diff options
Diffstat (limited to '38449-8.txt')
| -rw-r--r-- | 38449-8.txt | 9984 |
1 files changed, 9984 insertions, 0 deletions
diff --git a/38449-8.txt b/38449-8.txt new file mode 100644 index 0000000..196cfdd --- /dev/null +++ b/38449-8.txt @@ -0,0 +1,9984 @@ +The Project Gutenberg EBook of Het Stoomhuis, by Jules Verne + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Het Stoomhuis + De Waanzinnige der Nerbudda + +Author: Jules Verne + +Release Date: December 31, 2011 [EBook #38449] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HET STOOMHUIS *** + + + + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ for Project +Gutenberg. + + + + + + + + + Wonderreizen. + + JULES VERNE. + + + + HET STOOMHUIS. + De Waanzinnige der Nerbudda. + + Gevolgd door + DOKTER OX. + + + + Rotterdam.--Jacs. G. Robbers. + + + + + + +HET STOOMHUIS: DE WAANZINNIGE DER NERBUDDA. + + +I. + +DE KRAAL. + + +De dood van dien ongelukkige had een levendigen indruk op ons +gemaakt, en vooral de wijze waarop hij had plaats gegrepen. Maar de +beet van de zweepslang, een der vergiftigste van het schiereiland, +is onverbiddelijk. Alweder een slachtoffer bij de duizenden, die +jaarlijks door deze geduchte dieren in Indië gemaakt worden [1]. + +Men heeft,--zeker uit kortswijl,--beweerd, dat er vroeger op Martinique +geen slangen waren, en dat de Engelschen ze er hadden ingevoerd, +toen zij het eiland aan Frankrijk moesten teruggeven. De Franschen +behoefden van deze soort van wraakneming geen gebruik te maken, toen +zij hunne overwinningen van Indië hebben overgegeven. Het was onnoodig, +en de natuur heeft zich in dit opzicht werkelijk kwistig betoond. + +Het lichaam van den Hindoe werd onder den invloed van het vergif +snel ontbonden, en men moest het dadelijk begraven. Zijne metgezellen +vervulden die treurige taak, en legden het in een kuil, die zoo diep +was, dat de roofdieren het niet konden opgraven. + +Zoodra deze droevige plechtigheid was afgeloopen, noodigde Matthias van +Guitt ons uit hem naar de kraal te vergezellen, en deze uitnoodiging +werd gretig aangenomen. + +Binnen een half uur hadden wij de vestiging van den leverancier +bereikt. Deze vestiging rechtvaardigde zeer goed den naam van +»kraal," die meer bijzonder in gebruik was bij de kolonisten van +Zuidelijk-Afrika. + +Het was een uitgestrekte open ruimte in het dichtst van het +woud. Matthias van Guitt had haar ingericht met een volkomen kennis +van alles wat tot het vak behoorde. Zij was aan de vier zijden omgeven +door een rij hooge palissaden, met een opening, die wijd genoeg was +om toegang tot de wagens te verleenen. In het midden bevond zich een +lange hut van boomstammen en planken, die aan al de bewoners der kraal +tot woning diende. Zes kooien, in verschillende afdeelingen verdeeld, +ieder op vier wielen, waren rechthoekig gesteld aan het linker uiteinde +der omheinde ruimte. Het gebrul in die wagens verried dat er zich +gasten in bevonden. Rechts was een dozijn buffels, gevoed door de +vette weiden op de helling der bergen, in de open lucht afgeperkt. Dit +was de gewone bespanning der rollende menagerie. Zes voerlui, die de +wagens moesten besturen, tien Hindoes, speciaal geoefend in de jacht +op wilde dieren, voltooiden het personeel der kraal. + +De voerlui waren slechts gehuurd, zoolang als de campagne duurde. Het +was hun taak de wagens naar de wildstreken te brengen, en ze vervolgens +terug te geleiden naar het naaste station van den spoorweg. Daar +werden dan de karren op rolwagens geplaatst, en konden zij over +Allahabad of Bombay, Calcutta bereiken. + +De jagers, van het ras der Hindoes, behoorden tot de kategorie van +lieden van het vak, »chikaris" genaamd. Zij moeten de sporen der +wilde dieren opzoeken, ze opjagen en ze vangen. + +Zoodanig was het personeel der kraal en op deze wijze woonden Matthias +van Guitt en zijne lieden er reeds sedert eenige maanden. Zij waren +er blootgesteld, niet alleen aan de aanvallen der wilde beesten, +maar ook aan de koortsen, die in het bijzonder Tarryani bezoeken. De +vochtigheid der nachten, de noodlottige uitwasemingen van den bodem, +de vochtige warmte onder het dichte geboomte, dat slechts onvolkomen +door de zonnewarmte doordrongen wordt, dit alles maakt van de onderste +streek der Himalaya een ongezond oord. + +En toch waren de leverancier en zijne Hindoes zoo goed geacclimatiseerd +in deze streek, dat zij evenmin door de »malaria" werden aangedaan +als de tijgers of andere gewone bezoekers van Tarryani. Doch wij +voor ons zouden niet ongestraft eenigen tijd in de kraal hebben +kunnen verblijven, en dat was ook het plan niet van kapitein +Hod. Eenige nachten slechts zouden wij op de loer liggen en den +overigen tijd doorbrengen in het Stoomhuis, in die hoogere streken, +die de uitwasemingen der vlakte niet kunnen bereiken. + +Wij waren dus in het kampement van Matthias van Guitt aangekomen. De +deur werd geopend om er ons toegang in te verleenen. + +Matthias van Guitt scheen bijzonder door ons bezoek vereerd te zijn. + +»En nu, mijne heeren, wensch ik u welkom in mijn kraal. De inrichting +beantwoordt aan al de vereischten van mijn vak. Werkelijk is het +slechts een groote hut, wat de jagers op het schiereiland een »houddi" +noemen." + +Zoo sprekende had de leverancier de deuren van de hut voor ons geopend, +die door hem en zijne lieden gemeenschappelijk bewoond werd. Het was er +alles behalve weelderig ingericht. Een eerste kamer voor den meester, +een tweede voor de chikaris, een derde voor de voerlieden, en in elke +kamer geen ander meubel dan een veldbed; een vierde grootere zaal, +die tegelijk voor keuken en eetzaal diende. De woning van Matthias +van Guitt verkeerde nog, zooals men ziet, in zeer primitieven toestand +en verdiende met recht de benaming van houddi. + +Na de woning van »de tweehandigen, tot de eerste groep der zoogdieren +behoorende," bezocht te hebben, werden we uitgenoodigd de woning der +viervoetige dieren nog iets nader in oogenschouw te nemen. + +Dit was het merkwaardigste gedeelte van de geheele kraal. Het deed +eerder denken aan de inrichting eener reizende menagerie dan aan +de gerieflijke schikking van een zoölogischen tuin. Er ontbrak +inderdaad niets aan, dan het in waterverf geschilderd doek, boven +een kermistooneel opgehangen, en met harde kleuren een dierentemmer +voorstellende in een vleeschkleurig tricot en fluweelen jasje, +te midden van een woest opspringenden troep wilde beesten, die met +bebloeden muil, de klauwen uitsteken en zich krommen onder de zweep +van een Bidel of een Pezon! Ongelukkig bevond zich daar geen publiek +om de loge te bestormen. + +Eenige schreden van daar bevonden zich de tamme buffels. Zij namen +rechts een gedeelte ter zijde van de kraal in, alwaar men hun dagelijks +hun rantsoen versch gras bracht. Onmogelijk kon men deze dieren in +de naburige weiden laten rondzwerven. Zooals Matthias van Guitt het +in sierlijke bewoordingen uitdrukte: »de gewoonte om de dieren vrij +te laten weiden, zooals dit in het Vereenigd-Koninkrijk geschiedt, +is onbestaanbaar met de gevaren, die de wouden der Himalaya opleveren." + +De eigenlijke menagerie bestond uit zes kooien, die op vier wielen +stonden. Elke kooi, van voren met traliewerk voorzien, was in drie +afdeelingen verdeeld. Door middel van deuren, of liever schotten, +die van onderen naar boven konden bewogen worden, kon men de dieren, +naar gelang de behoefte van den dienst het medebracht, van de eene +afdeeling in de andere drijven. Die kooien bevatten toen zeven tijgers, +twee leeuwen, drie panters en twee luipaarden. + +Matthias van Guitt deelde ons mede, dat zijn voorraad eerst dan +gereed zou zijn, als hij nog twee luipaarden, drie tijgers en een +leeuw gevangen had. Dan eerst zou hij het kampement verlaten, het +dichtstbij zijnde station van den spoorweg bereiken en de richting +naar Bombay inslaan. + +De wilde dieren, die men gemakkelijk in hunne hokken kon gadeslaan, +waren prachtig, doch bijzonder woest. Zij waren nog te kort geleden +gevangen om reeds aan hun toestand van opsluiting gewoon te zijn. Dit +merkte men aan hun ontzettend gebrul, aan hun onophoudelijke heen +en weer beweging van het eene tusschenschot naar het ander, aan de +geweldige slagen, die zij met de pooten tusschen de op vele plaatsen +verbroken traliën den toeschouwers trachtten toe te brengen. + +Toen wij voor de kooien kwamen, verdubbelde dit geweld nog, zonder +dat Matthias er zich iets om scheen te bekreunen. + +»Arme dieren!" zei kapitein Hod. + +»Arme dieren!" herhaalde Fox. + +»Gelooft u dan dat ze meer te beklagen zijn, dan zij die ge +doodt?" vroeg de leverancier op tamelijk drogen toon. + +»Minder te beklagen dan te berispen.... dat ze zich hebben laten +vangen!" antwoordde kapitein Hod. + +Indien het waar is wat men beweert, dat de roofdieren in landen als +in Afrika, waar de herkauwers, die hun tot voedsel strekken, zeldzaam +zijn, somtijds lang moeten vasten, zoo is dit niet hetzelfde in de +gansche streek van Tarryani. Daar toch zijn bizons, buffels, zebus, +wilde zwijnen, antilopen in overvloed voorhanden, waarop leeuwen, +tijgers en panters onophoudelijk jacht maken. Daarenboven bieden hun +de geiten, de schapen, om niet te spreken van de »raiöts," die ze +hoeden, een gemakkelijke en zekere prooi aan. Zij kunnen dus in de +bosschen der Himalaya gemakkelijk hun honger voldoen. Daarom ook is +hunne wreedheid, die hen nooit verlaat, niet te verontschuldigen. + +Het was voornamelijk met het vleesch van den bizon en den zebu waarmede +de leverancier de gasten zijner menagerie voedde en de zorg hen op +zekere dagen te proviandeeren was aan de chikaris opgedragen. + +Men stelle zich niet voor, dat deze jacht zonder gevaren zoude +zijn. Het tegendeel is waar. Zelfs voor den tijger is de wilde +buffel een geducht dier, vooral als hij gewond is. Vele jagers +hebben hem met de horens den boom zien ontwortelen, waarop hij een +schuilplaats gezocht had. Ongetwijfeld beweert men wel, dat het oog +van den herkauwer inderdaad een vergrootende lens is, dat de grootte +der voorwerpen zich in zijne oogen verdriedubbelt en dat de mensch, +met dat reusachtige voorkomen, hem vrees inboezemt. Eveneens beweert +men, dat de vertikale stand van het menschelijk wezen, als hij loopt, +de wilde dieren verschrikt en het daarom beter is ze overeind te +trotseeren dan neergehurkt of in liggende houding. + +Ik weet niet in hoever deze bijzonderheden waarheid bevatten, maar +zeker is het, dat de mensch, zelfs al richt hij zich in zijne gansche +lengte op, niet de minste uitwerking op den wilden buffel maakt en +dat, bijaldien hij ongewapend is of zijn wapen hem begeeft, hij zoo +goed als verloren is. + +Hetzelfde kan gezegd worden van den Indischen bizon of bultos, met den +korten en vierkanten kop, de ranke, aan de basis afgeplatte horens, +den bultigen rug,--die zijne verwantschap toont met zijn Amerikaanschen +stamgenoot,--met de van den hoef tot aan de knie toe witte pooten en +die van den wortel van den staart tot aan de punt der snuit menigmaal +vier ellen meet. Ook hij, al is hij misschien minder woest, wordt, +bij troepen in het hooge gras der vlakte weidende, vreeselijk voor +iederen reiziger, die hem onvoorzichtig aanvalt. + +Dit waren dus de herkauwers die meer bijzonder bestemd waren de +roofdieren van de menagerie van Guitt te voeden. Ook trachtten de +chikaris, teneinde zich zekerder meester van hen te maken, ze bij +voorkeur in vallen te vangen, waaruit zij ze dood of bijna dood te +voorschijn haalden. + +Overigens gaf de leverancier, als een man die zijn vak verstond, zijnen +gasten slechts spaarzaam te eten. Eens per dag, te twaalf uur, werd +hun vier of vijf pond vleesch uitgedeeld en niets meer. En zelfs,--het +was toch zeker niet om den Zondag?--liet hij ze van Zaterdag tot +Maandag vasten. Een hongerige Zondag voor de arme dieren! Als zij +dan ook na acht en veertig uren hun bescheiden aandeel ontvingen, +was het een moeielijk in te houden woede, een ontzettend gehuil, +gepaard met geduchte sprongen, die de rollende kooien heen en weer +schudden en deden vreezen dat ze totaal vernield zouden worden. + +Jawel, arme dieren! is men geneigd met kapitein Hod te herhalen. Doch +Matthias van Guitt handelde zoo niet zonder reden. Deze onthouding in +hun toestand van opsluiting bespaarde zijnen wilden dieren allerlei +huidaandoeningen en verhoogde den prijs op de markten van Europa. + +Men kan zich intusschen gemakkelijk voorstellen, dat, terwijl +Matthias van Guitt ons zijne verzameling vertoonde, meer als +natuurkundige dan als dierenvertooner, hij zijn mond geen oogenblik +stil hield. Integendeel. Hij sprak, hij vertelde, hij schilderde, +en, daar de roofdieren van Tarryani het voornaamste onderwerp zijner +wijdloopige redeneeringen uitmaakten, hoorden wij hem niet zonder +belangstelling aan. Wij zouden de kraal dan ook niet verlaten, +dan nadat ons de diepste geheimen van de zoölogie der Himalaya +ontsluierd waren. + +»Maar, mijnheer van Guitt," zeide Banks, »hoe is het gesteld met de +voordeelen van het vak, staan ze in verhouding tot de gevaren?" + +»Mijnheer," antwoordde de leverancier, »de voordeelen waren vroeger +zeer aanzienlijk. Evenwel ben ik verplicht te erkennen, dat de wilde +dieren in daling verkeeren. U kunt er zelf over oordeelen door de +marktprijzen van de laatste koersnoteering. Onze voornaamste markt +is de zoölogische tuin van Antwerpen. Gevogelte, slangvormige dieren, +exemplaren van de familie der apen en hagedissen, vertegenwoordigers +van de roofdieren der twee werelden, daarheen verzend ik gewoonlijk +de opbrengst onzer avontuurlijke drijfjachten in de wouden van het +schiereiland. Hoe het zij, de smaak van het publiek schijnt zich +te wijzigen en de verkoopsprijzen zullen weldra minder bedragen +dan de inkoopsprijzen! Zoo werd onlangs een mannetjes-struisvogel +verkocht voor slechts elf honderd franken en het wijfje voor slechts +achthonderd. Een zwarte panter heeft slechts tegen zestien honderd +franken een kooper gevonden, een tijgerin van Java tegen twee duizend +vierhonderd, en een familie van leeuwen,--de vader, de moeder, een +oom, twee veelbelovende jonge leeuwtjes,--tegen zeven duizend franken +te zamen!" + +»Dat is waarlijk voor niets!" antwoordde Banks. + +»Wat de proboscidea betreft...." hernam Matthias van Guitt. + +»Proboscidea?" zei kapitein Hod. + +»We geven dien wetenschappelijken naam aan de dikhuiden, die door de +natuur met een snuit voorzien zijn." + +»De olifanten dus!" + +»Ja, olifanten, sedert het quaternaire tijdperk, mastodonten in de +voorhistorische tijden...." + +»Ik dank u," antwoordde kapitein Hod. + +»Wat dus de proboscidea aangaat," hernam Matthias van Guitt, +»men moet de vangst van die dieren opgeven, of men zou ze alleen +moeten vangen om hunne slagtanden, want het verbruik van het ivoor +is niet verminderd. Maar, sedert dramatische schrijvers, teneinde +raad, verzonnen hebben ze in hunne stukken op te voeren, voeren de +impressario's ze van stad tot stad en dezelfde olifant, het land met +den reizenden troep afloopende, voldoet aan de nieuwsgierigheid van +een geheel land. De olifanten zijn dan ook minder gezocht dan vroeger." + +»Maar," vroeg ik, »levert u dan alleen aan de Europeesche menagerieën +die exemplaren van de Hindoesche dierenwereld?" + +»U zult me toestaan," antwoordde Matthias van Guitt, »dat ik me ten +dezen opzichte, mijnheer, veroorloof, zonder nieuwsgierig te zijn, +u een eenvoudige vraag te doen." + +Ik boog ten teeken van toestemming. + +»Ge zijt Franschman, mijnheer," hernam de leverancier. »Dat merkt men +niet alleen aan uw accent, maar ook aan uw type, dat een aangenaam +mengsel is van het gallo-romeinsche en het keltische ras. Als +Franschman nu zult ge weinig neiging hebben tot het doen van verre +reizen en ongetwijfeld hebt ge een reis om de wereld niet gemaakt?" + +Hier maakte Matthias van Guitt het gebaar van een der groote cirkels +van den aardbol. + +»Ik heb dat genoegen nog niet gehad!" antwoordde ik. + +»Ik moet u dus vragen, mijnheer," hernam de leverancier, »niet of ge +naar de Indiën gegaan zijt, want ge zijt er, maar of ge het Indisch +schiereiland in den grond kent?" + +»Nog onvolkomen," antwoordde ik. »'k Heb Bombay, Calcutta, Bénarès, +Allahabad, de vallei van den Ganges reeds bezocht. 'k Heb hunne +monumenten gezien en bewonderd, 'k heb...." + +»Welnu! wat geeft dat, mijnheer, wat geeft dat!" antwoordde Matthias +van Guitt, het hoofd afwendende, terwijl zijn hand, in koortsachtige +beweging, de grootste minachting uitdrukte. + +Daarna gaf hij een levendige en aanschouwelijke voorstelling van +hetgeen in zijne herinnering opkwam en stroomden de woorden over +zijne lippen. + +»Ja, wat geeft het als ge de menagerieën niet bezocht hebt van +die machtige rajahs, die de vereering bewaard hebben der prachtige +dieren waarop het heilige grondgebied van Indië met recht trotsch mag +zijn! Neem dan, mijnheer, den staf van den toerist weder op! Ga in +Guicowar den koning van Baroda hulde bewijzen! Zie zijne menagerieën, +die aan mij de meesten hunner gasten, leeuwen van Kattyawar, beren, +panters, tchitas, losschen, tijgers, verschuldigd zijn! Woon de viering +bij van het huwelijk zijner zestig duizend duiven, dat elk jaar met +de grootste staatsie word ingezegend. Bewonder zijne vijfhonderd +»boulbouls", nachtegalen van het schiereiland, wier opvoeding men +behartigt alsof ze de erfgenamen van den troon waren! Aanschouw +die olifanten, waarvan een, belast met de betrekking van beul, +de taak is opgedragen het hoofd van den veroordeelde op het blok te +verpletteren! Begeef u vervolgens naar het verblijf van den rajah van +Maïssour, den rijksten souverein van Azië! Treed het paleis binnen +waar de rhinocerossen, de olifanten, de tijgers en al de wilde beesten +van hoogen rang, die tot de dierenaristocratie van Indië behooren, bij +honderden geteld worden! En wanneer gij dat alles zult gezien hebben, +mijnheer, zult ge niet meer van onwetendheid kunnen beschuldigd worden +ten opzichte van de wonderen van dat onvergelijkelijke land!" + +Ik had slechts te buigen voor de opmerkingen van Matthias van Guitt. De +hartstochtelijke wijze waarop hij de zaken voordroeg, liet niet toe +ze rijpelijk te bespreken. + +Evenwel ondervroeg kapitein Hod hem meer rechtstreeks omtrent de +bijzondere fauna van deze streek van Tarryani. + +»Eenige inlichtingen, als 't u blieft," vroeg hij hem, »betreffende de +roofdieren, die ik in dit gedeelte van Indië ben komen opzoeken. Hoewel +ik slechts een jager ben, zal ik u niet in de wielen rijden, mijnheer +van Guitt en zelfs wil ik u gaarne de hand reiken als ik u kan helpen +om de tijgers te vangen, die nog aan uwe verzameling ontbreken. Maar, +is eenmaal uw menagerie voltallig, dan zult ge 't mij niet euvel +duiden dat ik me voor mijn persoonlijk genoegen aan de vernieling +dezer dieren wijd!" + +Matthias van Guitt nam de houding aan van iemand, die zich getroost +te ondergaan wat hij anders afkeurt, maar niet kan beletten. Hij +stemde overigens toe, dat Tarryani een aanzienlijk aantal boosaardige +dieren bevatte, die gewoonlijk weinig gevraagd worden op de markten +van Europa en waarvan de uitroeiïng hem geoorloofd toescheen. + +»Dood de wilde zwijnen, 'k heb er vrede mee," antwoordde hij. »Hoewel +deze zwijnen, van de orde der dikhuidigen, geen vleeschetende dieren +zijn...." + +»Vleeschetende dieren?" zei kapitein Hod. + +»'k Meen daarmee dat zij plantetende dieren zijn; ze zijn zoo woest, +dat zij de jagers, die de stoutmoedigheid hebben ze aan te vallen, +aan het grootste gevaar blootstellen!" + +»En de wolven?" + +De wolven zijn talrijk door het gansche schiereiland verspreid +en zeer te duchten, als ze in troepen op een eenzame landhoeve +losstormen. Die dieren gelijken op den vaalrooden wolf van Polen en +ze zijn mij evenveel waard als de jakhalzen of de wilde honden. Ik +ontken trouwens de verwoestingen niet, die ze aanrichten, maar, daar +ze geen waarde hebben en niet waard zijn onder de hoogere klassen +der zoogdieren te worden opgenomen, laat ik u die ook, kapitein Hod." + +»En de beren?" vroeg ik. + +»De beren hebben veel goeds, mijnheer," antwoordde de leverancier, +toestemmend met het hoofd knikkende. »Al mogen de Indische beren +niet zoo gretig gezocht zijn als hunne stamgenooten onder andere +hemelstreken, zoo bezitten zij toch een zekere handelswaarde, die +hen aan de welwillende aandacht der kenners aanbeveelt. De smaak kan +verschillen tusschen de twee typen uit de valleien van Cashmir en +de heuvels van Raymahal. Doch, uitgenomen misschien in het tijdperk +van overwintering, zijn deze dieren genoegzaam onschadelijk en kunnen +zij het jagersinstinct van een echten jager, zooals kapitein Hod mij +toeschijnt, niet in verzoeking brengen." + +De kapitein boog met een veelbeteekend air, te kennen gevende, dat +hij met of zonder toestemming van Matthias van Guitt, zelf in die +bijzondere quaesties zou beslissen. + +»Daarbij komt," voegde de leverancier er bij, »dat ook deze beren +plantetende dieren zijn en niets dan kruiden eten en dus niets +gemeen hebben met de woeste soorten, waarop het schiereiland met +recht roem draagt." + +»Rekent ge het luipaard onder deze wilde dieren?" vroeg kapitein Hod. + +»Ongetwijfeld, mijnheer. Dit tot het kattengeslacht behoorende dier +is vlug, stoutmoedig, klimt in de boomen en is daardoor somtijds +geduchter dan de tijger...." + +»Kom!" zei kapitein Hod. + +»Mijnheer," antwoordde Matthias van Guitt op drogen toon, »als een +jager niet meer verzekerd is een schuilplaats in de boomen te vinden, +dan scheelt het niet veel of hij wordt op zijn beurt gejaagd!" + +»En de panter?" vroeg kapitein Hod, die een einde aan dit gesprek +wilde maken. + +»Prachtig, de panter," antwoordde Matthias van Guitt, »en u kunt +u overtuigen, mijne heeren, dat ik er heerlijke exemplaren van +heb! Verwonderlijke dieren, die door een zonderlinge tegenstrijdigheid, +een antilogie, om een minder gewoon woord te gebruiken, voor de jacht +kunnen afgericht worden! Ja, mijne heeren, vooral in Guicowar oefenen +de rajahs de panters in deze edele lichaamsoefening! Men vervoert ze +in een palankijn, de kop in een kap gehuld als een giervalk of een +krem! 't Zijn echte valken met vier pooten! Zoodra de jagers in de +verte een kudde antilopen zien, wordt den panter de kap afgenomen en +werpt hij zich op de vreesachtige dieren, wier vlugge beenen ze niet +aan hunne vreeselijke klauwen kunnen onttrekken. Ja, ja, mijnheer de +kapitein, ge zult panters in Tarryani vinden! Ge zult er meer vinden, +dan u misschien lief is, maar 'k voeg er de christelijke waarschuwing +bij, dat die niet tam gemaakt zijn!" + +»'k Hoop het van harte," antwoordde kapitein Hod. + +»Evenmin als de leeuwen, trouwens," voegde de leverancier er bij, +die dit antwoord niet goed kon verkroppen. + +»De leeuwen!" zei kapitein Hod. »Wees zoo goed en vertel ons eens +wat van de leeuwen!" + +»Welnu mijnheer," hernam Matthias van Guitt, »'k beschouw die gewaande +koningen van het dierenrijk als beneden hunne stamgenooten van het +oude Lybië. Hier dragen de mannetjes de manen niet, die de trots +uitmaken van den Afrikaanschen leeuw en 't zijn, naar 't mij voorkomt, +slechts jammerlijk geschoren Samsons! Ze zijn trouwens bijna geheel uit +Centraal-Indië verdwenen om een schuilplaats te zoeken in Kattyawar, +de woestijn van Theil, en in Tarryani. Deze ontaarde dieren, nu als +kluizenaars levende, kunnen in den omgang met hunne gelijken, de oude +geestkracht niet terug erlangen. Ik plaats ze dan ook niet op den +eersten rang onder de viervoetige dieren, want, dat verzeker ik u, +mijne heeren, den leeuw kan men ontsnappen, maar den tijger, nooit!" + +»O! die tijgers!" riep kapitein Hod uit. + +»Ja! die tijgers!" herhaalde Fox. + +»Den tijger de kroon," antwoordde Matthias van Guitt, zich +opwindende. »Men spreekt van den koningstijger en niet van +den koningsleeuw, en dat is juist. Indië hoort hem geheel toe +en gaat in hem op! Is hij niet de eerste bewoner van den bodem +geweest? Heeft hij het recht niet, niet alleen de vertegenwoordigers +van het Anglo-Saksische ras, maar ook de zonen van het zonneras +als veroveraars te beschouwen? Is hij het echte kind niet van het +heilige land der Argavarta? Ook ziet men die prachtige dieren over +de gansche oppervlakte van het schiereiland verspreid en hebben zij +geen enkel distrikt hunner voorvaderen verlaten, van kaap Comorin af +tot de Himalaya-keten toe!" + +En, nadat Matthias van Guitt met zijn arm in de richting van het +Zuiden een vooruitstekend voorgebergte had beschreven, wendde hij +hem naar het noorden om een heele reeks bergen af te teekenen. + +»In den Sonderbund," hernam hij, »zijn zij thuis! Daar heerschen +zij als meesters, en wee hem die hun dit grondgebied zou willen +betwisten! In de Nilgheries zwerven ze in menigte rond, als wilde +katten, + + +»Si parva licet componere magnis!" [2] + + +»Ge zult daarom licht begrijpen, waarom deze prachtige, tot het +kattengeslacht behoorende dieren op al de markten van Europa zoo +sterk gevraagd zijn en den trots uitmaken der dierentemmers. Wat is +het voorwerp der grootste belangstelling in de openbare of bijzondere +menagerieën? De tijger! Wanneer siddert ge voor het leven van den +dierentemmer? Als hij in het hok van den tijger treedt? Welk dier +betalen de rajahs zijn gewicht aan goud voor de versiering hunner +koninklijke tuinen? De tijger! Welk dier wordt het duurste betaald +op de beurzen van Londen, Antwerpen en Hamburg? De tijger! Bij +welke jachten onderscheiden zich de Indische jagers, officieren +van het koninklijke leger of die van de inlandsche armée? Bij de +tijgerjachten! Weet ge, mijne heeren, welk genot de vorsten van +het onafhankelijk Indië hunnen gasten verschaffen? Men voert een +koninklijken tijger in een hok aan. Het hok wordt geplaatst te +midden van een uitgestrekte vlakte. De rajah, zijne genoodigden, +zijne officieren, zijne wachters, zijn gewapend met lansen, revolvers +en karabijnen en berijden meestal vurige solidungula [3]." + +»Solidungula?" zei kapitein Hod. + +»Hunne paarden, als ge de voorkeur geeft aan dit wel wat alledaagsche +woord. Doch deze solidungula, verschrikt door de nabijheid van den +tijger, den eigenaardigen reuk dien het dier afgeeft, zijne vurige +oogen, steigeren, en de berijders hebben al hun behendigheid noodig +om ze te bedwingen. Plotseling wordt de deur van het hok geopend. Het +monster springt te voorschijn, hij vliegt, hij werpt zich op de hier +en daar verspreide groepen, hij offert een menigte slachtoffers aan +zijn woede op. Moge het hem een enkele maal gelukken door den kring +van ijzer en vuur, die hem omvat, heen te breken, meestal bezwijkt +hij, een tegen honderd! Maar zijn dood is althans roemrijk en is +vooruit gewroken!" + +»Bravo! mijnheer Matthias van Guitt," riep kapitein Hod uit, die +op zijn beurt vuurvatte! »Ja, dat moet een prachtig schouwspel +zijn. Ja! de tijger is de koning der dieren!" + +»Een koningschap dat de omwentelingen tart!" voegde de leverancier +er bij. + +»En gij moogt er gevangen hebben, mijnheer van Guitt," antwoordde +kapitein Hod, »ik heb er gedood en 'k hoop Tarryani niet te verlaten, +voordat de vijftigste onder mijne schoten gevallen is!" + +»Kapitein," zei de leverancier, de wenkbrauwen fronsende, »'k heb +u de wilde zwijnen, de wolven, de beren, de buffels gelaten! Is dat +dan nog niet genoeg om uw jagerswoede te koelen?" + +Ik merkte, dat onze vriend Hod zich met evenveel vuur als Matthias +van Guitt over die netelige vraag ging uitlaten. + +Had de een meer tijgers gevangen dan de andere er gedood had, welk +een stof ter bespreking! Was het beter ze te vangen dan ze om te +brengen? Wie zou deze quaestie beslissen! + +Beiden, de kapitein en de leverancier, begonnen reeds driftige woorden +met elkander te wisselen, en zelfs tegelijk te spreken zonder elkander +meer te begrijpen. + +Banks kwam nu tusschenbeiden. + +»De tijgers," zeide hij, »zijn de koningen der schepping, dat is +zeker, mijne heeren, maar 'k ben zoo vrij er bij te voegen dat het +zeer gevaarlijke koningen voor hunne onderdanen zijn. In 1862 als ik +me niet bedrieg, hebben deze lieve diertjes al de telegrafisten op het +eiland Sangor verslonden. Men verhaalt ook van een tijgerin, die in +drie jaren niet minder dan honderdachttien slachtoffers gemaakt heeft, +en van een ander, die in hetzelfde tijdsverloop honderdzevenentwintig +personen heeft omgebracht. Dat is te veel, zelfs voor koninginnen! Ja +zelfs zijn sedert de ontwapening der Sipayers, in een tijdvak van +drie jaren, twaalfduizend vijfhonderd vierenvijftig individus onder +den aanval van tijgers bezweken." + +»Maar, mijnheer," antwoordde Matthias van Guitt, »u schijnt te +vergeten, dat deze dieren omophagen zijn." + +»Omophagen?" zei kapitein Hod. + +»Ja eters van rauw vleesch, en zelfs beweren de Hindoes dat, zoo +zij eens menschenvleesch geproefd hebben, ze geen ander vleesch +meer willen!" + +»Welnu, mijnheer?..." zei Banks. + +»Welnu, mijnheer?" antwoordde glimlachend Matthias van Guitt, »het +is hun aard! ... Zij moeten immers eten!" + + + + + + +II. + +EEN KONINGIN VAN TARRYANI. + + +Deze opmerking van den leverancier eindigde ons bezoek aan de +kraal. Het was tijd om het Stoomhuis weder op te zoeken. + +Om de waarheid te zeggen, scheidden kapitein Hod en Matthias van Guitt +niet als de twee beste vrienden van de wereld. De een toch wilde de +roofdieren van Tarryani ombrengen, terwijl de ander ze wilde vangen +en evenwel waren er genoeg om beiden tevreden te stellen. + +Men kwam niettemin overeen, dat de bewoners van de kraal en het +sanitarium elkander druk zouden bezoeken. Men zou elkander waarschuwen +als er een mooie slag te slaan was. De chikaris van Matthias van Guitt, +goed op de hoogte van deze soort van tochten, bekend met de omwegen en +schuilhoeken van Tarryani, konden kapitein Hod veel diensten bewijzen, +door hem de sporen van dieren aan te wijzen. De leverancier stelde hen +welwillend ter zijne beschikking en meer bijzonder Kâlagani. Hoewel +deze Hindoe eerst onlangs in het personeel der kraal was opgenomen, +deed hij zich als zeer kundig kennen en kon men vast op hem rekenen. + +Kapitein Hod van zijn kant beloofde, zooveel hem mogelijk was, bij +de vangst der wilde dieren, die nog aan den voorraad van Matthias +van Guitt ontbraken, zijn hulp te verleenen. + +Alvorens de kraal te verlaten, bedankte Sir Edward Munro, die +waarschijnlijk geen plan had er drukke bezoeken te maken, nogmaals +Kâlagani, wiens tusschenkomst hem gered had. Hij zeide hem, dat hij +altijd welkom in het Stoomhuis zoude zijn. + +De Hindoe boog zich koel. Welk gevoel van voldoening hem ook bezielde +den man, die hem het leven verschuldigd was, zoo te hooren spreken, +liet hij er niets van blijken. + +Wij hadden gezorgd vóór het etensuur thuis te zijn. Men kan zich +voorstellen, dat Matthias van Guitt de stof tot het gesprek leverde. + +»Sakkerloot! wat maakt die leverancier mooie gebaren!" herhaalde +kapitein Hod »Welk een woordenschat! Welke uitgezochte +uitdrukkingen! Maar als hij nu in de wilde beesten niet anders ziet +dan voorwerpen om te laten zien, dan bedriegt hij zich!" + +De volgende dagen, 27, 28 en 29 Juni regende het zoo hard, dat de +jagers, hoe verzot op de jacht ze ook waren, het Stoomhuis niet konden +verlaten. Bij zulk vreeselijk weer zijn trouwens de sporen onmogelijk +te herkennen en verlaten de roofdieren, die evenmin van water houden +als de katten, niet gaarne hunne schuilplaatsen. + +Den 30n Juli was het weer gunstiger en zag de lucht er beter +uit. Dinsdag maakten kapitein Hod, Fox, Goûmi en ik onze toebereidselen +om naar de kraal af te zakken. + +In den loop van den morgen, kwamen eenige bergbewoners ons een bezoek +brengen. Zij hadden vernomen, dat een wonderbaarlijke pagode in het +Himalayagebergte verschenen was en werden nu door een levendig gevoel +van nieuwsgierigheid naar het Stoomhuis gedreven. + +Het waren recht schoone menschen, van het ras op de grenzen van Thibet, +krijgshaftige inboorlingen, eerlijk en getrouw, op ruime schaal de +gastvrijheid beoefenende en zedelijk en lichamelijk verheven boven +de Hindoes der vlakte. + +De gewaande pagode verbaasde hen wel is waar, maar de IJzeren Reus +maakte zulk een overweldigenden indruk op hen, dat zij zich in +aanbidding voor hem nederbogen. Hij bevond zich evenwel in rust. Wat +zouden de goede lieden opgekeken hebben, als zij gezien hadden, hoe +hij rook en vlammen uitspuwende, met vasten tred de ruwe hellingen +hunner bergen beklom! + +Kolonel Munro bereidde dezen inboorlingen, waarvan eenigen gewoonlijk +het grondgebied van Népaul, op de Indo-Chineesche grens doorloopen, +een goede ontvangst. Het gesprek liep een oogenblik over dat gedeelte +der grenzen waar Nana Sahib een schuilplaats gezocht had, na de +nederlaag der Sipayers, toen hij over het geheele grondgebied van +Indië werd nagezeten. + +Deze bergbewoners wisten eigenlijk niets meer dan 't geen wij +zelven wisten. Ook tot hen was het gerucht van den dood van den +nabob doorgedrongen en zij schenen hem niet te betwijfelen. Wat de +metgezellen betreft, die hem overleefd hadden, zij waren spoorloos +verdwenen. Misschien hadden zij een schuilplaats tot Thibet opgezocht, +maar het zou moeilijk geweest zijn hen daar te achterhalen. + +Indien kolonel Munro, met zijn reis naar het noorden van het +schiereiland, werkelijk het plan gehad had alles op te helderen wat +van verre of dichtbij aan Nana Sahib herinnerde, was dit antwoord wel +geschikt er hem af te brengen. Evenwel bleef hij, na deze bergbewoners +gehoord te hebben, in gedachten verdiept en nam hij geen deel meer +aan de gesprekken. + +Wat kapitein Hod aangaat, deze stelde hun eenige vragen, maar met +geheel andere beweegredenen. Zij meldden hem dat werkelijk door wilde +dieren, en meer bijzonder door tijgers, vreeselijke verwoestingen in +de onderste streek der Himalaya werden aangericht. Landhoeven en zelfs +geheele dorpen waren door de bewoners verlaten moeten worden. Reeds +waren verscheidene kudden geiten en schapen verslonden, en men telde +ook talrijke slachtoffers onder de inlanders. Niettegenstaande de +aanzienlijke premie, door het gouvernement uitgeloofd,--driehonderd +ropijen per tijgerkop,--scheen toch het aantal dezer dieren niet te +verminderen, en men vroeg zich af, of de mensch niet weldra verplicht +zou zijn plaats voor hen te maken. + +De bergbewoners voegden er ook nog deze bijzonderheid bij: dat namelijk +de tijgers zich niet alleen tot in Tarryani terugtrokken. Overal waar +de vlakte hun hoog gras, jungles, struikgewas aanbood waarin zij op +de loer konden gaan liggen, ontmoette men ze in grooten getale. + +»Kwaadaardige dieren!" zeiden zij. + +Die brave menschen koesterden, en met recht, zooals men ziet, ten +opzichte der tijgers niet dezelfde denkbeelden als de leverancier +Matthias van Guitt en onze vriend kapitein Hod. + +De bergbewoners gingen heen, zeer ingenomen met de ontvangst door +hen genoten en beloofden hun bezoek aan het Stoomhuis te herhalen. + +Na hun vertrek waren wij weldra met onze toebereidselen gereed en +daalden wij, kapitein Hod, onze beide metgezellen en ik, goed gewapend, +op elke ontmoeting voorbereid, naar Tarryani af. + +Op de open plek in het bosch, waar de val gesteld was, waaruit wij +Matthias van Guitt zoo gelukkig verlost hadden, deed deze zich, +niet zonder eenige plechtigheid aan ons voor. + +Vijf of zes zijner lieden, waaronder Kâlagani, hielden zich bezig +met uit den val een tijger, die zich des nachts had laten vangen, +in een rollend hok te doen overgaan. + +Werkelijk een prachtig dier, dat door kapitein Hod met wangunst +werd aangezien! + +»Één minder in Tarryani!" mompelde hij met een zucht, die een weerklank +vond in de borst van Fox. + +»Eén meer in de menagerie," antwoordde de leverancier. »Nog twee +tijgers, een leeuw, twee luipaarden en 'k zal vóór het einde der +campagne aan mijne verplichtingen kunnen voldoen. Gaat ge met mij +mede naar de kraal, mijne heeren?" + +»We zeggen u dank," zei kapitein Hod, »maar van daag jagen we voor +eigen rekening." + +»Kâlagani is ter uwe beschikking gereed, kapitein Hod", antwoordde +de leverancier. »Hij kent het bosch en kan u nuttig zijn." + +»We nemen hem gaarne als gids aan." + +»Nu, mijne heeren," voegde Matthias van Guitt er bij, »veel geluk! Maar +beloof me niet alles te dooden!" + +»Wees gerust, we zullen u nog wat overlaten!" antwoordde kapitein Hod. + +En Matthias van Guitt verdween, ons deftig groetende, onder de boomen, +het rollend hok na. + +»Op marsch," zei kapitein Hod, »op marsch, mijne vrienden. Naar mijn +twee en veertigsten!" + +»Naar mijn acht en dertigsten!" antwoordde Fox. + +»Naar mijn eersten!" voegde ik er bij. + +Maar de toon waarop ik deze woorden sprak deed den kapitein +glimlachen. Blijkbaar miste ik de noodige bezieling. + +Hod had zich naar Kâlagani omgewend. + +»Ken je Tarryani goed?" vroeg hij hem. + +»'k Heb het twintigmaal doorkruist, nacht en dag, in alle richtingen," +antwoordde de Hindoe. + +»Heb je hooren zeggen, dat een tijger meer bijzonder gezien is in +den omtrek van de kraal?" + +»Ja, maar die tijger is een tijgerin. Men heeft haar op twee mijlen +van hier gezien, boven in het bosch en sedert eenige dagen tracht +men zich van haar meester te maken. Wilt u dat...." + +»Of we willen!" antwoordde kapitein Hod, zonder den Hindoe den tijd +te laten den zin te eindigen. + +Wij hadden inderdaad niets beters te doen dan Kâlagani te volgen, +hetgeen dan ook gedaan werd. + +Het is niet twijfelachtig dat de wilde dieren zeer talrijk zijn in +Tarryani en daar, gelijk elders, hebben zij niet minder dan twee +runderen per week noodig voor hun bijzonder gebruik! Ga eens na wat +dit »onderhoud" het geheele schiereiland kost! + +Maar al zijn de tijgers er in menigte voorhanden, moet men zich daarom +niet voorstellen, dat zij zonder noodzaak het land doorloopen. Zoolang +de honger ze niet aandrijft, blijven ze in hunne schuilhoeken +verborgen en men zou zich vergissen als men denkt, dat men ze bij +elken voetstap ontmoet. Hoevele reizigers hebben niet de bosschen of +de jungles doorloopen, zonder er ooit een ontmoet te hebben! Is er +dus een jacht op touw, dan moet men beginnen met de gewone toegangen +dezer dieren op te sporen en vooral de beek of de bron ontdekken +waarin zij gewoonlijk hun dorst gaan lesschen. + +En dit is dikwijls nog niet voldoende, men moet ze nog lokken. Men +doet dit vrij gemakkelijk door een stuk ossenvleesch, aan een paal +gebonden, op een open plek te brengen, omringd door boomen of rotsen, +die den jagers ter beschutting kunnen dienen. Op deze wijze gaat men +althans in het bosch te werk. + +Op de vlakte gaat het anders toe en wordt de olifant de nuttigste +helper van den mensch bij de gevaarlijke drijfjachten. Doch deze +dieren moeten hiertoe volkomen afgericht zijn en toch in weerwil +hiervan worden zij soms door een paniek overvallen, hetgeen den +toestand der jagers, die op hun rug zitten, somtijds zeer gevaarlijk +maakt. Ook moet hier gezegd worden, dat de tijger niet aarzelt zich +op den olifant te werpen. De worsteling tusschen den mensch en hem +heeft dan plaats op den rug van het reusachtige dikhuidige dier, +dat zich driftig maakt en het is zeldzaam, dat zij niet ten voordeele +van het wilde dier beslist wordt. + +Op die wijze evenwel hebben de groote jachten der rajahs en der rijke +sportsmen van Indië plaats, waardig om in de jaarboeken der jacht te +worden opgenomen. + +Doch dit was de wijze niet waarop kapitein Hod wilde tewerkgaan. Te +voet ging hij de tijgers opzoeken, te voet was hij gewoon ze te +bestrijden. + +Intusschen volgden wij Kâlagani, die flink doorstapte. Terughoudend +als een Hindoe, praatte hij weinig en bepaalde hij zich kort te +antwoorden op de vragen, die hem gedaan werden. + +Een uur later, hielden wij halt bij een schuimende beek, welker boorden +de nog versche sporen van dieren vertoonden. Te midden eener kleine +open plek in het bosch was een paal opgericht waaraan een groot stuk +rundvleesch was vastgebonden. + +Het lokaas was niet geheel gespaard gebleven. De jakhalzen, +de gauwdieven der Indische dierenwereld, altijd op eenige prooi +uit, al is de prooi niet voor hen bestemd, hadden er juist even van +geproefd. Een dozijn van die roofdieren ging bij onze nadering op de +vlucht en liet ons volle vrijheid. + +»Kapitein," zei Kâlagani, »hier zullen we de tijgerin afwachten. U +ziet dat de plek gunstig is." + +Werkelijk was het gemakkelijk zich in de boomen of achter de rotsen +te verschuilen, zoodanig, dat men zijn vuur op de alleenstaande paal +in het midden der open plek kon kruisen. + +Dit werd dan ook onmiddellijk gedaan. Goûmi en ik hadden op denzelfden +tak plaatsgenomen. Kapitein Hod en Fox, beiden op de eerste vertakking +van twee groote groene eiken geplaatst, zaten recht tegenover elkander. + +Kâlagani had zich half verscholen achter een hooge rots, die hij +ingeval van dreigend gevaar kon beklimmen. + +Het dier zou dus van alle kanten bestookt worden en het moeielijk +kunnen ontloopen. Alle kansen waren dus tegen hem, alhoewel men +rekening met onvoorziene omstandigheden moest houden. + +Wij hadden nu niets anders te doen dan te wachten. + +De jakhalzen, hier en daar verspreid, deden altijd hun schor geblaf +in het naburig kreupelhout hooren, maar zij dorsten zich niet meer +aan het stuk vleesch te wagen. + +Nauwelijks was er een uur verloopen, of dit geblaf eindigde +plotseling. Bijna op hetzelfde oogenblik, sprongen twee of drie +jakhalzen uit het kreupelhout voor den dag, doorkruisten de open plek +en verdwenen in het dichtst van het woud. + +Een teeken van Kâlagani, die op het punt stond om de rots te beklimmen, +waarschuwde ons op te passen. + +Inderdaad was geen andere oorzaak voor deze overhaaste vlucht der +jakhalzen te vinden dan de nadering van een wild dier,--de tijgerin +ongetwijfeld,--en elk oogenblik kon men verwachten haar op een of +ander punt der open plek in het bosch te zien verschijnen. + +Onze wapenen waren gereed. De karabijnen van kapitein Hod en zijn +oppasser, reeds gericht naar de plek van het kreupelbosch waaruit de +jakhalzen ontvlucht waren, wachtten slechts op een vingerdruk om los +te branden. + +Weldra meende ik de bovenste takken van het kreupelhout even te zien +bewegen. Op hetzelfde oogenblik deed zich een gekraak van droog hout +vernemen. Duidelijk hoorde men nu een dier, welk dan ook, naderen, +maar voorzichtig, zonder zich te haasten. Van de jagers, die, onder +dicht gebladerte verscholen, hem beloerden, kon hij blijkbaar niets +zien. Nochtans moest zijn instinct hem doen gevoelen, dat de plaats +niet veilig voor hem was. Zeer zeker zou, indien hij niet door den +honger ware gedrongen en het stuk vleesch hem door den reuk niet had +verlokt, zich niet verder gewaagd hebben. + +Hij vertoonde zich evenwel, half door de takken van een struik +verborgen en bleef zich alleen nog uit een gevoel van wantrouwen +ophouden. + +Het was wel degelijk een tijgerin, groot van stuk, met een prachtigen +kop en een lenig lichaam. Zij kwam langzaam langs den grond +voortglijdende, met de golvende beweging van een kruipend dier vooruit. + +Algemeen kwam men daarin overeen, haar tot aan de paal te laten +naderen. Zij rook den grond, ze richtte zich op, kromde den rug als +een énorme kat, die niet van plan is een sprong te nemen. + +Eensklaps barstten twee karabijnschoten los. + +»Twee en veertig!" riep kapitein Hod. + +»Acht en dertig!" riep Fox. + +De kapitein en zijn oppasser hadden te gelijkertijd geschoten, en zoo +juist, dat de tijgerin, getroffen door een, zoo niet door twee kogels, +over den grond rolde. + +Kâlagani was op het dier toegesneld en ook wij waren op den grond +gesprongen. + +De tijgerin bewoog zich niet meer. + +Doch wien kwam de eer toe haar doodelijk getroffen te hebben? Den +kapitein of Fox? Men kan zich voorstellen, dat dit een punt van +gewicht was! + +Het dier werd geopend. Het hart was door twee kogels doorboord. + +»Kom," zei kapitein Hod, niet zonder eenigen spijt, »ieder de helft!" + +»De helft, kapitein!" antwoordde Fox op denzelfden toon. + +En ik geloof, dat noch de een nog de ander gaarne het deel had +afgestaan, dat hem toekwam. + +Dit was het merkwaardige schot, waarvan het beste resultaat was, dat +het dier zonder worsteling bezweken was en bijgevolg zonder gevaar +voor de aanvallers,--een resultaat, dat bij de jachten dezer soort +zelden voorkomt. + +Fox en Goûmi bleven op het slagveld achter, om het dier van zijn +prachtige huid te ontdoen, terwijl Hod en ik naar het Stoomhuis +terugkeerden. + +Het is mijn voornemen niet de voorvallen onzer tochten in Tarryani tot +in de minste bijzonderheden te vermelden, tenzij zij iets merkwaardigs +opleveren. Het zij genoeg al dadelijk te zeggen, dat kapitein Hod en +Fox zich niet te beklagen hadden. + +Den 10n Juli, bij een jacht uit de houddi, namelijk uit de hut, +hadden zij opnieuw een gelukkige kans, zonder dat zij werkelijk gevaar +geloopen hadden. De houddi, trouwens, is zeer geschikt om de groote +roofdieren te belagen. Het is een soort van gecreneleerd fortje, welks +muren, door schietgaten doorboord, de oevers van een beek beheerschen, +waar de dieren gewoon zijn te gaan drinken. Gewoon aan het gezicht +dezer kleine gebouwen, hebben zij geen wantrouwen en stellen zij zich +rechtstreeks aan het moorddadig lood bloot. Maar ook daar als overal, +komt het er op aan hen doodelijk met het eerste schot te treffen, +of de worsteling wordt gevaarlijk, want de houddi behoedt den jager +niet altijd voor de geduchte sprongen dezer dieren, die gewond, +woedend zijn geworden. + +Dit was het nu juist wat gebeurde, zooals men weldra zien zal. + +Matthias van Guitt vergezelde ons. Misschien hoopte hij wel, dat een +licht gewonde tijger naar de kraal medegenomen zou kunnen worden, +waar hij dan de zorg op zich zou nemen hem te verzorgen en te genezen. + +Nu had onze troep jagers dien dag met drie tijgers te doen, die +door de eerste losbranding niet weerhouden werden de muren van de +houddi te bespringen. De twee eerste werden, tot groot verdriet +van den leverancier, met een tweeden kogel gedood, toen zij over de +gecreneleerde omheining sprongen. Wat den derden betreft, hij nam een +sprong tot in het inwendige van het gebouwtje, den schouder gewond, +maar overigens niet doodelijk getroffen. + +»Dien zullen we dan toch hebben!" riep Matthias van Guitt uit, die +zoo sprekende wel wat veel waagde, »we zullen hem levend hebben!...." + +Nauwelijks had hij deze onvoorzichtige woorden gesproken, of het dier +stortte zich op hem, wierp hem omver en het ware gedaan geweest met +den leverancier, had een kogel van kapitein Hod den kop des tijgers +niet geraakt, die als door den bliksem getroffen neerzeeg. + +Matthias van Guitt was weder snel op de been. + +»Hé! kapitein," riep hij uit, in plaats van onzen vriend te bedanken, +»u hadt wel kunnen wachten!...." + +»Wachten.... wat?...." antwoordde kapitein Hod, »totdat het dier je +de borst met zijn klauwen had opengereten?" + +»Zoo'n krab is nog niet doodelijk!..." + +»Goed!" antwoordde bedaard kapitein Hod. »Een andermaal zal ik +wachten!" + +Wat er van zij, het dier was buiten staat in de menagerie der +kraal te figureeren en had alleen om zijn vel nog eenige waarde; +maar deze gelukkige tocht bracht het getal der door den kapitein en +zijn oppasser gedoode tijgers op twee en veertig en acht en dertig, +zonder de reeds vermelde halve tijgerin mede te rekenen. + +Men denke nu niet dat deze groote jachten ons de kleine deden +vergeten. Daar zorgde »Monsieur" Parazard wel voor. Een groote +verscheidenheid van allerlei wild, zooals patrijzen, hazen, +antilopen, gemzen, trapganzen, dat in den omtrek van het Stoomhuis +rijk vertegenwoordigd was, prijkte op onze tafel. + +Zelden gebeurde het dat Banks ons bij onze tochten in Tarryani +vergezelde. Mochten die tochten mij belang beginnen in te boezemen, +hem bevielen ze niet bijzonder. Voor hem hadden de hoogere streken +der Himalaya meer aantrekkelijkheid, vooral als kolonel Munro hem +wilde vergezellen. + +Maar een of twee malen slechts hadden de wandelingen van den ingenieur +op deze wijze plaats. Hij had opgemerkt, dat Sir Edward Munro in den +laatsten tijd weer meer in zich zelven gekeerd en bezorgder geworden +was. Hij sprak minder, hield zich meer afgezonderd en had somtijds +drukke gesprekken met sergeant Mac Neil. Zouden zij met hun beiden +eenig nieuw plan beramen, dat ze wilden verbergen, zelfs voor Banks? + +Den 13n Juli kwam Matthias van Guitt ons een bezoek brengen. Hij +was minder gelukkig geweest dan kapitein Hod en had zijn menagerie +met geen nieuwen gast kunnen verrijken. Geen tijgers, noch leeuwen, +noch luipaarden schenen geneigd te zijn zich te laten vangen. De +gedachte zich in het verre westen te laten tentoonstellen lachte +hun ongetwijfeld niet toe. Vandaar dat de leverancier een ergernis +gevoelde, die hij niet trachtte te ontveinzen. + +Kâlagani en twee chikaris van het personeel vergezelden Matthias van +Guitt bij dit bezoek. + +De vestiging van het sanitarium in die bekoorlijke streek behaagde +hem buitengemeen. Kolonel Munro noodigde hem te blijven eten. Hij +nam het gretig aan en beloofde onze tafel eer aan te doen. + +Voor het diner wenschte Matthias van Guitt het Stoom-House te +bezoeken, waarvan de geriefelijke inrichting zoo oneindig verschilde +met de eenvoudigheid zijner kraal. De twee rollende huizen lokten +een kompliment van hem uit, maar ik moet bekennen, dat de IJzeren +Reus hem onverschillig liet. Een natuurkundige, zooals hij, moest wel +ongevoelig blijven voor dit meesterstuk van werktuigkunde. Hoe kon hij +de schepping van dit kunstmatige dier, hoe merkwaardig ook, goedkeuren. + +»Denk geen kwaad van onzen olifant, mijnheer van Guitt!" zeide +Banks tot hem. »'t Is een machtig dier, en als het moest, zou hij +er volstrekt niet over in zitten om tegelijk met onze twee wagens, +al de hokken uwer rollende menagerie voort te trekken." + +»Daarvoor heb ik mijn buffels," antwoordde de leverancier, »en ik +geef de voorkeur aan hun bedaarden en zekeren stap." + +»De IJzeren Reus vreest noch de klauwen, noch de tanden der +tijgers!" riep kapitein Hod uit. + +»Dat moge waar zijn, mijne heeren," antwoordde Matthias van Guitt, +»maar waarom zouden de wilde dieren hem aanvallen? Ze geven niet veel +om vleesch van plaatijzer!" + +Mocht de natuurkundige zijn onverschilligheid voor onzen olifant niet +ontveinzen, zijne Hindoes en vooral Kâlagani hielden daarentegen +niet op hem met de oogen te verslinden. Men gevoelde, dat hunne +bewondering van het reusachtige dier gemengd was met een zekere dosis +bijgeloovigen eerbied. + +Kâlagani scheen zelfs zeer verbaasd toen de ingenieur herhaalde, dat +de IJzeren Reus machtiger was dan de geheele bespanning der kraal. Dit +gaf kapitein Hod aanleiding, niet zonder eenige fierheid ons avontuur +met de drie »proboscidea" van prins Gourou Singh te vertellen. + +Een ongeloovig glimlachje speelde om de lippen van den leverancier, +maar hij wachtte zich wel het feit te betwisten. + +Het diner liep in de beste orde af en vooral Matthias van Guitt +deed het alle eer aan. Het menu was uitmuntend en bestond uit de +voortbrengselen onzer laatste jachten; werkelijk mag men zeggen, +dat »Monsieur" Parazard zich zelven overtroffen had. + +Ook de wijnkelder van het Stoomhuis bleek goed voorzien te zijn en +vooral schenen een paar glazen Franschen wijn onzen gast uitmuntend +te smaken, want elk slokje werd gevolgd door een eigenaardig gesmak +van de tong tegen het verhemelte. + +Na den maaltijd, op het oogenblik van scheiden, kon men uit de +onzekerheid van zijn gang opmaken, dat de wijn hem niet alleen naar +het hoofd gestegen, maar ook naar zijne beenen gezakt was. + +Bij het vallen van den avond, scheidde men als de beste vrienden van +de wereld, en dank zij zijne tochtgenooten, kwam Matthias van Guitt +zonder ongelukken in zijn kraal terug. + +Evenwel had er den 16n Juli een voorval plaats, die de goede +verstandhouding tusschen den leverancier en kapitein Hod dreigde +te verstoren. + +Op het oogenblik dat een tijger in een der wipvallen zou gevangen +worden, werd hij door den kapitein gedood. Maar, mocht deze al zijn +drie en veertigste zijn, hij was niet de achtste van den leverancier. + +Nochtans werd na eenige wederzijdsche ophelderingen, waarbij het +vrij scherp toeging, de zaak in der minne geschikt, dank zij de +tusschenkomst van kolonel Munro, en kwamen zij overeen, dat kapitein +Hod de wilde dieren zou eerbiedigen, die »van plan waren" zich in de +vallen van Matthias van Guitt te laten vangen. + +De volgende dagen was het afschuwelijk slecht weder. Men moest tegen +wil en dank in het Stoomhuis blijven. Wij verlangden naar het einde +van den regentijd, die niet lang meer kon duren, daar hij reeds voor +meer dan drie maanden begonnen was. Indien het programma van onze +reis gevolgd werd, zooals Banks het van te voren had vastgesteld, +bleven ons nog slechts zes weken verblijf in het sanitarium over. + +Den 23n Juli kwamen eenige bergbewoners van de grenzen den kolonel +Munro een tweede bezoek brengen. Hun dorp, Souari genaamd, was +slechts vijf mijlen van ons kamp verwijderd, bijna aan de bovenste +grens van Tarryani. + +Een van hen deelde ons mede, dat een tijgerin sedert eenige weken +vreeselijke verwoestingen in die streken aanrichtte. De kudden werden +vernield en men sprak er reeds van om Souari, onbewoonbaar geworden, +te verlaten. Er was geen zekerheid meer, noch voor de huisdieren, noch +voor de menschen. Allerlei middelen om het dier te belagen, vallen, +strikken, drijfjachten, niets had het wreede dier, dat reeds onder +de geduchtste roofdieren begon te tellen waarvan de oude bergbewoners +ooit hadden hooren spreken, kunnen verjagen of dooden. + +Men kan zich voorstellen, dat dit verhaal zeer geschikt was om +kapitein Hod in koortsachtige spanning te brengen. Hij bood dadelijk +den bergbewoners aan hen naar het dorp van Souari te vergezellen, +volkomen bereid zijn ondervinding als jager en de zekerheid van +zijn blik ter beschikking van die goede menschen te stellen, die, +naar het mij toescheen, wel een weinig op dit aanbod rekenden. + +»Ga je mee, Maucler?" vroeg kapitein Hod mij, op den toon van iemand, +die geen invloed op een eenmaal genomen besluit wenscht uit te oefenen. + +»Wel zeker," antwoordde ik. »'k Zou niet gaarne zulk een merkwaardigen +tocht mankeeren!" + +»Ook ik wilde je ditmaal vergezellen," zei de ingenieur. + +»Dat is een heerlijk idée van je, Banks." + +»Ja, Hod! 'k Wensch zeer je daar eens aan 't werk te zien." + +»Mag ik niet van de partij zijn, kapitein?" vroeg Fox. + +»O! die intrigant?" riep kapitein Hod uit. »Hij zou gaarne zijn halve +tijgerin willen aanvullen! Ja, Fox! ja! je kunt meegaan!" + +Daar men nu dus voor een drie of vier dagen het Stoomhuis ging +verlaten, vroeg Banks den kolonel of ook hij ons niet naar het dorp +Souari zou vergezellen. + +Sir Edward Munro bedankte hem, daar hij van plan was van onze +afwezigheid gebruik te maken om met Goûmi en den sergeant Mac Neil de +middelste streek of zone van de Himalaya, boven Tarryani te bezoeken. + +Banks drong niet verder aan. + +Er werd dus bepaald, dat wij denzelfden dag naar de kraal zouden +vertrekken, om van Matthias van Guitt eenigen zijner chikaris te +leenen, die ons nuttig zouden kunnen zijn. + +Een uur later, tegen twaalf uren, waren wij aangekomen. De leverancier +werd op de hoogte onzer plannen gebracht. Toen hij de heldendaden +van die tijgerin vernam, kon hij zijne geheime voldoening niet +verbergen. Dat dier toch, zeide hij, was wel geschikt om bij de kenners +den roem der dieren van het schiereiland te verhoogen. Daarna stelde +hij drie zijner Hindoes ter onze beschikking zonder Kâlagani mede te +rekenen, die altijd gereed was zich in het gevaar te begeven. + +Het werd evenwel goed afgesproken met kapitein Hod, dat, zoo onverhoopt +de tijgerin zich levend liet vangen, zij rechtens tot de menagerie +van Matthias van Guitt zou behooren. Welk een uitlokkend bericht, +dat, aan de traliën van het hok gehangen, in welsprekende cijfers +de heldendaden zou vermelden van »een der koninginnen van Tarryani, +die niet minder dan honderd acht en dertig personen van beide seksen +verslonden heeft!" + +Onze kleine troep verliet de kraal tegen twee uren van den +namiddag. Voor vier uren, kwam hij, na schuins naar het oosten +bergopwaarts te zijn gegaan, zonder ongelukken te Souari aan. + +De paniek was daar tot het hoogste geklommen. Dien zelfden morgen +was een ongelukkige Hindoesche vrouw, onverwacht bij een beek door +de tijgerin verrast, naar het bosch medegesleept. + +Een der bergbewoners, een rijke Engelsche landeigenaar, nam ons +gastvrij in zijne woning op. Onze gastheer had meer dan een ander +zich over het geduchte dier te beklagen gehad en gaarne had hij zijn +huid met vele duizenden ropijen betaald. + +»U moet weten, kapitein Hod," zeide hij, »dat eenige jaren geleden +een tijgerin in de centrale provinciën de bewoners van dertien dorpen +verplicht heeft op de vlucht te gaan, zoodat twee honderd vijftig +vierkante mijlen beste grond braak moesten blijven liggen!" + +»Heb je alle mogelijke middelen beproefd om het dier te dooden?" vroeg +Banks. + +»Alles, mijnheer de ingenieur, vallen, kuilen en zelfs lokazen met +strychnine toebereid! Niets heeft geholpen!" + +»Mijn goede vriend," zei kapitein Hod, »ik verzeker niet, dat het +ons zal gelukken je te voldoen, maar we zullen ons best doen!" + +Zoodra we ons te Souari eenigszins hadden ingericht, werd dien +zelfden dag een drijfjacht ondernomen. Een twintigtal bergbewoners, +die het grondgebied waarop we ons zouden bewegen, volkomen goed kenden, +voegden zich bij ons, bij onze lieden en bij de chikaris der kraal. + +Hoe weinig jager Banks ook ware, scheen het mij toe, dat ook hij +onzen tocht met de meeste belangstelling zou medemaken. + +Drie dagen achtereen, den 24n, 25n en 26n Juli, werd dit geheele +gedeelte der bergachtige streek doorzocht, zonder dat onze nasporingen +eenig resultaat hadden opgeleverd, geen ander immers dan dat twee +andere tijgers, waaraan men weinig dacht, door den kapitein werden +neergeveld. + +»Vijf en veertig!" vergenoegde zich Hod te zeggen, zonder er anders +eenig gewicht aan te hechten. + +Eindelijk, den 27n, deed de tijgerin door een nieuwe wandaad van zijn +tegenwoordigheid blijken. Een buffel, die onzen gastheer toebehoorde, +verdween uit een bij Souari gelegen weide en men vond er een kwart +mijl van het dorp niets meer dan de overblijfselen van terug. De +moord,--moord met voorbedachten rade, zou een rechtskundige gezegd +hebben,--had even voor het opkomen der zon plaats gehad, zoodat de +moordenaar onmogelijk ver af kon zijn. + +Doch zou de bedrijver van de misdaad wel de tijgerin zijn, die men +tot nog toe tevergeefs had trachten op te sporen? + +De Hindoes van Souari twijfelden er niet aan. + +»'t Is mijn oom, niemand anders dan hij kan de dood bedreven +hebben!" zei een der bergbewoners tot ons. + +»Mijn oom!" Zoo noemen de Hindoes in de meeste streken van het +schiereiland gewoonlijk den tijger. Zij gelooven namelijk, dat ieder +hunner voorouders voor eeuwig verblijf houdt in het lichaam van een +dezer leden van de familie van het kattengeslacht. + +In dit geval zouden zij juister hebben kunnen zeggen: »'t Is mijn +tante!" + +Onmiddellijk werd het besluit genomen het dier te gaan opzoeken, +zonder zelfs den nacht af te wachten, omdat hij zich 's nachts beter +aan de nasporingen zou kunnen onttrekken. Hij moest trouwens verzadigd +zijn en zou zijn leger niet voor twee of drie dagen verlaten. + +Men ging op marsch. Van de plek waar de buffel door de tijgerin gedood +was, toonden bloedige sporen den weg aan, door haar ingeslagen. Deze +sporen voerden naar een klein kreupelbosch, dat reeds meermalen was +afgeloopen, zonder dat men er iets kon ontdekken. Men besloot dus dit +kreupelbosch te omringen, teneinde op die wijze een kring te vormen, +die niet door het dier zou kunnen overschreden worden, althans niet +zonder gezien te worden. + +De bergbewoners verspreidden zich nu eerst, om zich langzamerhand naar +het midden terug te trekken, hun kring daarbij verkleinende. Kapitein +Hod, Kâlagani en ik bevonden zich aan een kant, Banks en Fox aan den +anderen, doch in voortdurende gemeenschap met de lieden van de kraal +en met die van het dorp. Elk punt van dezen omtrek was natuurlijk +gevaarlijk, daar de tijgerin op elk punt kon trachten hem te verbreken. + +Het leed overigens geen twijfel of het dier bevond zich wel degelijk +in het kreupelbosch. Inderdaad werden de sporen, die er aan eenen +kant op uitliepen, aan den anderen kant niet teruggevonden. Dat daar +haar gewone schuilplaats was, was niet bewezen, want men had er haar +tevergeefs gezocht, doch op dit oogenblik was het algemeene vermoeden, +dat dit kreupelbosch haar werkelijk tot schuilplaats diende. + +Het was toen acht uren 's morgens. Nadat alle voorzorgen genomen waren, +gingen we langzaam in stilte vooruit, den kring van insluiting allengs +vernauwende. Een half uur later, bevonden wij ons bij de eerste boomen. + +Tot nog toe was er niets bijzonders voorgevallen, niets verkondigde de +tegenwoordigheid van het dier en wat mij aangaat, begon ik te gelooven, +dat al onze moeite tevergeefs was. + +Op dit oogenblik was het niet meer mogelijk elkander te zien dan voor +hen, die in elkander's onmiddellijke nabijheid waren en evenwel was +het van belang den onderlingen samenhang niet te verliezen. + +Men was dus vooraf overeengekomen, dat een geweerschot het oogenblik +zou aankondigen waarop de eerste van ons het bosch zou binnentreden. + +Het teeken werd gegeven door kapitein Hod, die altijd vooraan was en +de zoom van het bosch werd overschreden. Mijn horloge raadplegende, +zag ik dat het toen acht uren vijf en dertig minuten was. + +Een kwartier later, toen de kring zich vernauwd had, raakte men +elkander met de elbogen aan en hield men halt in het dichtste gedeelte +van het kreupelhout, zonder iets ontmoet te hebben. + +Tot nog toe had niets de stilte gestoord dan het gekraak der droge +takken, die niettegenstaande al onze voorzorgen onder het gaan +verbroken werden. + +Op dit oogenblik deed zich een gehuil hooren. + +»Daar is het dier!" riep kapitein Hod uit, naar de opening van een +hol wijzende in een opeenhooping van rotsen, die door een groep hooge +boomen bekroond werd. + +Kapitein Hod bedroog zich niet. Al was het niet het gewone leger der +tijgerin, was het althans daar dat zij de wijk genomen had toen zij +zich door een talrijke bende jagers vervolgd zag. + +Wij allen, Hod, Banks, Fox, Kâlagani, verscheidene lieden der kraal, +wij waren de nauwe opening genaderd, waar de bloedige sporen eindigden. + +»We moeten daarin doordringen," zei kapitein Hod. + +»Een gevaarlijke onderneming!" deed Banks opmerken. »De eerste, +die binnentreedt, loopt gevaar ernstig verwond te worden..." + +»Niets zal mij toch weerhouden naar binnen te gaan," zei Hod, zich +verzekerende, dat zijn karabijn gereed was vuur te geven. + +»Na mij, kapitein!" antwoordde Fox, die zich naar de opening van het +hol bukte. + +»Neen, Fox, neen!" riep Hod uit. »Dat gaat mij aan!" + +»Och, kapitein!" antwoordde Fox zacht, op verwijtenden toon, »'k ben +er zes ten achteren!..." + +Op zulk een oogenblik telden zij waarlijk het aantal tijgers, die +zij geschoten hadden! + +»Geen van beiden zult ge daar binnen gaan!" riep Banks. »Neen! Nooit +zal ik toestaan..." + +»Er zou misschien wel een middel zijn," zeide Kâlagani toen, den +ingenieur in de rede vallende. + +»Welk?" + +»Het dier door rook trachten te verdrijven," antwoordde de Hindoe. »We +zouden dan minder gevaar loopen en het gemakkelijker buiten kunnen +dooden." + +»Kâlagani heeft gelijk," zeide Banks. »Komt, mijne vrienden, dood +hout, droog gras en gebladerte! Stopt de opening behoorlijk dicht! De +wind zal de vlammen en den rook naar binnen jagen. Het beest zal zich +moeten laten roosteren of trachten te ontvluchten!" + +»Het zal zich willen redden," hernam de Hindoe. + +»Goed!" antwoordde kapitein Hod. »We zullen het in het voorbijgaan +onze groeten overbrengen!" + +In een oogwenk was een groote hoop brandbare zelfstandigheden, als +bladeren, droog gras, dood hout, waaraan in dit kreupelbosch geen +gebrek was, voor den ingang van het hol opgehoopt. + +Niets had zich tot nog toe in het inwendige bewogen. Niets vertoonde +zich in den donkeren gang, die vrij diep moest zijn. Toch hadden +onze ooren ons niet kunnen bedriegen en was het gehuil stellig van +daar gekomen. + +Nu werden al die droge zaken in brand gestoken en stond weldra alles in +vlam. Tegelijk ontwikkelde zich een scherpe, dichte rook, die door den +wind werd nedergeslagen en de lucht van binnen verstikkend moest maken. + +Nu deed zich een tweede gebrul, woedender dan het eerste hooren. Het +dier gevoelde zich tot in zijn laatsten schuilhoek teruggedrongen en +om niet te stikken zou hij spoedig gedwongen worden zich naar buiten +te storten. + +Wij wachtten hem af, tegen de zijdelingsche helling van de rots +geplaatst, gedekt door boomstammen, teneinde den schok van den eersten +sprong te vermijden. + +Wat de kapitein betreft, deze had een andere plaats gekozen en, het +moet erkend worden, de gevaarlijkste. Deze bevond zich namelijk bij +den ingang van een opening in het kreupelhout, de eenige waardoor +de tijgerin kon ontvluchten. Hod zat met één knie op den grond, +teneinde zekerder van zijn schot te zijn, terwijl hij zijn karabijn +stevig tegen den schouder had aangedrukt; zijn geheele wezen had de +onbeweeglijkheid van een marmeren beeld aangenomen. + +Er waren nauwlijks drie minuten verloopen sedert het oogenblik dat de +hoop hout in brand was gestoken, toen voor de derde maal een gehuil +of liever ditmaal een gereutel van verstikking aan de opening van +het hol weerklonk. In een oogwenk werden de brandbare voorwerpen +terzijde geworpen en verscheen er een énorm lichaam te midden van de +dwarrelende rookkolommen. + +Het was de tijgerin. + +»Vuur!" schreeuwde Banks. + +Tien geweren brandden los, maar later konden wij ons verzekeren, +dat geen enkele kogel het dier getroffen had. Zijn verschijning was +te kort geweest. Hoe had men te midden van den rook, die het omgaf, +met eenige juistheid kunnen mikken? + +Doch, als de tijgerin na haar eersten sprong, den grond had aangeraakt, +was dit slechts geweest om een steunpunt te zoeken voor een tweeden +nog verderen sprong, die haar in het kreupelhout zou brengen. + +Kapitein Hod wachtte het dier met de grootste koelbloedigheid af en +als in de vlucht zond hij het een kogel na, die het slechts in het +dikke van den schouder raakte. + +Snel als de bliksem, was de tijgerin op onzen metgezel toegesprongen, +had hem omver geworpen en was op het punt hem met een slag van zijn +ontzaglijke klauwen den schedel te verpletteren, toen Kâlagani met +een groot mes in de hand op hem toevloog. + +De schreeuw, dien wij uitten, was nog niet verstomd of de moedige +Hindoe had het woeste dier bij de keel gepakt op het oogenblik dat +zijn rechterklauw op het hoofd van den kapitein zou nederkomen. + +Het dier, door dien plotselingen aanval afgeleid, wierp den Hindoe +met een zijdelingsche beweging omver en viel woedend op hem aan. + +Maar kapitein Hod was met één sprong op de been en het mes, dat +Kâlagani had laten vallen, oprapende, stak hij het met vaste hand +tot aan het heft in het hart van het dier. + +De tijgerin rolde op den grond. + +Niet langer dan vijf minuten had dit gansche ontzettende tooneel ons +in koortsachtige spanning gehouden. + +Kapitein Hod lag nog steeds geknield toen wij bij hem kwamen. Kâlagani +had zich met bebloeden schouder zoo even opgericht. + +»Bag mahryaga! Bag mahryaga!" schreeuwden de Hindoes,--'t geen +beteekende: de tijgerin is dood! + +Ja, werkelijk dood! Welk een prachtig dier! Tien voet lang van den +snuit tot het uiteinde van den staart, grootte naar verhouding, +ontzaglijke pooten, gewapend met lange, scherpe klauwen. + +Terwijl wij het roofdier bewonderden, overlaadden de Hindoes, die +zeer haatdragend van aard zijn, hem met scheldwoorden. Wat Kâlagani +aangaat, hij was kapitein Hod genaderd. + +»Bedankt, kapitein!" zeide hij. + +»Hoe! bedankt?" riep Hod uit. »Als iemand danken moet, dan ben ik het, +want zonder je hulp was het gedaan geweest met een der kapiteins van +het 1e eskadron der karabiniers van de koninklijke armée." + +»Zonder u zou ik dood geweest zijn!" antwoordde de Hindoe koud. + +»Wel, bij alle duivels! Heb je niet, met het mes in de hand je op +de tijgerin geworpen, op het oogenblik dat zij me den schedel zou +verpletteren!" + +»U hebt haar gedood, kapitein, en dat is dus uw zes-en-veertigste!" + +»Hoera! hoera!" riepen de Hindoes! »Hoera voor kapitein Hod!" + +En inderdaad had de kapitein wel het recht de tijgerin op zijn rekening +te schrijven, maar hij betaalde Kâlagani met een stevigen handdruk. + +»Kom mee naar het Stoomhuis," zei Banks tot Kâlagani. »Je schouder +is deerlijk gehavend, maar we zullen in onze reisapotheek wel iets +vinden om je wond te verzorgen." + +Kâlagani boog ten teeken van goedkeuring en allen richtten we ons, +na afscheid genomen te hebben van de bergbewoners van Souari, die +hunne dankzeggingen niet spaarden, naar het sanitarium. + +De chikaris verlieten ons om naar de kraal terug te keeren. Ook +ditmaal kwamen zij met ledige handen weder, en indien Matthias van +Guitt gerekend had op deze »koningin van Tarryani," moest hij rouw +voor haar dragen. Het is zeker, dat het onder deze omstandigheden +onmogelijk zou geweest zijn, haar levend te vangen. + +Tegen twaalf uren, waren wij in het Stoomhuis terug. Daar had zich +iets onverwachts voorgedaan. Tot onze groote teleurstelling waren +kolonel Munro, sergeant Mac Neil en Goûmi vertrokken. + +Een briefje, aan Banks gericht, meldde hem zich niet over hunne +afwezigheid te verontrusten, dat, Edward Munro, een verkenning naar +de grens van Népaul begeerende te maken, nog eenige twijfelachtige +omstandigheden wilde ophelderen betrekkelijk de metgezellen van Nana +Sahib en dat hij terug wilde zijn vóór het tijdperk waarop wij de +Himalaya moesten verlaten. + +Bij het lezen van dit briefje, kwam het mij voor, dat aan Kâlagani +een teeken van bijna onwillekeurige teleurstelling ontsnapte. + +Waarom die teleurstelling? Ik vergiste mij ongetwijfeld. + + + + + + +III. + +NACHTELIJKE AANVAL. + + +Wij maakten ons zeer ongerust over het vertrek van den kolonel. Het +had blijkbaar betrekking op een verleden, dat wij voor altijd voorbij +hadden gewaand. Maar wat te doen? Het voetspoor van Sir Edward Munro +volgen? Wij wisten niet welken weg hij was ingeslagen en welk punt +van de Népaulsche grens hij zich voorstelde te bereiken. Wij konden +ons van den anderen kant niet ontveinzen dat, zoo hij zich niet aan +Banks had uitgelaten, dit was omdat hij de aanmerkingen van zijn +vriend vreesde, waaraan hij zich wilde onttrekken. Het speet Banks +zeer ons op dezen tocht gevolgd te zijn. + +Men moest er dus in berusten en afwachten. Kolonel Munro zou zeker vóór +het einde van Augustus terug zijn, want die maand was de laatste, +die wij in het sanitarium zouden doorbrengen, alvorens door het +zuidwesten, den weg naar Bombay te kiezen. + +Kâlagani werd zoo goed door Banks verzorgd, dat hij slechts +vierentwintig uren in het Stoomhuis bleef. Zijn wond was spoedig +genezen en hij verliet ons om zijn dienst in de kraal te gaan +hervatten. + +Ook de maand Augustus begon onder hevige regenbuien,--een weer om +kikkers verkouden te maken,--zei kapitein Hod, maar toch zou het +minder regenachtig zijn dan in Juli en bijgevolg gunstiger voor onze +tochten in Tarryani. + +Evenwel was de gemeenschap met de kraal zeer druk. Matthias van +Guitt was niet bijzonder in zijn schik. Ook hij rekende het kamp +in de eerste dagen van September op te breken. Nu ontbraken er nog +altijd een leeuw, twee tijgers en twee luipaarden aan zijn menagerie +en hij wist niet of hij zijn troep voltallig zou kunnen maken. + +Om hem nog meer uit zijn humeur te maken kwamen inplaats van de +acteurs, die hij voor rekening zijner lastgevers wilde aannemen, zich +anderen aan zijn agentschap aanbieden, waarmede hij geen raad wist. + +Zoo liet zich den 4n Augustus een prachtige beer in een zijner +vallen vangen. + +Wij bevonden ons juist in de kraal, toen zijne chikaris hem in het +beweegbare hok een gevangene brachten van aanzienlijk lengte met een +zwarte vacht, scherpe klauwen, lange ooren met haren voorzien,--wat +eigenaardig is aan deze vertegenwoordigers van het geslacht der beren +in Indië. + +»Wat heb ik aan zoo'n onnutten zooltreder!" riep de leverancier, +de schouders ophalende. + +»Broeder Ballon! broeder Ballon!" riepen telkens de Hindoes. + +Het schijnt wel, dat, zoo de Hindoes zich slechts de neven der tijgers, +zij zich de broeders der beren noemen. + +Matthias van Guitt evenwel, ontving broeder Ballon, niettegenstaande +dezen graad van bloedverwantschap, met een gevoel van slecht verborgen +tegenzin. Beren te vangen, als hij tijgers noodig had, dat beviel +hem niet. Wat zou hij met dat lastige dier uitvoeren. Het leek hem +niets het te voeden zonder hoop zijne kosten vergoed te zien. De +Indische beer is weinig gevraagd op de markten van Europa en heeft +niet de handelswaarde van den grijzen Amerikaanschen beer, noch die +van den poolbeer. Daarom gaf dan ook Matthias van Guitt als een goed +koopman niets om een lastig dier, waarvan hij zich slechts moeilijk +zou kunnen ontdoen! + +»Wilt u hem hebben?" vroeg hij kapitein Hod. + +»En wat zou ik er mee doen?" vroeg de kapitein. + +»U kunt er beefsteaks van maken," zei de leverancier, »indien ik +althans deze catachrese [4] mag gebruiken!" + +»Mijnheer van Guitt," antwoordde Banks ernstig, »de catachrese is een +geschikt woord, wanneer het uit gebrek aan iedere andere uitdrukking +de gedachte behoorlijk wedergeeft. + +»Zoo denk ik er ook over," hernam de leverancier. + +»Welnu, Hod," zei Banks, »neemt ge of neemt ge niet den beer van +mijnheer van Guitt?" + +»Welzeker niet!" antwoordde kapitein Hod. »Beren-beefsteak te eten, +wanneer de beer gedood is, laat ik nog daar, maar den beer te +dooden alleen met het doel om zijn beefsteak te eten, bezorgt me +geen eetlust!" + +»Geeft dan den zooltreder de vrijheid," zeide Matthias van Guitt, +zich tot zijne chikaris wendende. + +Men gehoorzaamde den leverancier. Het hok werd buiten de kraal +gebracht. Een der Hindoes opende de deur en broeder Ballon, die zeer +beschaamd scheen over zijn toestand, liet het zich geen tweemalen +zeggen. Hij verliet bedaard het hok, gaf een klein knikje met het +hoofd, dat men voor een bedankje kon houden en maakte zich onder een +geknor van voldoening uit de voeten. + +»U hebt daar een goede daad verricht," zeide Banks. »Dat zal u geluk +aanbrengen, mijnheer van Guitt." + +Banks had niet gedacht zoo juist gesproken te hebben. De dag van den +9n Augustus moest den leverancier beloonen, want hij schonk hem een +der wilde dieren, die hem nog ontbrak. + +Ziehier onder welke omstandigheden: + +Matthias van Guitt, kapitein Hod en ik, vergezeld van Fox, den +machinist Storr en Kâlagani, we doorkruisten, van zonsopgang af een +dicht kreupelbosch van cactus en mastikboomen, toen zich een half +gesmoord gehuil deed hooren. + +Dadelijk hielden we onze geweren gereed om te vuren, alle zes goed +geplaatst, teneinde ons voor elken afzonderlijken aanval gedekt te +houden, en richtten we ons naar de verdachte plek. + +Vijftig schreden verder liet de leverancier ons halt houden. Aan den +aard van het gebrul scheen hij herkend te hebben wat er van de zaak +was en, zich bijzonder tot kapitein Hod wendende, zeide hij: + +»Vooral geen nutteloos schot." + +Vervolgens eenige schreden vooruit makende, terwijl wij op een wenk +van hem achterbleven, riep hij uit: + +»Een leeuw!" + +En werkelijk deed een dier, dat aan het uiteinde van een sterk touw +was vastgemaakt, wanhopige pogingen om los te komen. + +Het was wel degelijk een leeuw, een van de soort zonder manen,--die +zich door deze bijzonderheid van zijne stamgenooten van Afrika +onderscheidde,--maar overigens een werkelijke leeuw, de leeuw waarnaar +Matthias van Guitt zoo vurig gehaakt had. + +Het woeste dier, dat aan een zijner voorpooten, omkneld door de +schuiflis van het touw, was opgehangen, deed vreeselijke rukken, +zonder dat het hem mocht gelukken zich los te wringen. + +In weerwil van de aanbeveling van den leverancier was de eerste +beweging van den kapitein, vuur te geven. + +»Schiet niet, kapitein!" riep Matthias van Guitt. »'k Bezweer u, +schiet niet!" + +»Maar...." + +»Neen, neen! zeg ik u! Die leeuw is in een mijner strikken gevangen +en hij hoort mij toe!" + +'t Was inderdaad een strik, een zoogenaamde galgstrik, tegelijk zeer +eenvoudig en zeer vernuftig. + +Aan een sterken en buigzamen tak is een stevig touw bevestigd. Deze +tak wordt naar den grond toe gebogen, totdat het van een schuiflis +voorziene benedeneinde van het touw in de inkeping van een stevig in +den grond geheiden paal kan geslagen worden. Op deze paal nu plaatst +men een lokaas, zoodanig, dat ieder dier dat het wil aanraken, met +den kop of een zijner pooten in de lis gevangen wordt. Doch nauwelijks +heeft het dit gedaan of het lokaas, hoe zacht de aanraking ook geweest +zij, schuift het touw uit de inkeping los, de tak richt zich weder +op, het dier medesleurende, terwijl op hetzelfde oogenblik een zwaar +cilindervormig stuk hout, langs het touw naar beneden glijdende, op +de lis valt, haar vaster aandrukt en belet dat zij onder de pogingen +van den gehangene losgaat. + +Deze soort van strik wordt dikwijls in de bosschen van Indië gespannen +en de roofdieren laten er zich veel meer in vangen, dan men geneigd +zou zijn te gelooven. + +Het meest gebeurt het, dat het dier om den hals gepakt en bijna +onmiddellijk geworgd wordt, terwijl zijn kop half door den zwaren +houten cilinder verpletterd wordt. Maar de leeuw, die onder onze +oogen hing te spartelen, was slechts bij zijn poot gevangen en was +dus levend, springlevendig en waardig zich onder de gasten van den +leverancier te vertoonen. + +Matthias van Guitt was verrukt over het avontuur en zond Kâlagani +naar de kraal, met de order het beweegbare hok onder het geleide van +een voerman te gaan halen. Inmiddels konden wij het dier, welks woede +door onze tegenwoordigheid verdubbelde, op ons gemak gadeslaan. + +Ook de leverancier verloor hem niet uit het oog. Hij draaide om den +boom heen, daarbij evenwel zorgdragende zich buiten het bereik der +klauwen van het woedende dier te houden. + +Een half uur later kwam het hok aan, door twee buffels getrokken. Men +liet er den gehangene, niet zonder eenige moeite in neder, waarna +wij den weg naar de kraal insloegen. + +»Ik begon werkelijk te wanhopen," zeide Matthias van Guitt tot +ons. »De leeuwen maken geen belangrijk cijfer uit onder de nemorale +dieren van Indië...." + +»Némorale?" zei kapitein Hod. + +Ja, de dieren, die de bosschen bewonen, en 'k wensch mijzelven geluk +dit roofdier te hebben kunnen vangen, dat mijne menagerie eer zal +aandoen!" + +Trouwens had Matthias van Guitt van dezen dag af aan, geen reden meer +zich over zijn tegenspoed te beklagen. + +Den 11n Augustus werden twee luipaarden tegelijk in den tijgerval +gevangen, waaruit wij den leverancier verlost hadden. + +Het waren twee tchitas, gelijk aan dien, die zoo stoutmoedig den +IJzeren Reus in de vlakten van Rohilkhande had aangetast en waarvan +wij ons niet hadden kunnen meester maken. + +Er ontbraken nog slechts twee tijgers aan den voorraad van Matthias +van Guitt. + +Het was de 15e Augustus. Kolonel Munro was nog niet weder te voorschijn +gekomen en ook hadden wij niet de minste tijding van hem gehoord. Banks +maakte zich meer ongerust dan hij het wilde doen voorkomen. Hij +ondervroeg Kâlagani, die de Népaulsche grens kende, naar de gevaren, +die Sir Edward Munro kon loopen in die onafhankelijke landstreken. De +Hindoe verzekerde hem, dat er geen enkele partijganger van Nana Sahib +op de grenzen van Thibet overbleef. Nochtans scheen het hem te spijten, +dat de kolonel hem niet tot gids gekozen had. In een land welks minste +voetpaden hem bekend waren, zouden zijne diensten hem zeer nuttig +geweest zijn. Doch nu was er niet aan te denken hem op te zoeken. + +Intusschen zetten kapitein Hod en Fox meer bijzonder hunne tochten in +Tarryani voort. Met behulp van de chikaris der kraal gelukte het hem +niet zonder groot gevaar nog drie tijgers van gemiddelde grootte te +dooden. Twee van die roofdieren werden op rekening van den kapitein, +de derde op die van den oppasser geschreven. + +»Acht en veertig!" zeide Hod, die gaarne, alvorens de Himalaya te +verlaten, het ronde cijfer van vijftig had willen bereiken. + +»Negen en dertig!" had Fox gezegd, zonder een geduchten panter te +rekenen, die onder zijn schot gevallen was. + +Den 20n Augustus liet de voorlaatste der tijgers, door Matthias van +Guitt benoodigd, zich in een der kuilen vangen, waaraan zij tot nog +toe, hetzij uit instinct, hetzij bij toeval ontkomen waren. Zooals +meestal gebeurt, verwondde zich het dier in zijn val, ofschoon de wond +volstrekt niet ernstig was. Eenige dagen van rust zouden voldoende zijn +om zijne genezing te verzekeren en op het tijdstip dat de levering +voor rekening van Hagenbeck van Hamburg moest plaats hebben, zou er +niets meer van blijken. + +Het gebruik dezer kuilen wordt door de deskundigen als een barbaarsche +methode beschouwd. Als het slechts te doen is om de dieren te dooden, +zijn natuurlijk alle middelen goed, maar als men ze levend wil vangen, +is de dood maar al te dikwijls het gevolg van hun val, vooral als ze +in de vijftien tot twintig voeten diepe kuilen vallen, die bestemd +zijn voor de vangst van olifanten. Op tien kan men er nauwlijks +een vinden, die niet doodelijk verwond wordt. In Mysore, waar dit +systeem vooral in zwang was, zooals de leverancier ons mededeelde, +begint men er van af te zien. + +Er ontbrak nu nog slechts één tijger aan de menagerie der kraal en +Matthias van Guitt wenschte meer dan ooit hem goed en wel in zijn bezit +te hebben, want hij had groote haast om naar Bombay te vertrekken. + +Weldra zou hij zich ook van dezen tijger meester maken, maar tegen +welken prijs! Dit dient eenigszins breedvoerig vermeld te worden, +want het dier werd duur,--te duur,--betaald. + +Door de bijzondere zorg van kapitein Hod zou in den nacht van den +26n Augustus een tocht georganiseerd worden. Het was te voorzien, +dat de jacht onder gunstige omstandigheden zou plaats hebben, een +heldere lucht, een kalme atmosfeer en een afnemende maan. Bij groote +duisternis, verlaten de roofdieren minder gaarne hun leger, terwijl +een halve duisternis ze er toe uitnoodigt. Juist nu zou de meniscus +of bolronde schijf der maan,--een woord van Matthias van Guitt,--na +middernacht nog eenig schijnsel geven. + +Kapitein Hod en ik, Fox en Storr, die er mede smaak in begon te +krijgen, wij vormden de kern dezer expeditie, waarbij zich de +leverancier, Kâlagani en eenigen zijner Hindoes zouden voegen. + +Toen dus de maaltijd was afgeloopen, verlieten wij, na afscheid genomen +te hebben van Banks, die voor de uitnoodiging om ons te vergezellen +bedankt had, het Stoomhuis tegen zeven uren des 's avonds en te acht +uur kwamen wij zonder eenige bijzondere ontmoeting aan de kraal aan. + +Matthias van Guitt had juist gesoupeerd. Hij ontving ons met zijn +gewone komplimenten. Men raadpleegde met elkander en dadelijk werd +het plan van de jacht ontworpen. + +Men zou op de loer gaan liggen aan den oever van een stroom, op den +bodem van een dier bergkloven, die men »nallah" noemt, op twee mijlen +van de kraal verwijderd, op een plek, die vrij geregeld 's nachts +door een paar tijgers bezocht werd. Er was daar vooraf geen lokaas +geplaatst, daar dit naar het zeggen der Hindoes onnoodig was. Een +drijfjacht, die onlangs in dit gedeelte van Tarryani gehouden was, +bewees dat de behoefte om hun dorst te lesschen voldoende was om de +tijgers, op den bodem dezer nallah te lokken. Men wist ook, dat het +gemakkelijk zoude zijn er zich met voordeel te plaatsen. + +Wij zouden de kraal niet vóór middernacht verlaten en daar het nog +pas zeven uur was, moesten wij dus zonder ons te veel te vervelen +het oogenblik van vertrek afwachten. + +»Mijne heeren," zei Matthias van Guitt, »mijn woning staat geheel +ter uwe beschikking. Ik raad u aan om te doen zooals ik en zoolang +naar bed te gaan. We zullen zeer vroeg op moeten staan en eenige uren +slaap zullen ons des te beter voor den strijd voorbereiden." + +»Heb je lust om te gaan slapen, Maucler?" vroeg mij de kapitein. + +»Neen," antwoordde ik, »en 'k wacht liever al wandelende den tijd af, +dan gedwongen te zijn midden in mijn slaap op te staan." + +»Zooals u wilt, mijne heeren," antwoordde de leverancier. »Wat +mij aangaat, 'k voel reeds het krampachtige knippen der oogleden, +dat door de behoefte tot slapen wordt teweeggebracht. Ge ziet het, +'k begin me al uit te rekken!" + +En Matthias van Guitt lichtte de armen in de hoogte, wierp het hoofd +en den tronk door een onwillekeurige uitrekking der buikspieren naar +achteren en liet een veel beteekenend gegeeuw hooren. + +Toen hij zich dus op zijn gemak uitgerekt had, bracht hij ons zijn +laatsten afscheidsgroet, trad in zijn kooi en sliep ongetwijfeld +weldra in. + +»En wat gaan wij nu uitvoeren?" vroeg ik. + +»Laten we gaan wandelen, Maucler," antwoordde mij kapitein Hod, +»Laten we in de kraal gaan wandelen. 't Is een prachtige nacht en +'k zal frisscher zijn als het tijd is te vertrekken, dan wanneer 'k +een uur of wat sliep. De slaap moge bovendien onze beste vriend zijn, +dikwijls is 't een vriend, die op zich laat wachten." + +Zoo schreden wij dan langzaam door de kraal, nu eens in gedachten +verdiept, dan weder druk pratende. Storr »dien zijn beste vriend niet +gewoon was te laten wachten," lag aan den voet van een boom en sliep +reeds. Ook de chikaris en de voerlieden zaten in hun hoek neergehurkt, +zoodat niemand binnen de omheining nog wakker was. + +Dit was trouwens ook niet noodig, daar de kraal, door stevige +palissaden omgeven, volkomen gesloten was. + +Kâlagani overtuigde zich zelf, dat de deur zorgvuldig gesloten was; +vervolgens begaf hij zich, na ons in het voorbijgaan goeden avond +gewenscht te hebben, naar de algemeene woning voor hem en zijne +metgezellen. + +Kapitein Hod en ik waren nu geheel alleen. + +Niet alleen de lieden van van Guitt, maar ook de huisdieren en de +wilde dieren sliepen, deze in hunne hokken, gene in groepen onder +de groote boomen, aan het uiteinde der kraal, uitgestrekt. Volkomen +stilte, zoowel van binnen als van buiten. + +Het eerst bracht onze wandeling ons bij de plek door de buffels +ingenomen. Deze prachtige herkauwers, zoo zacht en gehoorzaam, +waren zelfs niet eens gekluisterd. Gewoon onder het gebladerte van +reusachtige ahornboomen te rusten, zagen we ze daar rustig uitgestrekt, +met de pooten onder zich gevouwen terwijl een langzame en luide +ademhaling uit die enorme massa's voortkomende, tot ons oor doordrong. + +Zij ontwaakten niet eens bij onze nadering. Een van hen slechts +lichtte een oogenblik zijn grooten kop op, wierp den aan de dieren +van dit geslacht eigenaardigen onzekeren blik op ons en was weldra +weder in de slapende massa verloren. + +»Zie tot welk een staat van tamheid deze dieren gebracht zijn," +zei ik tot den kapitein. + +»Ja," antwoordde Hod, »en toch zijn deze buffels vreeselijke dieren, +als ze in 't wild leven. Maar zij bezitten wel kracht, doch geen +levendigheid en wat vermogen hunne horens tegen het gebit der leeuwen +of de klauwen der tijgers? Ongetwijfeld ligt het voordeel aan de +zijde der roofdieren." + +Al pratende waren wij bij de hokken teruggekomen. Ook daar doodsche +stilte. Tijgers, leeuwen, panters, luipaarden, sliepen allen in hunne +afzonderlijke afdeelingen. Matthias van Guitt vereenigde ze slechts +als ze door eenige weken gevangenschap tam geworden waren en hij had +gelijk. Zeer zeker toch zouden deze woeste dieren in de eerste dagen +hunner opsluiting elkander verslonden hebben. + +De drie leeuwen, volkomen onbeweeglijk, lagen in een halven cirkel +gebogen als groote katten. Men zag niets van hun kop, die als verloren +was in een dikken mof van zwart bont, en ook zij sliepen den slaap +des rechtvaardigen. + +In de hokken der tijgers was de slaap zoo vast niet. Vurige oogen +schitterden in het duister. Van tijd tot tijd werd er een groote poot +uitgestoken, welks klauwen de ijzeren staven omklemden. Het was een +slaap van roofdieren, die hun leed verkropten. + +»Ze hebben benauwde droomen en ik begrijp het!" zei de medelijdende +kapitein. + +Ook de drie panters werden ongetwijfeld door eenige wroeging, of +althans eenig berouw bezield. Op dit uur immers, zouden zij vrij van +alle banden door de bosschen gezworven, of de weiden doorloopen hebben, +naar levend vee zoekende. + +Wat de vier luipaarden aangaat, geen nachtmerrie stoorde hun slaap. Zij +waren in diepe rust. Twee van die tot het kattengeslacht behoorende +dieren, het mannetje en het wijfje, bewoonden dezelfde slaapkamer en +bevonden zich daar even goed als in hun hol. + +Een enkele afsluiting was nog ledig,--die welke moest bezet worden +door den zesden en onneembaren tijger, op welks vangst Matthias van +Guitt alleen nog maar wachtte om Tarryani te verlaten. + +Onze wandeling duurde nagenoeg een uur. Na de kraal van binnen te zijn +rondgewandeld, zetten we ons neder aan den voet van een enorme mimosa. + +Ook in het geheele woud heerschte een diepe stilte. De wind, die bij +het vallen van den avond nog door het gebladerte ruischte, was gaan +liggen. Geen blad bewoog zich. Beneden aan de oppervlakte der aarde, +zoowel als in de hooge luchtstreken, waar de halve maan haren loop +volbracht, overal was het even kalm. + +Kapitein Hod en ik, bij elkander gezeten, ook wij zwegen. Geen +slaap maakte zich evenwel van hem meester. Het was eerder die meer +geestelijke dan lichamelijke afgetrokkenheid, onder welker invloed +men gedurende de volkomen rust in de natuur verkeert. Men denkt, +maar men kleedt zijne gedachte niet in. Men droomt als iemand zou +droomen, die niet slaapt, terwijl de blik, die door de oogleden nog +niet overschaduwd wordt, zich in fantastische droombeelden verliest. + +Toch was er een bijzonderheid, die den kapitein verwonderde en, zacht +sprekende, zooals men het bijna onbewust doet, als alles om ons heen +zwijgt, zeide hij tot mij: + +»Maucler, een dergelijke stilte verrast me! De wilde dieren brullen +gewoonlijk in het duister en des nachts is er leven in het bosch. Uit +gebrek van tijgers of panters zijn het jakhalzen, die zich nooit +stilhouden. Deze kraal, met levende wezens opgevuld, moest ze bij +honderden aantrekken en toch hooren we niets, niet het minste gekraak +van dood hout, niet het minste gehuil in de wildernis. Als Matthias +van Guitt wakker was, zou hij stellig niet minder verrast zijn dan +ik en met de een of andere zonderlinge uitdrukking zijn verbazing te +kennen geven." + +»Je aanmerking komt me juist voor, waarde Hod," antwoordde ik, »en +'k weet waarlijk niet waaraan de afwezigheid van die nachtelijke +zwervers moet toegeschreven worden. Maar we mogen wel oppassen of +anders vallen we temidden van die kalmte ook in slaap!" + +»Wakker blijven, wakker blijven!" antwoordde kapitein Hod, zich +uitrekkende. »'t Is nu haast tijd om te vertrekken." + +En we sleepten het gesprek voort in door lange tusschenpoozen +afgebroken zinnen. + +Hoe lang die droomende toestand duurde, zou ik niet hebben kunnen +zeggen, maar eensklaps werden wij uit onze slaperigheid gewekt door +een dof geruisch, dat ons beiden tegelijk deed opspringen. + +Al spoedig bleek het dat het geruisch voortkwam uit het hok der +wilde dieren. + +Leeuwen, tijgers, panters, luipaarden, straks nog zoo vreedzaam, deden +nu een toornachtig gebrom hooren. Overeind in hunne hokken, met kleine +schreden heen en weer loopende, snoven zij met kracht eenige lucht van +buiten op en richtten zich op tegen de ijzeren stangen hunner hokken. + +»Wat scheelt ze toch?" vroeg ik. + +»'k Weet het niet," antwoordde kapitein Hod, »maar ik vrees, dat ze +de nabijheid geroken hebben van..." + +Eensklaps barstte een vreeselijk gebrul om de omheining van de +kraal los. + +»Tijgers!" riep kapitein Hod uit, naar het slaapvertrek van Matthias +van Guitt snellende. + +Maar, zoo geweldig was het gebrul geweest, dat het gansche personeel +der kraal reeds op de been was en de leverancier met al zijn bedienden +naar buiten kwam stuiven. + +»Een aanval!" riep hij uit. + +»'k Geloof het ook," antwoordde Hod. + +»Wacht! We zullen zien!..." + +»En zonder den volzin te eindigen, greep Matthias van Guitt een ladder +en plaatste ze overeind tegen de palissade. In een oogenblik had hij +er den hoogsten sport van bereikt. + +»Tien tijgers en een dozijn panters!" schreeuwde hij. + +»Dat kan ernstig genoeg worden," antwoordde Kapitein Hod. »Wij wilden +ze gaan jagen en zij komen jacht op ons maken!" + +»De geweren! de geweren!" riep de leverancier. + +En allen waren op zijn bevel binnen twintig seconden gereed om vuur +te geven. + +Deze aanvallen van een bende wilde dieren zijn in Indië geenszins +zeldzaam. Hoe dikwijls zijn niet de bewoners der door de tijgers +bezochte streken en meer bijzonder die der Sunderbunds, in hunne +woningen belegerd geworden! Een dergelijke gebeurtenis behoort niet +tot de zeldzaamheden en maar al te vaak blijft het voordeel aan +de aanvallers! + +Intusschen had zich bij het gehuil van buiten, het gebrul van binnen +gevoegd! De kraal beantwoordde het bosch. Men kon elkander binnen de +omheining niet meer verstaan. + +»Naar de palissaden!" schreeuwde Matthias van Guitt, die zich meer +door gebaren dan door de stem deed begrijpen. + +En allen snelden naar de omheining. + +Op dit oogenblik deden de buffels, ten prooi aan den hevigsten schrik, +wanhopige pogingen om de plek waar ze opgesloten waren met geweld te +verlaten. De voerlieden beproefden te vergeefs ze te bedwingen. + +Plotseling werd de deur, waarvan de houten boom zeker slecht bevestigd +was, met geweld opengebroken en stormde een bende wilde dieren de +kraal binnen. + +Evenwel had Kâlagani die deur met de grootste zorg gesloten, zooals +hij elken avond deed! + +»Naar de hut! Naar de hut!" schreeuwde Matthias van Guitt, naar het +huis snellende, dat alleen nog een schuilplaats kan aanbieden. + +Maar hadden we den tijd er nog te komen? + +Reeds waren twee chikaris, door de tijgers bereikt, op den grond +geworpen. De anderen, die de hut niet meer konden bereiken, liepen +door de kraal en zochten een schuilplaats waar ze haar vinden konden. + +De leverancier, Storr en zes Hindoes waren reeds in het huis, waarvan +de deur gesloten werd op het oogenblik dat twee panters er zich in +wilden werpen. + +Kâlagani, Fox en de anderen, hadden zich langs de boomen tot in de +eerste takken opgeheschen. + +Kapitein Hod en ik hadden noch den tijd, noch de mogelijkheid gehad +zich bij Matthias van Guitt te voegen. + +»Maucler! Maucler!" schreeuwde kapitein Hod, wiens rechterarm door +den slag van een klauw verscheurd was. + +Een énorme tijger had mij met een slag van zijn staart ter aarde +geworpen. Ik richtte mij weder op juist op het oogenblik dat het dier +weder op mij toekwam en ik snelde naar kapitein Hod om hem ter hulp +te komen. + +Een enkele schuilplaats bleef ons toen nog over: het was de ledige +afdeeling van het zesde hok. In een ommezien hadden we er ons +in geworpen en stelde de onmiddellijk gesloten deur ons voor het +oogenblik buiten het bereik der woedende dieren, die zich huilende +tegen de ijzeren stangen wierpen. + +Zoo groot was de verbittering dier razende beesten, gevoegd bij de +woede der in de naaste afdeelingen gevangen tijgers, dat het hok, +op de wielen waggelde en op het punt was om te slaan. + +Doch gelukkig verlieten de tijgers het weldra om zich op een zekerder +prooi te werpen. + +Welk een tooneel, waarvan geen enkele bijzonderheid voor ons verloren +ging, daar wij het tusschen de stangen onzer afdeeling gadesloegen! + +»'t Is de omgekeerde wereld!" riep kapitein Hod, die zich zat te +verbijten. »Zij buiten en wij binnen!" + +»En je wond?" vroeg ik. + +»Dat's niets!" + +Vijf of zes geweren brandden op dit oogenblik los. Zij kwamen uit de +hut van Matthias van Guitt, die hardnekkig door twee tijgers en drie +panters belegerd werd. + +Een van die dieren viel doodelijk getroffen door een ontplofbaren +kogel, waarschijnlijk uit de karabijn van Storr. + +Wat de anderen aangaat, zij hadden zich dadelijk op de groep der +buffels geworpen en deze ongelukkige herkauwers zouden zich weldra +zonder verdediging tegen zulke tegenstanders bevinden. + +Fox, Kâlagani en de Hindoes, die, om sneller in de boomen te klimmen, +hunne wapens hadden moeten wegwerpen, konden hen niet ter hulp komen. + +Kapitein Hod evenwel gaf tusschen de stangen van ons hok door +vuur. Alhoewel zijn rechterarm, half verlamd door zijn wond, hem niet +toeliet met zijn gewone juistheid te schieten, had hij toch het geluk +zijn negen en veertigsten tijger te vellen. + +Op dit oogenblik vlogen de buffels, razend van angst en schrik, loeiend +door de omheining. Tevergeefs beproefden zij den tijgers het hoofd te +bieden, die door geduchte sprongen aan hunne horens ontsnapten. Een +van hen, met een panter op den rug, die hem met zijn klauwen den nek +verscheurde, snelde, voor de deur aangekomen, naar buiten. + +Vijf of zes anderen, door de wilde dieren achtervolgd, joegen hen na +en verdwenen. + +Enkele tijgers vervolgden hen, maar de buffels, die de kraal niet +hadden kunnen verlaten, lagen met opengereten buik, op den grond. + +Intusschen werden er nog andere geweerschoten door de vensters van +het houten huis gelost. Van onzen kant, deden wij, kapitein Hod en ik, +ons best toen een nieuw gevaar ons kwam bedreigen. + +De dieren, in de hokken opgesloten, razend door de hardnekkige +worsteling, den reuk van het bloed, het gehuil hunner natuurgenooten, +trachtten zich met onstuimig geweld te bevrijden. Zou het hun gelukken +de traliën te verbreken? We moesten het werkelijk vreezen. + +Inderdaad werd een der hokken omvergeworpen. Ik geloofde een oogenblik, +dat onze vrees zich bewaarheid had en ze werkelijk ontvlucht waren, +maar gelukkig was het niet zoo en konden zelfs de vluchtelingen niet +meer zien wat er buiten voorviel, omdat het hok met de getraliede +zijde op den grond was nedergekomen. + +»Er zijn er bepaald te veel!" mompelde kapitein Hod, terwijl hij zijn +karabijn opnieuw laadde. + +Op dit oogenblik nam een tijger een vervaarlijken sprong en met behulp +zijner klauwen gelukte het hem zich aan den ondersten tak van een boom +vast te klemmen, waarop twee chikaris een schuilplaats gezocht hadden. + +Een dier ongelukkigen, bij de keel gepakt, beproefde te vergeefs +weerstand te bieden en werd op den grond geworpen. + +Een panter betwistte den tijger dit reeds van het leven beroofde +lichaam, welks beenderen te midden van een plas bloed kraakten. + +»Maar schiet dan toch, in Godsnaam!" schreeuwde kapitein Hod, alsof +hij zich door Matthias van Guitt en zijne metgezellen had kunnen +doen hooren. + +Wat ons betreft, het was ons onmogelijk nu tusschenbeiden te +komen! Onze voorraad patronen was uitgeput en we konden ons slechts +bepalen tot de rol van onmachtige toeschouwers der worsteling! Maar +zie, daar gelukt het een tijger, in het naast ons gelegen vak, die +trachtte zijn traliën te verbreken, door het geven van een hevigen +schok, het evenwicht van het hok te verstoren. Het wankelde even en +viel bijna onmiddellijk omver. + +Licht gekneusd door den val, hadden wij ons op de knieën opgericht. De +wanden hadden weerstand geboden, maar wij konden niets meer zien van +hetgeen buiten voorviel. + +Mochten wij niets meer zien, wij hoorden althans! Welk een akelig +gehuil binnen de omheining der kraal! Welk een reuk van bloed +bezwangerde den dampkring! Het scheen dat de worsteling een heviger +karakter had aangenomen. Wat was er toch voorgevallen? Waren de +gevangenen der andere hokken ontsnapt? Vielen zij het houten verblijf +van Matthias van Guitt aan? Wierpen de tijgers en panters zich op de +boomen om de Hindoes er uit te rukken? + +»En geen kans te zien om uit die doos te komen!" riep kapitein Hod +woedend uit. + +Een kwartier ongeveer,--een kwartier waarvan wij de eindelooze minuten +telden, verliep in dezen toestand. + +Toen nam het geraas der worsteling allengs af. Het gehuil +verzwakte. De sprongen der tijgers in de afdeelingen van ons hok +werden zeldzamer. Zou de moord een einde genomen hebben? + +Eensklaps hoorde ik dat de deur der kraal met geweld gesloten +werd. Daarna riep Kâlagani ons met luide stem. Bij zijn stem voegde +zich die van Fox, herhalende: + +»Kapitein! kapitein!" + +»Hier!" antwoordde Hod. + +Hij werd gehoord en bijna dadelijk daarop voelde ik dat het hok werd +opgelicht. Een oogenblik later waren wij vrij. + +»Fox! Storr!" riep de kapitein, wiens eerste gedachte aan zijne +metgezellen gewijd was. + +»Present!" antwoordden de machinist en de oppasser. + +Zij waren wonderdadig behouden gebleven en zelfs niet eens gewond. Ook +Matthias van Guitt en Kâlagani waren ongedeerd. Twee tijgers en een +panter lagen levenloos op den grond uitgestrekt. De anderen hadden de +kraal verlaten, waarvan Kâlagani de deur gesloten had. Wij bevonden +ons allen in veiligheid. + +Het was geen van de wilde dieren der menagerie gelukt onder de +worsteling te ontsnappen en zelfs telde de leverancier een gevangene +meer. Het was een jonge tijger, zittende in het kleine rollende +hok, dat over hem heen was gevallen en waaronder hij als in een val +gevangen was. + +De voorraad van Matthias van Guitt was dus eindelijk voltallig; maar +het kostte hem duur! Vijf zijner buffels waren gedood, de anderen +hadden de vlucht genomen en drie Hindoes, vreeselijk verminkt, +zwommen in hun bloed op den bodem der kraal. + + + + + + +IV. + +HET AFSCHEID VAN MATTHIAS VAN GUITT. + + +Gedurende het overige van den nacht deed zich niets bijzonders meer +voor, noch binnen, noch buiten de omheining. De deur werd ditmaal +stevig bevestigd. Hoe had zij geopend kunnen worden op het oogenblik +dat de bende wilde dieren de pâlissaden bestormde? Dit was inderdaad +iets onverklaarbaars, daar Kâlagani zelf haar met de zware dwarsboomen +gesloten had. + +De wond van kapitein Hod veroorzaakte hem veel pijn, hoewel het +slechts een ontvelling was. Maar het scheelde weinig of hij had het +gebruik van den rechterarm verloren. + +Wat mij betreft, ik voelde niets meer van den hevigen slag met den +staart, die mij ter aarde had geworpen. + +Wij besloten dus met het krieken van den dag naar het Stoomhuis terug +te keeren. + +Wat Matthias van Guitt aangaat, behalve zijn oprecht gemeend verdriet +over het verlies van drie zijner lieden, maakte hij zich overigens +volstrekt niet ongerust over zijn toestand, alhoewel het verlies zijner +buffels op het oogenblik van zijn vertrek hem in groote verlegenheid +moest brengen. + +»Dat zijn de kansen van het vak," zeide hij, »en 'k had een soort +van voorgevoel, dat me iets dergelijks zou overkomen." + +Daarna bezorgde hij de begrafenis der drie Hindoes, wier overblijfselen +in een hoek ter aarde werden besteld, en wel diep genoeg om niet door +de wilde dieren opgegraven te kunnen worden. + +Intusschen verlichtte de dageraad weldra het benedenste gedeelte van +Tarryani en na hartelijke handdrukken gewisseld te hebben, namen wij +afscheid van Matthias van Guitt. + +Om ons, althans op onzen tocht door het bosch niet onvergezeld te +laten gaan, drong de leverancier er op aan Kâlagani en twee zijner +Hindoes ter onze beschikking te stellen. Zijn aanbod werd aangenomen +en te zes uur verlieten wij de kraal. + +Geen enkel ongelukkig toeval kenmerkte onzen terugkeer. Van tijgers +en panters was geen spoor meer te vinden. De volkomen verzadigde +roofdieren hadden ongetwijfeld hunne schuilhoeken opgezocht en het +was nu de tijd niet ze daar op te gaan sporen. + +Wat de uit de kraal ontsnapte buffels betreft, ze waren of gedood en +lagen in het hooge gras, of wel, verdwaald in de dichte wouden van +Tarryani, mocht men er niet op rekenen, dat hun instinct hen naar +de kraal zou terugvoeren. Zij moesten dus beschouwd worden voor den +leverancier verloren te zijn. + +Aan den zoom van het bosch, verlieten Kâlagani en de twee Hindoes +ons. Een uur later kondigden Phann en Black door hun geblaf onze +terugkomst aan het Stoomhuis aan. + +Ik deed Banks het verhaal onzer avonturen. Hij wenschte ons hartelijk +geluk er zoo goed te zijn afgekomen. Maar al te vaak kon niemand der +aangevallenen bij dergelijke gevechten de heldendaden der aanvallers +verhalen! + +Wat kapitein Hod betreft, hij moest tegen wil en dank zijn arm in een +draagband houden, maar overigens vond de ingenieur, die eigenlijk +de dokter der expeditie was, de wond volstrekt niet ernstig en hij +verzekerde, dat hij er over eenige dagen niet den minsten last meer +van zou hebben. + +In zijn binnenste was kapitein Hod zeer uit zijn humeur, dat hij +zich een wond had laten toebrengen, zonder haar te hebben kunnen +wreken. Maar toch had hij een tijger gevoegd bij de acht-en-veertig +die op zijn actief stonden aangeteekend. + +Den volgenden dag, 27 Augustus, op den namiddag, deed zich een +krachtig, maar vroolijk hondengeblaf hooren. + +Het waren kolonel Munro, Mac Neil en Goûmi, die in het sanitarium +waren teruggekeerd. Hunne terugkomst was een ware verlichting voor +ons. Had Sir Edward Munro zijn tocht tot een goed einde geleid? wij +wisten het nog niet. Hij kwam gezond terug en dat was het voornaamste. + +Dadelijk liep Banks hem te gemoet, drukte hem de hand en ondervroeg +hem met de oogen. + +»Niets!" vergenoegde kolonel Munro zich met een eenvoudige beweging +van het hoofd te antwoorden. + +Dit woord beteekende niet alleen dat zijne nasporingen op de grenzen +van Népaul niet het minste resultaat hadden opgeleverd, maar ook dat +alle gesprekken over dit onderwerp nutteloos waren. Hij scheen er mede +te kennen willen geven, dat het niet noodig was er over te spreken. + +Mac Neil en Goûmi, die Banks dien avond ondervroeg, lieten zich +wat meer uit. Zij deelden hem mede, dat kolonel Munro inderdaad dat +gedeelte van Hindostan had willen terug zien, waar Nana Sahib vóór +zijn wederverschijning in het presidentschap Bombay zich verscholen +had. Zich verzekeren wat er van de metgezellen van den nabob geworden +was, onderzoeken of op dit punt van de Indo-Chineesche grens geen +sporen meer van hen overig waren, trachten te vernemen of in plaats +van Nana Sahib, zijn broeder Balao Rao zich niet in dat land, dat nog +niet onder Engelsche heerschappij stond, verborgen hield, ziehier +het doel dat Sir Edward Munro zich voor oogen had gesteld. Nu was +het resultaat zijner nasporingen, dat de opstandelingen ongetwijfeld +het land verlaten hadden. Van hun kamp, waar de gewaande begrafenis, +bestemd om aan den dood van Nana Sahib geloof te doen slaan, was +gevierd geworden, was geen spoor meer overig. Van Balao Kae niet de +minste tijding, noch ook van zijne metgezellen iets, dat aanleiding +kon geven hun spoor te zoeken. Nu de nabob in de bergpassen van +Sautpourra den dood gevonden had en de zijnen zeer waarschijnlijk aan +gene zijde der grenzen van het schiereiland verspreid waren, bleef er +voor den handhaver van het recht niets meer te doen over. Er stond +ons dus niets anders te doen dan de grens der Himalaya te verlaten +en eerst zuidelijk te gaan, om eindelijk onzen voorgestelden reisweg +van Calcutta naar Bombay te vervolgen. + +Het vertrek werd dus bepaald en tot over acht dagen, den 3n September, +vastgesteld. Wij behoorden aan kapitein Hod den noodigen tijd te +laten ter volkomen genezing zijner wond. Van den anderen kant had +kolonel Munro, die zichtbaar vermoeid was van den lastigen tocht +langs ongebaande wegen, eenige dagen rust noodig. + +Gedurende dien tijd zou Banks beginnen met het maken zijner +toebereidselen. Het in order brengen van onzen trein om in de +vlakte af te dalen en den weg op te zoeken van de Himalaya naar het +presidentschap van Bombay, zou ons wel een geheele week bezig houden. + +Wij begonnen met te bepalen, dat het reisplan nogmaals gewijzigd +zou worden, in dien zin dat de groote steden van het noord-oosten, +Mirat, Delhi, Agra, Gwalior, Jansie en anderen, waar de opstand +van 1857 maar al te veel onheilen had nagelaten, zouden vermeden +worden. Met de laatste opstandelingen van het oproer moest alles +verdwijnen wat de herinnering er van in het geheugen van kolonel Munro +kon terugroepen. Onze rollende woningen zouden dus door de provinciën +gaan, zonder zich in de voornaamste steden op te houden, doch het +land was de moeite waard bezocht te worden al was het alleen om zijne +natuurlijke schoonheden. Het onmetelijk koninkrijk Scindia geeft aan +geen ander land der wereld in dit opzicht iets toe. Onze IJzeren Reus +zou dus de schilderachtigste punten van het schiereiland bezoeken. + +De moesson was geëindigd met het regenseizoen, dat niet langer duurt +dan de maand Augustus. De eerste dagen van September beloofden een +aangename temperatuur, die dit tweede gedeelte minder moeielijk +moest maken. + +Gedurende de tweede week van ons verblijf in het sanitarium moesten +Fox en Goûmi dagelijks in de behoefte der keuken voorzien. Vergezeld +van de beide honden, doorliepen zij deze middelste streek der Himalaya, +waar het wemelt van patrijzen, faisanten en trapganzen. Dit gevogelte, +dat bewaard werd in de ijskamer van het Stoomhuis, moest later op +weg een uitmuntend wild verschaffen. + +Nog twee- of driemaal bracht men een bezoek aan de kraal. Daar +hield ook Matthias van Guitt in eigen persoon zich bezig met de +toebereidselen voor zijn vertrek naar Bombay, terwijl hij zijne +tegenspoeden opnam als een philosoof, die zich verheft boven de kleine +of groote kwellingen van ons bestaan. + +Men weet, dat de menagerie door het vangen van den tienden tijger, +die zooveel gekost had, voltallig was. Matthias van Guitt had dus nog +slechts te zorgen, dat zijne buffelbespanningen in order waren. Geen +der herkauwers, die gedurende den aanval ontvlucht waren, waren +in de kraal teruggekeerd. Zeer waarschijnlijk waren zij, door het +bosch verspreid, een gewelddadigen dood gestorven. Hij moest ze dus +vervangen,--hetgeen in deze omstandigheden tamelijk moeielijk was. Met +dit doel had de leverancier Kâlagani naar de naburige landhoeven en +gehuchten gezonden en hij wachtte met ongeduld op zijn terugkomst. + +Deze laatste week van ons verblijf in het sanitarium ging zonder +bijzondere voorvallen voorbij. De wond van kapitein Hod genas +langzamerhand. Hij dacht er half over om nog eens op expeditie +uit te gaan, maar op aandringen van kolonel Munro moest hij het +opgeven. Waarom zich bloot te stellen nu zijn hand niet zoo vast +was? Mocht hij op het overige gedeelte der reis een wild dier +ontmoeten, dan was hij immers in de gelegenheid revanche te nemen. + +»Daarbij komt, kapitein," deed Banks hem opmerken, »dat ge nog in leven +zijt, en negen-en-veertig tijgers door uwe hand gedood zijn, zonder +de gewonden te rekenen. De weegschaal hangt dus in uw voordeel over!" + +»Ja, negen en veertig!" antwoordde kapitein Hod met een zucht, »maar +'k had zoo gaarne het vijftigtal willen vol maken!" + +Het ging hem blijkbaar ter harte. + +De 2e September brak aan en wij zouden den volgenden dag vertrekken, +toen Goûmi op den morgen van dien dag ons het bezoek van den +leverancier aankondigde. + +En werkelijk vervoegde zich Matthias van Guitt, vergezeld van Kâlagani +aan het Stoomhuis. Ongetwijfeld wilde hij op het oogenblik van zijn +vertrek, ons volgens de regelen der étiquette vaarwel komen zeggen. + +Kolonel Munro ontving hem zeer hartelijk. Matthias van Guitt verviel +zooals gewoonlijk in een reeks van breedsprakige volzinnen, maar +het scheen mij toe dat er achter zijne komplimenten een bijbedoeling +school, waarmede hij aarzelde voor den dag te komen. + +En toevallig roerde Banks de rechte snaar aan, toen hij Matthias +van Guitt vroeg of hij het geluk gehad had zijne bespanningen te +vernieuwen. + +»Neen, mijnheer Banks," antwoordde de leverancier, »Kâlagani heeft te +vergeefs de dorpen afgeloopen en hoewel hij van mijn volmacht voorzien +was, heeft hij zich geen enkel span van die nuttige herkauwers kunnen +verschaffen. Ik ben dus tot mijn spijt verplicht te bekennen, dat, +om mijne menagerie naar het dichtstbijzijnde station te verzenden, +de beweegkracht mij ten eenenmale ontbreekt. De verspreiding mijner +buffels tengevolge van den plotselingen nachtelijken aanval van den 25n +op den 26n Augustus, brengt mij dus in een zekere verlegenheid... Mijne +hokken, met hunne vierbeenige gasten zijn zwaar... en..." + +»En op welke wijze zult u ze dan naar 't station brengen?" vroeg +de ingenieur. + +»'k Weet het waarlijk niet," antwoordde Matthias van Guitt. »Ik +zoek... ik overweeg... ik aarzel... en intusschen... is het uur +van vertrek aangebroken en moet ik den 20n September, dat is binnen +achttien dagen mijne bestelling te Bombay afleveren..." + +»Over achttien dagen!" antwoordde Banks, »maar dan hebt u geen uur +te verliezen!" + +»'k Weet het, mijnheer de ingenieur. Daarom ken ik slechts een middel, +een enkel!..." + +»En dat is?" + +»Dat is, zonder hem in het minst lastig te willen vallen, een zeer +onbescheiden vraag... zeer zeker, tot den kolonel te richten..." + +»Spreek vrij uit, mijnheer van Guitt," zei kolonel Munro, »en als ik +u kan verplichten, geloof me dat ik het met pleizier zal doen." + +Matthias van Guitt boog, en zijn rechterhand aan de lippen brengende, +geraakte het bovenste gedeelte van zijn lichaam in een zachte beweging, +terwijl zijn geheele houding die was van een mensch, die zich door +onverwachte goedheden bezwaard gevoelt. + +Om kort te gaan, de ingenieur vroeg of het met het oog op het +trekvermogen van den IJzeren Reus, niet mogelijk zijn zou, zijne +rollende hokken achter aan onzen trein te spannen en ze op sleeptouw +te nemen tot Etawah, het naaste station van den spoorweg van Delhi +naar Allahabad. + +Het was een afstand van ongeveer drie honderd vijftig kilometers, +op een vrij goeden weg. + +»Zou 't mogelijk zijn mijnheer van Guitt te voldoen?" vroeg de kolonel +den ingenieur. + +»'k Zie er niet de minste zwarigheid in," antwoordde Banks, »en de +IJzeren Reus zal zelfs niet eens iets van den meerderen last merken." + +»Toegestaan dus, mijnheer van Guitt," zei kolonel Munro. »We zullen +uw gansche materieel naar Etawah overbrengen. Onder buren moet men +elkander helpen, zelfs in de Himalaya." + +»Kolonel," antwoordde Matthias van Guitt, »ik kende uw goedheid, en, +om de waarheid te zeggen had ik, om mij uit mijne netelige positie +te redden, wel een weinig op uw dienstvaardigheid gerekend!" + +»U hadt gelijk," antwoordde kolonel Munro. + +Nadat dus alles overwogen en bepaald was, maakte Matthias van Guitt +zich gereed om naar de kraal terug te keeren, teneinde een gedeelte +van zijn personeel, dat nu overbodig werd, te ontslaan. Hij dacht +niet meer dan vier chikaris bij zich te houden, die noodig waren de +hokken te onderhouden. + +»Tot morgen dus," zei kolonel Munro. + +»Tot morgen, mijne heeren," antwoordde Matthias van Guitt. »'k Zal +in de kraal de aankomst van uw IJzeren Reus afwachten!" + +En de leverancier, zeer gelukkig met den goeden uitslag van zijn +bezoek aan het Stoomhuis, ging heen, niet zonder zijn afscheid +genomen te hebben op de manier van een acteur, die geheel volgens de +overleveringen der moderne komedie, tusschen de schermen treedt. + +Kâlagani had een langdurigen blik op kolonel Munro geworpen, wiens reis +naar de Népaulsche grens hem veel belang scheen te hebben ingeboezemd, +en volgde den leverancier. + +Onze laatste toebereidselen waren gereed. Het materieel was op +zijn plaats gebracht. Van het Stoomhuis-sanitarium, was niets meer +overgebleven. De twee wagens wachtten nog slechts op onzen IJzeren +Reus. Eerst moest de olifant ze naar de vlakte doen afdalen, daarna +naar de kraal gaan om de hokken te gaan halen en ze terug te brengen +ten einde den trein te vormen. Dan eerst zou hij zich rechtstreeks +door de vlakte van Rohilkhande begeven. + +Den volgenden dag, den 2n September, te zeven uur 's morgens, was de +IJzeren Reus gereed om de taak te hervatten, die hij tot nog toe met +zooveel ijver en zorg vervuld had. Doch op dit oogenblik had er tot +verbazing van allen een zeer onverwacht voorval plaats. + +De vuurhaard van den stoomketel, in den schoot van het dier bevat, +was met brandstof opgevuld, die door Kâlouth werd ontstoken, waarna +hij op de gedachte kwam de rookkast te openen,--aan welker wand de +buizen bevestigd zijn, bestemd om de producten der verbranding door +den stoomketel te leiden,--teneinde zich te overtuigen dat niets het +trekken belette. + +Maar nauwelijks had hij de deuren dezer kast geopend, of hij trok zich +snel terug en een twintigtal smalle riemen werden met een zonderling +gefluit naar buiten geworpen. + +Banks, Storr en ik, wij keken zonder iets van dit vreemde verschijnsel +te begrijpen. + +»Wel! Kâlouth, wat is dat toch?" vroeg Banks. + +»Een slangenregen, mijnheer!" riep de stoker. + +En inderdaad waren deze riemen slangen, die de buizen van den +stoomketel tot woning gekozen hadden, zeker om er beter te slapen. De +eerste vlammen van den vuurhaard hadden ze juist bereikt en eenige +van die kruipende dieren, reeds verbrand, waren op den grond gevallen; +als Kâlouth de rookkast niet bij toeval geopend had, zouden ze allen +in een oogenblik gebraden geweest zijn. + +»Wat!" riep kapitein Hod uit, die kwam toesnellen, »heeft onze IJzeren +Reus een nest met slangen in zijn ingewanden?" + +»Ja, waarlijk! en van de gevaarlijkste, 't zijn »whip snakes" +of zweepslangen, »goulabis," zwarte cobras, bril-najas, tot de +vergiftigste soorten behoorende. + +En op hetzelfde oogenblik stak een prachtige tijger-python +of reuzenslang, van de familie der boa's, zijn spitsen kop uit +de bovenste opening van den schoorsteen, dat is te zeggen uit het +bovenste uiteinde van den snuit des olifants, die zich te midden der +eerste rookkolommen ontrolde. + +De slangen, die levend uit de buizen gekomen waren, hadden zich snel +en vlug tusschen het struikgewas verspreid, voordat wij tijd hadden +ze te dooden. + +Maar de python kon zoo gemakkelijk niet uit den ijzeren cilinder +ontsnappen. Ook haastte zich kapitein Hod zijn karabijn te gaan halen, +waarmede hij op hem aanlegde en den kop van het dier verbrijzelde. + +Goûmi klom toen op den IJzeren Reus, heesch zich tot de bovenste +opening van den tromp en met behulp van Kâlouth en Storr gelukte het +hem er het énorme dier uit te trekken. + +Niets prachtiger dan deze boa, met zijn blauwachtig groen vel, +versierd met regelmatig geplaatste ringen en die uit een tijgervel +schenen gesneden te zijn. Zijne lengte bedroeg niet minder dan vijf +meters bij een dikte als die van den arm. + +Het was dus een prachtexemplaar uit de Indische slangenwereld en zou +een voortreffelijk figuur gemaakt hebben in de menagerie van Matthias +van Guitt, in aanmerking genomen den naam van tijger-python, dien +men hem geeft. Evenwel moet ik bekennen, dat kapitein Hod hem niet +onder de door hem gevelde tijgers meetelde. + +Na aldus de machine van dit ongedierte bevrijd te hebben, sloot +Kâlouth de rookkast, begon het vuur van den vuurhaard, door den +tochtwind aangewakkerd, goed te branden, de stoomketel deed weldra +zijn dof gebrom hooren en drie kwartier later wees de manometer een +voldoenden stoomdruk aan. Wij konden dus nu vertrekken. + +De twee wagens werden aan elkander gespannen en de IJzeren Reus stelde +zich aan het hoofd van den trein. + +Nog een laatsten blik geworpen op het bewonderenswaardige panorama, dat +zich in het Zuiden ontrolde, voor het laatst het oog gewend naar die +trotsche keten welker profiel als kantwerk tegen den helderen blauwen +hemel in het Noorden afstak, een laatsten groet aan den Dawalaghiri, +die met zijn top het geheele grondgebied van Noordelijk-Indië +beheerschte en daarna gaf de stoomfluit het sein tot vertrek. + +De daling langs den bochtigen weg ging zonder de minste +moeielijkheid. De atmosfeerische remtoestel hield op de al te steile +hellingen de wielen onweerstaanbaar terug. Een uur later hield onze +trein aan de onderste grens van Tarryani, aan den rand der vlakte stil. + +De IJzeren Reus werd toen losgemaakt en onder geleide van Banks, +den machinist en den stoker ging hij langzaam een der breede wegen +van het bosch op. + +Twee uren later liet zijn gebriesch zich hooren en kwam hij uit het +dichte geboomte te voorschijn, de zes hokken der menagerie achter +zich aan sleepende. + +Zoodra Matthias van Guitt was aangekomen, hernieuwde hij zijne +dankzeggingen aan kolonel Munro. De hokken, voorafgegaan door een +rijtuig met den leverancier en zijne lieden, werden aan onzen trein +gespannen,--een wezenlijk konvooi, samengesteld uit acht wagens. + +Nadat Banks wederom een signaal gegeven had en de stoomfluit zich +op nieuw had laten hooren, stelde zich de IJzeren Reus in beweging +en ging majestueus voorwaarts op den prachtigen weg, die naar het +Zuiden afdaalde. Het Stoomhuis en de hokken van Matthias van Guitt, +met wilde dieren beladen, schenen voor hem niet zwaarder te zijn dan +een eenvoudige verhuiswagen. + +»Welnu, wat dunkt u er van, mijnheer de leverancier?" vroeg kapitein +Hod. + +»Me dunkt, kapitein," antwoordde niet geheel ten onrechte Matthias +van Guitt, »dat die olifant nog buitengewoner zou zijn, als hij van +vleesch en beenderen was!" + +Deze weg was niet die, welke ons naar den voet der Himalaya had +gebracht. Hij liep schuin naar het zuidwesten naar Philibit, een +klein stadje, dat honderdvijftig kilometers gelegen was van het punt +waarvan we vertrokken waren. + +Deze afstand werd rustig, met matige snelheid, zonder eenige +onaangename ontmoeting afgelegd. + +Matthias van Guitt zat dagelijks mede aan de tafel van het Stoomhuis, +waar zijn gezonde eetlust de keuken van »mijnheer" Parazard alle +eer aandeed. + +Ter voorziening van de keuken moesten dan ook weldra de gewone +spijsbezorgers weder in functie treden, zoodat ook kapitein Hod, +nu goed van zijn wond genezen,--het schot op den python had het +bewezen,--zijn jachtgeweer weder ter hand moest nemen. + +Daarenboven moesten niet alleen het geheele personeel, maar ook de +talrijke gasten der menagerie gevoed worden. Deze taak was den chikaris +opgedragen. Deze bekwame Hindoes, onder het bestuur van Kâlagani, +die zelf een handige schutter was, zorgden steeds voor een goeden +voorraad bison- en antilopevleesch. Die Kâlagani was werkelijk een +bijzonder mensch. Ofschoon hij gewoonlijk stil en afgetrokken was, +behandelde kolonel Munro hem zeer vriendschappelijk, daar hij niet +tot de menschen behoorde, die licht een bewezen dienst vergeten. + +Den 10n September ging de trein om Philibit henen, zonder er zich op +te houden, maar men kon niet voorkomen, dat een groot aantal Hindoes +hem een bezoek kwamen brengen. + +Zeer zeker konden de wilde dieren van Matthias van Guitt, hoe +merkwaardig overigens ook, de vergelijking met den IJzeren Reus niet +doorstaan. Men keek ze zelfs niet aan door de traliën hunner hokken +en al de bewondering was den mechanischen olifant voorbehouden. + +De trein zette zijn tocht over de uitgestrekte vlakte van Noord-Indië +voort, eenige mijlen ten westen van Bareille, een der voornaamste +steden van Rohilkhande. Nu eens bewoog hij zich te midden van bosschen, +bewoond door een wereld van vogels, wier schitterend gevederte +Matthias van Guitt ons deed bewonderen, dan weder over vlakten, door +kreupelbosschen van doornachtige acacia's, van twee tot drie meters +hoog, door de Engelschen »wait-a-bit-bush" genoemd. Daar werden in +groote menigte wilde zwijnen aangetroffen, verzot op de geelachtige +bes, die deze struiken voortbrengen. Eenigen dezer dieren werden niet +zonder gevaar gedood, want het zijn werkelijk wilde en gevaarlijke +dieren. Bij verschillende gelegenheden hadden kapitein Hod en Kâlagani +gelegenheid een koelbloedigheid en behendigheid aan den dag te leggen, +die er twee buitengewone jagers van maakten. + +Tusschen Philibit en het station Etawah moest de trein een gedeelte +van den boven-Ganges passeeren en even daarna, een zijner belangrijke +bijstroomen, den Kali-Nadi. + +Het geheele rollende materieel der menagerie werd losgemaakt en het +Stoomhuis, in een drijvend toestel herschapen, werd gemakkelijk op +de oppervlakte van den stroom van den eenen oever naar den anderen +overgebracht. + +Met den trein van Matthias van Guitt ging dit niet zoo gemakkelijk. Men +moest hiertoe een pont gebruiken, waarmede de hokken over de +beide stroomen een voor een werden overgezet. Er ging met dezen +overtocht wel eenige tijd verloren, maar toch had hij zonder groote +moeielijkheden plaats. De leverancier had reeds ondervinding van +dergelijke overtochten opgedaan, daar zijne onderhoorigen op hun reis +naar de Himalaya reeds verscheidene stroomen hadden moeten passeeren. + +Kortom, zonder ter vermelding waardige voorvallen, hadden wij den +17n September den spoorweg van Delhi naar Allahabad, geen honderd +schreden van het station Etawah verwijderd, bereikt. + +Daar zou ons konvooi zich in twee gedeelten splitsen, die niet bestemd +waren weder samen te komen. + +Het eerste moest zijn reis naar het Zuiden door het uitgestrekte +koninkrijk Scindia voortzetten, teneinde de Vindhyas en het +presidentschap Bombay te bereiken. + +Het tweede, geplaatst op de rolwagens van den spoorweg, nam zijn reis +naar Allahabad en vandaar per spoorweg van Bombay, naar de kust der +Indische Zee. + +Men hield dus halt en richtte het kamp voor den nacht in. Den volgenden +morgen, met den dageraad, onderwijl de leverancier den weg naar het +zuidoosten zou inslaan, zouden wij, dezen weg rechthoekig snijdende, +nagenoeg de zeven-en-zeventigste meridiaan volgen. + +Doch, terwijl hij ons verliet, moest Matthias van Guitt ook scheiden +van het gedeelte van zijn personeel, dat hij nu niet meer kon +gebruiken. Uitgezonderd twee Hindoes, die noodig waren voor den +dienst der hokken op een reis die slechts twee of drie dagen zou +duren, had hij niemand noodig. In de haven van Bombay aangekomen, +waar een schip, zeilree voor Europa, hem wachtte, zou de overscheping +van zijn koopwaar door de gewone bevrachters der haven plaatshebben. + +Dientengevolge werden eenigen zijner chikaris weder vrij en in het +bijzonder Kâlagani. + +Men weet hoe en waarom wij ons werkelijk aan dien Hindoe gehecht +hadden, sedert de diensten, die hij kolonel Munro en kapitein Hod +had bewezen. + +Toen Matthias van Guitt zijne onderhoorigen ontslagen had, meende Banks +op te merken, dat Kâlagani niet recht wist wat te beginnen en vroeg +hij hem daarom of het hem zou aanstaan ons tot Bombay te vergezellen. + +Na een oogenblik nagedacht te hebben, nam Kâlagani het aanbod van den +ingenieur aan, waarna kolonel Munro hem zijn genoegen te kennen gaf +hem bij deze gelegenheid zijne diensten wel te willen verleenen. De +Hindoe zou dus nu deel van het personeel van het Stoomhuis uitmaken +en kon door zijne bekendheid met dit geheele gedeelte van Indië ons +zeer nuttig zijn. + +Den volgenden dag was het kamp opgebroken en bestond er geen enkele +reden meer waarom wij onzen halt zouden verlengen. De IJzeren Reus +bevond zich onder de noodige drukking. Banks gaf Storr order zich +gereed te houden. + +Er bleef nog slechts over afscheid van onzen vriend den leverancier +te nemen. Dat was van onze zijde een zeer eenvoudige zaak, maar van +de zijne was het natuurlijk meer theatraal. + +De dankzeggingen van Matthias van Guitt voor den dienst, hem +door kolonel Munro bewezen, waren natuurlijk zeer overdreven. Hij +»speelde" dit laatste bedrijf meesterlijk en was volmaakt in het +groote afscheidstooneel. + +Door een beweging van de spieren van den voorarm, bracht hij zijn +rechterhand in pronatie, op die wijze dat de palm der hand naar den +grond gekeerd was. Dit moest beteekenen, dat hij hier beneden nooit +zou vergeten wat hij kolonel Munro schuldig was en dat, indien +de dankbaarheid uit deze wereld verbannen was, zij een laatste +schuilplaats in zijn hart zou vinden. + +Daarna bracht hij zijn hand door een omgekeerde beweging in supinatie, +dat wil zeggen, hij keerde de palm om en richtte haar naar boven, +hetgeen beteekende dat zijne gevoelens zelfs daar boven niet bij +hem zouden uitgedoofd worden en dat een gansche eeuwigheid van +dankbaarheid, de verplichtingen, die hij had aangegaan, nooit zou +kunnen afdoen. + +Kolonel Munro dankte Matthias van Guitt op eenigszins eenvoudiger +manier en eenige minuten later, was de leverancier van de huizen van +Hamburg en Londen uit onze oogen verdwenen. + + + + + + +V. + +DE OVERTOCHT VAN DE BETWA. + + +Ziehier onze juiste positie, berekend van het punt van vertrek, van +het punt van halt en van het punt van aankomst, op den 18n September. + +1o. Van Calcutta, dertien honderd kilometers; + +2o. Van het sanitarium der Himalaya, drie honderd tachtig kilometers; + +3o. Van Bombay zestien honderd kilometers. + +Wat den afstand aangaat, hadden wij de helft van onzen reisweg nog +niet afgelegd; maar de zeven weken mederekenende, die het Stoomhuis in +het Himalayagebergte had doorgebracht, was meer dan de helft van den +tijd, die aan deze reis moest besteed worden, verloopen. Wij hadden +den 6n Maart Calcutta verlaten en binnen twee maanden, rekenden wij, +zonder tegenspoed, de westkust van Hindostan bereikt te hebben. + +Onze reisweg zou trouwens in zekere mate verkort worden. Het besluit +om de groote steden, die in den opstand van 1857 verwikkeld waren +geweest, te vermijden, verplichtte ons meer rechtstreeks naar het +zuiden af te zakken. Door de prachtige provinciën van het koninkrijk +Scindia liepen schoone rijwegen en de IJzeren Reus zou geen enkelen +hinderpaal ontmoeten, althans tot aan de bergen van het centrum. Er was +dus alle hoop, dat de reis gemakkelijk en veilig zou worden afgelegd. + +Daarenboven zou de tegenwoordigheid van Kâlagani, die onder het +personeel van het Stoomhuis was opgenomen, de reis nog gemakkelijker +maken. Deze Hindoe toch was verwonderlijk goed met dit geheele gedeelte +van het schiereiland bekend, waarvan Banks zich reeds dienzelfden dag +kon verzekeren. Na het ontbijt, onder het middagslaapje van kolonel +Munro en kapitein Hod, vroeg Banks hem in welke hoedanigheid hij zoo +dikwijls deze provinciën bezocht had. + +»'k Maakte deel uit," antwoordde Kâlagani, »van een dier talrijke +karavanen van Banjaris, die, hetzij voor rekening van het gouvernement, +hetzij voor die van partikulieren, door middel van ossen graan +vervoeren. Als zoodanig ben ik twintigmaal door de streken van +Centraal- en Noord-Indië getrokken." + +»Trekken deze karavanen nog door dit gedeelte van het +schiereiland?" vroeg de ingenieur. + +»Ja, mijnheer," antwoordde Kâlagani, »'t zou me zeer verwonderen, +als we in dezen tijd van 't jaar geen troep Banjaris ontmoeten op +marsch naar het noorden." + +»Welnu, Kâlagani," hernam Banks, »je bekendheid met deze streken zal +ons zeer nuttig zijn. Inplaats van de groote steden van het koninkrijk +Scindia te doorreizen, zullen wij door het open veld gaan en gij zult +onze gids zijn." + +»Gaarne, mijnheer," antwoordde de Hindoe op den koelen toon, die hem +eigen was en waaraan ik mij nog niet had kunnen gewennen. + +Daarna voegde hij er bij: + +»Wilt u, dat ik u in 't breede de richting aanwijs, die we moeten +nemen?" + +»Als 't u blieft." + +Dit zeggende spreidde Banks een kaart met groote punten van dit +gedeelte van Indië op de tafel uit, teneinde de juistheid der +inlichtingen van Kâlagani na te gaan. + +»Niets eenvoudigers," hernam de Hindoe. »In bijna rechte lijn zullen +we gaan van den spoorweg van Delhi naar den spoorweg van Bombay, die te +Allahabad samenloopen. Van het station Etawah, dat we op de grenzen van +Bundelkund verlaten hebben, zal er slechts één belangrijke stroom zijn +over te trekken, de Jumna, en van deze grens naar de Vindhyasbergen, +nog een water, de Betwa. In het geval zelfs dat deze twee rivieren +tengevolge der vele regens in het regenseizoen mochten overloopen, +zal toch immers de drijvende trein geen moeite hebben om van den +eenen oever naar den anderen over te steken?" + +»Dat zal geen ernstige moeielijkheid geven," antwoordde de ingenieur, +»en wanneer we nu eenmaal aan de Vindhyas zijn aangekomen..." + +»Dan zullen we iets naar het zuidoosten moeten afwijken, om een +toegankelijken bergpas te kiezen. Ook daar zal geen hinderpaal onzen +marsch vertragen. Ik ken een passage met zachte hellingen. Dat is de +Sirgourpas, die bij voorkeur door rijtuigen genomen wordt." + +»Zou overal waar paarden kunnen gaan," zei ik, »onze IJzeren Reus +niet kunnen passeeren?" + +»Zeker kan hij dat," antwoordde Banks, »maar, aan de andere zijde van +de Sirgourpas, is het land zeer bergachtig. Zouden wij de Vindhyas +niet kunnen aandoen, door onzen weg door Bhôpal te nemen?" + +»Daar zijn de steden talrijk," antwoordde Kâlagani, »'t zal +moeielijk zijn ze te vermijden en de Sipayers hebben zich in den +onafhankelijkheidsoorlog daar bijzonder onderscheiden." + +Ik was wel een weinig verwonderd over die benaming van +»onafhankelijkheidsoorlog," die Kâlagani aan den opstand van 1857 +gaf. Doch men moest niet vergeten, dat het een Hindoe en geen +Engelschman was, die sprak. Uit niets bleek overigens, dat Kâlagani +deel aan den opstand genomen had, of althans had hij nooit iets gezegd +waaruit het was op te maken. + +»Goed," hernam Banks, »we zullen de steden van Bhôpal ten westen +laten liggen en als ge er zeker van zijt, dat de Sirgourpas ons +toegang tot een begaanbaren weg verleent..." + +»Een weg, dien ik dikwijls begaan heb, mijnheer en die, na om het meer +Puturia te zijn heengegaan, veertig mijlen van daar op den spoorweg +uitloopt van Bombay naar Allahabad, bij Jubbulpore." + +»Inderdaad," antwoordde Banks, die op de kaart de door den Hindoe +gegeven aanwijzingen volgde; »en van dit punt af?..." + +»De groote weg wendt zich naar het zuidwesten en loopt om zoo te +zeggen langs den spoorweg naar Bombay." + +»Begrepen," antwoordde Banks. »'k Zie geen enkele ernstige reden +waarom we de Vindhyas niet zouden doortrekken en deze reisweg komt +ons goed te pas. Bij de diensten, die ge ons reeds bewezen hebt, +Kâlagani, voegt ge er nog een bij, dien we nooit zullen vergeten." + +Kâlagani boog en wilde heengaan, toen hij, zich bedenkende, op den +ingenieur toetrad. + +»Wilde je me iets vragen?" zei Banks. + +»Ja, mijnheer," antwoordde de Hindoe. »Mag ik u vragen waarom u +er zoo bijzonder op gesteld zijt de voorname steden van Bundelkund +te ontwijken?" + +Banks keek mij aan. Er bestond geen enkele reden om aan Kâlagani iets +omtrent Sir Edward Munro te verbergen en de Hindoe werd op de hoogte +van den toestand des kolonels gebracht. + +Kâlagani luisterde zeer oplettend naar hetgeen de ingenieur hem +mededeelde. Daarna zeide hij op een toon, die eenige verwondering +verried: + +»Kolonel Munro," zeide hij, »heeft niets meer te vreezen van Nana +Sahib, althans in deze provincies." + +»Noch in deze provincies, noch ergens anders," antwoordde +Banks. »Waarom zegt ge, »in deze provincies?"" + +»Omdat, als de nabob werkelijk eenige maanden geleden in het +presidentschap Bombay is weder verschenen, zooals men beweerd heeft," +zei Kâlagani, »de nasporingen zijn schuilplaats niet aan den dag +hebben kunnen brengen, en het is zeer waarschijnlijk, dat hij opnieuw +de Indo-Chineesche grens overschreden heeft." + +Uit dit antwoord scheen te blijken, dat Kâlagani niet wist wat in het +Sautpourragebergte was voorgevallen en ook niet dat, in de maand Mei +ll., Nana Sahib door de soldaten van de koninklijke armée bij den +pâl van Tandit was gedood geworden. + +»'k Zie, Kâlagani," zei daarop Banks, »dat het nieuws uit Indië niet +gemakkelijk tot de bosschen van de Himalaya doordringt!" + +De Hindoe keek ons strak aan, zonder te antwoorden, als iemand, +die niet begrijpt. + +»Ja," hernam Banks, »je schijnt niet te weten, dat Nana Sahib dood is." + +»Is Nana Sahib dood?" riep Kâlagani uit. + +»Ongetwijfeld," antwoordde Banks, »en het gouvernement heeft doen +weten onder welke omstandigheden hij gedood is." + +»Gedood?" zei Kâlagani, het hoofd schuddende. »Waar zou Nana Sahib +dan gedood zijn?" + +»Bij den pâl van Tandit, in de Sautpourrabergen." + +»En wanneer?..." + +»Reeds bijna vier maanden geleden," antwoordde de ingenieur, »den +25n Mei ll." + +Kâlagani, wiens blik mij op dit oogenblik zonderling toescheen, +had zich de armen gekruist en stond zwijgend daar. + +»Heb je redenen," vroeg ik hem, »om niet aan den dood van Nana Sahib +te gelooven?" + +»Geene, mijne heeren," vergenoegde zich Kâlagani te antwoorden. »'k +Geloof wat u me zegt." + +Een oogenblik later, waren Banks en ik alleen en de ingenieur voegde +er niet zonder reden bij: + +»'t Is met alle Hindoes hetzelfde liedje! Het opperhoofd der +opgestane Sipayers is de held der legende geworden. Nooit zullen die +bijgeloovigen gelooven, dat hij gedood is, omdat ze 'm niet hebben +zien ophangen!" + +»'t Is met hen," antwoordde ik, »als met de oude »grognards" van het +Keizerrijk, die twintig jaren na zijn dood, volhielden dat Napoleon +nog altijd leefde!" + +Sedert den overtocht van den Boven-Ganges, door het Stoomhuis voor +veertien dagen volbracht, legde een vruchtbaar land zijne prachtige +wegen voor den IJzeren Reus open. Het was Doâb, begrepen in den +hoek, gevormd door den Ganges en de Jumna, vóór hunne vereeniging +bij Allahabad. Alluviale vlakten, twintig eeuwen voor de christelijke +jaartelling door de Brahmanen ontgonnen, een nog zeer onvolkomen wijze +van akkerbouw bij de boeren, grootsche werken van kanalisatie door +Engelsche ingenieurs, velden met katoenboomen, die meer bijzonder +in dezen bodem gedijen, het zuchten der katoenpersen, die bij elk +dorp in werking zijn, het gezang der werklieden, die ze in beweging +brengen, dat zijn de indrukken, die mij van dit Doâb, waar de eerste +christenkerk gesticht werd, zijn bijgebleven. + +De reis werd onder de beste omstandigheden voortgezet. Het +landschap wisselde af, men zou kunnen zeggen, naar de luim onzer +fantasie. De woning verplaatste zich, zonder eenige vermoeienis, +alleen voor het genot onzer oogen. Was dat dus niet, zooals Banks +beweerd had, het laatste woord van den vooruitgang in de kunst der +plaatsverandering? Ossenwagens, rijtuigen door paarden of muilezels +getrokken, spoorwegwaggons, wat zijt gij allen, vergeleken met onze +rollende huizen! + +Den 19n September hield het Stoomhuis stil op den linkeroever van de +Jumna. Deze belangrijke stroom bakent in het centrale gedeelte van +het schiereiland, het land der Rajahs eigenlijk gezegd of Rajasthan, +af van Hindostan, dat meer uitsluitend het land der Hindoes is. + +Een eerste was begon de wateren van de Jumna te doen rijzen. De +stroom was sneller geworden, maar al was daardoor onze overtocht een +weinig minder gemakkelijk, een beletsel was dit toch niet. Banks +nam eenige voorzorgen. Men moest een geschikter punt vinden om te +landen. Men vond het en een half uur later besteeg het Stoomhuis +den tegengestelden oever van den stroom. Voor de spoorwegtreinen +zijn met groote kosten gebouwde bruggen noodig en zulk een brug is +dan ook over de Jumna bij de sterkte van Selimgarh, in de nabijheid +van Delhi gespannen. De stroomen nu boden onzen IJzeren Reus en de +twee wagens, die hij voorttrok, een weg aan zoo gemakkelijk als de +schoonste macadamwegen van het schiereiland. + +Aan de andere zijde van de Jumna telt het grondgebied van Rajasthan een +zeker aantal van die steden, welke de voorzorg van den ingenieur gaarne +van zijn reisweg wilde verwijderd houden. Links was het Gwalior, aan +den oever van de rivier Sawunrika, gevestigd op haar basaltrots, met +haar trotsche moskee Musjid, haar paleis Pâl, haar zonderlinge poort +der Olifanten, haar beroemde sterkte, haar Vihara van bouddhistischen +oorsprong; een oude stad, waarmede de moderne stad Lashkar, een paar +kilometers verder gebouwd, nu sterk concurreert. Daar, binnen in dat +Gibraltar van Indië, had de Rani van Jansi, de toegenegen gezellin van +Nana Sahib heldhaftig tot het laatste oogenblik gestreden. Men weet, +dat zij in de ontmoeting met twee escadrons huzaren van het 8e der +koninklijke armee, eigenhandig gedood werd door kolonel Munro, die met +een bataillon van zijn regiment aan het gevecht had deelgenomen. Van +dien dag af aan, men weet het ook, dateerde die onverzoenbare haat +van Nana Sahib, naar welks voldoening de nabob tot zijn laatsten +snik was blijven haken! Ja! het was beter, dat Sir Edward Munro zijne +herinneringen voor de poorten van Gwalior niet ging verlevendigen! + +Voorbij Gwalior, ten westen van onzen nieuwen reisweg, was het Antri +en haar uitgestrekte vlakte, vanwaar hier en daar talrijke bergen +met hunne spitse toppen ten hemel reiken, als zoovele eilandjes van +een archipel. Het was Duttiah, dat nog geen vijf eeuwen bestaan telt +en waarvan men de sierlijke huizen, de centrale sterkte, de tempels +met hunne verschillende torens, het verlaten paleis van Birsing-Deo, +het arsenaal van Tôpe-Kana bewondert,--'twelk alles te zamen de +hoofdstad vormt van het koninkrijk Duttiah, afgezonderd liggende in den +noordelijken hoek van Bundelkund en dat zich onder de bescherming van +Engeland gesteld heeft. Evenals Gwalior, hadden ook Antri en Duttiah +een ernstig aandeel genomen aan de oproerige beweging van 1857. + +Het was eindelijk Jansi, dat wij den 22n September op een afstand +van minder dan veertig kilometers passeerden. Deze stad is het +belangrijkste militaire station van Bundelkund en vooral bij het +mindere volk is de oproerige geest aldaar levendig gebleven. Jansi +is een betrekkelijk moderne stad en drijft een belangrijken handel in +inlandsche moesselines en blauwe katoenen stoffen. Er bevindt zich geen +monument van oudere dagteekening dan hare stichting, die slechts van +de zeventiende eeuw dateert. Evenwel is het belangrijk haar citadel +te bezoeken, welker buitenmuren de Engelsche projectielen niet hebben +kunnen verwoesten, alsmede haar begraafplaats der rajahs, die een +buitengewoon schilderachtig gezicht aanbiedt. Daar was de voornaamste +vesting der opgestane Sipayers van centraal Indië. Daar verwekte de +stoutmoedige Rani het eerste oproer, dat weldra geheel Bundelkund in +vuur en vlam zou zetten. Daar zou Sir Hugh Rose een slag leveren, die +niet minder dan zes dagen duurde en waarin hij vijftien percent van +zijn macht verloor. Daar moesten, niettegenstaande hunne verbittering, +Tantia Topi, Balao Rao, broeder van Nana Sahib, de Rani zelve, alhoewel +ondersteund door een garnizoen van twaalf duizend Sipayers en geholpen +door een leger van twintig duizend, voor de voortreffelijkheid der +Engelsche wapenen bukken. Daar, zooals Mac Neil het ons verhaald +had, had kolonel Munro zijn sergeant het leven gered door hem den +laatsten druppel water te gunnen, die hun overbleef. Ja! Jansi, +meer dan eenige andere dier steden vol noodlottige herinneringen, +moest buiten den reisweg gelaten worden waarvan de beste vrienden +van den kolonel de rustpunten gekozen hadden! + +Den volgenden dag, 23 September, zou een ontmoeting, die ons gedurende +eenige uren ophield, een der vroeger door Kâlagani gemaakte opmerkingen +rechtvaardigen. + +Het was elf uren 's morgens. Na het ontbijt hadden wij ons allen +nedergezet om de gewone siesta te houden, sommigen onder de veranda, +anderen in het salon van het Stoomhuis. De IJzeren Reus bewoog zich +tegen negen à tien kilometers per uur. Een prachtige weg, beschaduwd +door schoone boomen, slingerde zich schilderachtig tusschen velden +met katoenboomen en granen. Het weder was fraai en een schitterende +zon bescheen alles met hare koesterende stralen. Men moet erkennen +dat een besproeiing van dien grooten weg niet te versmaden zou geweest +zijn, want het fijne, witte stof, dat de wind voor onzen trein opwoei, +maakte het ons somtijds vrij lastig. + +Doch het was nog geheel iets anders toen in een uitgestrektheid van +twee of drie mijlen, de dampkring ons met zulke dichte stofwolken +vervuld scheen, dat een hevige simoun geen dikkere wolken in de +Lybische woestijn had kunnen opwaaien. + +»'k Begrijp niet hoe dat verschijnsel kan ontstaan," zei Banks, +»omdat er zulk een licht windje waait." + +»Kâlagani zal ons dat verklaren," antwoordde kolonel Munro. + +Men riep den Hindoe, die naar de veranda trad, den weg langs keek en +zonder aarzelen zeide: + +»'t Is een lange karavaan, die naar het noorden trekt," zeide hij, +»en, zooals ik u reeds mededeelde, mijnheer Banks, is het zeer +waarschijnlijk een karavaan van Banjaris." + +»Welnu, Kâlagani," zei Banks, »je zult er zeker nog wel eenige oude +bekenden onder aantreffen?" + +»Zeer mogelijk, mijnheer," antwoordde de Hindoe, »omdat ik lang onder +die zwervende stammen geleefd heb." + +»Ben je dus nu van plan ons te verlaten om je bij hen te voegen?" vroeg +kapitein Hod. + +»Volstrekt niet," antwoordde Kâlagani. + +De Hindoe had zich niet vergist. Een half uur later was de IJzeren +Reus, hoe onweerstaanbaar overigens, wel gedwongen op te houden voor +een muur van herkauwende dieren. + +Maar hij had zich over deze vertraging niet te beklagen. Het +schouwspel, dat zich aan onze blikken voordeed, was de moeite waard +gadegeslagen te worden. + +Een kudde van minstens vier of vijf duizend ossen versperde den weg +naar het zuiden, verscheidene kilometers ver. Zooals Kâlagani gezegd +had, behoorde dit konvooi rundvee aan een karavaan Banjaris. + +»De Banjaris," vertelde ons Banks, »zijn de wezenlijke Zingaris van +Hindostan. Het is meer een volk dan een stam, zonder vaste woonplaats, +des zomers onder tenten, des winters in hutten levende. Het zijn de +lastdragers van het schiereiland en 'k heb ze gedurende den opstand +van 1857 aan 't werk gezien. Door een soort van zwijgende overeenkomst +tusschen de oorlogvoerende partijen, liet men hunne konvooien de door +den opstand geteisterde provincies door trekken. Zij waren inderdaad de +voorraadbezorgers van het land en ze voorzagen zoowel het koninklijke +leger als dat der inboorlingen van voedsel. Moest men ze volstrekt +ergens in Indië 't huis brengen, dan zou het in Rapoutana zijn en +meer bijzonder misschien in het koninkrijk Milwar. Maar, daar ze +voorbij ons heen gaan defileeren, mijn waarde Maucler, recommandeer +ik je deze Banjaris eens goed op te nemen." + +Onze trein had zich voorzichtig aan een der kanten van den grooten +weg geschaard. Hij zou tegen dezen stroom van horenvee, waarvoor de +wilde dieren zelve niet aarzelen zich uit de voeten te maken, niet +hebben kunnen opwerken. + +Zooals Banks mij had aanbevolen, sloeg ik den langen stoet met aandacht +gade, maar vooraf moet ik op het eenigszins zonderlinge feit wijzen, +dat het Stoomhuis bij deze gelegenheid de gewone uitwerking niet scheen +teweeg te brengen. De IJzeren Reus, anders zoo gewoon de algemeene +bewondering te wekken, trok nu nauwlijks de aandacht van deze Banjaris, +die ongetwijfeld gewoon waren zich over niets te verwonderen. + +Mannen en vrouwen van dit Boheemsche ras waren bewonderenswaardig;--de +eerste, groot, krachtig gebouwd, met fijne trekken, een adelaarsneus, +gekrulde haren, bronskleurig, gekleed met het lange onderkleed en +den tulband op het hoofd, gewapend met de lans, het schild en den +grooten degen;--de vrouwen, rijzig van gedaante, evenredig van vormen, +fier als de mannen van hun klan, het bovenlijf gevat in een keurslijf, +het beneden gedeelte des lichaams gehuld in de plooien van een wijden +rok, en het geheel, van het hoofd tot de voeten gewikkeld in een +sierlijken mantel, juweelen in de ooren, een snoer van parelen om +den hals, braceletten om de armen, ringen aan de enkels van goud, +ivoor of schelpen. + +Bij deze mannen, vrouwen, grijsaards, kinderen liepen met bedaarden +stap duizenden ossen, zonder zadel of halster, terwijl zij de roode +eikels aan hunne koppen schudden of de belletjes om den nek deden +weerklinken, daarenboven op den rug een dubbelen zak dragende, die +het koren of andere graansoorten bevat. + +Het was een gansche stam, vertrokken als karavaan, onder het bestuur +van een bij meerderheid van stemmen verkozen opperhoofd, den »naik," +wiens macht gedurende den tijd van zijn mandaat onbegrensd is. Aan +hem is de taak opgedragen het konvooi te besturen, de uren van rust +te bepalen, en voor de inrichting van het kamp zorg te dragen. + +Vooraan ging een énorme stier, met fieren tred, behangen met +schitterende stoffen, versierd met een tros schelletjes en andere +sieraden van schelpen. Ik vroeg Banks of hij mij kon zeggen welke +taak dat prachtige dier had te vervullen. + +»Kâlagani zou het ons met zekerheid kunnen zeggen," antwoordde de +ingenieur. »Waar is hij toch?" + +Kâlagani werd geroepen, maar hij kwam niet te voorschijn. Men zocht +hem overal, doch hij was niet meer in het Stoomhuis. + +»Hij is zeker oude kennissen gaan opzoeken," zei kolonel Munro, +»maar voordat we vertrekken, zal hij wel weder bij ons zijn." + +Niets natuurlijkers en werkelijk was er ook niets verontrustends in +de kortstondige afwezigheid van den Hindoe, maar toch kon ik mij niet +van eenige bezorgdheid onthouden. + +»Welnu," zei Banks, »als ik me niet vergis, dan is die stier in de +karavanen der Banjaris de vertegenwoordiger hunner godheid. Waar hij +heen gaat, volgt men hem. Wanneer hij ophoudt, kampeert men, maar +'t zou me niet verwonderen, dat hij in 't geheim aan de ingeving van +den naik gehoorzaamt. Om kort te gaan, in hem is de geheele godsdienst +dezer zwervende stammen saamgevat." + +Twee volle uren hield het voorbijtrekken van den onafzienbaren stoet +aan. Ik zocht Kâlagani in de achterhoede, toen hij eensklaps voor +ons stond, vergezeld van een Hindoe, die niet tot den Banjari-type +behoorde. Het was ongetwijfeld een van die inlanders, die zich +tijdelijk in dienst der karavanen stellen, zooals ook Kâlagani het +meermalen gedaan had. Beiden praatten koel, als met half gesloten +lippen. Van wien en waarover spraken zij? Waarschijnlijk over het land, +dat de reizende stam doorkruist had,--het land, dat ook wij onder de +leiding van onzen nieuwen gids zouden bezoeken. + +De inlander, die in de achterhoede der karavaan gebleven was, +hield, het Stoomhuis voorbijgaande, een oogenblik op. Hij bekeek met +belangstelling den trein, voorafgegaan door zijn kunstmatigen olifant +en naar het mij voorkwam, nam hij meer in 't bijzonder kolonel Munro +op, maar hij sprak geen woord tot ons. Daarna groette hij Kâlagani, +voegde zich bij den stoet en was weldra in een wolk van stof verdwenen. + +Toen Kâlagani bij ons was teruggekomen, richtte hij zich tot kolonel +Munro, zonder af te wachten totdat hij ondervraagd werd en zeide +alleen: + +»Een mijner vroegere kameraden, die sedert twee maanden in dienst +van de karavaan staat." + +Dit was alles. Kâlagani hernam zijn plaats in onzen trein en weldra +rolde het Stoomhuis wederom over den weg, doorwoeld door de breede +sporen van de hoeven dier duizenden ossen. + +Den volgenden dag, den 24n September, hield de trein op om den nacht +door te brengen op vijf of zes kilometers ten oosten van Ourtcha, aan +den linker oever van de Betwa, een van de voornaamste takken der Jumna. + +Van Ourtcha valt tegenwoordig niets meer te zeggen. Het is de oude +hoofdstad van Bundelkund en een stad, die in de eerste helft der +zeventiende eeuw bloeide. Maar de Mongolen aan den eenen kant, +de Maharatten van den anderen, brachten haar geduchte slagen toe, +waarvan zij zich nooit herstelde. En nu, is een der groote steden +van Centraal-Indië slechts een gehucht, dat eenige honderden boeren +tot een ellendige schuilplaats verstrekt. + +Ik zeide, dat wij aan den oever der Betwa ons kamp hadden +opgeslagen. Het is juister te zeggen, dat de trein stil hield op +zekeren afstand van haar linkeroever. Want deze belangrijke stroom, +sterk wassende, trad toen buiten zijn bedding en overstroomde zijn +oevers. Vandaar misschien eenige moeielijkheden om onzen overtocht te +bewerkstelligen. Daar de duisternis evenwel reeds te groot was, kon +Banks geen raad geven en moesten wij onze plannen tot den volgenden +dag uitstellen. + +Bij gevolg zochten we dus allen, dadelijk na de gewone avondsiesta, +onze vertrekken op en legden ons ter ruste. + +Nooit, tenzij bijzondere omstandigheden er ons toe noopten, lieten wij +'s nachts het kamp bewaken. En waartoe ook? Kon men onze rollende +huizen wegnemen? Neen! Kon men onzen olifant stelen? Evenmin. Zijn +zwaarte alleen was reeds verdediging genoeg. Wat betreft de +mogelijkheid van een aanval der nachtelijke zwervers, die deze +provinciën onveilig maken, dit was zeer onwaarschijnlijk. En al werd +er geen wacht gehouden 's nachts, dan hadden wij toch onze honden +Phann en Black, die ons tijdig genoeg van elk verdacht bezoek zouden +verwittigd hebben. + +En dit nu was juist hetgeen dezen nacht gebeurde. Tegen twee uren +'s morgens, werden wij door luid geblaf gewekt. Ik stond dadelijk op +en vond ook mijne metgezellen reeds op de been. + +»Wat is er toch?" vroeg kolonel Munro. + +»De honden blaffen," antwoordde Banks, »en ze doen dat stellig niet +zonder reden." + +»'t Zal een panter zijn, die in 't naburige kreupelbosch gehoest +heeft," zei kapitein Hod. » Spoedig naar beneden, den zoom van het +bosch doorzocht en uit voorzorg onze geweren medegenomen." + +Sergeant Mac Neil, Kâlagani, Goûmi, allen bevonden zich reeds buiten +het kamp, pratende, overleggende en trachtende te weten te komen wat +er in het duister voorviel. Wij voegden ons bij hen. + +»Welnu," zei kapitein Hod, »'t zijn zeker een paar dieren, die hun +dorst zijn komen lesschen?" + +»Kâlagani denkt het niet," antwoordde Mac Neil. + +»Wat denkt ge dan dat het is?" vroeg kolonel Munro den Hindoe. + +»'k Weet het niet, kolonel Munro," antwoordde Kâlagani, »maar stellig +hebben we met geen tijgers, panters of zelfs jakhalzen te doen. 'k +Meen daar onder de boomen een verwarde massa te onderscheiden." + +»We zullen 't gauw weten!" riep kapitein Hod, steeds denkende aan +den vijftigsten tijger, die hem nog ontbrak. + +»Wacht Hod," zei Banks. »In Bundelkund is het altijd goed zich te +wachten voor nachtelijke zwervers." + +»We zijn talrijk en goed gewapend!" antwoordde kapitein Hod. »'k Wil +er het mijne van weten!" + +»Mij goed!" zei Banks. + +De twee honden blaften altijd, maar zonder eenig bewijs te geven van +de boosheid, die de nabijheid van wilde dieren bij hen zou hebben +opgewekt. + +»Munro," zei Banks toen, »blijf in het kamp met Mac Neil en de +anderen. In dien tijd gaan Hod, Maucler, Kâlagani en ik op verkenning +uit." + +»Ga je mee?" riep kapitein Hod, die terzelfder tijd Fox wenkte om +hem te vergezellen. + +Phann en Black, reeds onder het eerste geboomte, wezen den weg aan. Men +had ze slechts te volgen. + +Nauwlijks waren wij onder de boomen, of het geluid van voetstappen +deed zich hooren. Duidelijk verkende een talrijke troep op den zoom +van het bosch ons kampement. Men zag ter loops eenige stille schaduwen, +die de vlucht door het kreupelbosch namen. + +De twee honden, liepen, blaften en vlogen eenige schreden voor ons +uit heen en weder. + +»Werda?" riep kapitein Hod. + +Geen antwoord. + +»Een van beiden, die lieden willen niet antwoorden," zei Banks, +»of zij verstaan geen Engelsch." + +»Wel, dan verstaan ze zeker Hindoesch," antwoordde ik. + +»Kâlagani," zei Banks, »roep eens in het Hindoesch, dat, als ze niet +antwoorden, we vuur geven." + +Kâlagani gebruikte den eigenaardigen tongval van de inlanders van +Centraal-Indië en beval den zwervers te naderen. + +Evenmin een antwoord als de eerste keer. + +Nu barstte een geweerschot los. De ongeduldige kapitein Hod had op +goed geluk af geschoten op een schaduw, die zich tusschen de boomen +door uit de voeten maakte. + +Een blijkbare opschudding werd door de losbranding der karabijn +teweeggebracht. Het was alsof een gansche troep individuen, van welke +soort dan ook, zich naar rechts en links verspreidde. Dit vermoeden +werd zekerheid, toen Phann en Black, die vooruit gevlogen waren, +bedaard terugkwamen en geen enkel blijk van ongerustheid meer gaven. + +»Wie zij ook mogen zijn, roovers of landloopers," zei kapitein Hod, +»die lieden zijn al heel spoedig op den loop gegaan!" + +»Dat schijnt zoo," antwoordde Banks, »en er blijft ons niets anders +over dan naar het Stoomhuis terug te keeren. Maar uit voorzorg, +zullen we wacht laten houden, totdat de dag aanbreekt." + +Eenige oogenblikken later waren wij bij onze metgezellen +teruggekeerd. Mac Neil, Goûmi en Fox maakten toebereidselen om bij +beurten de wacht van het kamp op zich te nemen, terwijl wij ons weder +naar onze vertrekken begaven. + +De nacht verliep zonder verdere stoornissen. Er was dus alle reden om +te denken, dat de bezoekers, het Stoomhuis zoo goed verdedigd ziende, +het hadden opgegeven hun bezoek te verlengen. + +Terwijl den volgenden dag, den 25n September, de toebereidselen tot +het vertrek gemaakt werden, wilden wij, kolonel Munro, kapitein Hod, +Mac Neil, Kâlagani en ik, een laatste maal den zoom van het bosch +onderzoeken. + +Evenwel was er geen spoor meer te vinden van de bende, die ons den +vorigen nacht verontrust had. Er bestond dus in elk geval niet de +minste noodzakelijkheid meer er ons mede bezig te houden. + +Toen wij teruggekomen waren, nam Banks zijne beschikkingen om den +overtocht van de Betwa te bewerkstelligen. Deze rivier was ver buiten +hare oevers getreden en stuwde hare geelachtige wateren met dolle +vaart ver buiten haar bedding voort. De stroom was buitengewoon sterk +en de IJzeren Reus moest hem het hoofd bieden, teneinde niet te ver +stroomafwaarts medegevoerd te worden. + +De ingenieur hield zich eerst bezig met het kiezen van de gunstigste +plaats om te ontschepen. De oogen met een verrekijker gewapend, +trachtte hij het punt te ontdekken waar de rechteroever het best zou +te bereiken zijn. De Betwa verbreedde zich in dit gedeelte van haren +loop tot ongeveer een mijl. Dit zou dus de verste afstand te water +zijn, dien de drijvende trein tot nog toe zou af te leggen hebben. + +»Maar," vroeg ik, »hoe leggen de reizigers of de kooplieden het +aan, als ze bij een dergelijken was door stroomen als deze worden +opgehouden? Me dunkt dat ponten moeielijk dergelijke stroomingen +kunnen weerstaan." + +»Welnu," antwoordde kapitein Hod, »niets eenvoudiger! Ze steken +niet over." + +»Ja wel," antwoordde Banks, »ze gaan over als ze olifanten ter hunner +beschikking hebben." + +»Wat! kunnen olifanten dan zwemmende zulke afstanden afleggen?" + +»Wel zeker, en ziehier hoe men te werk gaat," antwoordde de +ingenieur. »Men plaatst al de bagage op den rug van deze....." + +»Proboscidea!..." zei kapitein Hod, om met zijn vriend Matthias van +Guitt te spreken. + +»En de mahouts dwingen ze zich in den stroom te begeven," hernam +Banks. »In 't eerst aarzelt het dier, gaat terug en doet een gebriesch +hooren; maar, weldra zijn besluit nemende, stapt hij in den stroom, zet +zich aan 't zwemmen en steekt flink de rivier over. 't Gebeurt evenwel, +dat er een wordt medegesleept en voor altijd verdwijnt, maar, als ze +door een behendigen mahout bestuurd worden, komt dit zelden voor." + +»Nu, goed!" zei kapitein Hod, »al hebben we geen »olifanten," we +hebben er toch een....." + +»En met dien eenen hopen we 't te volbrengen," antwoordde Banks. »Hij +is licht zoo goed als de Oructor Amphibolis van den Amerikaan Evan, +die in het jaar 1804, op het land rolde en dreef op het water? Iedereen +nam zijn plaats in den trein in, Kâlouth bij zijn vuurhaard, Storr +in zijn torentje, Banks bij hem, het ambt van stuurman waarnemende. + +Men moest een vijftigtal voeten op den overstroomden oever afleggen, +alvorens den eigenlijken stroom te bereiken. Zachtjes stelde de +IJzeren Reus zich in beweging en begon te loopen. Zijn dikke pooten +werden nat, maar hij dreef nog niet. De overgang van het vasteland +op de vloeibare oppervlakte moest met voorzorg geschieden. + +Eensklaps kwam het geluid van dezelfde nachtelijke opschudding tot +ons over. + +Een honderdtal individus, gebaren makende en leelijke gezichten +trekkende, kwamen uit het bosch te voorschijn. + +»Wel drommels! 't Waren apen!" riep kapitein Hod uit, hartelijk +lachende. + +En inderdaad naderde een gansche troep van die vertegenwoordigers +van het apengeslacht in een dichte groep het Stoomhuis. + +»Wat willen ze?" vroeg Mac Neil. + +»Ons aanvallen, zeker!" antwoordde kapitein Hod, die zich altijd ter +verdediging gereed hield. + +»Neen! Er is niets te vreezen," zei Kâlagani, die den tijd gehad had +de bende apen waar te nemen. + +»Maar wat willen ze dan toch?" vroeg sergeant Mac Neil ten tweeden +male. + +»De rivier in ons gezelschap oversteken en niets anders!" antwoordde +de Hindoe. + +Kâlagani vergiste zich niet. Wij hadden niet te doen met gibbons met +lange behaarde armen, lastige en brutale dieren, noch met »leden der +aristocratische familie" die het paleis van Bénarès bewoont. Het waren +apen van de soort der Langours, de grootste van het schiereiland, +lenige vierhandige zoogdieren, zwart van vel, glad van gelaat, +omgeven met een witten ringbaard, die hun het voorkomen gaf van oude +mannen. Wat hunne vreemde houdingen en onnatuurlijke gebaren aangaat, +overtroffen zij zelfs Matthias van Guitt. Hun vel was als dat van het +Peruaansche stinkdier, grijs op den rug, wit aan den buik, terwijl +zij den staart opgericht droegen. + +Ik vernam bij deze gelegenheid, dat die Langours door gansch Indië +als heilig beschouwd worden. Volgens een legende stammen zij af van +de krijgslieden van Rama, die het eiland Ceilon veroverden. Te Amber +bewonen zij een paleis, Zenanah, alwaar de toeristen vriendschappelijk +door hen ontvangen worden. Het is streng verboden ze te dooden en de +overtreding dezer wet heeft reeds aan verscheidene Engelsche officieren +het leven gekost. + +Die apen, die vrij zacht van aard en gemakkelijk te temmen zijn, zijn +zeer gevaarlijk als men ze aanvalt, en zoo ze slechts gekwetst zijn, +doen zij, zooals Louis Rousselet terecht gezegd heeft, in woestheid +niet onder voor hyena's of panters. + +Maar natuurlijk was er geen sprake van deze Langours aan te vallen +en kapitein Hod wendde dan ook zijn geweer af. + +Had Kâlagani dan gelijk toen hij beweerde, dat die geheele troep den +fellen stroom niet dorst te trotseeren, en daarom van ons voertuig +wilde gebruik maken, om de Betwa te passeeren? + +Het was mogelijk en wij zouden het spoedig zien. + +De IJzeren Reus, die het water buiten den oever doorwaad had, was nu +in de bedding der rivier gekomen. Weldra dreef de geheele trein hem +na. Een kromming van den oever vormde op deze plek een stilstaand +water en in het eerst bleef het Stoomhuis genoegzaam onbewegelijk. + +De troep apen was dichterbij gekomen, en plaste reeds in het ondiepe +water rond, dat de helling van den oever bedekte. + +Hun houding was volstrekt niet vijandig en plotseling, daar kwamen +ze aan, mannetjes, wijfjes, ouden, jongen, allerlei kromme sprongen +makende, elkander bij de hand vattende, en eindelijk op den trein +springende, die hen scheen af te wachten. + +Binnen weinige seconden waren er tien op den IJzeren Reus, dertig op +ieder der huizen, in 't geheel een honderdtal, vroolijk, gemeenzaam, +men zou haast zeggen praatachtig,--althans onder elkander,--en +ongetwijfeld in hun schik, zoo recht van pas een vaartuig ontmoet te +hebben, waarmede zij de reis konden vervolgen. + +De IJzeren Reus stapte dadelijk in den stroom en, zich stroomopwaarts +wendende, zette hij zich er tegen in. + +Een oogenblik was de gedachte bij Banks opgekomen of de trein +misschien niet te zwaar zou zijn met dien overlast van passagiers, +maar zijn vrees bleek gelukkig ongegrond. De apen hadden zich met de +grootste schranderheid over den geheelen trein verdeeld. Er waren er +op het kruis van den olifant, op het torentje, op den nek, tot aan +het uiteinde van zijn tromp en, vreemd genoeg, zij waren volstrekt +niet verschrikt door den stoom, die er zich met het bekende zuchtend +geluid aan ontwrong. Dan waren er verder op de ronde koepeldaken +onzer pagoden, deze neergehurkt, gene overeind op hunne pooten, +terwijl nog anderen, zelfs onder de veranda der balkons aan den staart +hingen. Maar het Stoomhuis dreef statig voort, dank zij de gelukkige +inrichting zijner luchtkasten, en er was niet het minste gevaar voor +het buitengewone overwicht te duchten. + +Kapitein Hod en Fox stonden werkelijk verbaasd, vooral de oppasser. Hij +had gaarne dien grijnzenden en ongegeneerden troep met alle eerbewijzen +in het Stoomhuis ontvangen. Hij sprak tot die Langours, hij drukte hun +de hand, hij nam zijn hoed voor hen af en zou ze gaarne met suikergoed +overladen hebben, zoo »mijnheer" Parazard, geërgerd dat hij zich in +zulk gezelschap bevond, er geen schotje voor geschoten had. + +Intusschen werkte de IJzeren Reus hard voort met zijn vier pooten, die +het water sloegen en dienst deden als groote pagaaien. Al afdrijvende, +volgde hij de schuinsche lijn, die ons naar de landingsplaats zou +brengen. + +Een half uur later, had hij deze bereikt, maar nauwelijks was hij +aangeland of de geheele troep vierhandige clowns sprong op den oever +en was met talrijke kromme sprongen spoedig uit het gezicht verdwenen. + +»Ze hadden wel dankje mogen zeggen!" riep Fox uit, ontevreden over +de lompheid van zijn vrienden. + +Een luid gelach was het antwoord op de opmerking van den oppasser, +die niets meer verdiende. + + + + + + +VI. + +HOD TEGEN BANKS. + + +De Betwa was overgetrokken. Reeds honderd kilometers waren wij van +het station van Etawah verwijderd. + +Vier dagen gingen zonder bijzondere avonturen voorbij,--zelfs zonder +jachtavonturen, want wilde beesten waren niet talrijk in dit gedeelte +van Scindia. + +»'k Vrees maar al te zeer," herhaalde kapitein Hod niet zonder groote +spijt, »dat ik te Bombay zal aankomen, zonder mijn vijftigsten gedood +te hebben!" + +Kâlagani geleidde ons met bewonderenswaardige schranderheid door dit +minst bevolkte gedeelte van het grondgebied, welks topographie hij +zeer goed kende, en, den 29n September begon de trein de noordelijke +helling der Vindhyas te beklimmen, teneinde door den pas van Sirgour +de reis voort te zetten. + +Tot zoover was onze tocht door Bundelkund zonder hindernis +volbracht. Dit land, evenwel, is een der meest verdachte van Indië. De +misdadigers zoeken er gaarne een schuilplaats, en landloopers worden er +in overvloed aangetroffen. Daar ook geven de Dacoits zich bij voorkeur +aan hun dubbel bedrijf van gifmengers en dieven over. Het is dus +voorzichtig, ernstig op zijn hoede te zijn, als men dit land bereist. + +Het slechtste gedeelte nu van Bundelkund is juist deze bergachtige +streek der Vindhyas, waarin het Stoomhuis nu zou doordringen. De +afstand was niet groot,--honderd kilometer hoogstens,--tot +Jubbulpore, het dichtstbijzijnde station van den spoorweg van +Bombay naar Allahabad. Doch wij konden niet rekenen, zoo snel +en gemakkelijk vooruit te komen, als wij gedaan hadden door de +vlakte van Scindia. Vrij steile hellingen, half gebaande wegen, +een steenachtige bodem, plotselinge krommingen, zekere smalle +gedeelten van den weg, alles liep samen onze snelheid tot beneden het +gemiddelde te verminderen. Banks dacht niet meer te verkrijgen dan +vijftien tot twintig kilometers in de tien uren, die onze reisdagen +uitmaakten. Daarbij kwam, dat de toegangen tot de wegen en kampementen +dag en nacht met de uiterste zorg moesten bewaakt worden. + +Kâlagani was de eerste geweest om ons dezen raad te geven. Nu waren +wij talrijk genoeg en daarbij goed gewapend. Onze kleine troep, +met zijn twee huizen en het torentje,--een echte kazemat, door den +IJzeren Reus op den rug gedragen, bood een zeker »weerstandsvermogen" +aan, om een uitdrukking naar de mode te gebruiken. Straatroovers, +Dacoits of andere, zelfs Thugs,--indien er in dit woeste gedeelte van +Bundelkund nog waren overgebleven,--zouden ongetwijfeld geaarzeld +hebben ons aan te vallen. Doch, het kan nooit kwaad voorzichtig te +zijn en het was beter dat wij op alle mogelijkheden gewapend waren. + +Des morgens van dezen dag werd de Sirgourpas bereikt, waarin de +trein zonder veel moeite zich een weg baande. Enkele malen, bij het +bestijgen van steile hellingen, moest men den stoom versterken, maar +de IJzeren Reus ontwikkelde onder de hand van Storr onmiddellijk het +noodige vermogen, en beklom enkele hellingen van twaalf tot vijftien +centimeters per meter. + +Ook behoefde men niet te vreezen zich in den weg te vergissen. Kâlagani +was volkomen bekend met de bochtige bergpassen der Vindhyas en meer +bijzonder met den Sirgourpas. Hij twijfelde dan ook nooit, zelfs +als verscheidene wegen op een kruisweg ergens tusschen hooge rotsen, +in diepe bergkloven, uitliepen, te midden van dichte bosschen, die +den blik tot twee of driehonderd schreden beperkten. Verliet hij +ons tusschenbeiden eens en ging hij nu eens alleen, dan vergezeld +door Banks, door mij of door een ander onzer metgezellen vooruit, +dan was dit om niet den weg, maar zijn begaanbaarheid te verkennen. + +Inderdaad hadden de regens, gedurende het regenseizoen, dat nauwelijks +geëindigd was, de paden bedorven, den bodem omgewoeld,--omstandigheden +waarvan rekening moest gehouden worden, alvorens zich op wegen te +begeven, waarop de terugkeer hoogst moeielijk zou geweest zijn. + +Ten opzichte alleen van ons vervoer, ging dus alles zoo goed +mogelijk. De regen had geheel opgehouden. De hemel, half door lichte +nevels bedekt, die de zonnestralen lieten doorschemeren, dreigde niet +met een van die donderbuien, waarvan men in het centrale gedeelte van +het schiereiland de vreeselijke hevigheid ducht. Ofschoon de hitte +niet hevig was, deed zij toch gedurende eenige uren van den dag vrij +sterk aan; maar, over het geheel bleef het een gemiddelde temperatuur, +zeer goed te verdragen voor reizigers, die zich in de schaduw aan +haren invloed konden onttrekken. Aan klein wild was geen gebrek en +onze jagers voorzagen in de behoefte der tafel, zonder zich ver van +het Stoomhuis te verwijderen. + +Alleen kapitein Hod,--en ook Fox zeker,--betreurde misschien +de afwezigheid der wilde beesten, die in Tarryani zoo overvloedig +werden aangetroffen. Maar konden zij ook verwachten leeuwen, tijgers, +panters te ontmoeten in streken waar aan de voor hun voedsel benoodigde +herkauwende dieren gebrek was? + +Doch, mochten deze roofdieren al aan de fauna der Vindhyas ontbreken, +zoo kwamen wij in de gelegenheid om op ruimer schaal kennis te maken +met de olifanten van Indië,--ik meen met de wilde olifanten, waarvan +wij tot nog toe slechts enkele exemplaren gezien hadden. + +Den 30n September, tegen twaalf uren zagen wij voor den trein uit +een paar van die prachtige dieren. Bij onze nadering wierpen zij +zich ter zijde van den weg, teneinde de voor hen nieuwe equipage, +die hun zeker schrik aanjoeg, te laten voorbijgaan. + +Waartoe ze zonder noodzaak uit loutere liefhebberij te dooden? Kapitein +Hod dacht er zelfs niet aan. Hij vergenoegde zich die heerlijke dieren +te bewonderen, die in volle vrijheid tusschen de bergen rondliepen, +waar beken, stroomen en weiden in al hunne behoeften voorzagen. + +»Wat een schoone gelegenheid," zei hij, »voor onzen vriend van Guitt, +om ons een les in de zoölogie te geven!" + +Men weet, dat Indië bij uitnemendheid het land der olifanten is. Deze +dikhuiden behooren allen tot een zelfde soort, die een weinig beneden +die der Afrikaansche olifanten staat,--zoowel zij die de verschillende +provincies van het schiereiland bewonen, als die waarvan men de sporen +in Birmanië, in het koninkrijk Siam en in al de streken ten oosten +van de golf van Bengalen kan vinden. + +Hoe vangt men ze? Meestal in een »kiddah," een ruimte door palissaden +omgeven. Wil men een geheele kudde vangen, dan drijven de jagers, +ten getale van een drie à vierhonderd, aangevoerd door een »djawadar" +of inlandschen sergeant, ze langzamerhand in de kiddah, sluiten ze +er in op, scheiden ze met behulp van opzettelijk daartoe afgerichte +tamme olifanten van elkander af, kluisteren de achterpooten, en de +vangst is gemaakt. + +Doch deze methode, die tijd en een zekere machtsontwikkeling vordert, +is meestal vruchteloos, als men zich van de groote mannetjes wil +meestermaken. Deze toch zijn meer bij de hand en schrander genoeg +om den kring der drijvers te verbreken en hunne gevangenneming in de +kiddah te vermijden. In dat geval worden tamgemaakte wijfjes belast +deze mannetjes gedurende eenige dagen te volgen. Zij dragen hunne +mahouts op den rug in donker gekleurde dekkleeden gehuld en, als de +olifanten, die niets merken, zich aan een gerusten slaap overgeven, +maakt men zich van hen meester, worden zij geketend en medegevoerd, +zonder zelfs den tijd gehad te hebben tot zich zelve te komen. + +Zooals ik reeds vroeger gelegenheid had te zeggen, ving men de +olifanten in kuilen, op hun spoor gegraven, en een vijftiental voet +diep, maar in zijn val verwondde of doodde zich het dier en heeft +men daarom bijna algemeen dit barbaarsche middel opgegeven. + +Eindelijk wordt in Bengalen en Népaul de lasso nog gebruikt. Dit is +een ware jacht, somtijds vol belangwekkende avonturen. Men gebruikt +daartoe goed afgerichte olifanten, die door drie mannen bereden +worden. Op hun nek zit een mahout, die ze bestuurt, op het kruis een +drijver, die ze met den hamer of met den haak aanport; op den rug, +de Hindoe, die belast is met het werpen van den lasso, voorzien van +een schuifknoop. Zoo uitgerust, vervolgen deze dikhuiden den wilden +olifant uren achtereen, somtijds door vlakten, door bosschen tot +groot nadeel somtijds van hen, die ze berijden en eindelijk als het +beest den lasso om den kop geslingerd is, valt hij plomp op den grond, +aan de jagers overgeleverd. + +Op deze verschillende wijzen worden er jaarlijks in Indië een groot +aantal olifanten gevangen. Het is geen slechte speculatie. Een wijfje +wordt verkocht tegen zeven duizend franken, een mannetje tegen twintig +duizend en zelfs tegen vijftig duizend franken als hij van zuiver +bloed is. + +Zijn ze nu werkelijk nuttig, die dieren, dat men ze tegen zulke hooge +prijzen betaalt? Ja, en als men ze maar behoorlijk voedt,--namelijk +zes à zeven honderd pond groen voeder in de achttien uren geeft, +dat is nagenoeg het gewicht, dat ze op een gewoon traject kunnen +dragen,--bewijzen ze werkelijk goede diensten, waaronder vervoer van +artillerie in bergachtige landen, of in de voor paarden ontoegankelijke +jungles, zwaar werk voor rekening der particulieren, die ze gebruiken, +als trekdieren. Deze machtige en zachte reuzen, gemakkelijk en +snel te dresseeren, tengevolge van een bijzonder instinct, dat ze +tot gehoorzaamheid aanzet, zijn in de verschillende provinciën van +Hindostan algemeen gezocht. Daar zij zich nu in tammen toestand niet +vermenigvuldigen, moet men onophoudelijk jacht op hen maken, om aan +de aanvraag van het schiereiland en van den vreemde te voldoen. + +Ook vervolgt men ze, sluit men ze in, vangt men ze op de zooeven +vermelde wijzen. En toch schijnt hun getal, niettegenstaande hun +verbruik, niet te verminderen; nog altijd blijft er in de verschillende +streken van Indië een aanzienlijk getal ever. + +Zelfs moet ik er bijvoegen dat er »te veel" overblijven, zooals men +weldra zien zal. + +De twee olifanten hadden zich, zooals ik reeds zeide, terzijde van den +weg geschaard, teneinde onzen trein te laten passeeren, waarna zij hun +een oogenblik afgebroken marsch hervat hadden. Bijna dadelijk daarop +kwamen andere olifanten in de achterhoede te voorschijn en voegden +zich, hunne schreden versnellende, bij de twee, die wij voorbij gegaan +waren. Een kwartier later, kon men er een dozijn tellen. Zij hielden +het Stoomhuis in het oog, zij volgden ons, zich op een afstand van +hoogstens vijftig meters houdende. Zij schenen evenmin begeerig ons +in te halen, als ons te verlaten. Nu was dit hun gemakkelijk, omdat +de IJzeren Reus op de hellende wegen, die om de voornaamste toppen +der Vindhyas heen loopen, zijn gang niet kon versnellen. + +Een olifant kan trouwens sneller loopen dan men wel denken zou,--en +wel met een snelheid, die, volgens Sanderson, een zeer bevoegde +beoordeelaar in deze zaak, somtijds vijf en twintig kilometers per +uur overtreft. Voor hen dus, die ons op dat oogenblik volgden, was +niets gemakkelijker dan of ons te bereiken, of ons vooruit te komen. + +Doch dit scheen niet in hun plan te liggen,--op dit oogenblik +althans. Zeker wilden zij zich eerst in grooter getale vereenigen, +en werkelijk deden zij uit hun enorme keel zekere kreten hooren, als +een sein, dat door kreten van achterblijvers, denzelfden weg volgende, +beantwoord werd. + +Tegen een uur na den middag werden wij door een troep van een dertigtal +olifanten achtervolgd. Het was een geduchte bende geworden. Niets +bewees, dat hun aantal niet nog zou aangroeien. Gewoonlijk bestaat +een troep van die dikhuiden uit dertig of veertig individus, die een +familie vormen van meer of minder naverwante leden, maar niet zelden +ontmoet men verzamelingen van een honderdtal dier dieren, iets wat +den reizigers wel eenige ongerustheid inboezemt. + +Kolonel Munro, Banks, Hod, de sergeant, Kâlagani en ik, waren onder +de veranda van het tweede rijtuig gezeten en letten op 't geen achter +ons plaatsgreep. + +»Hun aantal neemt steeds toe," zei Banks en zal ongetwijfeld aangroeien +met al de olifanten uit de geheele streek!" + +»Maar," deed ik opmerken, »ze kunnen toch elkander niet zoo bijzonder +ver hooren." + +»Dat is waar," antwoordde de ingenieur, »maar ze ruiken elkander en +ze hebben zulk een fijnen reuk, dat tamme olifanten de wilde zelfs +drie of vier mijlen ver weten te ontdekken." + +»'t Is een wezenlijke verhuizing," zei toen kolonel Munro. »Zie +eens! Er is daar achter onzen trein een gansche kudde, in groepen +van tien tot twaalf olifanten van elkander gescheiden en die groepen +zullen spoedig aan de algemeene beweging deelnemen. We zullen ons +wat dienen te haasten, Banks." + +»De IJzeren Reus doet wat hij kan, Munro," antwoordde de ingenieur. »We +hebben al vijf atmosfeeren drukking en de weg is zeer steil!" + +»Maar waarom ons zoo gehaast?" riep kapitein Hod uit, die bij +dergelijke voorvallen altijd vroolijk werd. »Laat die lieve beestjes +ons vergezellen! 't Is een stoet, onzen trein waardig! Het land was +eenzaam en verlaten, dat kunnen we nu niet meer zeggen, want we worden +nu geëscorteerd als een rajah op reis!" + +»We zullen ze hun zin wel moeten laten," antwoordde Banks, »want ik +zie niet in hoe we ze zouden kunnen beletten ons te volgen!" + +»Maar wat vrees je eigenlijk toch?" vroeg kapitein Hod. »Je weet +toch wel, dat een kudde altijd minder geducht is dan een enkele +olifant! 't Zijn werkelijk lieve dieren!... Schapen, groote schapen, +voorzien van een tromp, anders niet!" + +»Komaan! Hod windt zich op!" zei kolonel Munro. »'k Geef gaarne toe +dat, als de kudde maar op een respectabelen afstand blijft, we niets te +duchten hebben; maar als ze 't in den zin krijgt ons op dien smallen +weg voorbij te komen, zou er voor het Stoomhuis meer dan één nadeel +uit kunnen voortvloeien!" + +»Zonder nog te rekenen," voegde ik er bij, »dat, als ze zich voor den +eersten keer tegenover onzen IJzeren Reus bevinden, 'k niet weet hoe +ze hem zullen ontvangen!" + +»Ze zullen hem groeten, voor den drommel!" riep kapitein Hod uit. »Ze +zullen hem groeten zooals de olifanten van prins Gourou Singh hem +gegroet hebben!" + +»Dat waren tamme olifanten," merkte sergeant Mac Neil terecht aan. + +»Welnu," antwoordde kapitein Hod, »ook deze zullen tam worden, +of liever, ze zullen voor onzen reus verstomd staan van verbazing, +die spoedig in eerbied zal overgaan!" + +Men ziet dat onze vriend niets van zijn enthusiasme verloren had +voor den kunstmatigen olifant, »dat meesterstuk van mechanisme, +voortgebracht door de hand van een Engelschen ingenieur!" + +»Trouwens," voegde hij er bij, »deze proboscideën,--hij was werkelijk +op dat woord gesteld,--deze proboscideën zijn zeer schrander, ze +redeneeren, ze oordeelen, ze vergelijken, ze denken aaneengeschakeld +en geven bewijzen van een menschelijk verstand!" + +»Dat is op zijn minst zeer overdreven," antwoordde Banks. + +»Wat, overdreven!" riep kapitein Hod uit. »Hij, die zoo spreekt, +heeft niet in Indië gewoond! Laat men de schrandere dieren niet +allerlei huiswerk verrichten? Is er een met hen te vergelijken? Is de +olifant in het huis van zijn meester niet gereed tot het verrichten van +allerlei diensten? Weet je dan niet, Maucler, wat de schrijvers, die +hem het best gekend hebben, van hem zeggen? Volgens hen is de olifant +voorkomend voor hen die hij liefheeft, hij ontheft ze van hunne lasten, +hij gaat bloemen of vruchten voor hen plukken, hij zamelt aalmoezen in +voor de armen als de olifanten voor de beroemde pagode van Willenoor, +bij Pondicherie, hij betaalt in de bazars den suiker, de bananen of de +mango's, die hij voor eigen rekening koopt, hij beschermt in Sunderbund +de kudden en de woning van zijn meester tegen de wilde dieren, hij +pompt water uit de putten, hij past met meer zorg op de kinderen, die +men hem toevertrouwt, dan de beste kindermeid van gansch Engeland! En +menschelijk, dankbaar, want hij heeft een verbazend geheugen, vergeet +hij evenmin de weldaden als het onrecht, dat hem gedaan wordt! Ja, +mijne vrienden, die menschelijke reuzen,--'k zeg menschelijke reuzen, +zullen niet licht een onschadelijk insect verpletteren! Een mijner +vrienden,--en dat zijn trekken, die men niet licht vergeet,--zag dat +men een lievenheersbeestje op een steen zette en een tammen olifant +beval het te verpletteren! En wat deed de goede dikhuid? Hij lichtte, +telkens als hij over den steen heen ging, zijn poot op en noch bevelen, +noch slagen zouden hem er toe gebracht hebben hem op het insect te +plaatsen! In tegendeel, toen men hem beval het op te nemen en aan +te reiken, nam hij het met die soort van wonderhand, die hij aan de +punt van zijn snuit heeft, op en stelde het in vrijheid! Zeg nu nog +eens, Banks, dat de olifant niet goed, niet edelmoedig en niet boven +alle anderen dieren verheven is, zelfs boven den aap, zelfs boven +den hond en moeten we niet erkennen, dat de Hindoes gelijk hebben, +als zij hem bijna evenveel verstand toekennen als den mensch!" + +Nadat hij met vuur deze woorden had uitgesproken, vond kapitein Hod +niets beters te doen dan zijn hoed af te nemen om de geduchte kudde, +die ons met afgemeten schreden volgde, te groeten. + +»Goed gesproken, kapitein Hod!" antwoordde kolonel Munro +glimlachende. »De olifanten hebben in u een warmen verdediger!" + +»En heb ik dan niet volkomen gelijk, kolonel?" vroeg kapitein Hod. + +»'t Is mogelijk, dat kapitein Hod gelijk heeft," antwoordde Banks, +»maar ik hecht meer aan het oordeel van Sanderson, een olifantenjager +en een volleerde meester in alles wat hen betreft." + +»En wat zegt die Sanderson dan toch?" riep de kapitein op vrij +minachtenden toon uit. + +»Hij beweert, dat de olifant slechts een zeer middelmatig verstand +heeft en dat de verwonderlijkste zaken, die men die dieren ziet +volbrengen, slechts het resultaat zijn van een vrij slaafsche +gehoorzaamheid aan de bevelen, die hunne cornac's meer of minder in +'t geheim hun geven!" + +»Nu, die is mooi!" antwoordde kapitein Hod, die zich begon warm +te maken. + +»Zoo doet hij ook opmerken," hernam Banks, »dat de Hindoes nooit den +olifant als een zinnebeeld van verstand, voor hun beeldhouwwerk of +hunne heilige teekeningen gekozen hebben en de voorkeur gaven aan +den vos, den raaf, en den aap!" + +»'k Protesteer!" riep kapitein Hod uit, wiens arm de golvende beweging +van een tromp nabootste. + +»Protesteer, kapitein, maar hoor me aan!" hernam Banks. »Sanderson +voegt er nog bij, dat, wat den olifant meer bijzonder onderscheidt, +de knobbel der gehoorzaamheid is, die een uitwas van belang op +zijn schedel moet vormen. Hij merkt ook aan, dat de olifant zich op +een zeer gemakkelijke manier laat vangen,--dat is het juiste woord, +zooals in kuilen met bladeren bedekt, en dat hij niet de minste moeite +doet om er uit te komen! Hij doet verder uitkomen, dat hij zich in +omheiningen laat drijven, waartoe met geen mogelijkheid andere wilde +dieren zouden te brengen zijn! Eindelijk is het volgens hem een feit, +dat de gevangen olifanten, wien het gelukte te ontkomen, zich met +een gemakkelijkheid laten hernemen, die hun schranderheid geen eer +aandoet! De ondervinding leert hun niet eens voorzichtig te zijn!" + +»Arme dieren!" antwoordde kapitein Hod op komieken toon, »wat takelt +die ingenieur je toe!" + +»Als een laatste bewijsgrond ten gunste van mijn stelling, moet ik er +nog bijvoegen," antwoordde Banks, »dat de olifanten niet zelden zeer +moeielijk zijn tam te maken, uit gebrek aan voldoende verstandelijke +vermogens en dikwijls is het zeer moeilijk ze te bedwingen, vooral +als ze jong zijn of tot de zwakke sekse behooren!" + +»Dat is een overeenkomst te meer met de menschelijke +wezens!" antwoordde kapitein Hod. »Zijn de mannen niet veel +gemakkelijker te leiden dan de kinderen en de vrouwen?" + +»Me dunkt, kapitein, dat we beiden al te zeer celibatair zijn om in +een dergelijke aangelegenheid juist te oordeelen!" + +»Goed geantwoord!" + +»Om er een eind aan te maken," voegde Banks er nog bij, »ik beweer, +dat men niet te veel moet vertrouwen op de al te zeer geroemde goedheid +van den olifant en dat het onmogelijk zou zijn een troep van die reuzen +weerstand te bieden, als de een of andere reden ze woedend maakte en +'k had wel zoo lief, dat zij, die ons op dit oogenblik vergezellen, +iets in het noorden te doen hadden, omdat wij zuidelijk gaan!" + +»Zooveel te meer nog, Banks," antwoordde kolonel Munro, »omdat, +terwijl ge 't zamen zoo druk hadt, Hod en gij, hun aantal onrustbarend +is toegenomen!" + + + + + + +VII. + +HONDERD TEGEN EEN. + + +Sir Edward Munro vergiste zich niet. Onze trein werd nu door een massa +van vijftig of zestig olifanten gevolgd. Zij liepen in dichte rijen +en reeds bevonden zich de eerste zoo dicht achter het Stoomhuis--op +een afstand van minder dan tien meters,--dat het mogelijk was ze +nauwkeurig waar te nemen. + +Aan het hoofd liep toen een van de grootste uit de groep, ofschoon +zijn grootte, vertikaal tot aan den schouder gemeten, stellig niet +meer dan drie meters bedroeg. Zooals ik reeds zeide, is dit een +grootte beneden die van de Afrikaansche olifanten, waarvan eenige +vier meters bereiken. Zijne slagtanden ook, niet zoo lang als die +van zijn Afrikaanschen stamgenoot, waren niet langer dan een meter +vijftig aan de buitenste kromming, en veertig van de beenachtige spil +af, die tot basis dient. Op het eiland Ceilon ontmoet men een zeker +aantal dezer dieren zonder slagtanden, overigens een geducht wapen +waarvan zij zich met behendigheid bedienen, doch in Hindostan komen +deze »mucknas,"--zoo worden ze genoemd--zeer zelden voor. + +Achter dezen olifant kwamen verscheidene wijfjes, die de eigenlijke +bestuursters der karavaan zijn. Ware het Stoomhuis er niet geweest, +dan zouden zij de voorhoede hebben uitgemaakt en ware dit mannetje +stellig achter in de rijen zijner metgezellen gebleven. Inderdaad +verstaan de mannetjes niets van de leiding der kudde. Zij hebben niet +voor hunne jongen te zorgen en kunnen niet weten wanneer het noodig +is halt te houden voor de behoeften dezer »zuigelingen" en ook niet +welk soort van kampementen ze noodig hebben. Het zijn dus zedelijk +de wijfjes, die de »slagtanden" in het huisgezin dragen en de groote +verhuizingen besturen. + +Om nu de vraag te beantwoorden waarom die geheele troep nu zoo opbrak, +of de behoefte uitgeputte weilanden te verlaten, de noodzakelijkheid +den steek van zekere noodlottige vliegen te ontvluchten, of misschien +de lust onze vreemde equipage te volgen, ze door de bergengten der +Vindhyas dreef, zou moeielijk geweest zijn te beantwoorden. Het land +was tamelijk vlak en volgens hunne gewoonten reisden deze olifanten, +zoodra zij zich niet meer in boschachtige streken bevinden, op +klaarlichten dag. Zouden zij ophouden bij het aanbreken van den nacht, +zooals wij zelven verplicht waren het te doen? De tijd zou het leeren. + +»Kapitein Hod," vroeg ik onzen vriend, »je ziet die achterhoede van +olifanten, die steeds in aantal toeneemt! Blijf je er bij, geen vrees +te hebben?....." + +»Kom!" riep kapitein Hod. »Waarom zouden die beesten ons kwaad +willen? 't Zijn geen tijgers, niet waar, Fox?" + +»En niet eens panters!" antwoordde de oppasser, die het natuurlijk +eens met zijn meester was. + +Doch bij dit antwoord zag ik Kâlagani het hoofd schudden ten teeken +van afkeuring. Hij scheen de volkomen gerustheid der beide jagers +niet te deelen. + +»Je schijnt niet gerust te zijn, Kâlagani," zei Banks tot hem, die +hem op hetzelfde oogenblik aankeek. + +»Zou de gang van den trein niet een beetje te verhaasten +zijn?" vergenoegde de Hindoe zich te antwoorden. + +»Dat zal niet gemakkelijk gaan," hernam Banks. »We kunnen 't evenwel +beproeven." + +En Banks begaf zich van de achterveranda naar het torentje waar +Storr zich bevond. Bijna op hetzelfde oogenblik deed het gebriesch +van den IJzeren Reus zich sneller hooren en verhaastte zich de gang +van den trein. + +Maar al had men den gang van den trein verdubbeld, zou er toch +geen verandering in den toestand der reizigers gekomen zijn. De +kudde olifanten zou eenvoudig hare schreden verhaast hebben. Dit +geschiedde ook werkelijk en de afstand tusschen haar en het Stoomhuis +bleef dezelfde. + +Verscheidene uren gingen op deze wijze voorbij, zonder belangrijke +verandering. Na het diner hernamen wij onze zitplaatsen onder de +veranda van het tweede rijtuig. + +Op dit oogenblik bood de weg van achteren een rechtlijnige richting +van minstens twee mijlen aan, en was de blik dus niet begrensd door +plotselinge bochten. + +Tot onze ernstige ongerustheid zagen wij dat het aantal olifanten +sedert een uur al weer was toegenomen! Wij konden er nu minstens een +honderd tellen. + +Deze dieren liepen toen in twee- of driedubbele gelederen, al naar de +breedte van den weg, in alle stilte, met gelijken pas, zou men zeggen, +deze met opgerichten tromp, gene met de slagtanden in de lucht. Het +was als het geklots der baren, die door groote grondgolven worden +opgelicht. Niets bruischte nog op, om de gelijkenis voort te zetten, +maar als een storm deze bewegelijke massa met woest geweld deed +uiteenspatten, zou het gevaar waaraan we bloot stonden, vreeselijk +zijn. + +Intusschen begon de nacht langzamerhand te vallen,--een nacht waaraan +het licht van de maan en de glans der sterren zouden ontbreken, want +een soort van nevel hulde de hoogere hemelstreken in diepe duisternis. + +Zooals Banks voorspeld had, zou men in zulk een donkeren nacht +onmogelijk op deze moeielijke wegen kunnen voortgaan, men zou wel +moeten stilhouden. De ingenieur besloot dus halt te houden, zoodra een +verwijding der vallei of een uitholling in een minder nauwe bergengte +de dreigende kudde zou toelaten ter zijde van den trein heen te gaan, +en haar verhuizing naar het zuiden voort te zetten. + +Maar zou de kudde dit doen, en zou zij niet liever kampeeren op de +plek waar wij zelve zouden kampeeren? + +Dat was de groote quaestie. + +Het werd trouwens merkbaar, dat de olifanten met het vallen van +den nacht eenige vrees uitten, waarvan wij op den dag geen enkel +verschijnsel hadden waargenomen. Een soort van machtig maar dof geloei +ontsnapte aan hunne enorme longen. Op dit verontrustend leven volgde +een ander geluid van bijzonderen aard. + +»Welk geluid is dat nu?" vroeg kolonel Munro. + +»Dat is het geluid, dat deze dieren voortbrengen," antwoordde Kâlagani, +»als ze zich in tegenwoordigheid van een vijand bevinden." + +»En dat zijn wij, 't kan niet anders zijn dan wij, die ze als zoodanig +beschouwen?" vroeg Banks. + +»Ik vrees het!" antwoordde de Hindoe. + +Het was alsof het in de verte donderde en het herinnerde aan het +geluid, dat men achter de schermen van een tooneel voortbrengt door een +stuk opgehangen ijzerblik in trilling te brengen. Terwijl de olifanten +het uiteinde hunner tromp op den grond wreven, ontlastten zij zich van +énorme hoeveelheden lucht, die zij door een langdurige opsnuiving in +hunne longen geborgen hadden. Dat was de oorzaak van dien machtigen +en diepen klank, die het hart toekneep als het gerommel van den donder. + +Het was toen negen uren 's avonds. + +Op deze plek diende een soort van kleine, bijna ronde vlakte, een +halve mijl in omtrek, tot uitgang van den weg, die naar het Puturia +meer geleidde, in welks nabijheid Kâlagani ons kamp meende op te +slaan. Maar dit meer bevond zich nog op een afstand van vijftien +kilometers, en wij moesten opgeven het voor den nacht te bereiken. + +Banks liet nu halt houden. De IJzeren Reus bleef staan, maar men +spande hem niet uit. De vuren werden zelfs niet uitgedoofd en Storr +kreeg bevel zich altijd onder drukking te houden, teneinde den trein +op het eerste signaal te kunnen doen vertrekken. Men moest zich op +alle mogelijkheden voorbereid houden. + +Kolonel Munro trok zich in zijn kamer terug. Wat Banks en kapitein +Hod aangaat, zij wilden liever niet naar bed gaan en ik verkoos bij +hen te blijven. Het geheele personeel was trouwens op de been. Doch +wat vermochten wij, als het den olifanten in den zin kwam zich op +het Stoomhuis te werpen? + +Gedurende het eerste uur van ons waken hield een dof geruisch om het +kamp aan. Blijkbaar verspreidden de groote massa's zich over de kleine +vlakte. Zouden ze haar oversteken en hun weg naar het zuiden vervolgen? + +»'t Blijft altijd mogelijk," zei Banks. + +»'t Is zelfs waarschijnlijk," voegde kapitein Hod er bij, die er +altijd het beste van bleef denken. + +Tegen omstreeks elf uren, nam het geraas allengs af en tien minuten +later, had het geheel opgehouden. + +De nacht was toen volkomen stil. Het minste vreemde geluid zou ons +oor getroffen hebben. Men hoorde niets dan het doffe gerommel van +den IJzeren Reus in het donker. Men zag niets dan den vonkenregen, +die nu en dan uit zijn tromp ontsnapte. + +»Welnu," zei kapitein Hod, »had ik geen gelijk? Zij zijn vertrokken, +die goede olifanten!" + +»Goede reis!" antwoordde ik. + +»Vertrokken!" antwoordde Banks, het hoofd schuddende. »Dat zullen we +gauw te weten komen!" + +Daarna den machinist roepende, zeide hij: + +»Storr, de lichten." + +»Dadelijk, mijnheer Banks!" + +Twintig seconden later sprongen twee electrische bundels stralen uit +de oogen van den IJzeren Reus, die door een zelfwerkend mechanisme +alle punten van den horizont in vollen gloed zette. + +En tot hunne ontsteltenis zagen zij nu, dat de olifanten in een wijden +kring om het Stoomhuis gelegerd waren, onbeweeglijk, als ingeslapen, +slapende misschien. Het electrische vuur, dat hunne dichte massa's +onduidelijk verlichtte, scheen ze met een bovennatuurlijk leven +te bezielen. Door een eenvoudig gezichtsbedrog namen die monsters, +welke meer rechtstreeks door de schitterende stralen getroffen werden, +reusachtige afmetingen aan, waardig om met die van den IJzeren Reus +te wedijveren. Verschrikt vlogen ze op, alsof ze door een vurigen +prikkel waren gestoken geworden. Hun tromp stak naar voren uit, +hunne slagtanden richtten zich op. Men zou gezegd hebben, dat zij den +trein gingen bestormen. Een schor gebrom ontsnapte aan hun énormen +muil. Spoedig zelfs deelde zich deze plotselinge woede aan allen mede +en klonk een oorverdoovend concert ons kampement in het rond, alsof +honderd klaroenen tegelijk een wijdklinkend appél hadden aangeheven. + +»Doof uit!" schreeuwde Banks. + +De electrische stroom werd plotseling afgebroken en het getier hield +bijna onmiddellijk op. + +»Ze zijn in een kring gelegerd," zei de ingenieur, »en zullen zich +daar morgen ochtend nog bevinden!" + +Uit de gelaatstrekken van kapitein Hod meende ik op te maken, dat +zijn vertrouwen nu toch eenigszins aan het wankelen gebracht was. + +Hoe te handelen? Kâlagani werd geraadpleegd en deze verborg zijne +ongerustheid niet. + +Kon men er aan denken het kampement in het midden van dezen donkeren +nacht te verlaten? Dat was onmogelijk. Waartoe zou dat trouwens ook +gediend hebben? De troep olifanten zou ons zeker gevolgd hebben en +stellig waren de moeielijkheden grooter dan op den dag. + +Men kwam dus overeen, dat men eerst met het krieken van den dag op weg +zou gaan. Men zou met de grootst mogelijke voorzichtigheid en snelheid +vooruitgaan, maar zonder den geduchten stoet vrees aan te jagen. + +»En als nu die dieren ons hardnekkig blijven volgen?" vroeg ik. + +»Dan zullen we beproeven een plek te bereiken waar het Stoomhuis zich +buiten hun bereik kan stellen," antwoordde Banks. + +»Zullen we die plek vinden, voordat we de Vindhyas verlaten +hebben?" zei kapitein Hod. + +»Er is er een," antwoordde de Hindoe. + +»Welke?" vroeg Banks. + +»Het Puturiameer." + +»Hoe ver is dat nog?" + +»Nog ongeveer negen mijlen." + +»Maar de olifanten zwemmen," antwoordde Banks, »en misschien beter +dan één ander viervoetig dier! Men heeft er gezien, die meer dan een +halven dag lang op de oppervlakte van het water verbleven! Is het +daarom niet te vreezen, dat ze ons op het Puturiameer volgen en dat +het Stoomhuis daardoor nog meer in gevaar wordt gebracht?" + +»'k Zie geen ander middel om ons aan hun aanval te onttrekken!" zei +de Hindoe. + +»We zullen het dan beproeven!" antwoordde de ingenieur. + +Het was werkelijk het eenige wat we doen konden. Misschien zouden de +olifanten het niet durven wagen, om in deze omstandigheden te zwemmen +en misschien ook konden we 't in snelheid van hen winnen! + +Men verbeidde met ongeduld den dag, die dan ook eindelijk aanbrak. Men +had niet de minste vijandige beweging gedurende het overige van den +nacht bespeurd; maar bij het opgaan der zon was geen enkele olifant +van plaats veranderd en het Stoomhuis van alle kanten ingesloten. + +Er had toen een algemeene opschudding op de plek van het +kamp plaats. Het was alsof de olifanten aan een wachtwoord +gehoorzaamden. Zij schudden hun snuit, wreven hunne slagtanden tegen +den grond, maakten hun toilet, door zich met water te besproeien, +haastten zich nog hier en daar eenige mondvollen gras tot zich te +nemen, waarmede de bodem dik bezet was en begaven zich eindelijk +dichter bij het Stoomhuis, zoo dicht zelfs, dat men ze uit de vensters +met pieken zou hebben kunnen verwonden. + +Banks beval ons evenwel ten sterkste aan, ze niet te tergen. Het +kwam er vooral op aan geen voorwendsel tot een plotselingen aanval +van hunne zijde te geven. + +Intusschen begonnen enkele olifanten onzen IJzeren Reus al meer en +meer op de hielen te zitten. Blijkbaar wilden zij te weten komen +wat dat énorme dier was, dat zich tot nog toe onbeweeglijk gehouden +had. Beschouwden zij het als een hunner stamgenooten? Vermoedden +zij, dat er een verwonderlijke macht in hem school? Den vorigen dag +hadden zij geen gelegenheid gehad hem aan 't werk te zien, omdat +hunne eerste rangen zich altijd op een zekeren afstand achter den +trein hadden gehouden. + +Maar wat zouden zij doen als zij hem hoorden zuchten, als zijn tromp +wolken stoom uitwierp, als zij hem zijne dikke gelede pooten zagen +oplichten en weder neerzetten, voortloopen en de twee rollende wagens +achter zich aan sleepen? + +Kolonel Munro, kapitein Hod, Kâlagani en ik hadden voor op den trein +plaatsgenomen. Sergeant Mac Neil en zijne metgezellen bleven achter. + +Kâlouth stond voor den vuurhaard van zijn stoomketel, dien hij +met brandstof bleef voorzien, niettegenstaande de stoom reeds vijf +atmosfeeren drukking bereikt had. + +Banks, in het torentje bij Storr, hield de hand aan den regulateur. + +Het oogenblik van vertrek was daar. Op een wenk van Banks, liet de +machinist de stoomfluit haar doordringend schel geluid hooren. + +De olifanten spitsten het oor; daarna, een weinig achteruitgaande, +lieten zij den weg eenige passen ver open. + +De stoom werd in de cilinders gelaten, en met geweld baande hij zich +door den tromp een weg naar buiten, de wielen der machine brachten de +pooten van den IJzeren Reus en daardoor den geheelen trein in beweging. + +Men zal mij wel willen gelooven als ik verzeker, dat er zich in het +eerst een levendige verbazing openbaarde bij de dieren, die elkander +in de eerste rangen verdrongen. De doorgang tusschen hen in verwijdde +zich en de weg scheen nu vrij genoeg om het Stoomhuis een snelheid +te doen aannemen, die gelijk kon gesteld worden met die van een paard +in den draf. + +Maar onmiddellijk zette zich ook de geheele »proboscideaansche +massa,"--een uitdrukking van kapitein Hod,--zoowel voor als achter, +in beweging. De eerste groepen stelden zich aan het hoofd van den +stoet, de laatste volgden den trein. Allen schenen vastbesloten hen +niet te verlaten. + +Terzelfder tijd werden wij aan de zijde van den weg, die hier breeder +was, door andere olifanten vergezeld, als ruiters aan de portieren van +een staatsiekoets. Mannetjes en wijfjes, alles liep door elkander. Er +waren er van allerlei grootte, van allerlei leeftijd, jongelingen +van vijfentwintig jaren, volwassenen van zestig, oude dikhuiden van +meer dan honderd jaren, zuigelingen bij hunne moeders, die met de +lippen aan hunne borsten en niet met hun tromp--zooals men het wel +eens geloofd heeft,--onder het loopen, zogen. De geheele troep hield +hierbij een zekere orde in acht, haastte zich niet meer dan noodig +was en regelde zijne schreden naar die van den IJzeren Reus. + +»'k Heb er vrede mee, dat ze op ons die wijze tot aan het meer +vergezellen," zei kolonel Munro. + +»Ja," antwoordde Kâlagani, »maar hoe zal 't gaan als de weg weder +smaller wordt?" + +Daarin was het gevaar gelegen. + +Niets bijzonders had er plaats in de drie uren, die besteed werden om +twaalf kilometers af te leggen van de vijftien, die de afstand bedroeg +van het kamp naar het Puturiameer. Twee of drie keeren slechts, +hadden zich eenige olifanten dwars op den weg gesteld, alsof het +hun plan was geweest hem te versperren, maar de IJzeren Reus liep +met zijn slagtanden in horizontale richting vooruit op hen toe, +spuwde hun zijn stoom in het gezicht en dwong hen te wijken om hem +den doorgang vrij te laten. + +Ten tien ure 's morgens bleven nog vier à vijf kilometers over om +het meer te bereiken. Daar,--men hoopte het althans,--zouden wij +betrekkelijk in veiligheid zijn. + +Het spreekt van zelf, dat, indien de houding van de énorme kudde niet +vijandiger werd vóór onze komst aan het meer, Banks dit westelijk liet +liggen, zonder er zich op te houden, teneinde den volgenden morgen uit +de streek der Vindhyas te komen. Van daar naar het station Jubbulpore +zou het dan nog slechts een quaestie van eenige uren zijn. + +Ik voeg hier nog bij, dat het land niet alleen zeer woest, +maar volkomen verlaten was. Geen enkel dorp, geen enkele +landhoeve,--tengevolge van het gebrek aan weiden,--geen enkele +karavaan, zelfs geen reiziger. Sedert onze komst in dit bergachtige +gedeelte van Bundelkund, hadden wij geen levende ziel ontmoet. + +Tegen elf uren begon de vallei, door het Stoomhuis gevolgd, tusschen +twee machtige zijgebergten der keten, zich te vernauwen en zooals +Kâlagani gezegd had zou de weg zeer smal worden tot de plaats waar +hij op het meer uitliep. + +Onze toestand, die reeds zeer verontrustend was, zou zich dus nog +verergeren. + +Inderdaad zou, indien de rijen olifanten zich voor en achter den trein +eenvoudig verlengden, de moeielijkheid niet toegenomen zijn. Maar +de dieren die aan de zijden liepen, konden er niet blijven, want +zij zouden tegen de rotsachtige wanden van den weg verpletterd zijn +geworden, of in den afgrond, die hem op vele plaatsen begrensde, +gestort zijn. Uit instinct beproefden zij dus zich òf voor- òf +achteraan te plaatsen. Het gevolg was, dat het al spoedig niet meer +mogelijk was noch achteruit, noch vooruit te gaan. + +»Nu wordt de zaak ingewikkeld," zei kolonel Munro. + +»Ja," antwoordde Banks, »en nu zijn we in de noodzakelijkheid die +massa overhoop te werpen." + +»Welnu, 't zij zoo!" riep kapitein Hod uit. »Wat duivel! De stalen +slagtanden van onzen reus zijn opgewassen tegen de ivoren slagtanden +van die malle beesten!" + +Dus waren nu die proboscideaansche dieren al niet meer dan »malle +beesten" voor den levendigen en veranderlijken kapitein! + +»Ongetwijfeld," antwoordde sergeant Mac Neil, »maar we zijn een +tegen honderd!" + +»Vooruit, in allen gevalle!" riep Banks uit, »anders gaat de gansche +kudde over ons heen!" + +Eenige stoomslagen deelden den IJzeren Reus een snellere beweging +mede. Zijne slagtanden bereikten het achterdeel van een der olifanten, +die zich vóór hem bevonden. + +Het dier slaakte een kreet van pijn, die beantwoord werd door het +woeste geschreeuw van den ganschen troep. Nu zou het dan toch eindelijk +tot een worsteling komen, waarvan men den uitslag niet voorzien kon. + +Wij hadden onze wapenen ter hand genomen, de geweren met puntkogels +geladen, de karabijnen met ontplofbare kogels, de revolvers voorzien +van hunne patronen. Wij moesten ons op alles gereed houden. + +De eerste aanval kwam van een reusachtig mannetje, van een woest +voorkomen, die met de slagtanden vooruit, de achterpooten stevig op +den grond geschoord, zich tegen den IJzeren Reus keerde. + +»Een »gunesh"," riep Kâlagani uit. + +»Kom! hij heeft maar één slagtand!" merkte kapitein Hod aan, die ten +teeken van minachting de schouders ophaalde. + +»Hij is er slechts te vreeselijker om!" antwoordde de Hindoe. + +Kâlagani had dezen olifant met den naam bestempeld, dien de jagers hem +geven om de mannetjes met één slagtand aan te duiden. Het zijn dieren, +die bijzonder door de Hindoes geëerd worden, vooral als de rechter +slagtand hun ontbreekt. Zoodanig een nu was deze, en werkelijk was +hij, zooals Kâlagani terecht gezegd had, zeer geducht, zooals allen +zijner soort. + +Men zag het dadelijk. Deze gunesh stootte een langen trompettoon uit, +boog zijn tromp terug, waarvan de olifanten zich nooit bedienen om +te vechten, en stortte zich op den IJzeren Reus. + +Zijn slagtand trof het plaatijzer van de borst en doorboorde het +geheel; maar toen hij tegen het dikke bekleedsel van den inwendigen +haard aanstootte, brak hij door den schok glad af. + +De geheele trein schudde, maar de eenmaal medegedeelde beweging dreef +hem vooruit en duwde den gunesh terug, die, hem het hoofd biedende, +te vergeefs beproefde weerstand te bieden. + +Maar zijn oorlogskreet was gehoord en begrepen. De geheele voorste +massa der kudde bleef staan en bood een onoverkomelijken hinderpaal +van levend vleesch. Op hetzelfde oogenblik drongen de groepen van +achteren, hun marsch voortzettende, met geweld tegen de veranda +aan. Hoe een dergelijke verpletterende kracht te weerstaan! + +Terzelfder tijd klemden zich eenigen van hen, die ter zijde liepen, +met opgerichte trompen, aan de rijtuigen vast, die zij met geweld +heen en weer schudden. + +Men moest niet ophouden, of het was met den trein gedaan, doch men +moest zich verdedigen. Er viel nu niet meer te aarzelen. Geweren en +karabijnen werden op de aanvallers aangelegd. + +»Laat geen enkel schot verloren gaan!" riep kapitein Hod. »Mijne +vrienden, mikt op het punt waar de tromp begint, of op de holte onder +het oog. Dat is 't best!" + +De raad van kapitein Hod werd gevolgd. Er vielen verscheidene +geweerschoten, die door kreten van smart gevolgd werden. + +Drie of vier olifanten, op de goede plek geraakt, waren gevallen, +zoowel achter als terzijde,--een gelukkige omstandigheid, omdat hunne +lijken nu den weg niet versperden. De eerste groepen waren een weinig +achteruit gegaan en de trein kon zijn weg vervolgen. + +»Laadt weder en wacht af!" riep kapitein Hod. + +Indien wat hij kommandeerde »af te wachten" de aanval was der geheele +kudde, dan werd hun geduld niet op de proef gesteld. Hij kwam en met +zulk een geweld, dat we ons verloren waanden. + +Een concert van woedende en schorre kreten barstte eensklaps los. Men +zou gezegd hebben, dat het de olifanten waren, die de Hindoes door +een bijzondere behandeling ten strijde africhten en tot een onkenbare +woede, »musth" genaamd, weten op te hitsen. Niets vreeselijkers en +de stoutmoedigste olifantendooders, die in Guicowar worden afgericht +om tegen deze geduchte dieren te strijden, zouden voor de aanvallers +van het Stoomhuis stellig teruggedeinsd zijn. + +»Vooruit!" schreeuwde Banks. + +»Vuur!" schreeuwde Hod. + +En met het snellere zuchten der machine paarden zich de losbarstingen +der vuurwapenen. Nu werd het in deze verwarde massa moeilijk juist +te mikken, zooals de kapitein had aanbevolen. Iedere kogel vond wel +een stuk vleesch te doorboren, maar hij trof niet doodelijk. Ook nam +de woede der gekwetste olifanten nog toe en zij beantwoordden onze +geweerschoten met nieuwe slagen hunner slagtanden, die de wanden van +het Stoomhuis aan flarden scheurden. + +Intusschen voegde zich bij de losbarstingen der karabijnen, die van +voren en achter aan den trein werden afgeschoten, bij de ontploffing +der springkogels in het lichaam der dieren, het gefluit van den +stoom, vreeselijk verhit door de kunstmatige trekking. Steeds klom +de drukking. De IJzeren Reus stormde op den hoop toe en dreef hem +uit een. Terzelfder tijd deed zijn beweeglijke tromp dienst als +een geduchte knods en sloeg op de vleeschmassa los, die door zijn +slagtanden verscheurd werd. + +En op die wijze ging men op den smallen weg vooruit. Een enkele maal +draaiden de wielen rond zonder vooruit te gaan, maar weldra sloegen +zij met hunne gegroefde vellingen weder in den weg en kwamen wij in +de richting van het meer vooruit. + +»Hoera!" schreeuwde dan kapitein Hod, als een soldaat, die zich in +het dichtst van den strijd stortte. + +»Hoera! hoera!" herhaalden we na hem. + +Maar nu daalt een tromp op de voorveranda neder en ik zie het oogenblik +aankomen, dat kolonel Munro, door den levenden lasso opgenomen, onder +de pooten der olifanten geworpen wordt. En werkelijk zou dit gebeurd +zijn, zonder de tusschenkomst van Kâlagani, die met een krachtigen +bijlslag den tromp doorhakte. + +Terwijl dus de Hindoe, met ijver aan de algemeene verdediging deelnam, +verloor hij Sir Edward Munro niet uit het oog. Bij de toewijding aan +den persoon van den kolonel, die zich nooit verloochend had, scheen hij +te begrijpen, dat hij het was, dien men boven allen moest beschermen. + +Nu eerst bleek het welk een macht onze IJzeren Reus in zijn schoot +verborgen hield! Met welk een zekerheid hij zich een weg in de +levende massa maakte als een wig waarvan het doordringingsvermogen +om zoo te zeggen oneindig is! En daar tegelijkertijd de olifanten +der achterhoede ons met den kop vooruitduwden, ging de trein zonder +ophouden, zooal niet zonder schokken vooruit, en wel sneller dan wij +het hadden kunnen hopen. + +Eensklaps deed zich te midden van het ontzettende rumoer een nieuw +geraas hooren. + +Het was het tweede rijtuig, dat een groep olifanten tegen de rotsen +van den weg verbrijzelde. + +»Springt over! springt over!" riep Banks onzen makkers toe, die het +Stoomhuis van achteren verdedigden. + +En gelukkig waren Goûmi en sergeant Fox in allerijl van het tweede +rijtuig in het eerste overgegaan. + +»En Parazard?" zei kapitein Hod. + +»Hij wil zijn keuken niet verlaten," antwoordde Fox. + +»Ontvoert hem! ontvoert hem!" + +Onze kok dacht zeker dat het schande voor hem was den post te verlaten, +die hem was toevertrouwd. Maar weerstand te bieden aan de krachtige +armen van Goûmi, als deze armen zich aan het werk zetten, zou even +vruchteloos geweest zijn als zich te willen ontwringen aan de kaken +van een kaaiman. »Mijnheer" Parazard werd dus eenvoudig in de eetzaal +nedergezet. + +»Allen present?" schreeuwde Banks. + +»Ja, mijnheer," antwoordde Goûmi. + +»Snijdt de verbindingsstrengen door!" + +»Wat! de helft van den trein achterlaten!...." riep kapitein Hod uit. + +»Het moet!" antwoordde Banks. + +Nadat de verbinding verbroken, het brugje met bijlslagen vernield was, +bleef ons tweede rijtuig achter. + +Het was tijd. Dit rijtuig werd heen en weer geslingerd, opgelicht, +toen op zijde geworpen, waarna de olifanten er zich met hunne gansche +zwaarte op wierpen en het eindelijk totaal verbrijzelden. Het was niets +meer dan een vormlooze massa, die nu den weg van achteren versperde. + +»Wat blieft je!" zei kapitein Hod, op een toon waarom we gelachen +zouden hebben als de toestand anders geweest ware, »en nu zeggen +ze nog, dat die dieren zelfs geen lievenheersbeestje kwaad zouden +gedaan hebben!" + +Indien die olifanten, woest geworden, het eerste rijtuig behandelden, +zooals zij het tweede behandeld hadden, dan hadden we ons geen illusie +te maken over het lot, dat ons wachtte. + +»Stook op, Kâlouth!" schreeuwde de ingenieur. + +Nog een halven kilometer, een laatste krachtsinspanning en het +Puturiameer was misschien bereikt! + +En die laatste krachtsinspanning, die men van den IJzeren Reus +verwachtte, werd door het machtige dier door de hand van Storr +verricht, die den regulateur geheel opende. Hij baande zich een +weg door dat bolwerk van olifanten, waarvan de achtergestellen zich +boven de massa afteekenden als die der paarden op de schilderijen van +Salvator Rosa. Daarenboven vergenoegde hij zich niet hen met zijne +slagtanden toe te takelen, hij overstelpte ze met stralen brandenden +stoom, zooals hij de pelgrims van Phalgou gedaan had, hij zweepte ze +met stroomen kokend water!... In een woord, hij was prachtig! + +Eindelijk vertoonde zich het meer bij de laatste kromming van den weg. + +Als onze trein het nu nog tien minuten kon uithouden, zou hij er +betrekkelijk in zekerheid zijn. + +De olifanten merkten dit zeker,--'t geen een bewijs was hunner +schranderheid, waarvoor kapitein Hod partij had getrokken. Een laatste +maal trachtten zij ons rijtuig omver te werpen. + +Maar opnieuw donderden de vuurwapenen. Als hagel sloegen de kogels +op de eerste groepen neder. Nauwlijks versperden nog vijf of zes +olifanten den doorgang. De meesten vielen en de raderen knersten op +den met bloed gedrenkten grond. + +Op honderd schreden van het meer verwijderd, moest men de dieren, +die een laatsten hinderpaal in den weg stelden, met geweld wegduwen. + +»Stoom! stoom!" riep Banks den machinist toe. + +De IJzeren Reus snorde alsof hij een werkplaats mechanische +garenwinders in zijn schoot verborgen droeg. De stoom spoot uit de +veiligheidskleppen onder een drukking van acht atmosfeeren. Ze te +belasten, met hoe weinig ook, zou den ketel, wiens wanden trilden, +hebben doen springen. Het was gelukkig onnoodig. De kracht van den +IJzeren Reus was nu onweerstaanbaar. Wat van den trein overbleef, +sleepte hem na en verbrijzelde de ledematen der op den grond geworpen +olifanten, op gevaar af zelf omver te vallen. Indien een dergelijk +ongeluk gebeurd was, ware het met al de gasten van het Stoomhuis +gedaan geweest. + +Het ongeluk gebeurde evenwel niet, de oever van het meer werd eindelijk +bereikt en de trein dreef weldra op de stille wateren. + +»God zij geloofd!" zei kolonel Munro. + +Twee of drie olifanten, verblind van woede, stortten zich mede in het +meer en beproefden hen, die zij op vasten grond niet hadden kunnen +vernietigen, te vervolgen. + +Maar de pooten van den Reus volbrachten hunne taak. De trein +verwijderde zich langzamerhand van den oever en eenige laatste, goed +gerichte kogels verlosten ons van de woedende dieren op het oogenblik +dat hunne trompen op de achterveranda zouden neder komen. + +»Wel, kapitein," riep Banks uit, »wat zeg je nu van de zachtaardigheid +der Indische olifanten?" + +»Nu, 't zou wat!" zei kapitein Hod, »met verscheurende dieren zou +'t toch nog heel wat anders geweest zijn! Stel eens een dertigtal +tijgers maar, in de plaats van die honderd dikhuiden en 'k mag mijn +aanstelling verliezen, als er op dit oogenblik nog een van ons over +was om het avontuur te vertellen!" + + + + + + +VIII. + +HET PUTURIAMEER. + + +Het meer Puturia, waarop het Stoomhuis voorloopig een schuilplaats +gevonden had, is ongeveer veertig kilometers gelegen ten oosten van +Dumoh. Deze stad, hoofdplaats van de Engelsche provincie waaraan zij +haar naam gegeven heeft, neemt in bloei toe en beheerscht met haar +twaalf duizend inwoners, nog versterkt door een klein garnizoen, dit +gevaarlijk gedeelte van Bundelkund. Maar buiten hare muren, vooral +naar het oostelijk gedeelte van het land, toe, in de meest onbebouwde +streek der Vindhyas, waarvan het meer het middelpunt inneemt, doet +haar invloed zich slechts moeielijk gevoelen. + +Wat kon ons nu ook erger overkomen dan deze ontmoeting met olifanten, +waaruit we ons heelhuids hadden gered? + +Toch was onze toestand ver van geruststellend, daar het grootste +gedeelte van ons materieel verloren was gegaan. Een der rijtuigen, +die den trein van het Stoomhuis uitmaakten, was vernietigd. Er was +geen middel het te »kalefateren," om een zeeterm te gebruiken. Omver +gevallen, tegen de rotsen verbrijzeld, moest er van zijn karkas, +waarover de gansche massa olifanten had moeten heen gaan, niets dan +vormlooze overblijfselen zijn overgebleven. + +Ongelukkig bevatte dit rijtuig, behalve dat het diende om het personeel +der expeditie te herbergen, niet alleen de keuken en de voorraadkamer, +maar ook de bergplaats van het voedsel en de ammunitie. Van deze +laatste bleef ons niets meer over dan een dozijn patronen, maar het +was niet waarschijnlijk, dat we van onze vuurwapenen gebruik behoefden +te maken, vóór onze aankomst te Jubbulpore. + +Wat het voedsel betreft was het een andere vraag, die niet zoo +gemakkelijk was op te lossen. + +Inderdaad was er niets meer over dan de eetwaren der +provisiekamer. Aannemende, dat wij den avond van den volgenden dag +het nog zeventig mijlen verwijderde station konden bereiken, zouden +wij ons vier en twintig uren van eten moeten onthouden. + +Welnu, men zou zich ook dit getroosten! + +Hij, die in deze omstandigheid het meest hiervan wist, was natuurlijk +»mijnheer" Parazard. Het verlies van zijn provisiekamer, de verwoesting +van zijn laboratorium, de verspreiding van al zijn voorraad, hadden +hem tot in de ziel getroffen. Hij verborg zijn wanhoop niet en was +slechts bezorgd over den persoonlijken toestand, waarin hij zich +gebracht zag, terwijl hij de gevaren vergat, waaraan wij bijna +wonderdadig ontsnapt waren. + +Op het oogenblik dus dat wij, in het salon vereenigd, zouden gaan +overwegen wat ons in deze omstandigheden te doen stond, verscheen de +altijd deftige »mijnheer" Parazard op den drempel en verzocht »een +mededeeling van het uiterste belang te doen." + +»Spreek, »mijnheer" Parazard," antwoordde kolonel Munro hem, hem +uitnoodigende binnen te treden. + +»Mijne heeren," zei onze zwarte chef ernstig, »het is u bekend +dat het geheele materieel, door de tweede woning van het Stoomhuis +medegevoerd, door deze ramp vernietigd is geworden! In het geval +zelfs dat er eenige levensmiddelen voor ons overgebleven waren, zou +ik uit gebrek aan een keuken, zeer in de verlegenheid geweest zijn, +u een maaltijd te bereiden, hoe eenvoudig ook. + +»We weten het, »mijnheer" Parazard," antwoordde kolonel Munro. »Dat +is zeker te betreuren, maar we zullen doen zooals we kunnen, en we +zullen vasten als er gevast moet worden." + +»Het is inderdaad dáárom nog te meer te bejammeren, mijneheeren," +hernam onze chef, »omdat op het gezicht van die groepen olifanten, +die ons aantastten en waarvan er meer dan een onder uw moordend lood +gevallen is...." + +»Prachtig uitgedrukt, mijnheer Parazard!" zei kapitein Hod. »Met +eenige lessen, zoudt u je al gauw even sierlijk kunnen uitdrukken, +als onze vriend Matthias van Guitt." + +»Mijnheer" Parazard boog bij dit kompliment, dat hij zeer ernstig +opnam, en ging na een zucht, op deze wijze verder: + +»'k Zei dus, mijneheeren, dat mij een gelegenheid was aangeboden, +eenig in haar soort, om mij te onderscheiden. Het vleesch van den +olifant, is, wat men er zich ook van moge voorstellen, niet goed +in al zijn deelen, waarvan eenige ontegenzeglijk hard en taai zijn; +maar het schijnt dat de Schepper van alle dingen, in die vleeschmassa +twee stukken heeft willen uitkiezen, van bijzondere hoedanigheid, +waardig te verschijnen op de tafel van den onderkoning van Indië. Ik +meen de tong van het dier, die buitengewoon smakelijk is, indien ze +wordt toebereid volgens een recept, dat niemand anders dan ik kan +klaarmaken en verder de pooten van den pachydermus...." + +»Pachydermus?... wel, zeer goed, ofschoon proboscideër sierlijker is," +zei kapitein Hod, zijne goedkeuring met een gebaar te kennen gevende. + +»....De pooten," hernam »mijnheer" Parazard, »waarmede men een +der beste schotels maakt in de edele kookkunst, waarvan ik de +vertegenwoordiger ben in het Stoomhuis." + +»U doet ons watertanden, mijnheer Parazard," antwoordde +Banks. »Ongelukkig aan den eenen kant, gelukkig aan den anderen, +hebben de olifanten ons niet op het meer gevolgd, en ik vrees maar +al te zeer, dat we, althans voor eenigen tijd, die fijne schotels +zullen moeten missen." + +»Zou 't niet mogelijk zijn," hernam de chef, even naar den oever +terug te keeren, om ons te proviandeeren!" + +»Dat is niet mogelijk, mijnheer Parazard. Hoe volmaakt uwe schotels +ook zouden geweest zijn, zoo iets mogen we niet wagen." + +»Welnu, mijneheeren," hernam onze chef, »ontvangt dan de uitdrukking +van mijn innigen spijt, dien ik gevoel over dit betreurenswaardige +avontuur." + +»We nemen gaarne uwe gevoelens van spijt aan, mijnheer Parazard," +hernam kolonel Munro, »en zeggen er u dank voor. Wat het diner en +het déjeuner betreft, maak er u niet bezorgd over voor onze aankomst +te Jubbulpore." + +»Er blijft me dus niet anders over dan me te verwijderen," zei +»mijnheer" Parazard, zich buigende, zonder iets van zijn gewonen +ernst te verliezen. + +Wij zouden gaarne over de houding van onzen chef gelachen hebben, +indien wij geen andere zorgen gehad hadden. + +Er deed zich namelijk een omstandigheid op, die onzen toestand +nog hachelijker maakte. Banks meldde ons, dat niet het gebrek aan +levensmiddelen, noch aan ammunitie op dit oogenblik het meest te +betreuren was, maar het gebrek aan brandstof. En werkelijk was hier +niets vreemds in gelegen, want het was sedert acht en veertig uren +niet mogelijk geweest het voor de voeding der machine noodige hout +te vernieuwen. De geheele voorraad was bij onze aankomst aan het +meer uitgeput. Een uur later zou het onmogelijk geweest zijn het te +bereiken, en het eerste rijtuig van het Stoomhuis zou hetzelfde lot +gedeeld hebben van het tweede. + +»En nu," voegde Banks er bij, »hebben we niets meer te verbranden, +de drukking vermindert, ze is reeds tot twee atmosfeeren gedaald, +en er is geen middel haar te verhoogen!" + +»Is dan werkelijk de toestand zoo ernstig als u schijnt te meenen, +Banks?" vroeg kolonel Munro. + +»We zouden wel naar den oever kunnen terugkeeren, waarvan we niet ver +meer af zijn," antwoordde Banks. »Binnen een kwartier zouden we er +zijn, maar 't zou toch al te onvoorzichtig zijn naar de plek terug te +keeren, waar de kudde olifanten ongetwijfeld nog vereenigd is. Neen, +we moeten in tegendeel het meer oversteken en aan den zuidelijken +oever een punt opzoeken waar we kunnen ontschepen." + +»Hoe groot is de breedte van het meer op deze plaats?" vroeg kolonel +Munro. + +»Kâlagani schat dezen afstand op zeven of acht mijlen ongeveer. In +de omstandigheden waarin we ons nu bevinden, zouden we verscheidene +uren noodig hebben dezen afstand af te leggen, maar 'k zeg nog eens, +voordat er veertig minuten verloopen zijn, is de machine niet meer +in staat te werken." + +»Welnu," antwoordde Sir Edward Munro, »laten we gerust den nacht op +het meer doorbrengen, we zijn er in zekerheid, dan kunnen we morgen +raad schaffen." + +Er was op dit oogenblik niets beters te doen en we hadden overigens +zeer rust noodig. Op de laatste rustplaats, omringd door dien kring +van olifanten, had niemand in het Stoomhuis kunnen slapen en was dus +de nacht wakende doorgebracht. + +En zou ook dezen nacht de lang gewenschte rust genoten worden? + +Tegen zeven uren begon een lichte mist zich over het meer te +verspreiden. Men herinnert zich, dat den voorgaanden nacht reeds +dikke nevelen de hoogere streken der lucht bezochten. Hier nu +was een wijziging voorgevallen tengevolge van het verschil van +plaats. Mochten op de plaats waar de olifanten kampeerden deze dampen +op eenige honderden voeten boven den grond zijn blijven hangen, dit +was niet het geval op de oppervlakte van het Puturiameer, dank zij de +uitwaseming van het water. Na een vrij warmen dag, was er vermenging +van de hooge en lage luchtlagen en weldra was het geheele meer in een +mist verdwenen, niet dik in het begin, maar die toch elk oogenblik +dikker werd. + +Dit was dus, zooals Banks gezegd had, een van die omstandigheden +waarvan rekening moest gehouden worden. + +Zooals hij mede had aangekondigd, deden tegen half acht uur, de +laatste zuchten van den IJzeren Reus zich hooren, de zuigerslagen +werden minder snel, de gelede pooten hielden op het water te slaan, +de drukking daalde beneden een atmosfeer. Geen brandstof meer en geen +middel het zich te verschaffen. + +De IJzeren Reus en het eenige rijtuig, dat hij nog op sleeptouw had, +dreven vreedzaam op de wateren van het meer, doch verplaatsten zich +niet meer. + +In deze omstandigheden zou het te midden van den nevel moeielijk +geweest zijn onze positie nauwkeurig te bepalen. Gedurende den +korten tijd dat de machine gewerkt had, had de trein zich naar den +zuidoostelijken oever van het meer gericht, teneinde er een punt van +ontscheping op te zoeken. Daar nu het meer de gedaante van een vrij +verlengd ovaal heeft, was het mogelijk, dat het Stoomhuis niet ver +van den een of anderen oever verwijderd was. + +Het spreekt van zelf, dat het geschreeuw der olifanten, dat ons +omstreeks gedurende een uur vervolgd had, zich nu niet meer deed +hooren. + +Wij spraken dus over de verschillende mogelijkheden, die deze nieuwe +toestand ons konde brengen. Banks liet Kâlagani roepen, dien hij +wilde raadplegen. + +De Hindoe verscheen dadelijk en werd verzocht zijne meening te zeggen. + +Wij waren toen bijeen in de eetzaal, die, het licht van boven +krijgende, geen zijdelingsche vensters had. Op deze wijze kon het licht +der lampen niet naar buiten uitstralen. Dit was een nuttige voorzorg, +want het was beter, dat de positie van het Stoomhuis onbekend bleef +voor de zwervers, die misschien de oevers van het meer bezochten. + +Het scheen mij toe dat Kâlagani in het eerst aarzelde de vragen, +die hem gesteld werden, te beantwoorden. Het gold de bepaling van de +positie, die de drijvende trein dat oogenblik op de wateren van het +Puturiameer innam, en ik moet zeggen, dat het antwoord wel eenigszins +moeielijk was. Misschien had een zwakke bries uit het noordwesten +haren invloed op de massa van het Stoomhuis doen gelden? Misschien +voerde een lichte strooming ons naar de onderste punt van het meer? + +»Kom, Kâlagani," zei Banks, aandringende, »je bent volkomen bekend +met de uitgestrektheid van het Puturiameer?" + +»Wel zeker, mijnheer," antwoordde de Hindoe, »maar 't is moeielijk, +te midden van dien dikken mist....." + +»Kunt ge bij benadering den afstand bepalen, waarop we ons op dit +oogenblik van den dichtst bij zijnde oever bevinden?" + +»Ja," antwoordde de Hindoe, na eenigen tijd nagedacht te hebben. »Die +afstand moet niet verder zijn dan een en een halve mijl." + +»Oostelijk?" vroeg Banks. + +»Oostelijk." + +»Zoo we dus aan dezen oever aanlandden, zouden we dichter bij +Jubbulpore dan bij Dumoh zijn?" + +»Voorzeker." + +»We zouden ons dus te Jubbulpore moeten proviandeeren," zei +Banks. »Doch, wie weet wanneer en hoe we den oever zullen kunnen +bereiken! Dat kan een, twee dagen duren en onze voorraad is uitgeput!" + +»Maar," zei Kâlagani, »zou men niet kunnen beproeven nog dezen zelfden +nacht aan wal te komen?" + +»En hoe?" + +»Door zwemmende den oever te bereiken." + +»Anderhalve mijl, te midden van dien dikken mist!" antwoordde +Banks. »Dat zou te gewaagd zijn...." + +»Dat is geen reden om het niet te probeeren," antwoordde de Hindoe. + +Ik weet niet waarom, maar het kwam me op nieuw voor, dat de stem van +Kâlagani niet zoo rond was als gewoonlijk. + +»Zoudt ge willen beproeven het meer zwemmende over te steken?" vroeg +kolonel Munro, die den Hindoe aandachtig gadesloeg. + +»Ja, kolonel, en 'k heb alle reden te gelooven, dat het me zou +gelukken." + +»Wel, mijn vriend," hernam Banks, »je zoudt ons een grooten dienst +daarmede bewijzen! Eenmaal aan wal, zou 't je makkelijk vallen het +station van Jubbulpore te bereiken en er de hulp te halen, die we +noodig hebben." + +»'k Ben gereed om te vertrekken!" antwoordde Kâlagani eenvoudig. + +Ik wachtte totdat kolonel Munro onzen gids bedankte, die zich aanbood +om zulk een gevaarlijke taak te ondernemen; maar, na hem met nog meer +aandacht te hebben aangekeken, riep hij Goûmi. + +Goûmi verscheen dadelijk. + +»Goûmi," zeide Sir Edward Munro, »je kunt goed zwemmen?" + +»Ja, kolonel." + +»Zou je kans zien om dezen nacht een anderhalve mijl op het meer +zwemmende af te leggen?" + +»Wel twee, kolonel." + +»Welnu," hernam kolonel Munro, »Kâlagani hier biedt zich aan om +zwemmende den naasten oever bij Jubbulpore te bereiken. Nu hebben, +zoowel op het meer als in dit gedeelte van Bundelkund, twee schrandere +en stoutmoedige mannen, die elkander hulp kunnen verleenen, meer kans +op slagen.--Wil je Kâlagani vergezellen?" + +»Dadelijk, kolonel," antwoordde Goûmi. + +»'k Heb niemand noodig," antwoordde Kâlagani, »maar als kolonel Munro +er op staat, neem ik gaarne Goûmi als metgezel aan." + +»Gaat dan, mijne vrienden," zei Banks, »en laat je moed je niet tot +onvoorzichtige stappen leiden!" + +Nadat dit was afgesproken, gaf kolonel Munro, die Goûmi ter zijde nam, +hem eenige korte aanbevelingen. Vijf minuten later, lieten de twee +Hindoes, met een bundel kleeren op het hoofd, zich in het water van +het meer glijden. De mist was toen zeer dik en eenige vademen ver +waren zij reeds buiten het gezicht. + +Ik vroeg toen kolonel Munro waarom hij er zoo op gesteld was geweest +Kâlagani een metgezel mede te geven. + +»Mijne vrienden," antwoordde Sir Edward Munro, »de antwoorden van +dezen Hindoe, wiens getrouwheid ik tot nog toe nooit betwijfeld had, +kwamen me niet oprecht voor!" + +»'k Heb denzelfden indruk gehad," zei ik. + +»Wat mij betreft, ik heb niets opgemerkt..." zei de ingenieur. + +»Hoor eens, Banks," hernam kolonel Munro. »Toen hij zich aanbood aan +land te gaan, had Kâlagani daar eenig doel mede." + +»Welk?" + +»'k Weet het niet, maar stellig had hij met zijn vraag om naar den +wal te gaan, het doel niet hulp te Jubbulpore te gaan vragen!" + +»Wat zeg je!" riep kapitein Hod uit. + +Banks keek den kolonel aan, de wenkbrauwen fronsende. Vervolgens +zei hij: + +»Munro, tot nog toe heeft die Hindoe zich zeer welwillend en getrouw +betoond en meer bijzonder jegens u! Heden beweer je, dat Kâlagani +ons verraadt! Welk bewijs heb je er voor?" + +»Terwijl Kâlagani sprak," antwoordde kolonel Munro, »heb ik gezien, dat +zijn huid zwart werd, en als de menschen met koperkleurige huid zwart +worden, liegen ze! Twintigmaal heb ik daardoor Hindoes en Bengalis +kunnen ontmaskeren en nooit heb ik me er bedrogen in gezien. 'k Zeg +dus nog eens dat Kâlagani, niettegenstaande de schijn vóór hem is, +de waarheid niet gezegd heeft." + +Deze opmerking van Sir Edward Munro was,--'k heb er mij dikwijls van +overtuigd,--werkelijk gegrond. + +Wanneer de Hindoes liegen, worden zij een weinig zwart, even als de +blanken rood worden. Dit verschijnsel had den scherpzinnigen kolonel +niet kunnen ontgaan en men moest zijn opmerking niet in den wind slaan. + +»Maar welke plannen zou die Kâlagani dan toch hebben," vroeg Banks, +»en waarom zou hij ons verraden?" + +»Dat zullen we later weten..." antwoordde kolonel Munro, »te laat +misschien!" + +»Te laat, kolonel!" riep kapitein Hod uit! »Wel, we verkeeren toch +niet in gevaar, verbeeld ik me!" + +»In alle geval, Munro," hernam de ingenieur, »heb je goed gehandeld hem +Goûmi mede te geven. Die toch is ons getrouw tot in den dood. Behendig, +schrander, zal hij, zoo hij eenig gevaar vermoedt, weten...." + +»Zooveel te meer," antwoordde kolonel Munro, »nu hij gewaarschuwd is +en zijn metgezel in 't oog zal houden." + +»Goed," zei Banks. »Nu hebben we niets anders te doen dan den dag af +te wachten. De mist zal zeker met de zon wel optrekken en dan kunnen +we zien, wat we doen zullen." + +Wachten, inderdaad! Ook deze nacht zou dus geheel slapeloos worden +doorgebracht. + +De mist was wel dikker geworden, maar niets voorspelde slecht weder. En +dat was gelukkig, want al kon onze trein drijven, hij was niet gemaakt +om »zee te bouwen!" We moesten dus hopen, dat al die blaasjes damp +zich bij het opgaan der zon zouden verdichten, wat voor den volgenden +dag prachtig weer zou beloven. + +Terwijl ons personeel dus in de eetzaal plaatsnam, vleiden wij ons op +de divans van het salon neder, weinig pratende, maar het oor leenende +aan al de geruchten van buiten. + +Eensklaps, tegen twee uren na middernacht, verstoorde een concert +van wilde dieren de stilte van den nacht. + +Daar was dus de oever, in de richting van het zuidoosten, maar hij +moest nog vrij ver af zijn. Dit gehuil was nog zeer verzwakt door den +afstand, en Banks schatte dezen afstand op niet minder dan een goede +mijl. Een troep wilde beesten was zeker hun dorst komen lesschen aan +de uiterste punt van het meer. + +Maar weldra ook bleek het, dat onder den invloed eener lichte bries, de +drijvende trein langzaam en gestadig naar den oever afdreef. Werkelijk +kwamen die kreten niet alleen duidelijk tot ons gehoor, maar men +onderscheidde reeds het statige gebrul van den tijger van het schorre +gehuil der panters. + +»Sakkerloot!" kon kapitein Hod niet nalaten te zeggen, »wat een +prachtige gelegenheid om daar zijn vijftigsten te dooden!" + +»Een anderen keer, kapitein!" antwoordde Banks. »Als de dag aanbreekt, +zal, op het oogenblik dat we aanlanden, die troep wilde dieren wel +plaats voor ons gemaakt hebben!" + +»Zou er iets tegen zijn," vroeg ik, »de electrische vuren te +ontsteken?" + +»Me dunkt, niet," antwoordde Banks. »Dit gedeelte van den oever +wordt zeer waarschijnlijk slechts bezocht door dieren, die willen +drinken. Er is dus geen reden om niet te beproeven het te verkennen." + +En op bevel van Banks werden twee lichtbundels in de richting van het +zuidoosten uitgeworpen. Maar het electrische licht, niet bij machte +den dikken nevel te doorboren, kon slechts een klein eind voor het +Stoomhuis verlichten, zoodat de oever volkomen voor onze blikken +verborgen bleef. + +Intusschen nam de hevigheid van het gehuil allengs toe, waaruit +bleek dat de trein voortging op de oppervlakte van het meer af te +drijven. Zeker moesten de op die plaats verzamelde dieren zeer talrijk +zijn, en dit was ook niet te verwonderen, omdat het Puturiameer voor +de wilde beesten van dit gedeelte van Bundelkund tot een natuurlijke +drinkplaats diende. + +»Als Goûmi en Kâlagani maar niet te midden van den troep verzeild +zijn!" zei kapitein Hod. + +»De tijgers vrees ik niet voor Goûmi!" antwoordde kolonel Munro. + +Toen eenmaal de vermoedens in het hart van den kolonel waren wakker +geschud, was er geen houden meer aan en wat mij betreft, ik begon ze +te deelen. En toch de goede diensten van Kâlagani sedert onze komst in +het Himalayagebergte, zijne onbetwistbare verdiensten, zijne toewijding +in de twee omstandigheden waarbij hij zijn leven voor Sir Edward Munro +en kapitein Hod gewaagd had, alles getuigde in zijn voordeel. Maar, +als eenmaal de geest zich door kwade vermoedens laat medesleepen, +neemt de waarde der vroeger gebeurde feiten af en veranderen zij van +voorkomen, men vergeet het verledene, men vreest de toekomst. + +En toch, welke drijfveer bewoog dien Hindoe om ons te verraden? Had +hij redenen van persoonlijken haat tegen de gasten van het +Stoomhuis? Voorzeker niet! Waarom ze dan in een hinderlaag gelokt? 't +Was onverklaarbaar. Iedereen gaf zich dus aan zeer duistere gedachten +over en met ongeduld wachtten wij de ontknooping van dezen toestand af. + +Tegen vier uren van den ochtend hielden de dieren plotseling met +hun gehuil op en hetgeen ons allen trof, was, dat zij zich niet +langzamerhand schenen verwijderd te hebben, het een na het ander, +na een laatste teug een laatst gehuil doende hooren. Neen, het +was oogenblikkelijk. Men zou gezegd hebben, dat een onvoorziene +omstandigheid ze in hun bezigheid gestoord had en ze op de vlucht had +gedreven. Blijkbaar zochten ze hunne holen weder op, niet als dieren, +die ze rustig weder betreden, maar als dieren, die op de vlucht gaan. + +De stilte was dus zonder overgang op al dat leven gevolgd. Het was +een feit waarvan de oorzaak ons nog niet helder was, maar dat onze +ongerustheid nog slechts deed toenemen. + +Uit voorzichtigheid deed Banks de lichten uitdooven. Mochten de dieren +op de vlucht zijn gegaan voor een bende landloopers, die Bundelkund +en de Vindhyas bezoeken, dan moest men zorgvuldig de tegenwoordigheid +van het Stoomhuis verborgen houden. + +De stilte werd nu niet eens meer gestoord door het lichte gekabbel der +golfjes. De bries was gaan liggen. Het was onmogelijk te weten of de +trein onder den invloed van een stroom bleef afdrijven. Maar spoedig +zou nu de dag aanbreken, die ongetwijfeld de nevelen zou verdrijven, +welke slechts de onderste lagen van den dampkring innamen. + +Ik keek op mijn horloge. Het was vijf uren en zonder den mist, zou +de dageraad den gezichtskring reeds tot een omtrek van eenige mijlen +verwijd hebben. De oever zou dus in het gezicht geweest zijn, maar +de nevelsluier scheurde niet vaneen en--men moest nog geduld hebben. + +Kolonel Munro, Mac Neil en ik, voor in het salon, Fox, Kâlouth en +»mijnheer" Parazard, achter in de eetzaal, Banks en Storr in het +torentje, kapitein Hod op den rug van het reusachtige dier, bij de +tromp, als een matroos op den uitkijk voor in een schip, we wachtten +allen totdat een onzer de kreet deed hooren van: land! + +Tegen zes uren stak er een kleine bries op, nauwlijks voelbaar, maar +ze wakkerde weldra aan. De eerste zonnestralen doorboorden den nevel +en de horizont lag voor onze blikken open. + +De oever vertoonde zich in het zuidoosten. Hij vormde aan het +uiteinde van het meer een soort van scherpen inham, zeer boschrijk +op den achtergrond. De dampen stegen langzamerhand op en lieten in +de verte een rij bergen zien, welker toppen zich snel tegen de lucht +afteekenden. + +»Land!" had kapitein Hod geroepen. + +De drijvende trein bevond zich toen nog slechts op twee honderd meters +van den achtergrond der kreek van het Puturiameer en hij dreef af, +voortgestuwd door de bries, die uit het noordwesten woei. + +Niets was er op dezen oever te zien, noch dier, noch menschelijk +wezen. Hij scheen volkomen verlaten te zijn. Geen woning overigens, +geen landhoeve onder het dichte gebladerte der eerste boomen. Men +scheen dus zonder gevaar te kunnen landen. + +Met den wind van achteren ging de landing gemakkelijk op den platten, +zandigen oever. Doch, uit gebrek aan stoom, was het niet mogelijk +er tegen op te komen, noch ons vooruit te begeven op een weg, die, +na de richting door het kompas aangegeven, geraadpleegd te hebben, +de weg naar Jubbulpore moest zijn. + +Zonder een oogenblik te verliezen, hadden wij kapitein Hod gevolgd, +die het eerst op den oever gesprongen was. + +Nu, dadelijk aan het verzamelen van brandstof! »Binnen een uur," +riep Banks, »zijn we onder stoom en op weg!" + +De oogst was gemakkelijk. Overal op den grond was hout in overvloed +verspreid, en het was droog genoeg om onmiddellijk gebruikt te +worden. Het was dus meer dan genoeg om er den vuurhaard mede te vullen +en er den tender mede vol te laden. + +Iedereen ging aan het werk. Kâlouth alleen bleef voor zijn stoomketel, +terwijl wij voor vier en twintig uren brandstof inzamelden. Het +was meer dan genoeg om het station van Jubbulpore te bereiken, waar +steenkool ons niet zou ontbreken. Wat het voedsel betreft, waaraan +de behoefte zich deed gevoelen, welnu!--het was immers den jagers +der expeditie niet verboden er onderweg in te voorzien. »Mijnheer" +Parazard zou gebruik maken van het vuur van Kâlouth en we zouden zoo +goed mogelijk onzen honger stillen. + +Drie uren later had de stoom de noodige drukking, de IJzeren Reus +stelde zich in beweging, klom tegen de helling van den oever op en +bevond zich aan den ingang van den weg. + +»Naar Jubbulpore!" riep Banks. + +Maar Storr had den tijd niet gehad den regulator half om te draaien of +woeste kreten deden zich aan den zoom van het bosch hooren. Een bende +van minstens honderd vijftig Hindoes stortte zich op het Stoomhuis. Het +torentje van den IJzeren Reus, het rijtuig, van voren en van achteren, +werden overmeesterd, voordat wij den tijd gehad hadden tot ons zelve +te komen! + +Bijna onmiddellijk voerden de Hindoes ons tot op vijftig schreden van +den trein mede en werden wij in de onmogelijkheid gesteld te vluchten! + +Men stelle zich onzen toorn, onze woede voor bij het tooneel van +verwoesting en plundering, dat nu volgde. De Hindoes bestormden met +de bijl in de hand het Stoomhuis. Alles werd geplunderd, verwoest, +vernietigd. Van het ameublement bleef weldra niets meer over! Toen +voltooide het vuur het werk der verwoesting en binnen eenige minuten +was alles wat van ons laatste rijtuig overbleef, door de vlammen +vernield! + +»Die deugnieten, die schoeljes!" schreeuwde kapitein Hod, dien +verscheidene Hindoes moeite hadden te bedwingen. + +Maar, zooals ons, bleven ook hem slechts nuttelooze beleedigingen +over, welke die Hindoes niet eens schenen te begrijpen. En, om hun, +die ons bewaakten, te ontkomen, daar was geen denken aan. + +De laatste vlammen waren uitgedoofd en weldra bleef er niets meer +over dan het vormlooze geraamte van de rollende pagode, die de helft +van het schiereiland had afgelegd! + +Vervolgens hadden de Hindoes zich op onzen IJzeren Reus geworpen. Ook +hem wilden ze vernielen, maar daartoe waren zij onmachtig. Noch +de bijl, noch het vuur vermochten iets tegen het dikke harnas van +plaatijzer, dat het lichaam van den kunstmatigen olifant vormde, +noch tegen de machine, die hij in zich droeg. Niettegenstaande al +hunne pogingen, bleef hij ongedeerd, tot verrukking van kapitein Hod, +die hoera's van pleizier en van woede te gelijk uitbracht. + +Op dit oogenblik kwam er een man te voorschijn. Hij moest het +opperhoofd dezer Hindoes zijn. + +De geheele bende schaarde zich dadelijk om hem heen. + +Een andere man vergezelde hem. Alles werd duidelijk. Die man was onze +gids, het was Kâlagani. + +Van Goûmi geen spoor. De getrouwe was verdwenen, de verrader +was overgebleven. Ongetwijfeld hadden de trouw en opoffering van +onzen braven dienaar hem het leven gekost en zouden wij hem niet +terugzien! Kâlagani liep op kolonel Munro toe en koel, zonder de +oogen neer te slaan, zeide hij, op hem wijzende: + +»Deze!" + +Op een wenk werd Sir Edward Munro gevat, medegesleept, en hij verdween +te midden der bende, die den weg naar het zuiden weder insloeg, +zonder ons nog voor de laatste maal de hand te hebben kunnen drukken, +noch ons een laatst vaarwel te hebben kunnen toeroepen! + +Kapitein Hod, Banks, de sergeant, Fox, allen, we hadden hem zoo gaarne +aan die Hindoes willen ontrukken, maar vijftig armen hielden ons aan +den grond gekluisterd en ééne beweging meer was voldoende om ons het +leven te benemen. + +»Geen wederstand!" zeide Banks. + +De ingenieur had gelijk. Wij vermochten op dit oogenblik niets om +kolonel Munro te verlossen. Beter was het dus zich in te houden met +het oog op latere gebeurtenissen. + +Een kwartier later, verlieten de Hindoes ons op hunne beurt en +volgden de sporen van de eerste bende. Hen te volgen zou een ramp +teweeggebracht hebben, zonder eenig voordeel voor kolonel Munro op +te leveren en toch was onze eerste opwelling hem te volgen... + +»Geen stap verder," zei Banks. + +Men gehoorzaamde hem. + +Het was dan ten slotte wel degelijk kolonel Munro en hem alleen dien +deze Hindoes, door Kâlagani gewaarschuwd, op het oog hadden. Wat was +het plan van dezen verrader? Hij handelde blijkbaar niet op eigen +gezag. Maar wien gehoorzaamde hij dan?... Daar kwam plotseling de +naam van Nana-Sahib bij mij op!... + + + +Hier houdt het handschrift op, door Maucler bezorgd. De jonge +Franschman zou niets meer zien van de gebeurtenissen, die +de ontknooping van dit treurspel zouden verhaasten. Doch deze +gebeurtenissen zijn later bekend geworden en, vereenigd onder den +vorm van een verhaal, voltooien zij de beschrijving van deze reis +door Noord-Indië. + + + + + + +IX. + +VAN AANGEZICHT TOT AANGEZICHT. + + +De Thugs, bloediger gedachtenis, waarvan Hindostan verlost schijnt +te zijn, hebben evenwel opvolgers nagelaten hunner waardig. Het zijn +de Dacoits, een soort van Thugs in een andere gedaante. De wijze van +executie dezer boosdoeners is veranderd, het doel der moordenaars +moge niet meer hetzelfde zijn, het resultaat is het wel: het is de +moord met voorbedachten rade. + +Er wordt nu niet meer, zooals vroeger, een slachtoffer aan de wreede +Kâli, de godin van den dood aangeboden. Deze nieuwe dweepers gaan nu +niet meer door worging te werk, zij vergiftigen om te stelen. Op de +worgers zijn meer praktische, doch even geduchte misdadigers gevolgd. + +De Dacoits, die in zekere streken van het schiereiland afzonderlijke +benden vormen, nemen alles op wat de Engelsch-Indische rechtspleging +aan moordenaars door de mazen van haar net doet ontsnappen. Zij zwerven +dag en nacht langs de groote wegen, vooral in de meest afgelegen woeste +streken en men weet, dat in Bundelkund de geschiktste plaatsen gevonden +worden voor zulke tooneelen van geweld en plundering. Niet zelden +vereenigen deze bandieten zich in grooten getale om een afgelegen dorp +aan te tasten. Het eenige wat dan voor die bevolking overblijft, is de +vlucht te nemen, maar de pijniging met al hare verfijnde wreedheden, +wacht hen, die in de handen der Dacoits achterblijven. Onder hen zijn +de overleveringen in zwang gebleven van de voetschroeiers uit het +verre westen. Volgens Louis Rousselet overtreffen de »listen dier +ellendigen, de wijze waarop zij te werk gaan, alles wat ooit in het +meest fantastische brein eens romanschrijvers is opgekomen!" + +En het was nu in handen van zulk een bende Dacoits, door Kâlagani +overgehaald, dat kolonel Munro gevallen was. Voordat hij tijd gehad had +tot bezinning te komen, gewelddadig van zijne metgezellen gescheiden, +was hij op den weg naar Jubbulpore medegevoerd. + +Het gedrag van Kâlagani was van den dag af aan, dat hij met de +bewoners van het Stoomhuis betrekkingen had aangeknoopt, slechts +dat van een verrader geweest. Nana Sahib was de man geweest, die +hem had afgezonden, hij alleen had hem uitgekozen om zijn wraak voor +te bereiden. + +Men herinnert zich, dat de nabob den 24n Mei ll., te Bhopal, gedurende +de laatste feesten van Moharum, die hij de stoutmoedigheid gehad had +bij te wonen, het vertrek van Sir Edward Munro naar de noordelijke +provinciën van Indië vernomen had. Op zijn bevel had Kâlagani, een +der aan zijne zaak en zijn persoon innig verknochte Hindoes, Bhopal +verlaten. Den kolonel op het spoor te komen, hem weder te vinden, +hem te volgen, hem niet meer uit het oog te verliezen, zijn leven, +als het moest, te wagen om zich in de omgeving te doen aannemen van +den onverzoenbaren vijand van Nana Sahib, dat was zijn zending. + +Kâlagani was onmiddellijk vertrokken in de richting van de noordelijke +streken. Te Cawnpore had hij den trein van het Stoomhuis kunnen +achterhalen. Sedert dat oogenblik had hij, zonder zich ooit te +laten zien, naar gelegenheden gezocht, die zich niet voordeden. Toen +kolonel Munro en zijne metgezellen zich in het sanitarium van het +Himalayagebergte vestigden, besloot hij in dienst te treden van +Matthias van Guitt. + +Het instinct van Kâlagani zeide hem, dat tusschen de kraal en +het Stoomhuis noodzakelijk bijna dagelijksche betrekkingen zouden +aangeknoopt worden. Dit was ook werkelijk het geval en van den eersten +dag af aan was hij zoo gelukkig, niet alleen dat de aandacht van +kolonel Munro op hem viel, maar ook, dat hij zich het recht op zijne +dankbaarheid verwierf. + +Hij was dus door het ergste heen. Men weet het overige. De Hindoe +kwam dikwijls het Stoomhuis bezoeken. Hij werd op de hoogte van +de latere plannen zijner meesters gebracht, hij was bekend met den +reisweg, dien Banks zich voorstelde te volgen en van dat oogenblik +af aan beheerschte een enkel denkbeeld al zijne daden: zich te doen +aannemen als gids der expeditie, als deze naar het zuiden zou afzakken. + +Ter bereiking van dit doel, verzuimde Kâlagani niets. Hij aarzelde +niet alleen niet het leven van anderen te wagen, maar ook het zijne. In +welke omstandigheden? Men heeft het nog niet vergeten. + +De gedachte toch was bij hem opgekomen dat, indien hij de expeditie +dadelijk na het begin der reis vergezelde en onderwijl in dienst +van Matthias van Guitt bleef, dit alle verdenking zou verijdelen en +kolonel Munro misschien aanleiding zou geven hem aan te bieden wat +hij juist wilde verkrijgen. + +Doch, om daartoe te geraken, moest de leverancier, van zijne +buffelbespanningen beroofd, in de noodzakelijkheid gebracht worden +de hulp van den IJzeren Reus in te roepen. Van daar dien aanval +der wilde dieren,--een onverwachte aanval, weliswaar,--maar waarvan +Kâlagani partij wist te trekken. Op gevaar af een groot onheil te +doen ontstaan, ontzag hij zich niet, ongemerkt de slagboomen, die +de deur der kraal gesloten hielden, te verwijderen. De tijgers, de +panters, snelden nu binnen de omheining, de buffels werden verspreid +of vernietigd, verscheidene Hindoes bezweken, maar het plan van +Kâlagani was gelukt. Matthias van Guitt zou nu wel genoodzaakt zijn +zijn toevlucht te zoeken bij kolonel Munro, teneinde met zijn rollende +menagerie Bombay te bereiken. + +En inderdaad, in deze bijna verlaten streek van het Himalayagebergte +zijne bespanningen te vernieuwen, zou moeielijk geweest zijn. In alle +geval was het Kâlagani, die zich voor rekening van den leverancier +met deze zaak belastte. Het spreekt van zelf, dat hij hierin niet +slaagde en zoo geschiedde het, dat Matthias van Guitt, door den +IJzeren Reus op sleeptouw genomen, met zijn geheele personeel tot +het station Etawah afdaalde. + +Daar zou de spoorweg het materieel der menagerie verder vervoeren. De +chikaris werden dus afgedankt en Kâlagani, wiens diensten mede +vervielen, zou hun lot deelen. Toen zat hij er zeer over in, wat er +verder van hem worden zou. Banks liep er in. Het kwam bij hem op, +dat die schrandere en trouwe Hindoe, zoo door en door bekend met dit +gedeelte van Indië, wezenlijke diensten zou kunnen bewijzen. Hij bood +hem dus aan tot Bombay hun gids te zijn, en van dien dag af aan lag +het lot der expeditie in de handen van Kâlagani. + +Wie zou in dien Hindoe, altijd gereed zijn leven te wagen, een verrader +gezocht hebben. + +Een oogenblik had Kâlagani zich bijna verraden. Dit was, toen Banks +hem over den dood van Nana Sahib sprak. Het was hem onmogelijk zijn +twijfel te verbergen en hij schudde het hoofd als iemand, die er niet +aan kon gelooven. Maar zou dit niet met elken Hindoe het geval zijn +geweest, voor wien de nabob een van die bovennatuurlijke wezens was, +dien de dood niet kon bereiken! + +Kreeg Kâlagani hieromtrent de bevestiging dezer tijding, toen,--het +was geen toeval,--hij een zijner oude metgezellen in de karavaan der +Banjaris ontmoette? Men weet het niet, maar men mag veronderstellen, +dat hij nauwkeurig op de hoogte was, waaraan zich te houden. + +Hoe het zij, de verrader verloor geen oogenblik zijne verfoeielijke +plannen uit het oog, alsof hij de ondernemingen van den nabob voor +zijn rekening had willen ten uitvoer brengen. + +Daarom zette het Stoomhuis zijn weg door de bergpassen der Vindhyas +voort en na de vermelde avonturen kwamen de reizigers aan de oevers +van het Puturiameer aan, waar men een schuilplaats moest zoeken. + +Toen Kâlagani daar den drijvenden trein wilde verlaten, onder +voorwendsel zich naar Jubbulpore te begeven, liet hij zich +doorgronden. Hoezeer hij zich zelven ook kon beheerschen, had een +eenvoudig physiologisch verschijnsel, dat niet aan de scherpzinnigheid +van den kolonel kon ontsnappen, hem verdacht gemaakt en men weet nu, +dat het wantrouwen van Sir Edward Munro maar al te zeer gerechtvaardigd +was. + +Men liet hem vertrekken, maar gaf hem Goûmi mede. Beiden stortten zich +in het meer en hadden een uur later den zuidoostelijken oever bereikt. + +Nu vervolgden zij in dien donkeren nacht te zamen hun weg, de een den +ander wantrouwende, deze niet wetende, dat hij gewantrouwd werd. Het +voordeel was dus toen aan de zijde van Goûmi, dezen tweeden Mac Neil +van kolonel Munro. + +Gedurende drie uren bewandelden de twee Hindoes op die wijze den +grooten weg, die de zuidelijke ketens der Vindhyas doorkruist om uit +te komen aan het station van Jubbulpore. De mist was veel minder dik +in het open veld dan op het meer. Goûmi hield steeds een wakend oog +op zijn metgezel gevestigd. Hij droeg een flink mes in zijn gordel +en, vrij driftig van aard had hij zich voorgekomen om bij de eerste +verdachte beweging zich op Kâlagani te werpen en hem buiten staat te +stellen zijne kwade voornemens in praktijk te brengen. + +Ongelukkig had de getrouwe Hindoe den tijd niet om te doen zooals +hij hoopte. + +De nacht was, zonder maan, zeer duister. Op twintig passen afstand +was geen loopend mensch te onderscheiden. + +Daar liet zich, aan een der krommingen van den weg gekomen, eensklaps +een stem hooren, Kâlagani roepende. + +»Ja, Nassim!" antwoordde de Hindoe. + +En op hetzelfde oogenblik weerklonk links van den weg een scherpe, +zeer vreemde kreet. + +Deze kreet was de »kisri" van de woeste stammen van Gondwana, dien +Goûmi wel kende! + +Goûmi stond verbaasd en kon niet handelen. En wat had hij ook, al +was Kâlagani dood, kunnen uitvoeren tegen een geheele bende Hindoes, +voor wie deze kreet tot wachtwoord moest strekken. Een voorgevoel gaf +hem in op de vlucht te gaan, teneinde te beproeven zijne metgezellen +te waarschuwen. Ja! trachten vrij te blijven, daarna naar het meer +terugkeeren en beproeven zwemmende den IJzeren Reus te bereiken om +hem te beletten aan wal te gaan, er was op dat oogenblik niets anders +te doen. + +Goûmi aarzelde niet. Op het oogenblik dat Kâlagani zich bij den Nassim +vervoegde, die hem geantwoord had, sprong hij op zijde en verdween +in de jungles, die den weg bezoomden. + +En toen Kâlagani met zijn medeplichtige terugkwam, om zich van den +metgezel te ontdoen, hem door kolonel opgedrongen, was Goûmi er +niet meer. + +Nassim was het opperhoofd van een bende Dacoits, de zaak van Nana Sahib +toegedaan. Toen hij de verdwijning van Goûmi vernam, liet hij zijne +lieden de jungles doorzoeken. Tot elken prijs wilde hij zich weder +meester maken van den stoutmoedigen dienaar, die zooeven ontsnapt was. + +De nasporingen waren vruchteloos. Goûmi had zich òf door de duisternis +begunstigd òf door zich in een of ander hol te verschuilen, uit de +voeten kunnen maken en men moest het zoeken opgeven. + +Maar wat hadden ook die Dacoits van Goûmi te vreezen, van Goûmi, +aan zich zelven overgeleverd te midden van dat woeste land, drie uren +gaans reeds van het Puturiameer verwijderd, dat hij, hoe groot zijn +spoed ook was, niet vóór hen zou kunnen bereiken? + +Kâlagani berustte er dan ook in. Hij beraadslaagde een oogenblik +met het opperhoofd der Dacoits, die zijne bevelen scheen af te +wachten. Daarna sloegen allen denzelfden weg weder in en liepen met +groote schreden in de richting van het meer. + +En waarom had nu deze troep de bergpassen der Vindhyas verlaten, +waar zij sedert eenigen tijd kampeerden? Eenvoudig omdat Kâlagani de +aanstaande komst van kolonel Munro in de omstreken van het Puturiameer +had kunnen boodschappen. Door wien? Door dien Hindoe, die niemand +anders was dan Nassim en die deel uitmaakte van de karavaan der +Banjaris. Aan wien? Aan hem, wiens hand den geheelen aanslag in het +duister leidde! + +Want, wat reeds voorgevallen was en toen nog voorviel, was het +resultaat van een vooraf beraamd plan, dat kolonel Munro en zijne +metgezellen niet konden verijdelen. Daarom konden op het oogenblik +dat de trein aan de zuidelijke punt van het meer aanlandde, de Dacoits +hem onder de bevelen van Nassim en van Kâlagani aanvallen. + +Maar men had het op kolonel Munro gemunt, op hem alleen. Zijne +metgezellen, aan hun lot overgelaten en wier laatste huis vernield +was, waren niet meer te vreezen. Hij werd dus medegevoerd, en te +zeven uur 's morgens, was hij reeds een afstand van zes mijlen van +het Puturiameer verwijderd. + +Dat Sir Edward Munro door Kâlagani naar het station van Jubbulpore +zou geleid worden, was niet aan te nemen. Hij zeide dan ook bij zich +zelven, dat hij de streek der Vindhyas niet zou verlaten en dat, +eenmaal in de macht zijner vijanden, hij er misschien nooit uit +zou geraken. + +Evenwel had de moedige man niets van zijn koelbloedigheid verloren. Hij +hield zich te midden van die woeste Hindoes op elke gebeurtenis +voorbereid. Hij deed zelfs alsof hij Kâlagani niet opmerkte. De +verrader had zich aan het hoofd van den troep gesteld en hij was +er inderdaad het hoofd van. Vluchten was niet mogelijk. Hoewel niet +geboeid, zag kolonel Munro noch voor, noch achter, noch op de flanken +van zijn geleide, een enkele opening, die hem een doortocht had kunnen +verleenen. Trouwens zou hij ook onmiddellijk weder gevat zijn. + +Hij dacht dus na over de gevolgen van zijn toestand. Moest hij +gelooven, dat Nana Sahib de hand in dit alles had? Neen, hij dacht +niet anders of de nabob was wel werkelijk dood. Maar had niet een +vriend of bloedverwant van het oude opperhoofd der opstandelingen, +Balao Rao misschien, besloten zijn haat te koelen, door deze wraak +te volvoeren, waaraan zijn broeder zijn leven gewijd had? Sir Edward +Munro vermoedde een streek van dezen aard. + +Terzelfdertijd dacht hij aan den ongelukkigen Goûmi, die geen gevangene +der Dacoits was. Had hij kunnen ontsnappen? het was mogelijk. Was hij +niet dadelijk bezweken? het was waarschijnlijker. Kon men op zijn hulp +rekenen, in geval hij zich gezond en wel bevond? het was moeielijk. + +Indien Goûmi toch eerst naar het station van Jubbulpore had gemeend +te moeten gaan om er hulp te zoeken, zou hij te laat komen. + +Indien hij daarentegen zich bij Banks en zijne metgezellen aan +de zuidelijke punt van het meer was gaan vervoegen, wat zouden zij +beginnen bijna geheel van ammunitie ontbloot? Zouden zij den weg naar +Jubbulpore inslaan?... Maar, voordat zij hem hadden kunnen bereiken, +zou de gevangene reeds naar een ontoegankelijken schuilhoek der +Vindhyas gevankelijk zijn weggevoerd! + +Van deze zijde dus geen straal hoop! + +Kolonel Munro zag zijn toestand koelbloedig in. Hij wanhoopte niet, +want hij was geen man om zich te laten neerslaan, maar hij zag de +dingen liever in de werkelijkheid, inplaats van zich over te geven +aan een illusie, onwaardig een geest dien niets kon ontstellen. + +Intusschen ging de troep met groote snelheid voorwaarts. Blijkbaar +wilden Nassim en Kâlagani vóór het ondergaan der zon een voorafbepaald +rendez-vous bereiken, waar het lot van den kolonel zou beslist +worden. Niet alleen de verrader had haast, maar ook Sir Edward Munro +was niet minder gejaagd er een eind aan te maken en ongeduldig te +weten, welk het einde was dat hem wachtte. + +Een enkele maal, tegen twaalf uren, liet Kâlagani gedurende een half +uur halt houden. De Dacoits waren van levensmiddelen voorzien en aten +aan den rand eener kleine beek. + +Een weinig brood en gedroogd vleesch werd ter beschikking van den +kolonel gesteld, die niet weigerde er iets van te gebruiken. Sedert +den vorigen dag had hij niets genomen en hij gunde zijnen vijanden +het genoegen niet hem in het laatste oogenblik lichamelijk te zien +verzwakken. + +Op dit oogenblik had men bij dezen geforceerden marsch ongeveer zestien +mijlen afgelegd. Op bevel van Kâlagani, ging men weder op weg, steeds +in de richting van Jubbulpore. + +Eerst ten vijf ure 's avonds, verliet de bende der Dacoits den grooten +weg, om links een zijpad in te slaan. Mocht dus kolonel Munro nog +een schijn van hoop bewaard hebben, zoolang hij den grooten weg bleef +houden, toen begreep hij, dat hij zich in de hand van God bevond. + +Een kwartier later trokken Kâlagani en de zijnen door een nauwen +bergpas, die de uiterste grens vormde van de vallei der Nerbudda, +naar het meest woeste gedeelte van Bundelkund toe. + +De plaats was gelegen op drie honderd vijftig kilometers ongeveer +van den pâl van Tandit af, in het oosten der Sautpourrabergen, die +men kan beschouwen als de westelijke verlenging der Vindhyas. + +Daar verhief zich op een der laatste zijbergen de oude sterkte van +Ripore, sedert lang verlaten, omdat zij niet geproviandeerd kon worden, +bijaldien de bergpassen van het westen door den vijand bezet waren. + +Deze sterkte bestreek een der laatste vooruitspringende bergen der +keten, een soort van natuurlijk bolwerk, vijf honderd voet hoog, +dat over een aanzienlijke verwijding van den bergpas, te midden der +naburige bergruggen hing. Het was niet te genaken dan langs een smal +voetpad, dat kronkelend in de rotsmassa was uitgehouwen, een pad, +nauwelijks voor voetgangers toegankelijk. + +Op dat bergvlak bevonden zich nog eenige bouwvallen van +vestingwerken. Op het midden der vlakte, door een steenen borstwering +van den afgrond afgesloten, stond een half verwoest gebouw, dat +vroeger voor het kleine garnizoen van Ripore tot kazerne diende en +nu als stal zelfs niet bruikbaar meer zou geweest zijn. + +Op het midden van het centrale vlak, was nog een stuk geschut +overgebleven van de velen, die vroeger door de schietgaten der +borstwering te voorschijn kwamen. Het was een enorm kanon, gericht +naar de voorzijde der vlakte. Te zwaar om te worden afgelaten, te +sterk beschadigd overigens om nog eenige waarde te hebben, had men +het daar laten liggen op zijn affuit, overgeleverd aan den roest, +die zijn ijzeren omhulsel verteerde. + +Het mocht wel, door zijn lengte en dikte, de waardige tegenhanger +heeten van het vermaarde bronzen kanon van Bhilza, dat ten tijde +van Jehanghir gegoten werd, een enorm stuk, van zes meters lang, met +een kaliber van vier en veertig. Men had het ook kunnen vergelijken +met het niet minder beroemde kanon van Bidjapour, welks ontbranding, +volgens het zeggen der inlanders, geen enkel van de monumenten der +stad overeind had gelaten. + +Dit was de sterkte van Ripore, waarheen de gevangene door den troep +van Kâlagani gevoerd werd. Het was vijf uren 's avonds, toen hij er +aankwam, na een dagmarsch van meer dan vijf en twintig mijlen. + +Tegenover wien zijner vijanden zou kolonel Munro zich eindelijk +bevinden? Hij zou het maar al te spoedig weten. + +Een groep Hindoes bewoonde toen het vervallen gebouwtje, dat zich te +midden van het bergvlak verhief. Deze groep kwam er uit te voorschijn, +terwijl de bende der Dacoits zich in een kring langs de borstwering +plaatste. + +Kolonel Munro nam het midden van dezen kring in. Met gekruiste armen +wachtte hij. + +Kâlagani verliet de plaats, die hij in de rij innam en deed eenige +stappen vooruit. + +Een Hindoe, eenvoudig gekleed, liep aan het hoofd. + +Kâlagani bleef voor hem staan en boog zich. De Hindoe reikte hem +een hand, die Kâlagani eerbiedig kuste. Een beweging van het hoofd +betuigde hem dat men over zijne diensten tevreden was. + +Daarna stapte de Hindoe op den gevangene toe, langzaam, maar het +oog in vuur, met al de verschijnselen van een nauwlijks ingehouden +toorn. Het was als een roofdier, dat op zijn prooi los ging. + +Kolonel Munro liet hem naderen, zonder een stap terug te treden, +hem even strak aankijkende, als hij zelf aangekeken werd. + +Toen de Hindoe nog slechts vijf schreden van hem af was, zei de +kolonel, op een toon, die de diepste minachting te kennen gaf: + +»'t Is Balao Rao maar, de broeder van den nabob!" + +»Kijk beter!" antwoordde de Hindoe. + +»Nana Sahib!" riep kolonel Munro uit, ditmaal ondanks zich zei ven +terugtredende. »Nana Sahib in leven!..." + +Ja, de nabob zelf, het oude opperhoofd van den opstand der Sipayers, +de onverzoenbare vijand van Munro! + +Doch wie was dan bij de ontmoeting in den pâl van Tandît bezweken? Het +was Balao Rao, zijn broeder. + +De buitengewone gelijkenis dezer twee mannen, beiden in het gelaat +door de pokken geschonden, beiden denzelfden vinger van dezelfde hand +missende, had de soldaten van Lucknow en van Cawnpore bedrogen. Dezen +hadden niet geaarzeld den nabob te herkennen in hem, die slechts zijn +broeder was, en het zou onmogelijk geweest zijn deze vergissing niet +te maken. Toen dan ook aan de regeering bericht van den dood des +nabobs gezonden werd, leefde Nana Sahib nog en was het Balao Rao, +die gedood was. + +Nana Sahib had zich gehaast van deze nieuwe omstandigheid +partij te trekken. Opnieuw bezorgde zij hem een bijna volstrekte +veiligheid. Immers zou zijn broeder door de Engelsche politie niet +met dezelfde hardnekkigheid vervolgd worden, en werd het ook werkelijk +niet. Niet alleen werd de moord van Cawnpore hem niet geweten, maar hij +had ook op de Hindoes van het centrum niet den noodlottigen invloed, +dien de nabob bezat. + +Toen Nana Sahib zag, dat men hem zoo dicht op de hielen zat, nam hij +het besluit zich dood te houden tot het oogenblik, dat hij eindelijk +zou kunnen handelen, en tijdelijk zijne revolutionnaire plannen +latende rusten, had hij zich geheel aan zijne wraak gewijd. Nooit, +trouwens, waren de omstandigheden zoo gunstig geweest. Kolonel Munro, +steeds door zijne agenten bespied, had Calcutta verlaten om een reis +te ondernemen, die hem naar Bombay zou brengen. Zou het niet mogelijk +zijn hem in de streek der Vindhyas te lokken, door de provinciën van +Bundelkund? Nana Sahib dacht er over na en zond hem met dit doel den +schranderen Kâlagani. + +De nabob verliet toen den pâl van Tandît, die hem geen zekere +schuilplaats meer toescheen. Hij drong door tot de vallei der Nerbudda, +tot de laatste bergengten der Vindhyas. Daar verhief zich de sterkte +van Ripore, die hem een schuilplaats voorkwam, waar de politie hem +niet licht zou opsporen, omdat zij wel moest aannemen dat hij dood was. + +Nana Sahib vestigde er zich dus met de weinige aan zijn persoon +verknochte Hindoes. Hij versterkte deze weldra met een bende Dacoits, +waardig zich onder de bevelen van zulk een opperhoofd te stellen, +en wachtte nu op de dingen, die komen zouden. + +Maar wat wachtte hij sedert vier maanden? Dat Kâlagani zijn taak +vervuld had en hem de op handen zijnde komst van kolonel Munro in dit +gedeelte der Vindhyas, alwaar hij zich in zijn macht zou bevinden, +boodschapte. + +Eene vrees, evenwel, maakte zich van Nana Sahib meester. Deze, dat +de tijding van zijn dood, door het geheele schiereiland verspreid, +ook ter oore van Kâlagani kwam. Zou deze er geen geloof aanslaan en +zijn verraderlijke plannen tegen kolonel Munro laten varen? + +Van daar dus de zending van een anderen Hindoe naar Bundelkund, +van dien Nassim, die, deel uitmakende van de karavaan der Banjaris, +den trein van het Stoomhuis op den weg van Scindia ontmoette, zich +in gemeenschap met Kâlagani stelde, en hem met den waren staat van +zaken bekend maakte. + +Nadat dit geschied was, keerde Nassim, zonder een uur te verliezen +naar de sterkte van Ripore terug en berichtte Nana Sahib alles wat er +gebeurd was sedert den dag toen Kâlagani Bhopal verlaten had. Kolonel +Munro en zijne metgezellen begaven zich in kleine dagmarschen naar +de Vindhyas, Kâlagani leidde hen, en het was in de omgeving van het +Puturiameer, dat men hen moest afwachten. + +Alles was dus gegaan, zooals de nabob het gewenscht had. Zijn wraak +kon hem niet meer ontsnappen. + +En werkelijk bevond zich kolonel Munro dienzelfden avond, alleen, +ontwapend, in zijn tegenwoordigheid, aan zijne genade overgeleverd. + +Na de eerste gewisselde woorden, keken deze twee mannen elkander een +oogenblik aan, zonder een enkel woord te uiten. + +Maar plotseling kwam levendiger dan ooit het beeld van lady Munro bij +den kolonel op en steeg hem het bloed naar het hoofd. Hij sprong op +den moordenaar van de gevangenen van Cawnpore toe!.... + +Nana Sahib vergenoegde zich twee schreden achterwaarts te doen. + +Drie Hindoes wierpen zich onmiddellijk op den kolonel, die hem niet +zonder moeite bedwongen. + +Intusschen was Sir Edward Munro weder meester van zich zelf +geworden. De nabob begreep het ongetwijfeld, want met een wenk +verwijderde hij de Hindoes. + +Opnieuw bevonden zich de twee vijanden van aangezicht tot aangezicht +tegenover elkander. + +»Munro," zei Nana Sahib, »de uwen hebben voor den mond hunner kanonnen +de honderd twintig gevangenen van Peschawar vastgebonden en sedert dien +dag zijn meer dan twaalf honderd Sipayers op die vreeselijke wijze +ter dood gebracht! De uwen hebben onmeedoogend de vluchtelingen van +Lahore vermoord, zij hebben na de inneming van Delhi, drie prinsen en +negen en twintig leden der koninklijke familie gedood, zij hebben te +Lucknow zes duizend der onzen om het leven gebracht en drie duizend +na den veldtocht van Pentjab! In het geheel hebben door het kanon, het +geweer, de galg of de sabel, honderd twintig officieren of inlandsche +soldaten en twee honderd duizend inlanders met hun leven dezen opstand +voor de nationale onafhankelijkheid betaald! + +»Dat ook hij sterve!" riepen de Dacoits en de Hindoes om Nana Sahib +geschaard. + +De nabob lag hun met de hand het stilzwijgen op en wachtte totdat +kolonel Munro hem op deze beschuldigingen antwoordde. + +De kolonel antwoordde niet. + +»Wat u aangaat, Munro," hernam de nabob, »ge hebt met eigen hand +de Rani van Jansi, mijn getrouwe gezellin gedood... en ze is nog +niet gewroken!" + +Geen antwoord van kolonel Munro. + +»Eindelijk, voor vier maanden," zei Nana Sahib, »is mijn broeder Balao +Rao gevallen onder de Engelsche kogels, tegen mij gericht... en mijn +broeder is nog niet gewroken!" + +»Dat hij sterve! Dat hij sterve!" + +Deze kreten barstten met steeds meerdere hevigheid los en de geheele +bende maakte een beweging om zich op den gevangene te werpen. + +»Stilte!" riep Nana Sahib uit. »Wacht het uur der gerechtigheid af!" + +Allen zwegen. + +»Munro," hernam de nabob, »het is een uwer voorouders, het is Hector +Munro, die voor het eerst deze verschrikkelijke straf heeft durven +opleggen, waarvan de uwen in den oorlog van 1857 zulk een vreeselijk +gebruik gemaakt hebben! Hij is het, die het bevel gaf, Hindoes, onze +bloedverwanten, onze broeders, levend voor den mond zijner kanonnen +vast te binden..." + +Nieuwe kreten, nieuwe blijken den gevangene te lijf te willen, die +Nana Sahib ditmaal niet zoo licht had kunnen verhoeden. Ook voegde +hij er bij. + +»Wraak roept wraak! Munro, ge zult sterven, zooals zoovelen onzer +gestorven zijn!" + +Zich toen omkeerende: + +»Zie dat kanon!" zeide hij. + +En de nabob wees op het enorme stuk, meer dan vijf meters lang, +dat het midden van het bergvlak innam. + +»Ge zult vastgebonden worden voor den mond van dat kanon! Het is +geladen, en morgen bij het opgaan der zon, zal zijn losbarsting, +die tot in de verre bergpassen der Vindhyas zal weergalmen, iedereen +verkondigen, dat de wraak van Nana Sahib eindelijk gekoeld is!" + +Kolonel Munro keek den nabob strak aan met een kalmte, die de +aankondiging van zijn op handen zijnde dood, niet kon verstoren. + +»Het is goed," zeide hij, »ge handelt zooals ik zou gehandeld hebben, +als ge in mijn handen gevallen waart!" + +En uit eigen beweging ging kolonel Munro zich voor den mond van het +kanon plaatsen, waaraan hij met de handen op den rug met sterke touwen +werd vastgebonden. + +En toen kwam, een heel uur achtereen, de gansche bende Dacoits +en Hindoes hem op laffe wijze beleedigen. Men zou gezegd hebben, +dat het Sioux waren uit Noord-Amerika, om een gevangene geschaard, +die aan den martelpaal was vastgeklonken. + +Kolonel Munro bleef ongevoelig voor smaad, zooals hij ongevoelig voor +den dood wilde zijn. + +Toen daarna de avond viel, trokken Nana Sahib, Kâlagani en Nassim zich +in de oude kazerne terug. De geheele bende, eindelijk moede geworden, +verliet de plaats en voegde zich bij hare opperhoofden. + +Sir Edward Munro bleef alleen, in tegenwoordigheid van den dood en +van God. + + + + + + +X. + +VOOR DEN MOND VAN EEN KANON. + + +De stilte hield niet lang aan. Niet alleen waren levensmiddelen ter +beschikking van de bende der Dacoits gesteld, maar zij maakten ook +een bovenmatig gebruik van sterke arak, onder welker invloed men ze +kon hooren schreeuwen en vloeken. + +Doch al dat leven hield allengs op. Het zou niet lang duren of de +slaap zou zich meester maken van die dieren in menschengedaante, +die daarenboven reeds afgemat waren door een langen, vermoeienden dag. + +Zou Sir Edward Munro dan nu zonder wachter gelaten worden tot het +oogenblik dat zijn doodsuur zou slaan? Zou Nana Sahib zijn gevangene +niet laten bewaken, al was hij stevig vastgebonden met driedubbele +dikke koorden, die armen en borst omgaven en hij daardoor volkomen +buiten staat was de minste beweging te maken? + +De kolonel vroeg het zich af, toen hij tegen acht uren een Hindoe de +kazerne zag verlaten en zich naar het bergvlak begeven. + +Deze Hindoe had het bevel, den geheelen nacht in het gezelschap van +kolonel Munro te blijven. + +Na schuin het bergvlak te zijn overgestoken, kwam hij recht op het +kanon af, teneinde zich te overtuigen, dat de gevangene zich nog +altijd daar bevond. Met krachtige hand onderzocht hij de touwen, +die hem stevig genoeg voorkwamen. Daarna, zonder zich rechtstreeks +tot den kolonel te wenden, maar in zich zelven sprekende, zeide hij: + +»Tien pond kruit! In langen tijd liet het oude kanon van Ripore niets +van zich hooren, maar morgen zal het spreken!..." + +Deze opmerking bracht een glimlach van minachting op het fiere +gelaat van kolonel Munro. De dood kon hem niet versagen, onder welken +verschrikkelijken vorm hij hem ook zou genaken. + +De Hindoe bekeek eerst het voorste gedeelte van den vuurmond, trad +toen een paar stappen terug, streek met de hand over den dikken kulas, +terwijl hij den vinger een oogenblik op het zundgat liet rusten, +dat tot aan den rand toe met slagkruit gevuld was. + +Daarna bleef de Hindoe dood op zijn gemak, tegen de druif aangeleund +staan. Hij scheen geheel vergeten te hebben, dat de gevangene zich +daar nog bevond als een lijder aan den voet der galg, wachtende, +dat het valluik zich aan zijne voeten onttrok. + +Hetzij uit onverschilligheid, hetzij als een gevolg van de arak, die +hij dien avond gedronken had, neuriede de Hindoe half binnensmonds een +oud refrein van Goundwana. Hij brak telkens af en begon dan opnieuw, +als iemand, die, onder den invloed van een half dronken toestand, +langzamerhand zijne gedachten begon te verliezen. + +Een kwartier later, richtte de Hindoe zich weder op. Zijn hand gleed +over het achterste gedeelte van het stuk. Hij ging er om heen en voor +kolonel Munro blijvende staan, keek hij hem aan, onder het prevelen +van onsamenhangende woorden. Uit instinct grepen zijne vingers een +laatste maal de touwen, als om ze nog vaster aan te trekken; daarna +ging hij met het hoofd knikkende, als iemand die gerust is, een tiental +schreden verder, links van den vuurmond, over de borstwering leunen. + +Gedurende nog tien minuten, bleef de Hindoe in deze positie, nu eens +naar het bergvlak gekeerd, dan weder naar buiten over de borstwering +heen gebogen en zijne blikken gericht in den afgrond aan den voet +der sterkte. + +Duidelijk deed hij een laatste, wanhopige poging om niet voor den +slaap te bukken. Maar eindelijk was hij door vermoeidheid overwonnen +en liet hij zich op den grond zakken, strekte er zich op uit en was +nu volkomen onzichtbaar door de schaduw der borstwering. + +Het was intusschen reeds zeer donker geworden. Dikke, onbeweeglijke +wolken strekten zich over den hemel uit. De dampkring was zoo stil +alsof de luchtmoleculen aan elkander gesoldeerd waren. De geluiden +uit de vallei drongen niet tot op deze hoogte door. Het was doodstil. + +Hoe kolonel Munro dien benauwden nacht doorbracht, moet ter eere van +dien man vol geestkracht hier vermeld worden. Geen oogenblik dacht hij +aan die laatste seconde van zijn leven waarin de weefsels van zijn +lichaam, met geweld vaneen gescheurd, zijne vreeselijk verspreide +ledematen zich in de ruimte zouden verliezen. Het zou slechts een +bliksemslag zijn en dat was niet iets, dat in staat was hem van +zijn stuk te brengen en hem zijne gewone koelbloedigheid te doen +verliezen. Eenige uren slechts had hij nog te leven; zij behoorden nog +tot dat bestaan, dat voor het grootste gedeelte zoo gelukkig geweest +was. Zijn leven ging tot in de minste bijzonderheden voor hem voorbij, +zijn geheele verleden doemde in zijn geest op. + +Het beeld van lady Munro stond voor hem. Hij zag haar weder, hij +hoorde haar, de ongelukkige, die hij nog als in de eerste dagen +beweende, niet meer met de oogen, maar met het hart! Hij vond haar +terug als jong meisje, te midden dier noodlottige stad Cawnpore, in +die woning waar hij haar voor het eerst gekend, bewonderd, bemind +had! Die weinige jaren van geluk, zoo plotseling afgebroken door +de vreeselijkste der rampen, herlevendigden zich in zijn geest. Al +de bijzonderheden dier jaren, hoe gering ook, kwamen zoo juist +in zijn geheugen terug, dat ze niet door de werkelijkheid hadden +kunnen overtroffen worden! Reeds was de halve nacht verstreken, +zonder dat Sir Edward Munro er iets van gemerkt had. Hij had geheel +in zijne herinneringen geleefd, daar, bij zijn aangebeden vrouw, +zonder dat iets er hem van had kunnen afbrengen. In drie uren had +hij als in een droom de drie jaren doorleefd, die hij bij haar had +doorgebracht! Ja! zijn verbeelding had hem onweerstaanbaar van het +bergvlak der sterkte van Ripore weggetooverd, zij had hem losgerukt +van den mond van dat kanon, waarvan de eerste zonnestraal, om zoo te +zeggen, de lont zou doen ontvlammen! + +Maar toen kwam de vreeselijke ontknooping van het beleg van Cawnpore +hem voor den geest, de gevangenneming van lady Munro en hare moeder +in Bibi-Ghar, de moord hunner ongelukkige gezellinnen en eindelijk +die put, het graf van twee honderd slachtoffers, waarop hij vier +maanden geleden, een laatste maal was gaan weenen. + +En die verfoeielijke Nana Sahib, die zich daar op eenige schreden van +hem af, achter de muren van die bouwvallige kazerne ophield, hij, +de lastgever van die moorden, de moordenaar van lady Munro en van +zoovele andere ongelukkigen! En in zijne handen was hij gevallen, +hij, die als rechter had willen optreden van den moordenaar, dien +het gerecht niet had kunnen bemachtigen! + +Sir Edward Munro, door een blinde woede bezield, deed een +bovenmenschelijke poging om zijn banden te verbreken. De touwen +kraakten en de nog vaster gesnoerde knoopen drongen hem in het +vleesch. Hij uitte een kreet, niet van smart, maar van onmachtige +woede. + +Bij dien kreet lichtte de Hindoe, in de schaduw der borstwering +uitgestrekt, het hoofd op. Het gevoel van zijn toestand kwam bij hem +terug. Hij herinnerde zich, dat hij de bewaker van den gevangene was. + +Hij stond dus op, trad aarzelend op kolonel Munro toe, legde hem de +hand op den schouder, om zich te verzekeren, dat hij zich nog altijd +daar bevond en zeide op den toon van iemand in half slapenden toestand: + +»Morgen, bij het opgaan der zon... Boem!" + +Daarna ging hij naar de borstwering terug, teneinde er zijn steunpunt +te hernemen. Zoodra hij haar had teruggevonden, strekte hij zich +weder op den grond uit en sliep spoedig geheel in. + +Na deze vergeefsche poging had kolonel Munro zijn gewone kalmte +teruggekregen. Zijne gedachten namen een andere richting, zonder dat +hij meer dacht aan het lot dat hem wachtte. Door een natuurlijken +samenloop van gedachten, kwamen hem zijne vrienden, zijne metgezellen +voor den geest. Hij vroeg zich af of zij ook in de handen eener andere +bende van Dacoits gevallen waren, waarvan het in de Vindhyas wemelt, +of men hun geen dergelijk lot als het zijne voorbereidde, en die +gedachte deed hem het hart ineenkrimpen. + +Maar bijna onmiddellijk daarop, zeide hij zich zelven, dat dit +niet kon zijn. Immers, indien de nabob ook hun dood had gewild, zou +hij ze met hem in dezelfde straf vereenigd hebben. Neen! aan hem, +aan hem alleen,--hij beproefde het te hopen,--wilde Nana Sahib zijn +hart koelen! + +En evenwel, indien het mocht zijn, dat Banks, kapitein Hod, Maucler +reeds vrij waren, wat deden ze dan nu? Waren zij op weg naar Jubbulpore +met den IJzeren Reus, dien de Dacoits niet hadden kunnen vernielen? Aan +hulp zou het hun daar niet ontbreken! Maar waartoe? Hoe zouden zij +geweten hebben waar kolonel Munro zich bevond? Niemand kende het fort +van Ripore, den schuilhoek van Nana Sahib. En buitendien, waarom zou +de naam van den nabob hun in de gedachte gekomen zijn? Was Nana Sahib +niet dood voor hen? Was hij niet bezweken bij den aanval van den pâl +van Tandît? Neen, ze konden werkelijk niets voor den gevangene doen! + +Van de zijde van Goûmi was evenmin hoop te verwachten. Kâlagani had +er alle belang bij gehad zich van dien getrouwen dienaar te ontdoen en +hoogst waarschijnlijk was Goûmi zijn meester in den dood vooruitgegaan! + +Het ware dus nutteloos geweest op eenig reddingsmiddel te +rekenen. Kolonel Munro was de man niet zich daaromtrent eenige illusie +te maken. Hij bekeek de dingen in het ware licht en kwam geleidelijk +tot zijne eerste gedachten terug, tot de herinnering der gelukkige +dagen, die zijn hart vervulde. + +Het zou hem moeielijk geweest zijn te berekenen hoeveel uren er +verloopen waren sedert hij zich op die wijze in zijne herinneringen +verdiept had. De nacht was altijd donker. Niets vertoonde zich nog +op de toppen der bergen in het oosten, dat de eerste stralen der +opgaande zon verkondigde. + +Evenwel zal het omstreeks vier uren van den morgen geweest zijn, +toen de aandacht van kolonel Munro gewekt werd op een vrij zonderling +verschijnsel. Tot op dat oogenblik, gedurende dat terugkeeren tot zijn +verleden, had hij meer een blik in zijn binnenste dan wel in de wereld +buiten hem geslagen. De uitwendige voorwerpen, die zich te midden van +die diepe duisternis slechts onduidelijk aan hem voordeden, zouden +hem niet hebben kunnen aftrekken, maar toen vestigden zijne oogen +zich op één punt, en al de beelden, in zijne herinnering opdoemende, +verdwenen eensklaps voor een soort van verschijning, even onverwacht +als onverklaarbaar. + +Kolonel Munro toch was niet meer alleen op het bergvlak van Ripore. Het +was alsof er zich een licht, onzeker, weifelend nog, aan het uiteinde +van het pad, aan de poort van het fort vertoonde. Het kwam en ging +ongestadig, dof, dreigende uit te gaan, dan weder opflikkerende, +alsof het door een onvaste hand werd gedragen. + +Alles in den toestand van den gevangene kon van belang zijn. Zijne +oogen waren dus onafgewend op deze vlam gericht en hij merkte op, dat +zij een dikken damp van zich gaf en beweeglijk was. Hij besloot dus, +dat de vlam niet in een lantaarn was opgesloten. + +»Een mijner metgezellen zeker," zei kolonel Munro in zich +zelven. »... Goûmi misschien! Maar neen! Die zou met geen licht +rondloopen, dat hem zou verraden.... Wat kan 't dan zijn?" + +Het licht kwam langzamerhand dichter bij. Eerst gleed het langs den +muur der oude kazerne en Sir Edward mocht met recht vreezen, dat het +door eenigen der daar binnen slapende Hindoes zou opgemerkt worden. + +Gelukkig was dit niet het geval en het licht ging voorbij zonder +opgemerkt te worden. Somtijds, als de hand, die het droeg in +koortsachtige beweging geraakte, flikkerde het op en schitterde met +levendiger glans. + +Weldra had het licht den muur der borstwering bereikt en liep er langs, +als het St.-Elmusvuur in een stormachtigen nacht. + +Toen begon kolonel Munro een soort van spooksel te onderscheiden, +zonder duidelijken vorm, een »schaduw", die onduidelijk door dat +licht beschenen werd. Het wezen, welk dan ook, dat zich op die wijze +voorwaarts spoedde, moest gehuld zijn in een lang overkleed, waaronder +zich de armen en het hoofd verborgen. + +De gevangene bewoog zich niet. Hij hield zijn adem in. Hij vreesde +de verschijning schrik aan te jagen, de vlam te zien uitdooven, +waarvan het licht haar in het donker geleidde. Hij hield zich even +onbeweeglijk als het zware stuk metaal, dat hem in zijn enormen mond +scheen te bevatten. + +Intusschen gleed het spooksel steeds langs de borstwering voort. Zou +het niet kunnen gebeuren, dat het tegen het lichaam van den slapenden +Hindoe aanstootte? Neen. De Hindoe lag links van het kanon uitgestrekt +en de verschijning kwam van de rechterzijde, nu eens stilstaande, +dan weder met kleine schreden voortgaande. + +Eindelijk was zij zoo dicht genaderd, dat kolonel Munro haar +duidelijker kon onderscheiden. + +Het was een wezen van gemiddelde lengte, welks lichaam werkelijk geheel +door een lang overkleed bedekt was. Van onder dit overkleed kwam een +hand te voorschijn, die een brandenden harsachtigen tak vasthield. + +»Zeker een gek, die gewoon is de kampementen der Dacoits te bezoeken," +zei kolonel Munro in zich zelven, »en waarop men geen acht meer +slaat! Waarom heeft hij geen dolk in de hand, in plaats van een +fakkel!... Misschien zou ik dan?..." + +Het was wel geen gek, maar toch had Sir Edward Munro het nagenoeg +geraden. + +Het was de waanzinnige van de vallei der Nerbudda, het in hare +geestvermogens gekrenkte schepsel, dat sedert vier maanden door de +Vindhyas ronddwaalde, altijd gevierd en gastvrij ontvangen door de +bijgeloovige Gounds. Noch Nana Sahib, noch een zijner metgezellen +wisten welk deel de »Dwalende Vlam" aan den aanval van den pâl +van Tandît genomen had. Dikwijls hadden zij haar ontmoet in het +bergachtige gedeelte van Bundelkund, en zij hadden zich nooit over +hare tegenwoordigheid bekommerd. Meermalen reeds had zij op hare +dagelijksche tochten hare schreden gericht naar het fort van Ripore en +niemand was het in de gedachte gekomen haar er uit te verjagen. Alleen +het toeval harer nachtelijke omzwervingen had er haar dezen zelfden +nacht heen geleid. + +Kolonel Munro wist niets van de waanzinnige af. Hij had nooit van +de Dwalende Vlam hooren spreken en toch deed dat onbekende wezen, +dat hem misschien zou aanraken, misschien tot hem zou spreken, zijn +hart met een onverklaarbare hevigheid slaan. + +Langzamerhand was de waanzinnige het kanon genaderd. Haar fakkel gaf +nog slechts een zwak licht van zich en zij scheen den gevangene niet +te zien, hoewel zij zich vlak voor hem bevond en hare oogen door het +overkleed heen, dat als het boetkleed eens boetvaardigen door gaten +doorboord was, bijna zichtbaar waren. + +Sir Edward Munro hield zich doodstil. Noch door een beweging met +het hoofd, noch door een woord beproefde hij de aandacht van dit +zonderlinge schepsel te trekken. + +Trouwens keerde zij bijna dadelijk op hare schreden terug, teneinde +om het enorme stuk geschut heen te gaan, op welks oppervlakte haar +fakkel kleine zwevende schaduwen afteekende. + +Begreep ze, de krankzinnige, waartoe dit kanon, dat daar als een +monster lag uitgestrekt, moest dienen, waarom die man voor den mond +was vastgebonden, die bij de eerste stralen der opgaande zon bliksem +en donder zou uitbraken? + +Neen, ongetwijfeld. De Dwalende Vlam was daar, zooals ze overal was, +zonder het zelve te weten. Zij dwaalde dien nacht, zooals zij het +reeds zoo dikwijls gedaan had, over het bergvlak van Ripore. Daarna +zou zij het verlaten, zij zou langs het kronkelende voetpad afdalen, +zij zou de vallei weder bereiken en hare schreden daarheen richten, +waar hare grillige verbeelding haar brengen zou. + +Kolonel Munro, die vrij het hoofd kon omkeeren, volgde al hare +bewegingen. Hij zag haar achter om het stuk heengaan. Van daar begaf +zij zich in de richting van den muur der borstwering, zeker om deze +te volgen tot het punt waar zij zich aan de poort aansloot. + +En werkelijk liep de Dwalende Vlam juist zooals de kolonel vermoedde, +doch op eenige schreden van den slapenden Hindoe af zich omgekeerd +hebbende, keerde zij zich om. Belette een onzichtbare band haar verder +te gaan? Hoe het zij, een onverklaarbaar instinct voerde haar naar +kolonel Munro terug en wederom bleef zij onbeweeglijk voor hem staan. + +Ditmaal sloeg het hart van Sir Edward Munro zoo onstuimig, dat hij +het met de hand tot bedaren had willen brengen. + +De Dwalende Vlam was naderbij gekomen. Zij had haar fakkel op de +hoogte van het gelaat van den gevangene gebracht, alsof zij hem beter +had willen zien. Door de gaten van haar boethemd heen, kon men hare +oogen zien schitteren. + +Kolonel Munro, onwillekeurig door die vurige oogen als betooverd, +verslond haar met zijn blikken. + +Toen trok de waanzinnige langzamerhand de plooien van haar overkleed +van een. Weldra vertoonde zich haar gelaat ontbloot en op dit +oogenblik schudde ze met de rechterhand de fakkel heen en weder, +die een helderder glans verspreidde. + +Een kreet!--een half gesmoorde kreet,--ontsnapte aan de borst van +den gevangene. + +»Laurence! Laurence!" + +Hij meende op zijn beurt krankzinnig te worden!... Zijne oogen sloten +zich een oogenblik. + +Het was lady Munro! Ja! lady Munro zelve,--die daar voor hem stond! + +»Laurence... gij... gij!" herhaalde hij. + +Lady Munro antwoordde niets. Zij herkende hem. Zij scheen hem zelfs +niet te hooren. + +»Laurence! Krankzinnig! krankzinnig, ja!... maar levend!" + +Sir Edward Munro had zich niet kunnen vergissen door een gewaande +gelijkenis. Het beeld zijner jonge vrouw was te diep in zijn hart +gegrift. Neen! zelfs na een scheiding van negen jaren, die hij niet +anders dacht dan dat eeuwig zou zijn, was het ongetwijfeld lady Munro, +veranderd zeker, maar nog schoon, het was lady Munro, als door een +wonder aan de beulen van Nana Sahib ontsnapt, die daar voor hem stond! + +De ongelukkige, na al het mogelijke gedaan te hebben om hare moeder, +onder hare oogen gedood, te redden, was gevallen. Gewond, maar niet +doodelijk en onder zoovele anderen gemengd, werd zij een van de laatste +in de put van Cawnpore geworpen, op de opgehoopte slachtoffers, die +haar reeds vulden. Toen de nacht was aangebroken, deed een laatst +instinct van zelfbehoud haar tot den rand der put voortsleepen,--het +instinct alleen, want toen reeds had zij haar verstand tengevolge +dezer vreeselijke tooneelen verloren. Na alles wat zij geleden had +sedert het begin van het beleg, in de gevangenis van Bibi-Ghar, op +het tooneel van den moord, na hare moeder te hebben zien ombrengen, +had zij het hoofd verloren. Zij was krankzinnig, maar levend! zooals +Munro er zich zooeven van overtuigd had. Krankzinnig had zij zich +buiten de put gesleept, had in den omtrek rondgezworven, was zij +buiten de stad kunnen komen, op het oogenblik dat Nana Sahib en de +zijnen haar na de bloedigen executie verlieten. Krankzinnig had zij +zich in het duister gered, steeds voor zich heen gaande, dwars over +de velden. De steden vermijdende, de bewoonde streken ontvluchtende, +hier en daar door arme raïots opgenomen, geëerbiedigd als een wezen +van verstand beroofd, was de arme waanzinnige op die wijze tot de +Sautpourrabergen, tot de Vindhyas gedwaald! En, sedert negen jaren +dood voor allen, maar de geest altijd getroffen door de herinnering +aan de verschrikkingen van het beleg, zwierf zij steeds overal rond! + +Ja, zij was het wel! + +Nogmaals riep kolonel Munro haar... Zij antwoordde niet. Wat zou hij +niet hebben willen geven om haar te omarmen, haar op te nemen, mede +te voeren, een nieuw leven met haar te beginnen, haar het verstand +terug te geven door tal van zorgen en liefdeblijken!... En hij stond +daar gebonden aan die metaalmassa, het bloed vloeide uit zijne armen +door de diepe insnijdingen der touwen en niets kon hem met haar aan +die gevloekte plek ontrukken! + +Welk een foltering, zoo wreed als zelfs de verbeelding van een Nana +Sahib niet had kunnen uitdenken! O! indien dat monster daar geweest +was, als hij geweten had dat lady Munro in zijn macht was, welk +een vreeselijk genot zou hij gesmaakt hebben! Met welke verfijnde +martelingen zou hij ongetwijfeld de wanhoop van den gevangene nog +slechts vergroot hebben! + +»Laurence! Laurence!" herhaalde Sir Edward Munro. + +En hij riep haar met luide stem, op gevaar af den eenige schreden +verder slapenden Hindoe te wekken, op gevaar af de Dacoits te lokken, +in de oude kazerne gelegerd en Nana Sahib zelven! + +Doch lady Munro bleef hem, zonder te begrijpen, met verwilderde +oogen aanzien. Zij zag niets van het verschrikkelijk lijden van den +ongelukkige, die haar terugvond op het oogenblik, dat hij zelf ging +sterven! Haar hoofd schudde heen en weder alsof zij niet had willen +antwoorden! + +Eenige minuten verliepen op deze wijze; toen liet zij haar hand zakken, +de kap viel weder over haar gelaat, en ze trad een schrede achteruit. + +Kolonel Munro dacht, dat zij ging ontvluchten! + +»Laurence!" riep hij een laatste maal, alsof hij haar voor eeuwig +een afscheidsgroet toewierp. + +Doch neen! Lady Munro dacht er niet aan het bergvlak van Ripore te +verlaten en de toestand, hoe verschrikkelijk zij reeds ware, zou zich +nog verergeren. + +Werkelijk, lady Munro bleef staan. Blijkbaar had dit kanon haar +aandacht getrokken. Misschien gloorde er een duistere herinnering aan +het beleg van Cawnpore bij haar op! Zij keerde dus terug, met langzame +schreden. Haar hand, waarin zij de fakkel hield, liet de vlam langs +de metalen buis gaan en een vonk was genoeg om het slagkruit te doen +ontvlammen en het stuk te doen afgaan! + +Zou Munro dan door deze hand sterven? + +Dit denkbeeld kon hij niet verdragen! Dan was het honderdmaal beter +onder de oogen van Nana Sahib en de zijnen te sterven! + +Munro was op het punt zijne beulen te roepen, hen wakker te maken! + +Plotseling voelde hij uit het binnenste van het kanon een hand +zijn handen op den rug gebonden, drukken. Het was de drukking van +een vriendenhand, die zijne banden trachtte los te maken. Weldra +waarschuwde hem de koude aanraking van een stalenlemmer, dat met +voorzichtigheid tusschen de koorden en zijn polsen werd gestoken, dat +zich in de ziel zelve van dit enorme stuk, maar door welk wonder! een +bevrijder ophield. + +Hij kon er zich niet in vergissen! Men sneed de touwen door, die hem +vastgebonden hielden!... + +Binnen een seconde was het verricht! Hij kon een schrede voorwaarts +doen. Hij was vrij! + +Hoezeer meester van zich zelven, zou een kreet hem in het verderf +storten!... + +Een hand strekte zich buiten het stuk uit... Munro vatte haar, +trok haar naar zich toe en een man, die zich door een laatste +krachtsinspanning uit de opening van het kanon ontwrongen had, viel +aan zijne voeten neder. + +Het was Goûmi! + +De getrouwe dienaar was, na ontsnapt te zijn, den weg naar Jubbulpore +blijven houden, inplaats van naar het meer terug te keeren, waarheen +de troep van Nassim zich wendde. Aan den weg van Ripore aangekomen, +had hij zich een tweede maal moeten verbergen. Er bevond zich daar +een groep Hindoes, sprekende over kolonel Munro, dien de Dacoits, +aangevoerd door Kâlagani naar de sterkte zouden brengen, waar Nana +Sahib hem den dood door het kanon had toegezegd. Zonder een oogenblik +te verliezen, was Goûmi in het donker naar het kronkelend voetpad +geslopen en had het op dit oogenblik verlaten bergvlak bereikt. En +toen was het heldhaftige plan bij hem opgekomen in het enorme kanon +te kruipen, met de gedachte zijn meester te verlossen, indien de +omstandigheden zich er toe leenden, of, zoo hij hem niet kon redden, +met hem te sterven! + +»De dag breekt aan!" zei Goûmi zacht. »Laat ons vluchten!" + +»En lady Munro?" + +De kolonel wees op de waanzinnige, overeind, onbeweeglijk. Haar hand +lag op dit oogenblik op den kulas van het kanon. + +»In onze armen... meester..." antwoordde Goûmi, zonder nadere +verklaring te vragen. + +Het was te laat! + +Op het oogenblik, dat de kolonel en Goûmi haar naderden om haar op +te nemen, hield lady Munro, hun willende ontsnappen, zich even met +de hand aan het stuk vast, haar fakkel viel op het slagkruit en een +vreeselijke losbarsting, weerkaatst door de echo's der Vindhyas, +klonk als een donderslag door de geheele vallei der Nerbudda. + + + + + + +XI. + +IJZEREN REUS. + + +Bij het geweld dezer ontploffing was lady Munro in de armen van haar +man in onmacht gevallen. + +Zonder een oogenblik te verliezen, snelde de kolonel over het plein, +door Goûmi gevolgd. De Hindoe, gewapend met zijn groot mes, had in +een oogwenk den verbijsterden bewaker, dien de losbranding op de been +had gebracht, onschadelijk gemaakt. Daarna wierpen zij zich beiden +op het smalle voetpad, dat naar den weg van Ripore voerde. + +Nauwelijks waren Sir Edward Munro en Goûmi de poort gepasseerd of +de troep van Nana Sahib, plotseling uit hun slaap gewekt, ijlde over +het bergvlak. + +Een oogenblik van aarzeling, dat den vluchtelingen misschien gunstig +was, hield de Hindoes terug. + +Nana Sahib toch bracht zelden den geheelen nacht in het fort door. Na +den vorigen dag kolonel Munro voor den mond van het kanon te hebben +laten vastbinden, had hij zich naar eenige hoofden van stammen uit +Goundwana begeven, die hij nooit op klaarlichten dag bezocht. Maar het +was het uur waarop hij gewoonlijk weder naar zijn verblijf terugkeerde +en het kon niet lang duren of hij zou werkelijk verschijnen. + +Kâlagani, Nassim, de Hindoes, de Dacoits, meer dan honderd mannen, +stonden gereed den gevangene te vervolgen, doch ééne zaak hield hen +nog terug, namelijk de volstrekte onwetendheid waarin zij verkeerden +omtrent hetgeen er gebeurd was. Het lijk van den Hindoe, die gesteld +was ter bewaking van den kolonel, kon hun niets leeren. + +Van al de waarschijnlijkheden nu, moest dit voor hen het resultaat +zijn: dat, door een toevallige omstandigheid het kanon was afgeschoten +vóór het uur, voor de strafoefening bepaald en dat er van den gevangene +op dit oogenblik niets meer bestond dan vormlooze overblijfselen! + +De woede van Kâlagani en de anderen uitte zich door een concert van +vervloekingen. Noch Nana Sahib, noch iemand hunner zou dus het genot +hebben de laatste oogenblikken van kolonel Munro bij te wonen! + +Maar de Nabob was niet ver meer af. Ook hij had de losbranding moeten +hooren. In allerijl zou hij naar de sterkte komen toesnellen. Wat zoude +men hem antwoorden, als hij hun rekenschap vroeg van den gevangene, +die hij er had achtergelaten? + +Van daar bij allen een aarzeling, die den vluchteling den tijd had +gegeven iets vooruit te komen, voordat zij werden opgemerkt. + +Sir Edward Munro en Goûmi waren dan ook na deze verwonderlijke +verlossing vol hoop en daalden snel het kronkelend voetpad af naar +beneden. Lady Munro lag in zwijm, maar woog toch niet zwaar in de +sterke armen van den kolonel. Zijn dienaar stond trouwens ieder +oogenblik gereed hem te helpen. + +Vijf minuten na door de poort gegaan te zijn, bevonden beiden zich +halfweg van het bergvlak naar de vallei. Maar de dag begon aan te +breken en de eerste stralen der zon drongen door tot in de diepste +schuilhoeken van den nauwen bergpas. + +Op dat oogenblik barstten luide kreten boven hun hoofd los. + +Over de borstwering heen gebogen, kon Kâlagani juist nog even het +profiel van het gelaat der twee mannen die vluchtten onderscheiden. Een +van die mannen kon niemand anders zijn dan de gevangene van Nana Sahib! + +»Munro, 't is Munro!" riep Kâlagani woedend. + +En, de poort uitsnellende, vloog hij ze na, gevolgd door de geheele +bende. + +»Ze hebben ons gezien!" zei de kolonel, zonder zijn schreden in +te houden. + +»'k Zal de eersten ophouden!" antwoordde Goûmi. »Ze zullen me dooden, +maar dat zal u misschien den tijd geven den weg te bereiken!" + +»Ze zullen ons beiden dooden, of we zullen hun samen ontkomen!" riep +Munro uit. + +Kolonel Munro en Goûmi hadden hun loop nog versneld. Toen zij onder op +het voetpad waren aangekomen, konden zij met alle macht voortijlen. Nog +een veertig schreden en zij hadden den weg van Ripore bereikt, die +op den grooten weg uitliep en waarop het hun gemakkelijker zou vallen +te vluchten. + +Doch gemakkelijker zou dan ook de vervolging zijn. Een schuilplaats te +zoeken was onnoodig, want zij zouden dadelijk ontdekt zijn. Het was +dus van het meeste belang de Hindoes vooruit te komen en bovendien +vóór hen uit den laatsten bergpas der Vindhyas te komen. + +Oogenblikkelijk nam kolonel Munro het besluit niet opnieuw levend in +de handen van Nana Sahib te vallen. Haar, die hem was teruggegeven, +zou hij liever met den dolk van Goûmi dooden, dan haar den nabob +overleveren en met dien zelfden dolk zou hij daarna zich zelven +treffen! + +De vluchtelingen hadden toen bijna vijf minuten op hunne vervolgers +gewonnen. Op het oogenblik dat de eerste Hindoes de poort uitsnelden, +zagen kolonel Munro en Goûmi van verre reeds den weg waarop het +voetpad uitliep, terwijl de groote weg nog slechts een kwart mijl +verwijderd was. + +»Moed gehouden, meester!" zeide Goûmi, gereed den kolonel tot bolwerk +van zijn lichaam te strekken. »Nog vijf minuten en we zijn op den +weg naar Jubbulpore!" + +»God geve, dat we er hulp vinden!" mompelde kolonel Munro. + +De kreten der Hindoes werden allengs duidelijker. + +Op het oogenblik dat de vluchtelingen den weg opsnelden, kwamen twee +mannen, die snel liepen, onder aan het voetpad aan. + +Het was toen licht genoeg om elkaar te onderscheiden en twee namen, +met doodelijken haat uitgesproken, beantwoordden elkander tegelijk: + +»Munro!" + +»Nana Sahib!" + +De nabob was op het geluid der losbarsting toegesneld en besteeg in +allerijl het pad naar het fort. Hij begreep niet waarom zijne bevelen +vóór den door hem bepaalden tijd waren uitgevoerd. + +Een Hindoe vergezelde hem, doch voordat deze Hindoe een stap verder +en zelfs een gebaar had kunnen doen, viel hij voor de voeten van +Goûmi neder, doodelijk getroffen door het mes, dat de banden van den +kolonel had losgesneden. + +»Help!" schreeuwde Nana Sahib tot den troep, die het voetpad afdaalde. + +»Ja, wacht!" antwoordde Goûmi. + +En sneller dan de bliksem, wierp hij zich op den nabob. + +Zijn plan was geweest, als het hem althans niet mocht gelukken hem +dadelijk te dooden, dan toch zoolang met hem te worstelen, dat kolonel +Munro den tijd zou hebben den weg te bereiken, maar de ijzeren hand +van den nabob had de zijne afgewend en zijn mes was hem ontvallen. + +Woedend zich ontwapend te zien greep nu Goûmi zijn tegenstander bij +den gordel en hem tegen zich aan drukkende, nam hij hem in zijne +krachtige armen op, vast besloten zich met hem in den eersten den +besten afgrond te storten. + +Intusschen waren Kâlagani en zijne metgezellen naderbij gekomen, +ze hadden het onderste gedeelte van het voetpad bereikt en dan was +er geen hoop meer hun te kunnen ontsnappen! + +»Nog een poging!" herhaalde Goûmi. »'k Zal 't nog eenige minuten zien +uit te houden en me van hun nabob als een schild bedienen! Vlucht, +meester, vlucht zonder mij!" + +Maar nauwlijks drie minuten waren nu de vluchtelingen van hunne +vervolgers verwijderd en de nabob riep Kâlagani met gesmoorde stem. + +Plotseling klonken twintig passen verder kreten van: + +»Munro! Munro!" + +Daar was Banks, op den weg naar Ripore, met kapitein Hod, Maucler, +sergeant Mac Neil, Fox, Parazard en honderd schreden van hen af, +op den grooten weg, de IJzeren Reus, die wolken damp uitwerpende, +hen met Storr en Kâlouth opwachtte! + +Na de vernieling van het laatste huis van het Stoomhuis, hadden de +ingenieur en zijn metgezellen slechts een besluit te nemen, den olifant +namelijk, dien de bende der Dacoits niet had kunnen vernietigen, +als voertuig te gebruiken. Dadelijk hadden zij dus op den rug van +den IJzeren Reus het Puturiameer verlaten en waren zij den weg naar +Jubbulpore ingeslagen. Maar juist op het oogenblik dat zij den weg, +die naar het fort leidde, voorbijgingen, had een geduchte losbranding +boven hunne hoofden weerklonken en hadden zij dadelijk halt gehouden. + +Een voorgevoel, een instinct, als men wil, had hen aangezet dezen weg +te volgen. Wat hoopten zij? Zij zouden het niet hebben kunnen zeggen. + +Zeker is het, dat eenige minuten later de kolonel voor hen stond, +hun toeroepende: + +»Red lady Munro!" + +»En help me Nana Sahib overmeesteren, ditmaal den echten!" riep +Goûmi uit. + +Met een laatste wanhopige krachtsinspanning had hij den nabob ter +aarde geworpen, die nu verder door kapitein Hod, Mac Neil en Fox +bedwongen werd. + +Vervolgens begaven Banks en de zijnen zonder verder eenige verklaring +te vragen, zich naar den IJzeren Reus op den weg. + +Op bevel van den kolonel, die hem aan de Engelsche rechtspleging wilde +overleveren, werd Nana Sahib aan den hals van den olifant gebonden. Wat +lady Munro betreft, men bracht haar in het torentje, alwaar haar +man aan haar zijde plaatsnam. Geheel met de zorg voor zijne vrouw +vervuld, die weder tot bewustzijn scheen te komen, trachtte hij eenige +schemering van licht in hare verstandelijke vermogens te ontdekken. + +De ingenieur en zijne metgezellen waren haastig op den rug van den +IJzeren Reus geklommen. + +»En nu »fullspeed" vooruit!" riep Banks. + +Het was toen dag geworden. Een honderd schreden achterwaarts verscheen +reeds een eerste groep Hindoes. Tot elken prijs moest men vóór hen den +vooruitgeschoven post van het militaire kantonnement van Jubbulpore, +die den laatsten bergpas der Vindhyas bezet houdt, bereiken. + +De IJzeren Reus had nu in overvloed water, brandstof, alles wat +noodig was de noodige drukking te onderhouden en hem zijn maximum +van snelheid te verleenen. Maar op dezen weg met zijne plotselinge +krommingen, kon hij zich niet blindelings voortbewegen. + +De kreten der Hindoes verdubbelden toen en de geheele troep won +zichtbaar op hem. + +»We zullen ons moeten verdedigen," zei sergeant Mac Neil. + +»Welnu, we zullen ons verdedigen!" antwoordde kapitein Hod. + +Er bleef nog een twaalftal schoten over. Het was dus noodzakelijk +geen enkelen kogel te verliezen, want de Hindoes waren gewapend en +men moest ze vooral op een afstand houden. + +Kapitein Hod en Fox plaatsten zich met de karabijn in de hand op +het kruis van den olifant, achter het torentje. Goûmi voor, had zich +zoodanig geplaatst, dat hij in schuinsche richting kon vuren. Mac Neil, +bij Nana Sahib, in de eene hand een revolver, in de andere een dolk, +hield zich gereed hem te dooden, als de Hindoes hem mochten naderen, +Kâlouth en Parazard voor den vuurhaard, voorzagen hem onophoudelijk +met brandstof. Banks en Storr bestuurden den gang van den IJzeren Reus. + +De vervolging duurde reeds sedert tien minuten. Twee honderd schreden +op zijn hoogst, scheidden de Hindoes van Banks en de zijnen. Mochten +zij sneller gaan, de kunstmatige olifant kon het langer uithouden dan +zij. De geheele tactiek bestond dus daarin, hen te beletten vooruit +te komen. + +Op dit oogenblik barstten er een tiental geweerschoten los. De kogels +passeerden fluitende boven den IJzeren Reus, uitgenomen een, die hem +tegen het uiteinde van zijn tromp trof. + +»Schiet niet, en als ge schiet, wees dan zeker van uw schot!" riep +kapitein Hod. »Laten we onze kogels sparen! Ze zijn nog te ver af!" + +Toen Banks nu een eind weg bijna in rechte lijn voor zich zag, draaide +hij den regulateur wijd open, waarna de IJzeren Reus, zijn snelheid +verdubbelende, de bende verscheidene honderd passen achter zich liet. + +»Hoera! hoera! leve onze Reus!" riep kapitein Hod uit, die zich niet +meer kon inhouden! »O! die schelmen, ze zullen hem niet hebben!" + +Doch aan het einde van dit rechte gedeelte van den weg, zou een +soort van opstijgenden en bochtigen hollen weg, laatste bergpas van +de zuidelijke helling der Vindhyas, noodzakelijk den gang van Banks +en zijne metgezellen vertragen. Kâlagani en de anderen wisten deze +bijzonderheid en gaven de vervolging niet op. + +De IJzeren Reus had snel deze vernauwing van den weg bereikt, die +tusschen twee hooge hellende rotsen doorliep. + +Men moest toen wel minder snel en slechts met de grootste +voorzichtigheid vooruitgaan. Tengevolge van deze vertraging, wonnen +de Hindoes het geheele verloren terrein terug. Al hadden zij de hoop +opgegeven Nana Sahib te redden, althans wilden zij zijn dood wreken. + +Weldra barstten nieuwe geweerschoten los, doch zonder een der berijders +van den IJzeren Reus te treffen. + +»Nu begint het ernstig te worden!" zei kapitein Hod, zijn karabijn +aanleggende. »Attentie!" + +Goûmi en hij vuurden tegelijk af. Twee der naastbijzijnde Hindoes, +beiden in de borst getroffen, vielen neder. + +»Twee minder!" zei Goûmi, zijn wapen opnieuw ladende. + +»Twee percent!" riep kapitein Hod uit. »'t Is nog niet genoeg. We +dienen ze nog meer af te nemen!" + +En de karabijnen van den kapitein en van Goûmi, waarbij zich het +geweer van Fox voegde, troffen doodelijk drie andere Hindoes. + +Maar men kwam niet snel vooruit in den bochtigen bergpas. Niet alleen +dat de weg zich vernauwde, men weet dat hij ook sterk helde. Evenwel +nog een halve mijl en de laatste berghelling der Vindhyas was voorbij +en de IJzeren Reus kwam uit op honderd passen van een post, bijna in +het gezicht van het station van Jubbulpore! + +De Hindoes waren de menschen niet om voor het vuur van kapitein Hod +en zijne metgezellen terug te deinzen. Zij gaven niets om hun leven +als het er op aan kwam Nana Sahib te redden of te wreken! Tien, +twintig van hen zouden misschien sneuvelen, maar tachtig bleven +er nog over om zich op den IJzeren Reus te werpen en den kleinen +troep te overmeesteren wien hij tot een rollend bolwerk diende! Ook +verdubbelden zij hunne pogingen hen, die ze vervolgden te bereiken. + +Kâlagani wist trouwens, dat kapitein Hod en de zijnen aan hunne +laatste patronen waren en dat weldra geweren en karabijnen slechts +nuttelooze wapenen in hunne handen zouden zijn. + +En werkelijk hadden de vluchtelingen de helft der ammunitie verbruikt, +die hun nog overbleef, zoodat zij weldra in de onmogelijkheid zouden +zijn zich te verdedigen. + +Evenwel weerklonken nog vier geweerschoten en vier Hindoes beten in +het stof. + +Er bleven kapitein Hod en Fox nog slechts twee schoten over. + +Op dit oogenblik kwam Kâlagani, die zich tot nog toe een weinig +had schuil gehouden, meer naar voren dan met de voorzichtigheid +overeenkwam. + +»Hoera! nu heb ik hem!" riep kapitein Hod uit, terwijl hij met de +grootste kalmte op hem mikte. + +De kogel uit de karabijn van den kapitein trof den verrader midden +op het voorhoofd. Zijne handen tastten een oogenblik in de ruimte, +hij draaide in het rond en viel. + +Op dit oogenblik kwam het zuidelijk uiteinde van den bergpas in het +gezicht. De IJzeren Reus deed een laatste poging. Voor het laatst liet +de karabijn van Fox zich hooren en een laatste Hindoe mat den bodem. + +Maar ook bijna dadelijk daarop bemerkten de Hindoes, dat het vuren +had opgehouden en als wanhopigen snelden zij ter bestorming van den +olifant, waarvan zij slechts vijftig schreden verwijderd waren. + +»Op den grond! op den grond!" schreeuwde Banks. + +En werkelijk was het in de gegeven omstandigheden beter den IJzeren +Reus te verlaten en naar den post te loopen, die niet veraf meer was. + +Kolonel Munro, zijne vrouw in zijn armen nemende, zette den voet op +den weg. + +Ook kapitein Hod, Maucler, de sergeant en de anderen waren onmiddellijk +op den grond gesprongen. + +Banks alleen was in het torentje gebleven. + +»En die schoelje daar!" riep kapitein Hod uit, op Nana Sahib wijzende, +die nog altijd aan den hals van den olifant was vastgebonden. + +»Laat me mijn gang eens gaan, kapitein!" antwoordde Banks op vreemden +toon. + +Daarna, voor het laatst den regulateur omdraaiende, klom hij op zijn +beurt af. + +Allen gingen toen op de vlucht, met den dolk in de hand, gereed om +zoo duur mogelijk hun leven te verkoopen. + +Intusschen bleef de IJzeren Reus, door den stoom voortgedreven, +hoewel nu aan zich zelven overgelaten, tegen de helling opklimmen; +doch, niet meer bestuurd wordende, stootte hij met vreeselijk geweld +tegen de linker helling van den weg aan en plotseling stil blijvende +staan, versperde hij den weg bijna in zijn geheele breedte. + +Banks en de zijnen waren reeds een dertig schreden van hem af, toen +de Hindoes zich in massa op den IJzeren Reus wierpen, om Nana Sahib +te verlossen. + +Eensklaps bracht een ontzettend geraas, gelijk aan de geweldigste +donderslagen, de luchtlagen met een onbeschrijfelijke hevigheid +in beweging. + +Banks had, alvorens het torentje te verlaten, de veiligheidskleppen +zwaar belast. De stoom bereikte dus zijn maximum van spanning en +toen de IJzeren Reus tegen den rotswand aanbotste, deed deze stoom, +zich niet meer door de cilinders kunnende ontlasten, den stoomketel +springen, welks overblijfselen naar alle richtingen heen verspreid +werden. + +»Arme Reus!" riep kapitein Hod uit, »verloren om ons te redden!" + + + + + + +XII. + +DE VIJFTIGSTE TIJGER VAN KAPITEIN HOD. + + +Kolonel Munro, zijne vrienden, zijne metgezellen, hadden niets meer te +vreezen, noch van den nabob, noch van de Hindoes, die hem aanhingen, +noch van de Dacoits, waarvan hij in dit gedeelte van Bundelkund een +geduchte bende gevormd had. + +Op het geraas der ontploffing waren de soldaten van den post van +Jubbulpore in aanzienlijken getale naar buiten gesneld. Wat van de +metgezellen van Nana Sahib overbleef, zich zonder chef bevindende, +was dadelijk op de vlucht gegaan. + +Kolonel Munro maakte zich bekend. Een half uur later, bevonden allen +zich aan het station, alwaar zij in overvloed vonden wat hun ontbrak +en vooral de levensmiddelen, die zij het dringendst noodig hadden. + +Lady Munro werd tijdelijk geherbergd in een comfortabel hotel, totdat +de gelegenheid zich voordeed haar naar Bombay te vervoeren. Daar hoopte +Sir Edward Munro haar, die nog slechts een lichamelijk leven leidde, +het zieleleven terug te geven, want zoolang zij haar verstand niet +had teruggekregen, zou zij immers altijd dood voor hem zijn! + +Trouwens, niemand zijner vrienden wanhoopte aan de aanstaande genezing +van lady Munro. Allen wachtten met vertrouwen een gebeurtenis af, +die alleen in staat was een omkeering in het leven van den kolonel +te brengen. + +Men besloot, reeds den volgenden dag naar Bombay te vertrekken. De +eerste trein zou al de gasten van het Stoomhuis naar de hoofdstad van +West-Indië terugbrengen. Ditmaal zou het de gewone locomotief zijn, die +hen zou medevoeren en niet meer de onvermoeide IJzeren Reus, waarvan +nu nog slechts vormlooze overblijfselen hier en daar verspreid lagen. + +Maar, noch kapitein Hod, zijn dweepende bewonderaar, noch Banks, +zijn schrandere maker, noch iemand van de leden der expeditie, zouden +ooit het »getrouwe dier" vergeten, wien zij eindelijk een werkelijk +leven hadden toegekend. Nog lang zou het geraas der ontploffing, +die hem vernietigd had, in hunne herinnering nablijven. + +Men zal zich dan ook niet verwonderen, dat Banks, kapitein Hod, +Maucler, Fox, Goûmi, alvorens Jubbulpore te verlaten, eerst nog eens +naar het tooneel der ramp wilden terugkeeren. + +Er was blijkbaar niets meer van de bende der Dacoits te +vreezen. Nochtans, toen de ingenieur en zijn metgezellen aan den post +der Vindhyas kwamen, voegde zich uit overmaat van voorzichtigheid een +detachement soldaten bij hen, waarmede zij tegen elf uren den ingang +van den bergpas bereikten. + +Al dadelijk vonden zij vijf of zes verminkte lijken over den grond +verspreid. Het waren die der aanvallers, die zich op den IJzeren Reus +geworpen hadden, om Nana Sahib te bevrijden. + +Maar dat was ook alles. Van het overige der bende was geen spoor meer +te vinden. Inplaats van naar hun oude schuilplaats van Ripore terug +te keeren, die trouwens nu bekend was, hadden de laatste aanhangers +van Nana Sahib zich overal door de vallei der Nerbudda verspreid. + +Wat den IJzeren Reus betreft, deze was geheel door de ontploffing +van den stoomketel vernield. Een zijner groote pooten was tot op +verren afstand weggeslingerd. Een gedeelte van zijn snuit, tegen +de berghelling geworpen, was er in vast blijven zitten en stak er +uit als een reusachtige arm. Overal geblakerde stukken plaatijzer, +krammen, klinkbouten, roosters, overblijfselen van cilinders, +stukken geledingen. Op het oogenblik der ontploffing, toen de belaste +veiligheidskleppen den stoom geen uitweg meer konden verschaffen, +moet zijn spanning zeker vreeselijk geweest zijn en misschien twintig +atmosfeeren hebben overtroffen. + +En nu, van den kunstmatigen olifant waarop de gasten van het Stoomhuis +zoo trotsch waren, van dien kolos, die de bijgeloovige bewondering der +Hindoes uitlokte, van het mechanische meesterstuk van den ingenieur +Banks, van dien verwezenlijkten droom van den fantastischen rajah +van Bouthan, bleef niets meer over dan een onherkenbaar karkas, +zonder eenige de minste waarde! + +»Arm dier!" kon kapitein Hod zich niet weerhouden uit te roepen bij +het lijk van zijn waarden IJzeren Reus. + +»We kunnen een ander vervaardigen... een ander, die nog machtiger +zal zijn!" zeide Banks. + +»Ongetwijfeld," antwoordde de kapitein, een diepe zucht loozende, +»maar onze IJzeren Reus zal het toch niet meer zijn!" + +Terwijl zij zich met dit onderzoek bezighielden, kwam het den ingenieur +en zijnen metgezellen in de gedachte rond te zien of niet hier of daar +eenige overblijfselen van Nana Sahib zouden te vinden zijn. Bij gebrek +van het gelaat van den nabob, overigens zoo gemakkelijk te herkennen, +zou de hand waaraan een vinger ontbrak hun voldoende geweest zijn om +de identiteit te bevestigen. Zij zouden dit onbetwistbare bewijsstuk +van den dood van hem, dien men niet meer met zijn broeder Balao Rao +kon verwarren, wel in hun bezit gehad willen hebben. + +Maar geen der bloedige overblijfselen, die over den grond verspreid +lagen, scheen hem te hebben toebehoord, die Nana Sahib was. Hadden +zijne dweepzieke volgelingen tot het laatste spoor zijner +overblijfselen medegenomen? Het was meer dan waarschijnlijk. + +Het gevolg hiervan zoude zijn dat, daar er geen enkel zeker bewijs +was van den dood van Nana Sahib, de legende hare rechten wederom zou +doen gelden en dat, in den geest der bevolking van Centraal-Indië, +de nabob altijd voor levend zou doorgaan, in afwachting dat men een +onsterfelijken god van het oude opperhoofd der Sipayers maakte. + +Doch Banks en de zijnen konden moeielijk gelooven, dat Nana Sahib de +ontploffing had kunnen overleven. + +Zij kwamen aan het station terug, evenwel niet zonder dat kapitein +Hod een stuk van een der slagtanden van den IJzeren Reus had +opgeraapt,--een kostbaar overblijfsel, dat hij als een souvenir +wilde bewaren. + +Den volgenden dag, 4 October, verlieten allen Jubbulpore in een waggon, +die ter beschikking van kolonel Munro en zijn personeel gesteld +was. Vier en twintig uren later passeerden zij de westelijke Ghâtes, +deze Hindostansche Andes, die zich over een lengte van drie honderd +zestig mijlen uitstrekken, te midden van dichte bosschen vijgeboomen, +ahornboomen, teks, vermengd met palmboomen, kokosboomen, areks of +pinangpalmen, peperboomen, sandelboomen, bamboes. Eenige uren later, +zette de trein hen af op het eiland Bombay, dat met de eilanden +Salcetti, Elephanta en anderen een prachtige reede vormt, aan welker +zuidoostelijk uiteinde de hoofdstad van het Presidentschap gelegen is. + +Kolonel Munro zou niet in deze groote stad blijven, waar Arabieren, +Perziërs, Banyanen, Abyssiniërs, Passis of Guèbres, Scindiërs, +Europeanen van alle landen, en zelfs,--naar het schijnt,--Hindoes +elkander verdringen. + +De geneeskundigen, geraadpleegd over den toestand van lady Munro, +rieden aan haar naar een villa in de omstreken te brengen, waar de +kalmte, gevoegd bij hunne dagelijksche zorgen en de onophoudelijke +toewijding van haren echtgenoot, ongetwijfeld een heilzame uitwerking +moest tengevolge hebben. + +Een maand ging op deze wijze voorbij. Geen enkele van de metgezellen +van den kolonel, geen enkele zijner bedienden had er aan gedacht hem +te verlaten. Op het tijdstip, dat niet ver meer verwijderd was en +waarop zich verschijnselen van genezing bij de jonge vrouw begonnen +voor te doen, wilden ze allen tegenwoordig zijn. + +Eindelijk was die lang gewenschte dag daar. Langzamerhand kreeg lady +Munro hare vermogens terug. Die rijk begaafde geest begon weder te +denken. Van hetgeen eens de Dwalende Vlam geweest was, bleef niets +meer over, zelfs niet de herinnering. + +»Laurence! Laurence!" had de kolonel uitgeroepen, en lady Munro, +hem eindelijk herkennende, was in zijne armen gevallen. + +Een week later, waren de gasten van het Stoomhuis in den bungalow te +Calcutta vereenigd. Daar zou een leven beginnen, zeer verschillend +van dat, hetwelk tot nog toe in de weelderige woning geleid was. Banks +moest er den tijd doorbrengen, dien zijne werkzaamheden hem vrij lieten +en kapitein Hod de verloftijden waarover hij zou kunnen beschikken. Wat +Mac Neil en Goûmi betreft, zij behoorden tot het huis en zouden zich +nooit meer van kolonel Munro scheiden. + +Op dit tijdstip was Maucler verplicht Calcutta te verlaten om naar +Europa terug te keeren. Hij deed dit terzelfdertijd als kapitein +Hod, wiens verlof om was en dien de getrouwe Fox naar de militaire +kantonnementen van Madras ging volgen. + +»Vaarwel, kapitein," zei kolonel Munro tot hem. »Het doet me genoegen, +dat ge geen berouw hebt over uw reis door Noord-Indië, of het zou +moeten zijn dat ge uw vijftigsten tijger niet geschoten hebt!" + +»Wel, hij is geschoten, kolonel." + +»Wat! Is hij geschoten?" + +»Wel zeker," antwoordde kapitein Hod. »Negen en veertig tijgers +en... Kâlagani... is dat geen vijftig?" + + + + + + + +DOKTER OX. + +I. + +Waarom men het stadje Quiquendone nergens behoeft op te zoeken, +zelfs niet op de beste kaarten. + + +Zoo ge het stadje Quiquendone op een kaart van Vlaanderen mocht willen +opzoeken, hetzij een oude of een nieuwe, zoudt ge het waarschijnlijk +niet vinden. Is Quiquendone dan een van die steden, welke van +de aarde verdwenen zijn? Niet? Een stad in haar opkomst dan? Ook +niet. De stad bestaat, wat de aardrijkskundigen ook mogen beweren, +en ze bestaat wel al acht of negen eeuwen. Ze telt zelfs twee duizend +drie honderd drie en negentig zielen, aannemende dat ieder inwoner +een ziel heeft. Quiquendone ligt dertien en een halve kilometer ten +Noordwesten van Oudenaarde en vijftien en een kwart kilometer ten +Zuid-oosten van Brugge, in 't hartje van Vlaanderen dus. De Vaar, +een bijriviertje van de Schelde, loopt er midden door, en er zijn +drie bruggen over geslagen in middeleeuwschen stijl, zooals men er +ook te Doornik vindt. Verder kan men er een oud kasteel bewonderen, +waarvan de eerste steen gelegd werd in 1197 door Graaf Boudewijn, +den toekomstigen Keizer van het Ottomanische Rijk, en een stadhuis +met gothische vensters, versierd met kanteelen en prijkende met +een kolossalen klokketoren van drie honderd zeven en vijftig voet +hoogte. Elk uur laat zich daar een klokkenspel van vijf octaven +hooren; dat is een ware luchtpiano, nog vermaarder dan het beroemde +carillon van Brugge. Als er vreemdelingen komen in Quiquendone--zoo +dat al ooit gebeurd is--verzuimen zij nooit de zaal der stadhouders te +bezoeken, waar het portret van Willem den Zwijger prijkt, door Brandon +geschilderd; de kerk, een meesterstuk van bouwkunst uit de zestiende +eeuw; de drinkwaterput met een bewonderenswaardig ijzeren hek van +Quinten Metsys; het graf, vroeger bestemd voor Maria van Bourgogne, +die thans in de Notre Dame te Brugge rust, en andere merkwaardigheden +meer. De voornaamste tak van nijverheid te Quiquendone bestaat in de +vervaardiging van zeker roomgebak, waarvoor zij beroemd is, en van +suikerwerkjes op groote schaal. Sedert eeuwen staat de stad onder +bestuur van de familie Van Tricasse, in welke familie die waardigheid +van vader op zoon overgaat. Toch komt Quiquendone op de kaarten van +Vlaanderen maar niet voor! Hebben de aardrijkskundigen haar vergeten, +of misschien met opzet weggelaten? Dat zou ik u niet kunnen zeggen, +maar wel weet ik, dat het stadje met zijn nauwe straten, zijn +wallen, zijn Spaansche huizen, zijn stadhuis en zijn burgemeester +bestaat,--en, wat boven alles bewijst dat het bestaat, is dat er +zich onlangs verrassende, buitengewone, even onwaarschijnlijke als +waarachtige tooneelen voordeden, waarvan ik u thans een getrouw +verhaal zal leveren. + +Men moet me geen kwaad spreken van de Vlamingen in West-Vlaanderen! Het +zijn welgezeten, brave, spaarzame, gezellige, gastvrije lieden; +misschien zijn ze niet erg rad van tong en vlug van geest, maar dat +is nog geen reden, waarom een van hun meest belangwekkende steden +nog altijd op een plaatsje in den atlas moet wachten. + +Dat is een betreurenswaardig verzuim! Spraken nu nog maar de +geschiedenis, of althans de kronieken, of zelfs maar de gewestelijke +overleveringen van Quiquendone! Maar neen, noch atlassen, noch +gidsen, noch reisbeschrijvingen spreken er van. Ieder gevoelt, +hoe zeer dit den handel en de nijverheid eener stad moet benadeelen, +doch we dienen gauw op te merken, dat Quiquendone noch nijverheid noch +handel bezit en er best buiten kan. Ook 't suikerwerk en het roomgebak, +die het vervaardigt, vinden hun man op de plaats zelve en gaan niet +naar buiten. Kortom, de Quiquendoners hebben geen mensch noodig. Ze +hebben maar weinig wenschen, ze leven zeer eenvoudig, ze zijn kalm, +matig, koel, flegmatisch, in een woord, echte Vlamingers! + + + + + + +II. + +Waarin de burgemeester Van Tricasse en de wethouder Niklausse over +de belangen der stad spreken. + + +»Zoudt ge dat denken?" vroeg de burgemeester. + +»Ja, dat denk ik," antwoordde de wethouder na eenige minuten zwijgens. + +»Maar 't zou zeer bedenkelijk zijn lichtvaardig een besluit te nemen," +hernam de burgemeester. + +»Ja, dat is zoo, waarde Van Tricasse," gaf de wethouder Niklausse +ten antwoord. »Ik wil u wel zeggen, we zijn nu tien jaren over de +gewichtige zaak bezig, maar ik kan er nog niet toe komen een besluit +te nemen." + +»Ik kan mij zeer goed verklaren, dat gij aarzelt," antwoordde de +burgemeester, na zich een goed kwartier bedacht te hebben. »Ik kan +mij verklaren dat ge aarzelt, en ik zelf aarzel ook. We zullen het +best doen door nog niet te beslissen en eerst de zaak eens nauwkeurig +te overwegen." + +»Zeker is het," hernam Niklausse, »dat de plaats van commissaris van +politie in een zoo rustige stad als Quiquendone overbodig is." + +»Onze voorganger," gaf Van Tricasse op ernstigen toon ten antwoord, +»onze voorganger zeide nimmer, zou nimmer hebben durven zeggen, dat +dit of dat zeker was. 't Is altijd mogelijk, dat het later berouwt +zoo iets stelligs gezegd te hebben." + +De wethouder trok met een bevestigend gebaar de wenkbrauwen op +en liet zich in ongeveer een half uur niet hooren. Al dien tijd +verroerden de wethouder en de burgemeester geen vin. Daarna vroeg +Niklausse aan Van Tricasse, of zijn voorganger, die een twintig jaar +geleden gestorven was, ook nooit eens op de gedachte gekomen was, +die commissaris-betrekking op te heffen, welke toch elk jaar de stad +Quiquendone met een uitgaaf van dertien honderd vijf en zeventig +frank en eenige centimes bezwaarde. + +»Welzeker," antwoordde de burgemeester, die met een gewichtig gebaar +de hand aan zijn voorhoofd bracht, »welzeker, maar die waardige man +stierf voordat hij een besluit genomen had, hetzij ten opzichte +van deze zaak, hetzij ten opzichte van eenige andere zaak van +administratieven aard. Hij deed wijs. Waarom zou ik ook zoo niet doen?" + +De wethouder Niklausse kon geen enkele reden bedenken, waarom de +burgemeester niet ook zoo zou doen. + +»De man die als hij sterft, zeggen kan nooit in zijn leven tot een +besluit gekomen te zijn," ging Van Tricasse op deftigen toon voort, +»heeft in dit ondermaansche bijna het volmaakte bereikt." + +Toen de burgemeester dit gezegd had, drukte hij op de veer eener schel, +die een nauw hoorbaar geluid gaf. Bijna op hetzelfde oogenblik gleed +iemand met zachte schreden over de vloersteenen. Een muis had op een +dik tapijt niet minder leven kunnen maken. De kamerdeur had op hare +goedgesmeerde hengsels gedraaid, en een jong meisje met lange blonde +vlechten was binnengekomen. Het was Suze Van Tricasse, de eenige +dochter van den burgemeester. Zij gaf haren vader een gestopte pijp +en zette een koperen komfoortje neer; zonder een woord te spreken +verdween zij weder, even onhoorbaar als zij gekomen was. + +De burgervader stak den eerbiedwaardigen inhoud van zijn rooktoestel +aan en hulde zich weldra in een wolk van blauwen rook, terwijl de +wethouder Niklausse in diep gepeins verzonken bleef. + +Het vertrek, waarin deze beide bestuurders van Quiquendone hun gesprek +voerden, was een spreekkamer, waarin rijke versierselen van snijwerk +in donker hout waren aangebracht. Een geheele wand werd ingenomen door +een geweldigen vuurhaard, waarop een os gebraden had kunnen worden; +daartegenover bevond zich een venster met in lood gevatte ruitjes, +welker schilderwerk het daglicht temperde. Boven den schoorsteen hing +in een ouderwetsche lijst een portret, naar men zeide van Hemlïng, +dat een der voorvaderen der Van Tricasses moest voorstellen, een +geslacht, dat stellig opklimt tot de veertiende eeuw, in den tijd +toen de Vlamingen strijd moesten voeren met Keizer Rudolf van Habsburg. + +Die spreekkamer was een vertrek in het huis van den burgemeester, dat +een der aangenaamste woningen van de stad was. Het was naar Vlaamschen +trant gebouwd en had al het verrassende, grillige, schilderachtige +van den spitsbogenstijl; het behoorde dan ook tot de merkwaardigste +monumenten der stad. + +In een klooster van Karthuizer monniken of een instituut voor +doofstommen had het niet stiller kunnen zijn dan in dat huis. Niets +verstoorde er de stilte; men liep niet, maar gleed over den vloer; +men praatte niet, maar lispelde. Toch waren er vrouwen in huis, en +wel de vrouw van den burgemeester, Mevrouw Brigitta Van Tricasse, hare +dochter, Suze Van Tricasse, en een dienstmeisje, Lotje Janssen. Voorts +woonde er nog de zuster van den burgemeester, Tante Hermance, een +oude-jongejuffrouw, die nog luisterde naar den naam van tantetje, +zooals haar nichtje Suze, toen die nog een klein meisje was, haar +noemde. Niettegenstaande er dus bouwstoffen te over waren voor +oneenigheid, gedruisch en gebabbel, was het in de woning van den +burgemeester rustig als in de woestijn. + +De burgemeester was iemand van een vijftig jaren, niet dik en +niet mager, niet groot en niet klein, niet blozend en niet bleek, +niet vroolijk en niet somber, niet tevreden en niet pruilerig, niet +ferm en niet flauw, niet trotsch en niet nederig, niet goed en niet +kwaad, niet mild en niet gierig, niet dapper en niet laf, niet te +veel en niet te weinig,--ne quid nimis,--een man die in alles de maat +hield. De burgemeester Van Tricasse was het flegma in eigen persoon; +dat had een gelaatskenner dadelijk gezien aan de onverstoorbare +langzaamheid van zijne bewegingen, aan zijne eenigszins hangende +benedenkaak, aan zijn voortdurend opgetrokken wenkbrauwen, aan zijn +glad rimpeloos voorhoofd. Nimmer had, hetzij door toorn, hetzij door +hartstocht, eenige aandoening dezen man het hart sneller doen kloppen +of zijn gelaat doen kleuren, nooit waren zijne wenkbrauwen door drift +samengetrokken, al ware het ook slechts voor een oogenblik. Hij had +altijd goede kleeren aan, niet te wijd en niet te nauw, en kon ze ook +niet verslijten. Hij droeg altijd groote schoenen met zilveren gespen +en driedubbele zolen, die door hun groote duurzaamheid zijn schoenmaker +tot wanhoop brachten. Zijn hoofd was bedekt met een breeden hoed, die +nog dagteekende van den tijd toen Vlaanderen voor goed van Nederland +gescheiden werd, zoodat dit hoofddeksel den achtenswaardigen leeftijd +van veertig jaren bereikt had. + +Hoe kon het ook anders? Hartstochten doen het lichaam zoowel als de +ziel slijten, en de kleedingstukken zoowel als het lichaam, en onze +kalme, rustige, onverschillige burgemeester had geen hartstochten. Hij +zorgde wel, dat hij niet versleet en hij zorgde er ook wel voor, dat +hij niet sleet; daardoor kwam hij zich zelf uiterst geschikt voor, +om de stad Quiquendone en haar rustige inwoners te besturen. + +De stad toch was niet minder rustig dan de woning van haar +burgemeester, en in dat vreedzame verblijf dacht de waardige Van +Tricasse zoolang mogelijk het einde zijner dagen af te wachten, in elk +geval zoolang tot de goede Mevrouw Brigitta Van Tricasse, zijn vrouw, +hem in het graf was voorgegaan, waar zeker haar rust niet grooter +kon zijn dan die zij nu reeds sinds zestig jaren hier op aarde smaakte. + +Dit vereischt een nadere uitlegging. + +Ieder kent de geschiedenis van den man, die al wel vijfentwintig +jaren éen mes gebruikt had, maar ook het hecht vernieuwde zoodra +het niet meer deugde, en een ander lemmer nam als dit niet goed meer +was. Precies iets dergelijks gebeurde ook sedert onheuglijke tijden +in de familie Van Tricasse, en de natuur had er zich met zeldzame +welwillendheid in gevoegd. + +Sedert het jaar 1340 was het onveranderlijk gebeurd, dat een Van +Tricasse, zoodra hij weduwnaar was geworden, hertrouwd was met +een jongere Van Tricasse, die, zoodra zij weduwe was geworden, een +nieuw huwelijk aanging met een jongeren Van Tricasse, die, werd hij +weduwnaar... enz. enz. in een oneindige reeks door. Ieder lid der +familie stierf als het zijn beurt was. + +Nu was de thans levende Van Tricasse reeds de tweede man van de +waardige Mevrouw Brigitta Van Tricasse, die, wilde zij niet in al hare +plichten tekortschieten, haar tien jaren jongeren echtgenoot naar +de andere wereld moest voorgaan, teneinde plaats te maken voor een +nieuwe Van Tricasse. Daar rekende de achtbare burgemeester stellig op, +opdat de overleveringen der familie niet geschonden zouden worden. + +Zoo zag het er uit in dat vreedzame en stille huis, waar de deuren +niet piepten, de vensters niet rammelden, de vloeren niet kraakten, +de schoorsteenen niet snorden, de windhanen niet knersten, de meubels +niet knapten, de sloten niet klepperden, en waar de bewoners niet +meer gedruisch maakten dan hun schaduw. Harpocrates, de God der +stilzwijgendheid, had dit verblijf zeker voor den tempel der rust +verkozen. + + + + + + +III. + +Waarin de commissaris Passauf op even luidruchtige als onverwachte +manier komt binnenvallen. + + +'t Was kwart vóor drie, toen het hiervoren vermelde gewichtige gesprek +tusschen den wethouder en den burgemeester begon, 't was kwart vóor +vier, toen Van Tricasse zijn gewone pijp opstak, waarin een kwart ons +tabak ging. Vijf minuten over half zes had hij haar opgerookt, en al +dien tijd was tusschen beide personen geen woord gewisseld. Tegen zes +uren maakte de wethouder, die zijn onderwerp niet gemakkelijk losliet, +de opmerking: + +»Besluiten we dus?..." + +»Met niets te besluiten, ja," was het antwoord van den burgemeester. + +»'k Zou wel denken, dat ge 't bij het rechte eind hadt, Van Tricasse." + +»Mij dunkt het ook, Niklausse. We zullen ten opzichte van den +commissaris van politie wel eens een besluit nemen als wij beter op +de hoogte zijn... later... 't Komt er toch op geen maand aan..." + +»O, zelfs op een jaar niet," gaf Niklausse ten antwoord, terwijl +hij langzaam zijn zakdoek ontvouwde, waarvan hij overigens een bijna +onmerkbaar gebruik maakte. + +Het stilzwijgen werd wederom gedurende een uur tijds niet +afgebroken. De rust werd door niets verstoord, zelfs niet door het +binnenkomen van den hond Lento, die, even bedaard als zijn meester, +zich door de kamer bewoog. Dat was een hond! Een waar model voor al +zijn rasgenooten. Als hij van bordpapier geweest was met rolletjes +onder de pooten, zou hij niet minder leven hebben kunnen maken. + +Tegen acht uren, toen Lotje de ouderwetsche lamp had binnengebracht, +zeide de burgemeester tot den wethouder: + +»Is er geen andere dringende zaak af te doen, Niklausse?" + +»Neen, Van Tricasse, zoover ik weet niet." + +»Wat ik zeggen wil; heb ik niet gehoord, dat de Oudenaardesche poort +op inzakken stond?" + +»Juist," antwoordde de wethouder, »en wezenlijk, 't zou mij niet +verwonderen, als zij op den een of anderen dag boven een voorbijganger +instortte." + +»Nu," was het antwoord, »voordat dit gebeurt zullen we, hoop ik, +daaromtrent wel een beslissing genomen hebben." + +»Dat hoop ik ook, Van Tricasse." + +»Er zijn zaken die meer haast hebben." + +»Zeker," gaf de wethouder ten antwoord, »bijv. de zaak van het +ledermagazijn." + +»Brandt dat nog altijd?" was de vraag. + +»Nog altijd, sedert drie weken." + +»Hebben we in den Raad niet besloten het te laten branden?" + +»Zeker, Van Tricasse, op uw voorstel nog wel." + +»Was dat niet het beste en eenvoudigste middel om den brand meester +te worden?" + +»Daar kan niemand iets tegen zeggen." + +»Wel, dan kunnen we ook wachten. Is dat alles?" + +»Ja, dat is alles," zeide de wethouder, met peinzend gelaat het hoofd +krabbend, als om zich te vergewissen, dat hij niet de een of andere +gewichtige zaak vergat. + +»Wacht eens," hernam de burgemeester, »hebt ge ook niet hooren spreken +van een doorbraak, waardoor de laaggelegen wijk van St. Jacob dreigt +onder te loopen?" + +»Ja, juist," was het antwoord. »Hoe jammer dat die doorbraak niet +ontstond vlak boven het ledermagazijn! Dan was natuurlijk de brand +gebluscht en bespaarde het ons vrij wat hoofdbrekens." + +»Och, die ongelukken kunnen zoo wonderlijk loopen," sprak de waardige +burgemeester. »Daar is hoegenaamd geen verband tusschen, en men kan +maar niet van het eene gebruik maken om het andere te bestrijden." + +De wethouder had eenigen tijd noodig om ten volle het fijne van die +opmerking te beseffen. + +»Maar hoe is het mogelijk," riep een poos later de wethouder Niklausse +uit, »hoe is het mogelijk, dat wij niet eens over de groote zaak +spreken!" + +»Welke groote zaak? Hebben wij dan een groote zaak?" vroeg de +burgemeester. + +»Wel zeker. De quaestie van de stedelijke verlichting immers!" + +»O ja," gaf de burgemeester ten antwoord. »Als mijn geheugen me niet +bedriegt, bedoelt ge de verlichting door dien dokter Ox." + +»Juist." + +»Zoo; en hoe staat het er meê?" + +»Best. De zaak marcheert goed. Men begint de buizen reeds te leggen; +de fabriek is al klaar. Maar me dunkt, we haasten ons wel wat met +die zaak," zeide de wethouder, terwijl hij zijn schouders ophaalde. + +»'t Kan zijn," antwoordde de burgemeester, »maar we moeten niet +vergeten, dat dokter Ox de proef geheel voor zijn rekening neemt. 't +Kost ons geen duit." + +»Ja, dat zegt heel veel. Men moet toch ook met zijn eeuw medegaan. Als +de proef gelukt, zal Quiquendone de eerste stad van Vlaanderen zijn, +die verlicht wordt met hydro-oxy.... Hoe heet dat gas ook weer?" + +»Hydro-oxygeengas." + +»Nu, hydro-oxygeengas dan." + +Op dat oogenblik werd de deur geopend en kwam Lotje den burgemeester +zeggen, dat het avondmaal gereed stond. De wethouder Niklausse stond +op om afscheid te nemen van den burgemeester, dien het nemen van +zoovele besluiten en het behandelen van zoovele zaken geducht hongerig +gemaakt hadden. Men besloot ten slotte over een vrij geruimen tijd +den raad van notabelen bijeen te roepen, om te beslissen of men ook +voorloopig eene beslissing zou nemen ten aanzien van den toren der +Oudenaardesche poort. + +Daarna gingen de beide waardige magistraatspersonen naar de deur, +die op de straat uitkwam en liet de burgemeester den wethouder +uit. Deze ontstak zijn lantaarntje, dat hem veilig door de donkere +straten van Quiquendone moest brengen, die nog niet verlicht waren +door het nieuwe gas van dokter Ox. 't Was een donkere Octobernacht +en er hing een lichte nevel over de stad. + +'t Duurde een goed kwartier, voordat de wethouder Niklausse gereed +was tot vertrekken, want nadat hij zijn lantaarn had ontstoken, moest +hij nog zijn slobkousen aandoen en zijn dikke wollen handschoenen +aantrekken. Vervolgens zette hij den gevoerden kraag van zijn overjas +op, sloeg de klep van zijn muts neer, nam zijn stevigen parapluie in +de hand en was toen eindelijk klaar. + +Juist toen Lotje den sluitboom van de deur zou nemen, werd plotseling +eenig gedruisch van buiten hoorbaar. + +Ja, dat klinkt nu wel onwaarschijnlijk, maar er was toch gedruisch, +zooals misschien in de gansche stad niet gehoord was sedert de +bezetting door de Spanjaarden in 1563, en dat gedruisch riep al +de slapende echo's in het oude huis Van Tricasse wakker. Men duwde +tegen de deur, die tot dusver nog nooit door eene hand onbehoorlijk +was aangeraakt! Men klopte herhaaldelijk met een klinkend voorwerp, +waarschijnlijk een knoestigen stok door een krachtige hand in beweging +gebracht! Tusschen de slagen hoorde men roepen, schreeuwen en duidelijk +kon men deze woorden verstaan: + +»Mijnheer Van Tricasse! Mijnheer de burgemeester! Doe open, doe eens +gauw open!" + +De burgemeester was al even onthutst als de wethouder, en beiden keken +elkander aan zonder een woord te spreken. Van zoo iets hadden zij +geen begrip. Als men vlak vóor hen de oude veldslang had afgeschoten +die op het kasteel stond en sedert 1385 niet gebruikt was, zouden de +bewoners in het huis van Van Tricasse niet meer uit de lijken geslagen +zijn dan nu. + +Het geklop en het geschreeuw werd inmiddels steeds sterker. Eindelijk +was Lotje zichzelve genoeg meester geworden om te durven roepen: + +»Wie is daar?" + +»Ik ben het! Ik!" + +»Wie is ik?" + +»De commissaris Passauf!" + +Dat leven werd dus gemaakt door den commissaris van politie, terwijl er +al tien jaar van gesproken was of die betrekking eigenlijk wel noodig +was! Wat was er dan toch gebeurd? Hadden de inwoners van Bourguignon +de stad Quiquendone bestormd, evenals in de 14e eeuw? Minstens zoo +iets moest er gebeurd zijn om den commissaris Passauf zoodanig op te +winden, want anders was hij al niet minder kalm en flegmatiek dan de +Burgemeester zelf. + +Van Tricasse gaf een teeken, want spreken kon de waardige man niet, +en de sluitboom werd weggenomen en de deur geopend. + +De commissaris kwam als een hoos de kamer binnenstormen. + +»Wat is er toch, mijnheer de commissaris?" vroeg Lotje, een flinke +meid, die zelfs in de bangste oogenblikken het hoofd niet verloor. + +»Wat er is!" riep de commissaris, wiens groote ronde oogen van +ontroering schitterden. »Wat er is? Ik kom van de woning van dokter +Ox; daar was partij, en daar..." + +»Nu, en daar?" vroeg de wethouder. + +»Daar ben ik getuige geweest van een woordenwisseling die... Mijnheer +de burgemeester, er is daar over politiek gesproken!" + +»Over politiek," herhaalde Van Tricasse, terwijl hij de kuif van zijn +pruik opstreek. + +»Over politiek," hernam de commissaris, waarmede hij iets berichtte, +dat stellig in geen honderd jaar te Quiquendone gebeurd was. »Het +gesprek is steeds levendiger geworden. De advocaat André Schut en de +geneesheer Dominicus Custos hebben zulk een heftige woordenwisseling +gehad, dat misschien een uitdaging...." + +»Wat! een uitdaging!" riep de wethouder uit. »Een duel! Een duel te +Quiquendone! En wat hebben de advocaat Schut en de geneesheer Custos +wel gezegd?" + +»Woordelijk dit: »Mijnheer de advocaat," heeft de geneesheer tot zijn +tegenpartij gezegd, »gij gaat eenigszins te ver, dunkt mij, en het +schijnt, dat gij er niet genoeg op bedacht zijt uwe woorden te wegen!"" + +De burgemeester Van Tricasse sloeg de handen ineen. De wethouder werd +bleek en liet zijn lantaarn vallen. Zulke krasse woorden, en dat door +twee van de notabelste inwoners! + +»Die geneesheer Custos," mompelde Van Tricasse, »is zonder twijfel +een gevaarlijk man, een heethoofd; laat ons de zaak overwegen, +mijne heeren!" + +Hierop begaven de wethouder Niklausse en de commissaris zich met den +burgemeester in de spreekkamer. + + + + + + +IV. + +Waarin blijkt, dat dokter Ox een bekwaam natuurkundige is en stoute +proeven neemt. + + +Wie is toch die man met dien zonderlingen naam, die dokter Ox? Een +zonderling stellig, maar tegelijkertijd ook een stout geleerde, een +natuurkundige, wiens talent door gansch Europa gewaardeerd wordt, +een gelukkig mededinger van mannen als Davy, Dalton, Bostock, +Menzie, Godwin, Vierordt, kortom van al die knappe menschen, die +de natuurkunde tot een van de voornaamste vakken der hedendaagsche +wetenschap verheven hebben. + +Dokter Ox was een vrij gezet man van middelbare grootte; hij +telde... neen, hoeveel jaren hij telde, zouden wij niet precies +kunnen opgeven, ook niet waar hij vandaan kwam. Dat komt er ook +trouwens minder op aan. Hij was, en dat is voldoende, een ongewoon +personage, warmbloedig, snel in zijn bewegingen, in één woord een +levende tegenstelling van de bewoners van Quiquendone. + +In zich zelf en in zijn leer stelde hij een onverstoorbaar +vertrouwen. 't Was een lust hem te zien loopen met zijn eeuwigen +glimlach, met opgerichten hoofde, de borst flink en vrij met elke +ademhaling zoo krachtig uitzettende. Levendig was hij, zeer levendig +zelfs; kwikzilver had hij in de aderen, en hij liep als op spelden. Hij +trippelde altijd heen en weer en sprak haastig en met veel beweging. + +Was die dokter Ox dan rijk, dat hij op zijn kosten een gansche stad +ging verlichten? + +Misschien wel, anders doet men zulke uitgaven niet. Meer kunnen we +op die onbescheiden vraag niet antwoorden. + +'t Zal een vijf maanden geleden zijn, dat de dokter te Quiquendone +kwam; hij was vergezeld van zijn assistent, luisterende naar den +naam van Gideon Ygeen. Dat was een lange, magere man, die echter even +levendig was als zijn patroon. + +Maar waarom had dokter Ox aangenomen op zijne kosten de stad te +verlichten? En waarom had hij nu juist de vreedzame Quiquendoners +gekozen, de rustigste aller Vlamingen; waarom wilde hij hunne stad de +weldaden doen genieten van een uitstekende gasverlichting? Kon het +ook zijn, dat hij een of andere groote natuurkundige proef op het +oog had en die in anima vili wilde uitvoeren? Wat wilde die man toch? + +Hierop moeten wij het antwoord schuldig blijven, want dokter Ox had +maar één vertrouwde, zijn assistent Ygeen, en die gehoorzaamde hem +blindelings. + +Naar het schijnt, had dokter Ox aangenomen de stad te verlichten; +zij had er behoefte aan, vooral 's nachts, zooals de commissaris +Passauf zeer ter snede opgemerkt had. De inrichting was bijna klaar, +en gasbuizen waren gereed het gas te doen stroomen in de sierlijke +gasbekken, die in eenige openbare gebouwen en in de woningen van +eenige vrienden van den vooruitgang aangebracht waren. + +Van Tricasse, als burgemeester, en Niklausse, als wethouder, hadden +gemeend in hunne woningen die nieuwe verlichting te moeten doen +aanleggen, en eenige andere autoriteiten hadden gemeend hun voorbeeld +te moeten volgen. + +Dat gas toch was iets nieuws; het was geen gewoon koolwaterstofgas, +gas dat uit steenkool gestookt wordt, neen, het hydro-oxygeengas +was twintig maal helderder en werd gevormd door eene vermenging van +hydrogenium en oxygenium, dus waterstof met zuurstof. + +De dokter had als bekwaam scheikundige en vernuftig natuurkundige er +een middel op gevonden, om het gas op groote schaal te verkrijgen +en langs veel goedkooper weg dan de gewone manier. Heel eenvoudig +ontleedde hij het water, waarin een zwak zuur was opgelost, met een +door hem uitgedachte batterij, uit nieuwe elementen bestaande. De dure +hulpmiddelen waren dus vermeden; zoo waren geen platina, geen retorten, +geen brandstoffen, geen fijnbewerkte toestel om de beide gassen +afzonderlijk daar te stellen, meer noodig. Een electrische stroom liep +door groote bakken vol water, en de vloeistof werd ontleed in hare +samenstellende deelen: oxygenium en hydrogenium. Het oxygenium ging +langs den eenen weg, het hydrogenium, welks volume dubbel zoo groot +was als dat van zijn ouden makker, ging den anderen kant uit. Beide +gassen werden in afzonderlijke reservoirs opgevangen, dat was noodig, +want anders zou er een verschrikkelijke ontploffing gevolgd zijn, +als het eens in vlam geraakte. Door pijpen werden ze vervolgens naar +de verschillende gasbekken gevoerd, die zoo zouden ingericht zijn, +dat er geen ontploffing kon ontstaan. Dat alles zou een prachtige vlam +geven, minstens gelijk aan het electrisch licht, dat, zooals iedereen +uit de proeven van Casselmann weet, een lichtkracht heeft van niet +meer en niet minder dan elf honderd een en zeventig waskaarsen. + +Zonder twijfel zou de stad Quiquendone door deze edelmoedige +onderneming een heerlijke verlichting rijk worden; maar daar was het +dokter Ox en zijn assistent toch minder om te doen, gelijk uit het +volgende blijken zal. + +Juist den dag nadat de commissaris Passauf op zoo luidruchtige wijze +bij den burgemeester was komen binnenstuiven, waren Gideon Ygeen en +dokter Ox aan het praten in hun gemeenschappelijk werkvertrek in de +benedenverdieping van de fabriek. + +»Wel Ygeen, wat zegt ge er van?" riep dokter Ox uit, terwijl hij zich +tevreden in de handen wreef. »Ge hebt gisteren op de partij die goede, +koudbloedige Quiquendoners eens gezien, die, wat hartstochtelijkheid +betreft, het midden houden tusschen sponzen en koraalgewassen. Ge +hebt nu gezien, dat ze al beginnen te redetwisten en elkander met +woorden en gebaren uitdagen. In geestelijk en lichamelijk opzicht +waren ze reeds veranderd. Dat is nog maar een begin! Wacht nu eerst +totdat we hun een grootere dosis geven!" + +»Ik kan niet anders zeggen, dokter," antwoordde Gideon Ygeen, terwijl +hij met den wijsvinger langs zijn spitsen neus wreef, »dan dat de +proef goed begint, en als ik niet zoo voorzichtig was geweest om de +kraan te sluiten, weet ik niet wat er gebeurd zou zijn." + +»Ge hebt gehoord wat die advocaat Schut en die geneesheer Custos +zeiden," hernam dokter Ox. »Op zichzelf waren de woorden zoo erg +niet, maar voor een Quiquendoner zijn ze wel zoo kras als de gansche +reeks van vloeken, die de helden van Homerus elkander naar het hoofd +wierpen voordat ze van leer trokken. Ha, die Vlamingen, ge zult eens +zien wat we daar nog van maken!" + +»We zullen hen tot ondankbaren maken," antwoordde Gideon Ygeen, +op den toon van iemand die de menschheid op haar rechte waarde schat. + +»Kom, kom!" was het antwoord van den dokter, »wat kan het ons schelen +of ze er ons dankbaar voor zijn of niet, als onze proef maar gelukt." + +»Maar dan is het nog de vraag," voegde zijn assistent er glimlachend +bij, »of wij, door hunne ademhalingswerktuigen zoo in opschudding +te brengen, niet de longen van die brave bewoners van Quiquendone +eenigszins van streek maken. + +»Des te erger voor hen," gaf de dokter ten antwoord. »Het is in het +belang van de wetenschap. Stel u eens voor, dat honden of kikvorschen +zich eens niet langer tot de vivisectie wilden leenen!" + +Hoogstwaarschijnlijk zouden de honden en kikvorschen, als ze +geraadpleegd werden, wel eenige bezwaren inbrengen tegen de +verrichtingen der heeren vivisectionisten; dokter Ox bekreunde zich +evenwel om die gissing niet veel en gaf een zucht van voldoening over +zijn onwederlegbaar argument. + +»Alles wèl beschouwd, dokter, hebt ge gelijk," gaf Gideon Ygeen met +berusting ten antwoord. »We konden eigenlijk nergens beter terechtkomen +dan bij deze inwoners van Quiquendone." + +»Neen, dat konden we zeker niet," zeide de dokter met eenigen nadruk +op elke lettergreep. + +»Hebt ge den pols van die menschen wel eens gevoeld?" + +»Wel honderd maal." + +»En hoeveel slagen gemiddeld?" + +»Geen vijftig in de minuut. Maar begrijp ook eens; een stad waar sedert +een eeuw geen schijn of schaduw van woordenwisseling bestond, een stad +waar de karrelui niet vloeken, waar de koetsiers niet schelden, waar +de paarden niet hollen, waar de honden niet bijten, waar de katten +niet krabben! Een stad waar het kantongerecht het eene jaar in, +het andere uit, geen politieovertredingen te behandelen heeft! Een +stad waar men zich om geen enkele zaak warm maakt, om geen kunsten, +om geen zaken! Een stad waar gendarmes tot de mythe behooren, waar in +geen honderd jaar een procesverbaal is opgemaakt! Een stad ten slotte, +waar in de laatste drie eeuwen geen klap of stomp toegediend is! Ge +begrijpt nu toch, Ygeen, dat zoo iets niet langer kan voortduren, +en dat wij daarin eens verandering zullen brengen." + +»Prachtig! Overheerlijk!" gaf de assistent met geestdrift ten +antwoord. »Maar de lucht, dokter, hebt ge die onderzocht?" + +»Natuurlijk. Negen en zeventig deelen stikstof en twintig deelen +zuurstof, koolzuur en waterdamp in veranderlijke hoeveelheid. Dat +zijn de gewone verhoudingen." + +»Best, dokter, best," antwoordde Ygeen. »De proef zal grootsch zijn +en beslissend." + +»En als ze beslissend is," voegde dokter Ox er met een zegepralend +lachje bij, »dan herscheppen wij de wereld!" + + + + + + +V. + +Waarin de burgemeester en de wethouder een bezoek brengen aan dokter +Ox en hetgeen daaruit voortvloeit. + + +De wethouder Niklausse en de burgemeester Van Tricasse wisten nu eens +wat een onrustige nacht was. Ze hadden letterlijk niet kunnen slapen +van het ernstige voorval ten huize van dokter Ox. Welke gevolgen kon +die zaak wel hebben? Ze konden het zich niet voorstellen. Moest er een +besluit genomen worden? Zou het gemeentebestuur, in hunne personen +vertegenwoordigd, genoodzaakt zijn tusschenbeide te komen? Moesten +er besluiten afgevaardigd worden, om te zorgen dat een dergelijk +schandaal niet meer voorkwam? + +Die twijfel bracht natuurlijk een groote stoornis in hun vreedzaam +karakter teweeg. Voordat zij scheidden evenwel, hadden de beide +notabelen »besloten" er morgen nog eens over te praten. + +Den volgenden dag, nog vóór tafel, begaf de burgemeester Van Tricasse +zich in persoon naar den wethouder Niklausse. Hij trof zijn vriend +in veel bedaarder gemoedstoestand aan. Hij zelf had weer al zijn +waardigheid hernomen. + +»Iets nieuws?" was zijn vraag. + +»Sinds gisteren niet," antwoordde Niklausse. + +»Hoe is het met den geneesheer Dominicus Custos?" + +»Ik heb er evenmin iets van gehoord als van den advocaat André Schut." + +Na een gesprek van een uur, waarvan de inhoud in drie regels zou +te vermelden zijn en dat daarom nutteloos zou zijn over te brengen, +hadden de burgemeester en de wethouder wezenlijk besloten dokter Ox +een bezoek te gaan brengen, teneinde ongemerkt eenige inlichtingen +uit hem te trekken. + +Nadat, geheel tegen hunne gewoonte in, dit besluit genomen was, vonden +de twee notabelen zich verplicht, het onmiddellijk uit te voeren. Zij +verlieten het huis en richtten zich naar de fabriek van dokter Ox, +buiten de stad, bij de poort van Oudenaarde gelegen,--dezelfde waarvan +de toren bijna inviel. + +De burgemeester en de wethouder liepen niet gearmd, maar zij liepen +passibus aequis, met langzame en deftige schreden, die hen nauwelijks +dertien duim per seconde vooruitbracht. 't Was trouwens de gewone +gang hunner onderhoorigen, die bij menschen geheugen, nooit iemand +hard hadden zien loopen in de straten van Quiquendone. + +Van tijd tot tijd hielden de twee notabelen op den hoek van een stille +straat eens op om de menschen te groeten. + +»Goeden dag, mijnheer de burgemeester," zei de een. + +»Goeden dag, mijn vriend", antwoordde Van Tricasse. + +»Niets nieuws, mijnheer de wethouder?" vroeg de ander. + +»Niets nieuws," antwoordde Niklausse. + +Maar toch kon men aan zekere verwonderde gezichten, aan zekere +vragende blikken merken, dat de woordenwisseling van den vorigen +avond in de stad bekend was. Alleen reeds aan de door Van Tricasse +gevolgde richting, kon de domste inwoner van Quiquendone raden, dat +de burgemeester een ernstigen stap ging nemen. De zaak Custos en Schut +hield aller gedachten bezig, maar men was er nog niet aan toe om partij +voor den een of ander te trekken. Die advocaat en die geneesheer waren +toch inderdaad beiden zeer geachte personages. De advocaat Schut, +die nooit in de gelegenheid geweest was te pleiten in een stad, waar +de prokureurs en de deurwaarders slechts voor de leus bestonden, had +dus ook nooit een proces verloren. Wat den geneesheer Custos betreft, +'t was een achtenswaardige prakticus, die, op het voetspoor zijner +collega's, hunne zieken van alle ziekten genazen, uitgenomen van die +waaraan zij stierven. 't Was een noodlottige gewoonte, die, ongelukkig +genoeg, aangenomen is door al de leden van al de Faculteiten, in welk +land ze ook praktiseeren. + +Toen ze bij de poort van Oudenaarde waren aangekomen, namen de +wethouder en de burgemeester voorzichtig een klein omwegje om niet +te dicht in den omtrek van den toren te komen, die dreigde omver te +vallen; daarna bekeken ze hem met aandacht. + +»'k Denk dat hij vallen zal," zei Van Tricasse. + +»'k Denk het ook," antwoordde Niklausse. + +»Of men moet hem stutten," voegde Van Tricasse erbij. »Maar moeten we +'m stutten? Dat is de vraag." + +»Dat is juist de vraag," antwoordde Niklausse. + +Eenige oogenblikken later meldden ze zich aan de fabriek aan. + +»Is dokter Ox te spreken?" vroegen zij. + +Dokter Ox was voor de eerste magistraatspersonen der stad altijd te +spreken en deze werden dan ook dadelijk in de spreekkamer van den +beroemden natuurkundige ontvangen. + +Het kan wel een uur zijn dat de twee notabelen moesten wachten, +voordat de dokter verscheen. Er bestaat althans alle grond het te +gelooven, want de burgemeester--en dit was hem nog nooit in zijn +leven gebeurd--toonde zich wel een beetje ongeduldig, waarvan zijn +collega ook niet was vrij te pleiten! + +Eindelijk trad dokter Ox binnen en begon met zich te verontschuldigen +de heeren te hebben laten wachten, maar een nieuw model van een +gasmeter, het verbeteren van een vertakking van gasbuizen... Overigens, +alles ging goed! De geleidingen voor het oxygenium waren al +gesteld. Over eenige maanden zou de stad het voorrecht genieten eener +prachtige verlichting. De twee notabelen konden de monden der buizen +reeds zien, die in de spreekkamer van den dokter uitkwamen. + +Daarna verzocht de dokter de reden te mogen weten van de eer, die +hij genoot den burgemeester en den wethouder bij zich aan huis te +mogen ontvangen. + +»Maar, enkel u eens te zien, dokter, u eens te zien," antwoordde Van +Tricasse. »'t Is al zoo lang geleden, dat we dat genoegen niet mochten +smaken. We gaan weinig uit in ons goede Quiquendone. We tellen onze +passen en meten onze schreden af. Gelukkig als niets de eentoonigheid +komt verstoren..." + +Niklausse keek ter sluiks zijn vriend eens aan. Zijn vriend had +nooit zoo lang achtereen gesproken,--althans zonder tusschenpoozen en +oogenblikken van plechtige stilte. Hij vond dat Van Tricasse zich met +een zekere radheid van tong uitdrukte als hij nog nooit van hem gehoord +had. Niklausse zelf gevoelde een onweerstaanbaren lust tot spreken. + +Dokter Ox van zijn kant keek den burgemeester guitig aan. + +Van Tricasse, die nooit redeneerde of hij moest zich eerst gemakkelijk +in een goeden leunstoel gezet hebben, was ditmaal opgestaan. Een zekere +zenuwachtige overspanning, geheel in strijd met zijn gewone kalme +gemoedsstemming, had zich van hem meester gemaakt. Hij gesticuleerde +nog wel niet, maar ook dat zou niet lang uitblijven. Wat den wethouder +aangaat, hij wreef zich de kuiten en haalde lang en diep adem. Zijn +oog verhelderde zich langzamerhand en hij was werkelijk »besloten" +om, als het moest, zijn getrouwen vriend den burgemeester, het mocht +gaan zoo het wilde, bij te staan. + +Van Tricasse was opgestaan, hij had eenige schreden gedaan en was +toen weder tegenover den dokter gaan zitten. + +»En over hoeveel maanden," vroeg hij hem met zekeren nadruk, »over +hoeveel maanden denkt u met uw werkzaamheden gereed te zijn?" + +»Over drie of vier maanden, mijnheer de burgemeester," antwoordde +dokter Ox. + +»Over drie of vier maanden, dat is veel!" zeide Van Tricasse. + +»Veel te veel!" riep Niklausse, die het op zijn plaats niet langer +kon uithouden en bij hem was komen staan. + +»Ja, zooveel tijd hebben wij noodig om met ons werk gereed te komen," +antwoordde de dokter. »We hebben onze werklieden hier uit de stad +moeten halen, en die zijn niet vlug." + +»Wat, niet vlug!" schreeuwde de burgemeester, die dat woord als een +persoonlijke beleediging scheen op te vatten. + +»Neen, mijnheer de burgemeester," hield dokter Ox vol. »Een Fransch +werkman werkt op éen dag zoo hard als tien van de uwen. U begrijpt, +'t zijn echte Vlamingen!..." + +»Vlamingen!" riep de wethouder Niklausse uit, wiens vingers begonnen +te jeuken. »In welken zin, Mijnheer, vat gij dat woord op?" + +»Wel, in den zelfden... vleienden zin als ieder ander," gaf de dokter +met een glimlach ten antwoord. + +»Hoor eens, Mijnheer!" zeide de burgemeester, terwijl hij met groote +stappen heen en weer liep, »'k houd niet van die draaierijen. De +werklieden van Quiquendone doen niet onder voor de werklieden uit +welke stad ter wereld ook, begrijpt u, en Londen noch Parijs hebben +we ons tot voorbeeld te stellen! Overigens verzoek ik u met het werk, +dat u onderhanden hebt, haast te maken. Onze straten zijn opgebroken +voor het leggen der gasbuizen; dat hindert het verkeer. De handel zal +er over klagen, en ik, de verantwoordelijke bestuurder, verkies niet +verwijten te hooren, waarvoor maar al te veel reden zou bestaan!" + +Flink gesproken, burgemeester. Daar hoort moed toe, van handel, van +verkeer te spreken, als men aan die woorden niet gewoon is. Maar wat +scheelde hem toch? + +»En dan," voegde Niklausse er bij, »kan de stad ook niet langer van +verlichting verstoken blijven." + +»Acht of negen eeuwen lang heeft men het toch wel zonder gedaan," +antwoordde de dokter. + +»Reden te meer, Mijnheer," sprak de burgemeester met veel nadruk: +»Andere tijden, andere zeden! De wereld gaat vooruit, en wij willen +niet achter blijven! Binnen een maand dienen onze straten verlicht +te zijn, of ge zult voor elken dag vertraging een aanzienlijke +schadeloosstelling te betalen hebben! Waar zou het heen, als in die +duisternis eens ruzie ontstond?" + +»Verschrikkelijk!" riep Niklausse. »Er is maar een kleinigheid noodig +om den strijdlust van een Vlaming te doen ontvlammen! Vlam--Vlaming!" + +»En wat dat betreft," viel de burgemeester hierop in, »is ons door +onzen commissaris van politie Passauf gerapporteerd, dat gisterenavond +in uwe salons, mijnheer de dokter, een woordenwisseling gevoerd is. Is +het zoo, dat het een gesprek over staatkunde was?" + +»Zoo was het, mijnheer de burgemeester," antwoordde dokter Ox, die +moeite had een zucht van voldoening te smoren. + +»En werd die woordenwisseling niet gevoerd tusschen den geneesheer +Dominicus Custos en den advocaat André Schut?" + +»Ja, mijnheer de wethouder, maar de woordenwisseling was nog al +niet scherp." + +»Niet scherp!" riep de burgemeester uit, »is dat niet scherp als de +eene man tot den ander zegt, dat hij zijn woorden niet schijnt te +wegen! Maar van welk deeg zijt gij dan wel gebakken, Mijnheer? Weet +gij dan niet, dat hier in Quiquendone niets meer noodig is om uiterst +betreurenswaardige gevolgen te veroorzaken? Zie, Mijnheer, als gij +of iemand anders zóo tegen mij durfdet spreken..." + +»Of tegen mij..." riep ook Niklausse, en beide notabelen stonden +met gekruiste armen en te bergen gerezen haren vlak voor dokter Ox, +die slecht van de reis zou gekomen zijn, als hij het ongeluk gehad +had met een enkele beweging, of, nog minder, met een blik slechts de +bedoeling te verraden hun het geringste in den weg te willen leggen. + +Gelukkig vertrok de dokter geen spier. + +»In alle geval, Mijnheer," liet de burgemeester er op volgen, »stel +ik u aansprakelijk voor hetgeen in uwe woning voorvalt. Aan mij is +de rust in deze stad toevertrouwd, en ik zal niet dulden dat zij +verstoord worde. Hetgeen gisteren gebeurd is moet zich niet herhalen, +of ik zal weten wat mij te doen staat. Begrepen? Maar geef dan toch +antwoord, Mijnheer!" + +Terwijl de burgemeester zich zoo door een buitengewone opgewondenheid +had laten medesleepen, was zijn spreken in bulderen overgegaan. Hij +was woedend, de waardige Van Tricasse, en buiten zou men hem stellig +kunnen hooren. Toen hij eindelijk buiten adem was en zag dat de dokter +op zijne uittartingen niet antwoordde, zeide hij tot den wethouder: + +»Ga mede, Niklausse." + +De deur werd zoo hard dichtgeslagen, dat het huis dreunde, en de +burgemeester was met den wethouder vertrokken. + +Langzamerhand, toen zij een twintig pas geloopen hadden, kwamen de +waardige vrienden tot bedaren. Zij liepen langzamer, hun stap werd +gematigder. Hun gelaat schitterde niet meer zoo; van rood werd het +blozend. + +Een kwartier nadat zij de fabriek verlaten hadden, zeide Van Tricasse +vriendelijk tot den wethouder: + +»Wat een aardig man, die dokter Ox! 'k Zie hem altijd met het grootste +genoegen." + + + + + + +VI. + +Waarin Frans Niklausse en Suze Van Tricasse plannetjes voor de +toekomst maken. + + +De lezers weten, dat de burgemeester eene dochter had, Suze +geheeten. Voor hoe scherpzinnig ik hen nu ook houd, hebben zij toch +zeker niet kunnen raden, dat de wethouder Niklausse een zoon had, +die Frans heette, en dat die zoon de aanstaande was van Suze. Deze +beide jongelieden waren trouwens voor elkaar geschapen, en ze beminden +elkaar zooals men te Quiquendone bemint. + +Men moet niet denken, dat in deze buitengewone stad de jonge hartjes +niet klopten; ze klopten alleen maar wat langzaam. Men trouwde er even +goed als in alle andere steden van de wereld, maar men overhaastte +zich niet. De verloofden wilden, voordat zij die vreeselijke banden +smeedden, elkander leeren kennen en die studie duurde minstens +tien jaren. + +Tien jaren vrijde men, ja! Is dat dan te veel, als men zich voor +het leven wil verbinden? Men studeert soms wel zoo lang om dokter +of advocaat te worden, en zou men dan in minder tijd de kundigheden +willen verkrijgen die een echtgenoot noodig heeft? Dat mag men niet +aannemen, en of het nu wegens het temperament geschiedt of na rijpelijk +nadenken, het komt ons voor, dat de Quiquendoners met hun lange studie +geen ongelijk hebben. Als men in andere, vrije en vurige steden soms +in enkele maanden een huwelijk ziet sluiten, moet men de schouders +ophalen, en men zou wel doen, zijn jongens naar het college en zijne +meisjes naar de kostschool te Quiquendone te zenden. + +In een halve eeuw was het slechts eens voorgekomen, dat een huwelijk +binnen de twee jaren tot stand kwam, en dat liep nog bijna slecht af! + +Frans Niklausse beminde dus Suze Van Tricasse, maar kalmpjes, zooals +men bemint, wanneer men tien jaren vóor zich heeft om het beminde +voorwerp eenmaal het zijne te mogen noemen. Eenmaal 's weeks kwam +Frans op een bepaald uur zijn Suze afhalen, en ging met haar naar +de oevers van de Vaar. Frans nam zijn hengel mede, en Suze vergat +nooit haar stremien mede te nemen, waarop haar lieve vingeren de +onmogelijkste bloemen tooverden. + +We dienen ook nog te zeggen, dat Frans een jonkman van twee en twintig +jaar was, dat zijne wangen zich met een licht perzikkendons begonnen +te bedekken en ten slotte dat zijne stem nauwelijks meer dan een +octaaf omvang had. + +Suze was blond en had een rozenkleurtje. Zij telde pas zeventien zomers +en had toch geen hekel aan het hengelen, welk een zonderling genoegen +het ook moge zijn om de vischjes met een weerhaak te verschalken. Maar +het kwam doordat Frans er van hield; 't was juist een vermaak naar +zijn aard. Hij was zoo geduldig als 't maar kan, mocht gaarne een +weinig droomerig op zijn dobber staren en had geduld genoeg om te +wachten totdat, misschien na zes uren zittens, een voorntje zoo goed +was, misschien uit medelijden met hem, zich te laten vangen; dan was +hij gelukkig, maar altijd met gematigdheid. + +Dien zelfden dag hadden de beide aanstaanden zich op den +begroeiden oever neergevleid; eenige voeten beneden hen kabbelde de +vreedzame Vaar. Suze trok achteloos haar naald heen en weer door het +stremien. Frans slingerde werktuiglijk zijn sim van rechts naar links, +en liet haar dan met den stroom van links naar rechts drijven. De +vorentjes sprongen lustig rond nabij den dobber, terwijl de haak, +nog vrij, dieper in het water lag. + +Nadat het een poos geduurd had, zei Frans: + +»Ik geloof dat ik beet heb, Suze," maar hij keek haar niet aan. + +»Zoudt ge denken, Frans?" gaf Suze ten antwoord, terwijl ze voor een +oogenblik haar werk liet rusten, en met bewogen oog den dobber van +haar aanstaande volgde. + +»Neen, toch niet," zeide Frans weer, »ik dacht maar dat ik voelde +trekken. Ik heb mij vergist." + +Eenigen tijd daarna merkte Suze met haar lieve, zachte stem op: + +»Ze zullen wel bijten, Frans, maar vergeet niet tijdig op te halen. Ge +zijt altijd eenige seconden te laat, en dan ontsnapt de visch." + +»Wilt gij den hengel eens houden, Suze?" + +»Gaarne, Frans." + +»Geef mij dan uw tappiseriewerk. Ik zal zien of ik beter slaag met +de naald dan met den angel." + +Nu nam het meisje met bevende hand den hengel, en de jongman haalde +ijverig de naald door het stremien. + +Zoo wisselden zij uren lang vriendelijke woordjes, en hunne harten +klopten als er beweging in den dobber kwam. O, dat ze nooit de +heerlijke uren mogen vergeten, waarin ze onder het gekabbel der +golfjes bij elkander zaten! + +De zon was dien dag reeds een goed eind gedaald, en ondanks de +vereenigde talenten van Suze en Frans, had de visch nog maar niet +gebeten. De vorentjes hadden ditmaal geen medelijden en lachten wat om +de jongelieden, die trouwens veel te redelijk dachten om hun ongelijk +te geven. + +»Een ander maal zullen we gelukkiger zijn, Frans," zeide Suze, toen +de jonge visscher zijn haak weder op het plankje stak. + +»Dat zullen we hopen, Suze," gaf Frans ten antwoord. + +Daarna sloegen beiden naast elkaar den weg naar huis in zonder een +woord te spreken, even zwijgend als de lange schaduwen, die voor hen +uitgingen. Suze werd groot, heel groot onder de schuine stralen der +ondergaande zon; Frans werd mager, zoo mager als de hengel, dien hij +in de hand hield. + +Nu had men de woning van den burgemeester bereikt. Tusschen de +straatsteenen wiesen geheele grasstruiken, maar men trok ze niet uit, +want ze dempten het geluid der voetstappen. + +Toen de deur stond geopend te worden, meende Frans tot zijn beminde +te moeten zeggen: + +»Denkt ge er wel eens aan, Suze, dat de groote dag nadert?" + +»Ja, hij nadert zeker, Frans," antwoordde het meisje met neergeslagen +blik. + +»Ja," hernam Frans, »binnen vijf of zes jaar...." + +»Tot ziens, Frans," zeide Suze. + +»Tot ziens, Suze," antwoordde Frans. + +Daarop werd de deur gesloten, en de jonkman vervolgde met kalmen tred +zijn weg naar het huis van den wethouder Niklausse. + + + + + + +VII. + +Waarin de »andantes" »allegro's" worden en de »allegro's" in »vivaces" +overgaan. + + +De gemoederen waren bedaard na het voorgevallene tusschen den advocaat +Schut en den geneesheer Custos. De zaak had geene gevolgen gehad. Men +had dus reden om te hopen, dat Quiquendone tot zijn gewone kalmte +zou terugkeeren, die een oogenblik door een onverklaarbaar voorval +was gestoord. + +Inmiddels vorderde men snel met het leggen der buizen voor het +hydro-oxygeengas naar de voornaamste gebouwen der stad. Hoofdbuizen +en zijbuizen werden onder de straten van Quiquendone steeds +verder voortgeschoven. Branders waren er nog niet, want hunne +vervaardiging vereischte bijzonder veel zorg en moest in het buitenland +geschieden. Dokter Ox was hier en daar en overal, hij en zijn assistent +Ygeen lieten geen oogenblik verloren gaan; zij spoorden onophoudelijk +de werklieden aan, werkten aan de voltooiing der gasmeters en hielden +dag en nacht de reusachtige electrische batterijen in werking waarmede +het water ontleed werd. + +De dokter was namelijk al aan het maken van zijn gas, ofschoon het +buizennet nog niet voltooid was, iets wat, tusschen ons gezegd, +wel wat vreemd scheen. Maar het zou niet lang duren, ten minste dat +mocht men hopen, of dokter Ox zou voor het eerst in den schouwburg +zijn prachtig licht laten schijnen. + +Quiquendone bezat werkelijk een schouwburg, en inderdaad een fraai +gebouw ook. In- en uitwendig had het iets van alle bouwstijlen; het +had gelijkertijd iets van den Byzantijnschen, van den Romaanschen, +van den Gothischen en van den Renaissance-stijl; deuren met rondbogen, +spitsboogvensters, ster-rosetten, fantasie-klokketorentjes, kortom, +het was een staalkaart van alle mogelijke stijlen. Verwonderen +doet het niet, als men weet, dat het gebouw begonnen werd onder +den burgemeester Lodewijk Van Tricasse in 1175 en voltooid in 1837 +onder den burgemeester Natalis Van Tricasse. Het bouwen had zeven +eeuwen geduurd, en achtereenvolgens hadden verschillende modes haar +invloed laten gelden. Toch was en bleef het een mooi gebouw, en bij de +Romaansche zuilen en Byzantijnsche gewelven, zou het nieuwe lichtgas +in het geheel niet misstaan. + +In dien schouwburg van Quiquendone werd zoo wat van alles gespeeld, +vooral opera en opera-comique. 't Zou evenwel de vraag zijn, of de +componisten er wel hun eigen werk herkend zouden hebben, zoo zeer +had men het tempo veranderd. + +In Quiquendone werd niets haastig gedaan, en dus moesten ook de +dramatische werken naar het karakter der Quiquendoners geschikt +worden. De schouwburg opende zijne deuren gewoonlijk te vier uren en +sloot ze te tien uren, maar in die zes uren tijds waren er nooit meer +dan twee bedrijven gespeeld. Voor Robert le diable, les Huguenots, +Guillaume Tell, enz. had men gewoonlijk drie avonden noodig, vanwege +de langzame wijze waarop die werken uitgevoerd werden. De vivaces +ontaardden in den schouwburg van Quiquendone in ware adagio's; de +allegro's werden tot in het oneindige gerekt. De vier en zestigste +wonnen het van de heele noten in andere landen. Een vlugge roulade +had, als ze naar den smaak der Quiquendoners uitgevoerd werd, den +gang van een plechtige kerkmis. Een losse triller moest uiterst +bedaard en volkomen gelijkmatig gespeeld worden, wilde hij de ooren +der dilettanten niet kwetsen. Om een voorbeeld te noemen: het vlugge +air, dat Figaro in de eerste acte van den Barbier de Séville bij +zijn optreden zingt, werd genomen met nommer 33 van den metronoom; +het duurde acht en vijftig minuten, en dan nog heette het, dat de +zanger er flink achter heenzat. + +De artisten, die van buiten de stad kwamen, hadden zich natuurlijk +naar die mode moeten schikken, maar men betaalde hen goed en dus +klaagden zij niet; zij gehoorzaamden stipt aan den strijkstok van den +orkestdirecteur, die in een allegro nooit meer dan acht maten in de +minuut sloeg. + +Maar welke toejuichingen wachtten ook niet de artisten, die het +publiek van Quiquendone in verrukking brachten, zonder zich ooit te +vermoeien! Het geheele publiek sloeg met geregelde tusschenpoozen de +handen in elkaar, hetgeen dan in de couranten »daverende toejuichingen" +heette. Een of twee malen zelfs zou wellicht de zaal onder die +bijvalsbewijzen ingestort zijn, indien men er niet in de twaalfde +eeuw geenszins tegen opgezien had flinke fondamenten te leggen. + +Om voorts die levendige Vlamingen niet al te zeer op te winden, werd er +maar eens in den schouwburg gespeeld; dat gaf den acteurs gelegenheid +dieper in hunne rollen door te dringen, en aan het publiek om langer +te teren op de schoonheden der meesterwerken van dramatische kunst. + +Op die manier ging het al langen tijd. De artisten van buiten waren +gewoon te Quiquendone een contract te sluiten, als zij wilden uitrusten +van de vermoeienis op andere tooneelen. Niets scheen eene wijziging +in die ingewortelde gewoonte aan te duiden, toen twee weken na de +zaak Schut-Custos een onverwachte gebeurtenis opnieuw de rust der +bevolking kwam storen. + +Het was op een Zaterdag, dag van de opera. Er was nog geen sprake +van de inwijding van de nieuwe verlichting, zooals men allicht zou +denken; volstrekt niet, de pijpen kwamen wel reeds in de zaal uit, +maar er stonden nog geen branders op, en daarom wierpen nog altijd +waskaarsen haar zacht licht op het talrijk publiek dat de zaal +vulde. Te half een waren de deuren geopend en te vier uren was de zaal +reeds vol. Eén oogenblik was er een queue, die zich uitstrekte tot het +einde van het Stefanusplein, voor den winkel van den apotheker Josse +Liefrink. Zooveel belangstelling deed een prachtigen avond verwachten. + +»Gaat ge van avond naar de comedie?" had dienzelfden ochtend de +wethouder aan den burgemeester gevraagd. + +»Wel zeker," had Van Tricasse geantwoord, »en mevrouw Van Tricasse +gaat mee, en ook onze dochter Suze en de oude tante, die allen dol +zijn op muziek." + +»Komt mejuffrouw Suze dus ook?" vroeg de wethouder. + +»Zonder twijfel, Niklausse." + +»Dan zal mijn zoon Frans wel maken, dat hij een van de eersten is," +hernam Niklausse. + +»Een vurig jongeling, Niklausse," merkte de burgemeester met waardigen +ernst op; »een heethoofd! Ge moogt wel oppassen met dien jonkman." + +»Hij bemint, Van Tricasse; hij bemint uw bekoorlijke Suze." + +»Welnu, Niklausse; hij zal haar krijgen, zoodra wij besloten hebben +dat dit huwelijk tot stand zal komen! Wat kan hij meer verlangen?" + +»Hij verlangt niets, Van Tricasse; hij verlangt zeker niets, die +beste jongen! Maar dat is zeker, en meer zal ik er niet van zeggen, +dat hij niet de laatste zal zijn, die een plaatsbiljet haalt!" + +»Ach, die ongeduldige, vurige jeugd!" riep de burgemeester, met een +glimlach aan zijn verleden terugdenkend. »Zoo zijn wij ook geweest, +waarde vriend! Ook wij hebben eenmaal bemind! Wij hebben in onzen +tijd ook queue gemaakt! Tot van avond dus, tot van avond! Zeg eens, +dat is een groot artist, die Fioravanti! Hij is hier dan ook prachtig +ontvangen. Die toejuichingen van Quiquendone zal hij niet licht +vergeten!" + +Er was inderdaad sprake van den beroemden tenor Fioravanti, die door +zijn uitnemend talent, zijn volmaakte methode, zijn sympathieke stem +bij alle kunstliefhebbers in de stad ware geestdrift wekte. + +In de laatste drie weken had Fioravanti met de Hugenoten een +ontzaglijk succes behaald. De eerste acte, opgevoerd naar den +smaak der Quiquendoners, had in de eerste week van deze maand een +ganschen avond ingenomen. De week daarna had de volgende acte, door +eindelooze andantes verlengd, den beroemden zanger een ware ovatie +bezorgd. Met de derde acte van Meyerbeer's meesterwerk was het succes +nog toegenomen. Nu had men er zich echter op gespitst Fioravanti in de +vierde acte te hooren, en die vierde acte zou hij dezen eigen avond +spelen voor een publiek, dat van ongeduld brandde. Dat was de acte +met het duo van Raoul en Valentine! Ach, die liefdezang voor twee +stemmen, breed en statig voorgedragen, dit bruisend hartstochtelijke +duet met zijn crescendo's zijn stringendo's, zijn animato's, zijn piu +crescendo's, langzaam, regelmatig, sleepend gezongen, welk een genot! + +Te vier uren dan, was de zaal vol. Loges, parterre, galerijen waren +om 't meest bezet. Vooraan zaten de burgemeester Van Tricasse, +mejuffrouw Van Tricasse, mevrouw Van Tricasse en de goede oude +tante met een lichtgroene muts op. Een klein eind verder zat de +wethouder Niklausse met zijn familie, natuurlijk niet zonder den +verliefden Frans. Men zag er ook nog de familie van den geneesheer +Custos, van den advocaat Schut, van Honoré Syntax, de opperrechter, +van Norbert Soutman, directeur der verzekeringmaatschappij, van den +dikken bankier Collaert, die dol was op Duitsche muziek en ook zelf +wat aan muziek deed, van den ontvanger Rupp, van den directeur der +Academie, Jerome Resh, van den commissaris van politie en van tal van +andere achtenswaardige personen uit de stad, die hier evenwel niet +allen opgenoemd kunnen worden, als wij den lezer niet willen vervelen. + +Gewoonlijk wachtten de Quiquendoners rustig het ophalen van het gordijn +af, hetzij onder het lezen der courant, hetzij dat ze zachtjes eenige +woorden onder elkander spraken; anderen weer zochten langzaam en zonder +gedruisch hunne plaats op, en enkelen wierpen een beschroomden blik +op de lieftallige schoonheden in het rond. + +Op dezen avond echter, zou het voor een waarnemer duidelijk geweest +zijn, dat zelfs voor het ophalen van het gordijn een ongewone +levendigheid in de zaal heerschte. Men zag personen bewegingen maken +die zich anders nooit bewogen. De waaiers der dames werden met zeldzame +levendigheid gebruikt. Al die borsten schenen met een prikkelende +lucht gevuld te zijn, men ademde dieper en langer. Bij sommigen +schitterden de oogen, zelfs, om de waarheid getrouw te blijven, bijna +even sterk als de lichten, die dezen avond al bijzonder helder waren; +tenminste men zag helderder, ofschoon de verlichting niet sterker +was dan anders. Ja, als de verlichting van dokter Ox nu al werkte, +maar die werkte nog niet! + +Het orkest was thans op zijn post en geheel voltallig. De eerste +viool had bij de verschillende lessenaars de ronde gedaan en een +bescheiden »a" aangegeven. De strijk- en de blaasinstrumenten +stemmen. De orkestdirecteur wacht slechts op het schelletje om de +eerste maat te slaan. + +Daar klinkt de schel. De vierde acte begint. Het Allegro appassionato +van de entr'acte is volgens gewoonte gespeeld, zoo majestueus langzaam, +dat 't voor Meyerbeer zou geweest zijn om razend te worden, maar de +kunstliefhebbers van Quiquendone genoten er al de majesteit van. + +'t Duurt niet lang, of de orkest-directeur gevoelt dat hij zijne +executanten niet meer geheel meester is. Hij heeft moeite hen in te +toomen, dezelfde menschen die anders zoo gehoorzaam, zoo kalm zijn. De +blaasinstrumenten leggen eene neiging aan den dag om de beweging te +versnellen; ze moeten met vaste hand ingehouden worden, want anders +zouden ze de strijkinstrumenten vooruitgeraken, 'tgeen aan de harmonie +nog al zou schaden. De fagottist zelfs, de zoon van den apotheker +Liefrinck, anders zoo'n welopgevoed jongmensch, wil ook jagen. + +Inmiddels heeft Valentine haar recitatief begonnen: + + + »Je suis seule chez moi..." + + +maar ze haast. De orkest-directeur en al zijne muzikanten volgen +haar--misschien zonder het te weten--in haar cantabile, dat breed +genomen moest worden want het is een 12/8 maat. Raoul verschijnt in +de deur op den achtergrond, maar nu verloopt tusschen het oogenblik +waarop Valentine naar hem toegaat, en dat waarop zij hem in hare kamer +ter zijde verbergt, geen kwartier, terwijl anders in den schouwburg +van Quiquendone dit recitatief van zeven en dertig maten ook juist +zeven en dertig minuten moest duren. + +Saint-Bris, Nevers, Cavannes en de catholieke heeren zijn opgekomen, +misschien wel wat haastig. Allegro pomposo teekende de componist bij +dat gedeelte aan; nu gaan de heeren en het orkest wel allegro, maar in +het geheel niet pomposo, en in het ensemble-gedeelte van de prachtige +»samenzwering en zegening der wapenen" is er van geen matigen van het +allegro sprake. Zangers en muzikanten houden een wedren. De directeur +denkt er niet meer aan hen in te houden. Het publiek verlangt dat +trouwens ook niet; integendeel. Het is medegesleept, het neemt deel +aan de beweging, en die beweging komt overeen met de wenschen van +zijn hart. + + + »Des troubles renaissants et d'une guerre impie, + Voulez-vous, comme moi, délivrer le pays?" + + +Men belooft, men zweert het. Ternauwernood heeft Nevers tijd om +te protesteeren en te zingen, »dat hij onder zijn voorvaderen wel +soldaten telt, maar geen moordenaars." Men arresteert hem. Schout +en schepenen komen aanloopen en zweren inderhaast »allen tegelijk te +treffen." Saint-Bris maakt een relletje van het recitatief, waarbij de +catholieken tot wraakneming worden opgeroepen. De drie monniken, zwarte +mantels dragende met witte sjerpen, komen de deur van het vertrek +van Nevers binnenstormen, met verwaarloozing van de lessen van den +regisseur, die hun leerde zacht voort te schrijden. Al de aanwezigen +hebben reeds degens en ponjaarden getrokken, en het zegenen houdt +de monniken maar een ommezien bezig. De sopranen, tenoren en bassen +schreeuwen het allegro furioso. Daarop vertrekken zij, al brullende: + + + A minuit + Point de bruit! + Dieu le veut! + Oui, + A minuit! + + +Het gansche publiek is opgerezen. In loges, parterre en galerijen +is het erg woelig. Al de toeschouwers, met den burgemeester aan het +hoofd, schijnen zich op het tooneel te willen storten, teneinde +met de samenzweerders mee te doen en de Hugenoten te verdelgen, +niettegenstaande zij de godsdienstige begrippen van deze deelen. Men +juicht, men roept terug, men gilt. De oude tante trekt zenuwachtig +aan haar lichtgroene muts. Het licht in de zaal straalt hoe langer +zoo helderder. + +Raoul komt weer op, en tilt niet zachtkens het gordijn op, maar +scheurt het met een kloeke beweging vaneen en staat dan vlak tegenover +Valentine. + +Nu begint het groote duo, en wel allegro vivace. Raoul wacht de vragen +van Valentine niet af, en Valentine wacht niet op de antwoorden van +Raoul. De heerlijke passage: + + + »Le danger presse + Et le temps vole..." + + +wordt een van die snelle 2/4 maten, waarmede Offenbach naam gemaakt +heeft als hij deze of gene samenzweerders laat dansen; het andante +amoroso: + + + »Tu l'as dit! + Oui, tu m'aimes!" + + +is ten slotte een vivace furioso, en de violoncel in het orkest +streeft er in de verste verte niet meer naar, om mede te gaan met de +stem van den zanger, zooals zijne partij aangeeft. + +Daar slaat de klok, maar welk een hijgend, gejaagd geluid! Degeen die +slaat, is stellig zich zelf niet meer meester. Het is een donderende +stormklok, welke in geweld wedijvert met het razend orkest. + +Eindelijk komt het air, waarmede deze heerlijke acte eindigt: + + + »Plus d'amour, plus d'ivresse + O remords qui m'oppresse!" + + +door den componist als allegro con moto aangeduid, maar hier in een +ontembaar prestissimo genomen. 't Is alsof er een express-trein voorbij +suist. Daar begint de stormklok weer. Valentine valt in zwijm. Raoul +springt uit het venster!.... + +'t Was wel tijd. Het orkest, dat volslagen dronken scheen, had het +niet langer kunnen volhouden. De dirigeerstok is tot op een klein +gedeelte na stukgeslagen op het hokje van den souffleur. De snaren +der violen zijn gesprongen, de halzen verwrongen! De paukenslager +heeft zoo woedend op zijn pauken geslagen, dat ze gebarsten zijn! De +contrabassist is boven op zijn welluidend gebouw gekropen! De eerste +klarinet zit op zijn mondstuk te bijten, en de tweede hobo heeft zijn +rieten tongetje ingeslikt! De schuif van de trombone is vol bulten, en +de ongelukkige hoornist eindelijk kan zijn hand niet meer loskrijgen, +daar hij ze te ver in zijn instrument geduwd heeft! + +En het publiek?--Het publiek hijgt, schreeuwt en brult! Ieder ziet +vuurrood, alsof zijn lichaam van binnen in brand staat! Men stoot, +men verdringt elkander om naar buiten te komen, de mannen zonder hoed, +de vrouwen zonder mantel! In de gangen verdringt men elkander, bij de +deuren drukt men elkander plat; men twist, men geraakt handgemeen! Geen +sprake meer van autoriteiten, van burgemeester! Allen zijn gelijk +voor deze helsche opgewondenheid... + +Weinige oogenblikken later, terwijl allen buiten op de straat zijn, +herneemt ieder zijn gewone kalmte en keert bedaard naar huis, met +een onbestemde herinnering aan 'tgeen er gebeurd is. + +De vierde acte van de Hugenoten, die anders op de klok af zes uren +duurde, was nu begonnen te half vijf en afgeloopen twaalf minuten +vóór vijven. + +Ze had achttien minuten geduurd! + + + + + + +VIII. + +Waarin de oude, deftige wals een stormwind gelijk wordt. + + +Wel herkregen de toeschouwers, nadat ze den schouwburg verlaten +hadden, hun gewone kalmte; wel gingen ze rustig naar huis, alleen +onder den indruk van een voorbijgaande versuftheid, maar toch had +de buitengewone opgewondenheid hen geweldig van streek gebracht, +en ze vielen in bed alsof zij bijzonder zwaar getafeld hadden. + +Den volgenden dag was er voor ieder nog een souvenir van het gebeurde +van den vorigen dag: van den een toch was de hoed bij het standje +verdwenen, een ander miste een slip van zijn jas; deze dame had haar +satijnen laarsje verloren, een andere haar zondagschen mantel. De +herinnering aan het voorval werd bij die eenvoudige menschen wakker, +en met die herinnering zeker schaamtegevoel over hun onvergeeflijke +buitensporigheid. 't Was alsof zij aan een overdadig festijn hadden +deelgenomen en er onbewust de helden van geweest waren! Zij spraken +er niet over en wilden er liefst niet meer aan denken. + +Niemand was evenwel zoo verbijsterd als de burgemeester Van +Tricasse. Toen de waardige man den volgenden ochtend opstond, was hij +zijn pruik kwijt. Lotje had overal gezocht, maar 't hielp niets, de +pruik was op het slagveld achtergebleven. Men zou haar kunnen doen +uitroepen door Jan Mistrol, den beëedigden omroeper van de stad, +maar dat ging niet; dan was het maar beter het hoofddeksel in den +steek te laten, dan zich zoo ten toon te stellen, voor iemand die de +eer had de eerste overheidspersoon van de stad te zijn. + +Zoo nu peinsde de waardige Van Tricasse, terwijl hij met een zwaar +hoofd, dikke tong en hijgende borst onder de dekens lag. Hij had +geen den minsten lust om op te staan, wel het tegendeel, en in +zijn hersenen ging dien morgen meer om dan anders in veertig jaren +tijds. De achtbare magistraat overdacht nog eens alles wat bij die +onverklaarbare voorstelling gebeurd was. Hij bracht het in verband +met het voorgevallene op de partij ten huize van dokter Ox. Hij zocht +naar de redenen van die zonderlinge opgewondenheid, die zich nu ten +tweede male bij zijne rustige ingezetenen had voorgedaan. + +»Maar wat gebeurt er dan toch?" vroeg hij zich zelf. »Hoe komen in +mijn stille stad de zinnen zoo verbijsterd? Staan we op het punt +gek te worden en moet de gansche stad een groot hospitaal worden? De +gansche stad, want alle notabelen, wethouders, rechters, advocaten, +geneesheeren, gestudeerden, allen waren er, en als ik mij goed +herinner, zijn we allen even dol geweest! En hoe kwam het, dat die +muziek zoo'n helsch spektakel maakte? Onbegrijpelijk! Ik voor mij +weet zeker, dat ik niets gegeten, niets gedronken had, dat mij zoo kon +opwinden! Och neen, gisteren at ik een doorgaar sneedje kalfsvleesch, +een paar schepjes spinazie met suiker, geklutste eieren en ik dronk een +paar glaasjes onschuldig bier. Dat stijgt niet naar het hoofd! Neen, +er is iets onverklaarbaars in de geheele zaak, en daar ik toch de +verantwoordelijke man ben voor hetgeen de ingezetenen van mijne stad +doen, zal ik een onderzoek doen instellen." + +De stedelijke raad kon zich met dat onderzoek vereenigen, maar het +leidde tot niets. De feiten waren niet te loochenen, de oorzaken +echter gingen boven het verstand van de magistraten. Overigens waren +alle gemoederen nu weer tot kalmte gekomen, en de buitensporigheden +geraakten in het vergeetboek. De dagbladen vermeden ook er over te +spreken, en in het verslag der voorstelling, dat in de stadscourant +verscheen, werd niet eens een toespeling gemaakt op de koortsachtige +opgewondenheid van de geheele zaal. + +Evenwel, de stad had wel weer haar gewone bedaardheid herkregen, en ze +werd wel weer even Vlaamsch als te voren, maar toch was het merkbaar, +dat het karakter en de geaardheid der bewoners langzamerhand eene +wijziging ondergingen. 't Was of ze meer zenuwen hadden gekregen, +zooals de geneesheer Dominicus Custos opmerkte. + +Dat vereischt eenige toelichting. De verandering, die onloochenbaar +was en ook niet geloochend werd, openbaarde zich slechts in sommige +gevallen. Wanneer de Quiquendoners op de straat waren of langs +de Vaar wandelden, waren zij dezelfde kalme, geregelde menschen +van vroeger. Zoo ook in hunne woningen, waar de een een handwerk +uitoefende, de ander met het hoofd werkte, nog een ander niets deed en +een vierde zelfs niet dacht. In hun privaat leven waren ze zwijgend, +stil en leidden ze een plantenleven als voorheen. Geen twist, geen +verwijt in huis; hun hart klopte niet sneller, hunne hersenen werden +door niets aangedaan. De gemiddelde polsslag kwam overeen met dien +uit den goeden ouden tijd: vijftig a twee en vijftig in de minuut. + +Een volkomen onverklaarbaar verschijnsel was het evenwel, een +verschijnsel waarop de knapste physiologen der eeuw zich stomp +zouden gedacht hebben, dat de Quiquendoners, in hun particulier leven +onveranderd dezelfden, merkbaar veranderden zoodra zij in het openbaar +te zamen kwamen. + +Zoodra zij zich in een openbaar lokaal vereenigden, »was het mis," +zooals de commissaris Passauf verklaarde. Op de beurs, op het +stadhuis, in de academie, zoowel in raadsvergaderingen als in de +bijeenkomsten van geleerden, kwam er meer leven onder de aanwezigen, +werden ze aangetast door een vreemde opgewondenheid. Geen uur waren +ze daar, of ze waren reeds scherp jegens elkander. Na twee uren +was een beraadslaging een dispuut geworden; men werd warm en wierp +elkaar persoonlijkheden naar het hoofd. In de kerk, zelfs onder de +preek, konden de geloovigen niet meer bedaard naar dominé Van Stabel +luisteren, die trouwens van zijn kant zich in zijn preekstoel niet +meer zoo rustig als vroeger hield en zijn gehoor krachtiger toesprak +dan anders. + +In dezen stand van zaken ontstonden helaas nog ernstiger +woordenwisselingen dan tusschen den geneesheer Custos en den advocaat +Schut, en dat nooit de tusschenkomst der autoriteit werd vereischt, was +alleen daaraan te danken, dat de twistenden, zoodra zij thuisgekomen +waren, er rust vonden en weldra de beleedigingen van weerskanten +vergaten. + +Die bijzonderheid had echter nooit in het oog kunnen vallen aan +menschen, die volstrekt niet konden waarnemen hetgeen met hen +gebeurde. Slechts één persoon in de gansche stad, en wel degeen wiens +betrekking al sinds dertig jaren lang op de nominatie stond opgeheven +te worden, de commissaris van politie Passauf, had de opmerking +gemaakt, dat de opgewondenheid, die in de particuliere woningen niet +bestond, zich spoedig in publieke gebouwen openbaarde. Nu dacht hij +er met zekere bezorgdheid over wat toch wel gebeuren zou, indien +deze prikkelbaarheid eens tot de huizen der ingezetenen doordrong +en indien de epidemie--want zoo noemde hij haar--zich tot de straat +uitbreidde. Dan werden geen beleedigingen meer vergeten, dan waren er +geen oogenblikken van kalmte meer in den waanzin, maar dan zou men +voortdurend in de hoogste opgewondenheid verkeeren en met elkander +in botsing komen. + +»Wat dan?" vroeg de commissaris Passauf met schrik. »Hoe moesten +die aanvallen van wilde woede te keer gegaan worden? Hoe moesten +die prikkelbare gestellen in toom worden gehouden? Dan zal mijne +betrekking waarlijk geen sinecure meer zijn, en dan zal de Raad mijne +wedde wel dienen te verdubbelen,--tenminste, als hij mij niet laat +oppakken... wegens inbreuk op de openbare orde!" + +Die zeer rechtmatige vrees begon zich meer en meer te +verwezenlijken. Van de beurs, de kerk, den schouwburg, de raadzaal +was het kwaad tot de woningen der particulieren doorgedrongen, en +wel twee weken na de verschrikkelijke voorstellingen van de Hugenoten. + +In de woning van den bankier Collaert werden de eerste verschijnselen +der epidemie waargenomen. + +Deze rijke bankier gaf aan de notabelen der stad een bal, of althans +een soirée dansante. Eenige maanden te voren was hij er gelukkig in +geslaagd eene leening van f 15,000 voor drievierden te plaatsen, en ter +viering van dit finantieel succes gaf hij zijn stadgenooten dit feest. + +Een feest in Vlaanderen loopt gewoonlijk bedaard en kalm af; bier en +eenige zoetigheden vormen het onthaal. Men praat wat over het weer, +over den stand van den oogst, over de bloemen in den tuin en vooral +over de tulpen; van tijd tot tijd waagt men heel langzaam en bedaard +een dansje, maakt een menuet, soms ook een wals, maar dan een van die +Duitsche walsjes, waarbij men anderhalven keer omdraait in de minuut, +terwijl onder den dans de walsers zoover van elkander afblijven als +hunne armen gedoogen. Zoo gaat het gewoonlijk toe op een bal onder +de voorname lieden van Quiquendone. Men had getracht er de polka in +te voeren en ze daartoe in vier tempo's gedanst, maar de dansende +paren kwamen nog altijd bij het orkest achter, hoe langzaam men de +maat ook nam, en daarom had men er van moeten afzien. + +Deze vreedzame bijeenkomsten, waar jonkmannen en jongedochters zich +eerlijk en rustig konden vermaken, hadden nooit eenige schadelijke +gevolgen gehad. Maar hoe kwam het dan nu, dat dien avond bij den +bankier Collaert die zoete dranken veranderd schenen te zijn in +schuimenden wijn, bruisenden champagne, vlammende punch? Hoe kwam het, +dat tegen het midden van de partij alle gasten dronken schenen te +zijn? Waarom werd de eerzame menuet een rondedans? Waarom verhaastten +de muzikanten de maat zoo? Hoe kwam het, dat de kaarsen dien avond, +evenals in den schouwburg, zulk een ongewonen glans hadden? Welke +electrische stroom liep toch door de salons van den rijken bankier? Hoe +kwam het, dat de paren veel dichter bij elkander kwamen, dat de handen +elkander hartstochtelijker drukten, dat de »cavaliers seul" ditmaal +eenige gewaagde sprongen vertoonden, hoewel ze anders zoo deftig, +zoo ernstig, zoo majestueus waren? + +Helaas, wie zou het antwoord kunnen geven op al die vragen? De +commissaris Passauf was op de partij aanwezig, hij zag den storm +aankomen, maar hij kon hem niet bedwingen, hij kon hem niet ontgaan, +en zelfs hij voelde zich bevangen! Zijne begeerten en hartstochten +werden gedurig sterker; men zag hem herhaaldelijk een aanval doen op +het suikerwerk, men zag hem verscheidene schotels ledigen, alsof hij +ik weet niet hoelang gevast had! + +Inmiddels werd het bal hoe langer hoe geanimeerder. Men begon nu +eerst met volle teugen van het dansen te genieten, want het mocht +nu werkelijk dansen heeten. De voeten bewogen zich met koortsachtige +snelheid. De gezichten werden rood van inspanning, de oogen glinsterden +als vurige kolen. De algemeene opgewondenheid had haar hoogste +toppunt bereikt. + +En toen het orkest de wals uit den Freyschutz aanhief, toen die echt +Duitsche en statige wals met dolle woestheid door de muziekanten +gespeeld werd, was het meer een met onzinnige snelheid in de rondte +draaien, een duizelingwekkende omwenteling van razende wezens. Daarna +verviel alles in een helschen galop, die niet kon gestuit worden en +een uur lang duurde en niet alleen de salons maar al de vertrekken +van het prachtige huis in opschudding bracht, waarin allen met +hartstochtelijkheid deelden, jongelieden van beide seksen, oudere +van iederen leeftijd, de dikke bankier Collaert en Mevr. Collaert, +raadslieden, overheidspersonen, de kantonrechter en Niklausse en +Mevr. Van Tricasse en de burgemeester Van Tricasse en de commissaris +Passauf in eigen persoon, die zich daarna nooit kon herinneren, +wie in dien dollen nacht zijne danseres geweest was. + +Maar »zij" ze vergat het niet. En sedert dien nacht, zag »zij" in haar +droomen den vurigen commissaris weder, haar met hartstochtelijkheid +omkneld houdende! En »zij", was niemand anders dan de oude tante! + + + + + + +IX. + +Waarin dokter Ox en zijn assistent Ygeen elkander slechts enkele +woorden zeggen. + + +»Wel, Ygeen?" + +»Wel, meester, alles is klaar! De buizen zijn gelegd." + +»Kom! Dan gaan we nu in het groot en op de massa's werken!" + + + + + + +X. + +Waarin men zien zal, dat de epidemie de geheele stad aantast en welke +uitwerking zij teweegbrengt. + + +In de nu volgende maanden werd het van kwaad tot erger en breidde +de epidemie zich van uit de huizen tot op de straat uit. De stad +Quiquendone was onherkenbaar geworden. + +En, wat nog het vreemdste natuurverschijnsel was, niet alleen het +dierenrijk, maar ook het plantenrijk ontsnapte niet aan den algemeenen +invloed. + +Volgens den gewonen loop der dingen, zijn de epidemieën speciaal, +want zij die den mensch treffen tasten de dieren niet aan en zij die de +dieren treffen, verschoonen de planten. Heeft men ooit gezien, dat een +paard door de pokken werd aangetast of een mensch door de runderpest en +krijgen de schapen de aardappelziekte? Maar hier schenen al de wetten +der natuur omgekeerd. Niet alleen waren het karakter, het temperament, +de denkbeelden der bewoners en bewoonsters van Quiquendone veranderd, +maar ook de huisdieren, honden of katten, koeien of paarden, ezels +of geiten, alles verkeerde onder dezen epidemischen invloed, en 't +scheen dat zij volkomen van aard veranderd waren. De planken zelve +»emancipeerden" zich, als men ons deze uitdrukking wel wil veroorloven. + +In de tuinen, de moestuinen, de boomgaarden toch deden zich +allervreemdste verschijnselen op. De klimplanten klommen met meer +stoutmoedigheid. De struiken werden boomen. De zaden, nauwelijks +gezaaid, vertoonden kleine groene puntjes en in hetzelfde tijdsverloop, +wonnen ze in duimen wat vroeger, onder de gunstigste omstandigheden, +ze in strepen wonnen. De asperges werden twee voet hoog; de artisjokken +werden zoo groot als meloenen, de meloenen zoo groot als pompoenen, +de pompoenen zoo groot als de groote klok uit den toren, die negen +voet in diameter mat. De kolen waren kreupelboschjes en de paddestoelen +parapluies. + +Met de vruchten ging het denzelfden weg op als met de groenten. Één +aardbei was genoeg voor twee menschen en één peer voor vier. De +trossen druiven waren zoo groot als de enorme tros, die voorkomt +op het zoo prachtig beschilderde doek van Poussin »de terugkeer der +afgezondenen naar het beloofde land." + +Hetzelfde was het geval met de bloemen: de groote viooltjes +verspreidden doordringerder geuren, de buitengewoon groote rozen +schitterden met levendiger kleuren, de seringen vormden binnen +weinige dagen ondoordringbare kreupelbosschen; geraniums, madelieven, +dahlia's, camelia's, rhododendrons, maakten zich van de paden meester +en verstikten elkander! Het snoeimes schoot hier te kort. En de +tulpen, de vreugde der Vlamingen, wat brachten ze de liefhebbers in +verrukking! De waardige Van Bistrom viel op zekeren dag van louter +ontroering bijna omver, toen hij in zijn tuin een eenvoudige tulipa +gesneriana van enorme, monsterachtige, reusachtige grootte zag, waarvan +de bloemkelk tot nest diende van een gansche familie roodborstjes! + +De geheele stad kwam toeloopen om die wonderbaarlijke bloem te zien +en gaf haar den naam van tulipa quiquendonia. + +Maar, helaas! al kwamen die planten, die vruchten, die bloemen +zichtbaar vooruit, al toonden alle gewassen een voorliefde kolossale +afmetingen aan te nemen, al bedwelmden de glans hunner kleuren en het +doordringende hunner geuren den reuk en de blikken, zoo verwelkten +zij daarentegen snel. De lucht, die zij opslorpten, verbrandde ze +maar al te spoedig en ze stierven weldra, uitgeput, verwelkt, verteerd. + +Dat was het lot van de vermaarde tulp, die na eenige dagen van glans +en luister verkwijnde! + +Op dezelfde wijze ging het al spoedig met de huisdieren, van den +huishond tot de zwijnen in den stal, van het kanarievogeltje in de +kooi tot den kalkoen in den hof. + +Nu waren die dieren in gewone tijden al even flegmatiek als hunne +meesters. Honden en katten leidden meer een plantenleven dan dat ze +werkelijk leefden. Nooit sprongen ze in 't rond van blijdschap, nooit +werden ze door een aandoening van toorn in hunne kalmte gestoord. De +staarten bewogen zich niet levendiger, dan alsof ze uit brons waren +gegoten geweest. Sedert onheuglijke tijden had men van geen krabben of +bijten gehoord. Wat de dolle honden betreft, deze beschouwde men als +denkbeeldige dieren, die onder de griffoenen en andere fantastische +dieren uit de Openbaring moesten gerangschikt worden. + +Maar welk een verandering in die weinige maanden, waarvan we de +geringste voorvallen trachten op te teekenen! Honden en katten begonnen +hunne tanden en klauwen te laten zien. Men was verplicht, tengevolge +van herhaalde aanvallen, eenigen af te maken. Men zag voor het eerst +in de straten van Quiquendone een paard op hol gaan, een os zich met +de horens naar omlaag op een zijner natuurgenooten werpen, een ezel +omvervallen met de pooten in de lucht en een gebalk uitgalmen, dat +niets »dierlijks" meer had, een schaap, zelfs een schaap tegen het mes +van den slager dapper de karbonaden verdedigen, die het in zich droeg! + +De burgemeester Van Tricasse was verplicht politie-verordeningen +uit te vaardigen tegen de huisdieren die, door razernij aangetast, +de straten van Quiquendone onveilig maakten. + +Maar, helaas! zoo de dieren gek waren, de menschen waren niet wijs +meer! + +Geen leeftijd was van de plaag verschoond. + +De zuigelingen werden zeer spoedig onverdraaglijk, die wezentjes die +tot nog toe zoo gemakkelijk waren groot te brengen en voor het eerst +moest de kantonrechter Honoré Syntax zijn kroost met de roede straffen. + +Op de school ging het ook vrij oproerig toe en wierpen de jongens +elkander met dictionnaires naar het hoofd. Men kon ze niet meer op de +banken houden en zelfs de onderwijzers, die ze met allerlei taakwerk +overlaadden, deelden in de algemeene overprikkeling. + +Nog een ander vreemd verschijnsel was het, dat al die inwoners +van Quiquendone, die tot nog toe altijd zoo matig waren, en wier +voornaamste voedsel uit melkspijzen en zoetigheidjes bestond, zich nu +werkelijk in eten en drinken te buiten gingen. Hun gewone leefregel +was hun niet genoeg meer. Iedere maag was een afgrond geworden, dien +men met enorme hoeveelheden spijzen en dranken moest trachten te +dempen. Het verbruik der inwoners was verdriedubbeld. In plaats van +twee maaltijden, nam men er zes. De stoornissen in de spijsvertering +waren ontelbaar. De wethouder Niklausse kon zich niet verzadigen. De +burgemeester Van Tricasse kon zijn dorst niet stillen en was altijd +half dronken. + +Kortom, dagelijks openbaarden zich de meest verontrustende +verschijnselen en deed zich de toekomst donker voor. + +Onophoudelijk kwam men dronken menschen tegen en onder deze dronken +lieden, dikwijls notabelen. + +De geneesheer Dominicus Custos had het verschrikkelijk druk met +allerlei maagstoornissen en zenuwachtige aandoeningen, wel een bewijs +van de groote prikkelbaarheid, waaraan de zenuwen der bevolking leden. + +De vroeger zoo stille straten van Quiquendone, die tegenwoordig zoo +druk waren, want niemand kon thuis blijven, waren nu het tooneel van +dagelijksche woordenwisselingen en zelfs twisten. + +De politie moest versterkt worden, teneinde de rustverstoorders in +toom te houden. + +Er moest een gevangenis in het gemeentehuis ingericht worden, die +dag en nacht met oproermakers was opgevuld. De commissaris Passauf +was bekaf. + +Er gebeurde iets, dat nog nooit gebeurd was,--binnen den tijd van twee +maanden werd er een huwelijk gesloten. Een ongehoord feit! De zoon +van den ontvanger Rupp huwde met de dochter van de schoone Augustine +de Rovère en dat binnen slechts zevenenvijftig dagen na haar hand +gevraagd te hebben! + +Nog andere huwelijken werden beslist, die anders jaren lang zouden +uitgesteld zijn. De burgemeester kon er zich geen begrip van vormen +en ook zijn dochter, de lieve Suze, leed aan dezelfde kwaal en zou +spoedig aan zijn handen ontsnappen. + +Wat onze waarde oude tante betreft, ze had waarlijk den commissaris +Passauf durven polsen over een vereeniging, die haar toescheen alle +elementen in zich te bevatten van geluk, fortuin, wederzijdsche +achting, jeugd!... + +Om de maat vol te meten, had er tot overmaat van ijselijkheid, +een duel plaats! Een wezenlijk duel met pistolen, en nog wel met +ruiterpistolen, op vijf en twintig pas! En tusschen wie? Onze lezers +zullen 't nauwlijks kunnen gelooven! + +Tusschen den heer Frans Niklausse, den zachtaardigen hengelaar en +den zoon van den rijken bankier, den jongen Simon Collaert. + +En de onschuldige oorzaak van dit duel was niemand anders dan de +dochter van den burgemeester, op wie Simon dol verliefd was en die +hij aan niemand ter wereld wilde afstaan. + + + + + + +XI. + +Waarin de bewoners van Quiquendone een heldhaftig besluit nemen. + + +Men ziet in welk een betreurenswaardigen toestand de bevolking van +Quiquendone zich bevond. De hoofden verkeerden in een onnatuurlijke +gisting. Men kende en herkende elkander niet meer. De vreedzaamste +menschen waren twistziek geworden. Men moest hen niet met den nek +aanzien, of ze zonden dadelijk getuigen op uw dak. Velen lieten +hun snorren staan en enkele echte vechtersbazen krulden ze aan de +punten om. + +Onder dergelijke omstandigheden werd het moeielijk de stad te besturen +en de orde op de straten en in de openbare gebouwen te handhaven, +want de dienst was voor zulk een stand van zaken niet ingericht. De +burgemeester, onze waardige Van Tricasse, dien we zoo zacht, zoo kalm +en vreedzaam en zoo besluiteloos gekend hebben, was nu niet meer tot +bedaren te brengen. Zijn huis weerklonk den ganschen dag van zijn +bevelen. Onophoudelijk beknorde hij zijne agenten en zag in eigen +persoon nauwkeurig toe dat zijne orders strikt werden uitgevoerd. + +Helaas! Welk een verandering! Waar was de kalmte, die vroeger in het +vriendelijke en rustige huis van den burgemeester, die goede Vlaamsche +woning, heerschte? Welke treurige huiselijke tooneelen hadden daar nu +plaats! Mevrouw Van Tricasse was kregelig, twistziek en kwalijknemend +geworden. Mocht het haar man al gelukken haar te overschreeuwen, +tot zwijgen kon hij haar niet brengen. De goede vrouw had met haar +prikkelbaar humeur op alles en allen wat aan te merken. 't Ging alles +verkeerd! Niets werd op zijn tijd gedaan! Zij gaf Lotje en zelfs tante, +haar schoonzuster de schuld, die, niet minder slecht gehumeurd, haar +scherpe antwoorden gaf. Natuurlijk hield Van Tricasse zijn dienstbode +Lotje de hand boven het hoofd, zooals men dat meermalen in de beste +huishoudens ziet. Van daar dan voortdurende verbittering van mevrouw +de burgemeesteres, hevige verwijten, woordenwisselingen, twisten, +tooneelen tot in het oneindige! + +»Maar wat scheelt ons toch?" riep dan de ongelukkige burgemeester +uit. »Door welk vuur worden we toch verteerd? Zijn we dan van den +duivel bezeten? O! mevrouw Van Tricasse, mevrouw Van Tricasse! Je +verhaast mijn dood en zult maken, dat ik vóór u naar het graf gedragen +word en hoe zullen dan de overleveringen der familie worden nagekomen!" + +Want de lezer zal zeker de vreemde bijzonderheid niet vergeten hebben, +dat de heer Van Tricasse weduwnaar moest worden en hertrouwen, om de +eenmaal tot wet geworden gewoonte niet te breken. + +Evenwel bracht die eigenaardige gesteldheid der gemoederen nog +andere vrij zonderlinge uitwerkselen teweeg, die der vermelding +over waardig zijn. Die zenuwachtige overspanning, waarvan de +oorzaak voor als nog voor ons in het duister ligt, geleidde tot +allervreemdste physiologische verschijnselen, die men niet zou +verwacht hebben. Talenten, die anders verborgen zouden gebleven zijn, +kwamen nu voor den dag. Bij velen openbaarde zich een bijzondere +aanleg hier- of daarvoor. Kunstenaars met tot nog toe middelmatige +talenten, stelden zich onverwacht in een nieuw licht. Zoowel in de +politiek als in de letteren stonden eensklaps tot nog toe onbekende +mannen op. Redenaars behandelden de belangrijkste en moeielijkste +quaesties en deden een gehoor ontvlammen, dat trouwens zeer vatbaar +was om ontvlamd te worden. Uit de zittingen van den raad, ging de +beweging over in de openbare bijeenkomsten: er vormde zich een club +te Quiquendone, terwijl twintig dagbladen, de Guetteur de Quiquendone, +de Impartial van Quiquendone, de Radical de Quiquendone, de Outrancier +de Quiquendone, met vuur geschreven, de gewichtigste maatschappelijke +vraagpunten behandelden. + +Maar naar aanleiding waarvan? vraagt men niet zonder reden. Naar +aanleiding van alles en van niets; naar aanleiding van den toren van +Oudenaarde, die overhing en dien sommigen wilden afbreken en anderen +wilden herstellen; naar aanleiding van de politieverordeningen, +door den raad uitgevaardigd en die kwaadgezinde hoofden trachtten +tegen te werken, naar aanleiding van het uitdiepen der beken en het +schoonhouden der riolen, enz. En als die onstuimige redenaars nu +alleen het stedelijk bestuur nog maar hadden aangevallen! Maar neen, +door den stroom medegesleept, holden zij maar voort en zouden ze, als +de Voorzienigheid niet tusschenbeide was gekomen, hunne stadgenooten, +een oorlog op den hals hebben gehaald. + +Wat was het geval? Sedert acht of negen honderd jaar smeulde er +in de archieven van Quiquendone een zeldzaam schoone casus belli; +maar zij bewaarde hem met de grootste zorg, als een reliquie, en +werkelijk scheen hij eenige kans te hebben te verschimmelen en zijn +kracht te verliezen. + +Ziehier hoe die casus belli was in de wereld gekomen. + +Het is niet algemeen bekend, dat Quiquendone, in dat hoekje van +Vlaanderen, dicht bij de kleine stad Virgamen gelegen is. Het +grondgebied beider gemeenten grenst aan elkander. + +Nu gebeurde het in 1135, eenigen tijd voor het vertrek van graaf +Baudouin naar het Heilige Land, dat een koe van Virgamen--wel +te verstaan, geen koe van een inwoner, maar een koe der +gemeente--zich verstoutte op het grondgebied van Quiquendone te gaan +weiden. Nauwelijks had het ongelukkige dier drie mondjes vol gras +verorberd, maar het wanbedrijf, de misdaad als men wil, was bedreven +en geconstateerd bij procesverbaal van dien tijd, want te dien tijde +begonnen de overheidspersonen de kunst van schrijven te leeren. + +»Ter rechter tijd zullen we ons wreken," zei eenvoudig Natalis Van +Tricasse, de twee en dertigste voorganger van den tegenwoordigen +burgemeester, »en uitstel is geen afstel!" + +De inwoners van Virgamen waren bij tijds onderricht. Zij wachtten en +dachten niet zonder reden, dat de tijd de herinnering der beleediging +wel zou uitwisschen en werkelijk leefden zij gedurende verscheidene +eeuwen in de beste verstandhouding met hunne buren van Quiquendone. + +Maar zij hadden buiten den waard gerekend, of liever buiten die +zonderlinge epidemie, die, terwijl zij het karakter hunner buren ten +eenenmale veranderde, het uitgedoofde vuur der wraak in die harten +weder oprakelde. + +Het was in de club van de Monstrelet-straat, dat de vurige advocaat +Schut eensklaps de quaestie te berde bracht, en zijne toehoorders +electriseerde door de uitdrukkingen en schilderingen te gebruiken, die +in deze omstandigheden in zwang zijn. Hij herinnerde de overtreding, +hij herinnerde het ongelijk, der gemeente Quiquendone aangedaan, +en waarvoor een natie »naijverig op haar rechten" geen verjaring +kon dulden; hij wees op de nog altijd gevoelde beleediging, op de nog +altijd bloedende wond; hij sprak van zekere eigenaardige bewegingen van +het hoofd der inwoners van Virgamen en die aantoonden hoezeer zij de +inwoners van Quiquendone verachtten; hij smeekte zijne landgenooten, +die misschien »onbewust" gedurende lange eeuwen die doodelijke +beleediging verdragen hadden, hij bezwoer »de kinderen der oude +stad" geen ander doel meer voor oogen te houden dan een schitterende +voldoening te verkrijgen! Eindelijk deed hij een beroep op de levende +strijdkrachten der natie! + +Het is onmogelijk in woorden weer te geven met welk een geestdrift +deze taal, die voor Quiquendonsche ooren zoo nieuw was, ontvangen +werd. Het geheele auditorium was opgestaan en met luide kreten, de +armen uitgestrekt, vroegen alle toehoorders den oorlog. Nooit had +de advocaat Schut zulk een succes gehad en het moet erkend worden, +dat hij prachtig geweest was. + +De burgemeester, de wethouder, al de notabelen, die deze gedenkwaardige +zitting bijwoonden, zouden zich vruchteloos tegen die vervoering +van het volk hebben kunnen verzetten. Trouwens hadden zij er ook +niet den minsten lust toe en, zooal niet harder, dan toch even hard, +schreeuwden ook zij: + +»Naar de grenzen! Naar de grenzen!" + +Daar nu deze grenzen slechts drie kilometers van de muren van +Quiquendone verwijderd waren, is het zeker, dat de inwoners van +Virgamen werkelijk gevaar liepen, want zij konden overmeesterd zijn, +alvorens den tijd gehad te hebben tot bezinning te komen. + +Inmiddels scheen de achtbare apotheker Josse Liefrinck, onder deze +ernstige omstandigheden, alleen zijn zinnen bij elkander gehouden te +hebben, want hij maakte de opmerking dat er gebrek was aan geweren, +kanonnen en generaals. + +Men antwoordde hem en liet dit antwoord van eenige handtastelijke +bewijsgronden vergezeld gaan, dat men die generaals, die kanonnen en +geweren wel zou vinden en dat het goed recht en de liefde voor het +vaderland voldoende waren en een volk onwederstaanbaar maakten. + +Daarop nam de burgemeester zelf het woord en brak in een sierlijke, +voor de vuist uitgesproken redevoering den staf over die kinderachtige +zielen, die achter het masker der voorzichtigheid de vrees verbergen +en dit masker rukte hij af met een vaderlandslievende hand. + +Men zou op dit oogenblik gezegd hebben, dat de zaal onder de +toejuichingen inviel. + +Men vroeg stemming. + +De stemming geschiedde bij acclamatie, en de kreten verdubbelden: + +»Naar Virgamen! Naar Virgamen!" + +De burgemeester nam op zich om het leger mobiel te maken en in den +naam der stad beloofde hij dengenen zijner aanstaande generaals, +die als overwinnaar zou terugkeeren, de eerbewijzingen der zegepraal, +zooals dit ten tijde der Romeinen plaatsgreep. + +Evenwel wilde de apotheker Josse Liefrinck, die een eigen hoofd had, +en zich niet voor geslagen hield, ofschoon hij het werkelijk was, +nog een opmerking maken. Hij zei namelijk, dat te Rome de overwinnende +generaals niet in triomf werden ingehaald, of ze moesten vijf duizend +vijanden gedood hebben. + +»Welnu! welnu!" schreeuwde het publiek in de grootste opgewondenheid. + +»... En dat, daar de bevolking der gemeente Virgamen niet meer +beloopt dan drie duizend vijf honderd vijf en zeventig inwoners, +het moeielijk zou zijn, of men moest verscheidene keeren denzelfden +persoon dooden..." + +Maar men liet den ongelukkigen logischen apotheker niet uitpraten en +gestompt en geslagen werd hij de deur uitgesmeten. + +»Burgers," zei daarop Sylvester Pulmacker, een klein kruideniertje, +»burgers, laat dien laffen apotheker maar zeggen wat hij wil, ik +neem aan vijf duizend Virgamenaars te dooden, als ge mijne diensten +wilt aannemen." + +»Vijf duizend vijf honderd!" schreeuwde een nog onversaagder +vaderlander. + +»Zes duizend zes honderd!" hernam de kruidenier. + +»Zeven duizend!" riep de banketbakker uit de Hemlingstraat, Jan +Orbideck, die op weg was zijn fortuin in de roomgebakjes te maken. + +»Toegewezen!" riep burgemeester Van Tricasse uit, toen hij zag, +dat niemand hooger bood. + +En zoo kwam het dat de banketbakker Jan Orbideck, de generaal, +opperbevelhebber der troepen van Quiquendone werd. + + + + + + +XII. + +Waarin de assistent Ygeen een verstandigen raad geeft, die driftig +door Dr. Ox wordt van de hand gewezen. + + +»Wel! meester," zei de assistent Ygeen den volgenden dag, terwijl hij +emmers met zwavelzuur in den bak zijner enorme batterijen uitstortte. + +»Wel!" hernam dokter Ox, »had ik geen gelijk? Daarvan hangt nu niet +alleen de physische ontwikkeling van een geheele natie af, maar haar +zedelijkheid, haar waardigheid, haar talenten, haar politieke zin! 't +Is maar een quaestie van moleculen." + +»Zeker, maar..." + +»Maar?..." + +»Vindt u niet, dat het nu al wel zoo is en dat die arme duivels nu +genoeg overprikkeld zijn?" + +»Neen! neen!" riep de dokter uit, »neen! 'k houd tot het einde +toe vol." + +»Zooals u wilt, meester, ofschoon de proef, naar 't me voorkomt, +genoeg bewijst en daarom dunkt me, zou het tijd zijn om..." + +»Om?..." + +»De kraan te sluiten." + +»Nu nog mooier!" riep dokter Ox uit. » Probeer het eens als je 't +hart hebt!" + + + + + + +XIII. + +Waaruit opnieuw blijkt, dat men van een verheven plaats alle +menschelijke nietigheden beheerscht. + + +»Wat zeg je?" vroeg burgemeester Van Tricasse den wethouder Niklausse. + +»'k Zeg, dat deze oorlog noodzakelijk is," antwoordde de wethouder +op vasten toon, »en dat het tijd is om onze beleediging te wreken." + +»En ik," antwoordde de burgemeester kwaad, »ik zeg, dat als de +bevolking van Quiquendone niet van deze gelegenheid gebruik maakte +om haar recht te handhaven, ze onwaardig zou zijn haar naam te dragen." + +»En ik, 'k houd staande, dat we onmiddellijk onze troepenmassa moeten +verzamelen en haar vooruit moeten brengen." + +»Ei! mijnheer, ei!" antwoordde Van Tricasse, »en spreekt u zoo +tegen mij?" + +»Tegen u, mijnheer de burgemeester, en u zult de waarheid hooren, +hoe hard ze ook zij." + +»En u zult haar zelf hooren, mijnheer de wethouder," gaf Van Tricasse +buiten zich zelven ten antwoord, »want ze zal beter uit mijn mond +komen dan uit den uwe! Ja! mijnheer, ja, nog langer te wachten zou +schande zijn. Sedert negen honderd jaar wacht de stad Quiquendone +op het oogenblik van weerwraak en zeg nu wat je wilt, of 't je kan +schelen of niet, maar we gaan op den vijand los." + +»O! praat je zoo?" antwoordde de wethouder Niklausse +heftig. »Welnu! mijnheer, als 't je niet bevalt mee te gaan, zullen +we zonder u er op los gaan." + +»De plaats van een burgemeester is voorop, mijnheer." + +»En die van een wethouder ook, mijnheer." + +»Je beleedigt me met je woorden en werkt me onophoudelijk tegen," +riep de burgemeester uit, wiens vuisten zich balden. + +»En je beleedigt wederkeerig door aan mijn vaderlandsliefde te +twijfelen," riep Niklausse uit, die zich ook slagvaardig stelde. + +»'k Zeg u, mijnheer, dat het Quiquendonsche leger binnen twee dagen +marschvaardig zal zijn!" + +»En ik zeg nog eens, ik, mijnheer, dat er geen achtenveertig uren +zullen verloopen, voordat we tegen den vijand optrekken!" + +Men zal uit dit gesprek gemakkelijk zien, dat beide sprekers juist +hetzelfde denkbeeld voorstonden. Beiden wilden den veldslag, doch hun +overspannen gemoedstoestand bracht hen aan 't twisten en Niklausse +verstond Van Tricasse niet en Tricasse verstond Niklausse niet. Ware +hunne meening omtrent deze ernstige aangelegenheid verdeeld geweest +en de burgemeester had liever oorlog, de wethouder daarentegen liever +vrede gehad, zou de twist niet heviger hebben kunnen zijn. De twee +oude vrienden keken elkander verwoed aan. Aan de versnelde beweging +van hun hart, aan hun rood gelaat, aan hunne vernauwde pupillen, aan +het trillen hunner spieren, aan hun stem, bevende van ingehouden toorn, +begreep men dat ze op het punt stonden zich op elkander te werpen. + +Maar een groote klok, die sloeg deed gelukkig de tegenstanders tot +bezinning komen op het oogenblik dat zij handgemeen zouden worden. + +»Daar slaat het eindelijk," riep de burgemeester uit. + +»Wat slaat er?" vroeg de wethouder. + +»Wel, het uur om naar den klokketoren te gaan." + +»'t Is waar en of 't u bevalt of niet, ik ga, mijnheer!" + +»Ik ook." + +»Laat ons gaan!" + +»Laat ons gaan!" + +Uit deze laatste woorden zou men allicht hebben opgemaakt, dat er een +ontmoeting zou plaats hebben en de twee tegenstanders zich naar het +terrein zouden begeven, maar dat was volstrekt het geval niet. Men +was overeengekomen, dat de burgemeester en de wethouder--werkelijk de +twee voornaamste notabelen uit de stad--zich naar het stadhuis zouden +begeven, dat zij daar den zeer hoogen toren zouden beklimmen en van +den omloop het omliggende land zouden verkennen, teneinde zoodanige +strategische beschikkingen te nemen als dienstig zouden zijn voor de +beweging hunner troepen. + +Alhoewel zij het nu hieromtrent volkomen eens waren, hielden zij niet +op elkander onderweg de grootste hatelijkheden toe te voegen. Men +hoorde op straat hunne twistende stemmen, maar al de voorbijgangers +verkeerden in dezelfde driftige stemming als zij en daarom lette men +er niet op. In deze omstandigheden zou een bedaard mensch als een +monster beschouwd zijn. + +Toen de burgemeester en de wethouder in het portaal van den toren +waren aangekomen, was hun woede ten top gestegen. Zij waren nu niet +rood meer, maar bleek. Hoewel zij het steeds eens waren, had die +vijandige woordenwisseling hun krampen in het lijf bezorgd en men +weet dat bleekheid het bewijs is van een grenzenloozen toorn. + +Onder aan den smallen trap had er een ware uitbarsting plaats. Wie +zou voorgaan? Wie zou het eerst den wenteltrap beklimmen? De waarheid +verplicht ons te zeggen, dat er een kleine schermutseling plaats had +en dat de wethouder Niklausse, geheel uit het oog verliezende wat hij +zijn meerdere, den eersten overheidspersoon der stad verschuldigd was, +Van Tricasse ruw op zijde duwde en het eerst den smallen trap opvloog. + +Beiden klommen nu naar boven, eerst vier treden tegelijk, elkander de +gemeenste scheldwoorden naar het hoofd werpende. Men had waarlijk alle +reden om te vreezen, dat boven op dien toren, die drie honderd zeven +en vijftig voet hoog was, een noodlottige ontknooping zou plaatshebben. + +Maar de twee vijanden waren spoedig buiten adem, en klommen na +een minuut, bij de tachtigste trede, nog slechts met moeite, en +al hijgende. + +En toen,--'t was misschien een gevolg hunner kortademigheid,--was +hun toorn nog wel niet bedaard, maar uitte ze zich niet meer in een +stroom van onbehoorlijke benamingen. Zij zwegen nu, en vreemd genoeg, +scheen het wel, dat hun drift bedaarde naarmate zij hooger klommen. Een +zekere kalmte maakte zich van hun geest meester. Het opbruisen hunner +hersenen bedaarde als dat van een koffiekan, die men van het vuur +neemt. Hoe kwam dat? + +Wij kunnen geen antwoord hierop geven, maar waar is het, dat, toen +de twee tegenstanders, op twee honderd zes en zestig voet boven +het niveau, een zeker portaal bereikt hadden, zij gingen zitten en +werkelijk veel bedaarder geworden, elkander niet meer boos aankeken. + +»Wat is dat hoog!" zei de burgemeester, zijn rood gelaat met zijn +zakdoek afvegende. + +»Zeer hoog!" antwoordde de wethouder. »U weet, dat we veertien voet +hooger zijn dan de St. Michiel van Hamburg?" + +»Welzeker weet ik dat," antwoordde de burgemeester op hoogmoedigen +toon, te vergeven aan den eersten magistraatspersoon van Quiquendone. + +Na eenige oogenblikken zetten de twee notabelen hun reis naar boven +voort, onderwijl nieuwsgierige blikken door de schietgaten in den +muur van den toren werpende. De burgemeester had zich aan het hoofd +van de karavaan gesteld, zonder dat de wethouder de minste aanmerking +gemaakt had. Toen Van Tricasse bij de drie honderd vierde trede geheel +afgemat was, gebeurde het zelfs, dat Niklausse hem zeer dienstwillig +een douwtje in de lendenen gaf. De burgemeester liet hem zijn gang gaan +en boven op den omloop van den toren aangekomen, zei hij vriendelijk: + +»Dank je, Niklausse, tot wederdienst bereid." + +Zooeven nog onder aan den toren, waren het twee wilde beesten, gereed +elkander te verscheuren en nu boven gekomen, waren het twee vrienden. + +Het was prachtig weer en men was in de Meimaand! De zon had alle dampen +verdreven. Welk een reine, heldere lucht! De blik kon in een wijden +omtrek de kleine voorwerpen onderscheiden. Op weinige mijlen slechts +zag men de glinsterend witte muren van Virgamen, hare roode daken, +en hare in den glans der zon schitterende torens. En dat was de stad, +bij voorbaat gewijd aan al de verschrikkingen van plundering en brand! + +De burgemeester en de wethouder zaten bij elkander op een klein bankje, +als twee goede luidjes, wier zielen door nauwe vriendschapsbanden +innig met elkander verbonden waren. Al hijgende, keken zij en toen +riep na eenige oogenblikken van stilte de burgemeester uit: + +»Hoe schoon!" waarop de wethouder antwoordde: + +»Ja! 't is prachtig. Dunkt u ook niet, mijn waarde Van Tricasse, +dat het veeleer de bestemming is van de menschheid op zulke hoogten +te wonen, dan op de korst van onzen aardbol rond te kruipen?" + +»Zoo denk ik er ook over, mijn waarde Niklausse," antwoordde de +burgemeester. »Men gevoelt hier beter de uitingen der natuur. Men +geniet haar met zijn gansche wezen! Op zulke hoogten moesten +philosophen gevormd worden en daar, verheven boven de nietigheden +dezer wereld moesten de wijzen wonen! + +»Willen we den omloop eens rondgaan?" vroeg de wethouder. + +»Laten we den omloop eens rondgaan," antwoordde de burgemeester. + +En de twee vrienden wandelden gearmd rond en, even als vroeger, +elkanders vragen eerst na lange tusschenpoozen beantwoordende, +richtten zij hunne blikken naar alle punten van den horizont. + +»'t Zal minstens zeventien jaar geleden zijn, dat ik hier boven op +den toren geweest ben," zei Van Tricasse. + +»'k Geloof niet, dat ik er ooit geweest ben," antwoordde de wethouder +Niklausse, »en 't spijt me, want het gezicht is prachtig van deze +hoogte! Ziet ge hoe bekoorlijk de Vaar zich daar tusschen de boomen +heen slingert?" + +»En verderop de heuvels van St.-Hermandad! Hoe schoon vertoonen +ze zich in het verre verschiet! Ziet ge daar die boomen, door de +natuur zoo schilderachtig gegroepeerd! O! de natuur, de natuur, +Niklausse! Kunnen menschenhanden ooit met haar wedijveren!" + +»'t Is een verrukkelijk gezicht, mijn beste vriend," antwoordde de +wethouder. »Zie de kudden in de groene weiden grazen, die ossen, +koeien, schapen..." + +»En de landlieden, zich naar de velden spoedende, als herders van +Arcadië. Er ontbreekt hun slechts een schalmei!" + +»En boven dat uitgestrekte, vruchtbare land, welft zich de schoone, +blauwe, onbewolkte hemel! O! Niklausse, men zou hier dichter worden! 'k +Begrijp waarlijk niet dat St.-Simeon, de pilaarheilige, niet een van +de grootste dichters der wereld geweest is." + +»Dat komt misschien omdat zijn zuil niet hoog genoeg geweest +is!" antwoordde de wethouder met een zacht glimlachje. + +Op dit oogenblik stelde zich het klokkespel in beweging. De +helderklinkende klokken speelden een harer meest welluidende +liederen. De twee vrienden waren verrukt. + +Toen sprak de burgemeester op zijn ouden, bedaarden toon, »wat zijn +we ook boven op den toren komen doen?" + +»'k Geloof waarlijk," antwoordde de wethouder, »dat we ons door onze +droomerijen laten wegsleepen..." + +»Wat zijn we hier toch komen doen?" herhaalde de burgemeester. + +»We zijn hier de zuivere lucht komen inademen, die nog niet door de +menschelijke zwakheden bedorven is," antwoordde Niklausse. + +»Welnu, willen we dan nu maar weder naar beneden gaan, vriend +Niklausse?" + +»Goed, vriend Van Tricasse, laten we weer naar beneden gaan." + +De twee notabelen sloegen nog een laatsten blik op het prachtige +panorama, dat zich voor hunne oogen ontrolde; toen ging de burgemeester +vooruit en begon met langzamen en afgemeten tred af te klimmen. De +wethouder volgde eenige treden achter hem. De twee notabelen kwamen +op het portaal waar ze zich bij het naar boven klimmen hadden +opgehouden. Daar reeds begonnen hunne wangen te gloeien. Zij hielden +een oogenblik stil en hernamen hunne afgebroken nederdaling. + +Na verloop van een minuut, verzocht Van Tricasse Niklausse wat +langzamer te loopen, aangezien hij voelde dat hij op zijn hielen zat +en »hem dit hinderde." + +Het deed hem zelfs meer dan hinderen, want twintig treden lager, +beval hij den wethouder te blijven staan, omdat hij eerst een beetje +vooruit wilde gaan. + +De wethouder antwoordde, dat hij geen lust had om voor het pleizier +van den burgemeester te blijven staan wachten. + +Van Tricasse van zijn kant antwoordde hierop niet zeer vriendelijk. + +De wethouder maakte nu een beleedigende zinspeling op den leeftijd +van den burgemeester, door familieoverleveringen bestemd om een tweede +huwelijk aan te gaan. + +De burgemeester klom nog twintig trappen naar beneden en waarschuwde +Niklausse driftig, dat dat maar zoo niet ging. + +Niklausse antwoordde, dat hij dan in alle geval vooruit zou gaan, +en, daar nu de trap zeer smal was, had er een botsing tusschen de +twee notabelen plaats, die zich nu in diepe duisternis bevonden. + +De woorden domoor en lomperd waren nog de zachtste, die toen gewisseld +werden. + +»We zullen eens zien," schreeuwde de burgemeester, »we zullen eens +zien, welk figuur je in dien oorlog maken zult; 'k geloof niet, +dat je een van de voorsten zijn zult!" + +»In alle geval vóór jou, ingebeelde gek!" antwoordde Niklausse. + +Op deze wijze ging het nog eenigen tijd voort en eindelijk was het +alsof ze aan het vechten waren... + +Wat gebeurde er toch weder? Hoe waren die gemoederen zoo schielijk +veranderd? Waarom waren de schapen van den omloop twee honderd voet +lager tijgers geworden? + +Hoe het zij, toen de bewaarder van den toren zulk een helsch leven +hoorde, opende hij de benedendeur, juist op het oogenblik dat +de tegenstanders, gekneusd, met de oogen uit het hoofd, elkander +wederkeerig de haren uittrokken, of liever de pruiken afrukten. + +»Je zult me voldoening geven!" riep de burgemeester uit, met de +gebalde vuist onder den neus van zijn tegenstander. + +»Wanneer je maar wilt!" gilde de wethouder het uit, in dreigende +houding. + +De bewaarder, die zelf woedend was,--waarom is niet bekend,--vond +niets vreemds in dit twisttooneel. 'k Weet niet welke persoonlijke +overprikkeling hem drong partij te kiezen. Maar hij hield zich in +en verspreidde in de gansche buurt de tijding, dat er spoedig een +ontmoeting zou plaats hebben tusschen den burgemeester Van Tricasse +en den wethouder Niklausse. + + + + + + +XIV. + +Waarin de gebeurtenissen te Quiquendone zulk een vaart nemen, +dat de inwoners, de lezers en zelfs de schrijver een onmiddellijke +ontknooping vorderen. + + +Dit laatste voorval doet zien tot welk een hoogte de opgewondenheid van +de Quiquendonsche bevolking gestegen was. Wie had ooit kunnen denken, +dat de twee oudste vrienden der stad en daarbij de vreedzaamste,--vóór +de treurige bezoeking,--zoo op elkander gebeten konden worden! En dat +eenige minuten slechts nadat hunne oude sympathie, hun zacht karakter, +hun kalme levensbeschouwing daarboven op den toren weder de overhand +hadden gekregen! + +Toen dokter Ox hoorde wat er al zoo in het stadje omging, kon hij zijn +blijdschap niet inhouden. Hij was het volstrekt niet eens met zijn +assistent, die zag dat het niet goed ging. Ook zij, trouwens, deelden +in de algemeene overspanning. Zij waren niet minder overprikkeld dan +de overige bevolking en geraakten waarlijk ook, evenals de burgemeester +en de wethouder, aan het kibbelen. + +Evenwel moet erkend worden, dat de voorname quaestie, de quaestie +van den dag al de andere verdrong en de voorgenomen duels verschoof +totdat de zaak met de inwoners van Virgamen was uitgemaakt. Niemand +had het recht zijn bloed nutteloos te vergieten, want het behoorde +immers tot den laatsten druppel aan het bedreigde vaderland. + +Want inderdaad waren de omstandigheden ernstig en kon men niet +teruggaan. + +Niettegenstaande al het oorlogsvuur, dat in hem brandde, meende de +burgemeester Van Tricasse den vijand niet te moeten aanvallen zonder +hem te waarschuwen. Hij had dus den veldwachter, heer Hottering naar +Virgamen gezonden en de inwoners gerechtelijk aangemaand hun voldoening +te geven voor de overtreding in den jare 1195 op het grondgebied van +Quiquendone begaan. + +De overheid van Virgamen had er in het eerst geen flauw begrip van +gehad, waarvan er toch eigenlijke sprake was en den veldwachter, +in weerwil van zijn officieel karakter zonder complimenten buiten de +gemeente laten brengen. + +Toen zond Van Tricasse een der aides-de-camp van den +generaal-banketbakker, den burger Hildevert Shuman, een flinken vent, +vol geestkracht, die aan de overheid van Virgamen het origineel bracht +van het procesverbaal, opgemaakt in 1195 door den burgemeester Natalis +Van Tricasse. + +De regeering van Virgamen barstte uit in lachen en het ging met den +aide-de-camp precies op dezelfde manier als met den veldwachter. + +De burgemeester belegde toen een vergadering van de notabelen der +stad. In deze vergadering werd besloten in den vorm van een ultimatum +een flinken brief op te maken, waarin de casus belli duidelijk +werd uiteengezet en een uitstel van vier en twintig uren aan de +schuldige stad gegeven werd om de beleediging, Quiquendone aangedaan, +te herstellen. + +De brief werd verzonden en kwam eenige uren later terug, in kleine +stukjes verscheurd, die als zoovele beleedigingen beschouwd werden. De +inwoners van Virgamen kenden van langen datum de lankmoedigheid der +Quiquendoners en gaven geen zier om hunne vorderingen, hun casus +belli en hun ultimatum. + +Er bleef dus nu niets anders over dan het lot der wapenen te laten +beslissen, den god der veldslagen aan te roepen en, volgens Pruisische +manier, de inwoners van Virgamen aan te tasten voordat zij nog geheel +gereed waren. + +Dit was het besluit van den raad in een plechtige zitting, waar het +met ongekende hevigheid toeging, zoo zelfs, dat het in een vergadering +van gekken, een vereeniging van bezetenen of een club van razenden +niet oproeriger had kunnen toegaan. + +Zoodra de oorlogsverklaring bekend was, verzamelde de generaal Jan +Orbideck zijne troepen, twee duizend drie honderd drie en negentig +zielen, want de vrouwen, de kinderen en de grijsaards hadden +zich bij de strijdbare mannen gevoegd. Alle scherpe of kneuzende +voorwerpen waren wapenen geworden. Al de geweren uit de stad waren +opgevorderd. Men was er vijf meester geworden waarvan twee zonder hanen +en zij werden aan de voorhoede uitgedeeld. De artillerie bestond uit +de oude veldslang van het kasteel, genomen in 1339 bij den aanval op +Quesnoy, een der eerste vuurmonden, in de geschiedenis vermeld, en +die sedert vijf eeuwen geen schot gelost had. Gelukkig evenwel voor +hen die het stuk zouden bedienen, waren er geen projectielen om het +te laden, maar, zooals het daar was, kon dit oorlogstuig den vijand +nog genoeg vrees aanjagen. Wat de blanke wapenen aangaat, deze waren +geput uit het museum van oudheden, steenen strijdbijlen, knodsen, +werpspiesen, pertizanen, enz. en mede uit de bijzondere arsenalen, +algemeen bekend onder den naam van keukens. Doch de moed, het gevoel +van recht, de haat jegens den vreemdeling, de wraakzucht moesten in +de plaats treden van tot meerdere volkomenheid gebracht oorlogstuig +en--men hoopte het althans--de mitrailleuses en de achterlaadkanonnen +van den tegenwoordigen tijd vervangen. + +Bij de revue die gehouden werd, ontbrak geen enkele burger aan het +appel. Generaal Orbideck, niet zeer vast op zijn paard, dat niet te +vertrouwen was, viel driemaal voor het front van het leger er af, +maar hij stond weder op zonder zich bezeerd te hebben, hetgeen als een +gunstig voorteeken beschouwd werd. De burgemeester, de wethouder, de +commissaris van politie, de vrederechter, de ontvanger, de bankier, de +rektor, kortom al de notabelen der stad marcheerden aan het hoofd. Er +werd geen traan gestort, noch door de moeders, noch door de zusters, +noch door de dochters. Zij zetten hunne mannen, hunne vaders, hunne +broeders tot den strijd aan en volgden hen zelfs in de achterhoede, +onder kommando van de moedige Mevr. Van Tricasse. + +De trompet van den omroeper Jan Mistrol klonk; het leger stelde zich +in beweging, verliet het plein onder het uiten van woeste kreten en +richtte zich naar de poort van Oudenaarde. + + + +Op het oogenblik dat het hoofd der colonne buiten de muren der stad +zou treden, vloog hem een man tegemoet. + +»Houdt op! houdt op! gij dwazen!" riep hij. »Houdt de wapens op! Laat +me de kraan sluiten! Gij dorscht nu naar bloed! Ge zijt goede, +vredelievende burgers! Dat ge zoo vol vuur zijt, is alleen de schuld +van mijn meester, dokter Ox! 't Is een proefneming! Onder voorwendsel +u een verlichting met oxy-hydrogeengas te geven, heeft hij...." + +De assistent was buiten zich zelven, maar hij kon niet uitspreken. Op +het oogenblik dat het geheim van den dokter hem zou ontsnappen, +stortte zich dokter Ox zelf, in onbeschrijfelijke woede, op den +ongelukkigen Ygeen en sloot hem den mond met vuistslagen. + +Dat gaf een gevecht. De burgemeester, de wethouder, de notabelen, +die op het gezicht van Ygeen waren blijven staan, op hunne beurt door +hunne verbittering medegesleept, wierpen zich op de twee vreemdelingen, +zonder een van beiden te willen hooren. Dokter Ox en zijn assistent, +getrokken, geslagen, mishandeld, zouden op bevel Van Tricasse zoo +naar de gevangenis gesleept worden, toen.... + + + + + + +XV. + +Waarin de ontknooping losbarst. + + +.... toen een vreeselijke ontploffing weerklonk. De geheele atmosfeer +om Quiquendone scheen in vuur en vlam te staan. Een buitengewoon +heldere, schitterende vlam steeg als een luchtverschijnsel tot in +de wolken. Als het nacht geweest was, zou deze vuurgloed tien mijlen +ver in het rond gezien zijn. + +De gansche Quiquendonsche armee werd ter aarde geworpen... Gelukkig +was er geen enkel slachtoffer gevallen, eenige krabben en bulten +en anders niet. Alleen de pluim van den steek des banketbakkers, +die bij toeval nu niet van zijn paard was gevallen, was geschroeid, +maar overigens was hij er goed van afgekomen. + +Wat was er gebeurd? + +Heel eenvoudig was, zooals men spoedig hoorde, de gasfabriek in +de lucht gesprongen. Waarschijnlijk was er in de afwezigheid van +den dokter en zijn assistent, de een of andere onvoorzichtigheid +begaan. Men weet niet hoe, noch waarom het reservoir met oxygenium +met dat hetwelk het hydrogenium bevatte, in gemeenschap gekomen is, +maar dat is zeker dat uit de vereeniging dezer beide gassen een +ontploffend mengsel ontstaan is, dat bij vergissing met vuur in +aanraking is gekomen. + +Dit gaf een heele omkeering;--doch toen het leger weder op de been +kwam, waren dokter Ox en zijn assistent Ygeen verdwenen. + + + + + + +XVI. + +Waarin de schrandere lezer wel ziet, dat hij goed geraden had, +niettegenstaande al de voorzorgen van den schrijver. + + +Na de ontploffing was Quiquendone onmiddellijk weder de vreedzame, +flegmatische en Vlaamsche stad van vroeger geworden. + +Na de ontploffing, die trouwens geen bijzonder diepe ontroering +teweegbracht, sloeg iedereen, zonder te weten waarom, werktuiglijk +den weg naar huis weder in, de burgemeester gearmd met den wethouder, +de advocaat Schut met den geneesheer Custos, Frans Niklausse met +zijn medeminnaar Simon Collaert, allen even bedaard en rustig, +onbewust zelfs van 't geen er was voorgevallen, en Virgamen en de +wraak reeds vergeten hebbende. De generaal was tot zijn confituren +en zijn aide-de-camp tot zijn suikergoed teruggekeerd. + +Alles was dus weder tot kalmte gekomen, alles had het gewone leven +hervat, menschen en dieren, dieren en planten, zelfs de toren van +de Oudenaardsche poort, die de ontploffing,--die ontploffingen zijn +dikwijls zulke verwonderlijke zaken,--die de ontploffing weder had +opgericht! + +En van dien tijd af aan, nooit één woord luider dan het andere, +nooit een woordenwisseling in de stad Quiquendone. Geen politiek, +geen club, geen proces, geen politieagenten meer! De betrekking +van den commissaris Passauf was even als vroeger een sinecure, en +dat men hem zijn honorarium niet onttrok, had hij alleen daaraan te +danken, dat de burgemeester en de wethouder niet konden besluiten +een beslissing ten zijnen opzichte te nemen. Overigens bleef hij, +maar zonder er iets van te weten, van tijd tot tijd het onderwerp +van de droomen der oude tante. + +Wat den medeminnaar van Frans betreft, hij zag edelmoedig van de +bekoorlijke Suze af ten behoeve van haren beminde, die zich, vijf of +zes jaren na deze gebeurtenissen, haastte haar te huwen. + +En wat Mevr. Van Tricasse aangaat, zij stierf tien jaren later juist +op den gewenschten termijn en de burgemeester trouwde nu met Mejuffrouw +Pélagie Van Tricasse, zijne nicht. + + + + + + +XVII. + +Waarin de theorie van dokter Ox verklaard wordt. + + +Wat had die geheimzinnige dokter Ox dan toch gedaan? Niets meer of +minder dan een fantastische proef. + +Na zijn gasbuizen gelegd te hebben, had hij de openbare gebouwen, +daarna de bijzondere huizen en eindelijk de straten van Quiquendone +met zuiver oxygenium verzadigd, doch zonder ze ooit met een atoom +hydrogenium te voorzien. + +Dit gas, overigens zonder smaak of reuk, in zulk een groote hoeveelheid +in den dampkring verspreid, brengt ingeademd, de ernstigste stoornissen +in het organisme teweeg. Door in een met oxygenium verzadigde ruimte +te leven, wordt men opgewekt, overspannen, men brandt! + +Nauwelijks in den gewonen dampkring teruggekomen, wordt men weder +wat men vroeger was, zooals in het geval van den wethouder en den +burgemeester, toen zij boven in den klokketoren gekomen, zich wederom +in de gewone dampkringslucht bevonden, daar het oxygenium door zijn +meerdere zwaarte in de onderste lagen bleef hangen. + +Maar door in zulk een toestand te leven, door dit gas in te ademen, +dat het lichaam zoowel als de ziel physiologisch verandert, sterft +men spoedig, evenals de dwazen, die te sterk leven! + +Het was dus gelukkig voor de Quiquendoners, dat een door de +Voorzienigheid bewerkte ontploffing een eind aan deze gevaarlijke +proefneming gemaakt had, door de fabriek van dokter Ox te vernietigen. + +Maar zouden nu, om te besluiten, deugd, moed, talent, verstand, +verbeeldingskracht, al die hoedanigheden of vermogens, afhangen van +een meerdere of mindere hoeveelheid oxygenium in de atmosfeer? + +Dat is de theorie van dokter Ox, maar men heeft het recht haar niet +aan te nemen en wat ons betreft, we verwerpen haar in alle opzichten, +niettegenstaande de fantastische proefneming, waarvan de achtbare +stad Quiquendone het tooneel was. + + + + + + +INHOUD. + + + Bladz. + + I. De kraal 1 + II. Een koningin van Tarryani 14 + III. Nachtelijke aanval 35 + IV. Het afscheid van Matthias van Guitt 51 + V. De overtocht van de Betwa 64 + VI. Hod tegen Banks 83 + VII. Honderd tegen een 94 + VIII. Het Puturiameer 108 + IX. Van aangezicht tot aangezicht 124 + X. Voor den mond van een kanon 138 + XI. IJzeren reus 150 + XII. De vijftigste tijger van kapitein Hod 160 + + + DOKTER OX. + + I. Waarom men het stadje Quiquendone nergens behoeft + op te zoeken, zelfs niet op de beste kaarten 167 + II. Waarin de burgemeester Van Tricasse en de wethouder + Niklausse over de belangen der stad spreken 170 + III. Waarin de commissaris Passauf op even luidruchtige als + onverwachte manier komt binnenvallen 174 + IV. Waarin blijkt, dat dokter Ox een bekwaam natuurkundige + is en stoute proeven neemt 179 + V. Waarin de burgemeester en de wethouder een bezoek + brengen aan dokter Ox en hetgeen daaruit voortvloeit 184 + VI. Waarin Frans Niklausse en Suze Van Tricasse plannetjes + voor de toekomst maken 190 + VII. Waarin de »andantes" »allegro's" worden en de + »allegro's" in »vivaces" overgaan 194 + VIII. Waarin de oude, deftige wals een stormwind gelijk wordt 202 + IX. Waarin dokter Ox en zijn assistent Ygeen elkander + slechts enkele woorden zeggen 208 + X. Waarin men zien zal, dat de epidemie de geheele stad + aantast en welke uitwerking zij teweegbrengt 208 + XI. Waarin de bewoners van Quiquendone een heldhaftig + besluit nemen 212 + XII. Waarin de assistent Ygeen een verstandigen raad geeft, + die driftig door Dr. Ox wordt van de hand gewezen 219 + XIII. Waaruit opnieuw blijkt, dat men van een verheven plaats + alle menschelijke nietigheden beheerscht 219 + XIV. Waarin de gebeurtenissen te Quiquendone zulk een vaart + nemen, dat de inwoners, de lezers en zelfs de schrijver + een onmiddellijke ontknooping vorderen 227 + XV. Waarin de ontknooping losbarst 230 + XVI. Waarin de schrandere lezer wel ziet, dat hij goed + geraden had, niettegenstaande al de voorzorgen van den + schrijver 230 + XVII. Waarin de theorie van dokter Ox verklaard wordt 231 + + + + + + +AANTEEKENINGEN + + +[1] In 1877 zijn 1677 menschelijke wezens door den beet van slangen +omgekomen. Uit de door het gouvernement betaalde premieën voor de +uitroeiing dezer kruipende dieren blijkt, dat er in datzelfde jaar +127,295 gedood zijn. + +[2] Als het kleine met het groote mag vergeleken worden. + +[3] Eenhoevigen. + +[4] Catachresis is een redekunstige figuur waarbij men een woord +gebruikt in den tegengestelden zin van zijn eigenlijke beteekenis. + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Het Stoomhuis, by Jules Verne + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HET STOOMHUIS *** + +***** This file should be named 38449-8.txt or 38449-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/3/8/4/4/38449/ + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ for Project +Gutenberg. + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |