diff options
Diffstat (limited to '38240-h/vol2/e208.htm')
| -rw-r--r-- | 38240-h/vol2/e208.htm | 1988 |
1 files changed, 0 insertions, 1988 deletions
diff --git a/38240-h/vol2/e208.htm b/38240-h/vol2/e208.htm deleted file mode 100644 index c55af42..0000000 --- a/38240-h/vol2/e208.htm +++ /dev/null @@ -1,1988 +0,0 @@ -<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN" - "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd"> -<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="en" lang="en"> -<head> -<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" /> -<title>The Esperantist, Vol. 2, No. 8 | Project Gutenberg</title> -<style type="text/css"> - -body {padding-right: 10%; padding-left: 10%;} -div.titlepage {text-align: center; line-height: 2.0; margin-top: 4em;} -h3 {text-align: center; font-size: 1.2em; margin-bottom: 2em;} -.pagenum {position: absolute; left: 92%; font-size: smaller; text-align: right; font-style: normal; color: silver; background-color: inherit;} -body > div {clear:both; padding-top: 4em;} -ul li {list-style-type: none; padding-left: 2em; text-indent:-2em;} -.center {text-align: center;} -.left {width:46%; float:left; clear:none;} -.right {width:46%; float:right; clear:none;} -em.u {font-style:normal; text-decoration: underline;} -.poem-header {text-align: left; margin-left: 2em; font-size: 110%;} -hr.short {width: 20%;} -.far_sig {text-align: right; margin: 0.5em 2em 0.5em auto;} -.sc {font-variant: small-caps; font-style: normal;} -.border {border:solid; padding: 0.8em;} -.banner {overflow: auto; width: 100%} -td.numb {text-align: right; vertical-align: top; padding: 0.3em 1em;} - .verse {margin: 1em 0em 0em 5%; text-align: left; } - .stanza {margin-top: 1em; margin-bottom: 0em;} - span.i0 {display: block; margin-left: 0em;} - span.i4 {display: block; margin-left: 2em;} - -p.footnote {font-size: 90%; - text-indent: 0%; - margin-left: 10%; - margin-right: 10%; - margin-top: 1em; - margin-bottom: 1em; } - -sup { vertical-align: top; font-size: 0.6em; } - -a:link {color:blue; text-decoration:none} -a:visited {color:blue; text-decoration:none} -a:hover {color:red} - -</style> -</head> -<body> - -<p class="center"><a href="../38240-h.htm#est2-index">Back to Vol. II index.</a></p> -<div id="est2-8-1" class="border titlepage"> -<p style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.</p> - -<p style="float:left;width:25%;">22. (Vol. II., No. 8.)</p> - -<p style="float:right;width:25%;"><i>Aŭgusto, 1905.</i></p> -<h1>THE<br /> - ESPERANTIST</h1> - -<p>La Esperanta Gazeto por la<br /> -Propagando de la Internacia Lingvo.</p> - -<p>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</p> - -<p style="font-size:80%;">Wholesale Agents: 41, Outer Temple, London, W.C.</p> - -<p style="font-size:80%;">All Communications should be sent to THE -EDITOR, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</p> -</div> - - -<div id="est2-8-2" class="left toc"> -<h4 style="text-align:center">CONTENTS.</h4> -<table> -<tr><th> </th><th>Page</th></tr> - -<tr><td><a href="#est2-8-11" class="sc">Reminiscences</a>, Part VIII. (Edward Metcalfe, M.A., Oxon)</td><td class="numb">113</td></tr> - -<tr><td><a href="#est2-8-12" class="sc">Notes on the Orient</a>, Part II. (Col. H. K. Gordon)</td><td class="numb">114</td></tr> - -<tr><td><a href="#est2-8-13" class="sc">Esperantic Terms for Esperanto Grammar</a> (by Dr. Lloyd)</td><td class="numb">116</td></tr> - -<tr><td><a href="#est2-8-14" class="sc">Strive!</a> a Hymn (by Maurice R. Keesing)</td><td class="numb">119</td></tr> - -<tr><td><a href="#est2-8-15" class="sc">A Letter to Godfather</a> (translated by Elise Bauer)</td><td class="numb">119</td></tr> - -<tr><td><a href="#est2-8-16" class="sc">Month by Month</a></td><td class="numb">121</td></tr> - -<tr><td><a href="#est2-8-17" class="sc">An Easter Trip in Ireland</a> (F. A. Meigh)</td><td class="numb">122</td></tr> - -<tr><td><a href="#est2-8-18" class="sc">A New Book about the French</a> (review by Dr. Martyn Westcott)</td><td class="numb">123</td></tr> - -<tr><td><a href="#est2-8-19" class="sc">Concerning Hunger</a> (by E. W.)</td><td class="numb">124</td></tr> - -<tr><td><a href="#est2-8-20" class="sc">The Grey Horse</a> (F. E. Bearne)</td><td class="numb">125</td></tr> - -<tr><td><a href="#est2-8-21" class="sc">The Young Financier</a> (G. C. Law)</td><td class="numb">125</td></tr> - -<tr><td><a href="#est2-8-22" class="sc">Saved from Death</a>, Serial, continued from page 98 (by General Cox)</td><td class="numb">126</td></tr> - -<tr><td><a href="#est2-8-23" class="sc">A Braille Dictionary</a> (H. J. E. Thilander)</td><td class="numb">127</td></tr> - -<tr><td><a href="#est2-8-25" class="sc">A Terrible Adventure</a> (William Officer)</td><td class="numb">128</td></tr> - -<tr><td><a href="#est2-8-26" class="sc">The Old Father</a> (by 10532)</td><td class="numb">128</td></tr> -</table></div> - -<div id="est2-8-3" class="reklamo right" lang="eo"> -<p style="text-align:right;font-size:90%;">MARQUE DÉPOSÉE,<br /> -No. 13195.</p> - -<p style="font-size:150%;">VISKO<br /> -ESPERANTO.</p> - -<p style="padding-left:10%;">Registered Trade Mark, No. 270,042.</p> - -<p>BONEGA PROPAGANDILO.</p> - -<p>Observu la Verdan Stelon kaj la -nomon Esperanto sur la afiŝeto.</p> - -<p>Antaŭpagitaj mendoj de Esperantistoj -ricevos specialan rabaton.</p> - -<p>Bonvolu skribi por detaloj al—</p> - -<p style="font-size:110%;"><b>BUCHANAN, SCOTT & CO.,</b> - Garthland Street, Glasgow, Scotland.</p> - -<p>Telegrafa Adreso: "ESPERANTO, GLASGOW."</p> -</div> - - -<div id="est2-8-4" class="reklamo" style="text-align:center;"> -<div class="left"> -<h4>The Remington</h4> - -<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> - -<p>Just think of it!</p> - -<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> - -<p><i>Unbound by ties of nationality:<br /> - -The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> - -<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br /> -100, Gracechurch St., London, E.C.</p> -</div> - -<div class="right" lang="eo"> - -<h4>La Remington</h4> - -<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> - -<p>Pripensu je tio!</p> - -<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> - -<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br /> - -La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> - -<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br /> -100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> -</div> -</div> - -<div id="est2-8-5" class="reklamo left" lang="eo"> -<p><b>ĈIUJ, NI POVOS<br /> -PARADIZON IRI.</b></p> -<div class="verse"> -<div class="stanza"> -<span class="i0">Kiu bone trinkas,</span> -<span class="i0">Tiu bone dormas.</span> -<span class="i0">Kiu bone dormas,</span> -<span class="i0">Tiu ne pensas malbone.</span> -<span class="i0">Kiu ne pensas malbone,</span> -<span class="i0">Tiu certe ne pekas.</span> -<span class="i0">Nu, ĉar kiu ne pekas.</span> -<span class="i0">Paradizon eniros.</span> -<span class="i0">De nun, bone trinku.</span> -<span class="i0">Kaj vi paradizon iros.</span></div> -</div> -<hr class="short" /> - -<p>Por tio ĉi, oni devas aĉeti bonajn vinojn, kaj sin -turni al:—<br /> -<b>Sro. Ch. Jadeau en Mercurey (S. & L.) France.</b></p> -</div> - -<div id="est2-8-6" class="reklamo right"> -<p style="font-size:170%;">The "Review of Reviews"</p> - -<p style="font-size:110%;text-align:center;"><i>Is the Best Magazine for Busy People. And it is read by ‘Esperanto’ -Students.</i></p> - -<p>The aim of this Magazine is to make the Best Thoughts of the Best -Writers universally accessible at a Trifling Cost.</p> - -<p>The busiest and poorest in the community may here follow with -intelligent interest the great movements of Contemporary History.</p> - -<p style="font-size:110%;text-align:center;">Post Free for Twelve Months, 8/6,<br /> -10 fr. 75 c., or 8.50 marks.</p> - -<p>Office: MOWBRAY HOUSE, NORFOLK ST., LONDON.</p> -</div> - -<div id="est2-8-7" class="notice left" lang="eo"> -<p class="center">NASKIĜO.</p> - -<p style="text-indent:1em;">Al la Gesinjoroj <span class="sc">H. R. Geddes</span>, Northumberland House, Dover, -je Junio 17 Filo (baptonomita Frederick Leonard).</p> -</div> - - - -<div id="est2-8-8" class="notice right"> -<p style="font-size:120%;">Correspondence Lessons in Esperanto.</p> - -<p>ARE GIVEN BY</p> - -<p style="padding-left:10%;">Mr. A. MOTTEAU, Certified Teacher of Esperanto, 157, Earlham -Grove, Forest Gate, London, E.</p> - -<p><i>7/6 the Quarter.</i></p> -</div> - - -<div id="est2-8-9" class="notice" lang="eo"> -<h3>Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi.</h3> -<ul> -<li>Frl. <span class="sc">Mitchell</span>, Acuba House, 65, Marquess Road, Canonbury, N. -Kun alilanduloj per ilus. p-k.</li> - -<li>Sro. <span class="sc">G. Ledger</span>, 24, Elvendon Road, Palmer’s Green, N. Pri -literaturo, scienco, arto, kaj komerco. Ĉiam respondos.</li></ul> - -<p>La Kosto de la Enskribo estas 6d. (70c. poŝtmarkoj).</p> -</div> - - - -<div id="est2-8-10" class="banner border center"> -<p class="pagenum">113</p> -<h2 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST</h2> - -<p>The Esperanto Gazette for the Spread of the International Language.</p> - -<div style="float:left;font-size:80%;width:37%;"> -<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS -RICEVEBLAJ ĈE<br /> -SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> -<div style="float:right;width:60%;font-size:80%;text-align:left;"> -<ul> - <li><b>H. Bolingbroke Mudie, Esq., 67, Kensington Gardens Square, London, W.</b></li> - <li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> - <li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li> - <li>FRANCE.—Grupo Pariza, 28, rue Serpente, Paris.</li> - <li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> - <li>NEW ZEALAND.—Esperanto Society, P.O. Box 50, Auckland.</li> - <li>RUSSIA.—Societo Espero, Bol Podjaceskaja 24, log 12, St. Petersburg.</li> - <li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> -</ul></div> - -<hr style="clear:both;" /> - -<p style="float:left;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> - -<p style="float:right;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> - -<p lang="eo"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis -poŝtmarkon.</i></p> - -<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> - -<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtmarkoj, kiuj estas akceptataj -laŭvaloro.</i></p> - -<p lang="eo"><i>Oni sendu ĉiujn artikolojn, demandojn kaj avizojn al La Redaktoro, -67, Kensington Gardens Square, London, W.</i></p> - -<p style="float:left;width:25%;padding-left:2em;">22. [Vol. II., No. 8.]</p> - -<p style="float:right;width:25%;font-size:80%;text-align:left;"> - Subscription, 3s. Per Annum. - Single Copies, 4d. net. Nos. - 2 to 13, 6d. each; Later issues - 4d. each, net.</p> - -<p>AŬGUSTO, 1905.</p> -</div> - -<div id="est2-8-11" class="article" lang="eo"> -<h3>FRAGMENTAJ MEMOROJ.</h3> - -<p class="center">Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon).</p> - -<p class="center"><i>La aŭtoro rizervas ĉiajn rajtojn.</i></p> - - -<p>"Du ovojn en ŝelo, kelnero!"</p> - -<p>La kelnero foriras kaj iomete ridante mi rakontas al la onklino -kiamaniere en Francujo mi forgesis la frazon "en ŝelo" kaj laŭ la -Angla frazo mendis "ovojn bolitajn" ricevante, post iom longa atendo, -tre bongustan kaĉan pudingon (batter pudding). La onklino insistas -ke pli kredeble ĝi estus ovaĵo, al kiu kritiko mi respondas ke mi -mem manĝis ĝin.</p> - -<p>Tiam mi pripensas kiamaniere mi lernis manĝi ovojn en ŝelo sen -kulero anstataŭiganta tiun ilon per peco da pano (nature la ovoj -devas esti apenaŭ bolitaj) kaj mi esprimas la esperon ke Amerikoj -almenaŭ uzas kulerojn.</p> - -<p>Pri tio mi tuj certiĝas. La kelnero revenas kaj li certe alportas -kuleron; li portas ankaŭ pladon surhavantan du ovojn dece en -buŝtuketo enfalditajn, kaj larĝan glason kiun li metas apud mia -telero, sed li <i>ne</i> alportas ovingon.</p> - -<p>"Ĉu vi forgesas la ovingon, kelnero?" mi demandas.</p> - -<p>"Ovingon!" li respondas per voĉo surprizita eĉ iom plendeta, "en -Amerikujo oni ne uzas ovingojn. Jen glaso kaj jen kulero!" Tiam -vidinte ke mi ne komprenas, li aldonis, "Ĉu mi preparos por vi la -ovojn?" kaj ekkaptinta unu el ili li rompis la ŝelon kaj elverŝas -ĝian enhavon en la glason, dirante: "Tiamaniere oni povas ĉiam vidi -ĉu la ovo estas ankoraŭ taŭga por esti manĝota. Dum la varmega -vetero ovoj rapide difektas."</p> - -<p>Sed malgraŭ la kelnero mi vidis en Amerikujo tre belan ovingon tute -el tranĉita vitro fabrikitan. Ĉe ĉiu finiĝo estis ingo, granda -ingo por granda ovo kaj negranda ingo por negrandaj ovoj. Se oni uzis -la grandan ingon la negranda fariĝis la piedestalo kaj reciproke.</p> - -<p>La sinjorino kiu ĝin montris al mi diris ke ĝi apartenis al ŝia -pra- aŭ pra-pra-avo, kaj mi ĝojis lerni, ke kaj ŝi kaj ŝia ovingo -estis el Angla deveno.</p> - -<p>Ĉu Amerikoj posedas ovingojn mi, do, ankoraŭ nescias, sed mi -preskaŭ tuj faris la gravan eltrovon ke ili ne posedas tranĉilojn.</p> - -<p>"Kion vi diras?" ekkrias la leganto. "Ĉu Amerikoj ne eltrovis -la <i>Bowie</i> tranĉilon. Ĉu ili ne estas eĉ konategaj pro siaj -tranĉiloj?"</p> - -<p>Vi diras la veron, ho! leganto, sed se vi iam sidus ĉe la tablo de -Amerika hotelo vi tre bone komprenus mian diron. Tranĉilo estas ilo -por tranĉi, ĉu ne? Tial, se la ilo ne konvenas por tranĉi ĝi ne -estas, malgraŭ la nomo, <i>tranĉ</i>-ilo.</p> - -<p>Mi supozas ke la kaveganoj nomis siajn silikajn ilojn tranĉilojn, -kaj se mi posedus la brakforton de kavegano eble mi donus la nomon -al la Amerika stanumita ilo, ĉar tiam kredeble mi povus eĉ tranĉi -viandon per ĝi. Ne, Amerikoj ne posedas tranĉilojn sed nur ilojn -por esti facile purigotaj.</p> - -<p>Mi proponas al miaj Amerikaj kunfratoj la nomon "purigotiloj."</p> - -<p>Oni ne bezonas longan serĉon por trovi la kaŭzon de tio ĉi. Mi -ĝin diros per tre malmultaj vortoj. <i>En Amerikujo ne estas servistoj -sed nur tiranoj kiuj sin nomas servistoj.</i> Pli ĝuste diri ili nomas -sin almenaŭ ĉe la domoj, "helpantoj." "<i>Lucus a non lucendo.</i>" Kiel -ofte mi estas aŭdinta de diversaj sinjorinoj ke ili estas grandaj -malhelpuloj.</p> - -<p class="pagenum">114</p> - -<p>Mi donos unu ekzemplon de la Amerika servitudo al la servistoj; -antaŭe dirante ke kvankam ĉio kion mi priskribos estas vera ĝi -tamen ne estas vera por ĉiuj hoteloj. Mi vizitis hotelojn de multaj -klasoj kaj en multaj urboj, kelkajn kune kun la onklino, kelkajn -sola. Nature mi plej rimarkis tion kio ŝajnis al mi stranga.</p> - -<p>En kelkaj hoteloj la kelneroj insistas, ke la gasto mendu samtempe -ĉion kion li intencas manĝi. Ĉiujn la manĝaĵojn la kelnero -alportas samtempe kaj aranĝas ilin sur multego de negrandaj pladoj -en duonrondo, ĉirkaŭ la telero de la manĝanto, kiu sidas kvazaŭ -post rampareto de pladetoj, kaj ofte prenas sur sian teleron la plej -strangan miksaĵon.</p> - -<p>Mi aŭdis ke Anglo, nesciante la kutimon, mendis ion alian post -kelkaj minutoj de manĝado. "Tiun ĉi fojon," diris la kelnero, "ĉar -vi estas fremdulo, mi ĝin alportos al vi, sed atentu vi ke tio ne -reokazos."</p> - -<p>En kelkaj hoteloj estas la kutimo doni al la kelnero trinkmonon -post ĉiu manĝo. Se vi forgesas la kutimon vi ne ricevos tre bonan -atenton.</p> - -<p>Foje mi incitetas la onklinon pri ŝia uzo de servistoj. Tio okazis -en unu el la Sudaj Ŝtatoj, kie la kelneroj estas ĉiuj nigruloj aŭ -(kiel ili preferas esti nomataj) sinjoroj koloraj:</p> - -<p>Preskaŭ mi povas ankoraŭ nin vidi. Ni sidas ĉe la tablo -atendantaj. Post la onklino staras nigrulo, per du ventumiloj -ventumante ŝin. Post mi alia faras la saman servon. Tria nigrulo -estas ricevinta la ordonojn, kaj, ĉar ni iom longe atendas, la -onklino sendas kvaran por vidi se eble li estas ekdorminta.</p> - -<p>Subite io frapas mian piedon. Mi malsuprenrigardas kaj vidas, -ĉirkaŭatan de sia grandnombra idaro grandegan ratinon.</p> - -<p>La onklino ekkrias kaj tuj dungas kvinan nigrulon por svingegi sian -buŝtukon kaj kriegadi "<i>ŝ-ŝ-ŝ-u!</i>"</p> - -<p>Vane oni klarigas ke la ratino estas tute malsovaĝa; ke oni kutimas -ĝin nutri; ke ĝi ne eĉ pensas iun mordeti.</p> - -<p>Vane oni svingegas kaj <i>ŝ-ŝ-ŝ-u-as</i>.</p> - -<p>Ratino estas ratino; sed ratino kun idarego——</p> - -<p>La onklino insistas ke ni ŝanĝu la tablon, kaj elektas unu plej -eble malproksime de la ratfamilio. Sed apenaŭ ni estas sidinta nin, -kiam aperas la skaraboj, ĉiu el ili grandegulo.</p> - -<p>Feliĉe nigruloj havas grandegajn piedojn. La onklino dungas sesan -kiu okupas sin per dancado sur la scarabegojn.</p> - -<p>Certe tiu estas tute neordinara sperto. La onklino diras ankaŭ ke -ŝi nur dungis <i>kvin</i> nigrulojn; ke la sesa ekzistas nur en mia -fantazio; sed mi ĉiam insistas ke ŝi uzis ses. Eble mi enkalkulas -la nigrulon kiu ventumis min mem. Sed ni ne diros tion al la onklino.</p> - -<p>Amerikoj ofte sidas en la vestibuloj de la hoteloj. Almenaŭ <i>kelkaj</i> -el ili maĉas tabakon kaj ne <i>ĉiuj</i> uzas kraĉujojn. Mi ne deziras -pritrakti la temon. Mi nur citos la tute netradukeblan avizon kiun mi -foje vidis, certe ne en la plej bonaj hoteloj.</p> - -<p>"People who expect to rate as gentlemen must not expectorate the -floor."</p> - -<p>("Tiuj kiuj atendas esti ricevataj kiel sinjoroj, devas ne kraĉi sur -la plankon").</p> - -<p>Kredeble multaj ne "expect to rate" kiel sinjoroj.</p> - -<p>Kiel ofte mi vidis la glaciigistojn tirantaj per grandegaj preniloj -porcion da glacio trans la planko de hotelvestibulo, kaj vidante la -malpuraĵojn kiuj algluis sin al ĝi, mi——</p> - -<p>Sed kredeble oni forhakas tiun eksteran supraĵon. Mi preferas pensi -ke oni ne eĉ uzas ĝin por ĉirkaŭpaki la malvarmigujojn.</p> - -<p>Pri la malvarmigujoj mi nur diros ke mi tre ŝatas ilin. Tiu kiu -neniam dum varmega tago, trinkis glason da lakto, freŝe eltiritan el -la malvarmigujo (refrigerator) ne konas treege bongustan trinkaĵon. -Pri la malvarmigita teo mi ne skribos. Amerikoj ĝin trinkas; la -onklino diras ke la gusto estas agrabla. Sed kredeble oni devas -alkutimiĝi al ĝi, kaj mi ne faris tion.</p> - -<p>Unu afero mi faris. Kiam ajn mi trinkis glaciigitan akvon mi diris al -mi la tekston: "Ne tio kio eniras en la homon malpurigas lin."</p> -</div> - -<div id="est2-8-12" class="article" lang="eo"> -<h3>ORIENTAJ MEMORAĴOJ.</h3> - -<p class="center">De Kolonelo H. K. Gordon.</p> - - -<p>La Birmanoj estas tre agrablaj, kvankam iafoje ekscitemaj; la virinoj -estas tre graciaj, krom aferemaj: la knaboj, kaj eĉ la viroj tre -amas ludojn, tiel piedpilko, flugludado, pugnebato, ŝipkurado, -vetado, kaj ĉiuj "<i>Marionette</i>" teatrajn ludajn. Ĉiuj sin banas -ĉiutage. Preskaŭ ĉiu viro estas tatuita. Preskaŭ ĉiuj portas -silkvestaĵojn.</p> - -<p>"Rangoon," la ĉefurbo, sur bordo de la rivero "Irrawaddy," estas -granda kaj prospera. Domoj estas preskaŭ ĉiuj konstruitaj el -tektona ligno; sekve estas ofte bruladoj.</p> - -<p>Riveroj estas tre longaj: oni povas vojaĝi sur la "Irrawaddy" pli ol -mil mejlojn sur vaporŝipo ĝis la Ĥinlandaj limoj. Multo da Ĥinoj -loĝas en Birmanujo: oni ilin trovas honestaj kaj aferemaj urbanoj.</p> - -<p class="pagenum">115</p> - -<p>Strange diri, la Ĥinoj neniam akceptas domservon, kvankam ili ĝin -akceptas en najbaraj lokoj, ekz. "Singapore" kaj "Penang." Ili estas -tre bonaj ĝardenistoj.</p> - -<p>La pluvfalo en iaj lokoj estas grandega, dum la kvinmonata -pluvsezono, nome, de Junio ĝis Oktobro: falas ĉe havenoj de -"Akyab" kaj "Moulmein" mezakvante pli ol ducent coloj: ofte en unu -tago falas pli da pluvo ol falas en Anglujo dum tuta jaro! Severaj -fulmotondroj enkondukas la pluvsezonon; tamen ofte post kvarono -da horo polvo flugas el stratoj sub la ega hejto de la sunradioj. -Sekaj riveretkanaloj post mallonge fariĝas ŝaŭmaj kaj danĝeraj -torentoj.</p> - -<p>Kiam tiuj torentoj trankviliĝas, oni povas plezure sin bani inter -pentrindaj ĉirkaŭaĵoj.</p> - -<p>Ŝafoj ne povas vivadi en Birmanujo: oni alkondukas ilin sur semajnaj -vaporŝipoj de "Calcutta." Landanoj tre ŝatas fiŝojn: precipe la -malfreŝajn fiŝkunmetojn!</p> - -<p>Lepruloj estas komunaj: tamen de ili oni ne penas zorgi.</p> - -<p>Krom bonaj oranĝoj, la fruktoj enlandaj la plej ŝatataj estas la -"Dorian" (Dujan) kaj la "Mangosteen" (Mangostin): kvankam, ne estas -ĉiu kiu povas toleri la odoron malagrablegan de tiu unue skribita. -Oni ankaŭ trovas la "Cachounut" (Kaŝunukson): servistoj ne volas -ilin kuiri apud ies domo, dirantaj ke febro sekvos: estas ja strange, -tamen mi ĝin kredas vera.</p> - -<p>La lingvo estas por Eŭropanoj tre malfacila: la pensadmetodoj -estantaj tute malsimilaj. La lingvo de la Budista Pastraro estas -antikva "<i>Pali</i>," nekomprenebla al la popolo, kaj ne ĉiam al la -pastroj mem! Estas multo da temploj (Pagoda), sur preskaŭ ĉiu -monteto apud urboj kaj vilaĝoj, kaj kvankam ĉiu Birmano devas pasi -por edukado tra la manoj de Pastroj, tamen oni ne atentas severe -la Budistajn religiajn ordonojn. Samtempe, se la Pastraro postulas -monon por konstrui novan templon, la sekvantaro tuj ĝin provizas. -Konstrui templon estas tre meritinda afero. Estas religie ordonita -ne mortigi ion ajn: tamen, kiel Ĥinoj, la Budistaj Birmanoj povas -esti kruelegaj. Ili ofte fariĝas tre komplezaj, kaj kontente pagos -moneron por liberigi paseron el la manoj de almozulo, malgraŭe li -bone scias ke la pasero estas retenata per ŝnureto, por rekaptiĝi! -Li irigos ĉevalon ĝis ĝi estas mortonta: sed se ĝi mortus, li -dirus, "Tio ne estas mia kulpo."</p> - -<p>La tuta lando fumas: la Birmanoj, verdan folion enhavante dolĉan -miksaĵon: alilanduloj, tabakon enportitan el Hindujo, kaj loke -fabrikitan. Se oni trempas tabakon en lakto de kakao, gorĝa -malsaneco certe sekvas.</p> - -<p>Sovaĝmielo estas kvante trovata en la arbaroj: sed ĝia ĉefa -celo estas por la enterigo de sanktaj Budistpastroj. La pastraro -ĉiam elektas tre belajn sidojn por konstrui siajn rimarkindajn -templojn. La preĝejaj orumitaj turoj ŝajnas mirinde graciaj en -la hela sunlumo, kun la verda kreskaĵaro postflanke, kaj la brila -rivero malsupre. Sur ĝiaj pordoj kaj pordegoj oni trovas belegan -ĉisatan lignaĵon (ĉiam tektono), por kiun verki la ĉisisto -bezonas mirinde malmulte da iloj. La turpunkto ĝenerale enhavas -skatolo de multekostaj juveloj, donacitaj de religiuloj Budistaj: -kaj supre ĉion, estas ĉiam la "<i>Hti</i>," aŭ Reĝa ombrelo.</p> - -<p>Ĉe la bestaro, estas iaj rimarkindaĵoj: ekzemple, ŝakaloj, kiuj -estas komune renkontataj en la Bengala provinco, ja en tuta Hindujo, -sin trovas ĉe la nordflanko de ofte seka riveretkanalo apud la -urbo, "Akyab," kaj nenie ĉe la sudflanko. Simile, la antaŭdiritaj -fruktoj, <i>Dujan</i> kaj <i>Mangostin</i>, kreskadas ĉe la sudflanko de la -Riverego, "<i>Salween</i>" apud la urbo de "<i>Moulmein</i>" sed nenie ĉe la -nordflanko.</p> - -<p>El multo da serpentoj, la plej danĝera estas la venena "Hamadryad" -aŭ "Reĝa Kobro," kiu ĉasas kaj atakas homojn. Grandaj Hirudoj -estas tre komunaj en la riveretoj kaj lagetoj. Multe da skolopetoj -alvenas ĉiujare ĉe la malvarma sezono (Nov. al Marto): oni povas -pafi cent birdojn kaj pli en unu tago en la rizkampoj. Oni kredas ke -estas bonŝance havi en sia domo la "Tŭktu," lacerton, makulatan -simile al truto: ĝi manĝas insektojn, kaj nokte vokas mistere el -plafono, "tŭktu, tŭktu."</p> - -<p>Tiel ĉie en Hindujo, ĉiu stacio havas "<i>Gymkhana</i>" Klubo, aŭ -kunvenejo por Eŭropaj loĝantoj, kie sin trovas ĵurnaloj, -biblioteko, kaj ludoj. Malgraŭ malseka kaj varmega klimato, mi -vivadis multe da agrablaj jaroj en Birmanujo.</p> - -<p>Oni povas vivadi sane per zorgo pri manĝado, trinkado, kaj -sunefikoj: tamen, ĉiam malfacila estas meti maljunajn kapojn sur -junaj ŝultroj.</p> - -<p>Unufojon, mi suferis de malaria febro: tamen, vojaĝante al Islando, -apud la Arktika regiono, mi efektive resaniĝis, kaj poste la febro -neniam revenis. Tie ankaŭ oni facile resaniĝas de pulmaj kaj de -reŭmatismaj malsanoj.</p> - -<p>Krom lignosegmueliloj, ekzistas multe da grandaj rizmueliloj ĉe -la havenoj: la rizo sin produktas enlande, kaj estas liverata -per boatoj: tiam ĝi estas ŝelata kaj polurata per maŝinaro ĉe -mueliloj preta por ekstersendi. Estas multaj specoj da rizo, kiujn -lerto povas distingi ĝuste: same, diru ni, kiel pomoj en Eŭropo.</p> - -<p>Ĉe la lasta Birmana militiro, granda peno okazis por la -Administracio, por nutri la Hindajn soldatojn, ĉar ili rifuzis -manĝi la Birmanan rizon: kaj, pro tio, la Administracio devis -provizi kun plua elspezo Hindan rizon, kvankam Eŭropoj ne povis -distingi ian diferencon.</p> - -<p class="center">(<i>Daŭrigota</i>).</p> -</div> - -<div id="est2-8-13" class="article" lang="eo"> -<p class="pagenum">116</p> -<h3>ESPERANTAJ TERMINOJ POR ESPERANTA GRAMATIKO.</h3> - -<p class="center">Verkita de R. J. Lloyd, D. Lit., M.A., de la Universitato de Londono, -kaj Diplomito de la Franca Societo kaj de la Brita Asocio por -Esperanto.</p> - -<p class="center"><i>La Aŭtoro ĉiajn rajtojn rizervas.</i></p> - - -<p>Skribante serion da artikoletoj pri Esperanta sintakso en la -<i>British Esperantist</i>, mi sentis ke multe da la terminoj, kiujn -oni ordinare uzas en Esperanta gramatiko, ne estas ĝuste la plej -bonaj. La terminoj kiujn oni uzas, estas, preskaŭ ĉiuj, terminoj -devenintaj de la latina gramatiko, kvankam ili estas ankaŭ multe -uzataj de la modernaj Eŭropaj lingvoj. Tiel farante, la modernaj -gramatikistoj estis tute ne tiel saĝaj aŭ originalaj kiel la -latinaj gramatikistoj, kiuj kreis tiujn ĉi terminojn. Ŝajne -imitante ilin, reale ili faris la kontraŭon. Ĉar la antikva latina -gramatikisto, instruante personojn, kiuj parolis ordinare latine, -faris, tre saĝe, siajn terminojn ĉiuj latinaj. La rezultato estis -ke ĉiu termino de la latina gramatiko ne nur nomis, sed ankaŭ -priskribis, al la latinaj homoj, la terminojn kiujn ili devis uzi. -Sed la modernaj gramatikistoj, preskaŭ ĉiuj, simple kopias la -latinajn terminojn, kaj forpelas la saĝan latinan metodon, doni -patrujajn nomojn al patrujaj aferoj.</p> - -<p>Kaj estas ankoraŭ pli malkonvene uzi tiujn ĉi latinajn terminojn -en Esperanto. Ĉar Esperanto ofte donas al tiuj ĉi samaj terminoj -signifon kaj uzadon diversajn de tiuj, kiujn ili posedas en la -latina, kaj ankaŭ en la modernaj, lingvoj. D<sup>ro</sup> Zamenhof ŝajnas -senti tion en la "<i>Plena Gramatiko</i>" (Krest, p. 254-6); ĉar li faras -kaj uzas, en tiuj du paĝoj, pli multe da Esperantaj gramatikaj -terminoj ol la tuta Esperantistaro estas alie farinta kaj uzinta.</p> - -<p>La homoj kiuj bezonas pleje la Esperantan lingvon, estas la klasoj, -kiuj ne havas multan tempon por lerni aliajn lingvojn, kaj ne multe -da mono por pagi la instruadon. D<sup>ro</sup> Zamenhof vidis tion kaj diris -ĝin tute klare. Mi kredas ke la plimulto da la Angla Esperantistaro -apartenos ĉiam al tiuj ĉi klasoj: kaj ili scias tre malmulton pri -iuj gramatikaj terminoj: ĉar la Anglaj popolaj, elementaj lernejoj -instruas tre malmulte pri ili. La tempo estas nur sufiĉa por nia -terura silabado. Tial la Angla Esperantistaro bezonas sinesplikantajn -gramatikajn terminojn, pli ol iu alia nacia Esperantistaro.</p> - -<p>Mi volas tial skizi, kaj proponi por diskutado, antaŭ la Bulonja -Kongreso, serion de Esperantaj gramatikaj terminoj. Oni povas rigardi -la naŭ ĉefajn partojn de la parolado, kiel la ĉefaj instrumentoj -de la parolado: kaj kunmetante nomojn por ili, estos tute nature uzi -la sufikson "-ilo":—</p> - -<table> -<tr><td> </td><td> </td><th><i>Paroliloj.</i></th><td> </td></tr> - -<tr><td>1.</td><td>Artikolo</td><td>La-ilo</td><td>= La instrumento, "la."</td></tr> -<tr><td>2.</td><td>Substantivo</td><td>Nom-ilo</td><td>= La instrumento, de nomado.</td></tr> -<tr><td>3.</td><td>Adjektivo</td><td>Ec-ilo</td><td>= La instrumento, por esprimi ecojn.</td></tr> -<tr><td>4.</td><td>Adverbo</td><td>Tiel-ilo</td><td>= La instrumento, de maniero.</td></tr> -<tr><td>5.</td><td>Pronomo (parte-)</td><td>Pro-ilo</td><td>= La instrumento, anstataŭ nomilo, ecilo -aŭ tielilo.</td></tr> -<tr><td>6.</td><td>Verbo</td><td>Dir-ilo</td><td>= La instrumento, por diri ion.</td></tr> -<tr><td>7.</td><td>Prepozicio</td><td>Rilat-ilo</td><td>= La instrumento, de nomilorilatoj.</td></tr> -<tr><td>8.</td><td>Konjunkcio</td><td>Kunig-ilo</td><td>= La instrumento, de kunigo.</td></tr> -<tr><td>9.</td><td>Interjekcio</td><td>Kri-ilo</td><td>= La instrumento, de kriado.</td></tr> -</table> - -<p>Sed sub ĉiu el tiuj ĉi ĉefaj vortoj ekzistas aliaj diferencigantaj -vortoj, kiuj dividas ĉiam la klason de vortoj signifitaj de ĉiu el -tiuj ĉi naŭ nomoj en pli malgrandajn (aŭ sub-) klasojn. Estas ofte -<i>eciloj</i>, kiuj faras tion,—ne <i>nomiloj</i>. Mi prenos la naŭ serie, -kaj penos fari Esperante por ĉiu la subvortojn, kiujn ĝi bezonas: -kaj mi uzos tie ĉi ĉiun novan vorton, post esplikado de ĝi.</p> - -<p>1. <i>Lailo</i> bezonas du gramatikajn <i>ecilojn</i> por signifi (1) sian -montran uzadon, kaj (2) sian universaligantan uzadon; ekzemple, en -"la homo, kiun vi konas," kaj en "la homaro." Mi proponas "difina -la-ilo" por la unua, kaj "universala la-ilo" por la dua.</p> - -<p>2. <i>Nomilo</i> bezonas (1) la du <i>ecilojn</i> "propra" kaj "komuna," kaj -ankaŭ (2) "reala" kaj "idea" (= konkreta kaj abstrakta). Ĉiu nomilo -estas aŭ propra aŭ komuna, kaj ankaŭ, aŭ reala aŭ idea; sed la -propra nomilo estas ankaŭ ĉiam reala. Estus eble ankaŭ helpo, -nomadi la realan nomilon, "realilo," kaj la idean nomilon "ideilo." -Ĉiu ecilo estas ankaŭ aŭ propra aŭ komuna.</p> - -<p>Nomilo kaj ecilo posedas "nombron" kaj "kazon"; kaj tiuj ĉi du -simplaj vortoj ne bezonas esti ŝanĝataj. Kaj la pure Esperantaj -vortoj, "ununombra" kaj "multenombra," ne povas esti plibonigitaj. -Sed la kazaj nomoj, "nominativo" kaj "akuzativo," tute ne konvenas al -nia kara lingvo. Per formo ili signifas Esperante nenion; kaj ni ofte -nomas nomilon<span class="pagenum">117</span> "nominativo," kiu estus neniam nominativo en tia frazo -en iu alia lingvo. Sed ne estas eble doni, al la unu aŭ al la alia, -nomon kiu signifos en Esperanto ĝian funkcion; ĉar ambaŭ havas tie -pli ol unu funkcion. Ŝajnas tial preferinde doni al ili nomojn laŭ -iliaj formoj. La unu havas "-n" ĉe la fino: la alia ne havas tion. -La Esperanta nomo de la litero "n" estas "no." Mi proponas tial nomi -la nominativan kazon la "sen-no-a" kazo, kaj la akuzativan, la "no-a" -kazo.</p> - -<p>Nomilo ofte prenas ĉe sia flanko, alian, difinantan, nomilon en la -sama kazo, ekzemple, "Vilhelmo la kaizaro renkontis Edwardon ‘la -reĝon.’" Mi nomus tiujn, "difinajn" nomilojn, anstataŭ ol uzi la -ordinaran gramatikan esprimon, "en apozicio."</p> - -<p>Aperas ankaŭ ofte nomilo, kiu diras ion pri alia nomilo aŭ pronomo, -ekzemple, "Li estas Franco." Oni ordinare nomis ĝin "predikateca -substantivo," sed kial ne "pridira nomilo?"</p> - -<p>Estas ofte konvene paroli pri la kontrolo, kiun la formoj de la -nomilo ekzercas sur la formoj de la apartenanta ecilo. La nomilaj -finoj "-n, -j, -jn" postulas ordinare la samajn finojn en la ecilo. -Estus plej simple nomi tiun ĉi rilaton "samfineco." La ecilo estas -"samfina" kun sia nomilo: kaj la rilato estas multe pli "kontrolo" ol -"konkordo" aŭ "konsento."</p> - -<p>3. <i>Ecilo</i> estas la sola speco de Esperanta vorto, kies formo pendas -de iu alia vorto en la frazo: Ĉar participo estas ĉiam ankaŭ -ecilo, kvankam ecilo ne estas ĉiam participo. Ĝi havas du ĉefajn -uzadojn, la du samajn uzadojn, kiujn ni nomis, parolante pri la -nomilo, (1) la "difina," kaj (2) la "pridira" uzado, ekzemple, "Reĝa -Edwardo," = difina, kaj "Li estas Franca," = pridira. La pridira -ecilo havas ĉiam sennoan kazon, kaj tio estas la sola kaŭzo de la -malofta "malsamfineco" inter nomilo kaj ecilo en Esperanto.</p> - -<p>Ni parolas ordinare en Esperanto pri "komparativaj adjektivoj" kaj -"superlativaj adjektivoj." Ĉu ne estus multe pli simple kaj pli -instruante, nomi ilin "pli-eciloj" kaj "plej-eciloj?" La nombraj -eciloj formas apartan klason. La simpla nombro ne havas ecilan finon: -ĝi ne estas ĉiam ecilo. Oni povas doni al li la nomon de "simpla," -kiam estas necese distingi ĝin de la "orda," la "ona," la "obla" kaj -la "opa" nombro. Estus perdo de tempo doni al tiuj ĉi nombraj vortoj -la longajn teknikajn nomojn de la ordinaraj gramatikoj. Estas ankaŭ -klaso de "kiomaj" eciloj, kaj nomiloj, kaj tieliloj, kiuj bezonas -apartan nomon, ĉar ili havas apartan gramatikan traktadon, per "da."</p> - -<p>4. <i>Tielilo.</i>—La Esperanta tielilo (instrumento de maniero) havas -gravajn uzadojn, kiuj tute ne estas adverbaj. Tial estas pli bone -havi alian nomon por ĝi. Mia lasta frazo montras tion klare. -Esperante la vorto "bone" estas ofte nomita adverbo; sed ĝi ne -estus en iu alia lingvo adverbo, en tiu ĉi frazo. Kaj la participaj -adverboj ofte estas vere gerundioj. Tial estus plej bone havi alian -nomon, ne nur por la tuta parolilo, sed por ĉiu el ĝiaj specoj. -Ĝi havas tri specojn, (1) la "difina" tielilo, kiu difinas verbon, -ecilon aŭ alian tielilo, guste tiel kiel la ordinara adverbo; (2), -la "cirkonstanca" tielilo, kiu estas la participa-gerundio; kaj (3) -la "pridira" tielilo, kiu "diras" ion "pri" fakto enhavita en najbara -suba frazo, ekzemple, pri la fakto "havi alian nomon por ĝi" en la -supera frazo. La lasta formo faras la tielilon de la Esperanta lingvo -multe pli analogia al ĝia nomilo kaj ecilo ol la adverboj de iu alia -lingvo. Oni vidos ankoraŭ tiun analogion en la proksima paragrafo, -kie tielilo estas ne nur "difina" sed ankaŭ "pridira," tiel kiel -eciloj kaj nomiloj.</p> - -<p>5. <i>Proiloj.</i>—La antikvaj gramatikistoj ne atentis multe la tri -diversajn specojn de anstataŭantaj vortoj—vortoj kiuj anstataŭas -(1) nomilon, (2) ecilon, (3) tielilon. Ili studis ĉefe la unuan, kaj -nomis ĝin "pronomo": ili konfuzis multe la duan kun la unua: kaj -diris preskaŭ nenion pri la tria. Esperanto bezonas pli logikan kaj -sisteman nomaron. Akceptante "pronomo" kiel bona nomo por la unua -klaso, oni devas fari paralelajn nomojn por la du aliaj. Mi proponas -por la dua, "proecilo," kaj por la tria, "protielilo."</p> - -<p>Tio estas tute logika, ĉar neniu el tiuj ĉi gravaj vortoj havas la -plej malgrandan signifon per si. "Tio" signifas simple nenio, se oni -ne diras aŭ montras samtempe kio estas "tio." Kaj la samo estas vera -pri la proecilo "tia," aŭ "tiu," aŭ "ties," aŭ pri la protielilo -"kial," aŭ "kiam," aŭ "kie," aŭ "kiel." Ili nur havas signifon -pro, kaj per, kaj por, io alia, kaj neniun signifon pro, per aŭ por -si mem.</p> - -<p>Oni estas nun en la mezo de la tabelo de 45 proiloj, kiujn Doktoro -Zamenhof tiel saĝe kaj lerte aranĝis; sed mi havas nur spacon por -montri, tre mallonge, kiel mi nomus la 9 liniojn kaj 5 kolonojn de -tiu fama tabelo. Mi donus al la linioj nomojn prenitajn aŭ faritajn -el la naŭ vortoj de la demanda kolono: "kiaspeca, kiala, kiama, -kiea, kiela, kiesa, kioesta, kioma, kiuesta." Kaj mi donus al la -kolonaj la nomojn, "(1) nedifina, (2) universala kaj disdona, (3) -rilata kaj demanda, (4) nea, (5) montra."</p> - -<p>Personaj pronomoj, kun "oni," povas bone gardi sian nomon, kvankam -"ĝi" estas malofte persono: "si" estas ankaŭ "refleksa," kaj "oni" -estas "nedifina." La du serioj de posedaj vortoj ("mia, k.t.a."; kaj -"ies, k.t.a.") ne estas rajte nomataj posedaj pronomoj, sed "posedaj -proeciloj." Estas vere ke la lastaj estas ofte uzataj pronome, sed -tio estas nur per komuna kapableco de eciloj.</p> - -<p class="pagenum">118</p> - -<p>6. <i>Dirilo.</i>—Sen verbo oni ne povas diri ion, kio havas iun sencon. -Mi nomas tial la verbon "dirilo." Ĝi havas du ĉefajn formojn, kiujn -oni nomas "voĉoj." Sed tiu nomo ne estas logika. Estus pli bone nomi -ilin la "aktiva formo" kaj la "pasiva formo" de la dirilo. La aktiva -formo enhavas du specojn, kiujn oni nomas ordinare "transitiva" kaj -"netransitiva." Tiuj ĉi du nomoj estus multe pli kompreneblaj en -Esperanto, se oni farus ilin "transira" kaj "netransira."</p> - -<p>La dirilo havas "modojn": kaj la vorto estas tute konvena. -Sed la nomoj de ĉiu modo estas preskaŭ fremda al la -Esperanto,—"indikativa, imperativa kaj subjunktiva, kondicionala, -infinitiva." Estas nur du aŭ tri Esperantaj radikoj en la tuta -afero. Estus multe pli simple kaj kompreneble al la sengramatika -lernanto, nomi la indikativan la "fakta" modo, kaj la kondicionalan, -la "supoza" modo. Dro. Zamenhof nomas la infinitivon, la "sendifina" -modo. Li nomas ankaŭ la imperativan kaj subjunktivan modon, la -"ordona" modo. Sed tiu ĉi nomo nomas nur la duonon de la modo; kiu -ofte estas ĝuste tiel nedubeble subjunktiva, ol ĝi estas alifoje -ordona. "Li deziras (petas, celas, timas) ke vi iru tien" finiĝas -certege per subjunktiva frazo. Estas tamen malkonvene, havi du nomojn -por unu modo: kaj la du duonoj de la modo ne estas tute diversaj. -La latina kaj greka subjunktivoj estas ofte ĝentile ordonaj. La -subjunktiva uzado de la Esperanta modo "atendas" ĉiam ion, kio -povas, pli aŭ malpli certe, "okazi" post la ordono, deziro, peto, -celado, timo, k.t.a., kiujn la antaŭa dirilo esprimas. La ordona -uzado esprimas ĝuste la samon, ellasante nur "Mi ordonas ke——." -Ĉar la vizaĝo kaj gestado de la ordonanto esprimas tion. Mi -proponas "okazatenda modo."</p> - -<p>Modoj havas tempojn, kaj D<sup>ro</sup> Zamenhof donas al la tri ĉefaj -tempoj aktivaj de la fakta modo, tri bonajn Esperantajn nomojn (1) -"la estanta," (2) "la estinta," kaj (3) "la estonta," ekzemple (1) -mi faras, (2) mi faris, (3) mi faros; sed ĉiu alia tempo aktiva, -kaj ĉiu ebla tempo pasiva, estas kunmetita, kaj havas pli ekzaktan -funkcion ol la 3 unuvortaj tempoj, ekzemple, (1) mi estas farata, (2) -mi estis farata, (3) mi estos farata, estas la estanta, la estinta -kaj la estonta tempoj de la pasiva fakta modo. Sed ili estas pli ol -tiu. Faritaj per la estanta participo ili povas nur esprimi agadon, -kiu ne estas finita, kaj daŭras. Por esti akurata, oni devas nomi -tiujn ĉi tri tempojn pasivajn, la "daŭrestanta, daŭrestinta, kaj -daŭrestonta." Kaj se oni anstataŭas la estantan participon "farata" -per la estintan participon "farita," oni faras ankoraŭ tri bonajn -Esperantajn tempojn, sed ankoraŭ ne simple la estanta, la estinta -kaj la estonta; ĉar la agado estas neniam daŭra, sed finita, je la -dirita tempo. Oni havas tial ne plu daŭrtempoj sed fintempoj, (1) -"finestanta tempo" = "mi estas farita," (2) "finestinta" = "mi estis -farita," (3) "finestonta" = "mi estos farita." La latina studento -rekonos tuj ke tiuj estas ekzakte la perfekta, la pluperfekta kaj la -futurperfekta pasivaj faktaj tempoj de la latina dirilo.</p> - -<p>Restas ankoraŭ nur tri eblaj pasivaj tempoj, faritaj el la estonta -participo pasiva, kaj la tri unuvortaj faktaj tempoj de "esti" = (1) -mi estas farota, (2) mi estis farota, (3) mi estos farota. Sekvante -la du aliajn triojn, oni nature nomus tiujn ĉi tri tempojn, la -antaŭtempoj, (1) la "antaŭestanta," (2) la "antaŭestinta," kaj (3) -la "antaŭestonta."</p> - -<p>Mi traktas la pasivan sistemon de tempoj unue, ĉar ĝi estas pli -simetria, kun sia 3 × 3 = 9 egalinterspacaj tempoj, ol la aktiva, kun -siaj tri aldonitaj unuvortaj tempoj. Sed estas nur por tiuj ĉi tri -tempoj, ke oni bezonas iun terminon plu. Ĉar oni faras la aktivajn -kunmetitajn tempojn, kaj nomus ilin, ĝuste same ol la pasivaj, nur -uzante la aktivajn participojn anstataŭ la pasivajn. Estus sufiĉe, -ordinare, lasi tiujn ĉi tri unuvortajn tempojn havi nur iliajn -unuvortajn nomojn, aldonante nur, kiam necerteco povus ekzisti, la -radikon "simpl-" (= simplestanta, simplestinta, simplestonta).</p> - -<p>Ne estas bezono de iuj aliaj dirilaj terminoj. Oni povus, nature, -fari kunmetitajn tempojn en la "supoza," la "atendokaza" kaj eĉ la -"sendifina" modo, sed ĉiu el ili havus ĉiam la saman nomon ol en la -"fakta" modo.</p> - -<p>La novaj Esperantistoj favoras multe pli la kunmetitajn tempojn ol -la pli fruaj, kaj tio estas vera pligrandiĝo de la kapablecoj de -la kara lingvo. Estas nur unu "helpa" (= aŭkziliaria) dirilo en -Esperanto: tio estas "esti." Sed estas granda nombro da "modaj" -diriloj, tiaj kiaj estas "povi, bezoni, devi, voli, deziri, ami, -preferi, elekti, k.t.a," kaj oni rekonas ilin per la foresto de -"por." Komparu "Mi elektas iri" kun "Mi batalas por iri"; aŭ "Mi -timas iri" kun "Mi kuras por iri."</p> - -<p>7. <i>Rilatilo.</i>—La antikva nomo estas prepozicio, kaj ĝi signifas -ion antaŭponitan. Sed la vorto ne montras tion en Esperanto, kaj tio -ne estas ankaŭ la fakton, kiu meritas esti montrata per ĝia nomo. -La prepozicio rilatas la nesubjektajn kaj neobjektajn nomilojn ĉiujn -al la resto de la frazo. "Rilatilo" estus tial bona kaj informanta -nomo por ĝi.</p> - -<p>8. <i>Kunigilo.</i>—La ordinara vorto "konjunkcio" estas tute komprenebla -en Esperanto, sed "kunigilo" estas egale signifa, kaj harmoniiĝis -multe pli bone kun la ceteraj tieaj proponaj.</p> - -<p>9. <i>Kriilo.</i>—Tiu ĉi estas multe pli logika nomo ol "interjekcio." -Tio signifas, nature, ion interĵetitan.<span class="pagenum">119</span> Sed en la natura kurado -de interparolado, la interjekcio okazas multe pli malofte inter la -vortoj ol antaŭ ĉiuj aliaj vortoj. Ĝi estus reale nomo pli konvena -por parenteso. Mi proponas tial "kriilo."</p> - -<p>Tiuj ĉi ideoj venis nur en mian kapon antaŭ du semajnoj, sed ili -ŝajnis al mi tre utilaj kaj gravaj. Tiel mi rapidis por presigi ilin -antaŭ la Kongreso.</p> -</div> - -<div id="est2-8-14" class="poetry" lang="eo"> -<h3 class="poem-header">KLOPODU.—HIMNO ESPERANTA.</h3> - -<p>Originale verkita de M. R. Keesing (Auckland, N.Z.).</p> - -<div class="left" lang="eo"> -<div class="verse"> -<div class="stanza"> - <span class="i0">Antaŭen! Antaŭen! Ne restu momenton!</span> - <span class="i0">Etendu la povan, la magian senton.</span> - <span class="i0">Flugigu standardon trans tuta la mondo,</span> - <span class="i0">De ambaj polusoj ĝis ĉirkaŭ la rondo.</span></div> -<div class="stanza"> - <span class="i0">Popoloj, ho! aŭdu, jen estas stimulo</span> - <span class="i0">Por plu altaj celoj, sen ia makulo;</span> - <span class="i0">Antikva deziro atingas plenumon,</span> - <span class="i0">Triumfe venkante disvastigas lumon.</span></div> - - <p>(Ĥoraro).</p> - -<div class="stanza"> - <span class="i0">Kuraĝu! Kuraĝu! Vi bravaj amikoj,</span> - <span class="i0">Plilarĝigu ĉiam per daŭraj efikoj</span> - <span class="i0">La bonan laboron, kun korega kanto.</span> - <span class="i0">Ho! antaŭeniru por la Esperanto.</span></div> -</div> -</div> -<div class="right" lang="en"> -<div class="verse"> -<div class="stanza"> - <span class="i0">March forward! March forward! Delay not your striving,</span> - <span class="i0">The moment of victory now is arriving.</span> - <span class="i0">Fly boldly the standard through all the world’s regions,</span> - <span class="i0">All round the earth’s compass assemble your legions.</span></div> -<div class="stanza"> - <span class="i0">O! peoples, attend, for we give you a treasure,</span> - <span class="i0">Exalting your aims by a pure, spotless pleasure,</span> - <span class="i0">Fulfilling the longing of great ancient sages,</span> - <span class="i0">For light and advancement, creating new ages.</span></div> - - <p>(Chorus).</p> - -<div class="stanza"> - <span class="i0">Have courage! Have courage! Ye brave-hearted brothers,</span> - <span class="i0">Extend the boon further to benefit others.</span> - <span class="i0">Sing gladly in chorus a soul-stirring canto,</span> - <span class="i0">To spread far the praises of sweet Esperanto.</span></div> -</div> - -<p><span class="sc">Maurice R. Keesing</span>,<br /> -<i>Principal of The Cosmopolitan College, Auckland, N.Z.</i></p> -</div> -</div> - -<div id="est2-8-15" class="article" lang="eo"> -<h3>LA LETERO AL LA BAPTO-PATRO.</h3> - -<p class="center">El la Veillée, tradukita de Elise Bauer.</p> - -<div style="margin-left:10%;"> -<p><span class="sc">Personoj</span>.—<i>Paŭlo</i>: dekjara. <i>Johanino</i>: okjara.</p> - -<p>Ambaŭ sidas ĉe la tablo skribontaj. Paŭlo elstrekas kaj skrapetas. -Johanino rigardas la plafonon. Ambaŭ sopiras.</p> -</div> -<p><i>Johanino.</i> "Paŭlo!"</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Kion?"</p> - -<p><i>Johanino.</i> "Ĉu ci jam skribis multon?"</p> - -<p><i>Paŭlo, montrante folion nigran je inkmakuloj kaj elstrekaĵoj:</i> -"Jen!"</p> - -<p><i>Johanino.</i> "Sed ĝi estas tute elstrekita!"</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Nu, kaj ci?"</p> - -<p><i>Johanino, montrante blankan folion.</i> "Jen!"</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Sed ĝi estas tute blanka!"</p> - -<p><i>Johanino.</i> "Kun cia nigra, kaj mia blanka folio, ni estas ĉe la -sama punkto."</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "De tri kvaronoj da horo!"</p> - -<p><i>Johanino.</i> "La patrino diris al ni: ‘Estos baldaŭ la nomofesto -de cia bapto-patro. Skribu al li ambaŭ beletan letereton.’ Kaj ni -ambaŭ trovas nenion!"</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Tio mirigas min, precipe de cia flanko."</p> - -<p><i>Johanino.</i> "Nu, kial?"</p> - -<p class="pagenum">120</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Li ne estas mia vera bapto-patro, sed cia."</p> - -<p><i>Johanino.</i> "Jen bona motivo! Li dorlotas cin tiel multe kiel min."</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Tio ĉi estas vera. Ni multe amas lin. Se li estus tie -ĉi, ni havus multegon por rakonti al li."</p> - -<p><i>Johanino.</i> "Kaj ni ne trovas ion por skribi!"</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Fratineto! Mi havas ideon! Ni faru tiel kiel la Blindulo -kaj la Lamulo!"</p> - -<p><i>Johanino.</i> "Kiel!"</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Ni helpu unu la alian. Vi estas malpli granda ol mi—tio -ĉi ne estas grava, oni ofte bezonas pli malgrandan ol si."</p> - -<p><i>Johanino.</i> "Ĉu tio ĉi troviĝas en la Blindulo kaj Lamulo?"</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Tie, aŭ aliloke. Diru al mi ciajn ideojn. Mi diros al ci -la miajn, kaj ni ambaŭ subskribos."</p> - -<p><i>Johanino.</i> "Jes, frateto mia, tio ĉi estas bonega. Komencu!"</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Ne, ci komencu!" <i>Ili rigardas unu la alian nedecidite, -tiam ekridas.</i> "Ni estu seriozaj!"</p> - -<p><i>Johanino, pripensante.</i> "Ni povas skribi: Kara Bapto-patro, ..."</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Certe!" <i>Leviĝinte, kaj alproksimiĝinte Johaninon, li -skribas sur la blankan folion</i> "Kara Bapto-patro ..." "Vi vidas, la -ideoj jam venas."</p> - -<p><i>Johanino, penante imagi ion.</i> "Kara Bapto-patro, Estos post morgaŭ -via baptofesto."</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Li devas scii tion."</p> - -<p><i>Johanino.</i> "Eble li estas forgesinta ĝin. Pensu, li estas nur -fraŭlo. Li havas nek gefilojn nek genepojn."</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Estas feliĉe ke li havas nin!"</p> - -<p><i>Johanino.</i> "Jes, por doni donacojn al iu."</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Hm, mi havas ideon!"</p> - -<p><i>Johanino.</i> "Diru ĝin!"</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Oni devus lerte ... mi fidas je ci...."</p> - -<p><i>Johanino.</i> "Flatulo!"</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Sciigi al li, ke mi deziras poŝt-mark-albumon."</p> - -<p><i>Johanino.</i> "Kial?"</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Por la okazo, ke li deziras donaci ion al ni por sia -nomofesto."</p> - -<p><i>Johanino, prenante la plumon kaj skribante sur la saman folion.</i> -"Atentu!"</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Sed tre delikate. Ci komprenas!"</p> - -<p><i>Johanino.</i> "Ne malkvietiĝu! Mi skribos tute laŭte." <i>Ŝi skribas</i>: -"Mia frato posedas belan kolektaĵon da poŝtmarkoj. Se li havus -albumon ..."</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Ruĝan! Albumon ruĝan!"</p> - -<p><i>Johanino, obeeme skribante.</i> "Albumon ruĝan li estus tre feliĉa. -Sed li ne havas sufiĉe da mono por aĉeti unu."</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Jen! Tiele ĝi estas tre delikate esprimita! Parolu nun -iom pri lia sano."</p> - -<p><i>Johanino, skribante.</i> "Ni esperas, ke via sano estas ĉiam bona."</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Ne, ci ja scias ke li plendas senĉese!"</p> - -<p><i>Johanino, skribante.</i> "... Ĉiam bona, tio estas ankaŭ malbona. -Antaŭ kelkaj tagoj nia patro diris ke vi similas la fantazian -malsanulon. Mi lin demandis kio tio ĉi estas, kaj li respondis, -ke ĝi estas malsanulo por ridigi. Tio ĉi plezurigas nin por vi." -<i>Interrompante sin.</i> "Nun ni devas paroli pri la vestaro!"</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Pri kia vestaro?"</p> - -<p><i>Johanino.</i> "Pri tiu, kiun mi deziras por mia pupo."</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Ha, jes! Donu!" <i>li prenas la plumon kaj aldonas al la -letero</i>.... "Mia fratino deziras vestaron de pupo. La knabinoj, vi -scias, ili revas nur pri pupoj?"</p> - -<p><i>Johanino.</i> "En vestkesto! Skribu."</p> - -<p><i>Paŭlo, skribante.</i> "Ili revas nur pri pupoj—en vestkesto la -vestaro."</p> - -<p><i>Johanino, rigardante la paĝon.</i> "Tio ĉi formiĝas!"</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Stilo de Sinjorino de Sevignée! Sed ŝi ne havis fraton -kiu helpis ŝin! Nun ni devas diri, ke ni estas bonaj, kaj ke ni -lernas diligente."</p> - -<p><i>Johanino.</i> "Tio ĉi ne estus modesta."</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Ja jes, ci laŭdos min, kaj mi laŭdos cin!"</p> - -<p><i>Johanino.</i> "Bona ideo!" <i>skribante</i>, "Paŭlo estas tre diligenta. Li -laboras bonege. Li estas tre ĝentila al mi." <i>Cia vico.</i></p> - -<p><i>Paŭlo, skribante siavice.</i> "Kaj mia fratino estas la plej bona el -ĉiuj knabinetoj."</p> - -<p><i>Johanino, kisante lin.</i> "Kiel bone ci diris tion ĉi!"</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Ĉar mi pensas tiel." <i>Kisante ŝin.</i></p> - -<p><i>Johanino.</i> "Nia letero estas longa. Rigardu!"</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Jes, ni povos nun kisi...."</p> - -<p><i>Johanino.</i> "La leteron."</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Ne, la bapto-patron."</p> - -<p><i>Johanino, rapidege skribante.</i> "Ni vin kisas kore, kara -bapto-patro," <i>subskribante</i> "Johanino Delormel."</p> - -<p><i>Paŭlo, subskribante siavice.</i> "Paŭlo Delormel."</p> - -<p><i>Kun sopiro de ĝojo, jen! ĝi estas finita!</i></p> - -<p><i>Johanino.</i> "Ni devas nur relegi nian evangelion."</p> - -<p><i>Paŭlo, post minuto da pripenso.</i> "Ho, ci volas diri nian -epistolon!"</p> - -<p><i>Johanino.</i> "Jes, nian epistolon. Ni relegu ĝin!" <i>Kaj ili relegis -ĝin, ĝis la fino.</i></p> - -<p><i>Johanino.</i> "Sed, ni forgesis ion."</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Kio estas?"</p> - -<p><i>Johanino.</i> "Prezenti niajn bondezirojn je lia nomfesto."</p> - -<p><i>Paŭlo.</i> "Tio ĉi estas facile reparebla."</p> - -<p><i>Prenante la plumon, li aldonis post la subskriboj</i> "Johanino -Delormel kaj Paŭlo Delormel kiuj deziras al vi bonan nomofeston."</p> -</div> - -<div id="est2-8-16" class="article" lang="eo"> -<p class="pagenum">121</p> -<div class="left" lang="eo"> -<h3>MONATO POST MONATO.</h3> - - -<p>Nur kelkaj tagoj post la ricevo de tiuj ĉi paĝoj, ni havos la -plezuron renkonti unu la alian ĉe Boulogne sur Mer. Ni deziras -sendi korajn bondezirojn, kaj esperojn, ke tiu ĉi <i>Unua Monda -Kongreso Esperanta</i> estos por ĉiuj partoprenantoj tute plezuriga -kunveno; ankaŭ ke la rezultatoj tie efektivigotaj inspiros -nekontraŭstareblan fervoron inter niaj multelandaj kunbatalantoj. -Ŝajnas al ni ja dezirinda afero, ke la lingvaj demandoj estu sub -la gvido de ia <i>Internacia Komitato</i>, kompreneble sub la prezido de -Doktoro Zamenhof mem. Por trafi tiun celon diversaj projektoj jam -aperis, kaj ni varme konsilas ĉiun kongresanon, ke li tralegu la tre -utilan libreton: <i>Kongresaj Projektoj ricevitaj antaŭ 15 Junio</i>, 32 -pp., eldonata de la Grupo de Boulogne sur Mer.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Niaj Francaj amikoj certe faradas ĉion eblan por sukcesigi la -Kongreson, kaj, inter alioj, ni ricevis ekzempleron de la bonega -<i>Kongresa Libro</i>, 163 pp., verkita de nia estimata kunverkanto -S<sup>ro</sup> Paul Boulet. La volumo enhavas priskribon de la urbo kaj -ĉirkaŭaĵoj, frazlibreton Francan Esperantan, parkere lernotajn -poemojn kiel <i>Espero</i> kaj <i>La Vojo</i>, ilustraĵojn kaj—ni ĝojas -vidi—tre gravan aron da komercaj anoncoj. Tiu ĉi libro, pli ol -ia alia ĝis nun eldonita, pruvas ke la nuntempa komercisto fine -vekiĝas je la graveco de Esperanto kiel komerca komprenilo. Ni -esperas ke la antaŭemaj anoncintoj profitos pro ilia saĝeco.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Tiun ĉi monaton ni ricevis la longe promesitan <i>Majstro Jan Hus</i>, -bele presita 40-paĝa verko priskribante la <i>Vivo, Agado, Kondamno -kaj Morto de la Glorinda Martiro</i>, verkita de J. F. Khun, kun -antaŭparolo de Profesoro Carlo Bourlet. Kosto, 90 centimoj, de la -Presa Societo, 33 rue Lacépède, Paris.</p> - -<p>La <i>Vocabulario Esperanto-Español</i> alvenis antaŭ kelkaj tagoj, kaj -estas la plej dika inter la ĝisnunaj vortaroj. Samforma kun la -<i>Fundamenta Krestomatio</i>, ĝi enhavas 364 paĝojn, kaj la kosto (6 -frankoj) certe ne estas tro granda.</p> - -<p><i>Esperanto</i> estas la titolo de la nova semajna foliego eldonita de -S<sup>roj</sup> Berthelot & Lambert. Ĝi tute similas la ordinaran Francan -ĉiu tag-ĵurnalon laŭ ĝia formo, kaj enhavas interesajn sciigojn -pri la progreso de nia Afero. Oni anoncas ke ĝi vendiĝas ĉe ĉiuj -stacidomaj gazetvendejoj en Francujo.</p> -</div> -<div class="right" lang="en"> -<h3>MONTH BY MONTH.</h3> - - -<p>But a few days after the receipt of these pages, we shall have the -pleasure of meeting in Boulogne. We desire to send hearty good wishes -and the hope that this <i>First Esperantist World-Congress</i> will be for -all participants a most pleasant gathering; also that the results -there to be arrived at will inspire irresistible enthusiasm among our -comrades of many lands. It seems to us most desirable that linguistic -questions should be under the guidance of some <i>International -Committee</i>, of course presided over by Dr. Zamenhof himself. To -attain this end divers proposals have already appeared, and we warmly -advise all Congress-men to read the most useful booklet: <i>Congress -Projects received previous to June 15th</i>, 32 pp., published by the -Groupe Espérantiste de Boulogne.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Our French friends certainly intend to do all possible to promote -the success of the Congress, and, among other things, we have -received a copy of the excellent <i>Congress Book</i>, 163 pp., written -by our esteemed collaborator, M. Paul Boulet. The volume contains -a description of the town and surroundings, a French-Esperanto -phrase-book, poems to be learned by rote, as <i>Espero</i> and <i>La Vojo</i>, -illustrations, and—we rejoice to note—a most impressive collection -of commercial advertisements. This book, more than any hitherto -published, proves that the commercial man of to-day is at last -awakening to the importance of Esperanto as a commercial medium. We -hope the go-ahead advertisers will profit by their wisdom.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>We have this month received the long-promised <i>Master John Hus</i>, a -finely printed 40-page work treating the <i>Life, Doings, Condemnation -and Death of the Glorious Martyr</i>, written by J. F. Khun, with -preface by Professor Carlo Bourlet. Cost, 10d., from the <i>Presa -Societo, 33 rue Lacépède, Paris, V</i>.</p> - -<p>The <i>Esperanto-Spanish Dictionary</i> arrived a few days gone, and -is the most bulky of our present vocabularies. Uniform with the -<i>Fundamenta Krestomatio</i>, it contains 364 pages, and the price (5s.) -is certainly not excessive.</p> - -<p><i>Esperanto</i> is the title of the new weekly sheet issued by MM. -Berthelot and Lambert. In form it resembles the ordinary French -Daily, and contains interesting information of our progress. It is -stated that the paper is sold at all station book-stalls in France.</p> -</div> -</div> - -<div id="est2-8-17" class="article" lang="eo"> -<p class="pagenum">122</p> -<h3>PASKA LIBERTEMPO EN IRLANDO.</h3> - -<p class="center">Originale verkita de F. A. Meigh.</p> - - -<p>La okazaĵoj de Paska libertempo kiun mi pasis kune kun amiko en -Irlando dum la nuna jaro ofte estis tre ŝercadaj.</p> - -<p>Oni estis tiel laŭdinta la belajn pejzaĝojn de Killarney ke ni -decidis iri tien motorveturile de Dublin. La vetero estis belega, -kvankam neĝis antaŭ kelkaj tagoj kaj eĉ tiam la suprojn de la -montoj estis neĝ-kovritaj, ŝajniganta la kamparon tre pentrinda.</p> - -<p>Vespere ni atingis Castle Dermot, kie estas granda ruiniĝinta -abatejo kaj antikva Irlanda turo. Tiuj ĉi turoj estis konstruitaj -ĉirkaŭ jaro 1013 kaj kvankam oni ne estas certa pri ilia originala -uzado oni konjektas ke ili estis uzitaj kiel fortikaĵoj dum -tumultoj, kaj ke ili ankaŭ enhavis la ĉefan sonorilegon de la -monaĥejo. Sur la vojoj estis multaj belaj ruinaĵoj sed la plej -interesaj kaj amuzigaj vidaĵoj estis la diversaj metodoj kiujn -la vilaĝanoj uzas por preteririgi azenojn kaj mulojn preter la -motorveturilo.</p> - -<p>Kelkaj el la veturigistoj senvestigis sin de la vestoj kaj ĝin -pendis sur la kapo de la besto kaj aliaj ĉirkaŭprenis la azenon -ĉirkaŭ la vizaĵo por kaŝi la okulojn, sed ofte la viroj estas -multe pli timaj ol la azenoj.</p> - -<p>Unufoje kiam ni alproksimiĝis malgrandan ŝarĝoveturilon la -veturigisto (junulo de deksep jaroj) rapide elseliĝis, suprenrampis -la defluilabordon, sin kaŝis malantaŭ la plektobarilo kaj nin -rigardetis tra malgranda truo. Alian okazon virino subite perdis la -nervon, faligis la kondukilojn, kovris la okulojn per la manoj kaj -ekkomencis laŭte preĝi; dume la azeno daŭris marŝi trankvile.</p> - -<p>Antikvistoj sin interesas multe pri la aro da ruinaĵoj sur la -"Ŝtonego de Cashel." Oni konjektas ke ili estis konstruitaj ĉirkaŭ -jaro 1100 kaj multe el ili estas ornamigitaj de bela skulptaĵo.</p> - -<p>Oni diras, ke antaŭ kelkaj jaroj partio da Amerikanoj tien vizitis -kaj tiel ĉarmiĝis je la ruinaĵoj, ke ili deziris aĉeti kaj -rekonstrui ilin ĉe granda Amerika ekspozicio. La Irlandanoj tamen -rifuzis vendi, kaj la turistoj, farintaj multajn mezuraĵojn kaj -fotografaĵojn, konstruis similajn ruinaĵojn (sed pli malgrandaj) en -ilia lando.</p> - -<p>La butikoj en tiuj ĉi malgrandaj urboj ne ofte havas logantan -mienon. Ili enhavas preskaŭ ĉion—frukton, lardon, botojn, k.t.p., -sed malfeliĉe pureco estas de dugrada graveco kaj la butikoj ŝajnas -kvazaŭ la butikistoj havas grandan antipation kontraŭ sapo kaj -akvo.</p> - -<p>En tago mi demandis de Irlanda sinjoro "Kial kelkaj urbetoj ŝajnas -tiel malpuraj?" Li rigardis min dum minuton kaj ridinde respondis -"La Irlandanoj estas tre bonkoraj kaj se unu viro pentrus sian domon -ĝi aperigus pli malpura la domon de sia najbaro, kaj por nevundi la -sentojn de unu la alia, ili lasas aferojn por sin mem zorgi"; sed, -li daŭrigis "La plej vera kaŭzo estas malfeliĉe ĉar ili ne amas -laboron."</p> - -<p>La du plej belaj ruinaĵoj sur la vojo estas la antikvaj abatejoj de -"Kells" kaj "Holycross." Ili ambaŭ sidas sur riverbordo, kaj pro -iliaj rebrilaĵoj en la akvo faras belegajn pentraĵojn. Holycross -speciale posedas grandan fenestron bone konservitan. La priskribaĵoj -kiujn oni legas pri Killarney estas neniel trograndigitaj; ĝi -estas vere rava loko. Oni estas frapata de la luksa kreskado de la -arboj kaj filikoj, eĉ la insuletoj en la lagoj estas kovritaj de -kreskaĵo, kaj okaze oni ekvidas ardeon sin kaŝanta inter la kanoj. -La kastelo de Ross kaj la abatejoj de Innisfallen kaj Muckross estas -tute proksimaj.</p> - -<p>Oni diras, ke preskaŭ ĉiam pluvas ĉe Killarney, kaj kiam mi -demandis de boatisto "Ĉu ĝi estis prava?" Li respondis "Ho ne! -certe ni havas kelkafoje tutan semajnon senpluva!!"</p> - -<p>Tie la hoteloj estas tre puraj kaj komfortaj ĉar tiom da turistoj -vizitas la kvartalon, sed ofte la hoteloj en la malgrandaj urboj kie -turistoj malofte loĝas ne klopodas multe pri pureco. Kelkafoje mi -estas dorminta (ne tre komforte) sur tri seĝoj, anstataŭ la lito, -ĉar la drapoj kaj lankovriloj ne min allogis; <i>ili</i> ankaŭ ŝajnis -havi antipation kontraŭ la uzado de sapo kaj akvo!</p> - -<p>Estas mirinde kiaj negravaj aferoj kolektigas amason da homoj. Ĉu -oni demandas scii la ĝustan vojon, aŭ ĉu oni deziras fotografi -ion, dum malpli ol du minutoj, homoj kaj geinfanoj aperas kvazaŭ ili -vere ekfalis el la nuboj. Ofte mi estas kalkulinta dudek, kaj kvankam -ili ĉiam estas tre respektaj ili ne movos por petoj; anstataŭe ili -daŭrigas tie stari kun malfermaj buŝoj, ĝis oni preskaŭ konjektas -ke ili vidas per la buŝo.</p> - -<p>Tamen la plej ridinda parto de nia hejma vojaĝo estis venonta. -Veturante tre malrapide pro la ŝlimaj vojoj ni alvenis ĉirkaŭ -ses mejlojn ekster Dublin kiam nia veturilo subite haltis kaj tute -rifuzis sin movi aŭ antaŭe aŭ malantaŭe. Ni laŭe deviĝis ĝin -ŝovi al la plej proksima vilaĝo kie post multe da serĉado ni -trovis viron kiu proponis ĝin tiri ĝis Dublin per sia ĉevalo. -Sed Ho ve! la tielnomita ĉevalo ŝajnis kiel vivigata skeleto kaj -la jungaĵo (farita de ŝnuregoj) ŝajnis kvazaŭ oni ilin estis -uzinta por kunligi la ostojn. Tamen kiam ni estis pretaj foriri ĉiu -vilaĝano amasis apude kaj multe amuziĝis je la vido.</p> - -<p class="pagenum">123</p> - -<p>Je la unua tiro la veturilo sin puŝis sur la postaj kruroj de la -besto, sidigante lin preskaŭ sur genuojn de la maljuna viro, kiu -veturigis. Sed baldaŭ ni ekiris, kaj la homoj sekvis ridegante kaj -ŝercante.</p> - -<p>Nia veturigisto rekonis multajn amikojn al kiuj li kisis la manon -dirante ke "ili nun enviis lin ĉar li rajdis en veturilo kun -kaŭĉukaj radoj." Sed kiam iu el la amaso diris ion, kio ne plaĉis -al li, li metis la fingregon al la nazo kaj etendis la fingrojn; -samtempe konvene respondanta per la lingvo Irlanda.</p> - -<p>Estis vere ridinda vidaĵo kaj estis nur kiam tiu ĉi stranĝa -procesio atingis malgrandan interspacon ekster la vilaĝo ke la -admiranta amaso disiĝis.</p> - -<p>Bonŝance noktiĝis kiam ni atingis la finon de la vojaĝo alie nia -ricevo eble estus estinta pli entuziasma ol plaĉa. Sed kvankam -oni ofte ĉagreniĝas pro tiuj ĉi aferoj je la tempo mem ili pli -amuziĝas kiam oni ilin pripensas poste.</p> -</div> - - -<div id="est2-8-18" class="article" lang="eo"> -<h3>NOVA LIBRO PRI LA FRANCANOJ.</h3> - - -<p>La celo de Esperanto—kia ĝi estas? Ĉu ĝi ne estas antaŭenigi -inter popoloj pacon harmonian? Laŭ la poezio de nia althonorinda kaj -aminda Majstro—</p> - -<div class="verse"> -<div class="stanza"> - <span class="i0">Ne al glavo sangon soifanta</span> - <span class="i0">Ĝi la homan tiras familion:</span> - <span class="i0">Al la mond’ eterne militanta</span> - <span class="i0">Ĝi promesas sanktan harmonion!</span></div> -</div> - -<p>Tial, ĉiu libro, kiu diras al ni pri la kutimoj kaj la -karakterizaĵoj de la anoj de fremdaj landoj, estas ja leginda, -speciale kiam ĝi estas ankaŭ simpatie verkita. Nu, la libron de -Fraŭlino Betham-Edwards, titolitan <i>Home Life in France</i>, mi kore -al vi rekomendas. Ne estas eble kaŝi la fakton ke, en la plimulto -da Francaj romanoj aŭ noveloj, estas <i>io</i>, kiu estas certe iom -malbongusta (laŭ niaj ideoj):—ofte tiu <i>io</i> estas kaŝita, kaj -kredeble artiste-kaŝita—sed ĝi estas <i>tie</i>! Estas tre malfacile -trovi novelon Francan kiu tute ne enhavas ion malĝentilan rilate -al la seks-amo. Sed Fraŭlino Betham-Edwards al ni diras ke ni ne -devas taksi la veran "Jacques Bonhomme" (Ĵaks Bon’om) por la kuranta -literaturaĵaro de Francujo. Ni Anglanoj estas eble tro pretaj -kondamni, kie ni ne tute komprenas. Ni ofte devas konfesi ke ni estas -antaŭjuĝemaj....</p> - -<p>Jacques Bonhomme (laŭ ĉi-tiu aŭtorino) ne estas Parizano nek eĉ -Franca "John Hodge."<a href="#fnII.8.1" name="fnrefII.8.1"><sup>[1]</sup></a> Li estas indecoplena antaŭ ĉio ajn; li -ankaŭ estas lerta kaj antaŭvidema. Kulpojn li certe posedas, sed -aliflanke li havas multajn ecojn, kiuj multe valoras en la hejmo kaj -en la ŝtato.</p> - -<p>Ni kelkfoje kredas ke neniu povas superi la Skotland-anon pri -ŝpareco; sed efektive estas la Francanino pli ŝparema. La aŭtorino -donas kelkajn anekdotojn amuzigajn pri tio.</p> - -<p>Ofte en Angla societo ni aŭdas la opinion ke la ĝentileco de -la Francanoj nur estas supraĵa, kaj ke sub tiu ĝentileco ili -ofte estas maldelikataj kaj vulgaraj. Tiaj ideoj nur el-montras -realan nescion pri niaj bonegaj najbaroj, kaj ni certiĝas ke tiuj, -kiuj ĉeestos en la venonta Kongreso facile kaj volonte konfesos -la eraron. "Estas en Francujo, kompreneble," skribas Fraŭlino -Betham-Edwards, "animoj pli delikataj kaj pli <i>mal</i>delikataj, kiel -alie; sed noto reganta<a href="#fnII.8.2" name="fnrefII.8.2"><sup>[2]</sup></a> de la nacia karaktero estas ja ĉi-tiu -delikateco. Multe da formoj en parolado kuranta, elmontras tion. -Oni evitas malĝentilajn frazetojn, kaj oni moligas malagrablajn -esprim-manierojn." Du galicismojn la aŭtorino lerte citas—unue, -"une jolie laide" (beleta malbelulino) por kiu ni Angle ne posedas -sufiĉan tradukon, sed kiu signifas proksime "<i>a plain beauty</i>," -kaj due, "il laisse à désirer" kiu Angle ni tre bone tradukas -jene—"<i>it leaves something to be desired</i>" (io dezirinda mankas). -"Ĉiu Francano havas iom da Rabelais, da Voltaire en sia karaktero," -diris Fraŭlino Betham-Edwards, kiu citas tuj la historiojn pri la -turmentegado de la Markizino de <i>Brinvilliers</i>, la mortigo de la -juna <i>De la Barre</i>, kaj la ekzekuto de la malbonega <i>Danton</i>. Eĉ la -martiroj religiaj ŝercis en tiaj teruraj momentoj....</p> - -<p>Kompreneble la Francanoj malkomprenis nin ĝuste kiel ni ilin -malkomprenis: la cerboj kaj la animoj de la du nacioj estas ja tiel -malsimilaj. Sed tamen ili nin kopiadis ĝuste kiel ni pri aliaj -aferoj ilin imitadis. La Akademio Franca definitive permesis tiajn -vortojn kiaj <i>bifteck</i> (bifsteko), <i>rosbif</i> (bovaĵo rostita), -<i>turf</i> (torfo), <i>jockey</i> (rajdisto), <i>macadam</i> (makadamo), <i>cottage</i> -(dometo), kaj <i>square</i> (placo aŭ kvadrato). Kaj tuj kiam la Anglaj -Kongresanoj alvenos en la Kongresejo, ili certe aŭdos "five-o’clock" -(teo je la kvina) kaj "lunch" (tagmezomanĝo), kvazaŭ tiuj estu -vortoj Francaj!</p> - -<p>La libro finiĝas per ĉapitro agrabla pri la "Entente Cordiale." -Trae, la aŭtorino skribas tre simpatie kaj ĝentile kaj ni bonvolas -libron kiu tiom helpos antaŭen plibonan sciecon pri niaj varmkoraj -najbaroj.</p> - -<p class="far_sig sc">Martyn Westcott.</p> - -<h4 class="fn-header">PIEDNOTOJ:</h4> - -<p class="footnote"> -<a name="fnII.8.1"></a> <a href="#fnrefII.8.1">[1]</a> -La tipo de Angla kamparano. -</p> - -<p class="footnote"> -<a name="fnII.8.2"></a> <a href="#fnrefII.8.2">[2]</a> -<i>i.e.</i>, "a dominant note." The expression is used in Harmony. -</p> - -</div> - -<div id="est2-8-19" class="article" lang="eo"> - -<p class="pagenum">124</p> - -<h3>PRI LA MALSATO.</h3> - -<p class="center">Originale verkita de E.W.</p> - -<p>Mi estis dekunujara knabino, kiam Cindran Merkredon onklino mia kun -ŝia edzo, pastro, tagmanĝis ĉe mia patrino. Kompreneble la sola -nutraĵo estis salfiŝo, ovsaŭco kaj terpomoj. Ili multe parolis -pri la devo de la fasto, kaj pri la kuraĝo de kelkaj infanoj Turkaj -kiuj dum varmega fasta tago sin detenis eĉ akvon trinki, kvankam -ili tiel suferis ke pli ol unu el ili mortis pro soifo. Mi hontis -ke mi, kristanino, superiĝus de nekredantidoj. Mi silente promesis -ke dum la 40 tagoj de la granda fasto mi ne manĝos viandon. Laŭe, -Jaŭdon mi refuzis la viandon; tio plaĉis al mi ĉar mi ĉiam ĝin -kontraŭvole manĝis, sed tio multe ĉagrenis mian flegistinon -kiu estanta alireligiulino malamegis ĉiun kutimon Katolikan. -Ŝi memorigis al mi antikvan ordonon kiun mi tute forgesis, nome -ke ne manĝinte porcion fiksan de birdo aŭ de besto mi ne havos -torton, pudingon nek mem panon. Tial mi vere fastis. Vespere mi tre -malsatis kaj volis multon manĝi, sed ŝi diris ke mi havos nur -tiom kiom mi ordinare deziris. Simila estis la morgaŭa matenmanĝo -kaj la sekvantaj tagoj. Ĝis la kvara tago mi ne suferis, mi estis -lerta, feliĉa kaj fiera pri mia obstineco; ankaŭ mi kredis ke mia -patro estos fiera pri mia elteno, kiam en la granda Juĝatago li -ĉion scios. Poste mi grade perdis apetiton kaj mi ofte ne manĝis -eĉ la malgrandan pecon da pano kun sukeraĵo al mi donitan por -vespermanĝo. Mi devas konfesi ke pli ol ian frandaĵon mi ŝatis la -vidon de la ĉagreno de mia flegistino kiun mi tute neametis, ŝi -estis la unua Anglino kiun mi konis, kaj nur post jaroj mi lernis -estimi aŭ ami la geanglojn. Mia unua sufero estas ke mi preskaŭ -perdis la memoron; la ok aŭ dek lecionojn kiujn mi vespere per -granda peno lernis parkere mi nokte forgesis, kaj morgaŭe, tempo al -mi mankis ilin relerni, tial ke miaj bonaj instruistinoj koleriĝis -kontraŭ mi kaj min devigis plie lerni multe da paĝoj kaj elskribi -predikon. Mia dua sufero estas en la okuloj, tage mi malbone vidis -kaj nokte mi ofte vekiĝis per subitaj akraj doloroj, la palpebroj -tiel rigidiĝis ke iafoje al mi estas necese uzi fingron por ilia -fermo aŭ malfermo. Al neniu mi plendis ĉar mia avo estis terure -malsana, la kuracistoj ne havis esperon je lia vivo: mia patrino -estas ĉe li de frumateno ĝis vespero, mia onklino de vespero ĝis -mateno, kaj reveninte en iliajn domojn ili estas tiel lacaj kaj -malĝojaj ke estus kruele aŭ la unu aŭ alian maltrankviligi. "<i>Nia -Fraŭlino</i>" min antaŭe instruis ke estas malnoble iun dolorigi, mem -fremdulon, ke estas eĉ pli malnoble ne povi silente suferi. Poste -mia avo formoviĝis al ĉefurbo kaj mia patrino lin akompanis—nune -mi ne havis parkerajn lecionojn, mia instruistino pensis ke mia cerbo -tro estis klopodinta kaj ke mi iĝas idiota. Mi iris en la lernejo -sed mi nur aŭskultis; pli ofte mi kusiĝis sur la tero. Enfine mi -komencis senti severajn dolorojn internajn kaj tiam unue min frapis -la ideo ke mia malsaneco devenis el malnutro. Mi kredis min mortontan -kaj mi pensis kiel feliĉa kaj fiera estos mia Patro kiam Li min -vidos forlasi la gloran benitan suferantaron pro Lia amo, por stari -eterne apud Li en loko malpli honorinda. Foje mi pensis ke eble Li ja -mortis pro Lia religio kaj ke Dio min faris fasti por ke mi apud mia -Patro en ĉielo vivu. Baldaŭ mi memoris ke mi fastis ne por plaĉi -al Dio sed por superi infanojn Turkajn, kaj ankaŭ ke la superemo -estas peko. Turmentata de tiuj ĉi pensoj kontraŭaj mi ne povis -preskaŭ pli dormi.</p> - -<p>Malfrue unu vesperon mia patrino hejmen ne venis, morgaŭe min -vidante ŝi ektremis kaj tuj sendis inviti nian kuraciston nin -viziti, sed antaŭ lia alveno mi dufoje svenis. Mi ne memoris kiom da -tagoj daŭris mia memvola fasto sed bone mi memoras ke la Paska festo -finiĝis kaj mi ne ankoraŭ povis kuri, ludi aŭ engluti nutraĵon -malfluidan.</p> - -<p>Neniam mi bedaŭris tiun ĉi mian sperton ĉar pli malfrue ĝi -profitis al mi kaj al aliaj. Mi estis lerninta vidi la malsaton kaj -kompreni ĝiajn efikojn.</p> - -<p>Unu Dimanĉon en la lernejo mi ekvidis blondan okjaran knabinon -kiu dormis: la kapo kusiĝis sur benko, sed la palpebroj nur duone -fermiĝis, kiam oni ŝin vekis mi vidis ke ŝi uzis fingrojn por -ilin levi kaj mi certiĝis ke ŝi ne havas sufiĉan nutraĵon. Post -du tajoj en komitata kunveno mi parolis pri la knabineto; la anoj -min mokis dirante ke ŝia patrino estas tute ne malriĉa kaj loĝas -en dometo beleta. Mi persistis kaj enfine bonkora magistrato je mi -kredis. Li ĝentile sin sciigis pri la aferoj de la vidvino kaj -eltrovis ke, perdinta preskaŭ tutan ŝian riĉecon kaj vendinta -arĝentaĵojn kaj juvelojn ŝi nune limigas al ŝi kaj al sia filino -por povi gardi ilian dometon; per lia influo la vidvino ricevis -pension kiu ŝin ebligis komforte vivadi.</p> - -<p>Instruante muzikon al juna kamplaboristo kiu volis helpi al lia -fratino (la organistino de vilaĝa preĝejo); mi vidis motojn -spasmajn de la manoj. Mi do zorge rigardis lian vizaĝon kaj vidis -la duonfermitajn okulojn. Tiame mi estis juna kaj tre vivega, mi -ekkriis "Kiamaniere vi forĵetis vian monon por ke vi ne havas -sufiĉajn manĝaĵojn?"</p> - -<p class="pagenum">125</p> - -<p>Li ruĝiĝis, paliĝis kaj ekploregis. Kun iom da moko li konfesis -ke li penadas ŝpari antaŭ la fino de jaro sufiĉon da mono por -fari metilernanton lian frateton kiu ne havas la sanecon necesan por -terlaboro. Sekve amikino mia pruntis la monon kiu en du jaroj dankeme -repagiĝis.</p> - -<p>Mi esperas ke, legante mian tute ne tro-grandigitan rakonton, iuj, -kiuj malsaton neniam suferis, lernos kompati la malsatulojn kaj -precipe la milojn da senhelpaj infanoj, mem da infanetoj kiuj tagon -post tago devas iri, malvarmaj malsataj, nevestitaj en lernejojn kie -ili pro lacecon, dormemon kaj doloron tute ne povas ion lerni.</p> - -<p>Ĉu ne estas terure, ke en lando riĉa kaj civilizita tia turmento -vizitas la plej senkulpajn, la plej senhelpajn de la loĝantoj? Ĉu -ne estas terurige ke en lando kristana infanoj kruele malsatas kaj -subpremiĝas? Ĉu Kristo ne benis per beno speciala tiujn ĉi liajn -estaĵetojn?</p> - -<p>Antaŭ tri jaroj la Londona Vegetara Societo komencis donaci al -kelkaj el la plej malriĉaj gelernejanoj sufiĉan kaj nutran manĝon -kies kosto estis nur unu penco. Dum la tri vintroj 400,000 de tiaj -manĝoj donaciĝis en Londono.</p> - -<p>Miss F. I. Nicholson ĝoje respondos al demandoj adresitaj al -"Secretary of Children’s Dinner Fund," Memorial Hall, Farringdon -Street, E.C.</p> -</div> - - -<div id="est2-8-20" class="article" lang="eo"> -<h3>LA GRIZA ĈEVALO.</h3> - -<p class="center">Tradukita de F. E. Bearne.</p> - -<p>Viro, kiu konis la mondon, unu tagon donis al sia filo du ĉevalojn, -veturilon, kaj korbon da ovoj.</p> - -<p>"Iru," li diris al la knabo, "vojaĝu sur la ĉefvojo ĝis kiam -vi venos al la unua domo kie loĝas geedzoj. Se vi trovos, ke la -edzo estas la majstro tie, donu al li unu el la ĉevaloj. Sed, -kontraŭe, se la edzino regas, donu al ŝi ovon. Revenu tuj, se vi -fordonis ĉevalon sed ne revenu se vi retenis la ĉevalojn kaj unu -ovo restas."</p> - -<p>La knabo forveturis kaj baldaŭ alvenis dometon, eliris el la -veturilo kaj frapis la pordon. La edzino malfermis ĝin, kaj lin -salutis.</p> - -<p>"Ĉu via edzo estas ĉe si?" li demandis.</p> - -<p>"Ne, li laboras kampe," ŝi respondis; "sed mi alvokos lin."</p> - -<p>Li alvenis, viŝante la frunton.</p> - -<p>La juna viro diris al ili la aferon.</p> - -<p>"Nu," diris la edzino, "mi ĉiam faras tion kion volas mia edzo. Vi -estas mia majstro, ne vere, Joĉjo?"</p> - -<p>"Jes, nature!" li respondis.</p> - -<p>"Bone," diris la knabo, "mi do devas doni al vi ĉevalon. Kiun vi -elektos?"</p> - -<p>"Mi pensas," diris Johano, "ke ni prenos la ĉevalon blankan, se ni -havas la elekton."</p> - -<p>"Mi pensas, ke ni prenos la grizan, ĝi estas la pli bona," diris la -edzino.</p> - -<p>"Ne," diris Johano, "la blanka por mi, li kuras bone."</p> - -<p>"Ne!" diris la edzino, "mi ne tiel pensas la griza estas pli bona. Mi -ne estos kontenta ĝis kiam mi havos tiun ĉi."</p> - -<p>"Nu, se via volo estas tiel, mi ne plu kontraŭbatalos ĝin. Ni prenu -la grizan ĉevalon!"</p> - -<p>"Mi dankas vin," respondis la knabo. "Permesu ke mi donu al vi ovon -anstataŭe, el tiu ĉi korbo!"</p> -</div> - - -<div id="est2-8-21" class="article" lang="eo"> -<h3>JUNA FINANCISTO.</h3> - - -<p>Du knaboj, dezirante pasigi gajan libertempon, trovis ke ilia -tuta riĉeco estas 2 pencoj. Tiu ĉi sumo, ili pensis, ne estos -sufiĉa. Ili kuniris hejmen kie unu el la junuletoj demetis sian -pantalonon. Lia kamarado portis ĝin al prunt-oficejo kaj ricevis -2 ŝilingojn. Poste li iris al meblarejo kaj dungis horloĝon po 2 -ŝilingoj monate, paganta la unuan partpagon. Tiam li marŝis al alia -prunt-oficejo, lasis la horloĝon tie, kaj ricevis 25 ŝilingojn. -Rapide li kuris al la unua prunt-oficejo, repagis la monon prunte -donitan kaj ree ricevis la pantalonon, kiun li realportis al sia -kunulo.</p> - -<p>Kune elirantaj el la domo, policano arestis la spekulaciisteton kaj -alkondukis lin al malliberejo. La postan matenon li aperis antaŭ -magistrato, kulpigita vendinte artikolon dungitan. Sed leĝisto -opiniis ke la knabo ne estas kulpa, ĉar li ne vendis la horloĝon -sed nur pruntis ĝin. Senkulpigo sekvis.</p> - -<p>Tiam la ruzplena knabo faris proceson kontraŭ la meblisto pro -maljusta malliberigo, kaj gajnis rekompencon po 50 livroj.</p> - -<p class="far_sig sc">Geo. C. Law.</p> -</div> - - -<div id="est2-8-22" class="serial" lang="eo"> -<p class="pagenum">126</p> -<h3>SAVITA DE MORTO.</h3> - -<p class="center">Originale verkita de Generalo George Cox.</p> - - -<p class="center">ĈAPITRO III.</p> - - -<p>"Ĉu vi iam verkis romanon?" diris la maljuna sinjoro, vekiĝante -subite el sia dormetado. Mi nomas lin "maljuna sinjoro," pro tio, ke -li ne diris al ni sian nomon dum nia vespermanĝa interparolado.</p> - -<p>"Ne, mi neniam revis pri tia afero," mi respondis, ridetante, sed -tamen iomete surprizita je lia subita demando. "Ĉu vi estas verkinta -unu?"</p> - -<p>"Mi verkis du aŭ tri librojn pri miaj vojaĝoj," li respondis; "sed -mia ambicio estas produkti plenekscitegan romanon kun mirindega -fundamento, sed jen mia malfacilaĵo; mi ne povas elpensi tian -fundamenton!"</p> - -<p>"Kiam mi rememoras la fabelojn kiujn vi rakontis al ni dum la -vespermanĝo mi estus pensinta, ke tio estos facila afero."</p> - -<p>"Ha! eble vi tiel pensas," diras la maljunulo, "sed neniom da miaj -aventuroj, strangaj kiel estas kelkaj el ili, povis fondi efektivan -bonan fundamenton, pri rabado, falsaĵo, memmortigo, mortigo, k.t.p. -Sed, parolante pri mortigoj, ĉu mi ne aŭdis vin diri al via frato -iom pri revolvero kiun vi aĉetis?"</p> - -<p>"Tre eble vi aŭdis," mi respondis. "Mi aĉetis unu hodiaŭ matene, -kaj ĝin havas kun mi en la vagono. Ĉu vi estas juĝanto pri tiaj -armiletoj?"</p> - -<p>"Nu, mi ne povas nun diri ke jes; ĉar mi ne vidis iajn da la plej -novaj elpensaĵoj, sed mi estas manpreninta sufiĉe multajn dum miaj -plijunaj tagoj, kaj ilin trovinta tre utilaj kunuloj en kelkaj lokoj. -Mi estis pensanta aĉeti unu por Vilĉjo. Ĉu ĝenus vin montri al mi -la vian?"</p> - -<p>"Tute ne," mi respondas, deprenante de la breto pistolujon, kaj -malligante la ŝnureton de la paketo. "Nu! kien do mi metis la -ŝlosilon? Ho! mi memoras, neligate en unu el miaj poŝoj," mi -daŭrigis. Kaj elprenante nombron da aĵetoj el mia poŝo kaj metante -ilin sur la kontraŭan sidejon apud la maljuna sinjoro, mi fine -trovas la ŝlosilon kaj malŝlosas la skatolon.</p> - -<p>"Mi devas surmeti la okulvitrojn," diras la maljunulo, "ĉar la lumo -de tiu ĉi lampo ne estas kiel eble plej bona"; kaj, konvenante -la agon kun la parolo, li enmetis la manon en la flankpoŝon de -sia vesto, sed eltirante ĝin, lia monujo falis sur la plankon de -la vagono. "Per Ĵovo! mi devas zorgi pri tiu!" li diras ridante, -samtempe malleviĝante kaj ekkaptante la monujon, kiun li metis sur -la sidejon apud li. Tiam, almetante la okulvitrojn, li prenis la -pistolujon el miaj manoj, kaj komencis ekzameni ĝian enhavon. "Tre -utila, beleta kaj tuta," li daŭrigis, elprenante la pistolon, "la -skatolo ŝajnas enhavi ĉiun necesaĵon, kaj ankaŭ duojn da ĉiuj -partoj kiuj povas eble malordiĝi. Kiel vi ĝin ŝargas?"</p> - -<p>"Ho! tute facile!" mi respondis. "Premu la risorton ĉe la flanko, -kaj la ŝargujo elfalos; tiam oni povas momente enmeti la kartoĉojn; -repuŝu la ŝargujon en ĝian lokon kaj ĝi alligiĝas per si mem. -La pistolo ankaŭ havas riglilon, kiu ŝlosas la tirilon, por ke ĝi -estu sendanĝere portata en la poŝo. Ĝi ŝajnas al mi esti lerta -elpensaĵo. Kion vi pensas pri ĝi?"</p> - -<p>"Ĝi estas multe pli oportuna ol tiuj farataj kiam mi estis junulo," -li diris, enmetante du aŭ tri kartoĉojn en la kartoĉingojn, kaj -remetante ĝin.</p> - -<p>Rigardinte la turn-pafileton kelke da momentoj, la maljunulo subite -faligis la manojn sur siajn genuojn, kaj ŝajnis esti perdata en -pensado.</p> - -<p>"Hura! brave!" li ekkriis post paŭzo, "la ĝustaĵo! Kia belega -fundamento! Atendu momenton ĝis mi ĝin elverkos."</p> - -<p>Efektive mi ekpensis, ke mia kunulo estas freneza, ĉar tie li sidis, -rigardegante rekte antaŭen, kaj tute senmova.</p> - -<p>Post intertempo da kelkaj minutoj, li ekparoladis al si mem—"Jes, -tio estas ... ne, tio ne bona, li povis eltiriĝi el ĝi, kaj pruvi -... ne, li ne povis, ĉar kiel li povis montri ... jes, li povis, -ĉar sia frato eble ... ne, ĉar la hotelportisto ... jes, estas tute -prave kaj fareble."</p> - -<p>"Atentu! aŭskultu!" subite li diris, rigardante min, sia vizaĝo -radianta pro ekscitego. "Ĉu tiu ĉi ne estas efektive belega kaj -tremiga fundamento por romano? Aŭskultu dum mi rapide skizas la -ĉefokazaĵojn—Mi renkontas vin kaj vian fraton en hotelo—ni -estas nekonataj—mi, en la apudesto de la hotelportisto, sciigas -vin, ke mi havas en mia monujo tricent livran bankbileton—Ni, vi -kaj mi, forveturas sole en la sama vagono al Brighton—Vi kunhavas -turn-pafileton, kaj vi ĝin montras al mi—Nu, kiel do vi povis iel -pruvi, ke vi ne estis mortiginta min, supozinte, ke mi" ... (tie ĉi -la maljuna sinjoro komencas ĉirkaŭsvingi la pistolon, kaj tiom -ekscitiĝi, ke mi ekkriis:—</p> - -<p>"Por amo de Dio, memoru ke la pistolo estas ŝargita!"</p> - -<p>"Ne timu," daŭrigis li, ridante, "supoze, ke mi ĝin ŝargu, kaj -okaze mortigu min." ...</p> - -<p>Krakego! ... Kriego! ... Kaj la vagono pleniĝas de fumo! Mi falas -sur la sidejon,<span class="pagenum">127</span> defrapata de teruro, kaj tute nekapabla doni al la -malfeliĉulo la plej malgrandan helpon, ĝis kiam mi estas vekata de -lia voĉo:—</p> - -<p>"Rapide! ... paperon kaj krajonon!" "<i>Ĉu vi ne vidas ke vi estas -mortonto, se mi ne skribe atestos ke mi pafis min mem hazarde?</i>"</p> - -<p>Meĥanike mi elŝiras folion el mia poŝlibro kaj ĝin donas al li -kune kun krajono. La fumo grade malaperas, la vagono pliheliĝas, -kaj mi vidas la malfeliĉulon sidantan sur la kontraŭa sidejo, kun -lia kapo apogata sur lia maldekstra mano tra kies fingroj malrapide -tragutetadas la sango.</p> - -<p>"Subtenaĵon por la papero!" li spiregas.</p> - -<p>Mi metas la skatolon de la fatala revolvero sur liajn genuojn, kaj -tenas la paperon dum li skribas per mano tremanta: "<i>Sciante ke mi -havas nur malmultajn minutojn por vivi, mi solene konstatas, ke mi -okaze pafmortigis min dum mi ekzamenadis turn-pafileton apartenantan -al Sinjoro</i> ..."</p> - -<p>"Kio estas via nomo?" li preskaŭ neaŭdeble demandas.</p> - -<p>Antaŭ ol mi povas respondi, la krajono ekfaletas el lia mano, kaj -lia kapo falas antaŭen super la paperon.</p> - -<p>Mi suprenlevas lin, sed terura tremetado ekkaptas lian korpon, -kaj mi ekvidas ke liaj lastaj momentaj estas alvenontaj. Li penas -paroli sed la vortoj mortas sur la lipoj. Li almontras al la papero, -kiu kuŝadas sur la planko; lia kapo falas malantaŭen; unu lasta -elspiraĵo, kaj li trapasas la limon!</p> - -<p class="center">(<i>Daŭrigota</i>).</p> -</div> - - -<div id="est2-8-23" class="article" lang="eo"> -<h3>PRI BRAILLE VORTARO.</h3> - - -<p class="far_sig sc">Stockholm.</p> - -<p class="sc">Estimata Sinjoro,</p> - -<p>Sendube vi aŭdis per "<i>Lingvo Internacia</i>" pri la ĝenerala situacio -de Esperanto ĉe la blindularo. Vi aŭdis pri la sindona, senlaca -laboro de Sinjoro Th. Cart; pri lia kreado unue de gramatiketo -kaj ekzercaro Esperantaj en <i>Braille</i> kaj due de revueto al ni -legebla, kiu jam estas amata; vi aŭdis pri la loterio de Fraŭlino -Zabilon d’Her—la malegoista, kuraĝa virino—kiu celas progresigi -Esperanton ĉe la blindularo; kaj vi aŭdis, kiel unu post alia el -niaj samsortanoj aliĝas al nia deo.</p> - -<p>Mi tial volas tie ĉi nur iom rakonti pri Esperanto ĉe la Angla -blindularo. Ĉar dank’ al la gramatiketo de Prof. Cart, tradukita -bonege de S<sup>ro</sup> Joseph Rhodes, Esperanto estas ankaŭ lernebla -al blindaj Angloj, se ili havas bonan scion de la gramatiko de -sia patrinlingvo. Ne malmulte estas jam farite por Anglaj blindaj -Esperantistoj: La <i>Braille’a</i> gazeto "<i>Progress</i>" ofte enhavas -artikolojn kaj sciigojn pri Esperantaj aferoj, el kiuj multajn -skribis nia amiko Sinjoro W. Percy Merrick. Tamen Esperanto ne havas -grandan nombron da amikoj ĉe Anglaj blinduloj. Tio ĉi dependas -eble je pli ol unu cirkonstanco sed ĉefe je la fakto, ke ekzistas -neniaj Esperantaj vortaroj en punktskribo. Mi aŭdis tion ĉi el -diversaj flankoj, kaj en la Aprila numero de "<i>Progress</i>" tio sama -estis denove elmontrata. Kelkaj Svedaj amikoj tiam decidis fari -ĉion en siaj fortoj por helpi al siaj Anglaj kungefratoj. Kvardek -Kronoj estis tuj donataj. Tio ĉi estas malgranda sumo, sed ĝi estas -komenco de fariĝonta fondo por Esperant-Angla vortaro <i>Braille’a</i>. -Kaj nenia fino sen komenco.</p> - -<p>Nia plano estas kolekti sufiĉan sumon por ebligi la presadon de la -libro nomita. Unu aŭ du Angloj jam promesis sian helpon. Dume ni -priesploradas, kie la vortaro devas esti presata por fariĝi sufiĉe -malmulte-kosta.</p> - -<p>Mi skribis al vi tiun ĉi leteron, parte ĉar mi scias, ke ni havas -vian afablan intereson, parte ĉar mi pensis, ke eble iuj el viaj -Legantoj volus helpi al ni iamaniere. Mi estus tial al vi tre danka, -se vi volus fari resumeton de mia letero kaj presigi ĝin en via -estimata gazeto.</p> - -<p class="far_sig"> -Kun granda respekto, <br /> - Mi estas, kara sinjoro,<br /> - Via fidele,</p> - -<p class="far_sig sc">H. J. E. Thilander.</p> -</div> - - -<div id="est2-8-24" class="poetry" lang="eo"> -<h3 class="poem-header">POPOLA VERSAĴO.</h3> - -<p>Tradukita de A. Simon (Frankfurt a/Main).</p> - - -<div class="verse"> -<div class="stanza"> - <span class="i0">Pro manko de najlo, la ŝuo perdiĝis.</span> - <span class="i0">Pro manko de ŝuo, ĉevalo perdiĝis.</span> - <span class="i0">Pro manko de ĉevalo, rajdisto perdiĝis.</span> - <span class="i0">Pro manko de rajdisto, batalo perdiĝis.</span> - <span class="i0">Pro manko de batalo, reĝlando perdiĝis.</span> - <span class="i4">Kaj ĉio pro manko de ĉevalo-ŝu-najlo.</span></div> -</div> -</div> - - -<div id="est2-8-25" class="article" lang="eo"> -<p class="pagenum">128</p> -<h3>AVENTURO TERURA.</h3> - -<p class="center">Originale verkita de William Officer (Peterhead).</p> - - -<p>Estis mia libertempo. Severa laborado dum tuta jaro estis min -malfortiginta. Mi konkludis ke resaniga maraero estus la plej bona -kuracilo. Sekve mi min trovis loĝanta ĉe vilaĝo apud la Skota -marbordo.</p> - -<p>Ĉiutage mi promenadis sur la bordsablaroj, trae ĝuadante la freŝan -aeron kaj sunbrilon.</p> - -<p>Unu matenon mi rimarkis ŝtonegaron, foretendantan en la maron. Mi -ankaŭ rimarkis ke la ŝtonegoj plialtiĝis kiel ili malproksimiĝis -de la tero. Ĉe ambaŭ flankoj de la rifo la ondetoj saltis kaj ludis -simile al feliĉaj kreitaĵoj vivaj.</p> - -<p>Kia bonega ekzerco estus, mi pensis, transpasi la ŝtonegojn, kaj -sidiĝi sur la plej malproksima pinto. Subite deziro anstataŭis -penson, kaj mi komencis la allogan eksperimenton.</p> - -<p>Mi supreniris kaj malsupreniris ŝtonegajn montetojn, kaj trapasis -ŝtonegajn valetojn, ofte je granda malfacilo. Fine, mi trafis mian -celon, kaj sidiĝis triumfe sur la lasta ŝtonego.</p> - -<p>La varmo kaj marmuziko kombinis min luli en feliĉan revaĵon.</p> - -<p>Kiel longe mi tie sidadis mi ne povas diri. Mi vekiĝis trovi ke la -marfluo estis multege leviĝinta.</p> - -<p>"Mia Dio! Ĉu estos eble retrapasi la ŝtonegajn valetojn?" estis -mia unua penso. Je timego mi tuj leviĝis. Unu ekvido preskaŭ -haltigis mian koron. La plej proksima valeto similis riveron, kiun -oni ne povus transpasi krom per naĝado. Malfeliĉe, mi ne estis la -arton lerninta. Sopire mi rigardis la teron, nur esti memorigata -cirkonstancon, kiu alportis novan teruron al mia animo. Antaŭ -nelonge mi preterpasis tiun ĉi saman lokon. La marfluo estis tiam -alta; kaj la ŝtonegoj sur kiuj mi nun staris ne estis videblaj. Kia -malgaja sorto devos do esti la mia, se helpo ne alvenos! Rilate al -tio ĉi lasta mi havis malmulte da espero. Tiu parto de la marbordo -estis dezerta, kaj homoj ĝin vizitis tre malofte.</p> - -<p>La ondoj jam alproksimiĝis miajn piedojn. Mi ilin rigardis kun -malvarma tremeto. Antaŭ nelonge ili aperis belaj, sendanĝeraj. Nun -ili ŝajnis alpreni la formojn de sovaĝaj monstroj, kiuj penas min -ekkapti per teruraj blankaj dentoj.</p> - -<p>Priskribi la sentojn, la teruraĵojn kiuj min posedis dum la kruela -akvo leviĝis colo post colo ĉirkaŭ mi, ne estas eble. Por tia -tasko la homa lingvo ne estas sufiĉa. En la daŭro de tiu mallonga -periodo mi ŝajnis morti milfoje.</p> - -<p>Kiam la akvo atingis mian bruston, tre stranga afero okazis. Miaj -timoj subite foriris; kaj mia animo tute trankviliĝis. Ankoraŭ -mi rigardis la teron; sed mi ne plu atendis helpon, nek eĉ ĝin -deziris.</p> - -<p>Baldaŭ nur malfacile mi povis stari. Ĉiu ondo, kiam ĝi -preterpasis, preskaŭ min forportis. Fine, miaj piedoj apartiĝis -de la ŝtonego. Mi aŭdis laŭtan siblan sonon en miaj oreloj, kaj -nenion plu sciis.</p> - -<p>Kiam mi vekiĝis mi kuŝis en boato. Apude du fiŝkaptistoj -genufleksis.</p> - -<p>Al miaj demandoj ili respondis ke ili vidis mian danĝeran situacion -de la maro, kaj rapidis min savi. Ili alvenis ĵus kiam mi -subakviĝis, tuj min tiris en la boaton, kaj, post multe da flego, -mian konsciecon revenigis.</p> - -<p>Tiu ĉi aventuro okazis antaŭ multe da jaroj; sed ĝi lasis tian -profundan impreson sur mia animo ke mi ne povas eĉ nune rigardi la -maron sen tremeto.</p> -</div> - - -<div id="est2-8-26" class="article" lang="eo"> -<h3>LA MALJUNA PASTRO.</h3> - - -<p>En kampa vilaĝo de la okcidenta Irlando, Katolika Pastro sufiĉe -maljuna por esti iom malpreciza je sia memoro, predikis unu dimanĉon -pri la Komparaĵo de la bulkegoj kaj fiŝoj: li signalis al sia -zorgitaro kia miraklo estis kiun faris Nia Sinjoro kiam li nutris -kvin virojn kaj du virinojn per miloj da bulkegoj kaj miloj da -fiŝoj: kaj postulis ĉu iuj el liaj aŭdantoj kredas ke ili povas -simile fari. Ŝajnis ja al la paroĥanoj ke ne estas tie ia granda -miraklo; kaj unu, Pat Rafferty, estis sufiĉe maltima por eldiri ke -"Mi kredas ke mi do povus tiom fari mi mem!"</p> - -<p>Tio ĉi, kaj lia memoramanko alvenis al la oreloj de la Pastro, kiu -vidis sian eraron, kaj, kun humora okulbrileto, diris, "Ho! mi ja -tion plene rektigos proksiman dimanĉon!" Nu, kiam alvenis dimanĉo, -li klarigis al sia aŭdantaro kiel li devus diri ke Nia Sinjoro -nutris milojn da viroj kaj milojn da virinoj per kvin bulkegoj kaj -du fiŝoj. "Nun," li demandis, "Pat Rafferty, ĉu vi kredas, ke vi -povus tion fari?" "Vere, via moŝto riverenca," respondis Pat, "mi ja -kredas ke jes." "Kaj kiel vi farus?" reparolis la Pastro. "Nu! via -Riverenco, per la restaĵoj de la lasta Dimanĉo!"—(10532).</p> -</div> -</body> -</html> |