lieden, maakte hij zich +overigens volstrekt niet ongerust over zijn toestand, alhoewel het +verlies zijner buffels op het oogenblik van zijn vertrek hem in groote +verlegenheid moest brengen.</p> +<p>»Dat zijn de kansen van het vak,” zeide hij, »en +’k had een soort van voorgevoel, dat me iets dergelijks zou +overkomen.”</p> +<p>Daarna bezorgde hij de begrafenis der drie Hindoes, wier +overblijfselen in een hoek ter aarde werden besteld, en wel diep genoeg +om niet door de wilde dieren opgegraven te kunnen worden.</p> +<p>Intusschen verlichtte de dageraad weldra het benedenste gedeelte van +<span class="corr" id="xd19e1506" title= +"Bron: Tarryari">Tarryani</span> en na hartelijke handdrukken gewisseld +te hebben, namen wij afscheid van Matthias van Guitt.</p> +<p>Om ons, althans op onzen tocht door het bosch niet <span class= +"corr" id="xd19e1511" title="Bron: onverzeld">onvergezeld</span> te +laten gaan, drong de leverancier er op aan Kâlagani en twee +zijner Hindoes ter onze beschikking te stellen. Zijn aanbod werd +aangenomen en te zes uur verlieten wij de kraal.</p> +<p>Geen enkel ongelukkig toeval kenmerkte onzen terugkeer. Van tijgers +en panters was geen spoor meer te vinden. De volkomen verzadigde +roofdieren hadden ongetwijfeld hunne schuilhoeken opgezocht en het was +nu de tijd niet ze daar op te gaan sporen.</p> +<p>Wat de uit de kraal ontsnapte buffels betreft, ze waren of gedood en +lagen in het hooge gras, of wel, verdwaald in de dichte wouden van +Tarryani, mocht men er niet op rekenen, dat hun instinct hen naar de +kraal zou terugvoeren. Zij moesten dus beschouwd worden voor den +leverancier verloren te zijn.</p> +<p>Aan den zoom van het bosch, verlieten Kâlagani en de twee +Hindoes ons. Een uur later kondigden <span class="corr" id="xd19e1521" +title="Bron: Phaun">Phann</span> en Black door hun geblaf onze +terugkomst aan het Stoomhuis aan.</p> +<p>Ik deed Banks het verhaal onzer avonturen. Hij wenschte ons +hartelijk geluk er zoo goed te zijn afgekomen. Maar al te vaak kon +niemand der aangevallenen bij dergelijke gevechten de heldendaden der +aanvallers verhalen!</p> +<p>Wat kapitein Hod betreft, hij moest tegen wil en dank zijn arm in +een draagband houden, maar overigens vond de ingenieur, die eigenlijk +de dokter der expeditie was, de wond volstrekt niet ernstig en hij +verzekerde, dat hij er over eenige dagen niet den minsten last meer van +zou hebben.</p> +<p>In zijn binnenste was kapitein Hod zeer uit zijn humeur, dat hij +<span class="pagenum">[<a id="pb53" href="#pb53" name= +"pb53">53</a>]</span>zich een wond had laten toebrengen, zonder haar te +hebben kunnen wreken. Maar toch had hij een tijger gevoegd bij de +acht-en-veertig die op zijn actief stonden aangeteekend.</p> +<div class="figure xd19e1533width"><img src="images/p053.jpg" alt= +"»’t Is de omgekeerde wereld,” zei Hod. Blz. 48." +width="504" height="720"> +<p class="figureHead">»’t Is de omgekeerde wereld,” +zei Hod. Blz. 48.</p> +</div> +<p><span class="pagenum">[<a id="pb54" href="#pb54" name= +"pb54">54</a>]</span></p> +<p>Den volgenden dag, 27 Augustus, op den namiddag, deed zich een +krachtig, maar vroolijk hondengeblaf hooren.</p> +<p>Het waren kolonel Munro, Mac Neil en Goûmi, die in het +sanitarium waren teruggekeerd. Hunne terugkomst was een ware +verlichting voor ons. Had Sir Edward Munro zijn tocht tot een goed +einde geleid? wij wisten het nog niet. Hij kwam gezond terug en dat was +het voornaamste.</p> +<p>Dadelijk liep Banks hem te gemoet, drukte hem de hand en ondervroeg +hem met de oogen.</p> +<p>»Niets!” vergenoegde kolonel Munro zich met een +eenvoudige beweging van het hoofd te antwoorden.</p> +<p>Dit woord beteekende niet alleen dat zijne nasporingen op de grenzen +van Népaul niet het minste resultaat hadden opgeleverd, maar ook +dat alle gesprekken over dit onderwerp nutteloos waren. Hij scheen er +mede te kennen willen geven, dat het niet noodig was er over te +spreken.</p> +<p>Mac Neil en Goûmi, die Banks dien avond ondervroeg, lieten +zich wat meer uit. Zij deelden hem mede, dat kolonel Munro inderdaad +dat gedeelte van Hindostan had willen terug zien, waar Nana Sahib +vóór zijn wederverschijning in het presidentschap Bombay +zich verscholen had. Zich verzekeren wat er van de metgezellen van den +nabob geworden was, onderzoeken of op dit punt van de Indo-Chineesche +grens geen sporen meer van hen overig waren, trachten te vernemen of in +plaats van Nana Sahib, zijn broeder Balao Rao zich niet in dat land, +dat nog niet onder Engelsche heerschappij stond, verborgen hield, +ziehier het doel dat Sir Edward Munro zich voor oogen had gesteld. Nu +was het resultaat zijner nasporingen, dat de opstandelingen +ongetwijfeld het land verlaten hadden. Van hun kamp, waar de gewaande +begrafenis, bestemd om aan den dood van Nana Sahib geloof te doen +slaan, was gevierd geworden, was geen spoor meer overig. Van Balao Kae +niet de minste tijding, noch ook van zijne metgezellen iets, dat +aanleiding kon geven hun spoor te zoeken. Nu de nabob in de bergpassen +van Sautpourra den dood gevonden had en de zijnen zeer waarschijnlijk +aan gene zijde der grenzen van het schiereiland verspreid waren, bleef +er voor den handhaver van het recht niets meer te doen over. Er stond +ons dus niets anders te doen dan de grens der Himalaya te verlaten en +eerst zuidelijk te gaan, om eindelijk onzen voorgestelden reisweg van +Calcutta naar Bombay te vervolgen.</p> +<p>Het vertrek werd dus bepaald en tot over acht dagen, den +3<sup>n</sup> September, vastgesteld. Wij behoorden aan kapitein Hod +den noodigen tijd te laten ter volkomen genezing zijner wond. Van den +anderen kant had kolonel Munro, die zichtbaar vermoeid was van den +lastigen tocht langs ongebaande wegen, eenige dagen rust noodig. +<span class="pagenum">[<a id="pb55" href="#pb55" name= +"pb55">55</a>]</span></p> +<p>Gedurende dien tijd zou Banks beginnen met het maken zijner +toebereidselen. Het in order brengen van onzen trein om in de vlakte af +te dalen en den weg op te zoeken van de Himalaya naar het +presidentschap van Bombay, zou ons wel een geheele week bezig +houden.</p> +<p>Wij begonnen met te bepalen, dat het reisplan nogmaals gewijzigd zou +worden, in dien zin dat de groote steden van het noord-oosten, Mirat, +Delhi, Agra, Gwalior, Jansie en anderen, waar de opstand van 1857 maar +al te veel onheilen had nagelaten, zouden vermeden worden. Met de +laatste opstandelingen van het oproer moest alles verdwijnen wat de +herinnering er van in het geheugen van kolonel Munro kon terugroepen. +Onze rollende woningen zouden dus door de provinciën gaan, zonder +zich in de voornaamste steden op te houden, doch het land was de moeite +waard bezocht te worden al was het alleen om zijne natuurlijke +schoonheden. Het onmetelijk koninkrijk Scindia geeft aan geen ander +land der wereld in dit opzicht iets toe. Onze IJzeren Reus zou dus de +schilderachtigste punten van het schiereiland bezoeken.</p> +<p>De moesson was geëindigd met het regenseizoen, dat niet langer +duurt dan de maand Augustus. De eerste dagen van September beloofden +een aangename temperatuur, die dit tweede gedeelte minder moeielijk +moest maken.</p> +<p>Gedurende de tweede week van ons verblijf in het sanitarium moesten +Fox en Goûmi dagelijks in de behoefte der keuken voorzien. +Vergezeld van de beide honden, doorliepen zij deze middelste streek der +Himalaya, waar het wemelt van patrijzen, faisanten en trapganzen. Dit +gevogelte, dat bewaard werd in de ijskamer van het Stoomhuis, moest +later op weg een uitmuntend wild verschaffen.</p> +<p>Nog twee- of driemaal bracht men een bezoek aan de kraal. Daar hield +ook Matthias van Guitt in eigen persoon zich bezig met de +toebereidselen voor zijn vertrek naar Bombay, terwijl hij zijne +tegenspoeden opnam als een philosoof, die zich verheft boven de kleine +of groote kwellingen van ons bestaan.</p> +<p>Men weet, dat de menagerie door het vangen van den tienden tijger, +die zooveel gekost had, voltallig was. Matthias van Guitt had dus nog +slechts te zorgen, dat zijne buffelbespanningen in order waren. Geen +der herkauwers, die gedurende den aanval ontvlucht waren, waren in de +kraal teruggekeerd. Zeer waarschijnlijk waren zij, door het bosch +verspreid, een gewelddadigen dood gestorven. Hij moest ze dus +vervangen,—hetgeen in deze omstandigheden tamelijk moeielijk was. +Met dit doel had de leverancier Kâlagani naar de naburige +landhoeven en gehuchten gezonden en hij wachtte met ongeduld op zijn +terugkomst.</p> +<p>Deze laatste week van ons verblijf in het sanitarium ging zonder +<span class="pagenum">[<a id="pb56" href="#pb56" name= +"pb56">56</a>]</span>bijzondere voorvallen voorbij. De wond van +kapitein Hod genas langzamerhand. Hij dacht er half over om nog eens op +expeditie uit te gaan, maar op aandringen van kolonel Munro moest hij +het opgeven. Waarom zich bloot te stellen nu zijn hand niet zoo vast +was? Mocht hij op het overige gedeelte der reis een wild dier +ontmoeten, dan was hij immers in de gelegenheid revanche te nemen.</p> +<p>»Daarbij komt, kapitein,” deed Banks hem opmerken, +»dat ge nog in leven zijt, en negen-en-veertig tijgers door uwe +hand gedood zijn, zonder de gewonden te rekenen. De weegschaal hangt +dus in uw voordeel over!”</p> +<p>»Ja, negen en veertig!” antwoordde kapitein Hod met een +zucht, »maar ’k had zoo gaarne het vijftigtal willen vol +maken!”</p> +<p>Het ging hem blijkbaar ter harte.</p> +<p>De 2<sup>e</sup> September brak aan en wij zouden den volgenden dag +vertrekken, toen Goûmi op den morgen van dien dag ons het bezoek +van den leverancier aankondigde.</p> +<p>En werkelijk vervoegde zich Matthias van Guitt, vergezeld van +Kâlagani aan het Stoomhuis. Ongetwijfeld wilde hij op het +oogenblik van zijn vertrek, ons volgens de regelen der étiquette +vaarwel komen zeggen.</p> +<p>Kolonel Munro ontving hem zeer hartelijk. Matthias van Guitt verviel +zooals gewoonlijk in een reeks van breedsprakige volzinnen, maar het +scheen mij toe dat er achter zijne komplimenten een bijbedoeling +school, waarmede hij aarzelde voor den dag te komen.</p> +<p>En toevallig roerde Banks de rechte snaar aan, toen hij Matthias van +Guitt vroeg of hij het geluk gehad had zijne bespanningen te +vernieuwen.</p> +<p>»Neen, mijnheer Banks,” antwoordde de leverancier, +»Kâlagani heeft te vergeefs de dorpen afgeloopen en hoewel +hij van mijn volmacht voorzien was, heeft hij zich geen enkel span van +die nuttige herkauwers kunnen verschaffen. Ik ben dus tot mijn spijt +verplicht te bekennen, dat, om mijne menagerie naar het +dichtstbijzijnde station te verzenden, de beweegkracht mij ten +eenenmale ontbreekt. De verspreiding mijner buffels tengevolge van den +plotselingen nachtelijken aanval van den 25<sup>n</sup> op den +26<sup>n</sup> Augustus, brengt mij dus in een zekere verlegenheid... +Mijne hokken, met hunne vierbeenige gasten zijn zwaar... +en...”</p> +<p>»En op welke wijze zult u ze dan naar ’t station +brengen?” vroeg de ingenieur.</p> +<p>»’k Weet het waarlijk niet,” antwoordde Matthias +van Guitt. »Ik zoek... ik overweeg... ik aarzel... en +intusschen... is het uur van vertrek aangebroken en moet ik den +20<sup>n</sup> September, dat is binnen achttien dagen mijne bestelling +te Bombay afleveren...”</p> +<p>»Over achttien dagen!” antwoordde Banks, »maar dan +hebt u geen uur te verliezen!” <span class="pagenum">[<a id= +"pb57" href="#pb57" name="pb57">57</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e1610width"><img src="images/p057.jpg" alt= +"Een van hen met een panter op den rug. Blz. 48." width="500" height= +"720"> +<p class="figureHead">Een van hen met een panter op den rug. Blz. +48.</p> +</div> +<p>»’k Weet het, mijnheer de ingenieur. Daarom ken ik +slechts een middel, een enkel!...”</p> +<p>»En dat is?” <span class="pagenum">[<a id="pb58" href= +"#pb58" name="pb58">58</a>]</span></p> +<p>»Dat is, zonder hem in het minst lastig te willen vallen, een +zeer onbescheiden vraag... zeer zeker, tot den kolonel te +richten...”</p> +<p>»Spreek vrij uit, mijnheer van Guitt,” zei kolonel +Munro, »en als ik u kan verplichten, geloof me dat ik het met +pleizier zal doen.”</p> +<p>Matthias van Guitt boog, en zijn rechterhand aan de lippen +brengende, geraakte het bovenste gedeelte van zijn lichaam in een +zachte beweging, terwijl zijn geheele houding die was van een mensch, +die zich door onverwachte goedheden bezwaard gevoelt.</p> +<p>Om kort te gaan, de ingenieur vroeg of het met het oog op het +trekvermogen van den IJzeren Reus, niet mogelijk zijn zou, zijne +rollende hokken achter aan onzen trein te spannen en ze op sleeptouw te +nemen tot Etawah, het naaste station van den spoorweg van Delhi naar +Allahabad.</p> +<p>Het was een afstand van ongeveer drie honderd vijftig kilometers, op +een vrij goeden weg.</p> +<p>»Zou ’t mogelijk zijn mijnheer van Guitt te +voldoen?” vroeg de kolonel den ingenieur.</p> +<p>»’k Zie er niet de minste zwarigheid in,” +antwoordde Banks, »en de IJzeren Reus zal zelfs niet eens iets +van den meerderen last merken.”</p> +<p>»Toegestaan dus, mijnheer van Guitt,” zei kolonel Munro. +»We zullen uw gansche materieel naar Etawah overbrengen. Onder +buren moet men elkander helpen, zelfs in de Himalaya.”</p> +<p>»Kolonel,” antwoordde Matthias van Guitt, »ik +kende uw goedheid, en, om de waarheid te zeggen had ik, om mij uit +mijne netelige <span class="corr" id="xd19e1638" title= +"Bron: politie">positie</span> te redden, wel een weinig op uw +dienstvaardigheid gerekend!”</p> +<p>»U hadt gelijk,” antwoordde kolonel Munro.</p> +<p>Nadat dus alles overwogen en bepaald was, maakte Matthias van Guitt +zich gereed om naar de kraal terug te keeren, teneinde een gedeelte van +zijn personeel, dat nu overbodig werd, te ontslaan. Hij dacht niet meer +dan vier chikaris bij zich te houden, die noodig waren de hokken te +onderhouden.</p> +<p>»Tot morgen dus,” zei kolonel Munro.</p> +<p>»Tot morgen, mijne heeren,” antwoordde Matthias van +Guitt. »’k Zal in de kraal de aankomst van uw IJzeren Reus +afwachten!”</p> +<p>En de leverancier, zeer gelukkig met den goeden uitslag van zijn +bezoek aan het Stoomhuis, ging heen, niet zonder zijn afscheid genomen +te hebben op de manier van een acteur, die geheel volgens de +overleveringen der moderne komedie, tusschen de schermen treedt.</p> +<p>Kâlagani had een langdurigen blik op kolonel Munro geworpen, +wiens reis naar de <span class="corr" id="xd19e1654" title= +"Bron: Nepaulsche">Népaulsche</span> grens hem veel belang +scheen te hebben ingeboezemd, en volgde den leverancier.</p> +<p>Onze laatste toebereidselen waren gereed. Het materieel was op zijn +plaats gebracht. Van het Stoomhuis-sanitarium, was niets meer +overgebleven. De twee wagens wachtten nog slechts op onzen <span class= +"pagenum">[<a id="pb59" href="#pb59" name="pb59">59</a>]</span>IJzeren +Reus. Eerst moest de olifant ze naar de vlakte doen afdalen, daarna +naar de kraal gaan om de hokken te gaan halen en ze terug te brengen +ten einde den trein te vormen. Dan eerst zou hij zich rechtstreeks door +de vlakte van Rohilkhande begeven.</p> +<p>Den volgenden dag, den 2<sup>n</sup> September, te zeven uur +’s morgens, was de IJzeren Reus gereed om de taak te hervatten, +die hij tot nog toe met zooveel ijver en zorg vervuld had. Doch op dit +oogenblik had er tot verbazing van allen een zeer onverwacht voorval +plaats.</p> +<p>De vuurhaard van den stoomketel, in den schoot van het dier bevat, +was met brandstof opgevuld, die door Kâlouth werd ontstoken, +waarna hij op de gedachte kwam de rookkast te openen,—aan welker +wand de buizen bevestigd zijn, bestemd om de producten der verbranding +door den stoomketel te leiden,—teneinde zich te overtuigen dat +niets het trekken belette.</p> +<p>Maar nauwelijks had hij de deuren dezer kast geopend, of hij trok +zich snel terug en een twintigtal smalle riemen werden met een +zonderling gefluit naar buiten geworpen.</p> +<p>Banks, Storr en ik, wij keken zonder iets van dit vreemde +verschijnsel te begrijpen.</p> +<p>»Wel! Kâlouth, wat is dat toch?” vroeg Banks.</p> +<p>»Een slangenregen, mijnheer!” riep de stoker.</p> +<p>En inderdaad waren deze riemen slangen, die de buizen van den +stoomketel tot woning gekozen hadden, zeker om er beter te slapen. De +eerste vlammen van den vuurhaard hadden ze juist bereikt en eenige van +die kruipende dieren, reeds verbrand, waren op den grond gevallen; als +Kâlouth de rookkast niet bij toeval geopend had, zouden ze allen +in een oogenblik gebraden geweest zijn.</p> +<p>»Wat!” riep kapitein Hod uit, die kwam toesnellen, +»heeft onze IJzeren Reus een nest met slangen in zijn +ingewanden<span class="corr" id="xd19e1681" title= +"Bron: !">?</span>”</p> +<p>»Ja, waarlijk! en van de gevaarlijkste, ’t zijn +<span class="corr" id="xd19e1686" title= +"Bron: «">»</span>whip snakes” of zweepslangen, +»goulabis,” zwarte cobras, bril-najas, tot de vergiftigste +soorten behoorende.</p> +<p>En op hetzelfde oogenblik stak een prachtige <span class="corr" id= +"xd19e1691" title="Bron: tijger-phyton">tijger-python</span> of +reuzenslang, van de familie der boa’s, zijn spitsen kop uit de +bovenste opening van den schoorsteen, dat is te zeggen uit het bovenste +uiteinde van den snuit des olifants, die zich te midden der eerste +rookkolommen ontrolde.</p> +<p>De slangen, die levend uit de buizen gekomen waren, hadden zich snel +en vlug tusschen het struikgewas verspreid, voordat wij tijd hadden ze +te dooden.</p> +<p>Maar de <span class="corr" id="xd19e1698" title= +"Bron: phyton">python</span> kon zoo gemakkelijk niet uit den ijzeren +cilinder ontsnappen. Ook haastte zich kapitein Hod zijn karabijn te +gaan halen, waarmede hij op hem aanlegde en den kop van het dier +verbrijzelde.</p> +<p>Goûmi klom toen op den <span class="corr" id="xd19e1703" +title="Bron: ijzeren">IJzeren</span> Reus, heesch zich tot de bovenste +<span class="pagenum">[<a id="pb60" href="#pb60" name= +"pb60">60</a>]</span>opening van den tromp en met behulp van +Kâlouth en Storr gelukte het hem er het énorme dier uit te +trekken.</p> +<p>Niets prachtiger dan deze boa, met zijn blauwachtig groen vel, +versierd met regelmatig geplaatste ringen en die uit een tijgervel +schenen gesneden te zijn. Zijne lengte bedroeg niet minder dan vijf +meters bij een dikte als die van den arm.</p> +<p>Het was dus een prachtexemplaar uit de Indische slangenwereld en zou +een voortreffelijk figuur gemaakt hebben in de menagerie van Matthias +van Guitt, in aanmerking genomen den naam van <span class="corr" id= +"xd19e1712" title="Bron: tijger-phyton">tijger-python</span>, dien men +hem geeft. Evenwel moet ik bekennen, dat kapitein Hod hem niet onder de +door hem gevelde tijgers meetelde.</p> +<p>Na aldus de machine van dit ongedierte bevrijd te hebben, sloot +Kâlouth de rookkast, begon het vuur van den vuurhaard, door den +tochtwind aangewakkerd, goed te branden, de stoomketel deed weldra zijn +dof gebrom hooren en drie kwartier later wees de manometer een +voldoenden stoomdruk aan. Wij konden dus nu vertrekken.</p> +<p>De twee wagens werden aan elkander gespannen en de IJzeren Reus +stelde zich aan het hoofd van den trein.</p> +<p>Nog een laatsten blik geworpen op het bewonderenswaardige panorama, +dat zich in het Zuiden ontrolde, voor het laatst het oog gewend naar +die trotsche keten welker profiel als kantwerk tegen den helderen +blauwen hemel in het Noorden afstak, een laatsten groet aan den +Dawalaghiri, die met zijn top het geheele grondgebied van +Noordelijk-Indië beheerschte en daarna gaf de stoomfluit het sein +tot vertrek.</p> +<p>De daling langs den bochtigen weg ging zonder de minste +moeielijkheid. De atmosfeerische remtoestel hield op de al te steile +hellingen de wielen onweerstaanbaar terug. Een uur later hield onze +trein aan de onderste grens van Tarryani, aan den rand der vlakte +stil.</p> +<p>De IJzeren Reus werd toen losgemaakt en onder geleide van Banks, den +machinist en den stoker ging hij langzaam een der breede wegen van het +bosch op.</p> +<p>Twee uren later liet zijn gebriesch zich hooren en kwam hij uit het +dichte geboomte te voorschijn, de zes hokken der menagerie achter zich +aan sleepende.</p> +<p>Zoodra Matthias van Guitt was aangekomen, hernieuwde hij zijne +dankzeggingen aan kolonel Munro. De hokken, voorafgegaan door een +rijtuig met den leverancier en zijne lieden, werden aan onzen trein +gespannen,—een wezenlijk konvooi, samengesteld uit acht +wagens.</p> +<p>Nadat Banks wederom een signaal gegeven had en de stoomfluit zich op +nieuw had laten hooren, stelde zich de IJzeren Reus in beweging en ging +majestueus voorwaarts op den prachtigen weg, die naar het Zuiden +afdaalde. Het Stoomhuis en de hokken van Matthias van Guitt, met wilde +dieren beladen, schenen voor hem niet zwaarder te zijn dan een +eenvoudige verhuiswagen. <span class="pagenum">[<a id="pb61" href= +"#pb61" name="pb61">61</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e1734width"><img src="images/p061.jpg" alt= +"Het gelukte Goûmi er de énorme slang uit te trekken. Blz. 60." +width="507" height="720"> +<p class="figureHead">Het gelukte Goûmi er de énorme slang +uit te trekken. Blz. 60.</p> +</div> +<p>»Welnu, wat dunkt u er van, mijnheer de leverancier?” +vroeg kapitein Hod.</p> +<p>»Me dunkt, kapitein,” antwoordde niet geheel ten +onrechte <span class="pagenum">[<a id="pb62" href="#pb62" name= +"pb62">62</a>]</span>Matthias van Guitt, »dat die olifant nog +buitengewoner zou zijn, als hij van vleesch en beenderen +was!”</p> +<p>Deze weg was niet die, welke ons naar den voet der Himalaya had +gebracht. Hij liep schuin naar het zuidwesten naar Philibit, een klein +stadje, dat honderdvijftig kilometers gelegen was van het punt waarvan +we vertrokken waren.</p> +<p>Deze afstand werd rustig, met matige snelheid, zonder eenige +onaangename ontmoeting afgelegd.</p> +<p>Matthias van Guitt zat dagelijks mede aan de tafel van het +Stoomhuis, waar zijn gezonde eetlust de keuken van +»mijnheer” Parazard alle eer aandeed.</p> +<p>Ter voorziening van de keuken moesten dan ook weldra de gewone +spijsbezorgers weder in functie treden, zoodat ook kapitein Hod, nu +goed van zijn wond genezen,—het schot op den python had het +bewezen,—zijn jachtgeweer weder ter hand moest nemen.</p> +<p>Daarenboven moesten niet alleen het geheele personeel, maar ook de +talrijke gasten der menagerie gevoed worden. Deze taak was den chikaris +opgedragen. Deze bekwame Hindoes, onder het bestuur van Kâlagani, +die zelf een handige schutter was, zorgden steeds voor een goeden +voorraad bison- en antilopevleesch. Die Kâlagani was werkelijk +een bijzonder mensch. Ofschoon hij gewoonlijk stil en afgetrokken was, +behandelde kolonel Munro hem zeer vriendschappelijk, daar hij niet tot +de menschen behoorde, die licht een bewezen dienst vergeten.</p> +<p>Den 10<sup>n</sup> September ging de trein om Philibit henen, zonder +er zich op te houden, maar men kon niet voorkomen, dat een groot aantal +Hindoes hem een bezoek kwamen brengen.</p> +<p>Zeer zeker konden de wilde dieren van Matthias van Guitt, hoe +merkwaardig overigens ook, de vergelijking met den IJzeren Reus niet +doorstaan. Men keek ze zelfs niet aan door de traliën hunner +hokken en al de bewondering was den mechanischen olifant +voorbehouden.</p> +<p>De trein zette zijn tocht over de uitgestrekte vlakte van +Noord-Indië voort, eenige mijlen ten westen van Bareille, een der +voornaamste steden van Rohilkhande. Nu eens bewoog hij zich te midden +van bosschen, bewoond door een wereld van vogels, wier schitterend +gevederte Matthias van Guitt ons deed bewonderen, dan weder over +vlakten, door kreupelbosschen van doornachtige acacia’s, van twee +tot drie meters hoog, door de Engelschen »wait-a-bit-bush” +genoemd. Daar werden in groote menigte wilde zwijnen aangetroffen, +verzot op de geelachtige bes, die deze struiken voortbrengen. Eenigen +dezer dieren werden niet zonder gevaar gedood, want het zijn werkelijk +wilde en gevaarlijke dieren. Bij verschillende gelegenheden hadden +kapitein Hod en Kâlagani gelegenheid een koelbloedigheid en +behendigheid aan den dag te leggen, die er twee buitengewone jagers van +maakten. <span class="pagenum">[<a id="pb63" href="#pb63" name= +"pb63">63</a>]</span></p> +<p>Tusschen Philibit en het station Etawah moest de trein een gedeelte +van den boven-Ganges passeeren en even daarna, een zijner belangrijke +bijstroomen, den Kali-Nadi.</p> +<p>Het geheele rollende <span class="corr" id="xd19e1769" title= +"Bron: materiëel">materieel</span> der menagerie werd losgemaakt +en het Stoomhuis, in een drijvend toestel herschapen, werd gemakkelijk +op de oppervlakte van den stroom van den eenen oever naar den anderen +overgebracht.</p> +<p>Met den trein van Matthias van Guitt ging dit niet zoo gemakkelijk. +Men moest hiertoe een pont gebruiken, waarmede de hokken over de beide +stroomen een voor een werden overgezet. Er ging met dezen overtocht wel +eenige tijd verloren, maar toch had hij zonder groote moeielijkheden +plaats. De leverancier had reeds ondervinding van dergelijke +overtochten opgedaan, daar zijne onderhoorigen op hun reis naar de +Himalaya reeds verscheidene stroomen hadden moeten passeeren.</p> +<p>Kortom, zonder ter vermelding waardige voorvallen, hadden wij den +17<span class="corr" id="xd19e1777" title= +"Niet in bron"><sup>n</sup></span> September den spoorweg van Delhi +naar Allahabad, geen honderd schreden van het station Etawah +verwijderd, bereikt.</p> +<p>Daar zou ons konvooi zich in twee gedeelten splitsen, die niet +bestemd waren weder samen te komen.</p> +<p>Het eerste moest zijn reis naar het Zuiden door het uitgestrekte +koninkrijk Scindia voortzetten, teneinde de Vindhyas en het +presidentschap Bombay te bereiken.</p> +<p>Het tweede, geplaatst op de rolwagens van den spoorweg, nam zijn +reis naar Allahabad en vandaar per spoorweg van Bombay, naar de kust +der Indische Zee.</p> +<p>Men hield dus halt en richtte het kamp voor den nacht in. Den +volgenden morgen, met den dageraad, onderwijl de leverancier den weg +naar het zuidoosten zou inslaan, zouden wij, dezen weg rechthoekig +snijdende, nagenoeg de <span class="corr" id="xd19e1789" title= +"Bron: zeven-en zeventigste">zeven-en-zeventigste</span> meridiaan +volgen.</p> +<p>Doch, terwijl hij ons verliet, moest Matthias van Guitt ook scheiden +van het gedeelte van zijn personeel, dat hij nu niet meer kon +gebruiken. Uitgezonderd twee Hindoes, die noodig waren voor den dienst +der hokken op een reis die slechts twee of drie dagen zou duren, had +hij niemand noodig. In de haven van Bombay aangekomen, waar een schip, +zeilree voor Europa, hem wachtte, zou de overscheping van zijn koopwaar +door de gewone bevrachters der haven plaatshebben.</p> +<p>Dientengevolge werden eenigen zijner chikaris weder vrij en in het +bijzonder Kâlagani.</p> +<p>Men weet hoe en waarom wij ons werkelijk aan dien Hindoe gehecht +hadden, sedert de diensten, die hij kolonel Munro en kapitein Hod had +bewezen.</p> +<p>Toen Matthias van Guitt zijne onderhoorigen ontslagen had, +<span class="pagenum">[<a id="pb64" href="#pb64" name= +"pb64">64</a>]</span>meende Banks op te merken, dat Kâlagani niet +recht wist wat te beginnen en vroeg hij hem daarom of het hem zou +aanstaan ons tot Bombay te vergezellen.</p> +<p>Na een oogenblik nagedacht te hebben, nam Kâlagani het aanbod +van den ingenieur aan, waarna kolonel Munro hem zijn genoegen te kennen +gaf hem bij deze gelegenheid zijne diensten wel te willen verleenen. De +Hindoe zou dus nu deel van het personeel van het Stoomhuis uitmaken en +kon door zijne bekendheid met dit geheele gedeelte van Indië ons +zeer nuttig zijn.</p> +<p>Den volgenden dag was het kamp opgebroken en bestond er geen enkele +reden meer waarom wij onzen halt zouden verlengen. De IJzeren Reus +bevond zich onder de noodige drukking. Banks gaf Storr order zich +gereed te houden.</p> +<p>Er bleef nog slechts over afscheid van onzen vriend den leverancier +te nemen. Dat was van onze zijde een zeer eenvoudige zaak, maar van de +zijne was het natuurlijk meer theatraal.</p> +<p>De dankzeggingen van Matthias van Guitt voor den dienst, hem door +kolonel Munro bewezen, waren natuurlijk zeer overdreven. Hij +»speelde” dit laatste bedrijf meesterlijk en was volmaakt +in het groote afscheidstooneel.</p> +<p>Door een beweging van de spieren van den voorarm, bracht hij zijn +rechterhand in pronatie, op die wijze dat de palm der hand naar den +grond gekeerd was. Dit moest beteekenen, dat hij hier beneden nooit zou +vergeten wat hij kolonel Munro schuldig was en dat, indien de +dankbaarheid uit deze wereld verbannen was, zij een laatste +schuilplaats in zijn hart zou vinden.</p> +<p>Daarna bracht hij zijn hand door een omgekeerde beweging in +supinatie, dat wil zeggen, hij keerde de palm om en richtte haar naar +boven, hetgeen beteekende dat zijne gevoelens zelfs daar boven niet bij +hem zouden uitgedoofd worden en dat een gansche eeuwigheid van +dankbaarheid, de verplichtingen, die hij had aangegaan, nooit zou +kunnen afdoen.</p> +<p>Kolonel Munro dankte Matthias van Guitt op eenigszins eenvoudiger +manier en eenige minuten later, was de leverancier van de huizen van +Hamburg en Londen uit onze oogen verdwenen.</p> +</div> +</div> +<div id="ch5" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">V.</h2> +<h2 class="main">De overtocht van de Betwa.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Ziehier onze juiste positie, berekend van het punt van +vertrek, van het punt van halt en van het punt van aankomst, op den +18<sup>n</sup> September. <span class="pagenum">[<a id="pb65" href= +"#pb65" name="pb65">65</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e1829width"><img src="images/p065.jpg" alt= +"Eenigen dezer wilde zwijnen werden gedood. Blz. 62." width="505" +height="720"> +<p class="figureHead">Eenigen dezer wilde zwijnen werden gedood. Blz. +62.</p> +</div> +<p>1<sup>o</sup>. Van Calcutta, dertien honderd kilometers;</p> +<p>2<sup>o</sup>. Van het sanitarium der Himalaya, drie honderd tachtig +kilometers; <span class="pagenum">[<a id="pb66" href="#pb66" name= +"pb66">66</a>]</span></p> +<p>3<sup>o</sup>. Van Bombay zestien honderd kilometers.</p> +<p>Wat den afstand aangaat, hadden wij de helft van onzen reisweg nog +niet afgelegd; maar de zeven weken mederekenende, die het Stoomhuis in +het Himalayagebergte had doorgebracht, was meer dan de helft van den +tijd, die aan deze reis moest besteed worden, verloopen. Wij hadden den +6<sup>n</sup> Maart Calcutta verlaten en binnen twee maanden, rekenden +wij, zonder tegenspoed, de westkust van Hindostan bereikt te +hebben.</p> +<p>Onze reisweg zou trouwens in zekere mate verkort worden. Het besluit +om de groote steden, die in den opstand van 1857 verwikkeld waren +geweest, te vermijden, verplichtte ons meer rechtstreeks naar het +zuiden af te zakken. Door de prachtige provinciën van het +koninkrijk Scindia liepen schoone rijwegen en de IJzeren Reus zou geen +enkelen hinderpaal ontmoeten, althans tot aan de bergen van het +centrum. Er was dus alle hoop, dat de reis gemakkelijk en veilig zou +worden afgelegd.</p> +<p>Daarenboven zou de tegenwoordigheid van Kâlagani, die onder +het personeel van het Stoomhuis was opgenomen, de reis nog +gemakkelijker maken. Deze Hindoe toch was verwonderlijk goed met dit +geheele gedeelte van het schiereiland bekend, waarvan Banks zich reeds +dienzelfden dag kon verzekeren. Na het ontbijt, onder het middagslaapje +van kolonel Munro en kapitein Hod, vroeg Banks hem in welke +hoedanigheid hij zoo dikwijls deze provinciën bezocht had.</p> +<p>»’k Maakte deel uit,” <span class="corr" id= +"xd19e1860" title="Bron: antwoorde">antwoordde</span> Kâlagani, +»van een dier talrijke karavanen van Banjaris, die, hetzij voor +rekening van het gouvernement, hetzij voor die van partikulieren, door +middel van ossen graan vervoeren. Als zoodanig ben ik twintigmaal door +de streken van Centraal- en Noord-Indië getrokken.”</p> +<p>»Trekken deze karavanen nog door dit gedeelte van het +schiereiland?” vroeg de ingenieur.</p> +<p>»Ja, mijnheer,” antwoordde <span class="corr" id= +"xd19e1868" title="Bron: Kalagani">Kâlagani</span>, +»’t zou me zeer verwonderen, als we in dezen tijd van +’t jaar geen troep Banjaris <span class="corr" id="xd19e1871" +title="Bron: ontmoetten">ontmoeten</span> op marsch naar het +noorden.”</p> +<p>»Welnu, Kâlagani,” hernam Banks, »je +bekendheid met deze streken zal ons zeer nuttig zijn. Inplaats van de +groote steden van het koninkrijk Scindia te doorreizen, zullen wij door +het open veld gaan en gij zult onze gids zijn.”</p> +<p>»Gaarne, mijnheer,” antwoordde de Hindoe op den koelen +toon, die hem eigen was en waaraan ik mij nog niet had kunnen +gewennen.</p> +<p>Daarna voegde hij er bij:</p> +<p>»Wilt u, dat ik u in ’t breede de richting aanwijs, die +we moeten nemen?”</p> +<p>»Als ’t u blieft.”</p> +<p>Dit zeggende spreidde Banks een kaart met groote punten van dit +gedeelte van Indië op de tafel uit, teneinde de juistheid der +inlichtingen van Kâlagani na te gaan. <span class= +"pagenum">[<a id="pb67" href="#pb67" name="pb67">67</a>]</span></p> +<p>»Niets eenvoudigers,” hernam de Hindoe. »In bijna +rechte lijn zullen we gaan van den spoorweg van Delhi naar den spoorweg +van Bombay, die te Allahabad samenloopen. Van het station Etawah, dat +we op de grenzen van Bundelkund verlaten hebben, zal er slechts +één belangrijke stroom zijn over te trekken, de Jumna, en +van deze grens naar de Vindhyasbergen, nog een water, de Betwa. In het +geval zelfs dat deze twee rivieren tengevolge der vele regens in het +regenseizoen mochten overloopen, zal toch immers de drijvende trein +geen moeite hebben om van den eenen oever naar den anderen over te +steken?”</p> +<p>»Dat zal geen ernstige moeielijkheid geven,” antwoordde +de ingenieur, »en wanneer we nu eenmaal aan de Vindhyas zijn +aangekomen...”</p> +<p>»Dan zullen we iets naar het zuidoosten moeten afwijken, om +een toegankelijken bergpas te kiezen. Ook daar zal geen hinderpaal +onzen marsch vertragen. Ik ken een passage met zachte hellingen. Dat is +de Sirgourpas, die bij voorkeur door rijtuigen genomen +wordt.”</p> +<p>»Zou overal waar paarden kunnen gaan,” zei ik, +»onze IJzeren Reus niet kunnen passeeren?”</p> +<p>»Zeker kan hij dat,” antwoordde Banks, »maar, aan +de andere zijde van de Sirgourpas, is het land zeer bergachtig. Zouden +wij de Vindhyas niet kunnen aandoen, door onzen weg door Bhôpal +te nemen?”</p> +<p>»Daar zijn de steden talrijk,” antwoordde +Kâlagani, »’t zal moeielijk zijn ze te vermijden en +de Sipayers hebben zich in den onafhankelijkheidsoorlog daar bijzonder +onderscheiden.”</p> +<p>Ik was wel een weinig verwonderd over die benaming van<a id= +"xd19e1902" name="xd19e1902"></a> +»onafhankelijkheidsoorlog,” die Kâlagani aan den +opstand van 1857 gaf. Doch men moest niet vergeten, dat het een Hindoe +en geen Engelschman was, die sprak. Uit niets bleek overigens, dat +Kâlagani deel aan den opstand genomen had, of althans had hij +nooit iets gezegd waaruit het was op te maken.</p> +<p>»Goed,” hernam Banks, »we zullen de steden van +Bhôpal ten westen laten liggen en als ge er zeker van zijt, dat +de Sirgourpas ons toegang tot een begaanbaren weg +verleent...”</p> +<p>»Een weg, dien ik dikwijls begaan heb, mijnheer en die, na om +het meer Puturia te zijn heengegaan, veertig mijlen van daar op den +spoorweg uitloopt van Bombay naar Allahabad, bij Jubbulpore.”</p> +<p>»Inderdaad,” antwoordde Banks, die op de kaart de door +den Hindoe gegeven aanwijzingen volgde; »en van dit punt +af?...”</p> +<p>»De groote weg wendt zich naar het zuidwesten en loopt om zoo +te zeggen langs den spoorweg naar Bombay.”</p> +<p>»Begrepen,” antwoordde Banks. »’k Zie geen +enkele ernstige reden waarom we de Vindhyas niet zouden doortrekken en +deze reisweg komt ons goed te pas. Bij de diensten, die ge ons reeds +bewezen hebt, Kâlagani, voegt ge er nog een bij, dien we nooit +zullen vergeten.” <span class="pagenum">[<a id="pb68" href= +"#pb68" name="pb68">68</a>]</span></p> +<p>Kâlagani boog en wilde heengaan, toen hij, zich bedenkende, op +den ingenieur toetrad.</p> +<p>»Wilde je me iets vragen?” zei Banks.</p> +<p>»Ja, mijnheer,” antwoordde de Hindoe. »Mag ik u +vragen waarom u er zoo bijzonder op gesteld zijt de voorname steden van +Bundelkund te ontwijken?”</p> +<p>Banks keek mij aan. Er bestond geen enkele reden om aan +Kâlagani iets omtrent Sir Edward Munro te verbergen en de Hindoe +werd op de hoogte van den toestand des kolonels gebracht.</p> +<p>Kâlagani luisterde zeer oplettend naar hetgeen de ingenieur +hem mededeelde. Daarna zeide hij op een toon, die eenige verwondering +verried:</p> +<p>»Kolonel Munro,” zeide hij, »heeft niets meer te +vreezen van Nana Sahib, althans in deze provincies.”</p> +<p>»Noch in deze provincies, noch ergens anders,” +antwoordde Banks. »Waarom zegt ge, »in deze +provincies?””</p> +<p>»Omdat, als de nabob werkelijk eenige maanden geleden in het +presidentschap Bombay is weder verschenen, zooals men beweerd +heeft,” zei Kâlagani, »de nasporingen zijn +schuilplaats niet aan den dag hebben kunnen brengen, en het is zeer +waarschijnlijk, dat hij opnieuw de Indo-Chineesche grens overschreden +heeft.”</p> +<p>Uit dit antwoord scheen te blijken, dat Kâlagani niet wist wat +in het Sautpourragebergte was voorgevallen en ook niet dat, in de maand +Mei ll., Nana Sahib door de soldaten van de koninklijke armée +bij den pâl van Tandit was gedood geworden.</p> +<p>»’k Zie, Kâlagani,” zei daarop Banks, +»dat het nieuws uit Indië niet gemakkelijk tot de bosschen +van de Himalaya doordringt!”</p> +<p>De Hindoe keek ons strak aan, zonder te antwoorden, als iemand, die +niet begrijpt.</p> +<p>»Ja,” hernam Banks, »je schijnt niet te weten, dat +Nana Sahib dood is.”</p> +<p>»Is Nana Sahib dood?” riep Kâlagani uit.</p> +<p>»Ongetwijfeld,” antwoordde Banks, »en het +gouvernement heeft doen weten onder welke omstandigheden hij gedood +is.”</p> +<p>»Gedood?” zei Kâlagani, het hoofd schuddende. +»Waar zou Nana Sahib dan gedood zijn?”</p> +<p>»Bij den pâl van Tandit, in de +Sautpourrabergen.”</p> +<p>»En wanneer?...”</p> +<p>»Reeds bijna vier maanden geleden,” antwoordde de +ingenieur, »den 25<sup>n</sup> Mei ll.”</p> +<p>Kâlagani, wiens blik mij op dit oogenblik zonderling +toescheen, had zich de armen gekruist en stond zwijgend daar.</p> +<p>»Heb je redenen,” vroeg ik hem, »om niet aan den +dood van Nana Sahib te gelooven?”</p> +<p>»Geene, mijne heeren,” vergenoegde zich Kâlagani +te antwoorden. »’k Geloof wat u me zegt.” +<span class="pagenum">[<a id="pb69" href="#pb69" name= +"pb69">69</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e1964width"><img src="images/p069.jpg" alt= +"Hij was volmaakt in het groote afscheidstooneel. Blz. 64." width="504" +height="720"> +<p class="figureHead">Hij was volmaakt in het groote afscheidstooneel. +Blz. 64.</p> +</div> +<p>Een oogenblik later, waren Banks en ik alleen en de ingenieur voegde +er niet zonder reden bij:</p> +<p>»’t Is met alle Hindoes hetzelfde liedje! Het opperhoofd +der <span class="pagenum">[<a id="pb70" href="#pb70" name= +"pb70">70</a>]</span>opgestane Sipayers is de held der legende +geworden. Nooit zullen die bijgeloovigen gelooven, dat hij gedood is, +omdat ze ’m niet hebben zien ophangen!”</p> +<p>»’t Is met hen,” antwoordde ik, »als met de +oude »grognards” van het Keizerrijk, die twintig jaren na +zijn dood, volhielden dat Napoleon nog altijd leefde!”</p> +<p>Sedert den overtocht van den Boven-Ganges, door het Stoomhuis voor +veertien dagen volbracht, legde een vruchtbaar land zijne prachtige +wegen voor den IJzeren Reus open. Het was Doâb, begrepen in den +hoek, gevormd door den Ganges en de Jumna, vóór hunne +vereeniging bij Allahabad. Alluviale vlakten, twintig eeuwen voor de +christelijke jaartelling door de Brahmanen ontgonnen, een nog zeer +onvolkomen wijze van akkerbouw bij de boeren, grootsche werken van +kanalisatie door Engelsche ingenieurs, velden met katoenboomen, die +meer bijzonder in dezen bodem gedijen, het zuchten der katoenpersen, +die bij elk dorp in werking zijn, het gezang der werklieden, die ze in +beweging brengen, dat zijn de indrukken, die mij van dit Doâb, +waar de eerste christenkerk gesticht werd, zijn bijgebleven.</p> +<p>De reis werd onder de beste omstandigheden voortgezet. Het landschap +wisselde af, men zou kunnen zeggen, naar de luim onzer fantasie. De +woning verplaatste zich, zonder eenige vermoeienis, alleen voor het +genot onzer oogen. Was dat dus niet, zooals Banks beweerd had, het +laatste woord van den vooruitgang in de kunst der plaatsverandering? +Ossenwagens, rijtuigen door paarden of muilezels getrokken, +spoorwegwaggons, wat zijt gij allen, vergeleken met onze rollende +huizen!</p> +<p>Den 19<sup>n</sup> September hield het Stoomhuis stil op den +linkeroever van de Jumna. Deze belangrijke stroom bakent in het +centrale gedeelte van het schiereiland, het land der Rajahs eigenlijk +gezegd of Rajasthan, af van Hindostan, dat meer uitsluitend het land +der Hindoes is.</p> +<p>Een eerste was begon de wateren van de Jumna te doen rijzen. De +stroom was sneller geworden, maar al was daardoor onze overtocht een +weinig minder gemakkelijk, een beletsel was dit toch niet. Banks nam +eenige voorzorgen. Men moest een geschikter punt vinden om te landen. +Men vond het en een half uur later besteeg het Stoomhuis den +tegengestelden oever van den stroom. Voor de spoorwegtreinen zijn met +groote kosten gebouwde bruggen noodig en zulk een brug is dan ook over +de Jumna bij de sterkte van Selimgarh, in de nabijheid van Delhi +gespannen. De stroomen nu boden onzen IJzeren Reus en de twee wagens, +die hij voorttrok, een weg aan zoo gemakkelijk als de schoonste +macadamwegen van het schiereiland.</p> +<p>Aan de andere zijde van de Jumna telt het grondgebied van +<span class="pagenum">[<a id="pb71" href="#pb71" name= +"pb71">71</a>]</span>Rajasthan een zeker aantal van die steden, welke +de voorzorg van den ingenieur gaarne van zijn reisweg wilde verwijderd +houden. Links was het Gwalior, aan den oever van de rivier Sawunrika, +gevestigd op haar basaltrots, met haar trotsche moskee Musjid, haar +paleis Pâl, haar zonderlinge poort der Olifanten, haar beroemde +sterkte, haar Vihara van bouddhistischen oorsprong; een oude stad, +waarmede de moderne stad Lashkar, een paar kilometers verder gebouwd, +nu sterk concurreert. Daar, binnen in dat Gibraltar van Indië, had +de Rani van Jansi, de toegenegen gezellin van Nana Sahib heldhaftig tot +het laatste oogenblik gestreden. Men weet, dat zij in de ontmoeting met +twee escadrons huzaren van het 8<sup>e</sup> der koninklijke armee, +eigenhandig gedood werd door kolonel Munro, die met een bataillon van +zijn regiment aan het gevecht had deelgenomen. Van dien dag af aan, men +weet het ook, dateerde die onverzoenbare haat van Nana Sahib, naar +welks voldoening de nabob tot zijn laatsten snik was blijven haken! Ja! +het was beter, dat Sir Edward Munro zijne herinneringen voor de poorten +van Gwalior niet ging verlevendigen!</p> +<p>Voorbij Gwalior, ten westen van onzen nieuwen reisweg, was het Antri +en haar uitgestrekte vlakte, vanwaar hier en daar talrijke bergen met +hunne spitse toppen ten hemel reiken, als zoovele eilandjes van een +archipel. Het was Duttiah, dat nog geen vijf eeuwen bestaan telt en +waarvan men de sierlijke huizen, de centrale sterkte, de tempels met +hunne verschillende torens, het verlaten paleis van Birsing-Deo, het +arsenaal van Tôpe-Kana bewondert,—’twelk alles te +zamen de hoofdstad vormt van het koninkrijk Duttiah, afgezonderd +liggende in den noordelijken hoek van Bundelkund en dat zich onder de +bescherming van Engeland gesteld heeft. Evenals Gwalior, hadden ook +Antri en Duttiah een ernstig aandeel genomen aan de oproerige beweging +van 1857.</p> +<p>Het was eindelijk Jansi, dat wij den 22<sup>n</sup> September op een +afstand van minder dan veertig kilometers passeerden. Deze stad is het +belangrijkste militaire station van Bundelkund en vooral bij het +mindere volk is de oproerige geest aldaar levendig gebleven. Jansi is +een betrekkelijk moderne stad en drijft een belangrijken handel in +inlandsche moesselines en blauwe katoenen stoffen. Er bevindt zich geen +monument van oudere dagteekening dan hare stichting, die slechts van de +zeventiende eeuw dateert. Evenwel is het belangrijk haar citadel te +bezoeken, welker buitenmuren de Engelsche projectielen niet hebben +kunnen verwoesten, alsmede haar begraafplaats der rajahs, die een +buitengewoon schilderachtig gezicht aanbiedt. Daar was de voornaamste +vesting der opgestane Sipayers van centraal Indië. Daar verwekte +de stoutmoedige Rani het eerste oproer, dat weldra geheel Bundelkund in +vuur en vlam zou zetten. Daar zou Sir Hugh Rose een slag leveren, die +niet <span class="pagenum">[<a id="pb72" href="#pb72" name= +"pb72">72</a>]</span>minder dan zes dagen duurde en waarin hij vijftien +percent van zijn macht verloor. Daar moesten, niettegenstaande hunne +verbittering, Tantia Topi, Balao Rao, broeder van Nana Sahib, de Rani +zelve, alhoewel ondersteund door een garnizoen van twaalf duizend +Sipayers en geholpen door een leger van twintig duizend, voor de +voortreffelijkheid der Engelsche wapenen bukken. Daar, zooals Mac Neil +het ons verhaald had, had kolonel Munro zijn sergeant het leven gered +door hem den laatsten druppel water te gunnen, die hun overbleef. Ja! +Jansi, meer dan eenige andere dier steden vol noodlottige +herinneringen, moest buiten den reisweg gelaten worden waarvan de beste +vrienden van den kolonel de rustpunten gekozen hadden!</p> +<p>Den volgenden dag, 23 September, zou een ontmoeting, die ons +gedurende eenige uren ophield, een der vroeger door Kâlagani +gemaakte opmerkingen rechtvaardigen.</p> +<p>Het was elf uren ’s morgens. Na het ontbijt hadden wij ons +allen nedergezet om de gewone siesta te houden, sommigen onder de +veranda, anderen in het salon van het Stoomhuis. De IJzeren Reus bewoog +zich tegen negen à tien kilometers per uur. Een prachtige weg, +beschaduwd door schoone boomen, slingerde zich schilderachtig tusschen +velden met katoenboomen en granen. Het weder was fraai en een +schitterende zon bescheen alles met hare koesterende stralen. Men moet +erkennen dat een besproeiing van dien grooten weg niet te versmaden zou +geweest zijn, want het fijne, witte stof, dat de wind voor onzen trein +opwoei, maakte het ons somtijds vrij lastig.</p> +<p>Doch het was nog geheel iets anders toen in een uitgestrektheid van +twee of drie mijlen, de dampkring ons met zulke dichte stofwolken +vervuld scheen, dat een hevige simoun geen dikkere wolken in de +Lybische woestijn had kunnen opwaaien.</p> +<p>»’k Begrijp niet hoe dat verschijnsel kan +ontstaan,” zei Banks, »omdat er zulk een licht windje +waait.”</p> +<p>»Kâlagani zal ons dat verklaren,” antwoordde +kolonel Munro.</p> +<p>Men riep den Hindoe, die naar de veranda trad, den weg langs keek en +zonder aarzelen zeide:</p> +<p>»’t Is een lange karavaan, die naar het noorden +trekt,” zeide hij, »en, zooals ik u reeds mededeelde, +mijnheer Banks, is het zeer waarschijnlijk een karavaan van +Banjaris.”</p> +<p>»Welnu, Kâlagani,” zei Banks, »je zult er +zeker nog wel eenige oude bekenden onder aantreffen?”</p> +<p>»Zeer mogelijk, mijnheer,” antwoordde de Hindoe, +»omdat ik lang onder die zwervende stammen geleefd +heb.”</p> +<p>»Ben je dus nu van plan ons te verlaten om je bij hen te +voegen?” vroeg kapitein Hod.</p> +<p>»Volstrekt niet,” antwoordde Kâlagani.</p> +<p>De Hindoe had zich niet vergist. Een half uur later was de IJzeren +<span class="pagenum">[<a id="pb73" href="#pb73" name= +"pb73">73</a>]</span>Reus, hoe onweerstaanbaar overigens, wel gedwongen +op te houden voor een muur van herkauwende dieren.</p> +<div class="figure xd19e2032width"><img src="images/p073.jpg" alt= +"Het was Gwalior. Blz. 71." width="506" height="720"> +<p class="figureHead">Het was Gwalior. Blz. 71.</p> +</div> +<p>Maar hij had zich over deze vertraging niet te beklagen. Het +<span class="pagenum">[<a id="pb74" href="#pb74" name= +"pb74">74</a>]</span>schouwspel, dat zich aan onze blikken voordeed, +was de moeite waard gadegeslagen te worden.</p> +<p>Een kudde van minstens vier of vijf duizend ossen versperde den weg +naar het zuiden, verscheidene kilometers ver. Zooals Kâlagani +gezegd had, behoorde dit konvooi rundvee aan een karavaan Banjaris.</p> +<p>»De Banjaris,” vertelde ons Banks, »zijn de +wezenlijke Zingaris van Hindostan. Het is meer een volk dan een stam, +zonder vaste woonplaats, des zomers onder tenten, des winters in hutten +levende. Het zijn de lastdragers van het schiereiland en ’k heb +ze gedurende den opstand van 1857 aan ’t werk gezien. Door een +soort van zwijgende overeenkomst tusschen de oorlogvoerende partijen, +liet men hunne konvooien de door den opstand geteisterde provincies +door trekken. Zij waren inderdaad de voorraadbezorgers van het land en +ze voorzagen zoowel het koninklijke leger als dat der inboorlingen van +voedsel. Moest men ze volstrekt ergens in Indië ’t huis +brengen, dan zou het in Rapoutana zijn en meer bijzonder misschien in +het koninkrijk Milwar. Maar, daar ze voorbij ons heen gaan defileeren, +mijn waarde Maucler, recommandeer ik je deze Banjaris eens goed op te +nemen.”</p> +<p>Onze trein had zich voorzichtig aan een der kanten van den grooten +weg geschaard. Hij zou tegen dezen stroom van horenvee, waarvoor de +wilde dieren zelve niet aarzelen zich uit de voeten te maken, niet +hebben kunnen opwerken.</p> +<p>Zooals Banks mij had aanbevolen, sloeg ik den langen stoet met +aandacht gade, maar vooraf moet ik op het eenigszins zonderlinge feit +wijzen, dat het Stoomhuis bij deze gelegenheid de gewone uitwerking +niet scheen teweeg te brengen. De IJzeren Reus, anders zoo gewoon de +algemeene bewondering te wekken, trok nu nauwlijks de aandacht van deze +<span class="corr" id="xd19e2049" title= +"Bron: Benjaris">Banjaris</span>, die ongetwijfeld gewoon waren zich +over niets te verwonderen.</p> +<p>Mannen en vrouwen van dit Boheemsche ras waren +bewonderenswaardig;—de eerste, groot, krachtig gebouwd, met fijne +trekken, een adelaarsneus, gekrulde haren, bronskleurig, gekleed met +het lange onderkleed en den tulband op het hoofd, gewapend met de lans, +het schild en den grooten degen;—de vrouwen, rijzig van gedaante, +evenredig van vormen, fier als de mannen van hun klan, het bovenlijf +gevat in een keurslijf, het beneden gedeelte des lichaams gehuld in de +plooien van een wijden rok, en het geheel, van het hoofd tot de voeten +gewikkeld in een sierlijken mantel, juweelen in de ooren, een snoer van +parelen om den hals, braceletten om de armen, ringen aan de enkels van +goud, ivoor of schelpen.</p> +<p>Bij deze mannen, vrouwen, grijsaards, kinderen liepen met bedaarden +stap duizenden ossen, zonder zadel of halster, terwijl zij de roode +eikels aan hunne koppen schudden of de belletjes om <span class= +"pagenum">[<a id="pb75" href="#pb75" name="pb75">75</a>]</span>den nek +deden weerklinken, daarenboven op den rug een dubbelen zak dragende, +die het koren of andere graansoorten bevat.</p> +<p>Het was een gansche stam, vertrokken als karavaan, onder het bestuur +van een bij meerderheid van stemmen verkozen opperhoofd, den +»naik,” wiens macht gedurende den tijd van zijn mandaat +onbegrensd is. Aan hem is de taak opgedragen het konvooi te besturen, +de uren van rust te bepalen, en voor de inrichting van het kamp zorg te +dragen.</p> +<p>Vooraan ging een énorme stier, met fieren tred, behangen met +schitterende stoffen, versierd met een tros schelletjes en andere +sieraden van schelpen. Ik vroeg Banks of hij mij kon zeggen welke taak +dat prachtige dier had te vervullen.</p> +<p>»Kâlagani zou het ons met zekerheid kunnen +zeggen,” antwoordde de ingenieur. »Waar is hij +toch?”</p> +<p>Kâlagani werd geroepen, maar hij kwam niet te voorschijn. Men +zocht hem overal, doch hij was niet meer in het Stoomhuis.</p> +<p>»Hij is zeker oude kennissen gaan opzoeken,” zei kolonel +Munro, »maar voordat we vertrekken, zal hij wel weder bij ons +zijn.”</p> +<p>Niets natuurlijkers en werkelijk was er ook niets verontrustends in +de kortstondige afwezigheid van den Hindoe, maar toch kon ik mij niet +van eenige bezorgdheid onthouden.</p> +<p>»Welnu,” zei Banks, »als ik me niet vergis, dan is +die stier in de karavanen der Banjaris de vertegenwoordiger hunner +godheid. Waar hij heen gaat, volgt men hem. Wanneer hij ophoudt, +kampeert men, maar ’t zou me niet verwonderen, dat hij in +’t geheim aan de ingeving van den naik gehoorzaamt. Om kort te +gaan, in hem is de geheele godsdienst dezer zwervende stammen +saamgevat.”</p> +<p>Twee volle uren hield het voorbijtrekken van den onafzienbaren stoet +aan. Ik zocht Kâlagani in de achterhoede, toen hij eensklaps voor +ons stond, vergezeld van een Hindoe, die niet tot den Banjari-type +behoorde. Het was ongetwijfeld een van die inlanders, die zich +tijdelijk in dienst der karavanen stellen, zooals ook Kâlagani +het meermalen gedaan had. Beiden praatten koel, als met half gesloten +lippen. Van wien en waarover spraken zij? Waarschijnlijk over het land, +dat de reizende stam doorkruist had,—het land, dat ook wij onder +de leiding van onzen nieuwen gids zouden bezoeken.</p> +<p>De inlander, die in de achterhoede der karavaan gebleven was, hield, +het Stoomhuis voorbijgaande, een oogenblik op. Hij bekeek met +belangstelling den trein, voorafgegaan door zijn kunstmatigen olifant +en naar het mij voorkwam, nam hij meer in ’t bijzonder kolonel +Munro op, maar hij sprak geen woord tot ons. Daarna groette hij +Kâlagani, voegde zich bij den stoet en was weldra in een wolk van +stof verdwenen.</p> +<p>Toen Kâlagani bij ons was teruggekomen, richtte hij zich tot +kolonel Munro, zonder af te wachten totdat hij ondervraagd werd en +zeide alleen: <span class="pagenum">[<a id="pb76" href="#pb76" name= +"pb76">76</a>]</span></p> +<p>»Een mijner vroegere kameraden, die sedert twee maanden in +dienst van de karavaan staat.”</p> +<p>Dit was alles. Kâlagani hernam zijn plaats in onzen trein en +weldra rolde het Stoomhuis wederom over den weg, doorwoeld door de +breede sporen van de hoeven dier duizenden ossen.</p> +<p>Den volgenden dag, den 24<sup>n</sup> September, hield de trein op +om den nacht door te brengen op vijf of zes kilometers ten oosten van +Ourtcha, aan den linker oever van de Betwa, een van de voornaamste +takken der Jumna.</p> +<p>Van Ourtcha valt tegenwoordig niets meer te zeggen. Het is de oude +hoofdstad van Bundelkund en een stad, die in de eerste helft der +zeventiende eeuw bloeide. Maar de Mongolen aan den eenen kant, de +Maharatten van den anderen, brachten haar geduchte slagen toe, waarvan +zij zich nooit herstelde. En nu, is een der groote steden van +Centraal-Indië slechts een gehucht, dat eenige honderden boeren +tot een ellendige schuilplaats verstrekt.</p> +<p>Ik zeide, dat wij aan den oever der Betwa ons kamp hadden +opgeslagen. Het is juister te zeggen, dat de trein stil hield op +zekeren afstand van haar linkeroever. Want deze belangrijke stroom, +sterk wassende, trad toen buiten zijn bedding en overstroomde zijn +oevers. Vandaar misschien eenige moeielijkheden om onzen overtocht te +bewerkstelligen. Daar de duisternis evenwel reeds te groot was, kon +Banks geen raad geven en moesten wij onze plannen tot den volgenden dag +uitstellen.</p> +<p>Bij gevolg zochten we dus allen, dadelijk na de gewone avondsiesta, +onze vertrekken op en legden ons ter ruste.</p> +<p>Nooit, tenzij bijzondere omstandigheden er ons toe noopten, lieten +wij ’s nachts het kamp bewaken. En waartoe ook? Kon men onze +rollende huizen wegnemen? Neen! Kon men onzen olifant stelen? Evenmin. +Zijn zwaarte alleen was reeds verdediging genoeg. Wat betreft de +mogelijkheid van een aanval der nachtelijke zwervers, die deze +provinciën onveilig maken, dit was zeer onwaarschijnlijk. En al +werd er geen wacht gehouden ’s nachts, dan hadden wij toch onze +honden Phann en Black, die ons tijdig genoeg van elk verdacht bezoek +zouden verwittigd hebben.</p> +<p>En dit nu was juist hetgeen dezen nacht gebeurde. Tegen twee uren +’s morgens, werden wij door luid geblaf gewekt. Ik stond dadelijk +op en vond ook mijne metgezellen reeds op de been.</p> +<p>»Wat is er toch?” vroeg kolonel Munro.</p> +<p>»De honden blaffen,” antwoordde Banks, »en ze doen +dat stellig niet zonder reden.”</p> +<p>»’t Zal een panter zijn, die in ’t naburige +kreupelbosch gehoest heeft,” zei kapitein Hod. » Spoedig +naar beneden, den zoom van het bosch doorzocht en uit voorzorg onze +geweren medegenomen.” <span class="pagenum">[<a id="pb77" href= +"#pb77" name="pb77">77</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e2108width"><img src="images/p077.jpg" alt= +"Deze inlander hield een oogenblik op. Blz. 75." width="503" height= +"720"> +<p class="figureHead">Deze inlander hield een oogenblik op. Blz. +75.</p> +</div> +<p>Sergeant Mac Neil, Kâlagani, Goûmi, allen bevonden zich +reeds buiten het kamp, pratende, overleggende en trachtende te weten te +komen wat er in het duister voorviel. Wij voegden ons bij hen. +<span class="pagenum">[<a id="pb78" href="#pb78" name= +"pb78">78</a>]</span></p> +<p>»Welnu,” zei kapitein Hod, »’t zijn zeker +een paar dieren, die hun dorst zijn komen lesschen?”</p> +<p>»Kâlagani denkt het niet,” antwoordde Mac +Neil.</p> +<p>»Wat denkt ge dan dat het is?” vroeg kolonel Munro den +Hindoe.</p> +<p>»’k Weet het niet, kolonel Munro,” antwoordde +Kâlagani, »maar stellig hebben we met geen tijgers, panters +of zelfs jakhalzen te doen. ’k Meen daar onder de boomen een +verwarde massa te onderscheiden.”</p> +<p>»We zullen ’t gauw weten!” riep kapitein Hod, +steeds denkende aan den vijftigsten tijger, die hem nog ontbrak.</p> +<p>»Wacht Hod,” zei Banks. »In Bundelkund is het +altijd goed zich te wachten voor nachtelijke zwervers.”</p> +<p>»We zijn talrijk en goed gewapend!” antwoordde kapitein +Hod. »’k Wil er het mijne van weten!”</p> +<p>»Mij goed!” zei Banks.</p> +<p>De twee honden blaften altijd, maar zonder eenig bewijs te geven van +de boosheid, die de nabijheid van wilde dieren bij hen zou hebben +opgewekt.</p> +<p>»Munro,” zei Banks toen, »blijf in het kamp met +Mac Neil en de anderen. In dien tijd<a id="xd19e2136" name= +"xd19e2136"></a> gaan Hod, Maucler, Kâlagani en ik op verkenning +uit.”</p> +<p>»Ga je mee?” riep kapitein Hod, die terzelfder tijd Fox +wenkte om hem te vergezellen.</p> +<p>Phann en Black, reeds onder het eerste geboomte, wezen den weg aan. +Men had ze slechts te volgen.</p> +<p>Nauwlijks waren wij onder de boomen, of het geluid van voetstappen +deed zich hooren. Duidelijk verkende een talrijke troep op den zoom van +het bosch ons kampement. Men zag ter loops eenige stille schaduwen, die +de vlucht door het kreupelbosch namen.</p> +<p>De twee honden, liepen, blaften en vlogen eenige schreden voor ons +uit heen en weder.</p> +<p>»Werda?” riep kapitein Hod.</p> +<p>Geen antwoord.</p> +<p>»Een van beiden, die lieden willen niet antwoorden,” zei +Banks, »of zij verstaan geen Engelsch.”</p> +<p>»Wel, dan verstaan ze zeker Hindoesch,” antwoordde +ik.</p> +<p>»Kâlagani,” zei Banks, »roep eens in het +Hindoesch, dat, als ze niet antwoorden, we vuur geven.”</p> +<p>Kâlagani gebruikte den eigenaardigen tongval van de inlanders +van Centraal-Indië en beval den zwervers te naderen.</p> +<p>Evenmin een antwoord als de eerste keer.</p> +<p>Nu barstte een geweerschot los. De ongeduldige kapitein Hod had op +goed geluk af geschoten op een schaduw, die zich tusschen de boomen +door uit de voeten maakte.</p> +<p>Een blijkbare opschudding werd door de losbranding der karabijn +teweeggebracht. Het was alsof een gansche troep individuen, van +<span class="pagenum">[<a id="pb79" href="#pb79" name= +"pb79">79</a>]</span>welke soort dan ook, zich naar rechts en links +verspreidde. Dit vermoeden werd zekerheid, toen Phann en Black, die +vooruit gevlogen waren, bedaard terugkwamen en geen enkel blijk van +ongerustheid meer gaven.</p> +<p>»Wie zij ook mogen zijn, roovers of landloopers,” zei +kapitein Hod, »die lieden zijn al heel spoedig op den loop +gegaan!”</p> +<p>»Dat schijnt zoo,” antwoordde Banks, »en er blijft +ons niets anders over dan naar het Stoomhuis terug te keeren. Maar uit +voorzorg, zullen we wacht laten houden, totdat de dag +aanbreekt.”</p> +<p>Eenige oogenblikken later waren wij bij onze metgezellen +teruggekeerd. Mac Neil, Goûmi en Fox maakten toebereidselen om +bij beurten de wacht van het kamp op zich te nemen, terwijl wij ons +weder naar onze vertrekken begaven.</p> +<p>De nacht verliep zonder verdere stoornissen. Er was dus alle reden +om te denken, dat de bezoekers, het Stoomhuis zoo goed verdedigd +ziende, het hadden opgegeven hun bezoek te verlengen.</p> +<p>Terwijl den volgenden dag, den 25<sup>n</sup> September, de +toebereidselen tot het vertrek gemaakt werden, wilden wij, kolonel +Munro, kapitein Hod, Mac Neil, Kâlagani en ik, een laatste maal +den zoom van het bosch onderzoeken.</p> +<p>Evenwel was er geen spoor meer te vinden van de bende, die ons den +vorigen nacht verontrust had. Er bestond dus in elk geval niet de +minste noodzakelijkheid meer er ons mede bezig te houden.</p> +<p>Toen wij teruggekomen waren, nam Banks zijne beschikkingen om den +overtocht van de Betwa te bewerkstelligen. Deze rivier was ver buiten +hare oevers getreden en stuwde hare geelachtige wateren met dolle vaart +ver buiten haar bedding voort. De stroom was buitengewoon sterk en de +<span class="corr" id="xd19e2185" title="Bron: ijzeren">IJzeren</span> +Reus moest hem het hoofd bieden, teneinde niet te ver stroomafwaarts +medegevoerd te worden.</p> +<p>De ingenieur hield zich eerst bezig met het kiezen van de gunstigste +plaats om te ontschepen. De oogen met een verrekijker gewapend, +trachtte hij het punt te ontdekken waar de rechteroever het best zou te +bereiken zijn. De Betwa verbreedde zich in dit gedeelte van haren loop +tot ongeveer een mijl. Dit zou dus de verste afstand te water zijn, +dien de drijvende trein tot nog toe zou af te leggen hebben.</p> +<p>»Maar,” vroeg ik, »hoe leggen de reizigers of de +kooplieden het aan, als ze bij een dergelijken was door stroomen als +deze worden opgehouden? Me dunkt dat ponten moeielijk dergelijke +stroomingen kunnen weerstaan.”</p> +<p>»Welnu,” antwoordde kapitein Hod, »niets +eenvoudiger! Ze steken niet over.”</p> +<p>»Ja wel,” antwoordde Banks, »ze gaan over als ze +olifanten ter hunner beschikking hebben.”</p> +<p>»Wat! kunnen olifanten dan zwemmende zulke afstanden +afleggen?” <span class="pagenum">[<a id="pb80" href="#pb80" name= +"pb80">80</a>]</span></p> +<p>»Wel zeker, en ziehier hoe men te werk gaat,” antwoordde +de ingenieur. »Men plaatst al de bagage op den rug van +deze.....”</p> +<p>»Proboscidea!...” zei kapitein Hod, om met zijn vriend +<span class="corr" id="xd19e2203" title="Bron: Mathias">Matthias</span> +van Guitt te spreken.</p> +<p>»En de mahouts dwingen ze zich in den stroom te +begeven,” hernam Banks. »In ’t eerst aarzelt het +dier, gaat terug en doet een gebriesch hooren; maar, weldra zijn +besluit nemende, stapt hij in den stroom, zet zich aan ’t zwemmen +en steekt flink de rivier over. ’t Gebeurt evenwel, dat er een +wordt medegesleept en voor altijd verdwijnt, maar, als ze door een +behendigen mahout bestuurd worden, komt dit zelden voor.”</p> +<p>»Nu, goed!” zei kapitein Hod, »al hebben we geen +»olifanten,” we hebben er toch een.....”</p> +<p>»En met dien eenen hopen we ’t te volbrengen,” +antwoordde Banks. »Hij is licht zoo goed als de <i>Oructor +Amphibolis</i> van den Amerikaan Evan, die in het jaar 1804, op het +land rolde en dreef op het water? Iedereen nam zijn plaats in den trein +in, Kâlouth bij zijn vuurhaard, Storr in zijn torentje, Banks bij +hem, het ambt van stuurman waarnemende.</p> +<p>Men moest een vijftigtal voeten op den overstroomden oever afleggen, +alvorens den eigenlijken stroom te bereiken. Zachtjes stelde de IJzeren +Reus zich in beweging en begon te loopen. Zijn dikke pooten werden nat, +maar hij dreef nog niet. De overgang van het vasteland op de vloeibare +oppervlakte moest met voorzorg geschieden.</p> +<p>Eensklaps kwam het geluid van dezelfde nachtelijke opschudding tot +ons over.</p> +<p>Een honderdtal individus, gebaren makende en leelijke gezichten +trekkende, kwamen uit het bosch te voorschijn.</p> +<p>»Wel drommels! ’t Waren apen!” riep kapitein Hod +uit, hartelijk lachende.</p> +<p>En inderdaad naderde een gansche troep van die vertegenwoordigers +van het apengeslacht in een dichte groep het Stoomhuis.</p> +<p>»Wat willen ze?” vroeg Mac Neil.</p> +<p>»Ons aanvallen, zeker!” antwoordde kapitein Hod, die +zich altijd ter verdediging gereed hield.</p> +<p>»Neen! Er is niets te vreezen,” zei Kâlagani, die +den tijd gehad had de bende apen waar te nemen.</p> +<p>»Maar wat willen ze dan toch?” vroeg sergeant +<span class="corr" id="xd19e2235" title="Niet in bron">Mac</span> Neil +ten tweeden male.</p> +<p>»De rivier in ons gezelschap oversteken en niets +anders!” antwoordde de Hindoe.</p> +<div class="figure xd19e2241width"><img src="images/p081.jpg" alt= +"Men zag terloops eenige stille schaduwen. Blz. 78." width="503" +height="720"> +<p class="figureHead">Men zag terloops eenige stille schaduwen. Blz. +78.</p> +</div> +<p>Kâlagani vergiste zich niet. Wij hadden niet te doen met +gibbons met lange behaarde armen, lastige en brutale dieren, noch met +»leden der aristocratische familie” die het paleis van +Bénarès bewoont. Het waren apen van de soort der +Langours, de grootste van <span class="pagenum">[<a id="pb81" href= +"#pb81" name="pb81">81</a>]</span>het schiereiland, lenige vierhandige +zoogdieren, zwart van vel, glad van gelaat, omgeven met een witten +ringbaard, die hun het voorkomen gaf van oude mannen. Wat hunne vreemde +houdingen en <span class="pagenum">[<a id="pb82" href="#pb82" name= +"pb82">82</a>]</span>onnatuurlijke gebaren aangaat, overtroffen zij +zelfs Matthias van Guitt. Hun vel was als dat van het Peruaansche +stinkdier, grijs op den rug, wit aan den buik, terwijl zij den staart +opgericht droegen.</p> +<p>Ik vernam bij deze gelegenheid, dat die Langours door gansch +Indië als heilig beschouwd worden. Volgens een legende stammen zij +af van de krijgslieden van Rama, die het eiland Ceilon veroverden. Te +Amber bewonen zij een paleis, Zenanah, alwaar de toeristen +vriendschappelijk door hen ontvangen worden. Het is streng verboden ze +te dooden en de overtreding dezer wet heeft reeds aan verscheidene +Engelsche officieren het leven gekost.</p> +<p>Die apen, die vrij zacht van aard en gemakkelijk te temmen zijn, +zijn zeer gevaarlijk als men ze aanvalt, en zoo ze slechts gekwetst +zijn, doen zij, zooals Louis Rousselet terecht gezegd heeft, in +woestheid niet onder voor hyena’s of panters.</p> +<p>Maar natuurlijk was er geen sprake van deze Langours aan te vallen +en kapitein Hod wendde dan ook zijn geweer af.</p> +<p>Had Kâlagani dan gelijk toen hij beweerde, dat die geheele +troep den fellen stroom niet dorst te trotseeren, en daarom van ons +voertuig wilde gebruik maken, om de Betwa te passeeren?</p> +<p>Het was mogelijk en wij zouden het spoedig zien.</p> +<p>De IJzeren Reus, die het water buiten den oever doorwaad had, was nu +in de bedding der rivier gekomen. Weldra dreef de geheele trein hem na. +Een kromming van den oever vormde op deze plek een stilstaand water en +in het eerst bleef het Stoomhuis genoegzaam onbewegelijk.</p> +<p>De troep apen was dichterbij gekomen, en plaste reeds in het ondiepe +water rond, dat de helling van den oever bedekte.</p> +<p>Hun houding was volstrekt niet vijandig en plotseling, daar kwamen +ze aan, mannetjes, wijfjes, ouden, jongen, allerlei kromme sprongen +makende, elkander bij de hand vattende, en eindelijk op den trein +springende, die hen scheen af te wachten.</p> +<p>Binnen weinige seconden waren er tien op den IJzeren Reus, dertig op +ieder der huizen, in ’t geheel een honderdtal, vroolijk, +gemeenzaam, men zou haast zeggen praatachtig,—althans onder +elkander,—en ongetwijfeld in hun schik, zoo recht van pas een +vaartuig ontmoet te hebben, waarmede zij de reis konden vervolgen.</p> +<p>De IJzeren Reus stapte dadelijk in den stroom en, zich +stroomopwaarts wendende, zette hij zich er tegen in.</p> +<p>Een oogenblik was de gedachte bij Banks opgekomen of de trein +misschien niet te zwaar zou zijn met dien overlast van passagiers, maar +zijn vrees bleek gelukkig ongegrond. De apen hadden zich met de +grootste schranderheid over den geheelen trein verdeeld. Er waren er op +het kruis van den olifant, op het torentje, op den nek, tot aan het +uiteinde van zijn tromp en, vreemd genoeg, zij waren volstrekt niet +verschrikt door den stoom, die er zich met <span class= +"pagenum">[<a id="pb83" href="#pb83" name="pb83">83</a>]</span>het +bekende zuchtend geluid aan ontwrong. Dan waren er verder op de ronde +koepeldaken onzer pagoden, deze neergehurkt, gene overeind op hunne +pooten, terwijl nog anderen, zelfs onder de veranda der balkons aan den +staart hingen. Maar het Stoomhuis dreef statig voort, dank zij de +gelukkige inrichting zijner luchtkasten, en er was niet het minste +gevaar voor het buitengewone overwicht te duchten.</p> +<p>Kapitein Hod en Fox stonden werkelijk verbaasd, vooral de oppasser. +Hij had gaarne dien grijnzenden en ongegeneerden troep met alle +eerbewijzen in het Stoomhuis ontvangen. Hij sprak tot die Langours, hij +drukte hun de hand, hij nam zijn hoed voor hen af en zou ze gaarne met +suikergoed overladen hebben, zoo »mijnheer” Parazard, +<span class="corr" id="xd19e2278" title= +"Bron: geergerd">geërgerd</span> dat hij zich in zulk <span class= +"corr" id="xd19e2281" title="Bron: gezelsehap">gezelschap</span> +bevond, er geen schotje voor geschoten had.</p> +<p>Intusschen werkte de IJzeren Reus hard voort met zijn vier pooten, +die het water sloegen en dienst deden als groote pagaaien. Al +afdrijvende, volgde hij de schuinsche lijn, die ons naar de +landingsplaats zou brengen.</p> +<p>Een half uur later, had hij deze bereikt, maar nauwelijks was hij +aangeland of de geheele troep vierhandige clowns sprong op den oever en +was met talrijke kromme sprongen spoedig uit het gezicht verdwenen.</p> +<p>»Ze hadden wel dankje mogen zeggen!” riep Fox uit, +ontevreden over de lompheid van zijn vrienden.</p> +<p>Een luid gelach was het antwoord op de opmerking van den oppasser, +die niets meer verdiende.</p> +</div> +</div> +<div id="ch6" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">VI.</h2> +<h2 class="main">Hod tegen Banks.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De Betwa was overgetrokken. Reeds honderd kilometers +waren wij van het station van Etawah verwijderd.</p> +<p>Vier dagen gingen zonder bijzondere avonturen voorbij,—zelfs +zonder jachtavonturen, want wilde beesten waren niet talrijk in dit +gedeelte van Scindia.</p> +<p>»’k Vrees maar al te zeer,” herhaalde kapitein Hod +niet zonder groote spijt, »dat ik te Bombay zal aankomen, zonder +mijn vijftigsten gedood te hebben!”</p> +<p>Kâlagani geleidde ons met bewonderenswaardige schranderheid +<span class="pagenum">[<a id="pb84" href="#pb84" name= +"pb84">84</a>]</span>door dit minst bevolkte gedeelte van het +grondgebied, welks topographie hij zeer goed kende, en, den +29<sup>n</sup> September begon de trein de noordelijke helling der +Vindhyas te beklimmen, teneinde door den pas van Sirgour de reis voort +te zetten.</p> +<p>Tot zoover was onze tocht door Bundelkund zonder hindernis +volbracht. Dit land, evenwel, is een der meest verdachte van +Indië. De misdadigers zoeken er gaarne een schuilplaats, en +landloopers worden er in overvloed aangetroffen. Daar ook geven de +Dacoits zich bij voorkeur aan hun dubbel bedrijf van gifmengers en +dieven over. Het is dus voorzichtig, ernstig op zijn hoede te zijn, als +men dit land bereist.</p> +<p>Het slechtste gedeelte nu van Bundelkund is juist deze bergachtige +streek der Vindhyas, waarin het Stoomhuis nu zou doordringen. De +afstand was niet groot,—honderd kilometer hoogstens,—tot +Jubbulpore, het dichtstbijzijnde station van den spoorweg van Bombay +naar Allahabad. Doch wij konden niet rekenen, zoo snel en gemakkelijk +vooruit te komen, als wij gedaan hadden door de vlakte van Scindia. +Vrij steile hellingen, half gebaande wegen, een steenachtige bodem, +plotselinge krommingen, zekere smalle gedeelten van den weg, alles liep +samen onze snelheid tot beneden het gemiddelde te verminderen. Banks +dacht niet meer te verkrijgen dan vijftien tot twintig kilometers in de +tien uren, die onze reisdagen uitmaakten. Daarbij kwam, dat de +toegangen tot de wegen en kampementen dag en nacht met de uiterste zorg +moesten bewaakt worden.</p> +<p>Kâlagani was de eerste geweest om ons dezen raad te geven. Nu +waren wij talrijk genoeg en daarbij goed gewapend. Onze kleine troep, +met zijn twee huizen en het torentje,—een echte kazemat, door den +IJzeren Reus op den rug gedragen, bood een zeker +»weerstandsvermogen” aan, om een uitdrukking naar de mode +te gebruiken. Straatroovers, Dacoits of andere, zelfs +Thugs,—indien er in dit woeste gedeelte van Bundelkund nog waren +overgebleven,—zouden ongetwijfeld geaarzeld hebben ons aan te +vallen. Doch, het kan nooit kwaad voorzichtig te zijn en het was beter +dat wij op alle mogelijkheden gewapend waren.</p> +<p>Des morgens van dezen dag werd de Sirgourpas bereikt, waarin de +trein zonder veel moeite zich een weg baande. Enkele malen, bij het +bestijgen van steile hellingen, moest men den stoom versterken, maar de +IJzeren Reus ontwikkelde onder de hand van Storr onmiddellijk het +noodige vermogen, en beklom enkele hellingen van twaalf tot vijftien +centimeters per meter.</p> +<div class="figure xd19e2319width"><img src="images/p085.jpg" alt= +"Een honderdtal individus, gebaren makende en leelijke gezichten trekkende. Blz. 80." +width="505" height="720"> +<p class="figureHead">Een honderdtal individus, gebaren makende en +leelijke gezichten trekkende. Blz. 80.</p> +</div> +<p>Ook behoefde men niet te vreezen zich in den weg te vergissen. +Kâlagani was volkomen bekend met de bochtige bergpassen der +Vindhyas en meer bijzonder met den Sirgourpas. Hij twijfelde dan ook +nooit, zelfs als verscheidene wegen op een kruisweg ergens tusschen +hooge rotsen, in diepe bergkloven, uitliepen, te midden van +<span class="pagenum">[<a id="pb85" href="#pb85" name= +"pb85">85</a>]</span>dichte bosschen, die den blik tot twee of +driehonderd schreden beperkten. Verliet hij ons tusschenbeiden eens en +ging hij nu eens alleen, dan vergezeld door Banks, door mij of door een +ander onzer <span class="pagenum">[<a id="pb86" href="#pb86" name= +"pb86">86</a>]</span>metgezellen vooruit, dan was dit om niet den weg, +maar zijn begaanbaarheid te verkennen.</p> +<p>Inderdaad hadden de regens, gedurende het regenseizoen, dat +nauwelijks geëindigd was, de paden bedorven, den bodem +omgewoeld,—omstandigheden waarvan rekening moest gehouden worden, +alvorens zich op wegen te begeven, waarop de terugkeer hoogst moeielijk +zou geweest zijn.</p> +<p>Ten opzichte alleen van ons vervoer, ging dus alles zoo goed +mogelijk. De regen had geheel opgehouden. De hemel, half door lichte +nevels bedekt, die de zonnestralen lieten doorschemeren, dreigde niet +met een van die donderbuien, waarvan men in het centrale gedeelte van +het schiereiland de vreeselijke hevigheid ducht. Ofschoon de hitte niet +hevig was, deed zij toch gedurende eenige uren van den dag vrij sterk +aan; maar, over het geheel bleef het een gemiddelde temperatuur, zeer +goed te verdragen voor reizigers, die zich in de schaduw aan haren +invloed konden onttrekken. Aan klein wild was geen gebrek en onze +jagers voorzagen in de behoefte der tafel, zonder zich ver van het +Stoomhuis te verwijderen.</p> +<p>Alleen kapitein Hod,—en ook Fox zeker,—betreurde +misschien de afwezigheid der wilde beesten, die in Tarryani zoo +overvloedig werden aangetroffen. Maar konden zij ook verwachten +leeuwen, tijgers, panters te ontmoeten in streken waar aan de voor hun +voedsel benoodigde herkauwende dieren gebrek was?</p> +<p>Doch, mochten deze roofdieren al aan de fauna der Vindhyas +ontbreken, zoo kwamen wij in de gelegenheid om op ruimer schaal kennis +te maken met de olifanten van Indië,—ik meen met de wilde +olifanten, waarvan wij tot nog toe slechts enkele exemplaren gezien +hadden.</p> +<p>Den 30<sup>n</sup> September, tegen twaalf uren zagen wij voor den +trein uit een paar van die prachtige dieren. Bij onze nadering wierpen +zij zich ter zijde van den weg, teneinde de voor hen nieuwe equipage, +die hun zeker schrik aanjoeg, te laten voorbijgaan.</p> +<p>Waartoe ze zonder noodzaak uit loutere liefhebberij te dooden? +Kapitein Hod dacht er zelfs niet aan. Hij vergenoegde zich die +heerlijke dieren te bewonderen, die in volle vrijheid tusschen de +bergen rondliepen, waar beken, stroomen en weiden in al hunne behoeften +voorzagen.</p> +<p>»Wat een schoone gelegenheid,” zei hij, »voor +onzen vriend van Guitt, om ons een les in de zoölogie te +geven!”</p> +<p>Men weet, dat Indië bij uitnemendheid het land der olifanten +is. Deze dikhuiden behooren allen tot een zelfde soort, die een weinig +beneden die der Afrikaansche olifanten staat,—zoowel zij die de +verschillende provincies van het schiereiland bewonen, als die waarvan +men de sporen in Birmanië, in het koninkrijk Siam en in al de +streken ten oosten van de golf van Bengalen kan vinden. <span class= +"pagenum">[<a id="pb87" href="#pb87" name="pb87">87</a>]</span></p> +<p>Hoe vangt men ze? Meestal in een »kiddah,” een ruimte +door palissaden omgeven. Wil men een geheele kudde vangen, dan drijven +de jagers, ten getale van een drie à vierhonderd, aangevoerd +door een »djawadar” of inlandschen sergeant, ze +langzamerhand in de kiddah, sluiten ze er in op, scheiden ze met behulp +van opzettelijk daartoe afgerichte tamme olifanten van elkander af, +kluisteren de achterpooten, en de vangst is gemaakt.</p> +<p>Doch deze methode, die tijd en een zekere machtsontwikkeling +vordert, is meestal vruchteloos, als men zich van de groote mannetjes +wil meestermaken. Deze toch zijn meer bij de hand en schrander genoeg +om den kring der drijvers te verbreken en hunne gevangenneming in de +kiddah te vermijden. In dat geval worden tamgemaakte wijfjes belast +deze mannetjes gedurende eenige dagen te volgen. Zij dragen hunne +mahouts op den rug in donker gekleurde dekkleeden gehuld en, als de +olifanten, die niets merken, zich aan een gerusten slaap overgeven, +maakt men zich van hen meester, worden zij geketend en medegevoerd, +zonder zelfs den tijd gehad te hebben tot zich zelve te komen.</p> +<p>Zooals ik reeds vroeger gelegenheid had te zeggen, ving men de +olifanten in kuilen, op hun spoor gegraven, en een vijftiental voet +diep, maar in zijn val verwondde of doodde zich het dier en heeft men +daarom bijna algemeen dit barbaarsche middel opgegeven.</p> +<p>Eindelijk wordt in Bengalen en <span class="corr" id="xd19e2359" +title="Bron: Nepaul">Népaul</span> de lasso nog gebruikt. Dit is +een ware jacht, somtijds vol belangwekkende avonturen. Men gebruikt +daartoe goed afgerichte olifanten, die door drie mannen bereden worden. +Op hun nek zit een mahout, die ze bestuurt, op het kruis een drijver, +die ze met den hamer of met den haak aanport; op den rug, de Hindoe, +die belast is met het werpen van den lasso, voorzien van een +schuifknoop. Zoo uitgerust, vervolgen deze dikhuiden den wilden olifant +uren achtereen, somtijds door vlakten, door bosschen tot groot nadeel +somtijds van hen, die ze berijden en eindelijk als het beest den lasso +om den kop geslingerd is, valt hij plomp op den grond, aan de jagers +overgeleverd.</p> +<p>Op deze verschillende wijzen worden er jaarlijks in Indië een +groot aantal olifanten gevangen. Het is geen slechte speculatie. Een +wijfje wordt verkocht tegen zeven duizend franken, een mannetje tegen +twintig duizend en zelfs tegen vijftig duizend franken als hij van +zuiver bloed is.</p> +<p>Zijn ze nu werkelijk nuttig, die dieren, dat men ze tegen zulke +hooge prijzen betaalt? Ja, en als men ze maar behoorlijk +voedt,—namelijk zes à zeven honderd pond groen voeder in +de achttien uren geeft, dat is nagenoeg het gewicht, dat ze op een +gewoon traject kunnen dragen,—bewijzen ze werkelijk goede +diensten, waaronder vervoer van artillerie in bergachtige landen, of in +de voor paarden ontoegankelijke jungles, zwaar werk voor rekening +<span class="pagenum">[<a id="pb88" href="#pb88" name= +"pb88">88</a>]</span>der particulieren, die ze gebruiken, als +trekdieren. Deze machtige en zachte reuzen, gemakkelijk en snel te +dresseeren, tengevolge van een bijzonder instinct, dat ze tot +gehoorzaamheid aanzet, zijn in de verschillende provinciën van +Hindostan algemeen gezocht. Daar zij zich nu in tammen toestand niet +vermenigvuldigen, moet men onophoudelijk jacht op hen maken, om aan de +<span class="corr" id="xd19e2368" title="Bron: aan vraagvan">aanvraag +van</span> het schiereiland en van den vreemde te voldoen.</p> +<p>Ook vervolgt men ze, sluit men ze in, vangt men ze op de zooeven +vermelde wijzen. En toch schijnt hun getal, niettegenstaande hun +verbruik, niet te verminderen; nog altijd blijft er in de verschillende +streken van Indië een aanzienlijk getal ever.</p> +<p>Zelfs moet ik er bijvoegen dat er »te veel” overblijven, +zooals men weldra zien zal.</p> +<p>De twee olifanten hadden zich, zooals ik reeds zeide, terzijde van +den weg geschaard, teneinde onzen trein te laten passeeren, waarna zij +hun een oogenblik afgebroken marsch hervat hadden. Bijna dadelijk +daarop kwamen andere olifanten in de achterhoede te voorschijn en +voegden zich, hunne schreden versnellende, bij de twee, die wij voorbij +gegaan waren. Een kwartier later, kon men er een dozijn tellen. Zij +hielden het Stoomhuis in het oog, zij volgden ons, zich op een afstand +van hoogstens vijftig meters houdende. Zij schenen evenmin begeerig ons +in te halen, als ons te verlaten. Nu was dit hun gemakkelijk, omdat de +IJzeren Reus op de hellende wegen, die om de voornaamste toppen der +Vindhyas heen loopen, zijn gang niet kon versnellen.</p> +<p>Een olifant kan trouwens sneller loopen dan men wel denken +zou,—en wel met een snelheid, die, volgens Sanderson, een zeer +bevoegde beoordeelaar in deze zaak, somtijds vijf en twintig kilometers +per uur overtreft. Voor hen dus, die ons op dat oogenblik volgden, was +niets gemakkelijker dan of ons te bereiken, of ons vooruit te +komen.</p> +<p>Doch dit scheen niet in hun plan te liggen,—op dit oogenblik +althans. Zeker wilden zij zich eerst in grooter getale vereenigen, en +werkelijk deden zij uit hun enorme keel zekere kreten hooren, als een +sein, dat door kreten van achterblijvers, denzelfden weg volgende, +beantwoord werd.</p> +<p>Tegen een uur na den middag werden wij door een troep van een +dertigtal olifanten achtervolgd. Het was een geduchte bende geworden. +Niets bewees, dat hun aantal niet nog zou aangroeien. Gewoonlijk +bestaat een troep van die dikhuiden uit dertig of veertig individus, +die een familie vormen van meer of minder naverwante leden, maar niet +zelden ontmoet men verzamelingen van een honderdtal dier dieren, iets +wat den reizigers wel eenige ongerustheid inboezemt. <span class= +"pagenum">[<a id="pb89" href="#pb89" name="pb89">89</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e2385width"><img src="images/p089.jpg" alt= +"Deze neergehurkt, gene overeind op hunne pooten. Blz. 83." width="506" +height="720"> +<p class="figureHead">Deze neergehurkt, gene overeind op hunne pooten. +Blz. 83.</p> +</div> +<p>Kolonel Munro, Banks, Hod, de sergeant, Kâlagani en ik, waren +onder de veranda van het tweede rijtuig gezeten en letten op ’t +geen achter ons plaatsgreep. <span class="pagenum">[<a id="pb90" href= +"#pb90" name="pb90">90</a>]</span></p> +<p>»Hun aantal neemt steeds toe,” zei Banks en zal +ongetwijfeld aangroeien met al de olifanten uit de geheele +streek!”</p> +<p>»Maar,” deed ik opmerken, »ze kunnen toch elkander +niet zoo bijzonder ver hooren.”</p> +<p>»Dat is waar,” antwoordde de ingenieur, »maar ze +ruiken elkander en ze hebben <span class="corr" id="xd19e2399" title= +"Bron: zuik">zulk</span> een fijnen reuk, dat tamme olifanten de wilde +zelfs drie of vier mijlen ver weten te ontdekken.”</p> +<p><span class="corr" id="xd19e2403" title= +"Niet in bron">»</span>’t Is een wezenlijke +verhuizing,<span class="corr" id="xd19e2406" title= +"Niet in bron">”</span> zei toen kolonel Munro. »Zie eens! +Er is daar achter onzen trein een gansche kudde, in groepen van tien +tot twaalf olifanten van elkander gescheiden en die groepen zullen +spoedig aan de algemeene beweging deelnemen. We zullen ons wat dienen +te haasten, Banks.”</p> +<p>»De IJzeren Reus doet wat hij kan, Munro,” antwoordde de +ingenieur. »We hebben al vijf atmosfeeren drukking en de weg is +zeer steil!”</p> +<p>»Maar waarom ons zoo gehaast?” riep kapitein Hod uit, +die bij dergelijke voorvallen altijd vroolijk werd. »Laat die +lieve beestjes ons vergezellen! ’t Is een stoet, onzen trein +waardig! Het land was eenzaam en verlaten, dat kunnen we nu niet meer +zeggen, want we worden nu geëscorteerd als een rajah op +reis!”</p> +<p>»We zullen ze hun zin wel moeten laten,” antwoordde +Banks, »want ik zie niet in hoe we ze zouden kunnen beletten ons +te volgen!”</p> +<p>»Maar wat vrees je eigenlijk toch?” vroeg kapitein Hod. +»Je weet toch wel, dat een kudde altijd minder geducht is dan een +enkele olifant! ’t Zijn werkelijk lieve dieren!... Schapen, +groote schapen, voorzien van een tromp, anders niet!”</p> +<p>»Komaan! Hod windt zich op!” zei kolonel Munro. +»’k Geef gaarne toe dat, als de kudde maar op een +respectabelen afstand blijft, we niets te duchten hebben; maar als ze +’t in den zin krijgt ons op dien smallen weg voorbij te komen, +zou er voor het Stoomhuis meer dan één nadeel uit kunnen +voortvloeien!”</p> +<p>»Zonder nog te rekenen,” voegde ik er bij, »dat, +als ze zich voor den eersten keer tegenover onzen IJzeren Reus +bevinden, ’k niet weet hoe ze hem zullen ontvangen!”</p> +<p>»Ze zullen hem groeten, voor den drommel!” riep kapitein +Hod uit. »Ze zullen hem groeten zooals de olifanten van prins +Gourou Singh hem gegroet hebben!”</p> +<p>»Dat waren tamme olifanten,” merkte sergeant Mac Neil +terecht aan.</p> +<p>»Welnu,” antwoordde kapitein Hod, »ook deze zullen +tam worden, of liever, ze zullen voor onzen reus verstomd staan van +verbazing, die spoedig in eerbied zal overgaan!”</p> +<p>Men ziet dat onze vriend niets van zijn enthusiasme verloren had +voor den kunstmatigen olifant, »dat meesterstuk van mechanisme, +voortgebracht door de hand van een Engelschen ingenieur!”</p> +<p>»Trouwens,” voegde hij er bij, »deze +proboscideën,—hij was <span class="pagenum">[<a id="pb91" +href="#pb91" name="pb91">91</a>]</span>werkelijk op dat woord +gesteld,—deze proboscideën zijn zeer schrander, ze +redeneeren, ze oordeelen, ze vergelijken, ze denken aaneengeschakeld en +geven bewijzen van een menschelijk verstand!”</p> +<p>»Dat is op zijn minst zeer overdreven,” antwoordde +Banks.</p> +<p>»Wat, overdreven!” riep kapitein Hod uit. »Hij, +die zoo spreekt, heeft niet in Indië gewoond! Laat men de +schrandere dieren niet allerlei huiswerk verrichten? Is er een met hen +te vergelijken? Is de olifant in het huis van zijn meester niet gereed +tot het verrichten van allerlei diensten? Weet je dan niet, Maucler, +wat de schrijvers, die hem het best gekend hebben, van hem zeggen? +Volgens hen is de olifant voorkomend voor hen die hij liefheeft, hij +ontheft ze van hunne lasten, hij gaat bloemen of vruchten voor hen +plukken, hij zamelt aalmoezen in voor de armen als de olifanten voor de +beroemde pagode van Willenoor, bij Pondicherie, hij betaalt in de +bazars den suiker, de bananen of de mango’s, die hij voor eigen +rekening koopt, hij beschermt in Sunderbund de kudden en de woning van +zijn meester tegen de wilde dieren, hij pompt water uit de putten, hij +past met meer zorg op de kinderen, die men hem toevertrouwt, dan de +beste kindermeid van gansch Engeland! En menschelijk, dankbaar, want +hij heeft een verbazend geheugen, vergeet hij evenmin de weldaden als +het onrecht, dat hem gedaan wordt! Ja, mijne vrienden, die menschelijke +reuzen,—’k zeg menschelijke reuzen, zullen niet licht een +onschadelijk insect verpletteren! Een mijner vrienden,—en dat +zijn trekken, die men niet licht vergeet,—zag dat men een +lievenheersbeestje op een steen zette en een tammen olifant beval het +te verpletteren! En wat deed de goede dikhuid? Hij lichtte, telkens als +hij over den steen heen ging, zijn poot op en noch bevelen, noch slagen +zouden hem er toe gebracht hebben hem op het insect te plaatsen! In +tegendeel, toen men hem beval het op te nemen en aan te reiken, nam hij +het met die soort van wonderhand, die hij aan de punt van zijn snuit +heeft, op en stelde het in vrijheid! Zeg nu nog eens, Banks, dat de +olifant niet goed, niet edelmoedig en niet boven alle anderen dieren +verheven is, zelfs boven den aap, zelfs boven den hond en moeten we +niet erkennen, dat de Hindoes gelijk hebben, als zij hem bijna evenveel +verstand toekennen als den mensch!”</p> +<p>Nadat hij met vuur deze woorden had uitgesproken, vond kapitein Hod +niets beters te doen dan zijn hoed af te nemen om de geduchte kudde, +die ons met afgemeten schreden volgde, te groeten.</p> +<p>»Goed gesproken, kapitein Hod!” antwoordde kolonel Munro +glimlachende. »De olifanten hebben in u een warmen +verdediger!”</p> +<p>»En heb ik dan niet volkomen gelijk, kolonel?” vroeg +kapitein Hod.</p> +<p>»’t Is mogelijk, dat kapitein Hod gelijk heeft,” +antwoordde Banks, »maar ik hecht meer aan het oordeel van +Sanderson, een <span class="pagenum">[<a id="pb92" href="#pb92" name= +"pb92">92</a>]</span>olifantenjager en een volleerde meester in alles +wat hen betreft.”</p> +<p>»En wat zegt die Sanderson dan toch?” riep de kapitein +op vrij minachtenden toon uit.</p> +<p>»Hij beweert, dat de olifant slechts een zeer middelmatig +verstand heeft en dat de verwonderlijkste zaken, die men die dieren +ziet volbrengen, slechts het resultaat zijn van een vrij slaafsche +gehoorzaamheid aan de bevelen, die hunne cornac’s meer of minder +in ’t geheim hun geven!”</p> +<p>»Nu, die is mooi!” antwoordde kapitein Hod, die zich +begon warm te maken.</p> +<p>»Zoo doet hij ook opmerken,” hernam Banks, »dat de +Hindoes nooit den olifant als een zinnebeeld van verstand, voor hun +beeldhouwwerk of hunne heilige teekeningen gekozen hebben en de +voorkeur gaven aan den vos, den raaf, en den aap!”</p> +<p>»’k Protesteer!” riep kapitein Hod uit, wiens arm +de golvende beweging van een tromp nabootste.</p> +<p>»Protesteer, kapitein, maar hoor me aan!” hernam Banks. +»Sanderson voegt er nog bij, dat, wat den olifant meer bijzonder +onderscheidt, de knobbel der gehoorzaamheid is, die een uitwas van +belang op zijn schedel moet vormen. Hij merkt ook aan, dat de olifant +zich op een zeer gemakkelijke manier laat vangen,—dat is het +juiste woord, zooals in kuilen met bladeren bedekt, en dat hij niet de +minste moeite doet om er uit te komen! Hij doet verder uitkomen, dat +hij zich in omheiningen laat drijven, waartoe met geen mogelijkheid +andere wilde dieren zouden te brengen zijn! Eindelijk is het volgens +hem een feit, dat de gevangen olifanten, wien het gelukte te ontkomen, +zich met een gemakkelijkheid laten hernemen, die hun schranderheid geen +eer aandoet! De ondervinding leert hun niet eens voorzichtig te +zijn!”</p> +<p>»Arme dieren!” antwoordde kapitein Hod op komieken toon, +»wat takelt die ingenieur je toe!”</p> +<p>»Als een laatste bewijsgrond ten gunste van mijn stelling, +moet ik er nog bijvoegen,” antwoordde Banks, »dat de +olifanten niet zelden zeer moeielijk zijn tam te maken, uit gebrek aan +voldoende verstandelijke vermogens en dikwijls is het zeer moeilijk ze +te bedwingen, vooral als ze jong zijn of tot de zwakke sekse +behooren!”</p> +<p>»Dat is een overeenkomst te meer met de menschelijke +wezens!” antwoordde kapitein Hod. »Zijn de mannen niet veel +gemakkelijker te leiden dan de kinderen en de vrouwen?”</p> +<p>»Me dunkt, kapitein, dat we beiden al te zeer celibatair zijn +om in een dergelijke aangelegenheid juist te oordeelen!”</p> +<p>»Goed geantwoord!”</p> +<p>»Om er een eind aan te maken,” voegde Banks er nog bij, +»ik beweer, dat men niet te veel moet vertrouwen op de al te zeer +geroemde goedheid van den olifant en dat het onmogelijk zou zijn een +troep <span class="pagenum">[<a id="pb93" href="#pb93" name= +"pb93">93</a>]</span>van die reuzen weerstand te bieden, als de een of +andere reden ze woedend maakte en ’k had wel zoo lief, dat zij, +die ons op dit oogenblik vergezellen, iets in het noorden te doen +hadden, omdat wij zuidelijk gaan!”</p> +<div class="figure xd19e2477width"><img src="images/p093.jpg" alt= +"De twee olifanten hadden zich terzijde van den weg geschaard. Blz. 88." +width="503" height="720"> +<p class="figureHead">De twee olifanten hadden zich terzijde van den +weg geschaard. Blz. 88.</p> +</div> +<p><span class="pagenum">[<a id="pb94" href="#pb94" name= +"pb94">94</a>]</span></p> +<p>»Zooveel te meer nog, Banks,” antwoordde kolonel Munro, +»omdat, terwijl ge ’t zamen zoo druk hadt, Hod en gij, hun +aantal onrustbarend is toegenomen!”</p> +</div> +</div> +<div id="ch7" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">VII.</h2> +<h2 class="main">Honderd tegen een.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Sir Edward Munro vergiste zich niet. Onze trein werd +nu door een massa van vijftig of zestig olifanten gevolgd. Zij liepen +in dichte rijen en reeds bevonden zich de eerste zoo dicht achter het +Stoomhuis—op een afstand van minder dan tien meters,—dat +het mogelijk was ze nauwkeurig waar te nemen.</p> +<p>Aan het hoofd liep toen een van de grootste uit de groep, ofschoon +zijn grootte, vertikaal tot aan den schouder gemeten, stellig niet meer +dan drie meters bedroeg. Zooals ik reeds zeide, is dit een grootte +beneden die van de Afrikaansche olifanten, waarvan eenige vier meters +bereiken. Zijne slagtanden ook, niet zoo lang als die van zijn +Afrikaanschen stamgenoot, waren niet langer dan een meter vijftig aan +de buitenste kromming, en veertig van de beenachtige spil af, die tot +basis dient. Op het eiland Ceilon ontmoet men een zeker aantal dezer +dieren zonder slagtanden, overigens een geducht wapen waarvan zij zich +met behendigheid bedienen, doch in Hindostan komen deze +»mucknas,”—zoo worden ze genoemd—zeer zelden +voor.</p> +<p>Achter dezen olifant kwamen verscheidene wijfjes, die de eigenlijke +bestuursters der karavaan zijn. Ware het Stoomhuis er niet geweest, dan +zouden zij de voorhoede hebben uitgemaakt en ware dit mannetje stellig +achter in de rijen zijner metgezellen gebleven. Inderdaad verstaan de +mannetjes niets van de leiding der kudde. Zij hebben niet voor hunne +jongen te zorgen en kunnen niet weten wanneer het noodig is halt te +houden voor de behoeften dezer »zuigelingen” en ook niet +welk soort van kampementen ze noodig hebben. Het zijn dus zedelijk de +wijfjes, die de »slagtanden” in het huisgezin dragen en de +groote verhuizingen besturen.</p> +<p>Om nu de vraag te beantwoorden waarom die geheele troep nu zoo +opbrak, of de behoefte uitgeputte weilanden te verlaten, de +noodzakelijkheid den steek van zekere noodlottige vliegen te +ontvluchten, of misschien de lust onze vreemde equipage te volgen, ze +door de bergengten der Vindhyas dreef, zou moeielijk geweest +<span class="pagenum">[<a id="pb95" href="#pb95" name= +"pb95">95</a>]</span>zijn te beantwoorden. Het land was tamelijk vlak +en volgens hunne gewoonten reisden deze olifanten, zoodra zij zich niet +meer in boschachtige streken bevinden, op klaarlichten dag. Zouden zij +ophouden bij het aanbreken van den nacht, zooals wij zelven verplicht +waren het te doen? De tijd zou het leeren.</p> +<p>»Kapitein Hod,” vroeg ik onzen vriend, »je ziet +die achterhoede van olifanten, die steeds in aantal toeneemt! Blijf je +er bij, geen vrees te hebben?.....”</p> +<p>»Kom!” riep kapitein Hod. »Waarom zouden die +beesten ons kwaad willen? ’t Zijn geen tijgers, niet waar, +Fox?”</p> +<p>»En niet eens panters!” antwoordde de oppasser, die het +natuurlijk eens met zijn meester was.</p> +<p>Doch bij dit antwoord zag ik Kâlagani het hoofd schudden ten +teeken van afkeuring. Hij scheen de volkomen gerustheid der beide +jagers niet te deelen.</p> +<p>»Je schijnt niet gerust te zijn, Kâlagani,” zei +Banks tot hem, die hem op hetzelfde oogenblik aankeek.</p> +<p>»Zou de gang van den trein niet een beetje te verhaasten +zijn?” vergenoegde de Hindoe zich te antwoorden.</p> +<p>»Dat zal niet gemakkelijk gaan,” hernam Banks. »We +kunnen ’t evenwel beproeven.”</p> +<p>En Banks begaf zich van de achterveranda naar het torentje waar +Storr zich bevond. Bijna op hetzelfde oogenblik deed het gebriesch van +den IJzeren Reus zich sneller hooren en verhaastte zich de gang van den +trein.</p> +<p>Maar al had men den gang van den trein verdubbeld, zou er toch geen +verandering in den toestand der reizigers gekomen zijn. De kudde +olifanten zou eenvoudig hare schreden verhaast hebben. Dit geschiedde +ook werkelijk en de afstand tusschen haar en het Stoomhuis bleef +dezelfde.</p> +<p>Verscheidene uren gingen op deze wijze voorbij, zonder belangrijke +verandering. Na het <span class="corr" id="xd19e2520" title= +"Bron: diné">diner</span> hernamen wij onze zitplaatsen onder de +veranda van het tweede rijtuig.</p> +<p>Op dit oogenblik bood de weg van achteren een rechtlijnige richting +van minstens twee mijlen aan, en was de blik dus niet begrensd door +plotselinge bochten.</p> +<p>Tot onze ernstige ongerustheid zagen wij dat het aantal olifanten +sedert een uur al weer was toegenomen! Wij konden er nu minstens een +honderd tellen.</p> +<p>Deze dieren liepen toen in twee- of driedubbele gelederen, al naar +de breedte van den weg, in alle stilte, met gelijken pas, zou men +zeggen, deze met opgerichten tromp, gene met de slagtanden in de lucht. +Het was als het geklots der baren, die door groote grondgolven worden +opgelicht. Niets bruischte nog op, om de gelijkenis voort te +<span class="corr" id="xd19e2529" title="Bron: zetsen">zetten</span>, +maar als een storm deze bewegelijke massa met <span class= +"pagenum">[<a id="pb96" href="#pb96" name="pb96">96</a>]</span>woest +geweld deed uiteenspatten, zou het gevaar waaraan we bloot stonden, +vreeselijk zijn.</p> +<p>Intusschen begon de nacht langzamerhand te vallen,—een nacht +waaraan het licht van de maan en de glans der sterren zouden ontbreken, +want een soort van nevel hulde de hoogere hemelstreken in diepe +duisternis.</p> +<p>Zooals Banks voorspeld had, zou men in zulk een donkeren nacht +onmogelijk op deze moeielijke wegen kunnen voortgaan, men zou wel +moeten stilhouden. De ingenieur besloot dus halt te houden, zoodra een +verwijding der vallei of een uitholling in een minder nauwe bergengte +de dreigende kudde zou toelaten ter zijde van den trein heen te gaan, +en haar verhuizing naar het zuiden voort te zetten.</p> +<p>Maar zou de kudde dit doen, en zou zij niet liever kampeeren op de +plek waar wij zelve zouden kampeeren?</p> +<p>Dat was de groote quaestie.</p> +<p>Het werd trouwens merkbaar, dat de olifanten met het vallen van den +nacht eenige vrees uitten, waarvan wij op den dag geen enkel +verschijnsel hadden waargenomen. Een soort van machtig maar dof geloei +ontsnapte aan hunne enorme longen. Op dit verontrustend leven volgde +een ander geluid van bijzonderen aard.</p> +<p>»Welk geluid is dat nu?” vroeg kolonel Munro.</p> +<p>»Dat is het geluid, dat deze dieren voortbrengen,” +antwoordde Kâlagani, »als ze zich in tegenwoordigheid van +een vijand bevinden.”</p> +<p>»En dat zijn wij, ’t kan niet anders zijn dan wij, die +ze als zoodanig beschouwen?” vroeg Banks.</p> +<p>»Ik vrees het!” antwoordde de Hindoe.</p> +<p>Het was alsof het in de verte donderde en het herinnerde aan het +geluid, dat men achter de schermen van een tooneel voortbrengt door een +stuk opgehangen ijzerblik in trilling te brengen. Terwijl de olifanten +het uiteinde hunner tromp op den grond wreven, ontlastten zij zich van +énorme hoeveelheden lucht, die zij door een langdurige +opsnuiving in hunne longen geborgen hadden. Dat was de oorzaak van dien +machtigen en diepen klank, die het hart toekneep als het gerommel van +den donder.</p> +<p>Het was toen negen uren <span class="corr" id="xd19e2557" title= +"Bron: s’">’s</span> avonds.</p> +<p>Op deze plek diende een soort van kleine, bijna ronde vlakte, een +halve mijl in omtrek, tot uitgang van den weg, die naar het Puturia +meer geleidde, in welks nabijheid Kâlagani ons kamp meende op te +slaan. Maar dit meer bevond zich nog op een afstand van vijftien +kilometers, en wij moesten opgeven het voor den nacht te bereiken.</p> +<p>Banks liet nu halt houden. De <span class="corr" id="xd19e2564" +title="Bron: ijzeren">IJzeren</span> Reus bleef staan, maar men spande +hem niet uit. De vuren werden zelfs niet uitgedoofd en Storr kreeg +bevel zich altijd onder drukking te houden, teneinde den trein op het +eerste signaal te kunnen doen vertrekken. Men moest zich op alle +mogelijkheden voorbereid houden. <span class="pagenum">[<a id="pb97" +href="#pb97" name="pb97">97</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e2569width"><img src="images/p097.jpg" alt= +"Zij liepen in dichte rijen. Blz. 94." width="507" height="720"> +<p class="figureHead">Zij liepen in dichte rijen. Blz. 94.</p> +</div> +<p>Kolonel Munro trok zich in zijn kamer terug. Wat Banks en kapitein +Hod aangaat, zij wilden liever niet naar bed gaan en ik verkoos bij hen +te blijven. Het geheele personeel was trouwens op de been<span class= +"corr" id="xd19e2576" title="Niet in bron">.</span> <span class= +"pagenum">[<a id="pb98" href="#pb98" name="pb98">98</a>]</span>Doch wat +vermochten wij, als het den olifanten in den zin kwam zich op het +Stoomhuis te werpen?</p> +<p>Gedurende het eerste uur van ons waken hield een dof geruisch om het +kamp aan. Blijkbaar verspreidden de groote massa’s zich over de +kleine vlakte. Zouden ze haar oversteken en hun weg naar het zuiden +vervolgen?</p> +<p>»’t Blijft altijd mogelijk,” zei Banks.</p> +<p>»’t Is zelfs waarschijnlijk,” voegde kapitein Hod +er bij, die er altijd het beste van bleef denken.</p> +<p>Tegen omstreeks elf uren, nam het geraas allengs af en tien minuten +later, had het geheel opgehouden.</p> +<p>De nacht was toen volkomen stil. Het minste vreemde geluid zou ons +oor getroffen hebben. Men hoorde niets dan het doffe gerommel van den +IJzeren Reus in het donker. Men zag niets dan den vonkenregen, die nu +en dan uit zijn tromp ontsnapte.</p> +<p>»Welnu,” zei kapitein Hod, »had ik geen gelijk? +Zij zijn vertrokken, die goede olifanten!”</p> +<p>»Goede reis!” antwoordde ik.</p> +<p>»Vertrokken!” antwoordde Banks, het hoofd schuddende. +»Dat zullen we gauw te weten komen!”</p> +<p>Daarna den machinist roepende, zeide hij:</p> +<p>»Storr, de lichten.”</p> +<p>»Dadelijk, mijnheer Banks!”</p> +<p>Twintig seconden later sprongen twee electrische bundels stralen uit +de oogen van den IJzeren Reus, die door een zelfwerkend mechanisme alle +punten van den horizont in vollen gloed zette.</p> +<p>En tot hunne ontsteltenis zagen zij nu, dat de olifanten in een +wijden kring om het Stoomhuis gelegerd waren, onbeweeglijk, als +ingeslapen, slapende misschien. Het electrische vuur, dat hunne dichte +massa’s onduidelijk verlichtte, scheen ze met een bovennatuurlijk +leven te bezielen. Door een eenvoudig gezichtsbedrog namen die +monsters, welke meer rechtstreeks door de schitterende stralen +getroffen werden, reusachtige afmetingen aan, waardig om met die van +den IJzeren Reus te wedijveren. Verschrikt vlogen ze op, alsof ze door +een vurigen prikkel waren gestoken geworden. Hun tromp stak naar voren +uit, hunne slagtanden richtten zich op. Men zou gezegd hebben, dat zij +den trein gingen bestormen. Een schor gebrom ontsnapte aan hun +énormen muil. Spoedig zelfs deelde zich deze plotselinge woede +aan allen mede en klonk een oorverdoovend concert ons kampement in het +rond, alsof honderd klaroenen tegelijk een wijdklinkend <span class= +"corr" id="xd19e2608" title="Bron: appel">appél</span> hadden +aangeheven.</p> +<p>»Doof uit!” schreeuwde Banks.</p> +<p>De electrische stroom werd plotseling afgebroken en het getier hield +bijna onmiddellijk op. <span class="pagenum">[<a id="pb99" href="#pb99" +name="pb99">99</a>]</span></p> +<p>»Ze zijn in een kring gelegerd,” zei de ingenieur, +»en zullen zich daar morgen ochtend nog bevinden!”</p> +<p>Uit de gelaatstrekken van kapitein Hod meende ik op te maken, dat +zijn vertrouwen nu toch eenigszins aan het wankelen gebracht was.</p> +<p>Hoe te handelen? Kâlagani werd geraadpleegd en deze verborg +zijne ongerustheid niet.</p> +<p>Kon men er aan denken het kampement in het midden van dezen donkeren +nacht te verlaten? Dat was onmogelijk. Waartoe zou dat trouwens ook +gediend hebben? De troep olifanten zou ons zeker gevolgd hebben en +stellig waren de moeielijkheden grooter dan op den dag.</p> +<p>Men kwam dus overeen, dat men eerst met het krieken van den dag op +weg zou gaan. Men zou met de grootst mogelijke voorzichtigheid en +snelheid vooruitgaan, maar zonder den geduchten stoet vrees aan te +jagen.</p> +<p>»En als nu die dieren ons hardnekkig blijven volgen?” +vroeg ik.</p> +<p>»Dan zullen we beproeven een plek te bereiken waar het +Stoomhuis zich buiten hun bereik kan stellen,” antwoordde +Banks.</p> +<p>»Zullen we die plek vinden, voordat we de Vindhyas verlaten +hebben?” zei kapitein Hod.</p> +<p>»Er is er een,” antwoordde de Hindoe.<a id="xd19e2635" +name="xd19e2635"></a></p> +<p>»Welke?” vroeg Banks.</p> +<p><span class="corr" id="xd19e2640" title= +"Bron: «">»</span>Het Puturiameer.”</p> +<p>»Hoe ver is dat nog?”</p> +<p>»Nog ongeveer negen mijlen.”</p> +<p>»Maar de olifanten zwemmen,” antwoordde Banks, »en +misschien beter dan één ander viervoetig dier! Men heeft +er gezien, die meer dan een halven dag lang op de oppervlakte van het +water verbleven! Is het daarom niet te vreezen, dat ze ons op het +Puturiameer volgen en dat het Stoomhuis daardoor nog meer in gevaar +wordt gebracht?”</p> +<p>»’k Zie geen ander middel om ons aan hun aanval te +onttrekken!” zei de Hindoe.</p> +<p>»We zullen het dan beproeven!” antwoordde de +ingenieur.</p> +<p>Het was werkelijk het eenige wat we doen konden. Misschien zouden de +olifanten het niet durven wagen, om in deze omstandigheden te zwemmen +en misschien ook konden we ’t in snelheid van hen winnen!</p> +<p>Men verbeidde met ongeduld den dag, die dan ook eindelijk aanbrak. +Men had niet de minste vijandige beweging gedurende het overige van den +nacht bespeurd; maar bij het opgaan der zon was geen enkele olifant van +plaats veranderd en het Stoomhuis van alle kanten ingesloten.</p> +<p>Er had toen een algemeene opschudding op de plek van het kamp +plaats. Het was alsof de olifanten aan een wachtwoord gehoorzaamden. +Zij schudden hun snuit, wreven hunne slagtanden tegen <span class= +"pagenum">[<a id="pb100" href="#pb100" name="pb100">100</a>]</span>den +grond, maakten hun toilet, door zich met water te besproeien, haastten +zich nog hier en daar eenige mondvollen gras tot zich te nemen, +waarmede de bodem dik bezet was en begaven zich eindelijk dichter bij +het Stoomhuis, zoo dicht zelfs, dat men ze uit de vensters met pieken +zou hebben kunnen verwonden.</p> +<p>Banks beval ons evenwel ten sterkste aan, ze niet te tergen. Het +kwam er vooral op aan geen voorwendsel tot een plotselingen aanval van +hunne zijde te geven.</p> +<p>Intusschen begonnen enkele olifanten onzen IJzeren Reus al meer en +meer op de hielen te zitten. Blijkbaar wilden zij te weten komen wat +dat énorme dier was, dat zich tot nog toe onbeweeglijk gehouden +had. Beschouwden zij het als een hunner stamgenooten? Vermoedden zij, +dat er een verwonderlijke macht in hem school? Den vorigen dag hadden +zij geen gelegenheid gehad hem aan ’t werk te zien, omdat hunne +eerste rangen zich altijd op een zekeren afstand achter den trein +hadden gehouden.</p> +<p>Maar wat zouden zij doen als zij hem hoorden zuchten, als zijn tromp +wolken stoom uitwierp, als zij hem zijne dikke gelede pooten zagen +oplichten en weder neerzetten, voortloopen en de twee rollende wagens +achter zich aan sleepen?</p> +<p>Kolonel Munro, kapitein Hod, Kâlagani en ik hadden voor op den +trein plaatsgenomen. Sergeant Mac Neil en zijne metgezellen bleven +achter.</p> +<p>Kâlouth stond voor den vuurhaard van zijn stoomketel, dien hij +met brandstof bleef voorzien, niettegenstaande de stoom reeds vijf +atmosfeeren drukking bereikt had.</p> +<p>Banks, in het torentje bij Storr, hield de hand aan den +regulateur.</p> +<p>Het oogenblik van vertrek was daar. Op een wenk van Banks, liet de +machinist de stoomfluit haar doordringend schel geluid hooren.</p> +<p>De olifanten spitsten het oor; daarna, een weinig achteruitgaande, +lieten zij den weg eenige passen ver open.</p> +<p>De stoom werd in de cilinders gelaten, en met geweld baande hij zich +door den tromp een weg naar buiten, de wielen der machine brachten de +pooten van den IJzeren Reus en daardoor den geheelen trein in +beweging.</p> +<p>Men zal mij wel willen gelooven als ik verzeker, dat er zich in het +eerst een levendige verbazing openbaarde bij de dieren, die elkander in +de eerste rangen verdrongen. De doorgang tusschen hen in verwijdde zich +en de weg scheen nu vrij genoeg om het Stoomhuis een snelheid te doen +aannemen, die gelijk kon gesteld worden met die van een paard in den +draf.</p> +<p>Maar onmiddellijk zette zich ook de geheele »proboscideaansche +massa,”—een uitdrukking van kapitein Hod,—zoowel voor +als achter, in beweging. De eerste groepen stelden zich aan het hoofd +<span class="pagenum">[<a id="pb101" href="#pb101" name= +"pb101">101</a>]</span>van den stoet, de laatste volgden den trein. +Allen schenen vastbesloten hen niet te verlaten.</p> +<div class="figure xd19e2688width"><img src="images/p101.jpg" alt= +"Het begon langzamerhand nacht te worden. Blz. 96." width="500" height= +"720"> +<p class="figureHead">Het begon langzamerhand nacht te worden. Blz. +96.</p> +</div> +<p>Terzelfder tijd werden wij aan de zijde van den weg, die hier +<span class="pagenum">[<a id="pb102" href="#pb102" name= +"pb102">102</a>]</span>breeder was, door andere olifanten vergezeld, +als ruiters aan de portieren van een staatsiekoets. Mannetjes en +wijfjes, alles liep door elkander. Er waren er van allerlei grootte, +van allerlei leeftijd, jongelingen van vijfentwintig jaren, volwassenen +van zestig, oude dikhuiden van meer dan honderd jaren, zuigelingen bij +hunne moeders, die met de lippen aan hunne borsten en niet met hun +tromp—zooals men het wel eens geloofd heeft,—onder het +loopen, zogen. De geheele troep hield hierbij een zekere orde in acht, +haastte zich niet meer dan noodig was en regelde zijne schreden naar +die van den IJzeren Reus.</p> +<p>»’k Heb er vrede mee, dat ze op ons die wijze tot aan +het meer vergezellen,” zei kolonel Munro.</p> +<p>»Ja,” antwoordde Kâlagani, »maar hoe zal +’t gaan als de weg weder smaller wordt?”</p> +<p>Daarin was het gevaar gelegen.</p> +<p>Niets bijzonders had er plaats in de drie uren, die besteed werden +om twaalf kilometers af te leggen van de vijftien, die de afstand +bedroeg van het kamp naar het Puturiameer. Twee of drie keeren slechts, +hadden zich eenige olifanten dwars op den weg gesteld, alsof het hun +plan was geweest hem te versperren, maar de IJzeren Reus liep met zijn +slagtanden in horizontale richting vooruit op hen toe, spuwde hun zijn +stoom in het gezicht en dwong hen te wijken om hem den doorgang vrij te +laten.</p> +<p>Ten tien ure ’s morgens bleven nog vier à vijf +kilometers over om het meer te bereiken. Daar,—men hoopte het +althans,—zouden wij betrekkelijk in veiligheid zijn.</p> +<p>Het spreekt van zelf, dat, indien de houding van de énorme +kudde niet vijandiger werd vóór onze komst aan het meer, +Banks dit westelijk liet liggen, zonder er zich op te houden, teneinde +den volgenden morgen uit de streek der Vindhyas te komen. Van daar naar +het station Jubbulpore zou het dan nog slechts een quaestie van eenige +uren zijn.</p> +<p>Ik voeg hier nog bij, dat het land niet alleen zeer woest, maar +volkomen verlaten was. Geen enkel dorp, geen enkele +landhoeve,—tengevolge van het gebrek aan weiden,—geen +enkele karavaan, zelfs geen reiziger. Sedert onze komst in dit +bergachtige gedeelte van Bundelkund, hadden wij geen levende ziel +ontmoet.</p> +<p>Tegen elf uren begon de vallei, door het Stoomhuis gevolgd, tusschen +twee machtige zijgebergten der keten, zich te vernauwen en zooals +Kâlagani gezegd had zou de weg zeer smal worden tot de plaats +waar hij op het meer uitliep.</p> +<p>Onze toestand, die reeds zeer verontrustend was, zou zich dus nog +verergeren.</p> +<p>Inderdaad zou, indien de rijen olifanten zich voor en achter den +trein eenvoudig verlengden, de moeielijkheid niet toegenomen zijn. +<span class="pagenum">[<a id="pb103" href="#pb103" name= +"pb103">103</a>]</span>Maar de dieren die aan de zijden liepen, konden +er niet blijven, want zij zouden tegen de rotsachtige wanden van den +weg verpletterd zijn geworden, of in den afgrond, die hem op vele +plaatsen begrensde, gestort zijn. Uit instinct beproefden zij dus zich +òf voor- òf achteraan te plaatsen. Het gevolg was, dat +het al spoedig niet meer mogelijk was noch achteruit, noch vooruit te +gaan.</p> +<p>»Nu wordt de zaak ingewikkeld,” zei kolonel Munro.</p> +<p>»Ja,” antwoordde Banks, »en nu zijn we in de +noodzakelijkheid die massa overhoop te werpen.”</p> +<p>»Welnu, ’t zij zoo!” riep kapitein Hod uit. +»Wat duivel! De stalen slagtanden van onzen reus zijn opgewassen +tegen de ivoren slagtanden van die malle beesten!”</p> +<p>Dus waren nu die proboscideaansche dieren al niet meer dan +»malle beesten” voor den levendigen en veranderlijken +kapitein!</p> +<p>»Ongetwijfeld,” antwoordde sergeant Mac Neil, +»maar we zijn een tegen honderd!”</p> +<p>»Vooruit, in allen gevalle!” riep Banks uit, +»anders gaat de gansche kudde over ons heen!”</p> +<p>Eenige stoomslagen deelden den IJzeren Reus een snellere beweging +mede. Zijne slagtanden bereikten het achterdeel van een der olifanten, +die zich vóór hem bevonden.</p> +<p>Het dier slaakte een kreet van pijn, die beantwoord werd door het +woeste geschreeuw van den ganschen troep. Nu zou het dan toch eindelijk +tot een worsteling komen, waarvan men den uitslag niet voorzien +kon.</p> +<p>Wij hadden onze wapenen ter hand genomen, de geweren met puntkogels +geladen, de karabijnen met ontplofbare kogels, de revolvers voorzien +van hunne patronen. Wij moesten ons op alles gereed houden.</p> +<p>De eerste aanval kwam van een reusachtig mannetje, van een woest +voorkomen, die met de slagtanden vooruit, de achterpooten stevig op den +grond geschoord, zich tegen den IJzeren Reus keerde.</p> +<p>»Een »gunesh<span class="corr" id="xd19e2742" title= +"Niet in bron">”</span>,” riep Kâlagani uit.</p> +<p>»Kom! hij heeft maar één slagtand!” merkte +kapitein Hod aan, die ten teeken van minachting de schouders +ophaalde.</p> +<p>»Hij is er slechts te vreeselijker om<span class="corr" id= +"xd19e2749" title="Bron: ?">!</span>” antwoordde de Hindoe.</p> +<p>Kâlagani had dezen olifant met den naam bestempeld, dien de +jagers hem geven om de mannetjes met één slagtand aan te +duiden. Het zijn dieren, die bijzonder door de Hindoes geëerd +worden, vooral als de rechter slagtand hun ontbreekt. Zoodanig een nu +was deze, en werkelijk was hij, zooals Kâlagani terecht gezegd +had, zeer geducht, zooals allen zijner soort.</p> +<p>Men zag het dadelijk. Deze gunesh stootte een langen trompettoon +uit, boog zijn tromp terug, waarvan de olifanten zich nooit bedienen om +te vechten, en stortte zich op den IJzeren Reus.</p> +<p>Zijn slagtand trof het plaatijzer van de borst en doorboorde het +<span class="pagenum">[<a id="pb104" href="#pb104" name= +"pb104">104</a>]</span>geheel; maar toen hij tegen het dikke bekleedsel +van den inwendigen haard aanstootte, brak hij door den schok glad +af.</p> +<p>De geheele trein schudde, maar de eenmaal medegedeelde beweging +dreef hem vooruit en duwde den gunesh terug, die, hem het hoofd +biedende, te vergeefs beproefde weerstand te bieden.</p> +<p>Maar zijn oorlogskreet was gehoord en begrepen. De geheele voorste +massa der kudde bleef staan en bood een onoverkomelijken hinderpaal van +levend vleesch. Op hetzelfde oogenblik drongen de groepen van achteren, +hun marsch voortzettende, met geweld tegen de veranda aan. Hoe een +dergelijke verpletterende kracht te weerstaan!</p> +<p>Terzelfder tijd klemden zich eenigen van hen, die ter zijde liepen, +met opgerichte trompen, aan de rijtuigen vast, die zij met geweld heen +en weer schudden.</p> +<p>Men moest niet ophouden, of het was met den trein gedaan, doch men +moest zich verdedigen. Er viel nu niet meer te aarzelen. Geweren en +karabijnen werden op de aanvallers aangelegd.</p> +<p>»Laat geen enkel schot verloren gaan!” riep kapitein +Hod. »Mijne vrienden, mikt op het punt waar de tromp begint, of +op de holte onder het oog. Dat is ’t best!”</p> +<p>De raad van kapitein Hod werd gevolgd. Er vielen verscheidene +geweerschoten, die door kreten van smart gevolgd werden.</p> +<p>Drie of vier olifanten, op de goede plek geraakt, waren gevallen, +zoowel achter als terzijde,—een gelukkige omstandigheid, omdat +hunne lijken nu den weg niet versperden. De eerste groepen waren een +weinig achteruit gegaan en de trein kon zijn weg vervolgen.</p> +<p>»Laadt weder en wacht af!” riep kapitein Hod.</p> +<p>Indien wat hij kommandeerde »af te wachten” de aanval +was der geheele kudde, dan werd hun geduld niet op de proef gesteld. +Hij kwam en met zulk een geweld, dat we ons verloren waanden.</p> +<p>Een concert van woedende en schorre kreten barstte eensklaps los. +Men zou gezegd hebben, dat het de olifanten waren, die de Hindoes door +een bijzondere behandeling ten strijde africhten en tot een onkenbare +woede, »musth” genaamd, weten op te hitsen. Niets +vreeselijkers en de stoutmoedigste olifantendooders, die in Guicowar +worden afgericht om tegen deze geduchte dieren te strijden, zouden voor +de aanvallers van het Stoomhuis stellig teruggedeinsd zijn.</p> +<p>»Vooruit!” schreeuwde Banks.</p> +<p>»Vuur!” schreeuwde Hod.</p> +<p>En met het snellere zuchten der machine paarden zich de +losbarstingen der vuurwapenen. Nu werd het in deze verwarde massa +moeilijk juist te mikken, zooals de kapitein had aanbevolen. Iedere +kogel vond wel een stuk vleesch te doorboren, maar hij trof niet +doodelijk. Ook nam de woede der gekwetste olifanten nog toe en zij +beantwoordden onze geweerschoten met nieuwe slagen <span class= +"pagenum">[<a id="pb105" href="#pb105" name= +"pb105">105</a>]</span>hunner slagtanden, die de wanden van het +Stoomhuis aan flarden scheurden.</p> +<div class="figure xd19e2790width"><img src="images/p105.jpg" alt= +"De olifanten waren om het Stoomhuis gelegerd. Blz. 98." width="500" +height="720"> +<p class="figureHead">De olifanten waren om het Stoomhuis gelegerd. +Blz. 98.</p> +</div> +<p>Intusschen voegde zich bij de losbarstingen der karabijnen, die +<span class="pagenum">[<a id="pb106" href="#pb106" name= +"pb106">106</a>]</span>van voren en achter aan den trein werden +afgeschoten, bij de ontploffing der springkogels in het lichaam der +dieren, het gefluit van den stoom, vreeselijk verhit door de +kunstmatige trekking. Steeds klom de drukking. De IJzeren Reus stormde +op den hoop toe en dreef hem uit een. Terzelfder tijd deed zijn +beweeglijke tromp dienst als een geduchte knods en sloeg op de +vleeschmassa los, die door zijn slagtanden verscheurd werd.</p> +<p>En op die wijze ging men op den smallen weg vooruit. Een enkele maal +draaiden de wielen rond zonder vooruit te gaan, maar weldra sloegen zij +met hunne gegroefde vellingen weder in den weg en kwamen wij in de +richting van het meer vooruit.</p> +<p>»Hoera!” schreeuwde dan kapitein Hod, als een soldaat, +die zich in het dichtst van den strijd stortte.</p> +<p>»Hoera! hoera!” herhaalden we na hem.</p> +<p>Maar nu daalt een tromp op de voorveranda neder en ik zie het +oogenblik aankomen, dat kolonel Munro, door den levenden lasso +opgenomen, onder de pooten der olifanten geworpen wordt. En werkelijk +zou dit gebeurd zijn, zonder de tusschenkomst van Kâlagani, die +met een krachtigen bijlslag den tromp doorhakte.</p> +<p>Terwijl dus de Hindoe, met ijver aan de algemeene verdediging +deelnam, verloor hij Sir Edward Munro niet uit het oog. Bij de +toewijding aan den persoon van den kolonel, die zich nooit verloochend +had, scheen hij te begrijpen, dat hij het was, dien men boven allen +moest beschermen.</p> +<p>Nu eerst bleek het welk een macht onze IJzeren Reus in zijn schoot +verborgen hield! Met welk een zekerheid hij zich een weg in de levende +massa maakte als een wig waarvan het doordringingsvermogen om zoo te +zeggen oneindig is! En daar tegelijkertijd de olifanten der achterhoede +ons met den kop vooruitduwden, ging de trein zonder ophouden, zooal +niet zonder schokken vooruit, en wel sneller dan wij het hadden kunnen +hopen.</p> +<p>Eensklaps deed zich te midden van het ontzettende rumoer een nieuw +geraas hooren.</p> +<p>Het was het tweede rijtuig, dat een groep olifanten tegen de rotsen +van den weg verbrijzelde.</p> +<p>»Springt over! springt over!” riep Banks onzen makkers +toe, die het Stoomhuis van achteren verdedigden.</p> +<p>En gelukkig waren Goûmi en sergeant Fox in allerijl van het +tweede rijtuig in het eerste overgegaan.</p> +<p>»En Parazard?” zei kapitein Hod.</p> +<p>»Hij wil zijn keuken niet verlaten,” antwoordde Fox.</p> +<p>»Ontvoert hem! ontvoert hem!”</p> +<p>Onze kok dacht zeker dat het schande voor hem was den post te +verlaten, die hem was toevertrouwd. Maar weerstand te bieden aan de +krachtige armen van Goûmi, als deze armen zich aan het werk +<span class="pagenum">[<a id="pb107" href="#pb107" name= +"pb107">107</a>]</span>zetten, zou even vruchteloos geweest zijn als +zich te willen ontwringen aan de kaken van een kaaiman. +»Mijnheer” Parazard werd dus eenvoudig in de eetzaal +nedergezet.</p> +<p>»Allen present?” schreeuwde Banks.</p> +<p>»Ja, mijnheer,” antwoordde Goûmi.</p> +<p>»Snijdt de verbindingsstrengen door!”</p> +<p>»Wat! de helft van den trein achterlaten!....” riep +kapitein Hod uit.</p> +<p>»Het moet!” antwoordde Banks.</p> +<p>Nadat de verbinding verbroken, het brugje met bijlslagen vernield +was, bleef ons tweede rijtuig achter.</p> +<p>Het was tijd. Dit rijtuig werd heen en weer geslingerd, opgelicht, +toen op zijde geworpen, waarna de olifanten er zich met hunne gansche +zwaarte op wierpen en het eindelijk totaal verbrijzelden. Het was niets +meer dan een vormlooze massa, die nu den weg van achteren +versperde.</p> +<p>»Wat blieft je!” zei kapitein Hod, op een toon waarom we +gelachen zouden hebben als de toestand anders geweest ware, »en +nu zeggen ze nog, dat die dieren zelfs geen lievenheersbeestje kwaad +zouden gedaan hebben!”</p> +<p>Indien die olifanten, woest geworden, het eerste rijtuig +behandelden, zooals zij het tweede behandeld hadden, dan hadden we ons +geen illusie te maken over het lot, dat ons wachtte.</p> +<p>»Stook op, <span class="corr" id="xd19e2851" title= +"Bron: Kalôuth">Kâlouth</span>!” schreeuwde de +ingenieur.</p> +<p>Nog een halven kilometer, een laatste krachtsinspanning en het +Puturiameer was misschien bereikt!</p> +<p>En die laatste krachtsinspanning, die men van den IJzeren Reus +verwachtte, werd door het machtige dier door de hand van Storr +verricht, die den regulateur geheel opende. Hij baande zich een weg +door dat bolwerk van olifanten, waarvan de achtergestellen zich boven +de massa afteekenden als die der paarden op de schilderijen van +Salvator Rosa. Daarenboven vergenoegde hij zich niet hen met zijne +slagtanden toe te takelen, hij overstelpte ze met stralen brandenden +stoom, zooals hij de pelgrims van Phalgou gedaan had, hij zweepte ze +met stroomen kokend water!... In een woord, hij was prachtig!</p> +<p>Eindelijk vertoonde zich het meer bij de laatste kromming van den +weg.</p> +<p>Als onze trein het nu nog tien minuten kon uithouden, zou hij er +betrekkelijk in zekerheid zijn.</p> +<p>De olifanten merkten dit zeker,—’t geen een bewijs was +hunner schranderheid, waarvoor kapitein Hod partij had getrokken. Een +laatste maal trachtten zij ons rijtuig omver te werpen.</p> +<p>Maar opnieuw donderden de vuurwapenen. Als hagel sloegen de kogels +op de eerste groepen neder. Nauwlijks versperden nog vijf of zes +olifanten den doorgang. De meesten vielen en de raderen knersten op den +met bloed gedrenkten grond. <span class="pagenum">[<a id="pb108" href= +"#pb108" name="pb108">108</a>]</span></p> +<p>Op honderd schreden van het meer verwijderd, moest men de dieren, +die een laatsten hinderpaal in den weg stelden, met geweld +wegduwen.</p> +<p>»Stoom! stoom!” riep Banks den machinist toe.</p> +<p>De IJzeren Reus snorde alsof hij een werkplaats mechanische +garenwinders in zijn schoot verborgen droeg. De stoom spoot uit de +veiligheidskleppen onder een drukking van acht atmosfeeren. Ze te +belasten, met hoe weinig ook, zou den ketel, wiens wanden trilden, +hebben doen springen. Het was gelukkig onnoodig. De kracht van den +IJzeren Reus was nu onweerstaanbaar. Wat van den trein overbleef, +sleepte hem na en verbrijzelde de ledematen der op den grond geworpen +olifanten, op gevaar af zelf omver te vallen. Indien een dergelijk +ongeluk gebeurd was, ware het met al de gasten van het Stoomhuis gedaan +geweest.</p> +<p>Het ongeluk gebeurde evenwel niet, de oever van het meer werd +eindelijk bereikt en de trein dreef weldra op de stille wateren.</p> +<p>»God zij geloofd!” zei kolonel Munro.</p> +<p>Twee of drie olifanten, verblind van woede, stortten zich mede in +het meer en beproefden hen, die zij op vasten grond niet hadden kunnen +vernietigen, te vervolgen.</p> +<p>Maar de pooten van den Reus volbrachten hunne taak. De trein +verwijderde zich langzamerhand van den oever en eenige laatste, goed +gerichte kogels verlosten ons van de woedende dieren op het oogenblik +dat hunne trompen op de achterveranda zouden neder komen.</p> +<p>»Wel, kapitein,” riep Banks uit, »wat zeg je nu +van de zachtaardigheid der Indische olifanten?”</p> +<p>»Nu, ’t zou wat!” zei kapitein Hod, »met +verscheurende dieren zou ’t toch nog heel wat anders geweest +zijn! Stel eens een dertigtal tijgers maar, in de plaats van die +honderd dikhuiden en ’k mag mijn aanstelling verliezen, als er op +dit oogenblik nog een van ons over was om het avontuur te +vertellen!”</p> +</div> +</div> +<div id="ch8" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">VIII.</h2> +<h2 class="main">Het Puturiameer.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Het meer Puturia, waarop het Stoomhuis voorloopig een +schuilplaats gevonden had, is ongeveer veertig kilometers gelegen ten +oosten van Dumoh. Deze stad, hoofdplaats van de Engelsche provincie +waaraan zij haar naam gegeven heeft, neemt in bloei toe en <span class= +"pagenum">[<a id="pb109" href="#pb109" name= +"pb109">109</a>]</span>beheerscht met haar twaalf duizend inwoners, nog +versterkt door een klein garnizoen, dit gevaarlijk gedeelte van +Bundelkund. Maar buiten hare muren, vooral naar het oostelijk gedeelte +van het land, <span class="pagenum">[<a id="pb110" href="#pb110" name= +"pb110">110</a>]</span>toe, in de meest onbebouwde streek der Vindhyas, +waarvan het meer het middelpunt inneemt, doet haar invloed zich slechts +moeielijk gevoelen.</p> +<div class="figure xd19e2898width"><img src="images/p109.jpg" alt= +"Nadat het brugje met bijlslagen vernield was. Blz. 107." width="505" +height="720"> +<p class="figureHead">Nadat het brugje met bijlslagen vernield was. +Blz. 107.</p> +</div> +<p>Wat kon ons nu ook erger overkomen dan deze ontmoeting met +olifanten, waaruit we ons heelhuids hadden gered?</p> +<p>Toch was onze toestand ver van geruststellend, daar het grootste +gedeelte van ons materieel verloren was gegaan. Een der rijtuigen, die +den trein van het Stoomhuis uitmaakten, was vernietigd. Er was geen +middel het te »kalefateren,” om een zeeterm te gebruiken. +Omver gevallen, tegen de rotsen verbrijzeld, moest er van zijn karkas, +waarover de gansche massa olifanten had moeten heen gaan, niets dan +vormlooze overblijfselen zijn overgebleven.</p> +<p>Ongelukkig bevatte dit rijtuig, behalve dat het diende om het +personeel der expeditie te herbergen, niet alleen de keuken en de +voorraadkamer, maar ook de bergplaats van het voedsel en de ammunitie. +Van deze laatste bleef ons niets meer over dan een dozijn patronen, +maar het was niet waarschijnlijk, dat we van onze vuurwapenen gebruik +behoefden te maken, vóór onze aankomst te Jubbulpore.</p> +<p>Wat het voedsel betreft was het een andere vraag, die niet zoo +gemakkelijk was op te lossen.</p> +<p>Inderdaad was er niets meer over dan de eetwaren der provisiekamer. +Aannemende, dat wij den avond van den volgenden dag het nog zeventig +mijlen verwijderde station konden bereiken, zouden wij ons vier en +twintig uren van eten moeten onthouden.</p> +<p>Welnu, men zou zich ook dit getroosten!</p> +<p>Hij, die in deze omstandigheid het meest hiervan wist, was +natuurlijk »mijnheer” Parazard. Het verlies van zijn +provisiekamer, de verwoesting van zijn laboratorium, de verspreiding +van al zijn voorraad, hadden hem tot in de ziel getroffen. Hij verborg +zijn wanhoop niet en was slechts bezorgd over den persoonlijken +toestand, waarin hij zich gebracht zag, terwijl hij de gevaren vergat, +waaraan wij bijna wonderdadig ontsnapt waren.</p> +<p>Op het oogenblik dus dat wij, in het salon vereenigd, zouden gaan +overwegen wat ons in deze omstandigheden te doen stond, verscheen de +altijd deftige »mijnheer” Parazard op den drempel en +verzocht »een mededeeling van het uiterste belang te +doen.”</p> +<p>»Spreek, »mijnheer” Parazard<span class="corr" id= +"xd19e2921" title="Niet in bron">,</span>” antwoordde kolonel +Munro hem, hem uitnoodigende binnen te treden.</p> +<p>»Mijne heeren,” zei onze zwarte chef ernstig, »het +is u bekend dat het geheele materieel, door de tweede woning van het +Stoomhuis medegevoerd, door deze ramp vernietigd is geworden! In het +geval zelfs dat er eenige levensmiddelen voor ons overgebleven waren, +zou ik uit gebrek aan een keuken, zeer in de verlegenheid geweest zijn, +u een maaltijd te bereiden, hoe eenvoudig ook. <span class= +"pagenum">[<a id="pb111" href="#pb111" name="pb111">111</a>]</span></p> +<p>»We weten het, »mijnheer” Parazard,” +antwoordde kolonel Munro. »Dat is zeker te betreuren, maar we +zullen doen zooals we kunnen, en we zullen vasten als er gevast moet +worden.”</p> +<p>»Het is inderdaad dáárom nog te meer te +bejammeren, mijneheeren,” hernam onze chef, »omdat op het +gezicht van die groepen olifanten, die ons aantastten en waarvan er +meer dan een onder uw moordend lood gevallen is....”</p> +<p>»Prachtig uitgedrukt, mijnheer Parazard!” zei kapitein +Hod. »Met <span class="corr" id="xd19e2933" title= +"Bron: ernige">eenige</span> lessen, zoudt u je al gauw even sierlijk +kunnen uitdrukken, als onze vriend Matthias van Guitt.”</p> +<p>»Mijnheer” Parazard boog bij dit kompliment, dat hij +zeer ernstig opnam, en ging na een zucht, op deze wijze verder:</p> +<p>»’k Zei dus, mijneheeren, dat mij een gelegenheid was +aangeboden, eenig in haar soort, om mij te onderscheiden. Het vleesch +van den olifant, is, wat men er zich ook van moge voorstellen, niet +goed in al zijn deelen, waarvan eenige ontegenzeglijk hard en taai +zijn; maar het schijnt dat de Schepper van alle dingen, in die +vleeschmassa twee stukken heeft willen uitkiezen, van bijzondere +hoedanigheid, waardig te verschijnen op de tafel van den onderkoning +van Indië. Ik meen de tong van het dier, die buitengewoon +smakelijk is, indien ze wordt toebereid volgens een recept, dat niemand +anders dan ik kan klaarmaken en verder de pooten van den +pachydermus....”</p> +<p>»Pachydermus?... wel, zeer goed, ofschoon proboscideër +sierlijker is,” zei kapitein Hod, zijne goedkeuring met een +gebaar te kennen gevende.</p> +<p>»....De pooten,” hernam »mijnheer” Parazard, +»waarmede men een der beste schotels maakt in de edele kookkunst, +waarvan ik de vertegenwoordiger ben in het Stoomhuis.”</p> +<p>»U doet ons watertanden, mijnheer Parazard,” antwoordde +Banks. »Ongelukkig aan den eenen kant, gelukkig aan den anderen, +hebben de olifanten ons niet op het meer gevolgd, en ik vrees maar al +te zeer, dat we, althans voor eenigen tijd, die fijne schotels zullen +moeten missen.”</p> +<p>»Zou ’t niet mogelijk zijn,” hernam de chef, even +naar den oever terug te keeren, om ons te proviandeeren!”</p> +<p>»Dat is niet mogelijk, mijnheer Parazard. Hoe volmaakt uwe +schotels ook zouden geweest zijn, zoo iets mogen we niet +wagen.”</p> +<p>»Welnu, mijneheeren,” hernam onze chef, »ontvangt +dan de uitdrukking van mijn innigen spijt, dien ik gevoel over dit +betreurenswaardige avontuur.”</p> +<p>»We nemen gaarne uwe gevoelens van spijt aan, mijnheer +Parazard,” hernam kolonel Munro, »en zeggen er u dank voor. +Wat het diner en het déjeuner betreft, maak er u niet bezorgd +over voor onze aankomst te Jubbulpore.” <span class= +"pagenum">[<a id="pb112" href="#pb112" name="pb112">112</a>]</span></p> +<p>»Er blijft me dus niet anders over dan me te +verwijderen,” zei »mijnheer” Parazard, zich buigende, +zonder iets van zijn gewonen ernst te verliezen.</p> +<p>Wij zouden gaarne over de houding van onzen chef gelachen hebben, +indien wij geen andere zorgen gehad hadden.</p> +<p>Er deed zich namelijk een omstandigheid op, die onzen toestand nog +hachelijker maakte. Banks meldde ons, dat niet het gebrek aan +levensmiddelen, noch aan ammunitie op dit oogenblik het meest te +betreuren was, maar het gebrek aan brandstof. En werkelijk was hier +niets vreemds in gelegen, want het was sedert acht en veertig uren niet +mogelijk geweest het voor de voeding der machine noodige hout te +vernieuwen. De geheele voorraad was bij onze aankomst aan het meer +uitgeput. Een uur later zou het onmogelijk geweest zijn het te +bereiken, en het eerste rijtuig van het Stoomhuis zou hetzelfde lot +gedeeld hebben van het tweede.</p> +<p>»En nu,” voegde Banks er bij, »hebben we niets +meer te verbranden, de drukking vermindert, ze is reeds tot twee +atmosfeeren gedaald, en er is geen middel haar te verhoogen!”</p> +<p>»Is dan werkelijk de toestand zoo ernstig als u schijnt te +meenen, Banks?” vroeg kolonel Munro.</p> +<p>»We zouden wel naar den oever kunnen terugkeeren, waarvan we +niet ver meer af zijn,” antwoordde Banks. »Binnen een +kwartier zouden we er zijn, maar ’t zou toch al te onvoorzichtig +zijn naar de plek terug te keeren, waar de kudde olifanten ongetwijfeld +nog vereenigd is. Neen, we moeten in tegendeel het meer oversteken en +aan den zuidelijken oever een punt opzoeken waar we kunnen +ontschepen.”</p> +<p>»Hoe groot is de breedte van het meer op deze plaats?” +vroeg kolonel Munro.</p> +<p>»Kâlagani schat dezen afstand op zeven of acht mijlen +ongeveer. In de omstandigheden waarin we ons nu bevinden, zouden we +verscheidene uren noodig hebben dezen afstand af te leggen, maar +’k zeg nog eens, voordat er veertig minuten verloopen zijn, is de +machine niet meer in staat te werken.”</p> +<p>»Welnu,” antwoordde Sir Edward Munro, »laten we +gerust den nacht op het meer doorbrengen, we zijn er in zekerheid, dan +kunnen we morgen raad schaffen.”</p> +<p>Er was op dit oogenblik niets beters te doen en we hadden overigens +zeer rust noodig. Op de laatste rustplaats, omringd door dien kring van +olifanten, had niemand in het Stoomhuis kunnen slapen en was dus de +nacht wakende doorgebracht.</p> +<p>En zou ook dezen nacht de lang gewenschte rust genoten worden?</p> +<div class="figure xd19e2980width"><img src="images/p113.jpg" alt= +"Eindelijk werd de oever van het meer bereikt. Blz. 108." width="505" +height="720"> +<p class="figureHead">Eindelijk werd de oever van het meer bereikt. +Blz. 108.</p> +</div> +<p>Tegen zeven uren begon een lichte mist zich over het meer te +verspreiden. Men herinnert zich, dat den voorgaanden nacht reeds dikke +nevelen de hoogere streken der lucht bezochten. Hier nu was een +wijziging voorgevallen tengevolge van het verschil van +plaats<span class="corr" id="xd19e2986" title="Niet in bron">.</span> +<span class="pagenum">[<a id="pb113" href="#pb113" name= +"pb113">113</a>]</span>Mochten op de plaats waar de olifanten +kampeerden deze dampen op eenige honderden voeten boven den grond zijn +blijven hangen, dit was niet het geval op de oppervlakte van het +Puturiameer, <span class="pagenum">[<a id="pb114" href="#pb114" name= +"pb114">114</a>]</span>dank zij de uitwaseming van het water. Na een +vrij warmen dag, was er vermenging van de hooge en lage luchtlagen en +weldra was het geheele meer in een mist verdwenen, niet dik in het +begin, maar die toch elk oogenblik dikker werd.</p> +<p>Dit was dus, zooals Banks gezegd had, een van die omstandigheden +waarvan rekening moest gehouden worden.</p> +<p>Zooals hij mede had aangekondigd, deden tegen half acht uur, de +laatste zuchten van den IJzeren Reus zich hooren, de zuigerslagen +werden minder snel, de gelede pooten hielden op het water te slaan, de +drukking daalde beneden een atmosfeer. Geen brandstof meer en geen +middel het zich te verschaffen.</p> +<p>De IJzeren Reus en het eenige rijtuig, dat hij nog op sleeptouw had, +dreven vreedzaam op de wateren van het meer, doch verplaatsten zich +niet meer.</p> +<p>In deze omstandigheden zou het te midden van den nevel moeielijk +geweest zijn onze positie nauwkeurig te bepalen. Gedurende den korten +tijd dat de machine gewerkt had, had de trein zich naar den +zuidoostelijken oever van het meer gericht, teneinde er een punt van +ontscheping op te zoeken. Daar nu het meer de gedaante van een vrij +verlengd ovaal heeft, was het mogelijk, dat het Stoomhuis niet ver van +den een of anderen oever verwijderd was.</p> +<p>Het spreekt van zelf, dat het geschreeuw der olifanten, dat ons +omstreeks gedurende een uur vervolgd had, zich nu niet meer deed +hooren.</p> +<p>Wij spraken dus over de verschillende mogelijkheden, die deze nieuwe +toestand ons konde brengen. Banks liet Kâlagani roepen, dien hij +wilde raadplegen.</p> +<p>De Hindoe verscheen dadelijk en werd verzocht zijne meening te +zeggen.</p> +<p>Wij waren toen bijeen in de eetzaal, die, het licht van boven +krijgende, geen zijdelingsche vensters had. Op deze wijze kon het licht +der lampen niet naar buiten uitstralen. Dit was een nuttige voorzorg, +want het was beter, dat de positie van het Stoomhuis onbekend bleef +voor de zwervers, die misschien de oevers van het meer bezochten.</p> +<p>Het scheen mij toe dat Kâlagani in het eerst aarzelde de +vragen, die hem gesteld werden, te beantwoorden. Het gold de bepaling +van de positie, die de drijvende trein dat oogenblik op de wateren van +het Puturiameer innam, en ik moet zeggen, dat het antwoord wel +eenigszins moeielijk was. Misschien had een zwakke bries uit het +noordwesten haren invloed op de massa van het Stoomhuis doen gelden? +Misschien voerde een lichte strooming ons naar de onderste punt van het +meer?</p> +<p>»Kom, Kâlagani,” zei Banks, aandringende, +»je bent volkomen bekend met de uitgestrektheid van het +Puturiameer?”</p> +<p>»Wel zeker, mijnheer,” antwoordde de Hindoe, »maar +’t is moeielijk, te midden van dien dikken mist.....” +<span class="pagenum">[<a id="pb115" href="#pb115" name= +"pb115">115</a>]</span></p> +<p>»Kunt ge bij benadering den afstand bepalen, waarop we ons op +dit oogenblik van den dichtst bij zijnde oever bevinden?”</p> +<p>»Ja,” antwoordde de Hindoe, na eenigen tijd nagedacht te +hebben. »Die afstand moet niet verder zijn dan een en een halve +mijl.”</p> +<p>»Oostelijk?” vroeg Banks.</p> +<p>»Oostelijk.”</p> +<p>»Zoo we dus aan dezen oever aanlandden, zouden we dichter bij +Jubbulpore dan bij Dumoh zijn?”</p> +<p>»Voorzeker.”</p> +<p><span class="corr" id="xd19e3031" title= +"Niet in bron">»</span>We zouden ons dus te Jubbulpore moeten +proviandeeren,” zei Banks. »Doch, wie weet wanneer en hoe +we den oever zullen kunnen bereiken! Dat kan een, twee dagen duren en +onze voorraad is uitgeput!”</p> +<p>»Maar,” zei Kâlagani, »zou men niet kunnen +beproeven nog dezen zelfden nacht aan wal te komen?”</p> +<p>»En hoe?”</p> +<p>»Door zwemmende den oever te bereiken.”</p> +<p>»Anderhalve mijl, te midden van dien dikken mist!” +antwoordde Banks. »Dat zou te gewaagd zijn....”</p> +<p>»Dat is geen reden om het niet te probeeren,” antwoordde +de Hindoe.</p> +<p>Ik weet niet waarom, maar het kwam me op nieuw voor, dat de stem van +Kâlagani niet zoo rond was als gewoonlijk.</p> +<p>»Zoudt ge willen beproeven het meer zwemmende over te +steken?” vroeg kolonel Munro, die den Hindoe aandachtig +gadesloeg.</p> +<p>»Ja, kolonel, en ’k heb alle reden te gelooven, dat het +me zou gelukken.”</p> +<p>»Wel, mijn vriend,” hernam Banks, »je zoudt ons +een grooten dienst daarmede bewijzen! Eenmaal aan wal, zou ’t je +makkelijk vallen het station van Jubbulpore te bereiken en er de hulp +te halen, die we noodig hebben.”</p> +<p>»’k Ben gereed om te vertrekken!” antwoordde +Kâlagani eenvoudig.</p> +<p>Ik wachtte totdat kolonel Munro onzen gids bedankte, die zich +aanbood om zulk een gevaarlijke taak te ondernemen; maar, na hem met +nog meer aandacht te hebben aangekeken, riep hij Goûmi.</p> +<p>Goûmi verscheen dadelijk.</p> +<p>»Goûmi,” zeide Sir Edward Munro, »je kunt +goed zwemmen?”</p> +<p>»Ja, kolonel.”</p> +<p>»Zou je kans zien om dezen nacht een anderhalve mijl op het +meer zwemmende af te leggen?”</p> +<p>»Wel twee, kolonel.”</p> +<p>»Welnu,” hernam kolonel Munro, »Kâlagani +hier biedt zich aan om zwemmende den naasten oever bij Jubbulpore te +bereiken. Nu hebben, zoowel op het meer als in dit gedeelte van +Bundelkund, twee schrandere en stoutmoedige mannen, die elkander hulp +kunnen verleenen, meer kans op slagen.—Wil je Kâlagani +vergezellen?” <span class="pagenum">[<a id="pb116" href="#pb116" +name="pb116">116</a>]</span></p> +<p>»Dadelijk, kolonel,” antwoordde Goûmi.</p> +<p>»’k Heb niemand noodig,” antwoordde +Kâlagani, »maar als kolonel Munro er op staat, neem ik +gaarne Goûmi als metgezel aan.<span class="corr" id="xd19e3074" +title="Niet in bron">”</span></p> +<p>»Gaat dan, mijne vrienden,” zei Banks, »en laat je +moed je niet tot onvoorzichtige stappen leiden!”</p> +<p>Nadat dit was afgesproken, gaf kolonel Munro, die Goûmi ter +zijde nam, hem eenige korte aanbevelingen. Vijf minuten later, lieten +de twee Hindoes, met een bundel kleeren op het hoofd, zich in het water +van het meer glijden. De mist was toen zeer dik en eenige vademen ver +waren zij reeds buiten het gezicht.</p> +<p>Ik vroeg toen kolonel Munro waarom hij er zoo op gesteld was geweest +Kâlagani een metgezel mede te geven.</p> +<p>»Mijne vrienden,” antwoordde Sir Edward Munro, »de +antwoorden van dezen Hindoe, wiens getrouwheid ik tot nog toe nooit +betwijfeld had, kwamen me niet oprecht voor!”</p> +<p>»’k Heb denzelfden indruk gehad,” zei ik.</p> +<p>»Wat mij betreft, ik heb niets opgemerkt...” zei de +ingenieur.</p> +<p>»Hoor eens, Banks,” hernam kolonel Munro. »Toen +hij zich aanbood aan land te gaan, had Kâlagani daar eenig doel +mede.”</p> +<p>»Welk?”</p> +<p>»’k Weet het niet, maar stellig had hij met zijn vraag +om naar den wal te gaan, het doel niet hulp te Jubbulpore te gaan +vragen!”</p> +<p>»Wat zeg je!” riep kapitein Hod uit.</p> +<p>Banks keek den kolonel aan, de wenkbrauwen fronsende. Vervolgens zei +hij:</p> +<p>»Munro, tot nog toe heeft die Hindoe zich zeer welwillend en +getrouw betoond en meer bijzonder jegens u! Heden beweer je, dat +Kâlagani ons verraadt! Welk bewijs heb je er voor?”</p> +<p>»Terwijl Kâlagani sprak,” antwoordde kolonel +Munro, »heb ik gezien, dat zijn huid zwart werd, en als de +menschen met koperkleurige huid zwart worden, liegen ze! Twintigmaal +heb ik daardoor Hindoes en Bengalis kunnen ontmaskeren en nooit heb ik +me er bedrogen in gezien. ’k Zeg dus nog eens dat Kâlagani, +niettegenstaande de schijn vóór hem is, de waarheid niet +gezegd heeft.”</p> +<p>Deze opmerking van <span class="corr" id="xd19e3107" title= +"Bron: sir">Sir</span> Edward Munro was,—’k heb er mij +dikwijls van overtuigd,—werkelijk gegrond.</p> +<p>Wanneer de Hindoes liegen, worden zij een weinig zwart, even als de +blanken rood worden. Dit verschijnsel had den scherpzinnigen kolonel +niet kunnen ontgaan en men moest zijn opmerking niet in den wind +slaan.</p> +<p>»Maar welke plannen zou die Kâlagani dan toch +hebben,” vroeg Banks, »en waarom zou hij ons +verraden?”</p> +<p>»Dat zullen we later weten...” antwoordde kolonel Munro, +»te laat misschien!” <span class="pagenum">[<a id="pb117" +href="#pb117" name="pb117">117</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e3118width"><img src="images/p117.jpg" alt= +"Eenige vademen ver waren zij reeds uit het gezicht. Blz. 116." width= +"504" height="720"> +<p class="figureHead">Eenige vademen ver waren zij reeds uit het +gezicht. Blz. 116.</p> +</div> +<p>»Te laat, kolonel!” riep kapitein Hod uit! »Wel, +we verkeeren toch niet in gevaar, verbeeld ik me!”</p> +<p>»In alle geval, Munro,” hernam de ingenieur, »heb +je goed gehandeld <span class="pagenum">[<a id="pb118" href="#pb118" +name="pb118">118</a>]</span>hem Goûmi mede te geven. Die toch is +ons getrouw tot in den dood. Behendig, schrander, zal hij, zoo hij +eenig gevaar vermoedt, weten....”</p> +<p>»Zooveel te meer,” antwoordde kolonel Munro, »nu +hij gewaarschuwd is en zijn metgezel in ’t oog zal +houden.”</p> +<p>»Goed,” zei Banks. »Nu hebben we niets anders te +doen dan den dag af te wachten. De mist zal zeker met de zon wel +optrekken en dan kunnen we zien, wat we doen zullen.”</p> +<p>Wachten, inderdaad! Ook deze nacht zou dus geheel slapeloos worden +doorgebracht.</p> +<p>De mist was wel dikker geworden, maar niets voorspelde slecht weder. +En dat was gelukkig, want al kon onze trein drijven, hij was niet +gemaakt om »zee te bouwen!” We moesten dus hopen, dat al +die blaasjes damp zich bij het opgaan der zon zouden verdichten, wat +voor den volgenden dag prachtig weer zou beloven.</p> +<p>Terwijl ons personeel dus in de eetzaal plaatsnam, vleiden wij ons +op de divans van het salon neder, weinig pratende, maar het oor +leenende aan al de geruchten van buiten.</p> +<p>Eensklaps, tegen twee uren na middernacht, verstoorde een concert +van wilde dieren de stilte van den nacht.</p> +<p>Daar was dus de oever, in de richting van het zuidoosten, maar hij +moest nog vrij ver af zijn. Dit gehuil was nog zeer verzwakt door den +afstand, en Banks schatte dezen afstand op niet minder dan een goede +mijl. Een troep wilde beesten was zeker hun dorst komen lesschen aan de +uiterste punt van het meer.</p> +<p>Maar weldra ook bleek het, dat onder den invloed eener lichte bries, +de drijvende trein langzaam en gestadig naar den oever afdreef. +Werkelijk kwamen die kreten niet alleen duidelijk tot ons gehoor, maar +men onderscheidde reeds het statige gebrul van den tijger van het +schorre gehuil der panters.</p> +<p>»Sakkerloot!” kon kapitein Hod niet nalaten te zeggen, +»wat een prachtige gelegenheid om daar zijn vijftigsten te +dooden!”</p> +<p>»Een anderen keer, kapitein!” antwoordde Banks. +»Als de dag aanbreekt, zal, op het oogenblik dat we aanlanden, +die troep wilde dieren wel plaats voor ons gemaakt hebben!”</p> +<p>»Zou er iets tegen zijn,” vroeg ik, »de +electrische vuren te ontsteken?”</p> +<p>»Me dunkt, niet,” antwoordde Banks. »Dit gedeelte +van den oever wordt zeer waarschijnlijk slechts bezocht door dieren, +die willen drinken. Er is dus geen reden om niet te beproeven het te +verkennen.”</p> +<p>En op bevel van Banks werden twee lichtbundels in de richting van +het zuidoosten uitgeworpen. Maar het <span class="corr" id="xd19e3155" +title="Bron: elektrische">electrische</span> licht, niet bij machte den +dikken nevel te doorboren, kon slechts een klein eind voor het +Stoomhuis verlichten, zoodat de oever volkomen voor onze blikken +verborgen bleef. <span class="pagenum">[<a id="pb119" href="#pb119" +name="pb119">119</a>]</span></p> +<p>Intusschen nam de hevigheid van het gehuil allengs toe, waaruit +bleek dat de trein voortging op de oppervlakte van het meer af te +drijven. Zeker moesten de op die plaats verzamelde dieren zeer talrijk +zijn, en dit was ook niet te verwonderen, omdat het Puturiameer voor de +wilde beesten van dit gedeelte van Bundelkund tot een natuurlijke +drinkplaats diende.</p> +<p>»Als Goûmi en Kâlagani maar niet te midden van den +troep verzeild zijn!” zei kapitein Hod.</p> +<p>»De tijgers vrees ik niet voor Goûmi!” antwoordde +kolonel Munro.</p> +<p>Toen eenmaal de vermoedens in het hart van den kolonel waren wakker +geschud, was er geen houden meer aan en wat mij betreft, ik begon ze te +deelen. En toch de goede diensten van Kâlagani sedert onze komst +in het Himalayagebergte, zijne onbetwistbare verdiensten, zijne +toewijding in de twee omstandigheden waarbij hij zijn leven voor Sir +Edward Munro en kapitein Hod gewaagd had, alles getuigde in zijn +voordeel. Maar, als eenmaal de geest zich door kwade vermoedens laat +medesleepen, neemt de waarde der vroeger gebeurde feiten af en +veranderen zij van voorkomen, men vergeet het verledene, men vreest de +toekomst.</p> +<p>En toch, welke drijfveer bewoog dien Hindoe om ons te verraden? Had +hij redenen van persoonlijken haat tegen de gasten van het Stoomhuis? +Voorzeker niet! Waarom ze dan in een hinderlaag gelokt? ’t Was +onverklaarbaar. Iedereen gaf zich dus aan zeer duistere gedachten over +en met ongeduld wachtten wij de ontknooping van dezen toestand af.</p> +<p>Tegen vier uren van den ochtend hielden de dieren plotseling met hun +gehuil op en hetgeen ons allen trof, was, dat zij zich niet +langzamerhand schenen verwijderd te hebben, het een na het ander, na +een laatste teug een laatst gehuil doende hooren. Neen, het was +oogenblikkelijk. Men zou gezegd hebben, dat een onvoorziene +omstandigheid ze in hun bezigheid gestoord had en ze op de vlucht had +gedreven. Blijkbaar zochten ze hunne holen weder op, niet als dieren, +die ze rustig weder betreden, maar als dieren, die op de vlucht +gaan.</p> +<p>De stilte was dus zonder overgang op al dat leven gevolgd. Het was +een feit waarvan de oorzaak ons nog niet helder was, maar dat onze +ongerustheid nog slechts deed toenemen.</p> +<p>Uit voorzichtigheid deed Banks de lichten uitdooven. Mochten de +dieren op de vlucht zijn gegaan voor een bende landloopers, die +Bundelkund en de Vindhyas bezoeken, dan moest men zorgvuldig de +tegenwoordigheid van het Stoomhuis verborgen houden.</p> +<p>De stilte werd nu niet eens meer gestoord door het lichte gekabbel +der golfjes. De bries was gaan liggen. Het was onmogelijk te weten of +de trein onder den invloed van een stroom bleef afdrijven. Maar spoedig +zou nu de dag aanbreken, die ongetwijfeld <span class="pagenum">[<a id= +"pb120" href="#pb120" name="pb120">120</a>]</span>de nevelen zou +verdrijven, welke slechts de onderste lagen van den dampkring +innamen.</p> +<p>Ik keek op mijn horloge. Het was vijf uren en zonder den mist, zou +de dageraad den gezichtskring reeds tot een omtrek van eenige mijlen +verwijd hebben. De oever zou dus in het gezicht geweest zijn, maar de +nevelsluier scheurde niet vaneen en—men moest nog geduld +hebben.</p> +<p>Kolonel Munro, Mac Neil en ik, voor in het salon, Fox, Kâlouth +en »mijnheer” Parazard, achter in de eetzaal, Banks en +Storr in het torentje, kapitein Hod op den rug van het reusachtige +dier, bij de tromp, als een matroos op den uitkijk voor in een schip, +we wachtten allen totdat een onzer de kreet deed hooren van: land!</p> +<p>Tegen zes uren stak er een kleine bries op, nauwlijks voelbaar, maar +ze wakkerde weldra aan. De eerste zonnestralen doorboorden den nevel en +de horizont lag voor onze blikken open.</p> +<p>De oever vertoonde zich in het zuidoosten. Hij vormde aan het +uiteinde van het meer een soort van scherpen inham, zeer boschrijk op +den achtergrond. De dampen stegen langzamerhand op en lieten in de +verte een rij bergen zien, welker toppen zich snel tegen de lucht +afteekenden.</p> +<p>»Land!” had kapitein Hod geroepen.</p> +<p>De drijvende trein bevond zich toen nog slechts op twee honderd +meters van den achtergrond der kreek van het Puturiameer en hij dreef +af, voortgestuwd door de bries, die uit het noordwesten woei.</p> +<p>Niets was er op dezen oever te zien, noch dier, noch menschelijk +wezen. Hij scheen volkomen verlaten te zijn. Geen woning overigens, +geen landhoeve onder het dichte gebladerte der eerste boomen. Men +scheen dus zonder gevaar te kunnen landen.</p> +<p>Met den wind van achteren ging de landing gemakkelijk op den +platten, zandigen oever. Doch, uit gebrek aan stoom, was het niet +mogelijk er tegen op te komen, noch ons vooruit te begeven op een weg, +die, na de richting door het kompas aangegeven, geraadpleegd te hebben, +de weg naar Jubbulpore moest zijn.</p> +<p>Zonder een oogenblik te verliezen, hadden wij kapitein Hod gevolgd, +die het eerst op den oever gesprongen was.</p> +<p>Nu, dadelijk aan het verzamelen van brandstof! »Binnen een +uur,” riep Banks, »zijn we onder stoom en op +weg!”</p> +<p>De oogst was gemakkelijk. Overal op den grond was hout in overvloed +verspreid, en het was droog genoeg om onmiddellijk gebruikt te worden. +Het was dus meer dan genoeg om er den vuurhaard mede te vullen en er +den tender mede vol te laden.</p> +<div class="figure xd19e3204width"><img src="images/p121.jpg" alt= +"Twee lichtbundels werden uitgeworpen. Blz. 118." width="507" height= +"720"> +<p class="figureHead">Twee lichtbundels werden uitgeworpen. Blz. +118.</p> +</div> +<p>Iedereen ging aan het werk. Kâlouth alleen bleef voor zijn +stoomketel, terwijl wij voor vier en twintig uren brandstof inzamelden. +Het was meer dan genoeg om het station van Jubbulpore te bereiken, waar +steenkool ons niet zou ontbreken. Wat het voedsel <span class= +"pagenum">[<a id="pb121" href="#pb121" name= +"pb121">121</a>]</span>betreft, waaraan de behoefte zich deed gevoelen, +welnu!—het was immers den jagers der expeditie niet verboden er +onderweg in te voorzien. »Mijnheer” Parazard zou gebruik +maken van het vuur <span class="pagenum">[<a id="pb122" href="#pb122" +name="pb122">122</a>]</span>van Kâlouth en we zouden zoo goed +mogelijk onzen honger stillen.</p> +<p>Drie uren later had de stoom de noodige drukking, de IJzeren Reus +stelde zich in beweging, klom tegen de helling van den oever op en +bevond zich aan den ingang van den weg.</p> +<p>»Naar Jubbulpore!” riep Banks.</p> +<p>Maar Storr had den tijd niet gehad den regulator half om te draaien +of woeste kreten deden zich aan den zoom van het bosch hooren. Een +bende van minstens honderd vijftig Hindoes stortte zich op het +Stoomhuis. Het torentje van den IJzeren Reus, het rijtuig, van voren en +van achteren, werden overmeesterd, voordat wij den tijd gehad hadden +tot ons zelve te komen!</p> +<p>Bijna onmiddellijk voerden de Hindoes ons tot op vijftig schreden +van den trein mede en werden wij in de onmogelijkheid gesteld te +vluchten!</p> +<p>Men stelle zich onzen toorn, onze woede voor bij het tooneel van +verwoesting en plundering, dat nu volgde. De Hindoes bestormden met de +bijl in de hand het Stoomhuis. Alles werd geplunderd, verwoest, +vernietigd. Van het ameublement bleef weldra niets meer over! Toen +voltooide het vuur het werk der verwoesting en binnen eenige minuten +was alles wat van ons laatste rijtuig overbleef, door de vlammen +vernield!</p> +<p>»Die deugnieten, die schoeljes!” schreeuwde kapitein +Hod, dien verscheidene Hindoes moeite hadden te bedwingen.</p> +<p>Maar, zooals ons, bleven ook hem slechts nuttelooze beleedigingen +over, welke die Hindoes niet eens schenen te begrijpen. En, om hun, die +ons bewaakten, te ontkomen, daar was geen denken aan.</p> +<p>De laatste vlammen waren uitgedoofd en weldra bleef er niets meer +over dan het vormlooze geraamte van de rollende pagode, die de helft +van het schiereiland had afgelegd!</p> +<p>Vervolgens hadden de Hindoes zich op onzen IJzeren Reus geworpen. +Ook hem wilden ze vernielen, maar daartoe waren zij onmachtig. Noch de +bijl, noch het vuur vermochten iets tegen het dikke harnas van +plaatijzer, dat het lichaam van den kunstmatigen olifant vormde, noch +tegen de machine, die hij in zich droeg. Niettegenstaande al hunne +pogingen, bleef hij ongedeerd, tot verrukking van kapitein Hod, die +hoera’s van pleizier en van woede te gelijk uitbracht.</p> +<p>Op dit oogenblik kwam er een man te voorschijn. Hij moest het +opperhoofd dezer Hindoes zijn.</p> +<p>De geheele bende schaarde zich dadelijk om hem heen.</p> +<p>Een andere man vergezelde hem. Alles werd duidelijk. Die man was +onze gids, het was Kâlagani.</p> +<p>Van Goûmi geen spoor. De getrouwe was verdwenen, de verrader +was overgebleven. Ongetwijfeld hadden de trouw en opoffering +<span class="pagenum">[<a id="pb123" href="#pb123" name= +"pb123">123</a>]</span>van onzen braven dienaar hem het leven gekost en +zouden wij hem niet terugzien! Kâlagani liep op kolonel Munro toe +en koel, zonder de oogen neer te slaan, zeide hij, op hem wijzende:</p> +<p>»Deze!”</p> +<p>Op een wenk werd Sir Edward Munro gevat, medegesleept, en hij +verdween te midden der bende, die den weg naar het zuiden weder +insloeg, zonder ons nog voor de laatste maal de hand te hebben kunnen +drukken, noch ons een laatst vaarwel te hebben kunnen toeroepen!</p> +<p>Kapitein Hod, Banks, de sergeant, Fox, allen, we hadden hem zoo +gaarne aan die Hindoes willen ontrukken, maar vijftig armen hielden ons +aan den grond gekluisterd en ééne beweging meer was +voldoende om ons het leven te benemen.</p> +<p>»Geen wederstand!” zeide Banks.</p> +<p>De ingenieur had gelijk. Wij vermochten op dit oogenblik niets om +kolonel Munro te verlossen. Beter was het dus zich in te houden met het +oog op latere gebeurtenissen.</p> +<p>Een kwartier later, verlieten de Hindoes ons op hunne beurt en +volgden de sporen van de eerste bende. Hen te volgen zou een ramp +teweeggebracht hebben, zonder eenig voordeel voor kolonel Munro op te +leveren en toch was onze eerste opwelling hem te volgen...</p> +<p>»Geen stap verder,” zei Banks.</p> +<p>Men gehoorzaamde hem.</p> +<p>Het was dan ten slotte wel degelijk kolonel Munro en hem alleen dien +deze Hindoes, door Kâlagani gewaarschuwd, op het oog hadden. Wat +was het plan van dezen verrader? Hij handelde blijkbaar niet op eigen +gezag. Maar wien gehoorzaamde hij dan?... Daar kwam plotseling de naam +van Nana-Sahib bij mij op<span class="corr" id="xd19e3262" title= +"Niet in bron">!</span>...</p> +<hr class="tb"> +<p>Hier houdt het handschrift op, door Maucler bezorgd. De jonge +Franschman zou niets meer zien van de gebeurtenissen, die de +ontknooping van dit treurspel zouden verhaasten. Doch deze +gebeurtenissen zijn later bekend geworden en, vereenigd onder den vorm +van een verhaal, voltooien zij de beschrijving van deze reis door +Noord-Indië. <span class="pagenum">[<a id="pb124" href="#pb124" +name="pb124">124</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch9" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">IX.</h2> +<h2 class="main">Van aangezicht tot aangezicht.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De Thugs, bloediger gedachtenis, waarvan Hindostan +verlost schijnt te zijn, hebben evenwel opvolgers nagelaten hunner +waardig. Het zijn de Dacoits, een soort van Thugs in een andere +gedaante. De wijze van executie dezer boosdoeners is veranderd, het +doel der moordenaars moge niet meer hetzelfde zijn, het resultaat is +het wel: het is de moord met voorbedachten rade.</p> +<p>Er wordt nu niet meer, zooals vroeger, een slachtoffer aan de wreede +Kâli, de godin van den dood aangeboden. Deze nieuwe dweepers gaan +nu niet meer door worging te werk, zij vergiftigen om te stelen. Op de +worgers zijn meer praktische, doch even geduchte misdadigers +gevolgd.</p> +<p>De Dacoits, die in zekere streken van het schiereiland afzonderlijke +benden vormen, nemen alles op wat de Engelsch-Indische rechtspleging +aan moordenaars door de mazen van haar net doet ontsnappen. Zij zwerven +dag en nacht langs de groote wegen, vooral in de meest afgelegen woeste +streken en men weet, dat in Bundelkund de geschiktste plaatsen gevonden +worden voor zulke tooneelen van geweld en plundering. Niet zelden +vereenigen deze bandieten zich in grooten getale om een afgelegen dorp +aan te tasten. Het eenige wat dan voor die bevolking overblijft, is de +vlucht te nemen, maar de pijniging met al hare verfijnde wreedheden, +wacht hen, die in de handen der Dacoits achterblijven. Onder hen zijn +de overleveringen in zwang gebleven van de voetschroeiers uit het verre +westen. Volgens Louis Rousselet overtreffen de »listen dier +ellendigen, de wijze waarop zij te werk gaan, alles wat ooit in het +meest fantastische brein eens romanschrijvers is opgekomen!”</p> +<p>En het was nu in handen van zulk een bende Dacoits, door +Kâlagani overgehaald, dat kolonel Munro gevallen was. Voordat hij +tijd gehad had tot bezinning te komen, gewelddadig van zijne +metgezellen gescheiden, was hij op den weg naar Jubbulpore +medegevoerd.</p> +<p>Het gedrag van Kâlagani was van den dag af aan, dat hij met de +bewoners van het Stoomhuis betrekkingen had aangeknoopt, slechts dat +van een verrader geweest. Nana Sahib was de man geweest, die hem had +afgezonden, hij alleen had hem uitgekozen om zijn wraak voor te +bereiden.</p> +<div class="figure xd19e3286width"><img src="images/p125.jpg" alt= +"De oever vertoonde zich in het zuidoosten. Blz. 120." width="501" +height="720"> +<p class="figureHead">De oever vertoonde zich in het zuidoosten. Blz. +120.</p> +</div> +<p>Men herinnert zich, dat de nabob den 24<sup>n</sup> Mei ll., te +Bhopal, gedurende de laatste feesten van Moharum, die hij de +stoutmoedigheid gehad had bij te wonen, het vertrek van Sir Edward +Munro <span class="pagenum">[<a id="pb125" href="#pb125" name= +"pb125">125</a>]</span>naar de noordelijke provinciën van +Indië vernomen had. Op zijn bevel had Kâlagani, een der aan +zijne zaak en zijn persoon innig verknochte Hindoes, Bhopal verlaten. +Den kolonel op het spoor <span class="pagenum">[<a id="pb126" href= +"#pb126" name="pb126">126</a>]</span>te komen, hem weder te vinden, hem +te volgen, hem niet meer uit het oog te verliezen, zijn leven, als het +moest, te wagen om zich in de omgeving te doen aannemen van den +onverzoenbaren vijand van Nana Sahib, dat was zijn zending.</p> +<p>Kâlagani was onmiddellijk vertrokken in de richting van de +noordelijke streken. Te Cawnpore had hij den trein van het Stoomhuis +kunnen achterhalen. Sedert dat oogenblik had hij, zonder zich ooit te +laten zien, naar gelegenheden gezocht, die zich niet voordeden. Toen +kolonel Munro en zijne metgezellen zich in het sanitarium van het +<span class="corr" id="xd19e3301" title= +"Bron: Himalaya-gebergte">Himalayagebergte</span> vestigden, besloot +hij in dienst te treden van Matthias van Guitt.</p> +<p>Het instinct van Kâlagani zeide hem, dat tusschen de kraal en +het Stoomhuis noodzakelijk bijna dagelijksche betrekkingen zouden +aangeknoopt worden. Dit was ook werkelijk het geval en van den eersten +dag af aan was hij zoo gelukkig, niet alleen dat de aandacht van +kolonel Munro op hem viel, maar ook, dat hij zich het recht op zijne +dankbaarheid verwierf.</p> +<p>Hij was dus door het ergste heen. Men weet het overige. De Hindoe +kwam dikwijls het Stoomhuis bezoeken. Hij werd op de hoogte van de +latere plannen zijner meesters gebracht, hij was bekend met den +reisweg, dien Banks zich voorstelde te volgen en van dat oogenblik af +aan beheerschte een enkel denkbeeld al zijne daden: zich te doen +aannemen als gids der expeditie, als deze naar het zuiden zou +afzakken.</p> +<p>Ter bereiking van dit doel, verzuimde Kâlagani niets. Hij +aarzelde niet alleen niet het leven van anderen te wagen, maar ook het +zijne. In welke omstandigheden? <span class="corr" id="xd19e3311" +title="Bron: men">Men</span> heeft het nog niet vergeten.</p> +<p>De gedachte toch was bij hem opgekomen dat, indien hij de expeditie +dadelijk na het begin der reis vergezelde en onderwijl in dienst van +Matthias van Guitt bleef, dit alle verdenking zou verijdelen en kolonel +Munro misschien aanleiding zou geven hem aan te bieden wat hij juist +wilde verkrijgen.</p> +<p>Doch, om daartoe te geraken, moest de leverancier, van zijne +buffelbespanningen beroofd, in de noodzakelijkheid gebracht worden de +hulp van den IJzeren Reus in te roepen. Van daar dien aanval der wilde +dieren,—een onverwachte aanval, weliswaar,—maar waarvan +Kâlagani partij wist te trekken. Op gevaar af een groot onheil te +doen ontstaan, ontzag hij zich niet, ongemerkt de slagboomen, die de +deur der kraal gesloten hielden, te verwijderen. De tijgers, de +panters, snelden nu binnen de omheining, de buffels werden verspreid of +vernietigd, verscheidene Hindoes bezweken, maar het plan van +Kâlagani was gelukt. Matthias van Guitt zou nu wel genoodzaakt +zijn zijn toevlucht te zoeken bij kolonel Munro, teneinde met zijn +rollende menagerie Bombay te bereiken.</p> +<p>En inderdaad, in deze bijna verlaten streek van het Himalayagebergte +<span class="pagenum">[<a id="pb127" href="#pb127" name= +"pb127">127</a>]</span>zijne bespanningen te vernieuwen, zou moeielijk +geweest zijn. In alle geval was het Kâlagani, die zich voor +rekening van den leverancier met deze zaak belastte. Het spreekt van +zelf, dat hij hierin niet slaagde en zoo geschiedde het, dat Matthias +van Guitt, door den IJzeren Reus op sleeptouw genomen, met zijn geheele +personeel tot het station Etawah afdaalde.</p> +<p>Daar zou de spoorweg het materieel der menagerie verder vervoeren. +De chikaris werden dus afgedankt en Kâlagani, wiens diensten mede +vervielen, zou hun lot deelen. Toen zat hij er zeer over in, wat er +verder van hem worden zou. Banks liep er in. Het kwam bij hem op, dat +die schrandere en trouwe Hindoe, zoo door en door bekend met dit +gedeelte van Indië, wezenlijke diensten zou kunnen bewijzen. Hij +bood hem dus aan tot Bombay hun gids te zijn, en van dien dag af aan +lag het lot der expeditie in de handen van Kâlagani.</p> +<p>Wie zou in dien Hindoe, altijd gereed zijn leven te wagen, een +verrader gezocht hebben.</p> +<p>Een oogenblik had Kâlagani zich bijna verraden. Dit was, toen +Banks hem over den dood van Nana Sahib sprak. Het was hem onmogelijk +zijn twijfel te verbergen en hij schudde het hoofd als iemand, die er +niet aan kon gelooven. Maar zou dit niet met elken Hindoe het geval +zijn geweest, voor wien de nabob een van die bovennatuurlijke wezens +was, dien de dood niet kon bereiken!</p> +<p>Kreeg Kâlagani hieromtrent de <span class="corr" id= +"xd19e3330" title="Bron: bevesting">bevestiging</span> dezer tijding, +toen,—het was geen toeval,—hij een zijner oude metgezellen +in de karavaan der Banjaris ontmoette? Men weet het niet, maar men mag +veronderstellen, dat hij nauwkeurig op de hoogte was, waaraan zich te +houden.</p> +<p>Hoe het zij, de verrader verloor geen oogenblik zijne verfoeielijke +plannen uit het oog, alsof hij de ondernemingen van den nabob voor zijn +rekening had willen ten uitvoer brengen.</p> +<p>Daarom zette het Stoomhuis zijn weg door de bergpassen der Vindhyas +voort en na de vermelde avonturen kwamen de reizigers aan de oevers van +het Puturiameer aan, waar men een schuilplaats moest zoeken.</p> +<p>Toen Kâlagani daar den drijvenden trein wilde verlaten, onder +voorwendsel zich naar Jubbulpore te begeven, liet hij zich doorgronden. +Hoezeer hij zich zelven ook kon beheerschen, had een eenvoudig +physiologisch verschijnsel, dat niet aan de scherpzinnigheid van den +kolonel kon ontsnappen, hem verdacht gemaakt en men weet nu, dat het +wantrouwen van Sir Edward Munro maar al te zeer gerechtvaardigd +was.</p> +<p>Men liet hem vertrekken, maar gaf hem Goûmi mede. Beiden +stortten zich in het meer en hadden een uur later den zuidoostelijken +oever bereikt.</p> +<p>Nu vervolgden zij in dien donkeren nacht te zamen hun weg, +<span class="pagenum">[<a id="pb128" href="#pb128" name= +"pb128">128</a>]</span>de een den ander wantrouwende, deze niet +wetende, dat hij gewantrouwd werd. Het voordeel was dus toen aan de +zijde van Goûmi, dezen tweeden Mac Neil van kolonel Munro.</p> +<p>Gedurende drie uren bewandelden de twee Hindoes op die wijze den +grooten weg, die de zuidelijke ketens der Vindhyas doorkruist om uit te +komen aan het station van Jubbulpore. De mist was veel minder dik in +het open veld dan op het meer. Goûmi hield steeds een wakend oog +op zijn metgezel gevestigd. Hij droeg een flink mes in zijn gordel en, +vrij driftig van aard had hij zich voorgekomen om bij de eerste +verdachte beweging zich op Kâlagani te werpen en hem buiten staat +te stellen zijne kwade voornemens in praktijk te brengen.</p> +<p>Ongelukkig had de getrouwe Hindoe den tijd niet om te doen zooals +hij hoopte.</p> +<p>De nacht was, zonder maan, zeer duister. Op twintig passen afstand +was geen loopend mensch te onderscheiden.</p> +<p>Daar liet zich, aan een der krommingen van den weg gekomen, +eensklaps een stem hooren, Kâlagani roepende.</p> +<p>»Ja, Nassim!” antwoordde de Hindoe.</p> +<p>En op hetzelfde oogenblik weerklonk links van den weg een scherpe, +zeer vreemde kreet.</p> +<p>Deze kreet was de »kisri” van de woeste stammen van +Gondwana, dien Goûmi wel kende!</p> +<p>Goûmi stond verbaasd en kon niet handelen. En wat had hij ook, +al was Kâlagani dood, kunnen uitvoeren tegen een geheele bende +Hindoes, voor wie deze kreet tot wachtwoord moest strekken. Een +voorgevoel gaf hem in op de vlucht te gaan, teneinde te beproeven zijne +metgezellen te waarschuwen. Ja! trachten vrij te blijven, daarna naar +het meer terugkeeren en beproeven zwemmende den IJzeren Reus te +bereiken om hem te beletten aan wal te gaan, er was op dat oogenblik +niets anders te doen.</p> +<p>Goûmi aarzelde niet. Op het oogenblik dat Kâlagani zich +bij den Nassim vervoegde, die hem geantwoord had, sprong hij op zijde +en verdween in de jungles, die den weg bezoomden.</p> +<p>En toen Kâlagani met zijn medeplichtige terugkwam, om zich van +den metgezel te ontdoen, hem door kolonel opgedrongen, was Goûmi +er niet meer.</p> +<p>Nassim was het opperhoofd van een bende Dacoits, de zaak van Nana +Sahib toegedaan. Toen hij de verdwijning van Goûmi vernam, liet +hij zijne lieden de jungles doorzoeken. Tot elken prijs wilde hij zich +weder meester maken van den stoutmoedigen dienaar, die zooeven ontsnapt +was.</p> +<p>De nasporingen waren vruchteloos. Goûmi had zich òf +door de duisternis begunstigd òf door zich in een of ander hol +te verschuilen, uit de voeten kunnen maken en men moest het zoeken +opgeven.</p> +<p>Maar wat hadden ook die Dacoits van Goûmi te vreezen, van +<span class="pagenum">[<a id="pb129" href="#pb129" name= +"pb129">129</a>]</span>Goûmi, aan zich zelven overgeleverd te +midden van dat woeste land, drie uren gaans reeds van het Puturiameer +verwijderd, dat hij, hoe groot zijn spoed ook was, niet +vóór hen zou kunnen bereiken?</p> +<div class="figure xd19e3376width"><img src="images/p129.jpg" alt= +"Op een wenk werd Sir Edward Munro gevat, medegesleept. Blz. 122." +width="504" height="720"> +<p class="figureHead">Op een wenk werd <span class="corr" id= +"xd19e3379" title="Bron: sir">Sir</span> Edward Munro gevat, +medegesleept. Blz. 122.</p> +</div> +<p><span class="pagenum">[<a id="pb130" href="#pb130" name= +"pb130">130</a>]</span></p> +<p>Kâlagani berustte er dan ook in. Hij beraadslaagde een +oogenblik met het opperhoofd der Dacoits, die zijne bevelen scheen af +te wachten. Daarna sloegen allen denzelfden weg weder in en liepen met +groote schreden in de richting van het meer.</p> +<p>En waarom had nu deze troep de bergpassen der Vindhyas verlaten, +waar zij sedert eenigen tijd kampeerden? Eenvoudig omdat Kâlagani +de aanstaande komst van kolonel Munro in de omstreken van het +Puturiameer had kunnen boodschappen. Door wien? Door dien Hindoe, die +niemand anders was dan Nassim en die deel uitmaakte van de karavaan der +Banjaris. Aan wien? Aan hem, wiens hand den geheelen aanslag in het +duister leidde!</p> +<p>Want, wat reeds voorgevallen was en toen nog voorviel, was het +resultaat van een vooraf beraamd plan, dat kolonel Munro en zijne +metgezellen niet konden verijdelen. Daarom konden op het oogenblik dat +de trein aan de zuidelijke punt van het meer aanlandde, de Dacoits hem +onder de bevelen van Nassim en van Kâlagani aanvallen.</p> +<p>Maar men had het op kolonel Munro gemunt, op hem alleen. Zijne +metgezellen, aan hun lot overgelaten en wier laatste huis vernield was, +waren niet meer te vreezen. Hij werd dus medegevoerd, en te zeven uur +’s morgens, was hij reeds een afstand van zes mijlen van het +Puturiameer verwijderd.</p> +<p>Dat <span class="corr" id="xd19e3394" title="Bron: sir">Sir</span> +Edward Munro door Kâlagani naar het station van Jubbulpore zou +geleid worden, was niet aan te nemen. Hij zeide dan ook bij zich +zelven, dat hij de streek der Vindhyas niet zou verlaten en dat, +eenmaal in de macht zijner vijanden, hij er misschien nooit uit zou +geraken.</p> +<p>Evenwel had de moedige man niets van zijn koelbloedigheid verloren. +Hij hield zich te midden van die woeste Hindoes op elke gebeurtenis +voorbereid. Hij deed zelfs alsof hij Kâlagani niet opmerkte. De +verrader had zich aan het hoofd van den troep gesteld en hij was er +inderdaad het hoofd van. Vluchten was niet mogelijk. Hoewel niet +geboeid, zag kolonel Munro noch voor, noch achter, noch op de flanken +van zijn geleide, een enkele opening, die hem een doortocht had kunnen +verleenen. Trouwens zou hij ook onmiddellijk weder gevat zijn.</p> +<p>Hij dacht dus na over de gevolgen van zijn toestand. Moest hij +gelooven, dat Nana Sahib de hand in dit alles had? Neen, hij dacht niet +anders of de nabob was wel werkelijk dood. Maar had niet een vriend of +bloedverwant van het oude opperhoofd der opstandelingen, Balao Rao +misschien, besloten zijn haat te koelen, door deze wraak te volvoeren, +waaraan zijn broeder zijn leven gewijd had? <span class="corr" id= +"xd19e3402" title="Bron: Sid">Sir</span> Edward Munro vermoedde een +streek van dezen aard.</p> +<p>Terzelfdertijd dacht hij aan den ongelukkigen Goûmi, die geen +gevangene der Dacoits was. Had hij kunnen ontsnappen? het was +<span class="pagenum">[<a id="pb131" href="#pb131" name= +"pb131">131</a>]</span>mogelijk. Was hij niet dadelijk bezweken? het +was waarschijnlijker. Kon men op zijn hulp rekenen, in geval hij zich +gezond en wel bevond? het was moeielijk.</p> +<p>Indien Goûmi toch eerst naar het station van Jubbulpore had +gemeend te moeten gaan om er hulp te zoeken, zou hij te laat komen.</p> +<p>Indien hij daarentegen zich bij Banks en zijne metgezellen aan de +zuidelijke punt van het meer was gaan vervoegen, wat zouden zij +beginnen bijna geheel van ammunitie ontbloot? Zouden zij den weg naar +Jubbulpore inslaan?... Maar, voordat zij hem hadden kunnen bereiken, +zou de gevangene reeds naar een ontoegankelijken schuilhoek der +Vindhyas gevankelijk zijn weggevoerd!</p> +<p>Van deze zijde dus geen straal hoop!</p> +<p>Kolonel Munro zag zijn toestand koelbloedig in. Hij wanhoopte niet, +want hij was geen man om zich te laten neerslaan, maar hij zag de +dingen liever in de werkelijkheid, inplaats van zich over te geven aan +een illusie, onwaardig een geest dien niets kon ontstellen.</p> +<p>Intusschen ging de troep met groote snelheid voorwaarts. Blijkbaar +wilden Nassim en Kâlagani vóór het ondergaan der +zon een voorafbepaald rendez-vous bereiken, waar het lot van den +kolonel zou beslist worden. Niet alleen de verrader had haast, maar ook +Sir Edward Munro was niet minder gejaagd er een eind aan te maken en +ongeduldig te weten, welk het einde was dat hem wachtte.</p> +<p>Een enkele maal, tegen twaalf uren, liet Kâlagani gedurende +een half uur halt houden. De Dacoits waren van levensmiddelen voorzien +en aten aan den rand eener kleine beek.</p> +<p>Een weinig brood en gedroogd vleesch werd ter beschikking van den +kolonel gesteld, die niet weigerde er iets van te gebruiken. Sedert den +vorigen dag had hij niets genomen en hij gunde zijnen vijanden het +genoegen niet hem in het laatste oogenblik lichamelijk te zien +verzwakken.</p> +<p>Op dit oogenblik had men bij dezen geforceerden marsch ongeveer +zestien mijlen afgelegd. Op bevel van Kâlagani, ging men weder op +weg, steeds in de richting van Jubbulpore.</p> +<p>Eerst ten vijf ure ’s avonds, verliet de bende der Dacoits den +grooten weg, om links een zijpad in te slaan. Mocht dus kolonel Munro +nog een schijn van hoop bewaard hebben, zoolang hij den grooten weg +bleef houden, toen begreep hij, dat hij zich in de hand van God +bevond.</p> +<p>Een kwartier later trokken Kâlagani en de zijnen door een +nauwen bergpas, die de uiterste grens vormde van de vallei der +Nerbudda, naar het meest woeste gedeelte van Bundelkund toe.</p> +<p>De plaats was gelegen op drie honderd vijftig kilometers ongeveer +van den pâl van Tandit af, in het oosten der Sautpourrabergen, +die men kan beschouwen als de westelijke verlenging der Vindhyas. +<span class="pagenum">[<a id="pb132" href="#pb132" name= +"pb132">132</a>]</span></p> +<p>Daar verhief zich op een der laatste zijbergen de oude sterkte van +Ripore, sedert lang verlaten, omdat zij niet geproviandeerd kon worden, +bijaldien de bergpassen van het westen door den vijand bezet waren.</p> +<p>Deze sterkte bestreek een der laatste vooruitspringende bergen der +keten, een soort van natuurlijk bolwerk, vijf honderd voet hoog, dat +over een aanzienlijke verwijding van den bergpas, te midden der +naburige bergruggen hing. Het was niet te genaken dan langs een smal +voetpad, dat kronkelend in de rotsmassa was uitgehouwen, een pad, +nauwelijks voor voetgangers toegankelijk.</p> +<p>Op dat bergvlak bevonden zich nog eenige bouwvallen van +vestingwerken. Op het midden der vlakte, door een steenen borstwering +van den afgrond afgesloten, stond een half verwoest gebouw, dat vroeger +voor het kleine garnizoen van Ripore tot kazerne diende en nu als stal +zelfs niet bruikbaar meer zou geweest zijn.</p> +<p>Op het midden van het centrale vlak, was nog een stuk geschut +overgebleven van de velen, die vroeger door de schietgaten der +borstwering te voorschijn kwamen. Het was een enorm kanon, gericht naar +de voorzijde der vlakte. Te zwaar om te worden afgelaten, te sterk +beschadigd overigens om nog eenige waarde te hebben, had men het daar +laten liggen op zijn affuit, overgeleverd aan den roest, die zijn +ijzeren omhulsel verteerde.</p> +<p>Het mocht wel, door zijn lengte en dikte, de waardige tegenhanger +heeten van het vermaarde bronzen kanon van Bhilza, dat ten tijde van +Jehanghir gegoten werd, een enorm stuk, van zes meters lang, met een +kaliber van vier en veertig. Men had het ook kunnen vergelijken met het +niet minder beroemde kanon van Bidjapour, welks ontbranding, volgens +het zeggen der inlanders, geen enkel van de monumenten der stad +overeind had gelaten.</p> +<p>Dit was de sterkte van Ripore, waarheen de gevangene door den troep +van Kâlagani gevoerd werd. Het was vijf uren ’s avonds, +toen hij er aankwam, na een dagmarsch van meer dan vijf en twintig +mijlen.</p> +<p>Tegenover wien zijner vijanden zou kolonel Munro zich eindelijk +bevinden? Hij zou het maar al te spoedig weten.</p> +<p>Een groep Hindoes bewoonde toen het vervallen gebouwtje, dat zich te +midden van het bergvlak verhief. Deze groep kwam er uit te voorschijn, +terwijl de bende der Dacoits zich in een kring langs de borstwering +plaatste.</p> +<p>Kolonel Munro nam het midden van dezen kring in. Met gekruiste armen +wachtte hij.</p> +<p>Kâlagani verliet de plaats, die hij in de rij innam en deed +eenige stappen vooruit.</p> +<p>Een Hindoe, eenvoudig gekleed, liep aan het hoofd.</p> +<p>Kâlagani bleef voor hem staan en boog zich. De Hindoe reikte +<span class="pagenum">[<a id="pb133" href="#pb133" name= +"pb133">133</a>]</span>hem een hand, die Kâlagani eerbiedig +kuste. Een beweging van het hoofd betuigde hem dat men over zijne +diensten tevreden was.</p> +<div class="figure xd19e3461width"><img src="images/p133.jpg" alt= +"Goûmi sprong terzijde en verdween in de jungles. Blz. 128." +width="504" height="720"> +<p class="figureHead">Goûmi sprong terzijde en verdween in de +jungles. Blz. 128.</p> +</div> +<p>Daarna stapte de Hindoe op den gevangene toe, langzaam, maar +<span class="pagenum">[<a id="pb134" href="#pb134" name= +"pb134">134</a>]</span>het oog in vuur, met al de verschijnselen van +een nauwlijks ingehouden toorn. Het was als een roofdier, dat op zijn +prooi los ging.</p> +<p>Kolonel Munro liet hem naderen, zonder een stap terug te treden, hem +even strak aankijkende, als hij zelf aangekeken werd.</p> +<p>Toen de Hindoe nog slechts vijf schreden van hem af was, zei de +kolonel, op een toon, die de diepste minachting te kennen gaf:</p> +<p>»’t Is Balao Rao maar, de broeder van den +nabob!”</p> +<p>»Kijk beter!” antwoordde de Hindoe.</p> +<p>»Nana Sahib!” riep kolonel Munro uit, ditmaal ondanks +zich zei ven terugtredende. »Nana Sahib in leven!...”</p> +<p>Ja, de nabob zelf, het oude opperhoofd van den opstand der Sipayers, +de onverzoenbare vijand van Munro!</p> +<p>Doch wie was dan bij de ontmoeting in den pâl van Tandît +bezweken? Het was Balao Rao, zijn broeder.</p> +<p>De buitengewone gelijkenis dezer twee mannen, beiden in het gelaat +door de pokken geschonden, beiden denzelfden vinger van dezelfde hand +missende, had de soldaten van Lucknow en van Cawnpore bedrogen. Dezen +hadden niet geaarzeld den nabob te herkennen in hem, die slechts zijn +broeder was, en het zou onmogelijk geweest zijn deze vergissing niet te +maken. Toen dan ook aan de regeering bericht van den dood des nabobs +gezonden werd, leefde Nana Sahib nog en was het Balao Rao, die gedood +was.</p> +<p>Nana Sahib had zich gehaast van deze nieuwe omstandigheid partij te +trekken. Opnieuw bezorgde zij hem een bijna volstrekte veiligheid. +Immers zou zijn broeder door de Engelsche politie niet met dezelfde +hardnekkigheid vervolgd worden, en werd het ook werkelijk niet. Niet +alleen werd de moord van Cawnpore hem niet geweten, maar hij had ook op +de Hindoes van het centrum niet den noodlottigen invloed, dien de nabob +bezat.</p> +<p>Toen Nana Sahib zag, dat men hem zoo dicht op de hielen zat, nam hij +het besluit zich dood te houden tot het oogenblik, dat hij eindelijk +zou kunnen handelen, en tijdelijk zijne revolutionnaire plannen latende +rusten, had hij zich geheel aan zijne wraak gewijd. Nooit, trouwens, +waren de omstandigheden zoo gunstig geweest. Kolonel Munro, steeds door +zijne agenten bespied, had Calcutta verlaten om een reis te ondernemen, +die hem naar Bombay zou brengen. Zou het niet mogelijk zijn hem in de +streek der Vindhyas te lokken, door de provinciën van Bundelkund? +Nana Sahib dacht er over na en zond hem met dit doel den schranderen +Kâlagani.</p> +<p>De nabob verliet toen den pâl van Tandît, die hem geen +zekere schuilplaats meer toescheen. Hij drong door tot de vallei der +Nerbudda, tot de laatste bergengten der Vindhyas. Daar verhief zich de +sterkte van Ripore, die hem een schuilplaats voorkwam, waar de politie +hem niet licht zou opsporen, omdat zij wel moest aannemen dat hij dood +was. <span class="pagenum">[<a id="pb135" href="#pb135" name= +"pb135">135</a>]</span></p> +<p>Nana Sahib vestigde er zich dus met de weinige aan zijn persoon +verknochte Hindoes. Hij versterkte deze weldra met een bende Dacoits, +waardig zich onder de bevelen van zulk een opperhoofd te stellen, en +wachtte nu op de dingen, die komen zouden.</p> +<p>Maar wat wachtte hij sedert vier maanden? Dat Kâlagani zijn +taak vervuld had en hem de op handen zijnde komst van kolonel Munro in +dit gedeelte der Vindhyas, alwaar hij zich in zijn macht zou bevinden, +boodschapte.</p> +<p>Eene vrees, evenwel, maakte zich van Nana Sahib meester. Deze, dat +de tijding van zijn dood, door het geheele schiereiland verspreid, ook +ter oore van Kâlagani kwam. Zou deze er geen geloof aanslaan en +zijn verraderlijke plannen tegen kolonel Munro laten varen?</p> +<p>Van daar dus de zending van een anderen Hindoe naar Bundelkund, van +dien Nassim, die, deel uitmakende van de karavaan der Banjaris, den +trein van het Stoomhuis op den weg van Scindia ontmoette, zich in +gemeenschap met Kâlagani stelde, en hem met den waren staat van +zaken bekend maakte.</p> +<p>Nadat dit geschied was, keerde Nassim, zonder een uur te verliezen +naar de sterkte van Ripore terug en berichtte Nana Sahib alles wat er +gebeurd was sedert den dag toen Kâlagani Bhopal verlaten had. +Kolonel Munro en zijne metgezellen begaven zich in kleine dagmarschen +naar de Vindhyas, Kâlagani leidde hen, en het was in de omgeving +van het Puturiameer, dat men hen moest afwachten.</p> +<p>Alles was dus gegaan, zooals de nabob het gewenscht had. Zijn wraak +kon hem niet meer ontsnappen.</p> +<p>En werkelijk bevond zich kolonel Munro dienzelfden avond, alleen, +ontwapend, in zijn tegenwoordigheid, aan zijne genade overgeleverd.</p> +<p>Na de eerste gewisselde woorden, keken deze twee mannen elkander een +oogenblik aan, zonder een enkel woord te uiten.</p> +<p>Maar plotseling kwam levendiger dan ooit het beeld van lady Munro +bij den kolonel op en steeg hem het bloed naar het hoofd. Hij sprong op +den moordenaar van de gevangenen van Cawnpore toe!....</p> +<p>Nana Sahib vergenoegde zich twee schreden achterwaarts te doen.</p> +<p>Drie Hindoes wierpen zich onmiddellijk op den kolonel, die hem niet +zonder moeite bedwongen.</p> +<p>Intusschen was Sir Edward Munro weder meester van zich zelf +geworden. De nabob begreep het ongetwijfeld, want met een wenk +verwijderde hij de Hindoes.</p> +<p>Opnieuw bevonden zich de twee vijanden van aangezicht tot aangezicht +tegenover elkander.</p> +<p>»Munro,” zei Nana Sahib, »de uwen hebben voor den +mond hunner kanonnen de honderd twintig gevangenen van Peschawar +<span class="pagenum">[<a id="pb136" href="#pb136" name= +"pb136">136</a>]</span>vastgebonden en sedert dien dag zijn meer dan +twaalf honderd Sipayers op die vreeselijke wijze ter dood gebracht! De +uwen hebben onmeedoogend de vluchtelingen van Lahore vermoord, zij +hebben na de inneming van Delhi, drie prinsen en negen en twintig leden +der koninklijke familie gedood, zij hebben te Lucknow zes duizend der +onzen om het leven gebracht en drie duizend na den veldtocht van +Pentjab! In het geheel hebben door het kanon, het geweer, de galg of de +sabel, honderd twintig officieren of inlandsche soldaten en twee +honderd duizend inlanders met hun leven dezen opstand voor de nationale +onafhankelijkheid betaald!</p> +<p>»Dat ook hij sterve!” riepen de Dacoits en de Hindoes om +Nana Sahib geschaard.</p> +<p>De nabob lag hun met de hand het stilzwijgen op en wachtte totdat +kolonel Munro hem op deze beschuldigingen antwoordde.</p> +<p>De kolonel antwoordde niet.</p> +<p>»Wat u aangaat, Munro,” hernam de nabob, »ge hebt +met eigen hand de Rani van Jansi, mijn getrouwe gezellin gedood... en +ze is nog niet gewroken!”</p> +<p>Geen antwoord van kolonel Munro.</p> +<p>»Eindelijk, voor vier maanden,” zei Nana Sahib, +»is mijn broeder Balao Rao gevallen onder de Engelsche kogels, +tegen mij gericht... en mijn broeder is nog niet gewroken!”</p> +<p>»Dat hij sterve! Dat hij sterve!”</p> +<p>Deze kreten barstten met steeds meerdere hevigheid los en de geheele +bende maakte een beweging om zich op den gevangene te werpen.</p> +<p>»Stilte!” riep Nana Sahib uit. »Wacht het uur der +gerechtigheid af!”</p> +<p>Allen zwegen.</p> +<p>»Munro,” hernam de nabob, »het is een uwer +voorouders, het is Hector Munro, die voor het eerst deze +verschrikkelijke straf heeft durven opleggen, waarvan de uwen in den +oorlog van 1857 zulk een vreeselijk gebruik gemaakt hebben! Hij is het, +die het bevel gaf, Hindoes, onze bloedverwanten, onze broeders, levend +voor den mond zijner kanonnen vast te binden...”</p> +<p>Nieuwe kreten, nieuwe blijken den gevangene te lijf te willen, die +Nana Sahib ditmaal niet zoo licht had kunnen verhoeden. Ook voegde hij +er bij.</p> +<p>»Wraak roept wraak! Munro, ge zult sterven, zooals zoovelen +onzer gestorven zijn!”</p> +<p>Zich toen omkeerende:</p> +<p>»Zie dat kanon!” zeide hij.</p> +<p>En de nabob wees op het enorme stuk, meer dan vijf meters lang, dat +het midden van het bergvlak innam.</p> +<p>»Ge zult vastgebonden worden voor den mond van dat kanon! Het +is geladen, en morgen bij het opgaan der zon, zal zijn losbarsting, die +tot in de verre bergpassen der Vindhyas zal weergalmen, <span class= +"pagenum">[<a id="pb137" href="#pb137" name= +"pb137">137</a>]</span>iedereen verkondigen, dat de wraak van Nana +Sahib eindelijk gekoeld is!”</p> +<div class="figure xd19e3563width"><img src="images/p137.jpg" alt= +"Daar verhief zich de oude sterkte van Ripore. Blz. 131." width="499" +height="720"> +<p class="figureHead">Daar verhief zich de oude sterkte van Ripore. +Blz. 131.</p> +</div> +<p>Kolonel Munro keek den nabob strak aan met een kalmte, die +<span class="pagenum">[<a id="pb138" href="#pb138" name= +"pb138">138</a>]</span>de aankondiging van zijn op handen zijnde dood, +niet kon verstoren.</p> +<p>»Het is goed,” zeide hij, »ge handelt zooals ik +zou gehandeld hebben, als ge in mijn handen gevallen waart!”</p> +<p>En uit eigen beweging ging kolonel Munro zich voor den mond van het +kanon plaatsen, waaraan hij met de handen op den rug met sterke touwen +werd vastgebonden.</p> +<p>En toen kwam, een heel uur achtereen, de gansche bende Dacoits en +Hindoes hem op laffe wijze beleedigen. Men zou gezegd hebben, dat het +Sioux waren uit Noord-Amerika, om een gevangene geschaard, die aan den +martelpaal was vastgeklonken.</p> +<p>Kolonel Munro bleef ongevoelig voor smaad, zooals hij ongevoelig +voor den dood wilde zijn.</p> +<p>Toen daarna de avond viel, trokken Nana Sahib, Kâlagani en +Nassim zich in de oude kazerne terug. De geheele bende, eindelijk moede +geworden, verliet de plaats en voegde zich bij hare opperhoofden.</p> +<p>Sir Edward Munro bleef alleen, in tegenwoordigheid van den dood en +van God.</p> +</div> +</div> +<div id="ch10" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">X.</h2> +<h2 class="main">Voor den mond van een kanon.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De stilte hield niet lang aan. Niet alleen waren +levensmiddelen ter beschikking van de bende der Dacoits gesteld, maar +zij maakten ook een bovenmatig gebruik van sterke arak, onder welker +invloed men ze kon hooren schreeuwen en vloeken.</p> +<p>Doch al dat leven hield allengs op. Het zou niet lang duren of de +slaap zou zich meester maken van die dieren in menschengedaante, die +daarenboven reeds afgemat waren door een langen, vermoeienden dag.</p> +<p>Zou Sir Edward Munro dan nu zonder wachter gelaten worden tot het +oogenblik dat zijn doodsuur zou slaan? Zou Nana Sahib zijn gevangene +niet laten bewaken, al was hij stevig vastgebonden met driedubbele +dikke koorden, die armen en borst omgaven en hij daardoor volkomen +buiten staat was de minste beweging te maken?</p> +<p>De kolonel vroeg het zich af, toen hij tegen acht uren een Hindoe de +kazerne zag verlaten en zich naar het bergvlak begeven.</p> +<p>Deze Hindoe had het bevel, den geheelen nacht in het gezelschap van +kolonel Munro te blijven. <span class="pagenum">[<a id="pb139" href= +"#pb139" name="pb139">139</a>]</span></p> +<p>Na schuin het bergvlak te zijn overgestoken, kwam hij recht op het +kanon af, teneinde zich te overtuigen, dat de gevangene zich nog altijd +daar bevond. Met krachtige hand onderzocht hij de touwen, die hem +stevig genoeg voorkwamen. Daarna, zonder zich rechtstreeks tot den +kolonel te wenden, maar in zich zelven sprekende, zeide hij:</p> +<p>»Tien pond kruit! In langen tijd liet het oude kanon van +Ripore niets van zich hooren, maar morgen zal het +spreken!...”</p> +<p>Deze opmerking bracht een glimlach van minachting op het fiere +gelaat van kolonel Munro. De dood kon hem niet versagen, onder welken +verschrikkelijken vorm hij hem ook zou genaken.</p> +<p>De Hindoe bekeek eerst het voorste gedeelte van den vuurmond, trad +toen een paar stappen terug, streek met de hand over den dikken kulas, +terwijl hij den vinger een oogenblik op het zundgat liet rusten, dat +tot aan den rand toe met slagkruit gevuld was.</p> +<p>Daarna bleef de Hindoe dood op zijn gemak, tegen de druif aangeleund +staan. Hij scheen geheel vergeten te hebben, dat de gevangene zich daar +nog bevond als een lijder aan den voet der galg, wachtende, dat het +valluik zich aan zijne voeten onttrok.</p> +<p>Hetzij uit onverschilligheid, hetzij als een gevolg van de arak, die +hij dien avond gedronken had, neuriede de Hindoe half binnensmonds een +oud refrein van Goundwana. Hij brak telkens af en begon dan opnieuw, +als iemand, die, onder den invloed van een half dronken toestand, +langzamerhand zijne gedachten begon te verliezen.</p> +<p>Een kwartier later, richtte de Hindoe zich weder op. Zijn hand gleed +over het achterste gedeelte van het stuk. Hij ging er om heen en voor +kolonel Munro blijvende staan, keek hij hem aan, onder het prevelen van +onsamenhangende woorden. Uit instinct grepen zijne vingers een laatste +maal de touwen, <span class="corr" id="xd19e3615" title= +"Bron: alsom">als om</span> ze nog vaster aan te trekken; daarna ging +hij met het hoofd knikkende, als iemand die gerust is, een tiental +schreden verder, links van den vuurmond, over de borstwering +leunen.</p> +<p>Gedurende nog tien minuten, bleef de Hindoe in deze positie, nu eens +naar het bergvlak gekeerd, dan weder naar buiten over de borstwering +heen gebogen en zijne blikken gericht in den afgrond aan den voet der +sterkte.</p> +<p>Duidelijk deed hij een laatste, wanhopige poging om niet voor den +slaap te bukken. Maar eindelijk was hij door vermoeidheid overwonnen en +liet hij zich op den grond zakken, strekte er zich op uit en was nu +volkomen onzichtbaar door de schaduw der borstwering.</p> +<p>Het was intusschen reeds zeer donker geworden. Dikke, onbeweeglijke +wolken strekten zich over den hemel uit. De dampkring was zoo stil +alsof de luchtmoleculen aan elkander gesoldeerd waren. <span class= +"pagenum">[<a id="pb140" href="#pb140" name="pb140">140</a>]</span>De +geluiden uit de vallei drongen niet tot op deze hoogte door. Het was +doodstil.</p> +<p>Hoe kolonel Munro dien benauwden nacht doorbracht, moet ter eere van +dien man vol geestkracht hier vermeld worden. Geen oogenblik dacht hij +aan die laatste seconde van zijn leven waarin de weefsels van zijn +lichaam, met geweld vaneen gescheurd, zijne vreeselijk verspreide +ledematen zich in de ruimte zouden verliezen. Het zou slechts een +bliksemslag zijn en dat was niet iets, dat in staat was hem van zijn +stuk te brengen en hem zijne gewone koelbloedigheid te doen verliezen. +Eenige uren slechts had hij nog te leven; zij behoorden nog tot dat +bestaan, dat voor het grootste gedeelte zoo gelukkig geweest was. Zijn +leven ging tot in de minste bijzonderheden voor hem voorbij, zijn +geheele verleden doemde in zijn geest op.</p> +<p>Het beeld van lady Munro stond voor hem. Hij zag haar weder, hij +hoorde haar, de ongelukkige, die hij nog als in de eerste dagen +beweende, niet meer met de oogen, maar met het hart! Hij vond haar +terug als jong meisje, te midden dier noodlottige stad Cawnpore, in die +woning waar hij haar voor het eerst gekend, bewonderd, bemind had! Die +weinige jaren van geluk, zoo plotseling afgebroken door de +vreeselijkste der rampen, herlevendigden zich in zijn geest. Al de +bijzonderheden dier jaren, hoe gering ook, kwamen zoo juist in zijn +geheugen terug, dat ze niet door de werkelijkheid hadden kunnen +overtroffen worden! Reeds was de halve nacht verstreken, zonder dat Sir +Edward Munro er iets van gemerkt had. Hij had geheel in zijne +herinneringen geleefd, daar, bij zijn aangebeden vrouw, zonder dat iets +er hem van had kunnen afbrengen. In drie uren had hij als in een droom +de drie jaren doorleefd, die hij bij haar had doorgebracht! Ja! zijn +verbeelding had hem onweerstaanbaar van het bergvlak der sterkte van +Ripore weggetooverd, zij had hem losgerukt van den mond van dat kanon, +waarvan de eerste zonnestraal, om zoo te zeggen, de lont zou doen +ontvlammen!</p> +<p>Maar toen kwam de vreeselijke ontknooping van het beleg van Cawnpore +hem voor den geest, de gevangenneming van lady Munro en hare moeder in +Bibi-Ghar, de moord hunner ongelukkige gezellinnen en eindelijk die +put, het graf van twee honderd slachtoffers, waarop hij vier maanden +geleden, een laatste maal was gaan weenen.</p> +<p>En die verfoeielijke Nana Sahib, die zich daar op eenige schreden +van hem af, achter de muren van die bouwvallige kazerne ophield, hij, +de lastgever van die moorden, de moordenaar van lady Munro en van +zoovele andere ongelukkigen! En in zijne handen was hij gevallen, hij, +die als rechter had willen optreden van den moordenaar, dien het +gerecht niet had kunnen bemachtigen! <span class="pagenum">[<a id= +"pb141" href="#pb141" name="pb141">141</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e3636width"><img src="images/p141.jpg" alt= +"»Kijk beter!” antwoordde de Hindoe. Blz. 134." width="503" +height="720"> +<p class="figureHead">»Kijk beter!” antwoordde de Hindoe. +Blz. 134.</p> +</div> +<p>Sir Edward Munro, door een blinde woede bezield, deed een +bovenmenschelijke poging om zijn banden te verbreken. De touwen +kraakten en de nog vaster gesnoerde knoopen drongen hem in het +<span class="pagenum">[<a id="pb142" href="#pb142" name= +"pb142">142</a>]</span>vleesch. Hij uitte een kreet, niet van smart, +maar van onmachtige woede.</p> +<p>Bij dien kreet lichtte de Hindoe, in de schaduw der borstwering +uitgestrekt, het hoofd op. Het gevoel van zijn toestand kwam bij hem +terug. Hij herinnerde zich, dat hij de bewaker van den gevangene +was.</p> +<p>Hij stond dus op, trad aarzelend op kolonel Munro toe, legde hem de +hand op den schouder, om zich te verzekeren, dat hij zich nog altijd +daar bevond en zeide op den toon van iemand in half slapenden +toestand:</p> +<p>»Morgen, bij het opgaan der zon... Boem!”</p> +<p>Daarna ging hij naar de borstwering terug, teneinde er zijn +steunpunt te hernemen. Zoodra hij haar had teruggevonden, strekte hij +zich weder op den grond uit en sliep spoedig geheel in.</p> +<p>Na deze vergeefsche poging had kolonel Munro zijn gewone kalmte +teruggekregen. Zijne gedachten namen een andere richting, zonder dat +hij meer dacht aan het lot dat hem wachtte. Door een natuurlijken +samenloop van gedachten, kwamen hem zijne vrienden, zijne metgezellen +voor den geest. Hij vroeg zich af of zij ook in de handen eener andere +bende van Dacoits gevallen waren, waarvan het in de Vindhyas wemelt, of +men hun geen dergelijk lot als het zijne voorbereidde, en die gedachte +deed hem het hart ineenkrimpen.</p> +<p>Maar bijna onmiddellijk daarop, zeide hij zich zelven, dat dit niet +kon zijn. Immers, indien de nabob ook hun dood had gewild, zou hij ze +met hem in dezelfde straf vereenigd hebben. Neen! aan hem, aan hem +alleen,—hij beproefde het te hopen,—wilde Nana Sahib zijn +hart koelen!</p> +<p>En evenwel, indien het mocht zijn, dat Banks, kapitein Hod, Maucler +reeds vrij waren, wat deden ze dan nu? Waren zij op weg naar Jubbulpore +met den IJzeren Reus, dien de Dacoits<a id="xd19e3659" name= +"xd19e3659"></a> niet hadden kunnen vernielen? Aan hulp zou het hun +daar niet ontbreken! Maar waartoe? Hoe zouden zij geweten hebben waar +kolonel Munro zich bevond? Niemand kende het fort van Ripore, den +schuilhoek van Nana Sahib. En buitendien, waarom zou de naam van den +nabob hun in de gedachte gekomen zijn? Was Nana Sahib niet dood voor +hen? Was hij niet bezweken bij den aanval van den pâl van +Tandît? Neen, ze konden werkelijk niets voor den gevangene +doen!</p> +<p>Van de zijde van Goûmi was evenmin hoop te verwachten. +Kâlagani had er alle belang bij gehad zich van dien getrouwen +dienaar te ontdoen en hoogst waarschijnlijk was Goûmi zijn +meester in den dood vooruitgegaan!</p> +<p>Het ware dus nutteloos geweest op eenig reddingsmiddel te rekenen. +Kolonel Munro was de man niet zich daaromtrent eenige illusie te maken. +Hij bekeek de dingen in het ware licht en <span class="pagenum">[<a id= +"pb143" href="#pb143" name="pb143">143</a>]</span>kwam geleidelijk tot +zijne eerste gedachten terug, tot de herinnering der gelukkige dagen, +die zijn hart vervulde.</p> +<p>Het zou hem moeielijk geweest zijn te berekenen hoeveel uren er +verloopen waren sedert hij zich op die wijze in zijne herinneringen +verdiept had. De nacht was altijd donker. Niets vertoonde zich nog op +de toppen der bergen in het oosten, dat de eerste stralen der opgaande +zon verkondigde.</p> +<p>Evenwel zal het omstreeks vier uren van den morgen geweest zijn, +toen de aandacht van kolonel Munro gewekt werd op een vrij zonderling +verschijnsel. Tot op dat oogenblik, gedurende dat terugkeeren tot zijn +verleden, had hij meer een blik in zijn binnenste dan wel in de wereld +buiten hem geslagen. De uitwendige voorwerpen, die zich te midden van +die diepe duisternis slechts onduidelijk aan hem voordeden, zouden hem +niet hebben kunnen aftrekken, maar toen vestigden zijne oogen zich op +één punt, en al de beelden, in zijne herinnering +opdoemende, verdwenen eensklaps voor een soort van verschijning, even +onverwacht als onverklaarbaar.</p> +<p>Kolonel Munro toch was niet meer alleen op het bergvlak van Ripore. +Het was alsof er zich een licht, onzeker, weifelend nog, aan het +uiteinde van het pad, aan de poort van het fort vertoonde. Het kwam en +ging ongestadig, dof, dreigende uit te gaan, dan weder opflikkerende, +alsof het door een onvaste hand werd gedragen.</p> +<p>Alles in den toestand van den gevangene kon van belang zijn. Zijne +oogen waren dus onafgewend op deze vlam gericht en hij merkte op, dat +zij een dikken damp van zich gaf en beweeglijk was. Hij besloot dus, +dat de vlam niet in een lantaarn was opgesloten.</p> +<p>»Een mijner metgezellen zeker,” zei kolonel Munro in +zich zelven. »... Goûmi misschien! Maar neen! Die zou met +geen licht rondloopen, dat hem zou verraden.... Wat kan ’t dan +zijn?”</p> +<p>Het licht kwam langzamerhand dichter bij. Eerst gleed het langs den +muur der oude kazerne en Sir Edward mocht met recht vreezen, dat het +door eenigen der daar binnen slapende Hindoes zou opgemerkt worden.</p> +<p>Gelukkig was dit niet het geval en het licht ging voorbij zonder +opgemerkt te worden. Somtijds, als de hand, die het droeg in +koortsachtige beweging geraakte, flikkerde het op en schitterde met +levendiger glans.</p> +<p>Weldra had het licht den muur der borstwering bereikt en liep er +langs, als het St.-Elmusvuur in een stormachtigen nacht.</p> +<p>Toen begon kolonel Munro een soort van spooksel te onderscheiden, +zonder duidelijken vorm, een »schaduw”, die onduidelijk +door dat licht beschenen werd. Het wezen, welk dan ook, dat zich +<span class="pagenum">[<a id="pb144" href="#pb144" name= +"pb144">144</a>]</span>op die wijze voorwaarts spoedde, moest gehuld +zijn in een lang overkleed, waaronder zich de armen en het hoofd +verborgen.</p> +<p>De gevangene bewoog zich niet. Hij hield zijn adem in. Hij vreesde +de verschijning schrik aan te jagen, de vlam te zien uitdooven, waarvan +het licht haar in het donker geleidde. Hij hield zich even onbeweeglijk +als het zware stuk metaal, dat hem in zijn enormen mond scheen te +bevatten.</p> +<p>Intusschen gleed het spooksel steeds langs de borstwering voort. Zou +het niet kunnen gebeuren, dat het tegen het lichaam van den slapenden +Hindoe aanstootte? Neen. De Hindoe lag links van het kanon uitgestrekt +en de verschijning kwam van de rechterzijde, nu eens stilstaande, dan +weder met kleine schreden voortgaande.</p> +<p>Eindelijk was zij zoo dicht genaderd, dat kolonel Munro haar +duidelijker kon onderscheiden.</p> +<p>Het was een wezen van gemiddelde lengte, welks lichaam werkelijk +geheel door een lang overkleed bedekt was. Van onder dit overkleed kwam +een hand te voorschijn, die een brandenden harsachtigen tak +vasthield.</p> +<p>»Zeker een gek, die gewoon is de kampementen der Dacoits te +bezoeken,” zei kolonel Munro in zich zelven, »en waarop men +geen acht meer slaat! Waarom heeft hij geen dolk in de hand, in plaats +van een fakkel!... Misschien zou ik dan?...”</p> +<p>Het was wel geen gek, maar toch had Sir Edward Munro het nagenoeg +geraden.</p> +<p>Het was de waanzinnige van de vallei der Nerbudda, het in hare +geestvermogens gekrenkte schepsel, dat sedert vier maanden door de +Vindhyas ronddwaalde, altijd gevierd en gastvrij ontvangen door de +bijgeloovige Gounds. Noch Nana Sahib, noch een zijner metgezellen +wisten welk deel de »Dwalende Vlam” aan den aanval van den +pâl van Tandît genomen had. Dikwijls hadden zij haar +ontmoet in het bergachtige gedeelte van Bundelkund, en zij hadden zich +nooit over hare tegenwoordigheid bekommerd. Meermalen reeds had zij op +hare dagelijksche tochten hare schreden gericht naar het fort van +Ripore en niemand was het in de gedachte gekomen haar er uit te +verjagen. Alleen het toeval harer nachtelijke omzwervingen had er haar +dezen zelfden nacht heen geleid.</p> +<p>Kolonel Munro wist niets van de waanzinnige af. Hij had nooit van de +Dwalende Vlam hooren spreken en toch deed dat onbekende wezen, dat hem +misschien zou aanraken, misschien tot hem zou spreken, zijn hart met +een onverklaarbare hevigheid slaan.</p> +<p>Langzamerhand was de waanzinnige het kanon genaderd. Haar fakkel gaf +nog slechts een zwak licht van zich en zij scheen den gevangene niet te +zien, hoewel zij zich vlak voor hem bevond en hare oogen door het +overkleed heen, dat als het boetkleed eens boetvaardigen door gaten +doorboord was, bijna zichtbaar waren. <span class="pagenum">[<a id= +"pb145" href="#pb145" name="pb145">145</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e3709width"><img src="images/p145.jpg" alt= +"Die gansche bende ellendelingen... Blz. 138." width="505" height= +"720"> +<p class="figureHead">Die gansche bende ellendelingen... Blz. 138.</p> +</div> +<p>Sir Edward Munro hield zich doodstil. Noch door een beweging met het +hoofd, noch door een woord beproefde hij de aandacht van dit +zonderlinge schepsel te trekken. <span class="pagenum">[<a id="pb146" +href="#pb146" name="pb146">146</a>]</span></p> +<p>Trouwens keerde zij bijna dadelijk op hare schreden terug, teneinde +om het enorme stuk geschut heen te gaan, op welks oppervlakte haar +fakkel kleine zwevende schaduwen afteekende.</p> +<p>Begreep ze, de krankzinnige, waartoe dit kanon, dat daar als een +monster lag uitgestrekt, moest dienen, waarom die man voor den mond was +vastgebonden, die bij de eerste stralen der opgaande zon bliksem en +donder zou uitbraken?</p> +<p>Neen, ongetwijfeld. De Dwalende Vlam was daar, zooals ze overal was, +zonder het zelve te weten. Zij dwaalde dien nacht, zooals zij het reeds +zoo dikwijls gedaan had, over het bergvlak van Ripore. Daarna zou zij +het verlaten, zij zou langs het kronkelende voetpad afdalen, zij zou de +vallei weder bereiken en hare schreden daarheen richten, waar hare +grillige verbeelding haar brengen zou.</p> +<p>Kolonel Munro, die vrij het hoofd kon omkeeren, volgde al hare +bewegingen. Hij zag haar achter om het stuk heengaan. Van daar begaf +zij zich in de richting van den muur der borstwering, zeker om deze te +volgen tot het punt waar zij zich aan de poort aansloot.</p> +<p>En werkelijk liep de Dwalende Vlam juist zooals de kolonel +vermoedde, doch op eenige schreden van den slapenden Hindoe af zich +omgekeerd hebbende, keerde zij zich om. Belette een onzichtbare band +haar verder te gaan? Hoe het zij, een onverklaarbaar instinct voerde +haar naar kolonel Munro terug en wederom bleef zij onbeweeglijk voor +hem staan.</p> +<p>Ditmaal sloeg het hart van Sir Edward Munro zoo onstuimig, dat hij +het met de hand tot bedaren had willen brengen.</p> +<p>De Dwalende Vlam was naderbij gekomen. Zij had haar fakkel op de +hoogte van het gelaat van den gevangene gebracht, alsof zij hem beter +had willen zien. Door de gaten van haar boethemd heen, kon men hare +oogen zien schitteren.</p> +<p>Kolonel Munro, onwillekeurig door die vurige oogen als betooverd, +verslond haar met zijn blikken.</p> +<p>Toen trok de waanzinnige langzamerhand de plooien van haar overkleed +van een. Weldra vertoonde zich haar gelaat ontbloot en op dit oogenblik +schudde ze met de rechterhand de fakkel heen en weder, die een +helderder glans verspreidde.</p> +<p>Een kreet!—een half gesmoorde kreet,—ontsnapte aan de +borst van den gevangene.</p> +<p>»Laurence! Laurence!”</p> +<p>Hij meende op zijn beurt krankzinnig te worden!... Zijne oogen +sloten zich een oogenblik.</p> +<p>Het was lady Munro! Ja! lady Munro zelve,—die daar voor hem +stond!</p> +<p>»Laurence... gij... gij!” herhaalde hij. <span class= +"pagenum">[<a id="pb147" href="#pb147" name="pb147">147</a>]</span></p> +<p>Lady Munro antwoordde niets. Zij herkende hem. Zij scheen hem zelfs +niet te hooren.</p> +<p>»Laurence! Krankzinnig! krankzinnig, ja!... maar +levend!”</p> +<p>Sir Edward Munro had zich niet kunnen vergissen door een gewaande +gelijkenis. Het beeld zijner jonge vrouw was te diep in zijn hart +gegrift. Neen! zelfs na een scheiding van negen jaren, die hij niet +anders dacht dan dat eeuwig zou zijn, was het ongetwijfeld lady Munro, +veranderd zeker, maar nog schoon, het was lady Munro, als door een +wonder aan de beulen van Nana Sahib ontsnapt, die daar voor hem +stond!</p> +<p>De ongelukkige, na al het mogelijke gedaan te hebben om hare moeder, +onder hare oogen gedood, te redden, was gevallen. Gewond, maar niet +doodelijk en onder zoovele anderen gemengd, werd zij een van de laatste +in de put van Cawnpore geworpen, op de opgehoopte slachtoffers, die +haar reeds vulden. Toen de nacht was aangebroken, deed een laatst +instinct van zelfbehoud haar tot den rand der put +voortsleepen,—het instinct alleen, want toen reeds had zij haar +verstand tengevolge dezer vreeselijke tooneelen verloren. Na alles wat +zij geleden had sedert het begin van het beleg, in de gevangenis van +Bibi-Ghar, op het tooneel van den moord, na hare moeder te hebben zien +ombrengen, had zij het hoofd verloren. Zij was krankzinnig, maar +levend! zooals Munro er zich zooeven van overtuigd had. Krankzinnig had +zij zich buiten de put gesleept, had in den omtrek rondgezworven, was +zij buiten de stad kunnen komen, op het oogenblik dat Nana Sahib en de +zijnen haar na de bloedigen executie verlieten. Krankzinnig had zij +zich in het duister gered, steeds voor zich heen gaande, dwars over de +velden. De steden vermijdende, de bewoonde streken ontvluchtende, hier +en daar door arme raïots opgenomen, geëerbiedigd als een +wezen van verstand beroofd, was de arme waanzinnige op die wijze tot de +Sautpourrabergen, tot de Vindhyas gedwaald! En, sedert negen jaren dood +voor allen, maar de geest altijd getroffen door de herinnering aan de +verschrikkingen van het beleg, zwierf zij steeds overal rond!</p> +<p>Ja, zij was het wel!</p> +<p>Nogmaals riep kolonel Munro haar... Zij antwoordde niet. Wat zou hij +niet hebben willen geven om haar te omarmen, haar op te nemen, mede te +voeren, een nieuw leven met haar te beginnen, haar het verstand terug +te geven door tal van zorgen en liefdeblijken!... En hij stond daar +gebonden aan die metaalmassa, het bloed vloeide uit zijne armen door de +diepe insnijdingen der touwen en niets kon hem met haar aan die +gevloekte plek ontrukken!</p> +<p>Welk een foltering, zoo wreed als zelfs de verbeelding van een Nana +Sahib niet had kunnen uitdenken! O! indien dat monster <span class= +"pagenum">[<a id="pb148" href="#pb148" name="pb148">148</a>]</span>daar +geweest was, als hij geweten had dat lady Munro in zijn macht was, welk +een vreeselijk genot zou hij gesmaakt hebben! Met welke verfijnde +martelingen zou hij ongetwijfeld de wanhoop van den gevangene nog +slechts vergroot hebben!</p> +<p>»Laurence! Laurence!” herhaalde Sir Edward Munro.</p> +<p>En hij riep haar met luide stem, op gevaar af den eenige schreden +verder slapenden Hindoe te wekken, op gevaar af de Dacoits te lokken, +in de oude kazerne gelegerd en Nana Sahib zelven!</p> +<p>Doch lady Munro bleef hem, zonder te begrijpen, met verwilderde +oogen aanzien. Zij zag niets van het verschrikkelijk lijden van den +ongelukkige, die haar terugvond op het oogenblik, dat hij zelf ging +sterven! Haar hoofd schudde heen en weder alsof zij niet had willen +antwoorden!</p> +<p>Eenige minuten verliepen op deze wijze; toen liet zij haar hand +zakken, de kap viel weder over haar gelaat, en ze trad een schrede +achteruit.</p> +<p>Kolonel Munro dacht, dat zij ging ontvluchten!</p> +<p>»Laurence!” riep hij een laatste maal, alsof hij haar +voor eeuwig een afscheidsgroet toewierp.</p> +<p>Doch neen! Lady Munro dacht er niet aan het bergvlak van Ripore te +verlaten en de toestand, hoe verschrikkelijk zij reeds ware, zou zich +nog verergeren.</p> +<p>Werkelijk, lady Munro bleef staan. Blijkbaar had dit kanon haar +aandacht getrokken. Misschien gloorde er een duistere herinnering aan +het beleg van Cawnpore bij haar op! Zij keerde dus terug, met langzame +schreden. Haar hand, waarin zij de fakkel hield, liet de vlam langs de +metalen buis gaan en een vonk was genoeg om het slagkruit te doen +ontvlammen en het stuk te doen afgaan!</p> +<p>Zou Munro dan door deze hand sterven?</p> +<p>Dit denkbeeld kon hij niet verdragen! Dan was het honderdmaal beter +onder de oogen van Nana Sahib en de zijnen te sterven!</p> +<p>Munro was op het punt zijne beulen te roepen, hen wakker te +maken!</p> +<p>Plotseling voelde hij uit het binnenste van het kanon een hand zijn +handen op den rug gebonden, drukken. Het was de drukking van een +vriendenhand, die zijne banden trachtte los te maken. Weldra +waarschuwde hem de koude aanraking van een stalenlemmer, dat met +voorzichtigheid tusschen de koorden en zijn polsen werd gestoken, dat +zich in de ziel zelve van dit enorme stuk, maar door welk wonder! een +bevrijder ophield.</p> +<p>Hij kon er zich niet in vergissen! Men sneed de touwen door, die hem +vastgebonden hielden!...</p> +<p>Binnen een seconde was het verricht! Hij kon een schrede voorwaarts +doen. Hij was vrij! <span class="pagenum">[<a id="pb149" href="#pb149" +name="pb149">149</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e3794width"><img src="images/p149.jpg" alt= +"»Morgen,” zeide hij, »Boem!” Blz. 142." width= +"505" height="720"> +<p class="figureHead">»Morgen,” zeide hij, +»Boem!” Blz. 142.</p> +</div> +<p>Hoezeer meester van zich zelven, zou een kreet hem in het verderf +storten!...</p> +<p>Een hand strekte zich buiten het stuk uit... Munro vatte haar, +<span class="pagenum">[<a id="pb150" href="#pb150" name= +"pb150">150</a>]</span>trok haar naar zich toe en een man, die zich +door een laatste krachtsinspanning uit de opening van het kanon +ontwrongen had, viel aan zijne voeten neder.</p> +<p>Het was Goûmi!</p> +<p>De getrouwe dienaar was, na ontsnapt te zijn, den weg naar +Jubbulpore blijven houden, inplaats van naar het meer terug te keeren, +waarheen de troep van Nassim zich wendde. Aan den weg van Ripore +aangekomen, had hij zich een tweede maal moeten verbergen. Er bevond +zich daar een groep Hindoes, sprekende over kolonel Munro, dien de +Dacoits, aangevoerd door Kâlagani naar de sterkte zouden brengen, +waar Nana Sahib hem den dood door het kanon had toegezegd. Zonder een +oogenblik te verliezen, was Goûmi in het donker naar het +kronkelend voetpad geslopen en had het op dit oogenblik verlaten +bergvlak bereikt. En toen was het heldhaftige plan bij hem opgekomen in +het enorme kanon te kruipen, met de gedachte zijn meester te verlossen, +indien de omstandigheden zich er toe leenden, of, zoo hij hem niet kon +redden, met hem te sterven!</p> +<p>»De dag breekt aan!” zei Goûmi zacht. »Laat +ons vluchten!”</p> +<p>»En lady Munro?”</p> +<p>De kolonel wees op de waanzinnige, overeind, onbeweeglijk. Haar hand +lag op dit oogenblik op den kulas van het kanon.</p> +<p>»In onze armen... meester...” antwoordde Goûmi, +zonder nadere verklaring te vragen.</p> +<p>Het was te laat!</p> +<p>Op het oogenblik, dat de kolonel en Goûmi haar naderden om +haar op te nemen, hield lady Munro, hun willende ontsnappen, zich even +met de hand aan het stuk vast, haar fakkel viel op het slagkruit en een +vreeselijke losbarsting, weerkaatst door de echo’s der Vindhyas, +klonk als een donderslag door de geheele vallei der Nerbudda.</p> +</div> +</div> +<div id="ch11" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">XI.</h2> +<h2 class="main">IJzeren reus.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Bij het geweld dezer ontploffing was lady Munro in de +armen van haar man in onmacht gevallen.</p> +<p>Zonder een oogenblik te verliezen, snelde de kolonel over het plein, +door Goûmi gevolgd. De Hindoe, gewapend met zijn groot +<span class="pagenum">[<a id="pb151" href="#pb151" name= +"pb151">151</a>]</span>mes, had in een oogwenk den verbijsterden +bewaker, dien de losbranding op de been had gebracht, onschadelijk +gemaakt. Daarna wierpen zij zich beiden op het smalle voetpad, dat naar +den weg van Ripore voerde.</p> +<p>Nauwelijks waren Sir Edward Munro en Goûmi de poort gepasseerd +of de troep van Nana Sahib, plotseling uit hun slaap gewekt, ijlde over +het bergvlak.</p> +<p>Een oogenblik van aarzeling, dat den vluchtelingen misschien gunstig +was, hield de Hindoes terug.</p> +<p>Nana Sahib toch bracht zelden den geheelen nacht in het fort door. +Na den vorigen dag kolonel Munro voor den mond van het kanon te hebben +laten vastbinden, had hij zich naar eenige hoofden van stammen uit +Goundwana begeven, die hij nooit op klaarlichten dag bezocht. Maar het +was het uur waarop hij gewoonlijk weder naar zijn verblijf terugkeerde +en het kon niet lang duren of hij zou werkelijk verschijnen.</p> +<p>Kâlagani, Nassim, de Hindoes, de Dacoits, meer dan honderd +mannen, stonden gereed den gevangene te vervolgen, doch +ééne zaak hield hen nog terug, namelijk de volstrekte +onwetendheid waarin zij verkeerden omtrent hetgeen er gebeurd was. Het +lijk van den Hindoe, die gesteld was ter bewaking van den kolonel, kon +hun niets leeren.</p> +<p>Van al de waarschijnlijkheden nu, moest dit voor hen het resultaat +zijn: dat, door een toevallige omstandigheid het kanon was afgeschoten +vóór het uur, voor de strafoefening bepaald en dat er van +den gevangene op dit oogenblik niets meer bestond dan vormlooze +overblijfselen!</p> +<p>De woede van Kâlagani en de anderen uitte zich door een +concert van vervloekingen. Noch Nana Sahib, noch iemand hunner zou dus +het genot hebben de laatste oogenblikken van kolonel Munro bij te +wonen!</p> +<p>Maar de Nabob was niet ver meer af. Ook hij had de losbranding +moeten hooren. In allerijl zou hij naar de sterkte komen toesnellen. +Wat zoude men hem antwoorden, als hij hun rekenschap vroeg van den +gevangene, die hij er had achtergelaten?</p> +<p>Van daar bij allen een aarzeling, die den vluchteling den tijd had +gegeven iets vooruit te komen, voordat zij werden opgemerkt.</p> +<p>Sir Edward Munro en Goûmi waren dan ook na deze verwonderlijke +verlossing vol hoop en daalden snel het kronkelend voetpad af naar +beneden. Lady Munro lag in zwijm, maar woog toch niet zwaar in de +sterke armen van den kolonel. Zijn dienaar stond trouwens ieder +oogenblik gereed hem te helpen.</p> +<p>Vijf minuten na door de poort gegaan te zijn, bevonden beiden zich +halfweg van het bergvlak naar de vallei. Maar de dag begon aan te +breken en de eerste stralen der zon drongen door tot in de diepste +schuilhoeken van den nauwen bergpas. <span class="pagenum">[<a id= +"pb152" href="#pb152" name="pb152">152</a>]</span></p> +<p>Op dat oogenblik barstten luide kreten boven hun hoofd los.</p> +<p>Over de borstwering heen gebogen, kon Kâlagani juist nog even +het profiel van het gelaat der twee mannen die vluchtten onderscheiden. +Een van die mannen kon niemand anders zijn dan de gevangene van Nana +Sahib!</p> +<p>»Munro, ’t is Munro!” riep Kâlagani +woedend.</p> +<p>En, de poort uitsnellende, vloog hij ze na, gevolgd door de geheele +bende.</p> +<p>»Ze hebben ons gezien!” zei de kolonel, zonder zijn +schreden in te houden.</p> +<p><span class="corr" id="xd19e3866" title= +"Niet in bron">»</span>’k Zal de eersten ophouden!” +antwoordde Goûmi. »Ze zullen me dooden, maar dat zal u +misschien den tijd geven den weg te bereiken!”</p> +<p>»Ze zullen ons beiden dooden, of we zullen hun samen +ontkomen!” riep Munro uit.</p> +<p>Kolonel Munro en Goûmi hadden hun loop nog versneld. Toen zij +onder op het voetpad waren aangekomen, konden zij met alle macht +voortijlen. Nog een veertig schreden en zij hadden den weg van Ripore +bereikt, die op den grooten weg uitliep en waarop het hun gemakkelijker +zou vallen te vluchten.</p> +<p>Doch gemakkelijker zou dan ook de vervolging zijn. Een schuilplaats +te zoeken was onnoodig, want zij zouden dadelijk ontdekt zijn. Het was +dus van het meeste belang de Hindoes vooruit te komen en bovendien +vóór hen uit den laatsten bergpas der Vindhyas te +komen.</p> +<p>Oogenblikkelijk nam kolonel Munro het besluit niet opnieuw levend in +de handen van Nana Sahib te vallen. Haar, die hem was teruggegeven, zou +hij liever met den dolk van Goûmi dooden, dan haar den nabob +overleveren en met dien zelfden dolk zou hij daarna zich zelven +treffen!</p> +<p>De vluchtelingen hadden toen bijna vijf minuten op hunne vervolgers +gewonnen. Op het oogenblik dat de eerste Hindoes de poort uitsnelden, +zagen kolonel Munro en Goûmi van verre reeds den weg waarop het +voetpad uitliep, terwijl de groote weg nog slechts een kwart mijl +verwijderd was.</p> +<p>»Moed gehouden, meester!” zeide Goûmi, gereed den +kolonel tot bolwerk van zijn lichaam te strekken. »Nog vijf +minuten en we zijn op den weg naar Jubbulpore!”</p> +<p>»God geve, dat we er hulp vinden!” mompelde kolonel +Munro.</p> +<p>De kreten der Hindoes werden allengs duidelijker.</p> +<p>Op het oogenblik dat de vluchtelingen den weg opsnelden, kwamen twee +mannen, die snel liepen, onder aan het voetpad aan.</p> +<p>Het was toen licht genoeg om elkaar te onderscheiden en twee namen, +met doodelijken haat uitgesproken, beantwoordden elkander tegelijk: +<span class="pagenum">[<a id="pb153" href="#pb153" name= +"pb153">153</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e3892width"><img src="images/p153.jpg" alt= +"»Laurence! Laurence!” Blz. 146." width="502" height="720"> +<p class="figureHead">»Laurence! Laurence!” Blz. 146.</p> +</div> +<p>»Munro!”</p> +<p>»Nana Sahib!”</p> +<p>De nabob was op het geluid der losbarsting toegesneld en +<span class="corr" id="xd19e3903" title= +"Bron: be-besteeg">besteeg</span> <span class="pagenum">[<a id="pb154" +href="#pb154" name="pb154">154</a>]</span>in <span class="corr" id= +"xd19e3908" title="Bron: aller ijl">allerijl</span> het pad naar het +fort. Hij begreep niet waarom zijne bevelen vóór den door +hem bepaalden tijd waren uitgevoerd.</p> +<p>Een Hindoe vergezelde hem, doch voordat deze Hindoe een stap verder +en zelfs een gebaar had kunnen doen, viel hij voor de voeten van +Goûmi neder, doodelijk getroffen door het mes, dat de banden van +den kolonel had losgesneden.</p> +<p>»Help!” schreeuwde Nana Sahib tot den troep, die het +voetpad afdaalde.</p> +<p>»Ja, wacht!” antwoordde Goûmi.</p> +<p>En sneller dan de bliksem, wierp hij zich op den nabob.</p> +<p>Zijn plan was geweest, als het hem althans niet mocht gelukken hem +dadelijk te dooden, dan toch zoolang met hem te worstelen, dat kolonel +Munro den tijd zou hebben den weg te bereiken, maar de ijzeren hand van +den nabob had de zijne afgewend en zijn mes was hem ontvallen.</p> +<p>Woedend zich ontwapend te zien greep nu Goûmi zijn +tegenstander bij den gordel en hem tegen zich aan drukkende, nam hij +hem in zijne krachtige armen op, vast besloten zich met hem in den +eersten den besten afgrond te storten.</p> +<p>Intusschen waren Kâlagani en zijne metgezellen naderbij +gekomen, ze hadden het onderste gedeelte van het voetpad bereikt en dan +was er geen hoop meer hun te kunnen ontsnappen!</p> +<p>»Nog een poging!” herhaalde Goûmi. »’k +Zal ’t nog eenige minuten zien uit te houden en me van hun nabob +als een schild bedienen! Vlucht, meester, vlucht zonder mij!”</p> +<p>Maar nauwlijks drie minuten waren nu de vluchtelingen van hunne +vervolgers verwijderd en de nabob riep Kâlagani met gesmoorde +stem.</p> +<p>Plotseling klonken twintig passen verder kreten van:</p> +<p>»Munro! Munro!”</p> +<p>Daar was Banks, op den weg naar Ripore, met kapitein Hod, Maucler, +sergeant Mac Neil, Fox, Parazard en honderd schreden van hen af, op den +grooten weg, de IJzeren Reus, die wolken damp uitwerpende, hen met +Storr en Kâlouth opwachtte!</p> +<p>Na de vernieling van het laatste huis van het Stoomhuis, hadden de +ingenieur en zijn metgezellen slechts een besluit te nemen, den olifant +namelijk, dien de bende der Dacoits niet had kunnen vernietigen, als +voertuig te gebruiken. Dadelijk hadden zij dus op den rug van den +IJzeren Reus het Puturiameer verlaten en waren zij den weg naar +Jubbulpore ingeslagen. Maar juist op het oogenblik dat zij den weg, die +naar het fort leidde, voorbijgingen, had een geduchte losbranding boven +hunne hoofden weerklonken en hadden zij dadelijk halt gehouden.</p> +<p>Een voorgevoel, een instinct, als men wil, had hen aangezet dezen +weg te volgen. Wat hoopten zij? Zij zouden het niet hebben kunnen +zeggen. <span class="pagenum">[<a id="pb155" href="#pb155" name= +"pb155">155</a>]</span></p> +<p>Zeker is het, dat eenige minuten later de kolonel voor hen stond, +hun toeroepende:</p> +<p>»Red lady Munro!”</p> +<p>»En help me Nana Sahib overmeesteren, ditmaal den +echten!” riep Goûmi uit.</p> +<p>Met een laatste wanhopige krachtsinspanning had hij den nabob ter +aarde geworpen, die nu verder door kapitein Hod, Mac Neil en Fox +bedwongen werd.</p> +<p>Vervolgens begaven Banks en de zijnen zonder verder eenige +verklaring te vragen, zich naar den IJzeren Reus op den weg.</p> +<p>Op bevel van den kolonel, die hem aan de Engelsche rechtspleging +wilde overleveren, werd Nana Sahib aan den hals van den olifant +gebonden. Wat lady Munro betreft, men bracht haar in het torentje, +alwaar haar man aan haar zijde plaatsnam. Geheel met de zorg voor zijne +vrouw vervuld, die weder tot bewustzijn scheen te komen, trachtte hij +eenige schemering van licht in hare verstandelijke vermogens te +ontdekken.</p> +<p>De ingenieur en zijne metgezellen waren haastig op den rug van den +IJzeren Reus geklommen.</p> +<p>»En nu »fullspeed” vooruit!<span class="corr" id= +"xd19e3958" title="Niet in bron">”</span> riep Banks.</p> +<p>Het was toen dag geworden. Een honderd schreden achterwaarts +verscheen reeds een eerste groep Hindoes. Tot elken prijs moest men +vóór hen den vooruitgeschoven post van het militaire +kantonnement van Jubbulpore, die den laatsten bergpas der Vindhyas +bezet houdt, bereiken.</p> +<p>De IJzeren Reus had nu in overvloed water, brandstof, alles wat +noodig was de noodige drukking te onderhouden en hem zijn maximum van +snelheid te verleenen. Maar op dezen weg met zijne plotselinge +krommingen, kon hij zich niet blindelings voortbewegen.</p> +<p>De kreten der Hindoes verdubbelden toen en de geheele troep won +zichtbaar op hem.</p> +<p>»We zullen ons moeten verdedigen,” zei sergeant Mac +Neil.</p> +<p>»Welnu, we zullen ons verdedigen!” antwoordde kapitein +Hod.</p> +<p>Er bleef nog een twaalftal schoten over. Het was dus noodzakelijk +geen enkelen kogel te verliezen, want de Hindoes waren gewapend en men +moest ze vooral op een afstand houden.</p> +<p>Kapitein Hod en Fox plaatsten zich met de karabijn in de hand op het +kruis van den olifant, achter het torentje. Goûmi voor, had zich +zoodanig geplaatst, dat hij in schuinsche richting kon vuren. Mac Neil, +bij Nana Sahib, in de eene hand een revolver, in de andere een dolk, +hield zich gereed hem te dooden, als de Hindoes hem mochten naderen, +Kâlouth en Parazard voor den vuurhaard, voorzagen hem +onophoudelijk met brandstof. Banks en Storr bestuurden den gang van den +IJzeren Reus.</p> +<p>De vervolging duurde reeds sedert tien minuten. Twee honderd +<span class="pagenum">[<a id="pb156" href="#pb156" name= +"pb156">156</a>]</span>schreden op zijn hoogst, scheidden de Hindoes +van Banks en de zijnen. Mochten zij sneller gaan, de kunstmatige +olifant kon het langer uithouden dan zij. De geheele tactiek bestond +dus daarin, hen te beletten vooruit te komen.</p> +<p>Op dit oogenblik barstten er een tiental geweerschoten los. De +kogels passeerden fluitende boven den IJzeren Reus, uitgenomen een, die +hem tegen het uiteinde van zijn tromp trof.</p> +<p>»Schiet niet, en als ge schiet, wees dan zeker van uw +schot!” riep kapitein Hod. »Laten we onze kogels sparen! Ze +zijn nog te ver af!”</p> +<p>Toen Banks nu een eind weg bijna in rechte lijn voor zich zag, +draaide hij den regulateur wijd open, waarna de IJzeren Reus, zijn +snelheid verdubbelende, de bende verscheidene honderd passen achter +zich liet.</p> +<p>»Hoera! hoera! leve onze Reus!” riep kapitein Hod uit, +die zich niet meer kon inhouden! <span class="corr" id="xd19e3988" +title="Niet in bron">»</span>O! die schelmen, ze zullen hem niet +hebben!”</p> +<p>Doch aan het einde van dit rechte gedeelte van den weg, zou een +soort van opstijgenden en bochtigen hollen weg, laatste bergpas van de +zuidelijke helling der Vindhyas, noodzakelijk den gang van Banks en +zijne metgezellen vertragen. Kâlagani en de anderen wisten deze +bijzonderheid en gaven de vervolging niet op.</p> +<p>De IJzeren Reus had snel deze vernauwing van den weg bereikt, die +tusschen twee hooge hellende rotsen doorliep.</p> +<p>Men moest toen wel minder snel en slechts met de grootste +voorzichtigheid vooruitgaan. Tengevolge van deze vertraging, wonnen de +Hindoes het geheele verloren terrein terug. Al hadden zij de hoop +opgegeven Nana Sahib te redden, althans wilden zij zijn dood +wreken.</p> +<p>Weldra barstten nieuwe geweerschoten los, doch zonder een der +berijders van den IJzeren Reus te treffen.</p> +<p>»Nu begint het ernstig te worden!” zei kapitein Hod, +zijn karabijn aanleggende. »Attentie!”</p> +<p>Goûmi en hij vuurden tegelijk af. Twee der naastbijzijnde +Hindoes, beiden in de borst getroffen, vielen neder.</p> +<p>»Twee minder!” zei Goûmi, zijn wapen opnieuw +ladende.</p> +<p>»Twee percent!” riep kapitein Hod uit. »’t +Is nog niet genoeg. We dienen ze nog meer af te nemen!”</p> +<p>En de karabijnen van den kapitein en van Goûmi, waarbij zich +het geweer van Fox voegde, troffen doodelijk drie andere Hindoes.</p> +<p>Maar men kwam niet snel vooruit in den bochtigen bergpas. Niet +alleen dat de weg zich vernauwde, men weet dat hij ook sterk helde. +Evenwel nog een halve mijl en de laatste berghelling der Vindhyas was +voorbij en de IJzeren Reus kwam uit op honderd passen van een post, +bijna in het gezicht van het station van Jubbulpore! <span class= +"pagenum">[<a id="pb157" href="#pb157" name="pb157">157</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e4014width"><img src="images/p157.jpg" alt= +"Een vreeselijke losbarsting... Blz. 150." width="504" height="720"> +<p class="figureHead">Een vreeselijke losbarsting... Blz. 150.</p> +</div> +<p>De Hindoes waren de menschen niet om voor het vuur van kapitein Hod +en zijne metgezellen terug te deinzen. Zij gaven niets om hun leven als +het er op aan kwam Nana Sahib te redden of <span class= +"pagenum">[<a id="pb158" href="#pb158" name="pb158">158</a>]</span>te +wreken! Tien, twintig van hen zouden misschien sneuvelen, maar tachtig +bleven er nog over om zich op den IJzeren Reus te werpen en den kleinen +troep te overmeesteren wien hij tot een rollend bolwerk diende! Ook +verdubbelden zij hunne pogingen hen, die ze vervolgden te bereiken.</p> +<p>Kâlagani wist trouwens, dat kapitein Hod en de zijnen aan +hunne laatste patronen waren en dat weldra geweren en karabijnen +slechts nuttelooze wapenen in hunne handen zouden zijn.</p> +<p>En werkelijk hadden de vluchtelingen de helft der ammunitie +verbruikt, die hun nog overbleef, zoodat zij weldra in de +onmogelijkheid zouden zijn zich te verdedigen.</p> +<p>Evenwel weerklonken nog vier geweerschoten en vier Hindoes beten in +het stof.</p> +<p>Er bleven kapitein Hod en Fox nog slechts twee schoten over.</p> +<p>Op dit oogenblik kwam Kâlagani, die zich tot nog toe een +weinig had schuil gehouden, meer naar voren dan met de voorzichtigheid +overeenkwam.</p> +<p>»Hoera! nu heb ik hem!” riep kapitein Hod uit, terwijl +hij met de grootste kalmte op hem mikte.</p> +<p>De kogel uit de karabijn van den kapitein trof den verrader midden +op het voorhoofd. Zijne handen tastten een oogenblik in de ruimte, hij +draaide in het rond en viel.</p> +<p>Op dit oogenblik kwam het zuidelijk uiteinde van den bergpas in het +gezicht. De IJzeren Reus deed een laatste poging. Voor het laatst liet +de karabijn van Fox zich hooren en een laatste Hindoe mat den +bodem.</p> +<p>Maar ook bijna dadelijk daarop bemerkten de Hindoes, dat het vuren +had opgehouden en als wanhopigen snelden zij ter bestorming van den +olifant, waarvan zij slechts vijftig schreden verwijderd waren.</p> +<p>»Op den grond! op den grond!” schreeuwde Banks.</p> +<p>En werkelijk was het in de gegeven omstandigheden beter den IJzeren +Reus te verlaten en naar den post te loopen, die niet veraf meer +was.</p> +<p>Kolonel Munro, zijne vrouw in zijn armen nemende, zette den voet op +den weg.</p> +<p>Ook kapitein Hod, Maucler, de sergeant en de anderen waren +onmiddellijk op den grond gesprongen.</p> +<p>Banks alleen was in het torentje gebleven.</p> +<p>»En die schoelje daar!” riep kapitein Hod uit, op Nana +Sahib wijzende, die nog altijd aan den hals van den olifant was +vastgebonden.</p> +<p>»Laat me mijn gang eens gaan, kapitein!” antwoordde +Banks op vreemden toon.</p> +<p>Daarna, voor het laatst den regulateur omdraaiende, klom hij op zijn +beurt af. <span class="pagenum">[<a id="pb159" href="#pb159" name= +"pb159">159</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e4059width"><img src="images/p159.jpg" alt= +"De vervolging duurde reeds sedert tien minuten. Blz. 155." width="503" +height="720"> +<p class="figureHead">De vervolging duurde reeds sedert tien minuten. +Blz. 155.</p> +</div> +<p>Allen gingen toen op de vlucht, met den dolk in de hand, gereed om +zoo duur mogelijk hun leven te verkoopen.</p> +<p>Intusschen bleef de IJzeren Reus, door den stoom voortgedreven, +<span class="pagenum">[<a id="pb160" href="#pb160" name= +"pb160">160</a>]</span>hoewel nu aan zich zelven overgelaten, tegen de +helling opklimmen; doch, niet meer bestuurd wordende, stootte hij met +vreeselijk geweld tegen de linker helling van den weg aan en plotseling +stil blijvende staan, versperde hij den weg bijna in zijn geheele +breedte.</p> +<p>Banks en de zijnen waren reeds een dertig schreden van hem af, toen +de Hindoes zich in massa op den IJzeren Reus wierpen, om Nana Sahib te +verlossen.</p> +<p>Eensklaps bracht een ontzettend geraas, gelijk aan de geweldigste +donderslagen, de luchtlagen met een onbeschrijfelijke hevigheid in +beweging.</p> +<p>Banks had, alvorens het torentje te verlaten, de veiligheidskleppen +zwaar belast. De stoom bereikte dus zijn maximum van spanning en toen +de IJzeren Reus tegen den rotswand aanbotste, deed deze stoom, zich +niet meer door de cilinders kunnende ontlasten, den stoomketel +springen, welks overblijfselen naar alle richtingen heen verspreid +werden.</p> +<p>»Arme Reus!” riep kapitein Hod uit, »verloren om +ons te redden!”</p> +</div> +</div> +<div id="ch12" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">XII.</h2> +<h2 class="main">De vijftigste tijger van kapitein Hod.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Kolonel Munro, zijne vrienden, zijne metgezellen, +hadden niets meer te vreezen, noch van den nabob, noch van de Hindoes, +die hem aanhingen, noch van de Dacoits, waarvan hij in dit gedeelte van +Bundelkund een geduchte bende gevormd had.</p> +<p>Op het geraas der ontploffing waren de soldaten van den post van +Jubbulpore in aanzienlijken getale naar buiten gesneld. Wat van de +metgezellen van Nana Sahib overbleef, zich zonder chef bevindende, was +dadelijk op de vlucht gegaan.</p> +<p>Kolonel Munro maakte zich bekend. Een half uur later, bevonden allen +zich aan het station, alwaar zij in overvloed vonden wat hun ontbrak en +vooral de levensmiddelen, die zij het dringendst noodig hadden.</p> +<p>Lady Munro werd tijdelijk geherbergd in een <span class="corr" id= +"xd19e4091" title="Bron: comfortable">comfortabel</span> hotel, totdat +de gelegenheid zich voordeed haar naar Bombay te vervoeren. Daar hoopte +Sir Edward Munro haar, die nog slechts een lichamelijk leven leidde, +het zieleleven terug te geven, want zoolang <span class= +"pagenum">[<a id="pb161" href="#pb161" name="pb161">161</a>]</span>zij +haar verstand niet had teruggekregen, zou zij immers altijd dood voor +hem zijn!</p> +<div class="figure xd19e4097width"><img src="images/p161.jpg" alt= +"»Arme Reus!” riep kapitein Hod uit. Blz. 160." width="506" +height="720"> +<p class="figureHead">»Arme Reus!” riep kapitein Hod uit. +Blz. 160<span class="corr" id="xd19e4100" title= +"Niet in bron">.</span></p> +</div> +<p>Trouwens, niemand zijner vrienden wanhoopte aan de aanstaande +<span class="pagenum">[<a id="pb162" href="#pb162" name= +"pb162">162</a>]</span>genezing van lady Munro. Allen wachtten met +vertrouwen een gebeurtenis af, die alleen in staat was een omkeering in +het leven van den kolonel te brengen.</p> +<p>Men besloot, reeds den volgenden dag naar Bombay te vertrekken. De +eerste trein zou al de gasten van het Stoomhuis naar de hoofdstad van +West-Indië terugbrengen. Ditmaal zou het de gewone locomotief +zijn, die hen zou medevoeren en niet meer de onvermoeide IJzeren Reus, +waarvan nu nog slechts vormlooze overblijfselen hier en daar verspreid +lagen.</p> +<p>Maar, noch kapitein Hod, zijn dweepende bewonderaar, noch Banks, +zijn schrandere maker, noch iemand van de leden der expeditie, zouden +ooit het »getrouwe dier” vergeten, wien zij eindelijk een +werkelijk leven hadden toegekend. Nog lang zou het geraas der +ontploffing, die hem vernietigd had, in hunne herinnering +nablijven.</p> +<p>Men zal zich dan ook niet verwonderen, dat Banks, kapitein Hod, +Maucler, Fox, Goûmi, alvorens Jubbulpore te verlaten, eerst nog +eens naar het tooneel der ramp wilden terugkeeren.</p> +<p>Er was blijkbaar niets meer van de bende der Dacoits te vreezen. +Nochtans, toen de ingenieur en zijn metgezellen aan den post der +Vindhyas kwamen, voegde zich uit overmaat van voorzichtigheid een +detachement soldaten bij hen, waarmede zij tegen elf uren den ingang +van den bergpas bereikten.</p> +<p>Al dadelijk vonden zij vijf of zes verminkte lijken over den grond +verspreid. Het waren die der aanvallers, die zich op den IJzeren Reus +geworpen hadden, om Nana Sahib te bevrijden.</p> +<p>Maar dat was ook alles. Van het overige der bende was geen spoor +meer te vinden. Inplaats van naar hun oude schuilplaats van Ripore +terug te keeren, die trouwens nu bekend was, hadden de laatste +aanhangers van Nana Sahib zich overal door de vallei der Nerbudda +verspreid.</p> +<p>Wat den IJzeren Reus betreft, deze was geheel door de ontploffing +van den stoomketel vernield. Een zijner groote pooten was tot op verren +afstand weggeslingerd. Een gedeelte van zijn snuit, tegen de +berghelling geworpen, was er in vast blijven zitten en stak er uit als +een reusachtige arm. Overal geblakerde stukken plaatijzer, krammen, +klinkbouten, roosters, overblijfselen van cilinders, stukken +geledingen. Op het oogenblik der ontploffing, toen de belaste +veiligheidskleppen den stoom geen uitweg meer konden verschaffen, moet +zijn spanning zeker vreeselijk geweest zijn en misschien twintig +atmosfeeren hebben overtroffen.</p> +<p>En nu, van den kunstmatigen olifant waarop de gasten van het +Stoomhuis zoo trotsch waren, van dien kolos, die de bijgeloovige +bewondering der Hindoes uitlokte, van het mechanische meesterstuk van +den ingenieur Banks, van dien verwezenlijkten droom <span class= +"pagenum">[<a id="pb163" href="#pb163" name="pb163">163</a>]</span>van +den fantastischen rajah van Bouthan, bleef niets meer over dan een +onherkenbaar karkas, zonder eenige de minste waarde!</p> +<p>»Arm dier!” kon kapitein Hod zich niet weerhouden uit te +roepen bij het lijk van zijn waarden IJzeren Reus.</p> +<p>»We kunnen een ander vervaardigen... een ander, die nog +machtiger zal zijn!” zeide Banks.</p> +<p>»Ongetwijfeld,” antwoordde de kapitein, een diepe zucht +loozende, »maar onze IJzeren Reus zal het toch niet meer +zijn!”</p> +<p>Terwijl zij zich met dit onderzoek bezighielden, kwam het den +<span class="corr" id="xd19e4134" title= +"Bron: iugenieur">ingenieur</span> en zijnen metgezellen in de gedachte +rond te zien of niet hier of daar eenige overblijfselen van Nana Sahib +zouden te vinden zijn. Bij gebrek van het gelaat van den nabob, +overigens zoo gemakkelijk te herkennen, zou de hand waaraan een vinger +ontbrak hun voldoende geweest zijn om de identiteit te bevestigen. Zij +zouden dit onbetwistbare bewijsstuk van den dood van hem, dien men niet +meer met zijn broeder Balao Rao kon verwarren, wel in hun bezit gehad +willen hebben.</p> +<p>Maar geen der bloedige overblijfselen, die over den grond verspreid +lagen, scheen hem te hebben toebehoord, die Nana Sahib was. Hadden +zijne dweepzieke volgelingen tot het laatste spoor zijner +overblijfselen medegenomen? Het was meer dan waarschijnlijk.</p> +<p>Het gevolg hiervan zoude zijn dat, daar er geen enkel zeker bewijs +was van den dood van Nana Sahib, de legende hare rechten wederom zou +doen gelden en dat, in den geest der bevolking van Centraal-Indië, +de nabob altijd voor levend zou doorgaan, in afwachting dat men een +onsterfelijken god van het oude opperhoofd der Sipayers maakte.</p> +<p>Doch Banks en de zijnen konden moeielijk gelooven, dat Nana Sahib de +ontploffing had kunnen overleven.</p> +<p>Zij kwamen aan het station terug, evenwel niet zonder dat kapitein +Hod een stuk van een der slagtanden van den IJzeren Reus had +opgeraapt,—een kostbaar overblijfsel, dat hij als een souvenir +wilde bewaren.</p> +<p>Den volgenden dag, 4 October, verlieten allen Jubbulpore in een +waggon, die ter beschikking van kolonel Munro en zijn personeel gesteld +was. Vier en twintig uren later passeerden zij de westelijke +Ghâtes, deze Hindostansche Andes, die zich over een lengte van +drie honderd zestig mijlen uitstrekken, te midden van dichte bosschen +vijgeboomen, ahornboomen, teks, vermengd met palmboomen, kokosboomen, +areks of pinangpalmen, peperboomen, sandelboomen, bamboes. Eenige uren +later, zette de trein hen af op het eiland Bombay, dat met de eilanden +Salcetti, Elephanta en anderen een prachtige reede vormt, aan welker +zuidoostelijk uiteinde de hoofdstad van het Presidentschap gelegen +is.</p> +<p>Kolonel Munro zou niet in deze groote stad blijven, waar Arabieren, +<span class="pagenum">[<a id="pb164" href="#pb164" name= +"pb164">164</a>]</span><span class="corr" id="xd19e4151" title= +"Bron: Perziëers">Perziërs</span>, Banyanen, +Abyssiniërs, Passis of Guèbres, Scindiërs, Europeanen +van alle landen, en zelfs,—naar het schijnt,—Hindoes +elkander verdringen.</p> +<p>De geneeskundigen, geraadpleegd over den toestand van lady Munro, +rieden aan haar naar een villa in de omstreken te brengen, waar de +kalmte, gevoegd bij hunne dagelijksche zorgen en de onophoudelijke +toewijding van haren echtgenoot, ongetwijfeld een heilzame uitwerking +moest tengevolge hebben.</p> +<p>Een maand ging op deze wijze voorbij. Geen enkele van de metgezellen +van den kolonel, geen enkele zijner bedienden had er aan gedacht hem te +verlaten. Op het tijdstip, dat niet ver meer verwijderd was en waarop +zich verschijnselen van genezing bij de jonge vrouw begonnen voor te +doen, wilden ze allen tegenwoordig zijn.</p> +<p>Eindelijk was die lang gewenschte dag daar. Langzamerhand kreeg lady +Munro hare vermogens terug. Die rijk begaafde geest begon weder te +denken. Van hetgeen eens de Dwalende Vlam geweest was, bleef niets meer +over, zelfs niet de herinnering.</p> +<p>»Laurence! Laurence!” had de kolonel uitgeroepen, en +lady Munro, hem eindelijk herkennende, was in zijne armen gevallen.</p> +<p>Een week later, waren de gasten van het Stoomhuis in den bungalow te +Calcutta vereenigd. Daar zou een leven beginnen, zeer verschillend van +dat, hetwelk tot nog toe in de weelderige woning geleid was. Banks +moest er den tijd doorbrengen, dien zijne werkzaamheden hem vrij lieten +en kapitein Hod de verloftijden waarover hij zou kunnen beschikken. Wat +Mac Neil en Goûmi betreft, zij behoorden tot het huis en zouden +zich nooit meer van kolonel Munro scheiden.</p> +<p>Op dit tijdstip was Maucler verplicht Calcutta te verlaten om naar +Europa terug te keeren. Hij deed dit terzelfdertijd als kapitein Hod, +wiens verlof om was en dien de getrouwe Fox naar de militaire +kantonnementen van Madras ging volgen.</p> +<p>»Vaarwel, kapitein,” zei kolonel Munro tot hem. +»Het doet me genoegen, dat ge geen berouw hebt over uw reis door +Noord-Indië, of het zou moeten zijn dat ge uw vijftigsten tijger +niet geschoten hebt!”</p> +<p>»Wel, hij is geschoten, kolonel.”</p> +<p>»Wat! Is hij geschoten?”</p> +<p>»Wel zeker,” antwoordde kapitein Hod. »Negen en +veertig tijgers en... Kâlagani... is dat geen vijftig?” +<span class="pagenum">[<a id="pb165" href="#pb165" name= +"pb165">165</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div class="div0 work"> +<h2 class="main">DOKTER OX.</h2> +<span class="pagenum">[<a id="pb167" href="#pb167" name= +"pb167">167</a>]</span> +<div id="ox1" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">I.</h2> +<h2 class="main">Waarom men het stadje Quiquendone nergens behoeft op +te zoeken, zelfs niet op de beste kaarten.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure xd19e4186width"><img src="images/p167.jpg" alt="" +width="580" height="417"></div> +<p>Zoo ge het stadje Quiquendone op een kaart van Vlaanderen mocht +willen opzoeken, hetzij een oude of een nieuwe, zoudt ge het +waarschijnlijk niet vinden. Is Quiquendone dan een van die steden, +welke van de aarde verdwenen zijn? Niet? Een stad in haar opkomst dan? +Ook niet. De stad bestaat, wat de aardrijkskundigen ook mogen beweren, +en ze bestaat wel al acht of negen eeuwen. Ze telt zelfs twee duizend +drie honderd drie en negentig zielen, aannemende dat ieder inwoner een +ziel heeft. Quiquendone ligt dertien en een halve kilometer ten +Noordwesten van Oudenaarde <span class="pagenum">[<a id="pb168" href= +"#pb168" name="pb168">168</a>]</span>en vijftien en een kwart kilometer +ten Zuid-oosten van Brugge, in ’t hartje van Vlaanderen dus. De +Vaar, een bijriviertje van de Schelde, loopt er midden door, en er zijn +drie bruggen over geslagen in middeleeuwschen stijl, zooals men er ook +te Doornik vindt. Verder kan men er een oud kasteel bewonderen, waarvan +de eerste steen gelegd werd in 1197 door Graaf Boudewijn, den +toekomstigen Keizer van het Ottomanische Rijk, en een stadhuis met +gothische vensters, versierd met kanteelen en prijkende met een +kolossalen klokketoren van drie honderd zeven en vijftig voet hoogte. +Elk uur laat zich daar een klokkenspel van vijf octaven hooren; dat is +een ware luchtpiano, nog vermaarder dan het beroemde carillon van +Brugge. Als er vreemdelingen komen in Quiquendone—zoo dat al ooit +gebeurd is—verzuimen zij nooit de zaal der stadhouders te +bezoeken, waar het portret van Willem den Zwijger prijkt, door Brandon +geschilderd; de kerk, een meesterstuk van bouwkunst uit de zestiende +eeuw; de drinkwaterput met een bewonderenswaardig ijzeren hek van +Quinten Metsys; het graf, vroeger bestemd voor Maria van Bourgogne, die +thans in de Notre Dame te Brugge rust, en andere merkwaardigheden meer. +De voornaamste tak van nijverheid te Quiquendone bestaat in de +vervaardiging van zeker roomgebak, waarvoor zij beroemd is, en van +suikerwerkjes op groote schaal. Sedert eeuwen staat de stad onder +bestuur van de familie Van Tricasse, in welke familie die waardigheid +van vader op zoon overgaat. Toch komt Quiquendone op de kaarten van +Vlaanderen maar niet voor! Hebben de aardrijkskundigen haar vergeten, +of misschien met opzet weggelaten? Dat zou ik u niet kunnen zeggen, +maar wel weet ik, dat het stadje met zijn nauwe straten, zijn wallen, +zijn Spaansche huizen, zijn stadhuis en zijn burgemeester +bestaat,—en, wat boven alles bewijst dat het bestaat, is dat er +zich onlangs verrassende, buitengewone, even onwaarschijnlijke als +waarachtige tooneelen voordeden, waarvan ik u thans een getrouw verhaal +zal leveren.</p> +<p>Men moet me geen kwaad spreken van de Vlamingen in West-Vlaanderen! +Het zijn welgezeten, brave, spaarzame, gezellige, gastvrije lieden; +misschien zijn ze niet erg rad van tong en vlug van geest, maar dat is +nog geen reden, waarom een van hun meest belangwekkende steden nog +altijd op een plaatsje in den atlas moet wachten.</p> +<div class="figure xd19e4195width"><img src="images/p169.jpg" alt= +"Zij gaf haren vader een gestopte pijp. Blz. 171." width="500" height= +"720"> +<p class="figureHead">Zij gaf haren vader een gestopte pijp. Blz. +171.</p> +</div> +<p>Dat is een betreurenswaardig verzuim! Spraken nu nog maar de +geschiedenis, of althans de kronieken, of zelfs maar de gewestelijke +overleveringen van Quiquendone! Maar neen, noch atlassen, noch gidsen, +noch reisbeschrijvingen spreken er van. Ieder gevoelt, hoe zeer dit den +handel en de nijverheid eener stad moet benadeelen, doch we dienen gauw +op te merken, dat Quiquendone noch nijverheid noch handel bezit en er +best buiten kan. Ook ’t suikerwerk <span class="pagenum">[<a id= +"pb169" href="#pb169" name="pb169">169</a>]</span>en het roomgebak, die +het vervaardigt, vinden hun man op de plaats zelve en gaan niet naar +buiten. Kortom, de Quiquendoners hebben geen mensch noodig. Ze hebben +maar weinig wenschen, <span class="pagenum">[<a id="pb170" href= +"#pb170" name="pb170">170</a>]</span>ze leven zeer eenvoudig, ze zijn +kalm, matig, koel, flegmatisch, in een woord, echte Vlamingers!</p> +</div> +</div> +<div id="ox2" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">II.</h2> +<h2 class="main">Waarin de burgemeester Van Tricasse en de wethouder +Niklausse over de belangen der stad spreken.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">»Zoudt ge dat denken?” vroeg de +burgemeester.</p> +<p>»Ja, dat denk ik,” antwoordde de wethouder na eenige +minuten zwijgens.</p> +<p>»Maar ’t zou zeer bedenkelijk zijn lichtvaardig een +besluit te nemen,” hernam de burgemeester.</p> +<p>»Ja, dat is zoo, waarde Van Tricasse,” gaf de wethouder +Niklausse ten antwoord. »Ik wil u wel zeggen, we zijn nu tien +jaren over de gewichtige zaak bezig, maar ik kan er nog niet toe komen +een besluit te nemen.”</p> +<p>»Ik kan mij zeer goed verklaren, dat gij aarzelt,” +antwoordde de burgemeester, na zich een goed kwartier bedacht te +hebben. »Ik kan mij verklaren dat ge aarzelt, en ik zelf aarzel +ook. We zullen het best doen door nog niet te beslissen en eerst de +zaak eens nauwkeurig te overwegen.”</p> +<p>»Zeker is het,” hernam Niklausse, »dat de plaats +van commissaris van politie in een zoo rustige stad als Quiquendone +overbodig is.”</p> +<p>»Onze voorganger,” gaf Van Tricasse op ernstigen toon +ten antwoord, »onze voorganger zeide nimmer, zou nimmer hebben +durven zeggen, dat dit of dat zeker was. ’t Is altijd mogelijk, +dat het later berouwt zoo iets stelligs gezegd te hebben.”</p> +<p>De wethouder trok met een bevestigend gebaar de wenkbrauwen op en +liet zich in ongeveer een half uur niet hooren. Al dien tijd verroerden +de wethouder en de burgemeester geen vin. Daarna vroeg Niklausse aan +Van Tricasse, of zijn voorganger, die een twintig jaar geleden +gestorven was, ook nooit eens op de gedachte gekomen was, die +commissaris-betrekking op te heffen, welke toch elk jaar de stad +Quiquendone met een uitgaaf van dertien honderd vijf en zeventig frank +en eenige centimes bezwaarde.</p> +<p>»Welzeker,” antwoordde de burgemeester, die met een +gewichtig gebaar de hand aan zijn voorhoofd bracht, »welzeker, +maar die waardige man stierf voordat hij een besluit genomen had, +hetzij <span class="pagenum">[<a id="pb171" href="#pb171" name= +"pb171">171</a>]</span>ten opzichte van deze zaak, hetzij ten opzichte +van eenige andere zaak van administratieven aard. Hij deed wijs. Waarom +zou ik ook zoo niet doen?”</p> +<p>De wethouder Niklausse kon geen enkele reden bedenken, waarom de +burgemeester niet ook zoo zou doen.</p> +<p>»De man die als hij sterft, zeggen kan nooit in zijn leven tot +een besluit gekomen te zijn,” ging Van Tricasse op deftigen toon +voort, »heeft in dit ondermaansche bijna het volmaakte +bereikt.”</p> +<p>Toen de burgemeester dit gezegd had, drukte hij op de veer eener +schel, die een nauw hoorbaar geluid gaf. Bijna op hetzelfde oogenblik +gleed iemand met zachte schreden over de vloersteenen. Een muis had op +een dik tapijt niet minder leven kunnen maken. De kamerdeur had op hare +goedgesmeerde hengsels gedraaid, en een jong meisje met lange blonde +vlechten was binnengekomen. Het was Suze Van Tricasse, de eenige +dochter van den burgemeester. Zij gaf haren vader een gestopte pijp en +zette een koperen komfoortje neer; zonder een woord te spreken verdween +zij weder, even onhoorbaar als zij gekomen was.</p> +<p>De burgervader stak den eerbiedwaardigen inhoud van zijn rooktoestel +aan en hulde zich weldra in een wolk van blauwen rook, terwijl de +wethouder Niklausse in diep gepeins verzonken bleef.</p> +<p>Het vertrek, waarin deze beide bestuurders van Quiquendone hun +gesprek voerden, was een spreekkamer, waarin rijke versierselen van +snijwerk in donker hout waren aangebracht. Een geheele wand werd +ingenomen door een geweldigen vuurhaard, waarop een os gebraden had +kunnen worden; daartegenover bevond zich een venster met in lood +gevatte ruitjes, welker schilderwerk het daglicht temperde. Boven den +schoorsteen hing in een ouderwetsche lijst een portret, naar men zeide +van Hemlïng, dat een der voorvaderen der Van Tricasses moest +voorstellen, een geslacht, dat stellig opklimt tot de veertiende eeuw, +in den tijd toen de Vlamingen strijd moesten voeren met Keizer Rudolf +van Habsburg.</p> +<p>Die spreekkamer was een vertrek in het huis van den burgemeester, +dat een der aangenaamste woningen van de stad was. Het was naar +Vlaamschen trant gebouwd en had al het verrassende, grillige, +schilderachtige van den spitsbogenstijl; het behoorde dan ook tot de +merkwaardigste monumenten der stad.</p> +<p>In een klooster van Karthuizer monniken of een instituut voor +doofstommen had het niet stiller kunnen zijn dan in dat huis. Niets +verstoorde er de stilte; men liep niet, maar gleed over den vloer; men +praatte niet, maar lispelde. Toch waren er vrouwen in huis, en wel de +vrouw van den burgemeester, Mevrouw Brigitta Van Tricasse, hare +dochter, Suze Van Tricasse, en een dienstmeisje, Lotje Janssen. Voorts +woonde er nog de zuster van den burgemeester, Tante Hermance, een +oude-jongejuffrouw, die nog luisterde <span class="pagenum">[<a id= +"pb172" href="#pb172" name="pb172">172</a>]</span>naar den naam van +tantetje, zooals haar nichtje Suze, toen die nog een klein meisje was, +haar noemde. Niettegenstaande er dus bouwstoffen te over waren voor +oneenigheid, gedruisch en gebabbel, was het in de woning van den +burgemeester rustig als in de woestijn.</p> +<p>De burgemeester was iemand van een vijftig jaren, niet dik en niet +mager, niet groot en niet klein, niet blozend en niet bleek, niet +vroolijk en niet somber, niet tevreden en niet pruilerig, niet ferm en +niet flauw, niet trotsch en niet nederig, niet goed en niet kwaad, niet +mild en niet gierig, niet dapper en niet laf, niet te veel en niet te +weinig,—<i>ne quid nimis</i>,—een man die in alles de maat +hield. De burgemeester Van Tricasse was het flegma in eigen persoon; +dat had een gelaatskenner dadelijk gezien aan de onverstoorbare +langzaamheid van zijne bewegingen, aan zijne eenigszins hangende +benedenkaak, aan zijn voortdurend opgetrokken wenkbrauwen, aan zijn +glad rimpeloos voorhoofd. Nimmer had, hetzij door toorn, hetzij door +hartstocht, eenige aandoening dezen man het hart sneller doen kloppen +of zijn gelaat doen kleuren, nooit waren zijne wenkbrauwen door drift +samengetrokken, al ware het ook slechts voor een oogenblik. Hij had +altijd goede kleeren aan, niet te wijd en niet te nauw, en kon ze ook +niet verslijten. Hij droeg altijd groote schoenen met zilveren gespen +en driedubbele zolen, die door hun groote duurzaamheid zijn schoenmaker +tot wanhoop brachten. Zijn hoofd was bedekt met een breeden hoed, die +nog dagteekende van den tijd toen Vlaanderen voor goed van Nederland +gescheiden werd, zoodat dit hoofddeksel den achtenswaardigen leeftijd +van veertig jaren bereikt had.</p> +<p>Hoe kon het ook anders? Hartstochten doen het lichaam zoowel als de +ziel slijten, en de kleedingstukken zoowel als het lichaam, en onze +kalme, rustige, onverschillige burgemeester had geen hartstochten. Hij +zorgde wel, dat hij niet versleet en hij zorgde er ook wel voor, dat +hij niet sleet; daardoor kwam hij zich zelf uiterst geschikt voor, om +de stad Quiquendone en haar rustige inwoners te besturen.</p> +<p>De stad toch was niet minder rustig dan de woning van haar +burgemeester, en in dat vreedzame verblijf dacht de waardige Van +Tricasse zoolang mogelijk het einde zijner dagen af te wachten, in elk +geval zoolang tot de goede Mevrouw Brigitta Van Tricasse, zijn vrouw, +hem in het graf was voorgegaan, waar zeker haar rust niet grooter kon +zijn dan die zij nu reeds sinds zestig jaren hier op aarde smaakte.</p> +<p>Dit vereischt een nadere uitlegging.</p> +<p>Ieder kent de geschiedenis van den man, die al wel vijfentwintig +jaren éen mes gebruikt had, maar ook het hecht vernieuwde zoodra +het niet meer deugde, en een ander lemmer nam als dit niet goed meer +was. Precies iets dergelijks gebeurde ook sedert onheuglijke +<span class="pagenum">[<a id="pb173" href="#pb173" name= +"pb173">173</a>]</span>tijden in de familie Van Tricasse, en de natuur +had er zich met zeldzame welwillendheid in gevoegd.</p> +<div class="figure xd19e4264width"><img src="images/p173.jpg" alt= +"Nu was Van Tricasse reeds de tweede man van de waardige Mevr. Brigitta Van Tricasse. Blz. 174." +width="499" height="720"> +<p class="figureHead">Nu was Van Tricasse reeds de tweede man van de +waardige Mevr. Brigitta Van Tricasse. Blz. 174.</p> +</div> +<p><span class="pagenum">[<a id="pb174" href="#pb174" name= +"pb174">174</a>]</span></p> +<p>Sedert het jaar 1340 was het onveranderlijk gebeurd, dat een Van +Tricasse, zoodra hij weduwnaar was geworden, hertrouwd was met een +jongere Van Tricasse, die, zoodra zij weduwe was geworden, een nieuw +huwelijk aanging met een jongeren Van Tricasse, die, werd hij +weduwnaar... enz. enz. in een oneindige reeks door. Ieder lid der +familie stierf als het zijn beurt was.</p> +<p>Nu was de thans levende Van Tricasse reeds de tweede man van de +waardige Mevrouw Brigitta Van Tricasse, die, wilde zij niet in al hare +plichten tekortschieten, haar tien jaren jongeren echtgenoot naar de +andere wereld moest voorgaan, teneinde plaats te maken voor een nieuwe +Van Tricasse. Daar rekende de achtbare burgemeester stellig op, opdat +de overleveringen der familie niet geschonden zouden worden.</p> +<p>Zoo zag het er uit in dat vreedzame en stille huis, waar de deuren +niet piepten, de vensters niet rammelden, de vloeren niet kraakten, de +schoorsteenen niet snorden, de windhanen niet knersten, de meubels niet +knapten, de sloten niet klepperden, en waar de bewoners niet meer +gedruisch maakten dan hun schaduw. Harpocrates, de God der +stilzwijgendheid, had dit verblijf zeker voor den tempel der rust +verkozen.</p> +</div> +</div> +<div id="ox3" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">III.</h2> +<h2 class="main">Waarin de commissaris Passauf op even luidruchtige als +onverwachte manier komt binnenvallen.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">’t Was kwart vóor drie, toen het +hiervoren vermelde gewichtige gesprek tusschen den wethouder en den +burgemeester begon, ’t was kwart vóor vier, toen Van +Tricasse zijn gewone pijp opstak, waarin een kwart ons tabak ging. Vijf +minuten over half zes had hij haar opgerookt, en al dien tijd was +tusschen beide personen geen woord gewisseld. Tegen zes uren maakte de +wethouder, die zijn onderwerp niet gemakkelijk losliet, de +opmerking:</p> +<p>»Besluiten we dus?...”</p> +<p>»Met niets te besluiten, ja,” was het antwoord van den +burgemeester.</p> +<p>»’k Zou wel denken, dat ge ’t bij het rechte eind +hadt, Van Tricasse.”</p> +<p>»Mij dunkt het ook, Niklausse. We zullen ten opzichte van den +commissaris van politie wel eens een besluit nemen als wij beter op de +hoogte zijn... later... ’t Komt er toch op geen maand +aan...”</p> +<p>»O, zelfs op een jaar niet,” gaf Niklausse ten antwoord, +terwijl <span class="pagenum">[<a id="pb175" href="#pb175" name= +"pb175">175</a>]</span>hij langzaam zijn zakdoek ontvouwde, waarvan hij +overigens een bijna onmerkbaar gebruik maakte.</p> +<p>Het stilzwijgen werd wederom gedurende een uur tijds niet +afgebroken. De rust werd door niets verstoord, zelfs niet door het +binnenkomen van den hond Lento, die, even bedaard als zijn meester, +zich door de kamer bewoog. Dat was een hond! Een waar model voor al +zijn rasgenooten. Als hij van bordpapier geweest was met rolletjes +onder de pooten, zou hij niet minder leven hebben kunnen maken.</p> +<p>Tegen acht uren, toen Lotje de ouderwetsche lamp had binnengebracht, +zeide de burgemeester tot den wethouder:</p> +<p>»Is er geen andere dringende zaak af te doen, +Niklausse?”</p> +<p>»Neen, Van Tricasse, zoover ik weet niet.”</p> +<p>»Wat ik zeggen wil; heb ik niet gehoord, dat de Oudenaardesche +poort op inzakken stond?”</p> +<p>»Juist,” antwoordde de wethouder, »en wezenlijk, +’t zou mij niet verwonderen, als zij op den een of anderen dag +boven een voorbijganger instortte.”</p> +<p>»Nu,” was het antwoord, »voordat dit gebeurt +zullen we, hoop ik, daaromtrent wel een beslissing genomen +hebben.”</p> +<p>»Dat hoop ik ook, Van Tricasse.”</p> +<p>»Er zijn zaken die meer haast hebben.”</p> +<p>»Zeker,” gaf de wethouder ten antwoord, »bijv. de +zaak van het ledermagazijn.”</p> +<p>»Brandt dat nog altijd?” was de vraag.</p> +<p>»Nog altijd, sedert drie weken.”</p> +<p>»Hebben we in den Raad niet besloten het te laten +branden?”</p> +<p>»Zeker, Van Tricasse, op uw voorstel nog wel.”</p> +<p>»Was dat niet het beste en eenvoudigste middel om den brand +meester te worden?”</p> +<p>»Daar kan niemand iets tegen zeggen.”</p> +<p>»Wel, dan kunnen we ook wachten. Is dat alles?”</p> +<p>»Ja, dat is alles,” zeide de wethouder, met peinzend +gelaat het hoofd krabbend, als om zich te vergewissen, dat hij niet de +een of andere gewichtige zaak vergat.</p> +<p>»Wacht eens,” hernam de burgemeester, »hebt ge ook +niet hooren spreken van een doorbraak, waardoor de laaggelegen wijk van +St. Jacob dreigt onder te loopen?”</p> +<p>»Ja, juist,” was het antwoord. »Hoe jammer dat die +doorbraak niet ontstond vlak boven het ledermagazijn! Dan was +natuurlijk de brand gebluscht en bespaarde het ons vrij wat +hoofdbrekens.”</p> +<p>»Och, die ongelukken kunnen zoo wonderlijk loopen,” +sprak de waardige burgemeester. »Daar is hoegenaamd geen verband +tusschen, en men kan maar niet van het eene gebruik maken om het andere +te bestrijden.” <span class="pagenum">[<a id="pb176" href= +"#pb176" name="pb176">176</a>]</span></p> +<p>De wethouder had eenigen tijd noodig om ten volle het fijne van die +opmerking te beseffen.</p> +<p>»Maar hoe is het mogelijk,” riep een poos later de +wethouder Niklausse uit, »hoe is het mogelijk, dat wij niet eens +over de groote zaak spreken!”</p> +<p>»Welke groote zaak? Hebben wij dan een groote zaak?” +vroeg de burgemeester.</p> +<p>»Wel zeker. De quaestie van de stedelijke verlichting +immers!”</p> +<p>»O ja,” gaf de burgemeester ten antwoord. »Als +mijn geheugen me niet bedriegt, bedoelt ge de verlichting door dien +dokter Ox.”</p> +<p>»Juist.”</p> +<p>»Zoo; en hoe staat het er meê?”</p> +<p>»Best. De zaak marcheert goed. Men begint de buizen reeds te +leggen; de fabriek is al klaar. Maar me dunkt, we haasten ons wel wat +met die zaak,” zeide de wethouder, terwijl hij zijn schouders +ophaalde.</p> +<p>»’t Kan zijn<span class="corr" id="xd19e4358" title= +"Niet in bron">,</span>” antwoordde de burgemeester, »maar +we moeten niet vergeten, dat dokter Ox de proef geheel voor zijn +rekening neemt. ’t Kost ons geen duit.”</p> +<p>»Ja, dat zegt heel veel. Men moet toch ook met zijn eeuw +medegaan. Als de proef gelukt, zal Quiquendone de eerste stad van +Vlaanderen zijn, die verlicht wordt met hydro-oxy.... Hoe heet dat gas +ook weer?”</p> +<p>»Hydro-oxygeengas.”</p> +<p>»Nu, hydro-oxygeengas dan.”</p> +<p>Op dat oogenblik werd de deur geopend en kwam Lotje den burgemeester +zeggen, dat het avondmaal gereed stond. De wethouder Niklausse stond op +om afscheid te nemen van den burgemeester, dien het nemen van zoovele +besluiten en het behandelen van zoovele zaken geducht hongerig gemaakt +hadden. Men besloot ten slotte over een vrij geruimen tijd den raad van +notabelen bijeen te roepen, om te beslissen of men ook voorloopig eene +beslissing zou nemen ten aanzien van den toren der Oudenaardesche +poort.</p> +<p>Daarna gingen de beide waardige magistraatspersonen naar de deur, +die op de straat uitkwam en liet de burgemeester den wethouder uit. +Deze ontstak zijn lantaarntje, dat hem veilig door de donkere straten +van Quiquendone moest brengen, die nog niet verlicht waren door het +nieuwe gas van dokter Ox. ’t Was een donkere Octobernacht en er +hing een lichte nevel over de stad.</p> +<p>’t Duurde een goed kwartier, voordat de wethouder Niklausse +gereed was tot vertrekken, want nadat hij zijn lantaarn had ontstoken, +moest hij nog zijn slobkousen aandoen en zijn dikke wollen handschoenen +aantrekken. Vervolgens zette hij den gevoerden kraag van zijn overjas +op, sloeg de klep van zijn muts neer, nam zijn stevigen parapluie in de +hand en was toen eindelijk klaar. <span class="pagenum">[<a id="pb177" +href="#pb177" name="pb177">177</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e4376width"><img src="images/p177.jpg" alt= +"»Wat er is, ik kom van de woning van dokter Ox!” Blz. 178." +width="503" height="720"> +<p class="figureHead">»Wat er is, ik kom van de woning van dokter +Ox!” Blz. 178.</p> +</div> +<p>Juist toen Lotje den sluitboom van de deur zou nemen, werd +plotseling eenig gedruisch van buiten hoorbaar.</p> +<p>Ja, dat klinkt nu wel onwaarschijnlijk, maar er was toch gedruisch, +<span class="pagenum">[<a id="pb178" href="#pb178" name= +"pb178">178</a>]</span>zooals misschien in de gansche stad niet gehoord +was sedert de bezetting door de Spanjaarden in 1563, en dat gedruisch +riep al de slapende echo’s in het oude huis Van Tricasse wakker. +Men duwde tegen de deur, die tot dusver nog nooit door eene hand +onbehoorlijk was aangeraakt! Men klopte herhaaldelijk met een klinkend +voorwerp, waarschijnlijk een knoestigen stok door een krachtige hand in +beweging gebracht! Tusschen de slagen hoorde men roepen, schreeuwen en +duidelijk kon men deze woorden verstaan:</p> +<p>»Mijnheer Van Tricasse! Mijnheer de burgemeester! Doe open, +doe eens gauw open!”</p> +<p>De burgemeester was al even onthutst als de wethouder, en beiden +keken elkander aan zonder een woord te spreken. Van zoo iets hadden zij +geen begrip. Als men vlak vóor hen de oude veldslang had +afgeschoten die op het kasteel stond en sedert 1385 niet gebruikt was, +zouden de bewoners in het huis van Van Tricasse niet meer uit de lijken +geslagen zijn dan nu.</p> +<p>Het geklop en het geschreeuw werd inmiddels steeds sterker. +Eindelijk was Lotje zichzelve genoeg meester geworden om te durven +roepen:</p> +<p>»Wie is daar?”</p> +<p>»Ik ben het! Ik!”</p> +<p>»Wie is ik?”</p> +<p>»De commissaris Passauf!”</p> +<p>Dat leven werd dus gemaakt door den commissaris van politie, terwijl +er al tien jaar van gesproken was of die betrekking eigenlijk wel +noodig was! Wat was er dan toch gebeurd? Hadden de inwoners van +Bourguignon de stad Quiquendone bestormd, evenals in de 14<sup>e</sup> +eeuw? Minstens zoo iets moest er gebeurd zijn om den commissaris +Passauf zoodanig op te winden, want anders was hij al niet minder kalm +en flegmatiek dan de Burgemeester zelf.</p> +<p>Van Tricasse gaf een teeken, want spreken kon de waardige man niet, +en de sluitboom werd weggenomen en de deur geopend.</p> +<p>De commissaris kwam als een hoos de kamer binnenstormen.</p> +<p>»Wat is er toch, mijnheer de commissaris?” vroeg Lotje, +een flinke meid, die zelfs in de bangste oogenblikken het hoofd niet +verloor.</p> +<p>»Wat er is!” riep de commissaris, wiens groote ronde +oogen van ontroering schitterden. »Wat er is? Ik kom van de +woning van dokter Ox; daar was partij, en daar...”</p> +<p>»Nu, en daar?” vroeg de wethouder.</p> +<p>»Daar ben ik getuige geweest van een woordenwisseling die... +Mijnheer de burgemeester, er is daar over politiek +gesproken!”</p> +<p>»Over politiek,” herhaalde Van Tricasse, terwijl hij de +kuif van zijn pruik opstreek.</p> +<p>»Over politiek,” hernam de commissaris, waarmede hij +iets berichtte, <span class="pagenum">[<a id="pb179" href="#pb179" +name="pb179">179</a>]</span>dat stellig in geen honderd jaar te +Quiquendone gebeurd was. »Het gesprek is steeds levendiger +geworden. De advocaat André Schut en de geneesheer Dominicus +Custos hebben zulk een heftige woordenwisseling gehad, dat misschien +een uitdaging....”</p> +<p>»Wat! een uitdaging!” riep de wethouder uit. »Een +duel! Een duel te Quiquendone! En wat hebben de advocaat Schut en de +geneesheer Custos wel gezegd?”</p> +<p>»Woordelijk dit: »Mijnheer de advocaat,” heeft de +geneesheer tot zijn tegenpartij gezegd, »gij gaat eenigszins te +ver, dunkt mij, en het schijnt, dat gij er niet genoeg op bedacht zijt +uwe woorden te wegen!”<span class="corr" id="xd19e4428" title= +"Niet in bron">”</span></p> +<p>De burgemeester Van Tricasse sloeg de handen ineen. De wethouder +werd bleek en liet zijn lantaarn vallen. Zulke krasse woorden, en dat +door twee van de notabelste inwoners!</p> +<p>»Die geneesheer Custos,” mompelde Van Tricasse, +»is zonder twijfel een gevaarlijk man, een heethoofd; laat ons de +zaak overwegen, mijne heeren!”</p> +<p>Hierop begaven de wethouder Niklausse en de commissaris zich met den +burgemeester in de spreekkamer.</p> +</div> +</div> +<div id="ox4" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">IV.</h2> +<h2 class="main">Waarin blijkt, dat dokter Ox een bekwaam natuurkundige +is en stoute proeven neemt.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Wie is toch die man met dien zonderlingen naam, die +dokter Ox? Een zonderling stellig, maar tegelijkertijd ook een stout +geleerde, een natuurkundige, wiens talent door gansch Europa +gewaardeerd wordt, een gelukkig mededinger van mannen als Davy, Dalton, +Bostock, Menzie, Godwin, Vierordt, kortom van al die knappe menschen, +die de natuurkunde tot een van de voornaamste vakken der hedendaagsche +wetenschap verheven hebben.</p> +<p>Dokter Ox was een vrij gezet man van middelbare grootte; hij +telde... neen, hoeveel jaren hij telde, zouden wij niet precies kunnen +opgeven, ook niet waar hij vandaan kwam. Dat komt er ook trouwens +minder op aan. Hij was, en dat is voldoende, een ongewoon personage, +warmbloedig, snel in zijn bewegingen, in één woord een +levende tegenstelling van de bewoners van Quiquendone.</p> +<p>In zich zelf en in zijn leer stelde hij een onverstoorbaar +vertrouwen. ’t Was een lust hem te zien loopen met zijn eeuwigen +<span class="pagenum">[<a id="pb180" href="#pb180" name= +"pb180">180</a>]</span>glimlach, met opgerichten hoofde, de borst flink +en vrij met elke ademhaling zoo krachtig uitzettende. Levendig was hij, +zeer levendig zelfs; kwikzilver had hij in de aderen, en hij liep als +op spelden. Hij trippelde altijd heen en weer en sprak haastig en met +veel beweging.</p> +<p>Was die dokter Ox dan rijk, dat hij op zijn kosten een gansche stad +ging verlichten?</p> +<p>Misschien wel, anders doet men zulke uitgaven niet. Meer kunnen we +op die onbescheiden vraag niet antwoorden.</p> +<p>’t Zal een vijf maanden geleden zijn, dat de dokter te +Quiquendone kwam; hij was vergezeld van zijn assistent, luisterende +naar den naam van Gideon Ygeen. Dat was een lange, magere man, die +echter even levendig was als zijn patroon.</p> +<p>Maar waarom had dokter Ox aangenomen op zijne kosten de stad te +verlichten? En waarom had hij nu juist de vreedzame Quiquendoners +gekozen, de rustigste aller Vlamingen; waarom wilde hij hunne stad de +weldaden doen genieten van een uitstekende gasverlichting? Kon het ook +zijn, dat hij een of andere groote natuurkundige proef op het oog had +en die <i>in anima vili</i> wilde uitvoeren? Wat wilde die man +toch?</p> +<p>Hierop moeten wij het antwoord schuldig blijven, want dokter Ox had +maar één vertrouwde, zijn assistent Ygeen, en die +gehoorzaamde hem blindelings.</p> +<p>Naar het schijnt, had dokter Ox aangenomen de stad te verlichten; +zij had er behoefte aan, vooral ’s nachts, zooals de commissaris +Passauf zeer ter snede opgemerkt had. De inrichting was bijna klaar, en +gasbuizen waren gereed het gas te doen stroomen in de sierlijke +gasbekken, die in eenige openbare gebouwen en in de woningen van eenige +vrienden van den vooruitgang aangebracht waren.</p> +<p>Van Tricasse, als burgemeester, en Niklausse, als wethouder, hadden +gemeend in hunne woningen die nieuwe verlichting te moeten doen +aanleggen, en eenige andere autoriteiten hadden gemeend hun voorbeeld +te moeten volgen.</p> +<p>Dat gas toch was iets nieuws; het was geen gewoon koolwaterstofgas, +gas dat uit steenkool gestookt wordt, neen, het hydro-oxygeengas was +twintig maal helderder en werd gevormd door eene vermenging van +hydrogenium en oxygenium, dus waterstof met zuurstof.</p> +<div class="figure xd19e4472width"><img src="images/p181.jpg" alt= +"»’t Is in ’t belang van de wetenschap!” Blz. 183." +width="507" height="720"> +<p class="figureHead">»’t Is in ’t belang van de +wetenschap!” Blz. 183.</p> +</div> +<p>De dokter had als bekwaam scheikundige en vernuftig natuurkundige er +een middel op gevonden, om het gas op groote schaal te verkrijgen en +langs veel goedkooper weg dan de gewone manier. Heel eenvoudig +ontleedde hij het water, waarin een zwak zuur was opgelost, met een +door hem uitgedachte batterij, uit nieuwe elementen bestaande. De dure +hulpmiddelen waren dus vermeden; zoo waren <span class= +"pagenum">[<a id="pb181" href="#pb181" name="pb181">181</a>]</span>geen +platina, geen retorten, geen brandstoffen, geen fijnbewerkte toestel om +de beide gassen afzonderlijk daar te stellen, meer noodig. Een +electrische stroom liep door groote bakken vol water, en <span class= +"pagenum">[<a id="pb182" href="#pb182" name="pb182">182</a>]</span>de +vloeistof werd ontleed in hare samenstellende deelen: oxygenium en +hydrogenium. Het oxygenium ging langs den eenen weg, het hydrogenium, +welks volume dubbel zoo groot was als dat van zijn ouden makker, ging +den anderen kant uit. Beide gassen werden in afzonderlijke reservoirs +opgevangen, dat was noodig, want anders zou er een verschrikkelijke +ontploffing gevolgd zijn, als het eens in vlam geraakte. Door pijpen +werden ze vervolgens naar de verschillende gasbekken gevoerd, die zoo +zouden ingericht zijn, dat er geen ontploffing kon ontstaan. Dat alles +zou een prachtige vlam geven, minstens gelijk aan het electrisch licht, +dat, zooals iedereen uit de proeven van Casselmann weet, een +lichtkracht heeft van niet meer en niet minder dan elf honderd een en +zeventig waskaarsen.</p> +<p>Zonder twijfel zou de stad Quiquendone door deze edelmoedige +onderneming een heerlijke verlichting rijk worden; maar daar was het +dokter Ox en zijn assistent toch minder om te doen, gelijk uit het +volgende blijken zal.</p> +<p>Juist den dag nadat de commissaris Passauf op zoo luidruchtige wijze +bij den burgemeester was komen binnenstuiven, waren Gideon Ygeen en +dokter Ox aan het praten in hun gemeenschappelijk werkvertrek in de +benedenverdieping van de fabriek.</p> +<p>»Wel Ygeen, wat zegt ge er van?” riep dokter Ox uit, +terwijl hij zich tevreden in de handen wreef. »Ge hebt gisteren +op de partij die goede, koudbloedige Quiquendoners eens gezien, die, +wat hartstochtelijkheid betreft, het midden houden tusschen sponzen en +koraalgewassen. Ge hebt nu gezien, dat ze al beginnen te redetwisten en +elkander met woorden en gebaren uitdagen. In geestelijk en lichamelijk +opzicht waren ze reeds veranderd. Dat is nog maar een begin! Wacht nu +eerst totdat we hun een grootere dosis geven!”</p> +<p>»Ik kan niet anders zeggen, dokter,” antwoordde Gideon +Ygeen, terwijl hij met den wijsvinger langs zijn spitsen neus wreef, +»dan dat de proef goed begint, en als ik niet zoo voorzichtig was +geweest om de kraan te sluiten, weet ik niet wat er gebeurd zou +zijn.”</p> +<p>»Ge hebt gehoord wat die advocaat Schut en die geneesheer +Custos zeiden,” hernam dokter Ox. »Op zichzelf waren de +woorden zoo erg niet, maar voor een Quiquendoner zijn ze wel zoo kras +als de gansche reeks van vloeken, die de helden van Homerus elkander +naar het hoofd wierpen voordat ze van leer trokken. Ha, die Vlamingen, +ge zult eens zien wat we daar nog van maken!”</p> +<p>»We zullen hen tot ondankbaren maken,” antwoordde Gideon +Ygeen, op den toon van iemand die de menschheid op haar rechte waarde +schat.</p> +<p>»Kom, kom!” was het antwoord van den dokter, »wat +kan het ons schelen of ze er ons dankbaar voor zijn of niet, als onze +proef maar gelukt.”</p> +<p>»Maar dan is het nog de vraag,” voegde zijn assistent er +glimlachend <span class="pagenum">[<a id="pb183" href="#pb183" name= +"pb183">183</a>]</span>bij, »of wij, door hunne +ademhalingswerktuigen zoo in opschudding te brengen, niet de longen van +die brave bewoners van Quiquendone eenigszins van streek maken.</p> +<p>»Des te erger voor hen,” gaf de dokter ten antwoord. +»Het is in het belang van de wetenschap. Stel u eens voor, dat +honden of kikvorschen zich eens niet langer tot de vivisectie wilden +leenen!”</p> +<p>Hoogstwaarschijnlijk zouden de honden en kikvorschen, als ze +geraadpleegd werden, wel eenige bezwaren inbrengen tegen de +verrichtingen der heeren vivisectionisten; dokter Ox bekreunde zich +evenwel om die gissing niet veel en gaf een zucht van voldoening over +zijn onwederlegbaar argument.</p> +<p>»Alles wèl beschouwd, dokter, hebt ge gelijk,” +gaf Gideon Ygeen met berusting ten antwoord. »We konden eigenlijk +nergens beter terechtkomen dan bij deze inwoners van +Quiquendone.”</p> +<p>»Neen, dat konden we zeker niet,” zeide de <span class= +"corr" id="xd19e4509" title="Bron: docter">dokter</span> met eenigen +nadruk op elke lettergreep.</p> +<p>»Hebt ge den pols van die menschen wel eens +gevoeld?”</p> +<p>»Wel honderd maal.”</p> +<p>»En hoeveel slagen gemiddeld?”</p> +<p>»Geen vijftig in de minuut. Maar begrijp ook eens; een stad +waar sedert een eeuw geen schijn of schaduw van woordenwisseling +bestond, een stad waar de karrelui niet vloeken, waar de koetsiers niet +schelden, waar de paarden niet hollen, waar de honden niet bijten, waar +de katten niet krabben! Een stad waar het kantongerecht het eene jaar +in, het andere uit, geen politieovertredingen te behandelen heeft! Een +stad waar men zich om geen enkele zaak warm maakt, om geen kunsten, om +geen zaken! Een stad waar gendarmes tot de mythe behooren, waar in geen +honderd jaar een procesverbaal is opgemaakt! Een stad ten slotte, waar +in de laatste drie eeuwen geen klap of stomp toegediend is! Ge begrijpt +nu toch, Ygeen, dat zoo iets niet langer kan voortduren, en dat wij +daarin eens verandering zullen brengen.”</p> +<p>»Prachtig! Overheerlijk!” gaf de assistent met +geestdrift ten antwoord. »Maar de lucht, dokter, hebt ge die +onderzocht?”</p> +<p>»Natuurlijk. Negen en zeventig deelen stikstof en <a id= +"xd19e4524" name="xd19e4524"></a>twintig deelen zuurstof, koolzuur en +waterdamp in veranderlijke hoeveelheid. Dat zijn de gewone +verhoudingen.”</p> +<p>»Best, dokter, best,” antwoordde Ygeen. »De proef +zal grootsch zijn en beslissend.”</p> +<p>»En als ze beslissend is,” voegde dokter Ox er met een +zegepralend lachje bij, »dan herscheppen wij de wereld!” +<span class="pagenum">[<a id="pb184" href="#pb184" name= +"pb184">184</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ox5" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">V.</h2> +<h2 class="main">Waarin de burgemeester en de wethouder een bezoek +brengen aan dokter Ox en hetgeen daaruit voortvloeit.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De wethouder Niklausse en de burgemeester Van Tricasse +wisten nu eens wat een onrustige nacht was. Ze hadden letterlijk niet +kunnen slapen van het ernstige voorval ten huize van dokter Ox. Welke +gevolgen kon die zaak wel hebben? Ze konden het zich niet voorstellen. +Moest er een besluit genomen worden? Zou het gemeentebestuur, in hunne +personen vertegenwoordigd, genoodzaakt zijn tusschenbeide te komen? +Moesten er besluiten afgevaardigd worden, om te zorgen dat een +dergelijk schandaal niet meer voorkwam?</p> +<p>Die twijfel bracht natuurlijk een groote stoornis in hun vreedzaam +karakter teweeg. Voordat zij scheidden evenwel, hadden de beide +notabelen »besloten” er morgen nog eens over te praten.</p> +<p>Den volgenden dag, nog vóór tafel, begaf de +burgemeester Van Tricasse zich in persoon naar den wethouder Niklausse. +Hij trof zijn vriend in veel bedaarder gemoedstoestand aan. Hij zelf +had weer al zijn waardigheid hernomen.</p> +<p>»Iets nieuws?” was zijn vraag.</p> +<p>»Sinds gisteren niet,” antwoordde Niklausse.</p> +<p>»Hoe is het met den geneesheer Dominicus Custos?”</p> +<p>»Ik heb er evenmin iets van gehoord als van den advocaat +André Schut.”</p> +<p>Na een gesprek van een uur, waarvan de inhoud in drie regels zou te +vermelden zijn en dat daarom nutteloos zou zijn over te brengen, hadden +de burgemeester en de wethouder wezenlijk besloten dokter Ox een bezoek +te gaan brengen, teneinde ongemerkt eenige inlichtingen uit hem te +trekken.</p> +<p>Nadat, geheel tegen hunne gewoonte in, dit besluit genomen was, +vonden de twee notabelen zich verplicht, het <span class="corr" id= +"xd19e4555" title="Bron: onmiddelijk">onmiddellijk</span> uit te +voeren. Zij verlieten het huis en richtten zich naar de fabriek van +dokter Ox, buiten de stad, bij de poort van Oudenaarde +gelegen,—dezelfde waarvan de toren bijna inviel.</p> +<p>De burgemeester en de wethouder liepen niet gearmd, maar zij liepen +<i lang="la">passibus aequis</i>, met langzame en deftige schreden, die +hen nauwelijks dertien duim per seconde vooruitbracht. ’t Was +trouwens de gewone gang hunner onderhoorigen, die bij menschen +geheugen, nooit iemand hard hadden zien loopen in de straten van +Quiquendone.</p> +<p>Van tijd tot tijd hielden de twee notabelen op den hoek van een +stille straat eens op om de menschen te groeten. <span class= +"pagenum">[<a id="pb185" href="#pb185" name="pb185">185</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e4568width"><img src="images/p185.jpg" alt= +"»Wat, niet vlug!” Blz. 187." width="503" height="720"> +<p class="figureHead">»Wat, niet vlug!” Blz. 187.</p> +</div> +<p>»Goeden dag, mijnheer de burgemeester,” zei de een.</p> +<p>»Goeden dag, mijn vriend”, antwoordde Van Tricasse.</p> +<p>»Niets nieuws,<a id="xd19e4578" name="xd19e4578"></a> mijnheer +de wethouder?” vroeg de ander. <span class="pagenum">[<a id= +"pb186" href="#pb186" name="pb186">186</a>]</span></p> +<p>»Niets nieuws,” antwoordde Niklausse.</p> +<p>Maar toch kon men aan zekere verwonderde gezichten, aan zekere +vragende blikken merken, dat de woordenwisseling van den vorigen avond +in de stad bekend was. Alleen reeds aan de door Van Tricasse gevolgde +richting, kon de domste inwoner van Quiquendone raden, dat de +burgemeester een ernstigen stap ging nemen. De zaak Custos en Schut +hield aller gedachten bezig, maar men was er nog niet aan toe om partij +voor den een of ander te trekken. Die advocaat en die geneesheer waren +toch inderdaad beiden zeer geachte personages. De advocaat Schut, die +nooit in de gelegenheid geweest was te pleiten in een stad, waar de +prokureurs en de deurwaarders slechts voor de leus bestonden, had dus +ook nooit een proces verloren. Wat den geneesheer Custos betreft, +’t was een achtenswaardige prakticus, die, op het voetspoor +zijner collega’s, hunne zieken van alle ziekten genazen, +uitgenomen van die waaraan zij stierven. ’t Was een noodlottige +gewoonte, die, ongelukkig genoeg, aangenomen is door al de leden van al +de Faculteiten, in welk land ze ook praktiseeren.</p> +<p>Toen ze bij de poort van Oudenaarde waren aangekomen, namen de +wethouder en de burgemeester voorzichtig een klein omwegje om niet te +dicht in den omtrek van den toren te komen, die dreigde omver te +vallen; daarna bekeken ze hem met aandacht.</p> +<p>»’k Denk dat hij vallen zal,” zei Van +Tricasse.</p> +<p>»’k Denk het ook,” antwoordde Niklausse.</p> +<p>»Of men moet hem stutten,” voegde Van Tricasse erbij. +»Maar moeten we ’m stutten? Dat is de vraag.”</p> +<p>»Dat is juist de vraag,” antwoordde Niklausse.</p> +<p>Eenige oogenblikken later meldden ze zich aan de fabriek aan.</p> +<p>»Is dokter Ox te spreken?” vroegen zij.</p> +<p>Dokter Ox was voor de eerste magistraatspersonen der stad altijd te +spreken en deze werden dan ook dadelijk in de spreekkamer van den +beroemden natuurkundige ontvangen.</p> +<p>Het kan wel een uur zijn dat de twee notabelen moesten wachten, +voordat de dokter verscheen. Er bestaat althans alle grond het te +gelooven, want de burgemeester—en dit was hem nog nooit in zijn +leven gebeurd—toonde zich wel een beetje ongeduldig, waarvan zijn +collega ook niet was vrij te pleiten!</p> +<p>Eindelijk trad dokter Ox binnen en begon met zich te +verontschuldigen de heeren te hebben laten wachten, maar een nieuw +model van een gasmeter, het verbeteren van een vertakking van +gasbuizen... Overigens, alles ging goed! De geleidingen voor het +oxygenium waren al gesteld. Over eenige maanden zou de stad het +voorrecht genieten eener prachtige verlichting. De twee notabelen +konden de monden der buizen reeds zien, die in de spreekkamer van den +dokter uitkwamen. <span class="pagenum">[<a id="pb187" href="#pb187" +name="pb187">187</a>]</span></p> +<p>Daarna verzocht de dokter de reden te mogen weten van de eer, die +hij genoot den burgemeester en den wethouder bij zich aan huis te mogen +ontvangen.</p> +<p>»Maar, enkel u eens te zien, dokter, u eens te zien,” +antwoordde Van Tricasse. »’t Is al zoo lang geleden, dat we +dat genoegen niet mochten smaken. We gaan weinig uit in ons goede +Quiquendone. We tellen onze passen en meten onze schreden af. Gelukkig +als niets de eentoonigheid komt verstoren...”</p> +<p>Niklausse keek ter sluiks zijn vriend eens aan. Zijn vriend had +nooit zoo lang achtereen gesproken,—althans zonder tusschenpoozen +en oogenblikken van plechtige stilte. Hij vond dat Van Tricasse zich +met een zekere radheid van tong uitdrukte als hij nog nooit van hem +gehoord had. Niklausse zelf gevoelde een onweerstaanbaren lust tot +spreken.</p> +<p>Dokter Ox van zijn kant keek den burgemeester guitig aan.</p> +<p>Van Tricasse, die nooit redeneerde of hij moest zich eerst +gemakkelijk in een goeden leunstoel gezet hebben, was ditmaal +opgestaan. Een zekere zenuwachtige overspanning, geheel in strijd met +zijn gewone kalme gemoedsstemming, had zich van hem meester gemaakt. +Hij gesticuleerde nog wel niet, maar ook dat zou niet lang uitblijven. +Wat den wethouder aangaat, hij wreef zich de kuiten en haalde lang en +diep adem. Zijn oog verhelderde zich langzamerhand en hij was werkelijk +»besloten” om, als het moest, zijn getrouwen vriend den +burgemeester, het mocht gaan zoo het wilde, bij te staan.</p> +<p>Van Tricasse was opgestaan, hij had eenige schreden gedaan en was +toen weder tegenover den dokter gaan zitten.</p> +<p>»En over hoeveel maanden,” vroeg hij hem met zekeren +nadruk, »over hoeveel maanden denkt u met uw werkzaamheden gereed +te zijn?”</p> +<p>»Over drie of vier maanden, mijnheer de burgemeester,” +antwoordde dokter Ox.</p> +<p>»Over drie of vier maanden, dat is veel!” zeide Van +Tricasse.</p> +<p>»Veel te veel!” riep Niklausse, die het op zijn plaats +niet langer kon uithouden en bij hem was komen staan.</p> +<p>»Ja, zooveel tijd hebben wij noodig om met ons werk gereed te +komen,” antwoordde de dokter. »We hebben onze werklieden +hier uit de stad moeten halen, en die zijn niet vlug.”</p> +<p>»Wat, niet vlug!” schreeuwde de burgemeester, die dat +woord als een persoonlijke beleediging scheen op te vatten.</p> +<p>»Neen, mijnheer de burgemeester,” hield dokter Ox vol. +»Een Fransch werkman werkt op éen dag zoo hard als tien +van de uwen. U begrijpt, ’t zijn echte Vlamingen!...”</p> +<p>»Vlamingen!” riep de wethouder Niklausse uit, wiens +vingers begonnen te jeuken. »In welken zin, Mijnheer, vat gij dat +woord op?” <span class="pagenum">[<a id="pb188" href="#pb188" +name="pb188">188</a>]</span></p> +<p>»Wel, in den zelfden... vleienden zin als ieder ander,” +gaf de dokter met een glimlach ten antwoord.</p> +<p>»Hoor eens, Mijnheer!” zeide de burgemeester, terwijl +hij met groote stappen heen en weer liep, »’k houd niet van +die draaierijen. De werklieden van Quiquendone doen niet onder voor de +werklieden uit welke stad ter wereld ook, begrijpt u, en Londen noch +Parijs hebben we ons tot voorbeeld te stellen! Overigens verzoek ik u +met het werk, dat u onderhanden hebt, haast te maken. Onze straten zijn +opgebroken voor het leggen der gasbuizen; dat hindert het verkeer. De +handel zal er over klagen, en ik, de verantwoordelijke bestuurder, +verkies niet verwijten te hooren, waarvoor maar al te veel reden zou +bestaan!”</p> +<p>Flink gesproken, burgemeester. Daar hoort moed toe, van handel, van +verkeer te spreken, als men aan die woorden niet gewoon is. Maar wat +scheelde hem toch?</p> +<p>»En dan,” voegde Niklausse er bij, »kan de stad +ook niet langer van verlichting verstoken blijven.”</p> +<p>»<span class="corr" id="xd19e4648" title= +"Bron: Ach">Acht</span> of negen eeuwen lang heeft men het toch wel +zonder gedaan,” antwoordde de dokter.</p> +<p>»Reden te meer, Mijnheer,” sprak de burgemeester met +veel nadruk: »Andere tijden, andere zeden! De wereld gaat +vooruit, en wij willen niet achter blijven! Binnen een maand dienen +onze straten verlicht te zijn, of ge zult voor elken dag vertraging een +aanzienlijke schadeloosstelling te betalen hebben! Waar zou het heen, +als in die duisternis eens ruzie ontstond?”</p> +<p>»Verschrikkelijk!” riep Niklausse. »Er is maar een +kleinigheid noodig om den strijdlust van een Vlaming te doen +ontvlammen! Vlam—Vlaming!”</p> +<p>»En wat dat betreft,” viel de burgemeester hierop in, +»is ons door onzen commissaris van politie Passauf gerapporteerd, +dat gisterenavond in uwe salons, mijnheer de dokter, een +woordenwisseling gevoerd is. Is het zoo, dat het een gesprek over +staatkunde was?”</p> +<p>»Zoo was het, mijnheer de burgemeester,” antwoordde +dokter Ox, die moeite had een zucht van voldoening te smoren.</p> +<p>»En werd die woordenwisseling niet gevoerd tusschen den +geneesheer Dominicus Custos en den <span class="corr" id="xd19e4661" +title="Bron: advokaat">advocaat</span> André Schut?”</p> +<p>»Ja, mijnheer de wethouder, maar de woordenwisseling was nog +al niet scherp.”</p> +<p>»Niet scherp!” riep de burgemeester uit, »is dat +niet scherp als de eene man tot den ander zegt, dat hij zijn woorden +niet schijnt te wegen! Maar van welk deeg zijt gij dan wel gebakken, +Mijnheer? Weet gij dan niet, dat hier in Quiquendone niets meer noodig +is om uiterst betreurenswaardige gevolgen te veroorzaken? Zie, +Mijnheer, als gij of iemand anders zóo tegen mij durfdet +spreken...”</p> +<div class="figure xd19e4670width"><img src="images/p189.jpg" alt= +"Nu nam het jonge meisje den hengel. Blz. 192." width="506" height= +"720"> +<p class="figureHead">Nu nam het jonge meisje den hengel. Blz. 192.</p> +</div> +<p>»Of tegen mij...” riep ook Niklausse, en beide notabelen +stonden <span class="pagenum">[<a id="pb189" href="#pb189" name= +"pb189">189</a>]</span>met gekruiste armen en te bergen gerezen haren +vlak voor dokter Ox, die slecht van de reis zou gekomen zijn, als hij +het ongeluk gehad had met een enkele beweging, of, nog minder, met een +blik <span class="pagenum">[<a id="pb190" href="#pb190" name= +"pb190">190</a>]</span>slechts de bedoeling te verraden hun het +geringste in den weg te willen leggen.</p> +<p>Gelukkig vertrok de dokter geen spier.</p> +<p>»In alle geval, Mijnheer,” liet de burgemeester er op +volgen, »stel ik u aansprakelijk voor hetgeen in uwe woning +voorvalt. Aan mij is de rust in deze stad toevertrouwd, en ik zal niet +dulden dat zij verstoord worde. Hetgeen gisteren gebeurd is moet zich +niet herhalen, of ik zal weten wat mij te doen staat. Begrepen? Maar +geef dan toch antwoord, Mijnheer!”</p> +<p>Terwijl de burgemeester zich zoo door een buitengewone +opgewondenheid had laten medesleepen, was zijn spreken in bulderen +overgegaan. Hij was woedend, de waardige Van Tricasse, en buiten zou +men hem stellig kunnen hooren. Toen hij eindelijk buiten adem was en +zag dat de dokter op zijne uittartingen niet antwoordde, zeide hij tot +den wethouder:</p> +<p>»Ga mede, Niklausse.”</p> +<p>De deur werd zoo hard dichtgeslagen, dat het huis dreunde, en de +burgemeester was met den wethouder vertrokken.</p> +<p>Langzamerhand, toen zij een twintig pas geloopen hadden, kwamen de +waardige vrienden tot bedaren. Zij liepen langzamer, hun stap werd +gematigder. Hun gelaat schitterde niet meer zoo; van rood werd het +blozend.</p> +<p>Een kwartier nadat zij de fabriek verlaten hadden, zeide Van +Tricasse vriendelijk tot den wethouder:</p> +<p>»Wat een aardig man, die dokter Ox! ’k Zie hem altijd +met het grootste genoegen.”</p> +</div> +</div> +<div id="ox6" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">VI.</h2> +<h2 class="main">Waarin Frans Niklausse en Suze Van Tricasse plannetjes +voor de toekomst maken.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De lezers weten, dat de burgemeester eene dochter had, +Suze geheeten. Voor hoe scherpzinnig ik hen nu ook houd, hebben zij +toch zeker niet kunnen raden, dat de wethouder Niklausse een zoon had, +die Frans heette, en dat die zoon de aanstaande was van Suze. Deze +beide jongelieden waren trouwens voor elkaar geschapen, en ze beminden +elkaar zooals men te Quiquendone bemint.</p> +<p>Men moet niet denken, dat in deze buitengewone stad de jonge +<span class="pagenum">[<a id="pb191" href="#pb191" name= +"pb191">191</a>]</span>hartjes niet klopten; ze klopten alleen maar wat +langzaam. Men trouwde er even goed als in alle andere steden van de +wereld, maar men overhaastte zich niet. De verloofden wilden, voordat +zij die vreeselijke banden smeedden, elkander leeren kennen en die +studie duurde minstens tien jaren.</p> +<p>Tien jaren vrijde men, ja! Is dat dan te veel, als men zich voor het +leven wil verbinden? Men studeert soms wel zoo lang om dokter of +advocaat te worden, en zou men dan in minder tijd de kundigheden willen +verkrijgen die een echtgenoot noodig heeft? Dat mag men niet aannemen, +en of het nu wegens het temperament geschiedt of na rijpelijk nadenken, +het komt ons voor, dat de Quiquendoners met hun lange studie geen +ongelijk hebben. Als men in andere, vrije en vurige steden soms in +enkele maanden een huwelijk ziet sluiten, moet men de schouders +ophalen, en men zou wel doen, zijn jongens naar het college en zijne +meisjes naar de kostschool te Quiquendone te zenden.</p> +<p>In een halve eeuw was het slechts eens voorgekomen, dat een huwelijk +binnen de twee jaren tot stand kwam, en dat liep nog bijna slecht +af!</p> +<p>Frans Niklausse beminde dus Suze Van Tricasse, maar kalmpjes, zooals +men bemint, wanneer men tien jaren vóor zich heeft om het +beminde voorwerp eenmaal het zijne te mogen noemen. Eenmaal ’s +weeks kwam Frans op een bepaald uur zijn Suze afhalen, en ging met haar +naar de oevers van de Vaar. Frans nam zijn hengel mede, en Suze vergat +nooit haar stremien mede te nemen, waarop haar lieve vingeren de +onmogelijkste bloemen tooverden.</p> +<p>We dienen ook nog te zeggen, dat Frans een jonkman van twee en +twintig jaar was, dat zijne wangen zich met een licht perzikkendons +begonnen te bedekken en ten slotte dat zijne stem nauwelijks meer dan +een octaaf omvang had.</p> +<p>Suze was blond en had een rozenkleurtje. Zij telde pas zeventien +zomers en had toch geen hekel aan het hengelen, welk een zonderling +genoegen het ook moge zijn om de vischjes met een weerhaak te +verschalken. Maar het kwam doordat Frans er van hield; ’t was +juist een vermaak naar zijn aard. Hij was zoo geduldig als ’t +maar kan, mocht gaarne een weinig droomerig op zijn dobber staren en +had geduld genoeg om te wachten totdat, misschien na zes uren zittens, +een voorntje zoo goed was, misschien uit medelijden met hem, zich te +laten vangen; dan was hij gelukkig, maar altijd met gematigdheid.</p> +<p>Dien zelfden dag hadden de beide aanstaanden zich op den begroeiden +oever neergevleid; eenige voeten beneden hen kabbelde de vreedzame +Vaar. Suze trok achteloos haar naald heen en weer door het stremien. +Frans slingerde werktuiglijk zijn sim van rechts naar links, en liet +haar dan met den stroom van links naar rechts <span class= +"pagenum">[<a id="pb192" href="#pb192" name= +"pb192">192</a>]</span>drijven. De vorentjes sprongen lustig rond nabij +den dobber, terwijl de haak, nog vrij, dieper in het water lag.</p> +<p>Nadat het een poos geduurd had, zei Frans:</p> +<p>»Ik geloof dat ik beet heb, Suze,” maar hij keek haar +niet aan.</p> +<p>»Zoudt ge denken, Frans?” gaf Suze ten antwoord, terwijl +ze voor een oogenblik haar werk liet rusten, en met bewogen oog den +dobber van haar aanstaande volgde.</p> +<p>»Neen, toch niet,” zeide Frans weer, »ik dacht +maar dat ik voelde trekken. Ik heb mij vergist.”</p> +<p>Eenigen tijd daarna merkte Suze met haar lieve, zachte stem op:</p> +<p>»Ze zullen wel bijten, Frans, maar vergeet niet tijdig op te +halen. Ge zijt altijd eenige seconden te laat, en dan ontsnapt de +visch.”</p> +<p>»Wilt gij den hengel eens houden, Suze?”</p> +<p>»Gaarne, Frans.”</p> +<p>»Geef mij dan uw tappiseriewerk. Ik zal zien of ik beter slaag +met de naald dan met den angel.”</p> +<p>Nu nam het meisje met bevende hand den hengel, en de jongman haalde +ijverig de naald door het stremien.</p> +<p>Zoo wisselden zij uren lang vriendelijke woordjes, en hunne harten +klopten als er beweging in den dobber kwam. O, dat ze nooit de +heerlijke uren mogen vergeten, waarin ze onder het gekabbel der golfjes +bij elkander zaten!</p> +<p>De zon was dien dag reeds een goed eind gedaald, en ondanks de +vereenigde talenten van Suze en Frans, had de visch nog maar niet +gebeten. De vorentjes hadden ditmaal geen medelijden en lachten wat om +de jongelieden, die trouwens veel te redelijk dachten om hun ongelijk +te geven.</p> +<p>»Een ander maal zullen we gelukkiger zijn, Frans,” zeide +Suze, toen de jonge visscher zijn haak weder op het plankje stak.</p> +<p>»Dat zullen we hopen, Suze,” gaf Frans ten antwoord.</p> +<p>Daarna sloegen beiden naast elkaar den weg naar huis in zonder een +woord te spreken, even zwijgend als de lange schaduwen, die voor hen +uitgingen. Suze werd groot, heel groot onder de schuine stralen der +ondergaande zon; Frans werd mager, zoo mager als de hengel, dien hij in +de hand hield.</p> +<p>Nu had men de woning van den burgemeester bereikt. Tusschen de +straatsteenen wiesen geheele grasstruiken, maar men trok ze niet uit, +want ze dempten het geluid der voetstappen.</p> +<p>Toen de deur stond geopend te worden, meende Frans tot zijn beminde +te moeten zeggen:</p> +<p>»Denkt ge er wel eens aan, Suze, dat de groote dag +nadert?”</p> +<p>»Ja, hij nadert zeker, Frans,” antwoordde het meisje met +neergeslagen blik.</p> +<p>»Ja,” hernam Frans, <span class="corr" id="xd19e4763" +title="Niet in bron">»</span>binnen vijf of zes +jaar....”</p> +<p>»Tot ziens, Frans,” zeide Suze. <span class= +"pagenum">[<a id="pb193" href="#pb193" name="pb193">193</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e4770width"><img src="images/p193.jpg" alt= +"»Tot ziens, Suze,” antwoordde Frans. Blz. 193." width= +"504" height="720"> +<p class="figureHead">»Tot ziens, Suze,” antwoordde Frans. +Blz. 193.</p> +</div> +<p>»Tot ziens, Suze,” antwoordde Frans.</p> +<p>Daarop werd de deur gesloten, en de jonkman vervolgde met kalmen +tred zijn weg naar het huis van den wethouder Niklausse. <span class= +"pagenum">[<a id="pb194" href="#pb194" name="pb194">194</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ox7" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">VII.</h2> +<h2 class="main">Waarin de »andantes” +»allegro’s” worden en de +»allegro’s” in »vivaces” overgaan.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De gemoederen waren bedaard na het voorgevallene +tusschen den advocaat Schut en den geneesheer Custos. De zaak had geene +gevolgen gehad. Men had dus reden om te hopen, dat Quiquendone tot zijn +gewone kalmte zou terugkeeren, die een oogenblik door een +onverklaarbaar voorval was gestoord.</p> +<p>Inmiddels vorderde men snel met het leggen der buizen voor het +hydro-oxygeengas naar de voornaamste gebouwen der stad. Hoofdbuizen en +zijbuizen werden onder de straten van Quiquendone steeds verder +voortgeschoven. Branders waren er nog niet, want hunne vervaardiging +vereischte bijzonder veel zorg en moest in het buitenland geschieden. +Dokter Ox was hier en daar en overal, hij en zijn assistent Ygeen +lieten geen oogenblik verloren gaan; zij spoorden onophoudelijk de +werklieden aan, werkten aan de voltooiing der gasmeters en hielden dag +en nacht de reusachtige electrische batterijen in werking waarmede het +water ontleed werd.</p> +<p>De dokter was namelijk al aan het maken van zijn gas, ofschoon het +buizennet nog niet voltooid was, iets wat, tusschen ons gezegd, wel wat +vreemd scheen. Maar het zou niet lang duren, ten minste dat mocht men +hopen, of dokter Ox zou voor het eerst in den schouwburg zijn prachtig +licht laten schijnen.</p> +<p>Quiquendone bezat werkelijk een schouwburg, en inderdaad een fraai +gebouw ook. In- en uitwendig had het iets van alle bouwstijlen; het had +gelijkertijd iets van den Byzantijnschen, van den Romaanschen, van den +Gothischen en van den Renaissance-stijl; deuren met rondbogen, +spitsboogvensters, ster-rosetten, fantasie-klokketorentjes, kortom, het +was een staalkaart van alle mogelijke stijlen. Verwonderen doet het +niet, als men weet, dat het gebouw begonnen werd onder den burgemeester +Lodewijk Van Tricasse in 1175 en voltooid in 1837 onder den +burgemeester Natalis Van Tricasse. Het bouwen had zeven eeuwen geduurd, +en achtereenvolgens hadden verschillende modes haar invloed laten +gelden. Toch was en bleef het een mooi gebouw, en bij de Romaansche +zuilen en Byzantijnsche gewelven, zou het nieuwe lichtgas in het geheel +niet misstaan.</p> +<p>In dien schouwburg van Quiquendone werd zoo wat van alles gespeeld, +vooral opera en opera-comique. ’t Zou evenwel de vraag zijn, of +de componisten er wel hun eigen werk herkend zouden hebben, zoo zeer +had men het <i>tempo</i> veranderd. <span class="pagenum">[<a id= +"pb195" href="#pb195" name="pb195">195</a>]</span></p> +<p>In Quiquendone werd niets haastig gedaan, en dus moesten ook de +dramatische werken naar het karakter der Quiquendoners geschikt worden. +De schouwburg opende zijne deuren gewoonlijk te vier uren en sloot ze +te tien uren, maar in die zes uren tijds waren er nooit meer dan twee +bedrijven gespeeld. Voor <i>Robert le diable, les Huguenots</i>, +<i>Guillaume Tell</i><span class="corr" id="xd19e4806" title= +"Niet in bron">,</span> enz. had men gewoonlijk drie avonden noodig, +vanwege de langzame wijze waarop die werken uitgevoerd werden. De +<i>vivaces</i> ontaardden in den schouwburg van Quiquendone in ware +<i>adagio’s</i>; de <i>allegro’s</i> werden tot in het +oneindige gerekt. De vier en zestigste wonnen het van de heele noten in +andere landen. Een vlugge roulade had, als ze naar den smaak der +Quiquendoners uitgevoerd werd, den gang van een plechtige kerkmis. Een +losse triller moest uiterst bedaard en volkomen gelijkmatig gespeeld +worden, wilde hij de ooren der dilettanten niet kwetsen. Om een +voorbeeld te noemen: het vlugge air, dat Figaro in de eerste acte van +den <i>Barbier de Séville</i> bij zijn optreden zingt, werd +genomen met nommer 33 van den metronoom; het duurde acht en vijftig +minuten, en dan nog heette het, dat de zanger er flink achter +heenzat.</p> +<p>De artisten, die van buiten de stad kwamen, hadden zich natuurlijk +naar die mode moeten schikken, maar men betaalde hen goed en dus +klaagden zij niet; zij gehoorzaamden stipt aan den strijkstok van den +orkestdirecteur, die in een <i>allegro</i> nooit meer dan acht maten in +de minuut sloeg.</p> +<p>Maar welke toejuichingen wachtten ook niet de artisten, die het +publiek van Quiquendone in verrukking brachten, zonder zich ooit te +vermoeien! Het geheele publiek sloeg met geregelde tusschenpoozen de +handen in elkaar, hetgeen dan in de couranten »daverende +toejuichingen” heette. Een of twee malen zelfs zou wellicht de +zaal onder die bijvalsbewijzen ingestort zijn, indien men er niet in de +twaalfde eeuw geenszins tegen opgezien had flinke fondamenten te +leggen.</p> +<p>Om voorts die levendige Vlamingen niet al te zeer op te winden, werd +er maar eens in den schouwburg gespeeld; dat gaf den acteurs +gelegenheid dieper in hunne rollen door te dringen, en aan het publiek +om langer te teren op de schoonheden der meesterwerken van dramatische +kunst.</p> +<p>Op die manier ging het al langen tijd. De artisten van buiten waren +gewoon te Quiquendone een contract te sluiten, als zij wilden uitrusten +van de vermoeienis op andere tooneelen. Niets scheen eene wijziging in +die ingewortelde gewoonte aan te duiden, toen twee weken na de zaak +Schut-Custos een onverwachte gebeurtenis opnieuw de rust der bevolking +kwam storen.</p> +<p>Het was op een Zaterdag, dag van de opera. Er was nog geen sprake +van de inwijding van de nieuwe verlichting, zooals men allicht +<span class="pagenum">[<a id="pb196" href="#pb196" name= +"pb196">196</a>]</span>zou denken; volstrekt niet, de pijpen kwamen wel +reeds in de zaal uit, maar er stonden nog geen branders op, en daarom +wierpen nog altijd waskaarsen haar zacht licht op het talrijk publiek +dat de zaal vulde. Te half een waren de deuren geopend en te vier uren +was de zaal reeds vol. Eén oogenblik was er een <i>queue</i>, +die zich uitstrekte tot het einde van het Stefanusplein, voor den +winkel van den apotheker <span class="corr" id="xd19e4841" title= +"Bron: Joost">Josse</span> Liefrink. Zooveel belangstelling deed een +prachtigen avond verwachten.</p> +<p>»Gaat ge van avond naar de comedie?” had dienzelfden +ochtend de wethouder aan den burgemeester gevraagd.</p> +<p>»Wel zeker,” had Van Tricasse geantwoord, »en +mevrouw Van Tricasse gaat mee, en ook onze dochter Suze en de oude +tante, die allen dol zijn op muziek.”</p> +<p>»Komt mejuffrouw Suze dus ook?” vroeg de wethouder.</p> +<p>»Zonder twijfel, Niklausse.”</p> +<p>»Dan zal mijn zoon Frans wel maken, dat hij een van de eersten +is,” hernam Niklausse.</p> +<p>»Een vurig jongeling, Niklausse,” merkte de burgemeester +met waardigen ernst op; »een heethoofd! Ge moogt wel oppassen met +dien jonkman.”</p> +<p>»Hij bemint, Van Tricasse; hij bemint uw bekoorlijke +Suze.”</p> +<p>»Welnu, Niklausse; hij zal haar krijgen, zoodra wij besloten +hebben dat dit huwelijk tot stand zal komen! Wat kan hij meer +verlangen?”</p> +<p>»Hij verlangt niets, Van Tricasse; hij verlangt zeker niets, +die beste jongen! Maar dat is zeker, en meer zal ik er niet van zeggen, +dat hij niet de laatste zal zijn, die een plaatsbiljet +haalt!”</p> +<p>»Ach, die ongeduldige, vurige jeugd!” riep de +burgemeester, met een glimlach aan zijn verleden terugdenkend. +»Zoo zijn wij ook geweest, waarde vriend! Ook wij hebben eenmaal +bemind! Wij hebben in onzen tijd ook <i>queue</i> gemaakt! Tot van +avond dus, tot van avond! Zeg eens, dat is een groot artist, die +Fioravanti! Hij is hier dan ook prachtig ontvangen. Die toejuichingen +van Quiquendone zal hij niet licht vergeten!”</p> +<p>Er was inderdaad sprake van den beroemden tenor Fioravanti, die door +zijn uitnemend talent, zijn volmaakte methode, zijn sympathieke stem +bij alle kunstliefhebbers in de stad ware geestdrift wekte.</p> +<div class="figure xd19e4871width"><img src="images/p197.jpg" alt= +"Fioravanti had met de Hugenoten een ontzaglijk succes behaald. Blz. 196." +width="506" height="720"> +<p class="figureHead">Fioravanti had met de Hugenoten een ontzaglijk +succes behaald. Blz. 196.</p> +</div> +<p>In de laatste drie weken had Fioravanti met <i>de Hugenoten</i> een +ontzaglijk succes behaald. De eerste acte, opgevoerd naar den smaak der +Quiquendoners, had in de eerste week van deze maand een ganschen avond +ingenomen. De week daarna had de volgende acte, door eindelooze +<i>andantes</i> verlengd, den beroemden zanger een ware ovatie bezorgd. +Met de derde acte van Meyerbeer’s meesterwerk was het succes nog +toegenomen. Nu had men er zich <span class="corr" id="xd19e4883" title= +"Bron: echte">echter</span> <span class="pagenum">[<a id="pb197" href= +"#pb197" name="pb197">197</a>]</span>op gespitst Fioravanti in de +vierde acte te hooren, en die vierde acte zou hij dezen eigen avond +spelen voor een publiek, dat van ongeduld brandde. Dat was de acte met +het duo van Raoul en <span class="pagenum">[<a id="pb198" href="#pb198" +name="pb198">198</a>]</span>Valentine! Ach, die liefdezang voor twee +stemmen, breed en statig voorgedragen, dit bruisend hartstochtelijke +duet met zijn <i>crescendo’s</i> zijn <i>stringendo’s</i>, +zijn <i>animato’s</i>, zijn <i>piu crescendo’s</i>, +langzaam, regelmatig, sleepend gezongen, welk een genot!</p> +<p>Te vier uren dan, was de zaal vol. Loges, parterre, galerijen waren +om ’t meest bezet. Vooraan zaten de burgemeester Van Tricasse, +mejuffrouw Van Tricasse, mevrouw Van Tricasse en de goede oude tante +met een lichtgroene muts op. Een klein eind verder zat de wethouder +Niklausse met zijn familie, natuurlijk niet zonder den verliefden +Frans. Men zag er ook nog de familie van den geneesheer Custos, van den +<span class="corr" id="xd19e4905" title= +"Bron: advokaat">advocaat</span> Schut, van Honoré Syntax, de +opperrechter, van Norbert Soutman, directeur der +verzekeringmaatschappij, van den dikken bankier Collaert, die dol was +op Duitsche muziek en ook zelf wat aan muziek deed, van den ontvanger +Rupp, van den directeur der Academie, Jerome Resh, van den commissaris +van politie en van tal van andere achtenswaardige personen uit de stad, +die hier evenwel niet allen opgenoemd kunnen worden, als wij den lezer +niet willen vervelen.</p> +<p>Gewoonlijk wachtten de Quiquendoners rustig het ophalen van het +gordijn af, hetzij onder het lezen der courant, hetzij dat ze zachtjes +eenige woorden onder elkander spraken; anderen weer zochten langzaam en +zonder gedruisch hunne plaats op, en enkelen wierpen een beschroomden +blik op de lieftallige schoonheden in het rond.</p> +<p>Op dezen avond echter, zou het voor een waarnemer duidelijk geweest +zijn, dat zelfs voor het ophalen van het gordijn een ongewone +levendigheid in de zaal heerschte. Men zag personen bewegingen maken +die zich anders nooit bewogen. De waaiers der dames werden met zeldzame +levendigheid gebruikt. Al die borsten schenen met een prikkelende lucht +gevuld te zijn, men ademde dieper en langer. Bij sommigen schitterden +de oogen, zelfs, om de waarheid getrouw te blijven, bijna even sterk +als de lichten, die dezen avond al bijzonder helder waren; tenminste +men zag helderder, ofschoon de verlichting niet sterker was dan anders. +Ja, als de verlichting van dokter Ox nu al werkte, maar die werkte nog +niet!</p> +<p>Het orkest was thans op zijn post en geheel voltallig. De eerste +viool had bij de verschillende lessenaars de ronde gedaan en een +bescheiden »a” aangegeven. De strijk- en de +blaasinstrumenten stemmen. De orkestdirecteur wacht slechts op het +schelletje om de eerste maat te slaan.</p> +<p>Daar klinkt de schel. De vierde acte begint. Het <i>Allegro +appassionato</i> van de entr’acte is volgens gewoonte gespeeld, +zoo majestueus langzaam, dat ’t voor Meyerbeer zou geweest zijn +om razend te worden, maar de kunstliefhebbers van Quiquendone genoten +er al de majesteit van. <span class="pagenum">[<a id="pb199" href= +"#pb199" name="pb199">199</a>]</span></p> +<p>’t Duurt niet lang, of de orkest-directeur gevoelt dat hij +zijne executanten niet meer geheel meester is. Hij heeft moeite hen in +te toomen, dezelfde menschen die anders zoo gehoorzaam, zoo kalm zijn. +De blaasinstrumenten leggen eene neiging aan den dag om de beweging te +versnellen; ze moeten met vaste hand ingehouden worden, want anders +zouden ze de strijkinstrumenten vooruitgeraken, ’tgeen aan de +harmonie nog al zou schaden. De fagottist zelfs, de zoon van den +apotheker Liefrinck, anders zoo’n welopgevoed jongmensch, wil ook +jagen.</p> +<p>Inmiddels heeft Valentine haar recitatief begonnen:</p> +<div lang="fr" class="lgouter"> +<p class="line">»Je suis seule chez moi...”</p> +</div> +<p class="first">maar ze haast. De orkest-directeur en al zijne +muzikanten volgen haar—misschien zonder het te weten—in +haar <i>cantabile</i>, dat breed genomen moest worden want het is een +12/8 maat. Raoul verschijnt in de deur op den achtergrond, maar nu +verloopt tusschen het oogenblik waarop Valentine naar hem toegaat, en +dat waarop zij hem in hare kamer ter zijde verbergt, geen kwartier, +terwijl anders in den schouwburg van Quiquendone dit recitatief van +zeven en dertig maten ook juist zeven en dertig minuten moest +duren.</p> +<p>Saint-Bris, Nevers, Cavannes en de catholieke heeren zijn opgekomen, +misschien wel wat haastig. <i>Allegro pomposo</i> teekende de componist +bij dat gedeelte aan; nu gaan de heeren en het orkest wel +<i>allegro</i>, maar in het geheel niet <i>pomposo</i>, en in het +ensemble-gedeelte van de prachtige »samenzwering en zegening der +wapenen” is er van geen matigen van het <i>allegro</i> sprake. +Zangers en muzikanten houden een wedren. De directeur denkt er niet +meer aan hen in te houden. Het publiek verlangt dat trouwens ook niet; +integendeel. Het is medegesleept, het neemt deel aan de beweging, en +die beweging komt overeen met de wenschen van zijn hart.</p> +<div lang="fr" class="lgouter"> +<p class="line">»Des troubles renaissants et d’une guerre +impie,</p> +<p class="line">Voulez-vous, comme moi, délivrer le +pays?”</p> +</div> +<p class="first">Men belooft, men zweert het. Ternauwernood heeft +Nevers tijd om te protesteeren en te zingen, »dat hij onder zijn +voorvaderen wel soldaten telt, maar geen moordenaars.” Men +arresteert hem. Schout en schepenen komen aanloopen en zweren +inderhaast »allen tegelijk te treffen.” Saint-Bris maakt +een relletje van het recitatief, waarbij de catholieken tot wraakneming +worden opgeroepen. De drie monniken, zwarte mantels dragende met witte +sjerpen, komen de deur van het vertrek van Nevers binnenstormen, met +verwaarloozing van de lessen van den regisseur, die hun leerde zacht +voort te schrijden. Al de aanwezigen hebben reeds degens en ponjaarden +getrokken, en het zegenen houdt de monniken maar een ommezien +<span class="pagenum">[<a id="pb200" href="#pb200" name= +"pb200">200</a>]</span>bezig. De sopranen, tenoren en bassen schreeuwen +het <i>allegro furioso</i>. Daarop vertrekken zij, al brullende:</p> +<div lang="fr" class="lgouter"> +<p class="line">A minuit</p> +<p class="line">Point de bruit!</p> +<p class="line">Dieu le veut!</p> +<p class="line">Oui,</p> +<p class="line">A minuit!</p> +</div> +<p class="first">Het gansche publiek is opgerezen. In loges, parterre +en galerijen is het erg woelig. Al de toeschouwers, met den +burgemeester aan het hoofd, schijnen zich op het tooneel te willen +storten, teneinde met de samenzweerders mee te doen en de Hugenoten te +verdelgen, niettegenstaande zij de godsdienstige begrippen van deze +deelen. Men juicht, men roept terug, men gilt. De oude tante trekt +zenuwachtig aan haar lichtgroene muts. Het licht in de zaal straalt hoe +langer zoo helderder.</p> +<p>Raoul komt weer op, en tilt niet zachtkens het gordijn op, maar +scheurt het met een kloeke beweging vaneen en staat dan vlak tegenover +Valentine.</p> +<p>Nu begint het groote duo, en wel <i>allegro vivace</i>. Raoul wacht +de vragen van Valentine niet af, en Valentine wacht niet op de +antwoorden van Raoul. De heerlijke passage:</p> +<div lang="fr" class="lgouter"> +<p class="line">»Le danger presse</p> +<p class="line">Et le temps vole...”</p> +</div> +<p class="first">wordt een van die snelle 2/4 maten, waarmede Offenbach +naam gemaakt heeft als hij deze of gene samenzweerders laat dansen; het +<i>andante amoroso</i>:</p> +<div lang="fr" class="lgouter"> +<p class="line">»Tu l’as dit!</p> +<p class="line">Oui, tu m’aimes!”</p> +</div> +<p class="first">is ten slotte een <i>vivace furioso</i>, en de +violoncel in het orkest streeft er in de verste verte niet meer naar, +om mede te gaan met de stem van den zanger, zooals zijne partij +aangeeft.</p> +<p>Daar slaat de klok, maar welk een hijgend, gejaagd geluid! Degeen +die slaat, is stellig zich zelf niet meer meester. Het is een +donderende stormklok, welke in geweld wedijvert met het razend +orkest.</p> +<p>Eindelijk komt het air, waarmede deze heerlijke acte eindigt:</p> +<div lang="fr" class="lgouter"> +<p class="line">»Plus d’amour, plus d’ivresse</p> +<p class="line">O remords qui m’oppresse!”</p> +</div> +<p class="first">door den componist als <i>allegro con moto</i> +aangeduid, maar hier in een ontembaar <i>prestissimo</i> genomen. +’t Is alsof er een express-trein voorbij suist. Daar begint de +stormklok weer. Valentine valt in zwijm. Raoul springt uit het +venster!.... <span class="pagenum">[<a id="pb201" href="#pb201" name= +"pb201">201</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e5019width"><img src="images/p201.jpg" alt= +"In de gangen verdringt men elkander. Blz. 202." width="505" height= +"720"> +<p class="figureHead">In de gangen verdringt men elkander. Blz. +202.</p> +</div> +<p>’t Was wel tijd. Het orkest, dat volslagen dronken scheen, had +het niet langer kunnen volhouden. De dirigeerstok is tot op een klein +gedeelte na stukgeslagen op het hokje van den souffleur. De +<span class="pagenum">[<a id="pb202" href="#pb202" name= +"pb202">202</a>]</span>snaren der violen zijn gesprongen, de halzen +verwrongen! De paukenslager heeft zoo woedend op zijn pauken geslagen, +dat ze gebarsten zijn! De contrabassist is boven op zijn welluidend +gebouw gekropen! De eerste klarinet zit op zijn mondstuk te bijten, en +de tweede hobo heeft zijn rieten tongetje ingeslikt! De schuif van de +trombone is vol bulten, en de ongelukkige hoornist eindelijk kan zijn +hand niet meer loskrijgen, daar hij ze te ver in zijn instrument geduwd +heeft!</p> +<p>En het publiek?—Het publiek hijgt, schreeuwt en brult! Ieder +ziet vuurrood, alsof zijn lichaam van binnen in brand staat! Men stoot, +men verdringt elkander om naar buiten te komen, de mannen zonder hoed, +de vrouwen zonder mantel! In de gangen verdringt men elkander, bij de +deuren drukt men elkander plat; men twist, men geraakt handgemeen! Geen +sprake meer van autoriteiten, van burgemeester! Allen zijn gelijk voor +deze helsche opgewondenheid...</p> +<p>Weinige oogenblikken later, terwijl allen buiten op de straat zijn, +herneemt ieder zijn gewone kalmte en keert bedaard naar huis, met een +onbestemde herinnering aan ’tgeen er gebeurd is.</p> +<p>De vierde acte van de Hugenoten, die anders op de klok af zes uren +duurde, was nu begonnen te half vijf en afgeloopen twaalf minuten +vóór vijven.</p> +<p>Ze had achttien minuten geduurd!</p> +</div> +</div> +<div id="ox8" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">VIII.</h2> +<h2 class="main">Waarin de oude, deftige wals een stormwind gelijk +wordt.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Wel herkregen de toeschouwers, nadat ze den schouwburg +verlaten hadden, hun gewone kalmte; wel gingen ze rustig naar huis, +alleen onder den indruk van een voorbijgaande versuftheid, maar toch +had de buitengewone opgewondenheid hen geweldig van streek gebracht, en +ze vielen in bed alsof zij bijzonder zwaar getafeld hadden.</p> +<p>Den volgenden dag was er voor ieder nog een souvenir van het +gebeurde van den vorigen dag: van den een toch was de hoed bij het +standje verdwenen, een ander miste een slip van zijn jas; deze dame had +haar satijnen laarsje verloren, een andere haar zondagschen mantel. De +herinnering aan het voorval werd bij die eenvoudige <span class= +"pagenum">[<a id="pb203" href="#pb203" name= +"pb203">203</a>]</span>menschen wakker, en met die herinnering zeker +schaamtegevoel over hun onvergeeflijke buitensporigheid. ’t Was +alsof zij aan een overdadig festijn hadden deelgenomen en er onbewust +de helden van geweest waren! Zij spraken er niet over en wilden er +liefst niet meer aan denken.</p> +<p>Niemand was evenwel zoo verbijsterd als de burgemeester Van +Tricasse. Toen de waardige man den volgenden ochtend opstond, was hij +zijn pruik kwijt. Lotje had overal gezocht, maar ’t hielp niets, +de pruik was op het slagveld achtergebleven. Men zou haar kunnen doen +uitroepen door Jan Mistrol, den beëedigden omroeper van de stad, +maar dat ging niet; dan was het maar beter het hoofddeksel in den steek +te laten, dan zich zoo ten toon te stellen, voor iemand die de eer had +de eerste overheidspersoon van de stad te zijn.</p> +<p>Zoo nu peinsde de waardige Van Tricasse, terwijl hij met een zwaar +hoofd, dikke tong en hijgende borst onder de dekens lag. Hij had geen +den minsten lust om op te staan, wel het tegendeel, en in zijn hersenen +ging dien morgen meer om dan anders in veertig jaren tijds. De achtbare +magistraat overdacht nog eens alles wat bij die onverklaarbare +voorstelling gebeurd was. Hij bracht het in verband met het +voorgevallene op de partij ten huize van dokter Ox. Hij zocht naar de +redenen van die zonderlinge opgewondenheid, die zich nu ten tweede male +bij zijne rustige ingezetenen had voorgedaan.</p> +<p>»Maar wat gebeurt er dan toch?” vroeg hij zich zelf. +»Hoe komen in mijn stille stad de zinnen zoo verbijsterd? Staan +we op het punt gek te worden en moet de gansche stad een groot +hospitaal worden? De gansche stad, want alle notabelen, wethouders, +rechters, advocaten, geneesheeren, gestudeerden, allen waren er, en als +ik mij goed herinner, zijn we allen even dol geweest! En hoe kwam het, +dat die muziek zoo’n helsch spektakel maakte? Onbegrijpelijk! Ik +voor mij weet zeker, dat ik niets gegeten, niets gedronken had, dat mij +zoo kon opwinden! Och neen, gisteren at ik een doorgaar sneedje +kalfsvleesch, een paar schepjes spinazie met suiker, geklutste eieren +en ik dronk een paar glaasjes onschuldig bier. Dat stijgt niet naar het +hoofd! Neen, er is iets onverklaarbaars in de geheele zaak, en daar ik +toch de verantwoordelijke man ben voor hetgeen de ingezetenen van mijne +stad doen, zal ik een onderzoek doen instellen.”</p> +<p>De stedelijke raad kon zich met dat onderzoek vereenigen, maar het +leidde tot niets. De feiten waren niet te loochenen, de oorzaken echter +gingen boven het verstand van de magistraten. Overigens waren alle +gemoederen nu weer tot kalmte gekomen, en de buitensporigheden +geraakten in het vergeetboek. De dagbladen vermeden ook er over te +spreken, en in het verslag der voorstelling, <span class= +"pagenum">[<a id="pb204" href="#pb204" name="pb204">204</a>]</span>dat +in de stadscourant verscheen, werd niet eens een toespeling gemaakt op +de koortsachtige opgewondenheid van de geheele zaal.</p> +<p>Evenwel, de stad had wel weer haar gewone bedaardheid herkregen, en +ze werd wel weer even Vlaamsch als te voren, maar toch was het +merkbaar, dat het karakter en de geaardheid der bewoners langzamerhand +eene wijziging ondergingen. ’t Was of ze meer zenuwen hadden +gekregen, zooals de geneesheer Dominicus Custos opmerkte.</p> +<p>Dat vereischt eenige toelichting. De verandering, die onloochenbaar +was en ook niet geloochend werd, openbaarde zich slechts in sommige +gevallen. Wanneer de Quiquendoners op de straat waren of langs de Vaar +wandelden, waren zij dezelfde kalme, geregelde menschen van vroeger. +Zoo ook in hunne woningen, waar de een een handwerk uitoefende, de +ander met het hoofd werkte, nog een ander niets deed en een vierde +zelfs niet dacht. In hun privaat leven waren ze zwijgend, stil en +leidden ze een plantenleven als voorheen. Geen twist, geen verwijt in +huis; hun hart klopte niet sneller, hunne hersenen werden door niets +aangedaan. De gemiddelde polsslag kwam overeen met dien uit den goeden +ouden tijd: vijftig a twee en vijftig in de minuut.</p> +<p>Een volkomen onverklaarbaar verschijnsel was het evenwel, een +verschijnsel waarop de knapste physiologen der eeuw zich stomp zouden +gedacht hebben, dat de Quiquendoners, in hun particulier leven +onveranderd dezelfden, merkbaar veranderden zoodra zij in het openbaar +te zamen kwamen.</p> +<p>Zoodra zij zich in een openbaar lokaal vereenigden, »was het +mis,” zooals de commissaris Passauf verklaarde. Op de beurs, op +het stadhuis, in de academie, zoowel in raadsvergaderingen als in de +bijeenkomsten van geleerden, kwam er meer leven onder de aanwezigen, +werden ze aangetast door een vreemde opgewondenheid. Geen uur waren ze +daar, of ze waren reeds scherp jegens elkander. Na twee uren was een +beraadslaging een dispuut geworden; men werd warm en wierp elkaar +persoonlijkheden naar het hoofd. In de kerk, zelfs onder de preek, +konden de geloovigen niet meer bedaard naar dominé Van Stabel +luisteren, die trouwens van zijn kant zich in zijn preekstoel niet meer +zoo rustig als vroeger hield en zijn gehoor krachtiger toesprak dan +anders.</p> +<p>In dezen stand van zaken ontstonden helaas nog ernstiger +woordenwisselingen dan tusschen den geneesheer Custos en den advocaat +Schut, en dat nooit de tusschenkomst der autoriteit werd vereischt, was +alleen daaraan te danken, dat de twistenden, zoodra zij thuisgekomen +waren, er rust vonden en weldra de beleedigingen van weerskanten +vergaten.</p> +<div class="figure xd19e5069width"><img src="images/p205.jpg" alt= +"’t Was een duizelingwekkende omwenteling van razende wezens. Blz. 207." +width="505" height="720"> +<p class="figureHead">’t Was een duizelingwekkende omwenteling +van razende wezens. Blz. 207.</p> +</div> +<p>Die bijzonderheid had echter nooit in het oog kunnen vallen +<span class="pagenum">[<a id="pb205" href="#pb205" name= +"pb205">205</a>]</span>aan menschen, die volstrekt niet konden +waarnemen hetgeen met hen gebeurde. Slechts één persoon +in de gansche stad, en wel degeen wiens betrekking al sinds dertig +jaren lang op de nominatie <span class="pagenum">[<a id="pb206" href= +"#pb206" name="pb206">206</a>]</span>stond opgeheven te worden, de +commissaris van politie Passauf, had de opmerking gemaakt, dat de +opgewondenheid, die in de particuliere woningen niet bestond, zich +spoedig in publieke gebouwen openbaarde. Nu dacht hij er met zekere +bezorgdheid over wat toch wel gebeuren zou, indien deze prikkelbaarheid +eens tot de huizen der ingezetenen doordrong en indien de +epidemie—want zoo noemde hij haar—zich tot de straat +uitbreidde. Dan werden geen beleedigingen meer vergeten, dan waren er +geen oogenblikken van kalmte meer in den waanzin, maar dan zou men +voortdurend in de hoogste opgewondenheid verkeeren en met elkander in +botsing komen.</p> +<p>»Wat dan?” vroeg de commissaris Passauf met schrik. +»Hoe moesten die aanvallen van wilde woede te keer gegaan worden? +Hoe moesten die prikkelbare gestellen in toom worden gehouden? Dan zal +mijne betrekking waarlijk geen sinecure meer zijn, en dan zal de Raad +mijne wedde wel dienen te verdubbelen,—tenminste, als hij mij +niet laat oppakken... wegens inbreuk op de openbare orde!”</p> +<p>Die zeer rechtmatige vrees begon zich meer en meer te +verwezenlijken. Van de beurs, de kerk, den schouwburg, de raadzaal was +het kwaad tot de woningen der particulieren doorgedrongen, en wel twee +weken na de verschrikkelijke voorstellingen van <i>de +Hugenoten</i>.</p> +<p>In de woning van den bankier Collaert werden de eerste +verschijnselen der epidemie waargenomen.</p> +<p>Deze rijke bankier gaf aan de notabelen der stad een bal, of althans +een soirée dansante. Eenige maanden te voren was hij er gelukkig +in geslaagd eene leening van f 15,000 voor drievierden te plaatsen, en +ter viering van dit finantieel succes gaf hij zijn stadgenooten dit +feest.</p> +<p>Een feest in Vlaanderen loopt gewoonlijk bedaard en kalm af; bier en +eenige zoetigheden vormen het onthaal. Men praat wat over het weer, +over den stand van den oogst, over de bloemen in den tuin en vooral +over de tulpen; van tijd tot tijd waagt men heel langzaam en bedaard +een dansje, maakt een menuet, soms ook een wals, maar dan een van die +Duitsche walsjes, waarbij men anderhalven keer omdraait in de minuut, +terwijl onder den dans de walsers zoover van elkander afblijven als +hunne armen gedoogen. Zoo gaat het gewoonlijk toe op een bal onder de +voorname lieden van Quiquendone. Men had getracht er de polka in te +voeren en ze daartoe in vier tempo’s gedanst, maar de dansende +paren kwamen nog altijd bij het orkest achter, hoe langzaam men de maat +ook nam, en daarom had men er van moeten afzien.</p> +<p>Deze vreedzame bijeenkomsten, waar jonkmannen en jongedochters zich +eerlijk en rustig konden vermaken, hadden nooit <span class= +"pagenum">[<a id="pb207" href="#pb207" name= +"pb207">207</a>]</span>eenige schadelijke gevolgen gehad. Maar hoe kwam +het dan nu, dat dien avond bij den bankier Collaert die zoete dranken +veranderd schenen te zijn in schuimenden wijn, bruisenden champagne, +vlammende punch? Hoe kwam het, dat tegen het midden van de partij alle +gasten dronken schenen te zijn? Waarom werd de eerzame menuet een +rondedans? Waarom verhaastten de muzikanten de maat zoo? Hoe kwam het, +dat de kaarsen dien avond, evenals in den schouwburg, zulk een +ongewonen glans hadden? Welke electrische stroom liep toch door de +salons van den rijken bankier? Hoe kwam het, dat de paren veel dichter +bij elkander kwamen, dat de handen elkander hartstochtelijker drukten, +dat de »cavaliers seul” ditmaal eenige gewaagde sprongen +vertoonden, hoewel ze anders zoo deftig, zoo ernstig, zoo majestueus +waren?</p> +<p>Helaas, wie zou het antwoord kunnen geven op al die vragen? De +commissaris Passauf was op de partij aanwezig, hij zag den storm +aankomen, maar hij kon hem niet bedwingen, hij kon hem niet ontgaan, en +zelfs hij voelde zich bevangen! Zijne begeerten en hartstochten werden +gedurig sterker; men zag hem herhaaldelijk een aanval doen op het +suikerwerk, men zag hem verscheidene schotels ledigen, alsof hij ik +weet niet hoelang gevast had!</p> +<p>Inmiddels werd het bal hoe langer hoe geanimeerder. Men begon nu +eerst met volle teugen van het dansen te genieten, want het mocht nu +werkelijk dansen heeten. De voeten bewogen zich met koortsachtige +snelheid. De gezichten werden rood van inspanning, de oogen glinsterden +als vurige kolen. De algemeene opgewondenheid had haar hoogste toppunt +bereikt.</p> +<p>En toen het orkest de wals uit den <i>Freyschutz</i> aanhief, toen +die echt Duitsche en statige wals met dolle woestheid door de +muziekanten gespeeld werd, was het meer een met onzinnige snelheid in +de rondte draaien, een duizelingwekkende omwenteling van razende +wezens. Daarna verviel alles in een helschen galop, die niet kon +gestuit worden en een uur lang duurde en niet alleen de salons maar al +de vertrekken van het prachtige huis in opschudding bracht, waarin +allen met hartstochtelijkheid deelden, jongelieden van beide seksen, +oudere van iederen leeftijd, de dikke bankier Collaert en Mevr. +Collaert, raadslieden, overheidspersonen, de kantonrechter en Niklausse +en Mevr. Van Tricasse en de burgemeester Van Tricasse en de commissaris +Passauf in eigen persoon, die zich daarna nooit kon herinneren, wie in +dien dollen nacht zijne danseres geweest was.</p> +<p>Maar »zij” ze vergat het niet. En sedert dien nacht, zag +»zij” in haar droomen den vurigen commissaris weder, haar +met hartstochtelijkheid omkneld houdende! En »zij”, was +niemand anders dan de oude tante! <span class="pagenum">[<a id="pb208" +href="#pb208" name="pb208">208</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ox9" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">IX.</h2> +<h2 class="main">Waarin dokter Ox en zijn <span class="corr" id= +"xd19e5114" title="Bron: assissent">assistent</span> Ygeen elkander +slechts enkele woorden zeggen.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">»Wel, Ygeen?”</p> +<p>»Wel, meester, alles is klaar! De buizen zijn +gelegd.”</p> +<p>»Kom! Dan gaan we nu in het groot en op de massa’s +werken!”</p> +</div> +</div> +<div id="ox10" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">X.</h2> +<h2 class="main">Waarin men zien zal, dat de epidemie de geheele stad +aantast en welke uitwerking zij teweegbrengt.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">In de nu volgende maanden werd het van kwaad tot erger +en breidde de epidemie zich van uit de huizen tot op de straat uit. De +stad Quiquendone was onherkenbaar geworden.</p> +<p>En, wat nog het vreemdste natuurverschijnsel was, niet alleen het +dierenrijk, maar ook het plantenrijk ontsnapte niet aan den algemeenen +invloed.</p> +<p>Volgens den gewonen loop der dingen, zijn de epidemieën +speciaal, want zij die den mensch treffen tasten de dieren niet aan en +zij die de dieren treffen, verschoonen de planten. Heeft men ooit +gezien, dat een paard door de pokken werd aangetast of een mensch door +de runderpest en krijgen de schapen de aardappelziekte? Maar hier +schenen al de wetten der natuur omgekeerd. Niet alleen waren het +karakter, het temperament, de denkbeelden der bewoners en bewoonsters +van Quiquendone veranderd, maar ook de huisdieren, honden of katten, +koeien of paarden, ezels of geiten, alles verkeerde onder dezen +epidemischen invloed, en ’t scheen dat zij volkomen van aard +veranderd waren. De planken zelve »emancipeerden” zich, als +men ons deze uitdrukking wel wil veroorloven.</p> +<div class="figure xd19e5136width"><img src="images/p209.jpg" alt= +"Eén aardbei was genoeg voor twee menschen en één peer voor vier. Blz. 210." +width="501" height="720"> +<p class="figureHead">Eén aardbei was genoeg voor twee menschen +en één peer voor vier. Blz. 210.</p> +</div> +<p>In de tuinen, de moestuinen, de boomgaarden toch deden zich +allervreemdste verschijnselen op. De klimplanten klommen met meer +stoutmoedigheid. De struiken werden boomen. De zaden, nauwelijks +gezaaid, vertoonden kleine groene puntjes en in hetzelfde tijdsverloop, +wonnen ze in duimen wat vroeger, onder de gunstigste <span class= +"pagenum">[<a id="pb209" href="#pb209" name= +"pb209">209</a>]</span>omstandigheden, ze in strepen wonnen. De +asperges werden twee voet hoog; de artisjokken werden zoo groot als +meloenen, de meloenen zoo groot als pompoenen, de pompoenen zoo groot +als de <span class="pagenum">[<a id="pb210" href="#pb210" name= +"pb210">210</a>]</span>groote klok uit den toren, die negen voet in +diameter mat. De kolen waren kreupelboschjes en de paddestoelen +parapluies.</p> +<p>Met de vruchten ging het denzelfden weg op als met de groenten. +Één aardbei was genoeg voor twee menschen en +één peer voor vier. De trossen druiven waren zoo groot +als de enorme tros, die voorkomt op het zoo prachtig beschilderde doek +van Poussin »<i>de terugkeer der afgezondenen naar het beloofde +land</i>.”</p> +<p>Hetzelfde was het geval met de bloemen: de groote viooltjes +verspreidden doordringerder geuren, de buitengewoon groote rozen +schitterden met levendiger kleuren, de seringen vormden binnen weinige +dagen ondoordringbare kreupelbosschen; geraniums, madelieven, +dahlia’s, camelia’s, rhododendrons, maakten zich van de +paden meester en verstikten elkander! Het snoeimes schoot hier te kort. +En de tulpen, de vreugde der Vlamingen, wat brachten ze de liefhebbers +in verrukking! De waardige Van Bistrom viel op zekeren dag van louter +ontroering bijna omver, toen hij in zijn tuin een eenvoudige <i>tulipa +gesneriana</i> van enorme, monsterachtige, reusachtige grootte zag, +waarvan de bloemkelk tot nest diende van een gansche familie +roodborstjes!</p> +<p>De geheele stad kwam toeloopen om die wonderbaarlijke bloem te zien +en gaf haar den naam van <i>tulipa quiquendonia</i>.</p> +<p>Maar, helaas! al kwamen die planten, die vruchten, die bloemen +zichtbaar vooruit, al toonden alle gewassen een voorliefde kolossale +afmetingen aan te nemen, al bedwelmden de glans hunner kleuren en het +doordringende hunner geuren den reuk en de blikken, zoo verwelkten zij +daarentegen snel. De lucht, die zij opslorpten, verbrandde ze maar al +te spoedig en ze stierven weldra, uitgeput, verwelkt, verteerd.</p> +<p>Dat was het lot van de vermaarde tulp, die na eenige dagen van glans +en luister verkwijnde!</p> +<p>Op dezelfde wijze ging het al spoedig met de huisdieren, van den +huishond tot de zwijnen in den stal, van het kanarievogeltje in de kooi +tot den kalkoen in den hof.</p> +<p>Nu waren die dieren in gewone tijden al even flegmatiek als hunne +meesters. Honden en katten leidden meer een plantenleven dan dat ze +werkelijk leefden. Nooit sprongen ze in ’t rond van blijdschap, +nooit werden ze door een aandoening van toorn in hunne kalmte gestoord. +De staarten bewogen zich niet levendiger, dan alsof ze uit brons waren +gegoten geweest. Sedert onheuglijke tijden had men van geen krabben of +bijten gehoord. Wat de dolle honden betreft, deze beschouwde men als +denkbeeldige dieren, die onder de griffoenen en andere fantastische +dieren uit de Openbaring moesten gerangschikt worden.</p> +<p>Maar welk een verandering in die weinige maanden, waarvan we de +geringste voorvallen trachten op te teekenen! Honden en katten +<span class="pagenum">[<a id="pb211" href="#pb211" name= +"pb211">211</a>]</span>begonnen hunne tanden en klauwen te laten zien. +Men was verplicht, tengevolge van herhaalde aanvallen, eenigen af te +maken. Men zag voor het eerst in de straten van Quiquendone een paard +op hol gaan, een os zich met de horens naar omlaag op een zijner +natuurgenooten werpen, een ezel omvervallen met de pooten in de lucht +en een gebalk uitgalmen, dat niets »dierlijks” meer had, +een schaap, zelfs een schaap tegen het mes van den slager dapper de +karbonaden verdedigen, die het in zich droeg!</p> +<p>De burgemeester Van Tricasse was verplicht politie-verordeningen uit +te vaardigen tegen de huisdieren die, door razernij aangetast, de +straten van Quiquendone onveilig maakten.</p> +<p>Maar, helaas! zoo de dieren gek waren, de menschen waren niet wijs +meer!</p> +<p>Geen leeftijd was van de plaag verschoond.</p> +<p>De zuigelingen werden zeer spoedig onverdraaglijk, die wezentjes die +tot nog toe zoo gemakkelijk waren groot te brengen en voor het eerst +moest de kantonrechter Honoré Syntax zijn kroost met de roede +straffen.</p> +<p>Op de school ging het ook vrij oproerig toe en wierpen de jongens +elkander met dictionnaires naar het hoofd. Men kon ze niet meer op de +banken houden en zelfs de onderwijzers, die ze met allerlei taakwerk +overlaadden, deelden in de algemeene overprikkeling.</p> +<p>Nog een ander vreemd verschijnsel was het, dat al die inwoners van +Quiquendone, die tot nog toe altijd zoo matig waren, en wier +voornaamste voedsel uit melkspijzen en zoetigheidjes bestond, zich nu +werkelijk in eten en drinken te buiten gingen. Hun gewone leefregel was +hun niet genoeg meer. Iedere maag was een afgrond geworden, dien men +met enorme hoeveelheden spijzen en dranken moest trachten te dempen. +Het verbruik der inwoners was verdriedubbeld. In plaats van twee +maaltijden, nam men er zes. De stoornissen in de spijsvertering waren +ontelbaar. De wethouder Niklausse kon zich niet verzadigen. De +burgemeester Van Tricasse kon zijn dorst niet stillen en was altijd +half dronken.</p> +<p>Kortom, dagelijks openbaarden zich de meest verontrustende +verschijnselen en deed zich de toekomst donker voor.</p> +<p>Onophoudelijk kwam men dronken menschen tegen en onder deze dronken +lieden, dikwijls notabelen.</p> +<p>De geneesheer Dominicus Custos had het verschrikkelijk druk met +allerlei maagstoornissen en zenuwachtige aandoeningen, wel een bewijs +van de groote prikkelbaarheid, waaraan de zenuwen der bevolking +leden.</p> +<p>De vroeger zoo stille straten van Quiquendone, die tegenwoordig zoo +druk waren, want niemand kon thuis blijven, waren nu het tooneel van +dagelijksche woordenwisselingen en zelfs twisten. <span class= +"pagenum">[<a id="pb212" href="#pb212" name="pb212">212</a>]</span></p> +<p>De politie moest versterkt worden, teneinde de rustverstoorders in +toom te houden.</p> +<p>Er moest een gevangenis in het gemeentehuis ingericht worden, die +dag en nacht met oproermakers was opgevuld. De commissaris Passauf was +bekaf.</p> +<p>Er gebeurde iets, dat nog nooit gebeurd was,—binnen den tijd +van twee maanden werd er een huwelijk gesloten. Een ongehoord feit! De +zoon van den ontvanger Rupp huwde met de dochter van de schoone +Augustine de Rovère en dat binnen slechts <span class="corr" id= +"xd19e5202" title="Bron: zeven-en vijftig">zevenenvijftig</span> dagen +na haar hand gevraagd te hebben!</p> +<p>Nog andere huwelijken werden beslist, die anders jaren lang zouden +uitgesteld zijn. De burgemeester kon er zich geen begrip van vormen en +ook zijn dochter, de lieve Suze, leed aan dezelfde kwaal en zou spoedig +aan zijn handen ontsnappen.</p> +<p>Wat onze waarde oude tante betreft, ze had waarlijk den commissaris +Passauf durven polsen over een vereeniging, die haar toescheen alle +elementen in zich te bevatten van geluk, fortuin, wederzijdsche +achting, jeugd!...</p> +<p>Om de maat vol te meten, had er tot overmaat van ijselijkheid, een +duel plaats! Een wezenlijk duel met pistolen, en nog wel met +ruiterpistolen, op vijf en twintig pas! En tusschen wie? Onze lezers +zullen ’t nauwlijks kunnen gelooven!</p> +<p>Tusschen den heer Frans Niklausse, den zachtaardigen hengelaar en +den zoon van den rijken bankier, den jongen Simon Collaert.</p> +<p>En de onschuldige oorzaak van dit duel was niemand anders dan de +dochter van den burgemeester, op wie Simon dol verliefd was en die hij +aan niemand ter wereld wilde afstaan.</p> +</div> +</div> +<div id="ox11" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">XI.</h2> +<h2 class="main">Waarin de bewoners van Quiquendone een heldhaftig +besluit nemen.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Men ziet in welk een betreurenswaardigen toestand de +bevolking van Quiquendone zich bevond. De hoofden verkeerden in een +onnatuurlijke gisting. Men kende en herkende elkander niet meer. De +vreedzaamste menschen waren twistziek geworden. Men moest hen niet met +den nek aanzien, of ze zonden dadelijk getuigen op <span class= +"pagenum">[<a id="pb213" href="#pb213" name="pb213">213</a>]</span>uw +dak. Velen lieten hun snorren staan en enkele echte vechtersbazen +krulden ze aan de punten om.</p> +<div class="figure xd19e5225width"><img src="images/p213.jpg" alt= +"»Naar Virgamen! Naar Virgamen!” Blz. 218." width="500" +height="720"> +<p class="figureHead">»Naar Virgamen! Naar Virgamen!” Blz. +218.</p> +</div> +<p>Onder dergelijke omstandigheden werd het moeielijk de stad te +<span class="pagenum">[<a id="pb214" href="#pb214" name= +"pb214">214</a>]</span>besturen en de orde op de straten en in de +openbare gebouwen te handhaven, want de dienst was voor zulk een stand +van zaken niet ingericht. De burgemeester, onze waardige Van Tricasse, +dien we zoo zacht, zoo kalm en vreedzaam en zoo besluiteloos gekend +hebben, was nu niet meer tot bedaren te brengen. Zijn huis weerklonk +den ganschen dag van zijn bevelen. Onophoudelijk beknorde hij zijne +agenten en zag in eigen persoon nauwkeurig toe dat zijne orders strikt +werden uitgevoerd.</p> +<p>Helaas! Welk een verandering! Waar was de kalmte, die vroeger in het +vriendelijke en rustige huis van den burgemeester, die goede Vlaamsche +woning, heerschte? Welke treurige huiselijke tooneelen hadden daar nu +plaats! Mevrouw Van Tricasse was kregelig, twistziek en kwalijknemend +geworden. Mocht het haar man al gelukken haar te overschreeuwen, tot +zwijgen kon hij haar niet brengen. De goede vrouw had met haar +prikkelbaar humeur op alles en allen wat aan te merken. ’t Ging +alles verkeerd! Niets werd op zijn tijd gedaan! Zij gaf Lotje en zelfs +tante, haar schoonzuster de schuld, die, niet minder slecht gehumeurd, +haar scherpe antwoorden gaf. Natuurlijk hield Van Tricasse zijn +dienstbode Lotje de hand boven het hoofd, zooals men dat meermalen in +de beste huishoudens ziet. Van daar dan voortdurende verbittering van +mevrouw de burgemeesteres, hevige verwijten, woordenwisselingen, +twisten, tooneelen tot in het oneindige!</p> +<p>»Maar wat scheelt ons toch?” riep dan de ongelukkige +burgemeester uit. »Door welk vuur worden we toch verteerd? Zijn +we dan van den duivel bezeten? O! mevrouw Van Tricasse, mevrouw Van +Tricasse! Je verhaast mijn dood en zult maken, dat ik +vóór u naar het graf gedragen word en hoe zullen dan de +overleveringen der familie worden nagekomen!”</p> +<p>Want de lezer zal zeker de vreemde bijzonderheid niet vergeten +hebben, dat de heer Van Tricasse weduwnaar moest worden en hertrouwen, +om de eenmaal tot wet geworden gewoonte niet te breken.</p> +<p>Evenwel bracht die eigenaardige gesteldheid der gemoederen nog +andere vrij zonderlinge uitwerkselen teweeg, die der vermelding over +waardig zijn. Die zenuwachtige overspanning, waarvan de oorzaak voor +als nog voor ons in het duister ligt, geleidde tot allervreemdste +physiologische verschijnselen, die men niet zou verwacht hebben. +Talenten, die anders verborgen zouden gebleven zijn, kwamen nu voor den +dag. Bij velen openbaarde zich een bijzondere aanleg hier- of daarvoor. +Kunstenaars met tot nog toe middelmatige talenten, stelden zich +onverwacht in een nieuw licht. Zoowel in de politiek als in de letteren +stonden eensklaps tot nog toe onbekende mannen op. Redenaars +behandelden de belangrijkste en moeielijkste quaesties en deden een +gehoor ontvlammen, dat trouwens <span class="pagenum">[<a id="pb215" +href="#pb215" name="pb215">215</a>]</span>zeer vatbaar was om ontvlamd +te worden. Uit de zittingen van den raad, ging de beweging over in de +openbare bijeenkomsten: er vormde zich een club te Quiquendone, terwijl +twintig dagbladen, de <i>Guetteur de Quiquendone</i>, de <i>Impartial +van Quiquendone</i>, de <i>Radical de Quiquendone</i>, de <i>Outrancier +de Quiquendone</i>, met vuur geschreven, de gewichtigste +maatschappelijke vraagpunten behandelden.</p> +<p>Maar naar aanleiding waarvan? vraagt men niet zonder reden. Naar +aanleiding van alles en van niets; naar aanleiding van den toren van +Oudenaarde, die overhing en dien sommigen wilden afbreken en anderen +wilden herstellen; naar aanleiding van de politieverordeningen, door +den raad uitgevaardigd en die kwaadgezinde hoofden trachtten tegen te +werken, naar aanleiding van het uitdiepen der beken en het schoonhouden +der riolen, enz. En als die onstuimige redenaars nu alleen het +stedelijk bestuur nog maar hadden aangevallen! Maar neen, door den +stroom medegesleept, holden zij maar voort en zouden ze, als de +Voorzienigheid niet tusschenbeide was gekomen, hunne stadgenooten, een +oorlog op den hals hebben gehaald.</p> +<p>Wat was het geval? Sedert acht of negen honderd jaar smeulde er in +de archieven van Quiquendone een zeldzaam schoone <i>casus belli</i>; +maar zij bewaarde hem met de grootste zorg, als een reliquie, en +werkelijk scheen hij eenige kans te hebben te verschimmelen en zijn +kracht te verliezen.</p> +<p>Ziehier hoe die <i>casus belli</i> was in de wereld gekomen.</p> +<p>Het is niet algemeen bekend, dat Quiquendone, in dat hoekje van +Vlaanderen, dicht bij de kleine stad Virgamen gelegen is. Het +grondgebied beider gemeenten grenst aan elkander.</p> +<p>Nu gebeurde het in 1135, eenigen tijd voor het vertrek van graaf +Baudouin naar het Heilige Land, dat een koe van Virgamen—wel te +verstaan, geen koe van een inwoner, maar een koe der +gemeente—zich verstoutte op het grondgebied van Quiquendone te +gaan weiden. Nauwelijks had het ongelukkige dier drie mondjes vol gras +verorberd, maar het wanbedrijf, de misdaad als men wil, was bedreven en +geconstateerd bij procesverbaal van dien tijd, want te dien tijde +begonnen de overheidspersonen de kunst van schrijven te leeren.</p> +<p>»Ter rechter tijd zullen we ons wreken,” zei eenvoudig +Natalis Van Tricasse, de twee en dertigste voorganger van den +tegenwoordigen burgemeester, »en uitstel is geen +afstel!”</p> +<p>De inwoners van Virgamen waren bij tijds onderricht. Zij wachtten en +dachten niet zonder reden, dat de tijd de herinnering der beleediging +wel zou uitwisschen en werkelijk leefden zij gedurende verscheidene +eeuwen in de beste verstandhouding met hunne buren van Quiquendone. +<span class="pagenum">[<a id="pb216" href="#pb216" name= +"pb216">216</a>]</span></p> +<p>Maar zij hadden buiten den waard gerekend, of liever buiten die +zonderlinge epidemie, die, terwijl zij het karakter hunner buren ten +eenenmale veranderde, het uitgedoofde vuur der wraak in die harten +weder oprakelde.</p> +<p>Het was in de club van de Monstrelet-straat, dat de vurige advocaat +Schut eensklaps de quaestie te berde bracht, en zijne toehoorders +electriseerde door de uitdrukkingen en schilderingen te gebruiken, die +in deze omstandigheden in zwang zijn. Hij herinnerde de overtreding, +hij herinnerde het ongelijk, der gemeente Quiquendone aangedaan, en +waarvoor een natie »naijverig op haar rechten” geen +verjaring kon dulden; hij wees op de nog altijd gevoelde beleediging, +op de nog altijd bloedende wond; hij sprak van zekere eigenaardige +bewegingen van het hoofd der inwoners van Virgamen en die aantoonden +hoezeer zij de inwoners van Quiquendone verachtten; hij smeekte zijne +landgenooten, die misschien »onbewust” gedurende lange +eeuwen die doodelijke beleediging verdragen hadden, hij bezwoer +»de kinderen der oude stad” geen ander doel meer voor oogen +te houden dan een schitterende voldoening te verkrijgen! Eindelijk deed +hij een beroep op de levende strijdkrachten der natie!</p> +<p>Het is onmogelijk in woorden weer te geven met welk een geestdrift +deze taal, die voor Quiquendonsche ooren zoo nieuw was, ontvangen werd. +Het geheele auditorium was opgestaan en met luide kreten, de armen +uitgestrekt, vroegen alle toehoorders den oorlog. Nooit had de advocaat +Schut zulk een succes gehad en het moet erkend worden, dat hij prachtig +geweest was.</p> +<p>De burgemeester, de wethouder, al de notabelen, die deze +gedenkwaardige zitting bijwoonden, zouden zich vruchteloos tegen die +vervoering van het volk hebben kunnen verzetten. Trouwens hadden zij er +ook niet den minsten lust toe en, zooal niet harder, dan toch even +hard, schreeuwden ook zij:</p> +<p>»Naar de grenzen! Naar de grenzen!”</p> +<p>Daar nu deze grenzen slechts drie kilometers van de muren van +Quiquendone verwijderd waren, is het zeker, dat de inwoners van +Virgamen werkelijk gevaar liepen, want zij konden overmeesterd zijn, +alvorens den tijd gehad te hebben tot bezinning te komen.</p> +<p>Inmiddels scheen de achtbare apotheker Josse Liefrinck, onder deze +ernstige omstandigheden, alleen zijn zinnen bij elkander gehouden te +hebben, want hij maakte de opmerking dat er gebrek was aan geweren, +kanonnen en generaals.</p> +<p>Men antwoordde hem en liet dit antwoord van eenige handtastelijke +bewijsgronden vergezeld gaan, dat men die generaals, die kanonnen en +geweren wel zou vinden en dat het goed recht en de liefde voor het +vaderland voldoende waren en een volk onwederstaanbaar maakten. +<span class="pagenum">[<a id="pb217" href="#pb217" name= +"pb217">217</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e5296width"><img src="images/p217.jpg" alt= +"»De plaats van een burgemeester is voorop, mijnheer!” Blz. 220." +width="503" height="720"> +<p class="figureHead">»De plaats van een burgemeester is voorop, +mijnheer!” Blz. 220.</p> +</div> +<p>Daarop nam de burgemeester zelf het woord en brak in een sierlijke, +voor de vuist uitgesproken redevoering den staf over die kinderachtige +zielen, die achter het masker der voorzichtigheid <span class= +"pagenum">[<a id="pb218" href="#pb218" name="pb218">218</a>]</span>de +vrees verbergen en dit masker rukte hij af met een vaderlandslievende +hand.</p> +<p>Men zou op dit oogenblik gezegd hebben, dat de zaal onder de +toejuichingen inviel.</p> +<p>Men vroeg stemming.</p> +<p>De stemming geschiedde bij acclamatie, en de kreten +verdubbelden:</p> +<p>»Naar Virgamen! Naar Virgamen!”</p> +<p>De burgemeester nam op zich om het leger mobiel te maken en in den +naam der stad beloofde hij dengenen zijner aanstaande generaals, die +als overwinnaar zou terugkeeren, de eerbewijzingen der zegepraal, +zooals dit ten tijde der Romeinen plaatsgreep.</p> +<p>Evenwel wilde de apotheker Josse Liefrinck, die een eigen hoofd had, +en zich niet voor geslagen hield, ofschoon hij het werkelijk was, nog +een opmerking maken. Hij zei namelijk, dat te Rome de overwinnende +generaals niet in triomf werden ingehaald, of ze moesten vijf duizend +vijanden gedood hebben.</p> +<p>»Welnu! welnu!” schreeuwde het publiek in de grootste +opgewondenheid.</p> +<p>»... En dat, daar de bevolking der gemeente Virgamen niet meer +beloopt dan drie duizend vijf honderd vijf en zeventig inwoners, het +moeielijk zou zijn, of men moest verscheidene keeren denzelfden persoon +dooden...”</p> +<p>Maar men liet den ongelukkigen logischen apotheker niet uitpraten en +gestompt en geslagen werd hij de deur uitgesmeten.</p> +<p>»Burgers,” zei daarop Sylvester Pulmacker, een klein +kruideniertje, »burgers, laat dien laffen apotheker maar zeggen +wat hij wil, ik neem aan vijf duizend Virgamenaars<a id="xd19e5325" +name="xd19e5325"></a> te dooden, als ge mijne diensten wilt +aannemen.”</p> +<p>»Vijf duizend vijf honderd!” schreeuwde een nog +onversaagder vaderlander.</p> +<p>»Zes duizend zes honderd!” hernam de kruidenier.</p> +<p>»Zeven duizend!” riep de banketbakker uit de +Hemlingstraat, Jan Orbideck, die op weg was zijn fortuin in de +roomgebakjes te maken.</p> +<p>»Toegewezen!” riep burgemeester Van Tricasse uit, toen +hij zag, dat niemand hooger bood.</p> +<p>En zoo kwam het dat de banketbakker Jan Orbideck, de generaal, +opperbevelhebber der troepen van Quiquendone werd. <span class= +"pagenum">[<a id="pb219" href="#pb219" name="pb219">219</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ox12" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">XII.</h2> +<h2 class="main">Waarin de assistent Ygeen een verstandigen raad geeft, +die driftig door Dr. Ox wordt van de hand gewezen.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">»Wel! meester,” zei de assistent Ygeen den +volgenden dag, terwijl hij emmers met zwavelzuur in den bak zijner +enorme batterijen uitstortte.</p> +<p>»Wel!” hernam dokter Ox, »had ik geen gelijk? +Daarvan hangt nu niet alleen de physische ontwikkeling van een geheele +natie af, maar haar zedelijkheid, haar waardigheid, haar talenten, haar +politieke zin! ’t Is maar een quaestie van moleculen.”</p> +<p>»Zeker, maar...”</p> +<p>»Maar?...”</p> +<p>»Vindt u niet, dat het nu al wel zoo is en dat die arme +duivels nu genoeg overprikkeld zijn?”</p> +<p>»Neen! neen!” riep de dokter uit, »neen! ’k +houd tot het einde toe vol.”</p> +<p>»Zooals u wilt, meester, ofschoon de proef, naar ’t me +voorkomt, genoeg bewijst en daarom dunkt me, zou het tijd zijn +om...”</p> +<p>»Om?...”</p> +<p>»De kraan te sluiten.”</p> +<p>»Nu nog mooier!” riep dokter Ox uit. » Probeer het +eens als je ’t hart hebt!”</p> +</div> +</div> +<div id="ox13" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">XIII.</h2> +<h2 class="main">Waaruit opnieuw blijkt, dat men van een verheven +plaats alle menschelijke nietigheden beheerscht.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">»Wat zeg je?” vroeg burgemeester Van +Tricasse den wethouder Niklausse.</p> +<p>»’k Zeg, dat deze oorlog noodzakelijk is,” +antwoordde de wethouder op vasten toon<span class="corr" id="xd19e5373" +title="Bron: ">, »</span>en dat het tijd is om onze beleediging +te wreken.”</p> +<p>»En ik,” antwoordde de burgemeester kwaad, »ik +zeg, dat als de bevolking van Quiquendone niet van deze gelegenheid +gebruik <span class="pagenum">[<a id="pb220" href="#pb220" name= +"pb220">220</a>]</span>maakte om haar recht te handhaven, ze onwaardig +zou zijn haar naam te dragen.”</p> +<p>»En ik, ’k houd staande, dat we onmiddellijk onze +troepenmassa moeten verzamelen en haar vooruit moeten +brengen.”</p> +<p>»Ei! mijnheer, ei!” antwoordde Van Tricasse, »en +spreekt u zoo tegen mij?”</p> +<p>»Tegen u, mijnheer de burgemeester, en u zult de waarheid +hooren, hoe hard ze ook zij.”</p> +<p>»En u zult haar zelf hooren, mijnheer de wethouder,” gaf +Van Tricasse buiten zich zelven ten antwoord, »want ze zal beter +uit mijn mond komen dan uit den uwe! Ja! mijnheer, ja, nog langer te +wachten zou schande zijn. Sedert negen honderd jaar wacht de stad +Quiquendone op het oogenblik van weerwraak en zeg nu wat je wilt, of +’t je kan schelen of niet, maar we gaan op den vijand +los.”</p> +<p>»O! praat je zoo?” antwoordde de wethouder Niklausse +heftig. »Welnu! mijnheer, als ’t je niet bevalt mee te +gaan, zullen we zonder u er op los gaan.”</p> +<p>»De plaats van een burgemeester is voorop, +mijnheer.”</p> +<p>»En die van een wethouder ook, mijnheer.”</p> +<p>»Je beleedigt me met je woorden en werkt me onophoudelijk +tegen,” riep de burgemeester uit, wiens vuisten zich balden.</p> +<p>»En je beleedigt wederkeerig door aan mijn vaderlandsliefde te +twijfelen,” riep Niklausse uit, die zich ook slagvaardig +stelde.</p> +<p>»’k Zeg u, mijnheer, dat het Quiquendonsche leger binnen +twee dagen marschvaardig zal zijn!”</p> +<p>»En ik zeg nog eens, ik, mijnheer, dat er geen achtenveertig +uren zullen verloopen, voordat we tegen den vijand +optrekken!”</p> +<p>Men zal uit dit gesprek gemakkelijk zien, dat beide sprekers juist +hetzelfde denkbeeld voorstonden. Beiden wilden den veldslag, doch hun +overspannen gemoedstoestand bracht hen aan ’t twisten en +Niklausse verstond Van Tricasse niet en Tricasse verstond Niklausse +niet. Ware hunne meening omtrent deze ernstige aangelegenheid verdeeld +geweest en de burgemeester had liever oorlog, de wethouder daarentegen +liever vrede gehad, zou de twist niet heviger hebben kunnen zijn. De +twee oude vrienden keken elkander verwoed aan. Aan de versnelde +beweging van hun hart, aan hun rood gelaat, aan hunne vernauwde +pupillen, aan het trillen hunner spieren, aan hun stem, bevende van +ingehouden toorn, begreep men dat ze op het punt stonden zich op +elkander te werpen.</p> +<p>Maar een groote klok, die sloeg deed gelukkig de tegenstanders tot +bezinning komen op het oogenblik dat zij handgemeen zouden worden.</p> +<p>»Daar slaat het eindelijk,” riep de burgemeester +uit.</p> +<p>»Wat slaat er?” vroeg de wethouder. <span class= +"pagenum">[<a id="pb221" href="#pb221" name="pb221">221</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e5413width"><img src="images/p221.jpg" alt= +"En de twee vrienden wandelden gearmd rond. Blz. 224." width="503" +height="720"> +<p class="figureHead">En de twee vrienden wandelden gearmd rond. Blz. +224.</p> +</div> +<p>»Wel, het uur om naar den klokketoren te gaan.”</p> +<p>»’t Is waar en of ’t u bevalt of niet, ik ga, +mijnheer!”</p> +<p>»Ik ook.” <span class="pagenum">[<a id="pb222" href= +"#pb222" name="pb222">222</a>]</span></p> +<p>»Laat ons gaan!”</p> +<p>»Laat ons gaan!”</p> +<p>Uit deze laatste woorden zou men allicht hebben opgemaakt, dat er +een ontmoeting zou plaats hebben en de twee tegenstanders zich naar het +terrein zouden begeven, maar dat was volstrekt het geval niet. Men was +overeengekomen, dat de burgemeester en de wethouder—werkelijk de +twee voornaamste notabelen uit de stad—zich naar het stadhuis +zouden begeven, dat zij daar den zeer hoogen toren zouden beklimmen en +van den omloop het omliggende land zouden verkennen, teneinde zoodanige +strategische beschikkingen te nemen als dienstig zouden zijn voor de +beweging hunner troepen.</p> +<p>Alhoewel zij het nu hieromtrent volkomen eens waren, hielden zij +niet op elkander onderweg de grootste hatelijkheden toe te voegen. Men +hoorde op straat hunne twistende stemmen, maar al de voorbijgangers +verkeerden in dezelfde driftige stemming als zij en daarom lette men er +niet op. In deze omstandigheden zou een bedaard mensch als een monster +beschouwd zijn.</p> +<p>Toen de burgemeester en de wethouder in het portaal van den toren +waren aangekomen, was hun woede ten top gestegen. Zij waren nu niet +rood meer, maar bleek. Hoewel zij het steeds eens waren, had die +vijandige woordenwisseling hun krampen in het lijf bezorgd en men weet +dat bleekheid het bewijs is van een grenzenloozen toorn.</p> +<p>Onder aan den smallen trap had er een ware uitbarsting plaats. Wie +zou voorgaan? Wie zou het eerst den wenteltrap beklimmen? De waarheid +verplicht ons te zeggen, dat er een kleine schermutseling plaats had en +dat de wethouder Niklausse, geheel uit het oog verliezende wat hij zijn +meerdere, den eersten overheidspersoon der stad verschuldigd was, Van +Tricasse ruw op zijde duwde en het eerst den smallen trap opvloog.</p> +<p>Beiden klommen nu naar boven, eerst vier treden tegelijk, elkander +de gemeenste scheldwoorden naar het hoofd werpende. Men had waarlijk +alle reden om te vreezen, dat boven op dien toren, die drie honderd +zeven en vijftig voet hoog was, een noodlottige ontknooping zou +plaatshebben.</p> +<p>Maar de twee vijanden waren spoedig buiten adem, en klommen na een +minuut, bij de tachtigste trede, nog slechts met moeite, en al +hijgende.</p> +<p>En toen,—’t was misschien een gevolg hunner +kortademigheid,—was hun toorn nog wel niet bedaard, maar uitte ze +zich niet meer in een stroom van onbehoorlijke benamingen. Zij zwegen +nu, en vreemd genoeg, scheen het wel, dat hun drift bedaarde naarmate +zij hooger klommen. Een zekere kalmte maakte zich van hun geest +meester. Het opbruisen hunner hersenen bedaarde als dat van een +koffiekan, die men van het vuur neemt. Hoe kwam dat? <span class= +"pagenum">[<a id="pb223" href="#pb223" name="pb223">223</a>]</span></p> +<p>Wij kunnen geen antwoord hierop geven, maar waar is het, dat, toen +de twee tegenstanders, op twee honderd zes en zestig voet boven het +niveau, een zeker portaal bereikt hadden, zij gingen zitten en +werkelijk veel bedaarder geworden, elkander niet meer boos +aankeken.</p> +<p>»Wat is dat hoog!” zei de burgemeester, zijn rood gelaat +met zijn zakdoek afvegende.</p> +<p>»Zeer hoog!” antwoordde de wethouder. »U weet, dat +we veertien voet hooger zijn dan de St. Michiel van Hamburg?”</p> +<p>»Welzeker weet ik dat,” antwoordde de burgemeester op +hoogmoedigen toon, te vergeven aan den eersten magistraatspersoon van +Quiquendone.</p> +<p>Na eenige oogenblikken zetten de twee notabelen hun reis naar boven +voort, onderwijl nieuwsgierige blikken door de schietgaten in den muur +van den toren werpende. De burgemeester had zich aan het hoofd van de +karavaan gesteld, zonder dat de wethouder de minste aanmerking gemaakt +had. Toen Van Tricasse bij de drie honderd vierde trede geheel afgemat +was, gebeurde het zelfs, dat Niklausse hem zeer dienstwillig een +douwtje in de lendenen gaf. De burgemeester liet hem zijn gang gaan en +boven op den omloop van den toren aangekomen, zei hij vriendelijk:</p> +<p>»Dank je, Niklausse, tot wederdienst bereid.”</p> +<p>Zooeven nog onder aan den toren, waren het twee wilde beesten, +gereed elkander te verscheuren en nu boven gekomen, waren het twee +vrienden.</p> +<p>Het was prachtig weer en men was in de Meimaand! De zon had alle +dampen verdreven. Welk een reine, heldere lucht! De blik kon in een +wijden omtrek de kleine voorwerpen onderscheiden. Op weinige mijlen +slechts zag men de glinsterend witte muren van Virgamen, hare roode +daken, en hare in den glans der zon schitterende torens. En dat was de +stad, bij voorbaat gewijd aan al de verschrikkingen van plundering en +brand!</p> +<p>De burgemeester en de wethouder zaten bij elkander op een klein +bankje, als twee goede luidjes, wier zielen door nauwe +vriendschapsbanden innig met elkander verbonden waren. Al hijgende, +keken zij en toen riep na eenige oogenblikken van stilte de +burgemeester uit:</p> +<p>»Hoe schoon!” waarop de wethouder antwoordde:</p> +<p>»Ja! ’t is prachtig. Dunkt u ook niet, mijn waarde Van +Tricasse, dat het veeleer de bestemming is van de menschheid op zulke +hoogten te wonen, dan op de korst van onzen aardbol rond te +kruipen?”</p> +<p>»Zoo denk ik er ook over, mijn waarde Niklausse,” +antwoordde de burgemeester. »Men gevoelt hier beter de uitingen +der natuur. Men geniet haar met zijn gansche wezen! Op zulke hoogten +moesten <span class="pagenum">[<a id="pb224" href="#pb224" name= +"pb224">224</a>]</span>philosophen gevormd worden en daar, verheven +boven de nietigheden dezer wereld moesten de wijzen wonen!</p> +<p>»Willen we den omloop eens rondgaan?” vroeg de +wethouder.</p> +<p>»Laten we den omloop eens rondgaan,” antwoordde de +burgemeester.</p> +<p>En de twee vrienden wandelden gearmd rond en, even als vroeger, +elkanders vragen eerst na lange tusschenpoozen beantwoordende, richtten +zij hunne blikken naar alle punten van den horizont.</p> +<p>»’t Zal minstens zeventien jaar geleden zijn, dat ik +hier boven op den toren geweest ben,” zei Van Tricasse.</p> +<p>»’k Geloof niet, dat ik er ooit geweest ben,” +antwoordde de wethouder Niklausse, »en ’t spijt me, want +het gezicht is prachtig van deze hoogte! Ziet ge hoe bekoorlijk de Vaar +zich daar tusschen de boomen heen slingert?”</p> +<p>»En verderop de heuvels van St.-Hermandad! Hoe schoon +vertoonen ze zich in het verre verschiet! Ziet ge daar die boomen, door +de natuur zoo schilderachtig gegroepeerd! O! de natuur, de natuur, +Niklausse! Kunnen menschenhanden ooit met haar wedijveren!<span class= +"corr" id="xd19e5484" title="Niet in bron">”</span></p> +<p>»’t Is een verrukkelijk gezicht, mijn beste +vriend,” antwoordde de wethouder. »Zie de kudden in de +groene weiden grazen, die ossen, koeien, schapen...”</p> +<p>»En de landlieden, zich naar de velden spoedende, als herders +van Arcadië. Er ontbreekt hun slechts een schalmei!”</p> +<p>»En boven dat uitgestrekte, vruchtbare land, welft zich de +schoone, blauwe, onbewolkte hemel! O! Niklausse, men zou hier dichter +worden! ’k Begrijp waarlijk niet dat St.-Simeon, de +pilaarheilige, niet een van de grootste dichters der wereld geweest +is.”</p> +<p>»Dat komt misschien omdat zijn zuil niet hoog genoeg geweest +is!” antwoordde de wethouder met een zacht glimlachje.</p> +<p>Op dit oogenblik stelde zich het klokkespel in beweging. De +helderklinkende klokken speelden een harer meest welluidende liederen. +De twee vrienden waren verrukt.</p> +<p>Toen sprak de burgemeester op zijn ouden, bedaarden toon, »wat +zijn we ook boven op den toren komen doen?”</p> +<p>»’k Geloof waarlijk,” antwoordde de wethouder, +»dat we ons door onze droomerijen laten wegsleepen...”</p> +<p>»Wat zijn we hier toch komen doen?” herhaalde de +burgemeester.</p> +<p>»We zijn hier de zuivere lucht komen inademen, die nog niet +door de menschelijke zwakheden bedorven is,” antwoordde +Niklausse.</p> +<p>»Welnu, willen we dan nu maar weder naar beneden gaan, vriend +Niklausse?”</p> +<p>»Goed, vriend Van Tricasse, laten we weer naar beneden +gaan.” <span class="pagenum">[<a id="pb225" href="#pb225" name= +"pb225">225</a>]</span></p> +<div class="figure xd19e5512width"><img src="images/p225.jpg" alt= +"De gansche Quiquendonsche armee werd ter aarde geworpen. Blz. 230." +width="504" height="720"> +<p class="figureHead">De gansche Quiquendonsche armee werd ter aarde +geworpen. Blz. 230.</p> +</div> +<p>De twee notabelen sloegen nog een laatsten blik op het prachtige +panorama, dat zich voor hunne oogen ontrolde; toen ging de burgemeester +vooruit en begon met langzamen en afgemeten tred <span class= +"pagenum">[<a id="pb226" href="#pb226" name="pb226">226</a>]</span>af +te klimmen. De wethouder volgde eenige treden achter hem. De twee +notabelen kwamen op het portaal waar ze zich bij het naar boven klimmen +hadden opgehouden. Daar reeds begonnen hunne wangen te gloeien. Zij +hielden een oogenblik stil en hernamen hunne afgebroken +nederdaling.</p> +<p>Na verloop van een minuut, verzocht Van Tricasse Niklausse wat +langzamer te loopen, aangezien hij voelde dat hij op zijn hielen zat en +»hem dit hinderde.”</p> +<p>Het deed hem zelfs meer dan hinderen, want twintig treden lager, +beval hij den wethouder te blijven staan, omdat hij eerst een beetje +vooruit wilde gaan.</p> +<p>De wethouder antwoordde, dat hij geen lust had om voor het pleizier +van den burgemeester te blijven staan wachten.</p> +<p>Van Tricasse van zijn kant antwoordde hierop niet zeer +vriendelijk.</p> +<p>De wethouder maakte nu een beleedigende zinspeling op den leeftijd +van den burgemeester, door familieoverleveringen bestemd om een tweede +huwelijk aan te gaan.</p> +<p>De burgemeester klom nog twintig trappen naar beneden en waarschuwde +Niklausse driftig, dat dat maar zoo niet ging.</p> +<p>Niklausse antwoordde, dat hij dan in alle geval vooruit zou gaan, +en, daar nu de trap zeer smal was, had er een botsing tusschen de twee +notabelen plaats, die zich nu in diepe duisternis bevonden.</p> +<p>De woorden domoor en lomperd waren nog de zachtste, die toen +gewisseld werden.</p> +<p>»We zullen eens zien,” schreeuwde de burgemeester, +»we zullen eens zien, welk figuur je in dien oorlog maken zult; +’k geloof niet, dat je een van de voorsten zijn zult!”</p> +<p>»In alle geval vóór jou, ingebeelde gek!” +antwoordde Niklausse.</p> +<p>Op deze wijze ging het nog eenigen tijd voort en eindelijk was het +alsof ze aan het vechten waren...</p> +<p>Wat gebeurde er toch weder? Hoe waren die gemoederen zoo schielijk +veranderd? Waarom waren de schapen van den omloop twee honderd voet +lager tijgers geworden?</p> +<p>Hoe het zij, toen de bewaarder van den toren zulk een helsch leven +hoorde, opende hij de benedendeur, juist op het oogenblik dat de +tegenstanders, gekneusd, met de oogen uit het hoofd, elkander +wederkeerig de haren uittrokken, of liever de pruiken afrukten.</p> +<p>»Je zult me voldoening geven!” riep de burgemeester uit, +met de gebalde vuist onder den neus van zijn tegenstander.</p> +<p>»Wanneer je maar wilt!” gilde de wethouder het uit, in +dreigende houding.</p> +<p>De bewaarder, die zelf woedend was,—waarom is niet +bekend,—vond niets vreemds in dit twisttooneel. ’k Weet +niet welke persoonlijke overprikkeling hem drong partij te kiezen. Maar +hij <span class="pagenum">[<a id="pb227" href="#pb227" name= +"pb227">227</a>]</span>hield zich in en verspreidde in de gansche buurt +de tijding, dat er spoedig een ontmoeting zou plaats hebben tusschen +den burgemeester Van Tricasse en den wethouder Niklausse.</p> +</div> +</div> +<div id="ox14" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">XIV.</h2> +<h2 class="main">Waarin de gebeurtenissen te Quiquendone zulk een vaart +nemen, dat de inwoners, de lezers en zelfs de schrijver een +onmiddellijke ontknooping vorderen.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Dit laatste voorval doet zien tot welk een hoogte de +opgewondenheid van de Quiquendonsche bevolking gestegen was. Wie had +ooit kunnen denken, dat de twee oudste vrienden der stad en daarbij de +vreedzaamste,—vóór de treurige bezoeking,—zoo +op elkander gebeten konden worden! En dat eenige minuten slechts nadat +hunne oude sympathie, hun zacht karakter, hun kalme levensbeschouwing +daarboven op den toren weder de overhand hadden gekregen!</p> +<p>Toen dokter Ox hoorde wat er al zoo in het stadje omging, kon hij +zijn blijdschap niet inhouden. Hij was het volstrekt niet eens met zijn +assistent, die zag dat het niet goed ging. Ook zij, trouwens, deelden +in de algemeene overspanning. Zij waren niet minder overprikkeld dan de +overige bevolking en geraakten waarlijk ook, evenals de burgemeester en +de wethouder, aan het kibbelen.</p> +<p>Evenwel moet erkend worden, dat de voorname quaestie, de quaestie +van den dag al de andere verdrong en de voorgenomen duels verschoof +totdat de zaak met de inwoners van Virgamen was uitgemaakt. Niemand had +het recht zijn bloed nutteloos te vergieten, want het behoorde immers +tot den laatsten druppel aan het bedreigde vaderland.</p> +<p>Want inderdaad waren de omstandigheden ernstig en kon men niet +teruggaan.</p> +<p>Niettegenstaande al het oorlogsvuur, dat in hem brandde, meende de +burgemeester Van Tricasse den vijand niet te moeten aanvallen zonder +hem te waarschuwen. Hij had dus den veldwachter, heer Hottering naar +Virgamen gezonden en de inwoners gerechtelijk aangemaand hun voldoening +te geven voor de overtreding in den jare 1195 op het grondgebied van +Quiquendone begaan.</p> +<p>De overheid van Virgamen had er in het eerst geen flauw begrip +<span class="pagenum">[<a id="pb228" href="#pb228" name= +"pb228">228</a>]</span>van gehad, waarvan er toch eigenlijke sprake was +en den veldwachter, in weerwil van zijn officieel karakter zonder +complimenten buiten de gemeente laten brengen.</p> +<p>Toen zond Van Tricasse een der aides-de-camp van den +generaal-banketbakker, den burger Hildevert Shuman, een flinken vent, +vol geestkracht, die aan de overheid van Virgamen het origineel bracht +van het procesverbaal, opgemaakt in 1195 door den burgemeester Natalis +Van Tricasse.</p> +<p>De regeering van Virgamen barstte uit in lachen en het ging met den +<span class="corr" id="xd19e5579" title= +"Bron: aide-de camp">aide-de-camp</span> precies op dezelfde manier als +met den veldwachter.</p> +<p>De burgemeester belegde toen een vergadering van de notabelen der +stad. In deze vergadering werd besloten in den vorm van een ultimatum +een flinken brief op te maken, waarin de <i lang="la">casus belli</i> +duidelijk werd uiteengezet en een uitstel van vier en twintig uren aan +de schuldige stad gegeven werd om de beleediging, Quiquendone +aangedaan, te herstellen.</p> +<p>De brief werd verzonden en kwam eenige uren later terug, in kleine +stukjes verscheurd, die als zoovele beleedigingen beschouwd werden. De +inwoners van Virgamen kenden van langen datum de lankmoedigheid der +Quiquendoners en gaven geen zier om hunne vorderingen, hun <i>casus +belli</i> en hun ultimatum.</p> +<p>Er bleef dus nu niets anders over dan het lot der wapenen te laten +beslissen, den god der veldslagen aan te roepen en, volgens Pruisische +manier, de inwoners van Virgamen aan te tasten voordat zij nog geheel +gereed waren.</p> +<p>Dit was het besluit van den raad in een plechtige zitting, waar het +met ongekende hevigheid toeging, zoo zelfs, dat het in een vergadering +van gekken, een vereeniging van bezetenen of een club van razenden niet +oproeriger had kunnen toegaan.</p> +<p>Zoodra de oorlogsverklaring bekend was, verzamelde de generaal Jan +Orbideck zijne troepen, twee duizend drie honderd drie en negentig +zielen, want de vrouwen, de kinderen en de grijsaards hadden zich bij +de strijdbare mannen gevoegd. Alle scherpe of kneuzende voorwerpen +waren wapenen geworden. Al de geweren uit de stad waren opgevorderd. +Men was er vijf meester geworden waarvan twee zonder hanen en zij +werden aan de voorhoede uitgedeeld. De artillerie bestond uit de oude +veldslang van het kasteel, genomen in 1339 bij den aanval op Quesnoy, +een der eerste vuurmonden, in de geschiedenis vermeld, en die sedert +vijf eeuwen geen schot gelost had. Gelukkig evenwel voor hen die het +stuk zouden bedienen, waren er geen projectielen om het te laden, maar, +zooals het daar was, kon dit oorlogstuig den vijand nog genoeg vrees +aanjagen. Wat de blanke wapenen aangaat, deze waren geput uit het +museum van oudheden, steenen strijdbijlen, knodsen, werpspiesen, +<span class="pagenum">[<a id="pb229" href="#pb229" name= +"pb229">229</a>]</span>pertizanen, enz. en mede uit de bijzondere +arsenalen, algemeen bekend onder den naam van <i>keukens</i>. Doch de +moed, het gevoel van recht, de haat jegens den vreemdeling, de +wraakzucht moesten in de plaats treden van tot meerdere volkomenheid +gebracht oorlogstuig en—men hoopte het althans—de +mitrailleuses en de achterlaadkanonnen van den tegenwoordigen tijd +vervangen.</p> +<p>Bij de revue die gehouden werd, ontbrak geen enkele burger aan het +appel. Generaal Orbideck, niet zeer vast op zijn paard, dat niet te +vertrouwen was, viel driemaal voor het front van het leger er af, maar +hij stond weder op zonder zich bezeerd te hebben, hetgeen als een +gunstig voorteeken beschouwd werd. De burgemeester, de wethouder, de +commissaris van politie, de vrederechter, de ontvanger, de bankier, de +rektor, kortom al de notabelen der stad marcheerden aan het hoofd. Er +werd geen traan gestort, noch door de moeders, noch door de zusters, +noch door de dochters. Zij zetten hunne mannen, hunne vaders, hunne +broeders tot den strijd aan en volgden hen zelfs in de achterhoede, +onder kommando van de moedige Mevr. Van Tricasse.</p> +<p>De trompet van den omroeper Jan Mistrol klonk; het leger stelde zich +in beweging, verliet het plein onder het uiten van woeste kreten en +richtte zich naar de poort van Oudenaarde.</p> +<hr class="tb"> +<p>Op het oogenblik dat het hoofd der colonne buiten de muren der stad +zou treden, vloog hem een man tegemoet.</p> +<p>»Houdt op! houdt op! gij dwazen!” riep hij. »Houdt +de wapens op! Laat me de kraan sluiten! Gij dorscht nu naar bloed! Ge +zijt goede, vredelievende burgers! Dat ge zoo vol vuur zijt, is alleen +de schuld van mijn meester, dokter Ox! ’t Is een proefneming! +Onder voorwendsel u een verlichting met oxy-hydrogeengas te geven, +heeft hij....”</p> +<p>De assistent was buiten zich zelven, maar hij kon niet uitspreken. +Op het oogenblik dat het geheim van den dokter hem zou ontsnappen, +stortte zich dokter Ox zelf, in onbeschrijfelijke woede, op den +ongelukkigen Ygeen en sloot hem den mond met vuistslagen.</p> +<p>Dat gaf een gevecht. De burgemeester, de wethouder, de notabelen, +die op het gezicht van Ygeen waren blijven staan, op hunne beurt door +hunne verbittering medegesleept, wierpen zich op de twee vreemdelingen, +zonder een van beiden te willen hooren. Dokter Ox en zijn assistent, +getrokken, geslagen, mishandeld, zouden op bevel Van Tricasse zoo naar +de gevangenis gesleept worden, toen.... <span class="pagenum">[<a id= +"pb230" href="#pb230" name="pb230">230</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ox15" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">XV.</h2> +<h2 class="main">Waarin de ontknooping losbarst.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">.... toen een vreeselijke ontploffing weerklonk. De +geheele atmosfeer om Quiquendone scheen in vuur en vlam te staan. Een +buitengewoon heldere, schitterende vlam steeg als een luchtverschijnsel +tot in de wolken. Als het nacht geweest was, zou deze vuurgloed tien +mijlen ver in het rond gezien zijn.</p> +<p>De gansche Quiquendonsche armee werd ter aarde geworpen... Gelukkig +was er geen enkel slachtoffer gevallen, eenige krabben en bulten en +anders niet. Alleen de pluim van den steek des banketbakkers, die bij +toeval nu niet van zijn paard was gevallen, was geschroeid, maar +overigens was hij er goed van afgekomen.</p> +<p>Wat was er gebeurd?</p> +<p>Heel eenvoudig was, zooals men spoedig hoorde, de gasfabriek in de +lucht gesprongen. Waarschijnlijk was er in de afwezigheid van den +dokter en zijn assistent, de een of andere onvoorzichtigheid begaan. +Men weet niet hoe, noch waarom het reservoir met oxygenium met dat +hetwelk het hydrogenium bevatte, in gemeenschap gekomen is, maar dat is +zeker dat uit de vereeniging dezer beide gassen een ontploffend mengsel +ontstaan is, dat bij vergissing met vuur in aanraking is gekomen.</p> +<p>Dit gaf een heele omkeering;—doch toen het leger weder op de +been kwam, waren dokter Ox en zijn assistent Ygeen verdwenen.</p> +</div> +</div> +<div id="ox16" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">XVI.</h2> +<h2 class="main">Waarin de schrandere lezer wel ziet, dat hij goed +geraden had, niettegenstaande al de voorzorgen van den schrijver.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Na de ontploffing was Quiquendone onmiddellijk weder +de vreedzame, flegmatische en Vlaamsche stad van vroeger geworden.</p> +<p>Na de ontploffing, die trouwens geen bijzonder diepe ontroering +teweegbracht, sloeg iedereen, zonder te weten waarom, werktuiglijk den +weg naar huis weder in, de burgemeester gearmd met den <span class= +"pagenum">[<a id="pb231" href="#pb231" name= +"pb231">231</a>]</span>wethouder, de advocaat Schut met den geneesheer +Custos, Frans Niklausse met zijn medeminnaar Simon Collaert, allen even +bedaard en rustig, onbewust zelfs van ’t geen er was +voorgevallen, en Virgamen en de wraak reeds vergeten hebbende. De +generaal was tot zijn confituren en zijn aide-de-camp tot zijn +suikergoed teruggekeerd.</p> +<p>Alles was dus weder tot kalmte gekomen, alles had het gewone leven +hervat, menschen en dieren, dieren en planten, zelfs de toren van de +Oudenaardsche poort, die de ontploffing,—die ontploffingen zijn +dikwijls zulke verwonderlijke zaken,—die de ontploffing weder had +opgericht!</p> +<p>En van dien tijd af aan, nooit één woord luider dan +het andere, nooit een woordenwisseling in de stad Quiquendone. Geen +politiek, geen club, geen proces, geen politieagenten meer! De +betrekking van den commissaris Passauf was even als vroeger een +sinecure, en dat men hem zijn honorarium niet onttrok, had hij alleen +daaraan te danken, dat de burgemeester en de wethouder niet konden +besluiten een beslissing ten zijnen opzichte te nemen. Overigens bleef +hij, maar zonder er iets van te weten, van tijd tot tijd het onderwerp +van de droomen der oude tante.</p> +<p>Wat den medeminnaar van Frans betreft, hij zag edelmoedig van de +bekoorlijke Suze af ten behoeve van haren beminde, die zich, vijf of +zes jaren na deze gebeurtenissen, haastte haar te huwen.</p> +<p>En wat Mevr. Van Tricasse aangaat, zij stierf tien jaren later juist +op den gewenschten termijn en de burgemeester trouwde nu met Mejuffrouw +Pélagie Van Tricasse, zijne nicht.</p> +</div> +</div> +<div id="ox17" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="label">XVII.</h2> +<h2 class="main">Waarin de theorie van dokter Ox verklaard wordt.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Wat had die geheimzinnige dokter Ox dan toch gedaan? +Niets meer of minder dan een fantastische proef.</p> +<p>Na zijn <span class="corr" id="xd19e5662" title= +"Bron: gastbuizen">gasbuizen</span> gelegd te hebben, had hij de +openbare gebouwen, daarna de bijzondere huizen en eindelijk de straten +van Quiquendone met zuiver oxygenium verzadigd, doch zonder ze ooit met +een atoom hydrogenium te voorzien.</p> +<p>Dit gas, overigens zonder smaak of reuk, in zulk een groote +hoeveelheid in den dampkring verspreid, brengt ingeademd, de ernstigste +stoornissen in het organisme teweeg. Door in een met oxygenium +<span class="pagenum">[<a id="pb232" href="#pb232" name= +"pb232">232</a>]</span>verzadigde ruimte te leven, wordt men opgewekt, +overspannen, men brandt!</p> +<p>Nauwelijks in den gewonen dampkring teruggekomen, wordt men weder +wat men vroeger was, zooals in het geval van den wethouder en den +burgemeester, toen zij boven in den klokketoren gekomen, zich wederom +in de gewone dampkringslucht bevonden, daar het oxygenium door zijn +meerdere zwaarte in de onderste lagen bleef hangen.</p> +<p>Maar door in zulk een toestand te leven, door dit gas in te ademen, +dat het lichaam zoowel als de ziel physiologisch verandert, sterft men +spoedig, evenals de dwazen, die te sterk leven!</p> +<p>Het was dus gelukkig voor de Quiquendoners, dat een door de +Voorzienigheid bewerkte ontploffing een eind aan deze gevaarlijke +proefneming gemaakt had, door de fabriek van dokter Ox te +vernietigen.</p> +<p>Maar zouden nu, om te besluiten, deugd, moed, talent, verstand, +verbeeldingskracht, al die hoedanigheden of vermogens, afhangen van een +meerdere of mindere hoeveelheid oxygenium in de atmosfeer?</p> +<p>Dat is de theorie van dokter Ox, maar men heeft het recht haar niet +aan te nemen en wat ons betreft, we verwerpen haar in alle opzichten, +niettegenstaande de fantastische proefneming, waarvan de achtbare stad +Quiquendone het tooneel was. <span class="pagenum">[<a id="pb233" href= +"#pb233" name="pb233">III</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div class="back"> +<div id="toc" class="div1 contents"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="main">Inhoud.</h2> +<table class="tocList"> +<tr> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"></td> +<td class="tocPageNum">Bladz.</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">I.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ch1">De kraal</a></td> +<td class="tocPageNum">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">II.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ch2">Een koningin van +Tarryani</a></td> +<td class="tocPageNum">14</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">III.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ch3">Nachtelijke +aanval</a></td> +<td class="tocPageNum">35</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">IV.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ch4">Het afscheid van +Matthias van Guitt</a></td> +<td class="tocPageNum">51</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">V.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ch5">De overtocht van de +Betwa</a></td> +<td class="tocPageNum">64</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">VI.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ch6">Hod tegen +Banks</a></td> +<td class="tocPageNum">83</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">VII.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ch7">Honderd tegen +een</a></td> +<td class="tocPageNum">94</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">VIII.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ch8">Het +Puturiameer</a></td> +<td class="tocPageNum">108</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">IX.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ch9">Van aangezicht tot +aangezicht</a></td> +<td class="tocPageNum">124</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">X.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ch10">Voor den mond van +een kanon</a></td> +<td class="tocPageNum">138</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XI.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ch11">IJzeren +reus</a></td> +<td class="tocPageNum">150</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XII.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ch12">De vijftigste +tijger van kapitein Hod</a></td> +<td class="tocPageNum">160</td> +</tr> +</table> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">DOKTER OX.</p> +<table class="tocList"> +<tr> +<td class="tocDivNum">I.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ox1">Waarom men het +stadje Quiquendone nergens behoeft op te zoeken, zelfs niet op de beste +kaarten</a></td> +<td class="tocPageNum">167</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">II.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ox2">Waarin de +burgemeester Van Tricasse en de wethouder Niklausse over de belangen +der stad spreken</a></td> +<td class="tocPageNum">170</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">III.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ox3">Waarin de +commissaris Passauf op even luidruchtige als onverwachte manier komt +binnenvallen</a></td> +<td class="tocPageNum">174</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">IV.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ox4">Waarin blijkt, dat +dokter Ox een bekwaam natuurkundige is en stoute proeven neemt</a></td> +<td class="tocPageNum">179</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">V.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ox5">Waarin de +burgemeester en de wethouder een bezoek brengen aan dokter Ox en +hetgeen daaruit voortvloeit</a></td> +<td class="tocPageNum">184</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">VI.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ox6">Waarin Frans +Niklausse en Suze Van Tricasse plannetjes voor de toekomst maken</a> +<span class="pagenum">[<a id="pb234" href="#pb234" name= +"pb234">IV</a>]</span></td> +<td class="tocPageNum">190</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">VII.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ox7">Waarin de +»andantes” »allegro’s” worden en de +»allegro’s” in »vivaces” +overgaan</a></td> +<td class="tocPageNum">194</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">VIII.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ox8">Waarin de oude, +deftige wals een stormwind gelijk wordt</a></td> +<td class="tocPageNum">202</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">IX.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ox9">Waarin dokter Ox en +zijn assistent Ygeen elkander slechts enkele woorden zeggen</a></td> +<td class="tocPageNum">208</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">X.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ox10">Waarin men zien +zal, dat de epidemie de geheele stad aantast en welke uitwerking zij +teweegbrengt</a></td> +<td class="tocPageNum">208</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XI.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ox11">Waarin de bewoners +van Quiquendone een heldhaftig besluit nemen</a></td> +<td class="tocPageNum">212</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XII.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ox12">Waarin de assistent +Ygeen een verstandigen raad geeft, die driftig door Dr. Ox wordt van de +hand gewezen</a></td> +<td class="tocPageNum">219</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XIII.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ox13">Waaruit opnieuw +blijkt, dat men van een verheven plaats alle menschelijke nietigheden +beheerscht</a></td> +<td class="tocPageNum">219</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XIV.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ox14">Waarin de +gebeurtenissen te Quiquendone zulk een vaart nemen, dat de inwoners, de +lezers en zelfs de schrijver een onmiddellijke ontknooping +vorderen</a></td> +<td class="tocPageNum">227</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XV.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ox15">Waarin de +ontknooping losbarst</a></td> +<td class="tocPageNum">230</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XVI.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ox16">Waarin de +schrandere lezer wel ziet, dat hij goed geraden had, niettegenstaande +al de voorzorgen van den schrijver</a></td> +<td class="tocPageNum">230</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XVII.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ox17">Waarin de theorie +van dokter Ox verklaard wordt</a></td> +<td class="tocPageNum">231</td> +</tr> +</table> +</div> +</div> +<div class="div1 map"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure xd19e5961width"><a href="images/maph.jpg"><img src= +"images/map.jpg" alt="Noord-Indië." width="485" height="720"></a> +<div class="figAnnotation xd19e5961width"><span class= +"figTop"> </span><span class="figBottomRight">S. Lankhout & +C<sup>o</sup>. Den Haag</span></div> +<p class="figureHead">Noord-Indië.</p> +<p class="first">2<sup>e</sup> kaart.</p> +</div> +</div> +</div> +<div class="div1 ads"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divBody"> +<p class="first">Bij den Uitgever dezes zijn mede verschenen:</p> +<p><a class="pglink xd19e30" title="Link naar Project Gutenberg eboek" +href="http://www.gutenberg.org/ebooks/11318">DE REIS OM DE WERELD IN 80 +DAGEN.</a> 6<sup>e</sup> druk. Met 52 houtgravuren. ƒ 1.50.</p> +<p><a class="pglink xd19e30" title="Link naar Project Gutenberg eboek" +href="http://www.gutenberg.org/ebooks/27309">DE REIS NAAR DE MAAN IN 28 +DAGEN en 12 UREN.</a> 2<sup>e</sup> druk. Met 60 houtgravuren. ƒ +1.50.</p> +<p>DE KINDEREN VAN KAPITEIN GRANT. Zuid-Amerika. Met 60 houtgravuren +ƒ 1.50.</p> +<p>DE KINDEREN VAN KAPITEIN GRANT. Australië. Met 50 houtgravuren +ƒ 1.50.</p> +<p>DE KINDEREN VAN KAPITEIN GRANT. Stille Z.-Zee. Met 52 houtgravuren +ƒ 1.50.</p> +<p><a class="pglink xd19e30" title="Link naar Project Gutenberg eboek" +href="http://www.gutenberg.org/ebooks/11205">20,000 MIJLEN ONDER ZEE. +Oost. Halfrond.</a> Met 50 houtgravuren ƒ 1.50.</p> +<p><a class="pglink xd19e30" title="Link naar Project Gutenberg eboek" +href="http://www.gutenberg.org/ebooks/11393">20,000 MIJLEN ONDER ZEE. +West. Halfrond.</a> Met 60 houtgravuren ƒ 1.50.</p> +<p><a class="pglink xd19e30" title="Link naar Project Gutenberg eboek" +href="http://www.gutenberg.org/ebooks/19086">VIJF WEKEN IN EEN +LUCHTBALLON. Ontdekkingsreis in de Binnenlanden van Afrika.</a> Met 75 +houtgravuren. ƒ 1.50.</p> +<p><a class="pglink xd19e30" title="Link naar Project Gutenberg eboek" +href="http://www.gutenberg.org/ebooks/20331">HET GEHEIMZINNIGE EILAND. +De Luchtschipbreukelingen.</a> Met 54 houtgravuren ƒ 1.50.</p> +<p><a class="pglink xd19e30" title="Link naar Project Gutenberg eboek" +href="http://www.gutenberg.org/ebooks/22580">HET GEHEIMZINNIGE EILAND. +De verlatene.</a> Met 54 houtgravuren ƒ 1.50.</p> +<p><a class="pglink xd19e30" title="Link naar Project Gutenberg eboek" +href="http://www.gutenberg.org/ebooks/10349">NAAR HET MIDDELPUNT DER +AARDE.</a> Met 53 houtgravuren ƒ 1.50.</p> +<p>MICHAEL STROGOFF. De Koerier van den Czaar. Met 60 houtgravuren +ƒ 1.50.</p> +<p>HET ZWARTE GOUD. Met 55 houtgravuren ƒ 1.50.</p> +<p>HEKTOR SERVADAC. De Vulkaanbewoners. Met 51 houtgravuren ƒ +1.50.</p> +<p>HEKTOR SERVADAC. De terugtocht naar de aarde. Met 47 houtgravuren +ƒ 1.50.</p> +<p>AVONTUREN VAN DRIE RUSSEN EN DRIE ENGELSCHEN. Gevolgd door de +»Blokkadebrekers”. Met 64 houtgr. ƒ 1.50.</p> +<p><a class="pglink xd19e30" title="Link naar Project Gutenberg eboek" +href="http://www.gutenberg.org/ebooks/18425">EEN KAPITEIN VAN 15 JAAR. +De Walvischjagers.</a> Met 51 houtgravuren ƒ 1.50.</p> +<p>EEN KAPITEIN VAN 15 JAAR. In slavernij. Gevolgd door »Een +overwintering in het ijs”. Met 56 houtgravuren. ƒ 1.50.</p> +<p>DE SCHIPBREUK VAN DE CHANCELLOR. Gevolgd door »Martin +Paz”. Met 56 houtgravuren. ƒ 1.50.</p> +<p><a class="pglink xd19e30" title="Link naar Project Gutenberg eboek" +href="http://www.gutenberg.org/ebooks/24773">WONDERLIJKE AVONTUREN VAN +EEN CHINEES. Gevolgd door »Muiterij aan boord der +Bounty”.</a> Met 54 houtgr. ƒ 1.50.</p> +<p>ELDORADO EN HET MONSTERKANON VAN STAALSTAD. Gevolgd door +»Meester Zacharias”. Met 51 houtgr ƒ 1.50.</p> +<p>HET LAND DER BUITENSTE DUISTERNIS. De Pelterijhandel. Met 56 +houtgravuren ƒ 1.50.</p> +<p>HET LAND DER BUITENSTE DUISTERNIS. Het Drijvende Eiland. Gevolgd +door »Een Treurspel in de wolken”. Met 56 houtgravuren +ƒ 1.50.</p> +<p><a class="pglink xd19e30" title="Link naar Project Gutenberg eboek" +href="http://www.gutenberg.org/ebooks/33075">HET STOOMHUIS. De IJzeren +Reus.</a> Met 57 Houtgravuren ƒ 1.50.</p> +<p>HET STOOMHUIS. De Waanzinnige der Nerbudda. Gevolgd door dokter Ox. +Met 56 houtgravuren ƒ 1.50.</p> +</div> +</div> +<div class="div1 cover"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure xd19e6062width"><img src="images/back.jpg" alt= +"Oorspronkelijke achterkant." width="498" height="720"></div> +</div> +</div> +<div class="transcribernote"> +<h2 class="main">Colofon</h2> +<h3 class="main">Beschikbaarheid</h3> +<p class="first">Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen +overal, met vrijwel geen beperkingen van welke soort dan ook. U mag het +kopiëren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden van de +<a class="exlink xd19e30" title="Externe link" href= +"http://www.gutenberg.org/license" rel="license">Project Gutenberg +Licentie</a> bij dit eBoek of on-line op <a class="exlink xd19e30" +title="Externe link" href= +"http://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>.</p> +<p>Dit eBoek is geproduceerd door het on-line gedistribueerd correctie +team op <a class="exlink xd19e30" title="Externe link" href= +"http://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>.</p> +<h3 class="main">Codering</h3> +<p class="first">Dit bestand is in een verouderde spelling. Er is geen +poging gedaan de tekst te moderniseren. Afgebroken woorden aan het +einde van de regel zijn stilzwijgend hersteld. Kennelijke zetfouten in +het origineel zijn gecorrigeerd. Dergelijke correcties zijn gemarkeerd +met het corr-element.</p> +<h3 class="main">Documentgeschiedenis</h3> +<ul> +<li>2011-04-06 Begonnen.</li> +</ul> +<h3 class="main">Externe Referenties</h3> +<p>Dit Project Gutenberg eBoek bevat externe referenties. Het kan zijn +dat deze links voor u niet werken.</p> +<h3 class="main">Verbeteringen</h3> +<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p> +<table class="correctiontable" summary= +"Overzicht van verbeteringen aangebracht in de tekst."> +<tr> +<th>Bladzijde</th> +<th>Bron</th> +<th>Verbetering</th> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e168">2</a>, +<a class="pageref" href="#xd19e354">11</a>, <a class="pageref" href= +"#xd19e811">28</a>, <a class="pageref" href="#xd19e2406">90</a>, +<a class="pageref" href="#xd19e2742">103</a>, <a class="pageref" href= +"#xd19e3074">116</a>, <a class="pageref" href="#xd19e3958">155</a>, +<a class="pageref" href="#xd19e4428">179</a>, <a class="pageref" href= +"#xd19e5484">224</a></td> +<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td> +<td class="width40 bottom">”</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e181">3</a>, +<a class="pageref" href="#xd19e285">8</a>, <a class="pageref" href= +"#xd19e305">9</a>, <a class="pageref" href="#xd19e374">12</a>, +<a class="pageref" href="#xd19e2576">97</a>, <a class="pageref" href= +"#xd19e2986">112</a>, <a class="pageref" href="#xd19e4100">161</a></td> +<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td> +<td class="width40 bottom">.</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e259">7</a></td> +<td class="width40 bottom">»</td> +<td class="width40 bottom">[<i>Verwijderd</i>]</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e261">7</a>, +<a class="pageref" href="#xd19e2635">99</a>, <a class="pageref" href= +"#xd19e4578">185</a></td> +<td class="width40 bottom">”</td> +<td class="width40 bottom">[<i>Verwijderd</i>]</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e282">8</a></td> +<td class="width40 bottom">Kattyvar</td> +<td class="width40 bottom">Kattyawar</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e288">8</a></td> +<td class="width40 bottom">vijf honderd</td> +<td class="width40 bottom">vijfhonderd</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e330">10</a></td> +<td class="width40 bottom">,</td> +<td class="width40 bottom">?</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e393">12</a></td> +<td class="width40 bottom">”,</td> +<td class="width40 bottom">,”</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e444">15</a></td> +<td class="width40 bottom">sir Eduard</td> +<td class="width40 bottom">Sir Edward</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e453">15</a></td> +<td class="width40 bottom">!</td> +<td class="width40 bottom">[<i>Verwijderd</i>]</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e455">15</a></td> +<td class="width40 bottom">welk</td> +<td class="width40 bottom">»Welk</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e478">16</a></td> +<td class="width40 bottom">Thibeth</td> +<td class="width40 bottom">Thibet</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e601">21</a></td> +<td class="width40 bottom">praal</td> +<td class="width40 bottom">paal</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e659">23</a></td> +<td class="width40 bottom">ge-gedaan</td> +<td class="width40 bottom">gedaan</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e668">23</a></td> +<td class="width40 bottom">tot dat</td> +<td class="width40 bottom">totdat</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e685">24</a></td> +<td class="width40 bottom">-</td> +<td class="width40 bottom">[<i>Verwijderd</i>]</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e687">24</a>, +<a class="pageref" href="#xd19e3107">116</a>, <a class="pageref" href= +"#xd19e3379">129</a>, <a class="pageref" href="#xd19e3394">130</a></td> +<td class="width40 bottom">sir</td> +<td class="width40 bottom">Sir</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e690">24</a></td> +<td class="width40 bottom">gespreken</td> +<td class="width40 bottom">gesprekken</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e700">24</a></td> +<td class="width40 bottom">personel</td> +<td class="width40 bottom">personeel</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e703">24</a></td> +<td class="width40 bottom">Geuns</td> +<td class="width40 bottom">Guitt</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e782">27</a></td> +<td class="width40 bottom">gebruikt</td> +<td class="width40 bottom">gebruik</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e794">28</a></td> +<td class="width40 bottom">tralieën</td> +<td class="width40 bottom">traliën</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e803">28</a></td> +<td class="width40 bottom">ropyen</td> +<td class="width40 bottom">ropijen</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e808">28</a></td> +<td class="width40 bottom">provincieën</td> +<td class="width40 bottom">provinciën</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e816">28</a>, +<a class="pageref" href="#xd19e1681">59</a></td> +<td class="width40 bottom">!</td> +<td class="width40 bottom">?</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e839">28</a></td> +<td class="width40 bottom">ge-geheele</td> +<td class="width40 bottom">geheele</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e904">31</a>, +<a class="pageref" href="#xd19e2403">90</a>, <a class="pageref" href= +"#xd19e3031">115</a>, <a class="pageref" href="#xd19e3866">152</a>, +<a class="pageref" href="#xd19e3988">156</a>, <a class="pageref" href= +"#xd19e4763">192</a></td> +<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td> +<td class="width40 bottom">»</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e907">31</a></td> +<td class="width40 bottom">.</td> +<td class="width40 bottom">,</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e910">31</a></td> +<td class="width40 bottom">..</td> +<td class="width40 bottom">...”</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1013">34</a></td> +<td class="width40 bottom">bezorgen</td> +<td class="width40 bottom">verzorgen</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1026">35</a>, +<a class="pageref" href="#xd19e1041">35</a></td> +<td class="width40 bottom">Eduard</td> +<td class="width40 bottom">Edward</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1044">35</a>, +<a class="pageref" href="#xd19e1654">58</a></td> +<td class="width40 bottom">Nepaulsche</td> +<td class="width40 bottom">Népaulsche</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1068">36</a></td> +<td class="width40 bottom">z’oon</td> +<td class="width40 bottom">zoo’n</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1152">39</a></td> +<td class="width40 bottom">onze onze</td> +<td class="width40 bottom">onze</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1164">39</a></td> +<td class="width40 bottom">Indie</td> +<td class="width40 bottom">Indië</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1229">42</a></td> +<td class="width40 bottom">nullah</td> +<td class="width40 bottom">nallah</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1247">43</a></td> +<td class="width40 bottom">uifgerekt</td> +<td class="width40 bottom">uitgerekt</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1263">43</a></td> +<td class="width40 bottom">,</td> +<td class="width40 bottom">.</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1471">51</a></td> +<td class="width40 bottom">machanist</td> +<td class="width40 bottom">machinist</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1487">51</a></td> +<td class="width40 bottom">was</td> +<td class="width40 bottom">had</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1506">52</a></td> +<td class="width40 bottom">Tarryari</td> +<td class="width40 bottom">Tarryani</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1511">52</a></td> +<td class="width40 bottom">onverzeld</td> +<td class="width40 bottom">onvergezeld</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1521">52</a></td> +<td class="width40 bottom">Phaun</td> +<td class="width40 bottom">Phann</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1638">58</a></td> +<td class="width40 bottom">politie</td> +<td class="width40 bottom">positie</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1686">59</a>, +<a class="pageref" href="#xd19e2640">99</a></td> +<td class="width40 bottom">«</td> +<td class="width40 bottom">»</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1691">59</a>, +<a class="pageref" href="#xd19e1712">60</a></td> +<td class="width40 bottom">tijger-phyton</td> +<td class="width40 bottom">tijger-python</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1698">59</a></td> +<td class="width40 bottom">phyton</td> +<td class="width40 bottom">python</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1703">59</a>, +<a class="pageref" href="#xd19e2185">79</a>, <a class="pageref" href= +"#xd19e2564">96</a></td> +<td class="width40 bottom">ijzeren</td> +<td class="width40 bottom">IJzeren</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1769">63</a></td> +<td class="width40 bottom">materiëel</td> +<td class="width40 bottom">materieel</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1777">63</a></td> +<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td> +<td class="width40 bottom"><sup>n</sup></td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1789">63</a></td> +<td class="width40 bottom">zeven-en zeventigste</td> +<td class="width40 bottom">zeven-en-zeventigste</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1860">66</a></td> +<td class="width40 bottom">antwoorde</td> +<td class="width40 bottom">antwoordde</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1868">66</a></td> +<td class="width40 bottom">Kalagani</td> +<td class="width40 bottom">Kâlagani</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1871">66</a></td> +<td class="width40 bottom">ontmoetten</td> +<td class="width40 bottom">ontmoeten</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e1902">67</a>, +<a class="pageref" href="#xd19e2136">78</a>, <a class="pageref" href= +"#xd19e3659">142</a>, <a class="pageref" href="#xd19e5325">218</a></td> +<td class="width40 bottom">,</td> +<td class="width40 bottom">[<i>Verwijderd</i>]</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e2049">74</a></td> +<td class="width40 bottom">Benjaris</td> +<td class="width40 bottom">Banjaris</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e2203">80</a></td> +<td class="width40 bottom">Mathias</td> +<td class="width40 bottom">Matthias</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e2235">80</a></td> +<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td> +<td class="width40 bottom">Mac</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e2278">83</a></td> +<td class="width40 bottom">geergerd</td> +<td class="width40 bottom">geërgerd</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e2281">83</a></td> +<td class="width40 bottom">gezelsehap</td> +<td class="width40 bottom">gezelschap</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e2359">87</a></td> +<td class="width40 bottom">Nepaul</td> +<td class="width40 bottom">Népaul</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e2368">88</a></td> +<td class="width40 bottom">aan vraagvan</td> +<td class="width40 bottom">aanvraag van</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e2399">90</a></td> +<td class="width40 bottom">zuik</td> +<td class="width40 bottom">zulk</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e2520">95</a></td> +<td class="width40 bottom">diné</td> +<td class="width40 bottom">diner</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e2529">95</a></td> +<td class="width40 bottom">zetsen</td> +<td class="width40 bottom">zetten</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e2557">96</a></td> +<td class="width40 bottom">s’</td> +<td class="width40 bottom">’s</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e2608">98</a></td> +<td class="width40 bottom">appel</td> +<td class="width40 bottom">appél</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e2749">103</a></td> +<td class="width40 bottom">?</td> +<td class="width40 bottom">!</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e2851">107</a></td> +<td class="width40 bottom">Kalôuth</td> +<td class="width40 bottom">Kâlouth</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e2921">110</a>, +<a class="pageref" href="#xd19e4358">176</a>, <a class="pageref" href= +"#xd19e4806">195</a></td> +<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td> +<td class="width40 bottom">,</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e2933">111</a></td> +<td class="width40 bottom">ernige</td> +<td class="width40 bottom">eenige</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e3155">118</a></td> +<td class="width40 bottom">elektrische</td> +<td class="width40 bottom">electrische</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e3262">123</a></td> +<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td> +<td class="width40 bottom">!</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e3301">126</a></td> +<td class="width40 bottom">Himalaya-gebergte</td> +<td class="width40 bottom">Himalayagebergte</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e3311">126</a></td> +<td class="width40 bottom">men</td> +<td class="width40 bottom">Men</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e3330">127</a></td> +<td class="width40 bottom">bevesting</td> +<td class="width40 bottom">bevestiging</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e3402">130</a></td> +<td class="width40 bottom">Sid</td> +<td class="width40 bottom">Sir</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e3615">139</a></td> +<td class="width40 bottom">alsom</td> +<td class="width40 bottom">als om</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e3903">153</a></td> +<td class="width40 bottom">be-besteeg</td> +<td class="width40 bottom">besteeg</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e3908">154</a></td> +<td class="width40 bottom">aller ijl</td> +<td class="width40 bottom">allerijl</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e4091">160</a></td> +<td class="width40 bottom">comfortable</td> +<td class="width40 bottom">comfortabel</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e4134">163</a></td> +<td class="width40 bottom">iugenieur</td> +<td class="width40 bottom">ingenieur</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e4151">164</a></td> +<td class="width40 bottom">Perziëers</td> +<td class="width40 bottom">Perziërs</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e4509">183</a></td> +<td class="width40 bottom">docter</td> +<td class="width40 bottom">dokter</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e4524">183</a></td> +<td class="width40 bottom">negen en</td> +<td class="width40 bottom">[<i>Verwijderd</i>]</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e4555">184</a></td> +<td class="width40 bottom">onmiddelijk</td> +<td class="width40 bottom">onmiddellijk</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e4648">188</a></td> +<td class="width40 bottom">Ach</td> +<td class="width40 bottom">Acht</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e4661">188</a>, +<a class="pageref" href="#xd19e4905">198</a></td> +<td class="width40 bottom">advokaat</td> +<td class="width40 bottom">advocaat</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e4841">196</a></td> +<td class="width40 bottom">Joost</td> +<td class="width40 bottom">Josse</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e4883">196</a></td> +<td class="width40 bottom">echte</td> +<td class="width40 bottom">echter</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e5114">208</a></td> +<td class="width40 bottom">assissent</td> +<td class="width40 bottom">assistent</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e5202">212</a></td> +<td class="width40 bottom">zeven-en vijftig</td> +<td class="width40 bottom">zevenenvijftig</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e5373">219</a></td> +<td class="width40 bottom"></td> +<td class="width40 bottom">, »</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e5579">228</a></td> +<td class="width40 bottom">aide-de camp</td> +<td class="width40 bottom">aide-de-camp</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd19e5662">231</a></td> +<td class="width40 bottom">gastbuizen</td> +<td class="width40 bottom">gasbuizen</td> +</tr> +</table> +</div> +</div> + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Het Stoomhuis, by Jules Verne + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HET STOOMHUIS *** + +***** This file should be named 38449-h.htm or 38449-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/3/8/4/4/38449/ + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ for Project +Gutenberg. + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> +</html> diff --git a/38449-h/images/back.jpg b/38449-h/images/back.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..1e71c4a --- /dev/null +++ b/38449-h/images/back.jpg diff --git a/38449-h/images/book.png b/38449-h/images/book.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..963d165 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/book.png diff --git a/38449-h/images/card.png b/38449-h/images/card.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..1ffbe1a --- /dev/null +++ b/38449-h/images/card.png diff --git a/38449-h/images/external.png b/38449-h/images/external.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ba4f205 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/external.png diff --git a/38449-h/images/front.jpg b/38449-h/images/front.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..5b1d1e3 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/front.jpg diff --git a/38449-h/images/map.jpg b/38449-h/images/map.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..6185601 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/map.jpg diff --git a/38449-h/images/maph.jpg b/38449-h/images/maph.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ab583b8 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/maph.jpg diff --git a/38449-h/images/p005.jpg b/38449-h/images/p005.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..518276c --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p005.jpg diff --git a/38449-h/images/p009.jpg b/38449-h/images/p009.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..dbf535b --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p009.jpg diff --git a/38449-h/images/p013.jpg b/38449-h/images/p013.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..a8b2aac --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p013.jpg diff --git a/38449-h/images/p017.jpg b/38449-h/images/p017.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..4a3a525 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p017.jpg diff --git a/38449-h/images/p021.jpg b/38449-h/images/p021.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ddbf182 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p021.jpg diff --git a/38449-h/images/p025.jpg b/38449-h/images/p025.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..631d538 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p025.jpg diff --git a/38449-h/images/p029.jpg b/38449-h/images/p029.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..5bea1f3 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p029.jpg diff --git a/38449-h/images/p033.jpg b/38449-h/images/p033.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..eef17b1 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p033.jpg diff --git a/38449-h/images/p037.jpg b/38449-h/images/p037.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..219598d --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p037.jpg diff --git a/38449-h/images/p041.jpg b/38449-h/images/p041.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..9f4e172 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p041.jpg diff --git a/38449-h/images/p045.jpg b/38449-h/images/p045.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..7a98b39 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p045.jpg diff --git a/38449-h/images/p049.jpg b/38449-h/images/p049.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..7385929 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p049.jpg diff --git a/38449-h/images/p053.jpg b/38449-h/images/p053.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..06b71a3 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p053.jpg diff --git a/38449-h/images/p057.jpg b/38449-h/images/p057.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..dea452d --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p057.jpg diff --git a/38449-h/images/p061.jpg b/38449-h/images/p061.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..88ce3eb --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p061.jpg diff --git a/38449-h/images/p065.jpg b/38449-h/images/p065.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..95f87d1 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p065.jpg diff --git a/38449-h/images/p069.jpg b/38449-h/images/p069.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..8cb09f6 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p069.jpg diff --git a/38449-h/images/p073.jpg b/38449-h/images/p073.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c50778d --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p073.jpg diff --git a/38449-h/images/p077.jpg b/38449-h/images/p077.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..7f80953 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p077.jpg diff --git a/38449-h/images/p081.jpg b/38449-h/images/p081.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ae8b4f0 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p081.jpg diff --git a/38449-h/images/p085.jpg b/38449-h/images/p085.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..866241d --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p085.jpg diff --git a/38449-h/images/p089.jpg b/38449-h/images/p089.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..f11bfb1 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p089.jpg diff --git a/38449-h/images/p093.jpg b/38449-h/images/p093.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..030addb --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p093.jpg diff --git a/38449-h/images/p097.jpg b/38449-h/images/p097.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..43ad5be --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p097.jpg diff --git a/38449-h/images/p101.jpg b/38449-h/images/p101.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..93dc75b --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p101.jpg diff --git a/38449-h/images/p105.jpg b/38449-h/images/p105.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..8f133de --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p105.jpg diff --git a/38449-h/images/p109.jpg b/38449-h/images/p109.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..e82e4ea --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p109.jpg diff --git a/38449-h/images/p113.jpg b/38449-h/images/p113.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..bce24fe --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p113.jpg diff --git a/38449-h/images/p117.jpg b/38449-h/images/p117.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..46a4a0a --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p117.jpg diff --git a/38449-h/images/p121.jpg b/38449-h/images/p121.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..eb9862b --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p121.jpg diff --git a/38449-h/images/p125.jpg b/38449-h/images/p125.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..0d4e7d5 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p125.jpg diff --git a/38449-h/images/p129.jpg b/38449-h/images/p129.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..76e4b38 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p129.jpg diff --git a/38449-h/images/p133.jpg b/38449-h/images/p133.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..4138363 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p133.jpg diff --git a/38449-h/images/p137.jpg b/38449-h/images/p137.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..d0154a1 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p137.jpg diff --git a/38449-h/images/p141.jpg b/38449-h/images/p141.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..321555e --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p141.jpg diff --git a/38449-h/images/p145.jpg b/38449-h/images/p145.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..5d67ab5 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p145.jpg diff --git a/38449-h/images/p149.jpg b/38449-h/images/p149.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..139cc19 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p149.jpg diff --git a/38449-h/images/p153.jpg b/38449-h/images/p153.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..00fb61f --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p153.jpg diff --git a/38449-h/images/p157.jpg b/38449-h/images/p157.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..5d3f282 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p157.jpg diff --git a/38449-h/images/p159.jpg b/38449-h/images/p159.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..3ae5c67 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p159.jpg diff --git a/38449-h/images/p161.jpg b/38449-h/images/p161.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..7cbff90 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p161.jpg diff --git a/38449-h/images/p167.jpg b/38449-h/images/p167.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..827a3e9 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p167.jpg diff --git a/38449-h/images/p169.jpg b/38449-h/images/p169.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b0ecbf0 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p169.jpg diff --git a/38449-h/images/p173.jpg b/38449-h/images/p173.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..43bc8d1 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p173.jpg diff --git a/38449-h/images/p177.jpg b/38449-h/images/p177.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..83567d4 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p177.jpg diff --git a/38449-h/images/p181.jpg b/38449-h/images/p181.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c403b80 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p181.jpg diff --git a/38449-h/images/p185.jpg b/38449-h/images/p185.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..21f1a24 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p185.jpg diff --git a/38449-h/images/p189.jpg b/38449-h/images/p189.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..e807cc2 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p189.jpg diff --git a/38449-h/images/p193.jpg b/38449-h/images/p193.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b2b1d83 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p193.jpg diff --git a/38449-h/images/p197.jpg b/38449-h/images/p197.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..6663430 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p197.jpg diff --git a/38449-h/images/p201.jpg b/38449-h/images/p201.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..6825a9d --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p201.jpg diff --git a/38449-h/images/p205.jpg b/38449-h/images/p205.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..7795dd3 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p205.jpg diff --git a/38449-h/images/p209.jpg b/38449-h/images/p209.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..8d2dec2 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p209.jpg diff --git a/38449-h/images/p213.jpg b/38449-h/images/p213.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..d50a602 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p213.jpg diff --git a/38449-h/images/p217.jpg b/38449-h/images/p217.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..a5227b5 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p217.jpg diff --git a/38449-h/images/p221.jpg b/38449-h/images/p221.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..809a773 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p221.jpg diff --git a/38449-h/images/p225.jpg b/38449-h/images/p225.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..a15ff10 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/p225.jpg diff --git a/38449-h/images/titlepage.jpg b/38449-h/images/titlepage.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..6a14e79 --- /dev/null +++ b/38449-h/images/titlepage.jpg |
