diff options
Diffstat (limited to '38240-h/38240-h.htm')
| -rw-r--r-- | 38240-h/38240-h.htm | 47910 |
1 files changed, 47524 insertions, 386 deletions
diff --git a/38240-h/38240-h.htm b/38240-h/38240-h.htm index e5ec7a0..7d8147d 100644 --- a/38240-h/38240-h.htm +++ b/38240-h/38240-h.htm @@ -1,77 +1,122 @@ -<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN" -"http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd"> -<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="eo" lang="eo"> -<head> -<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" /> -<title>The Esperantist | Project Gutenberg</title> -<link rel="coverpage" href="images/cover.jpg" /> -<style type="text/css"> - -body { margin-left: 10%; - margin-right: 10%;} - -h1, h2, h3, h4, h5 {text-align: center; font-style: normal; font-weight: -normal; line-height: 1.5; margin-top: .5em; margin-bottom: .5em;} - -h1 {font-size: 300%; - margin-top: 0.6em; - margin-bottom: 0.6em; - letter-spacing: 0.12em; - word-spacing: 0.2em; - text-indent: 0em;} -h2 {font-size: 150%; margin-top: 2em; margin-bottom: 1em;} -h3 {font-size: 130%; margin-top: 1em;} -h4 {font-size: 120%;} -h5 {font-size: 110%;} - -.tnotes {background-color: #eeeeee; color: #000; - padding-top: .5em; padding-bottom: .5em; - padding-left: 1em; padding-right: 1em; - margin-left: 5%; margin-right: 5%;} - -p {text-indent: 1em; - margin-top: 0.25em; - margin-bottom: 0.25em; } - -p.center {text-align: center; - text-indent: 0em; - margin-top: 1em; - margin-bottom: 1em; } - -p.footnote {font-size: 90%; - text-indent: 0%; - margin-left: 10%; - margin-right: 10%; - margin-top: 1em; - margin-bottom: 1em; } +<!DOCTYPE html> -sup { vertical-align: top; font-size: 0.6em; } +<html lang="en"> +<head> +<meta charset="utf-8"> -div.fig { display:block; - margin:0 auto; - text-align:center; - margin-top: 1em; - margin-bottom: 1em;} +<title>The Esperantist | Project Gutenberg</title> +<style> + +body {margin-left: 10%; margin-right: 10%;} +h4, h5, h6, .h4, .h5, .h6 {text-align: center; font-style: normal; + font-weight: normal; line-height: 1.5; margin-top: 0.5em; margin-bottom: 0.5em;} +h1 { + text-align: center; + font-size: 350%; + font-weight: normal; + margin-top: 0.6em; + margin-bottom: 0.6em; +} +h2 { + text-align: center; + font-weight: normal; + font-size: 300%; + margin-top: 0.6em; + margin-bottom: 0.6em; +} +h3 { + text-align: center; + font-size: 200%; + font-weight: bold; + margin-top: 0; + margin-bottom: 0.25em; + clear: none; +} +h5, .h5 {font-size: 130%; margin-top: 1em;} +h6, .h6 {font-size: 120%;} +.xxxlarge {font-size: 150%;} +.gesperrt {letter-spacing: 0.12em; margin-right: -0.12em;} +.bold {font-weight: bold;} +.fright, .x-ebookmaker .fright{float: right; width: 10em;} +.fleft, .x-ebookmaker .fleft{float: left; width: 10em;} + +p {text-indent: 1em; margin-top: 0.25em; margin-bottom: 0.25em; } +p.center {text-align: center; text-indent: 0em; margin-top: 1em; margin-bottom: 1em; } +p.footnote {font-size: 90%; text-indent: 0%; margin-left: 10%; margin-right: 10%; margin-top: 1em; margin-bottom: 1em; } + +div.titlepage {text-align: center; line-height: 1.75; margin-top: 4em;} +div.imgcenter {text-align: center; margin: 1em auto;} +div.imgright {float: right; margin: 0em 0em 1em 1em;} +div.fig {display:block; margin:1em auto; text-align:center;} + +body > div {clear:both; padding-top: 4em;} + +.pagenum {position: absolute; left: 92%; font-size: smaller; text-align: right; font-style: normal; color: silver; background-color: inherit;} li {list-style-type: none;} +.center {text-align: center;} +.xlarge {font-size: 200%;} +div.sec-list ul li {padding-left: 2em; text-indent:-2em;} +.left {width:46%; float:left; clear:none;} +.right {width:46%; float:right; clear:none;} +.lead-in {font-size:110%;} +em.u {font-style:normal; text-decoration: underline;} +.poem-header, .fn-header {text-align: left; margin-left: 2em; font-size: 110%;} +hr.short {width: 20%;} +hr.full {width: 100%; height: 5px; background-color: black; border: none;margin-top: 5em;} + +.brace {padding-left: 3px; font-size: 200%; font-weight: 100;} +.far_sig {text-align: right; margin: 0.5em 2em 0.5em auto;} +.near_sig {text-align: left; margin: 0.5em auto 0.5em 4em;} .sc {font-variant: small-caps; font-style: normal;} +.border {border:solid; padding: 0.5em;} +td.numb {text-align: right; vertical-align: top; padding: 0.3em 1em;} +.staging {padding-left: 2em;} + .verse {margin: 1em 0em 0em 5%; text-align: left; } + .stanza {margin-top: 1em; margin-bottom: 0em;} + .verse span.i0 {display: block; } + .verse span.i2 {display: block; margin-left: 1em;} + .verse span.i4 {display: block; margin-left: 2em;} + .index-name {font-variant: small-caps; font-style: normal; padding-right: 1ex;} +sup { vertical-align: top; font-size: 0.6em; } + a:link {color:blue; text-decoration:none} a:visited {color:blue; text-decoration:none} a:hover {color:red} +.tnotes {background-color: #eeeeee; color: #000; padding-top: .5em; padding-bottom: .5em; + padding-left: 1em; padding-right: 1em; margin-left: 5%; margin-right: 5%;} + +div.sec-list ul li, div.notice ul li {padding-left: 2em; text-indent:-2em;} +.banner {overflow: auto; width: 100%} +p.address {margin-bottom: 0em; font-size: 90%; font-weight: bold;} +p.interest {margin-top: 0em;} +div.dialogo {padding-left:6.5em; margin-top: 0.5em;} +p.speaker {float: left; width: 6.5em; font-variant: small-caps; margin: 0 0 0 -6.5em;} +span.m2 {display: block; margin-left: 3em;} +span.m3 {display: block; margin-left: 6em;} +span.m4 {display: block; margin-left: 9em;} +span.m5 {display: block; margin-left: 11em;} +p.ex-phrase {margin-bottom: 0em; word-spacing: 0.5em;} +p.phonetic {margin-top: 0em; font-size: 90%;} +span.stanzanum {font-size: 90%; margin-left:2em;} +.sup {vertical-align: 20%;} +p.indent {text-indent: 2em; margin-top: 0em; margin-bottom: 0em;} +p.role {font-variant: small-caps; margin-left: -1em;} +.chorus {float: left; height: 100%; margin-left: -2em;} +.post {padding-left: 1em;} +.pk {float:left; margin-top: 0em;} + </style> -</head> +</head> <body> - <div>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 38240 ***</div> <div class="tnotes"> -<p class="center"> -<i>Transcriber’s Notes</i> -</p> +<p class="center"><i>Transcriber’s Notes</i></p> <p> Midi, PDF, and MusicXML files have been provided for the songs in this eBook. @@ -88,370 +133,376 @@ Some un-indexed items have been added to the indexes. </p> </div> +<h1><span class="gesperrt">THE<br> +ESPERANTIST</span>.</h1> + +<ul class="center xlarge bold"> +<li><a href="#vol1">Volume I.</a></li> +<li><a href="#vol2">Volume II.</a></li> +</ul> + <div class="fig" style="width:100%;"> -<img src="images/cover.jpg" width="452" height="593" alt="" /> +<img src="images/cover.jpg" alt="" style="width: 452px; height: 593px"> </div> -<h1>THE<br/> -ESPERANTIST.</h1> - -<h5>VOL. I.</h5> +<h2 id="vol1"><span class="gesperrt">THE<br> +ESPERANTIST</span>.<br> +<span class="large">VOL. I.</span></h2> <p class="center"> Nov., 1903–Dec., 1904. </p> <p class="center"> -<i>Wholesale Agent:</i><br/> -14, NORFOLK ST., STRAND,<br/> +<i>Wholesale Agent:</i><br> +14, NORFOLK ST., STRAND,<br> LONDON. </p> -<table summary="" style=""> +<table> <tr> -<td> <a href="vol1/e01.htm">No. 1, November, 1903</a></td> +<td> <a href="#est1-1-1">No. 1, November, 1903</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol1/e02.htm">No. 2, December, 1903</a></td> +<td> <a href="#est1-2-1">No. 2, December, 1903</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol1/e03.htm">No. 3, January, 1904</a></td> +<td> <a href="#est1-3-1">No. 3, January, 1904</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol1/e04.htm">No. 4, February, 1904</a></td> +<td> <a href="#est1-4-1">No. 4, February, 1904</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol1/e05.htm">No. 5, March, 1904</a></td> +<td> <a href="#est1-5-1">No. 5, March, 1904</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol1/e06.htm">No. 6, April, 1904</a></td> +<td> <a href="#est1-6-1">No. 6, April, 1904</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol1/e07.htm">No. 7, May, 1904</a></td> +<td> <a href="#est1-7-1">No. 7, May, 1904</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol1/e08.htm">No. 8, June, 1904</a></td> +<td> <a href="#est1-8-1">No. 8, June, 1904</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol1/e09.htm">No. 9, July, 1904</a></td> +<td> <a href="#est1-9-1">No. 9, July, 1904</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol1/e10.htm">No. 10, August, 1904</a></td> +<td> <a href="#est1-10-1">No. 10, August, 1904</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol1/e11.htm">No. 11, September, 1904</a></td> +<td> <a href="#est1-11-1">No. 11, September, 1904</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol1/e12.htm">No. 12, October, 1904</a></td> +<td> <a href="#est1-12-1">No. 12, October, 1904</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol1/e13.htm">No. 13, November, 1904</a></td> +<td> <a href="#est1-13-1">No. 13, November, 1904</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol1/e14.htm">No. 14, December, 1904</a></td> +<td> <a href="#est1-14-1">No. 14, December, 1904</a></td> </tr> </table> -<div id="est1-index"> -<h3>ENHAVARO DE "THE ESPERANTIST." VOLUMO I. NUMEROJ 1–14.</h3> +<div class="center" id="est1-index">ENHAVARO DE "THE ESPERANTIST." VOLUMO I. NUMEROJ 1–14.</div> <ul> -<li><span class="index-name">Anando.</span> Voĉo el la Himalajo, <a href="vol1/e13.htm#est1-13-10">193</a>.</li> +<li><span class="index-name">Anando.</span> Voĉo el la Himalajo, <a href="#est1-13-10">193</a>.</li> -<li><span class="index-name">Archibald, Jem Ross.</span> Kristnaska Pudingo, <a href="vol1/e14.htm#est1-14-15">212</a>.</li> +<li><span class="index-name">Archibald, Jem Ross.</span> Kristnaska Pudingo, <a href="#est1-14-15">212</a>.</li> -<li><span class="index-name">Bauer, Elise.</span> La tri amikoj;* kaj Legendo,* <a href="vol1/e02.htm#est1-2-17">23</a>.</li> +<li><span class="index-name">Bauer, Elise.</span> La tri amikoj;* kaj Legendo,* <a href="#est1-2-17">23</a>.</li> -<li>—— Ĉu vi estas preta,* <a href="vol1/e04.htm#est1-4-27">64</a>.</li> +<li>—— Ĉu vi estas preta,* <a href="#est1-4-27">64</a>.</li> -<li>—— Mateo Falkone,* <a href="vol1/e05.htm#est1-5-15">70</a>.</li> +<li>—— Mateo Falkone,* <a href="#est1-5-15">70</a>.</li> -<li>—— La Mistera Edziĝo,* <a href="vol1/e10.htm#est1-10-11">148</a>.</li> +<li>—— La Mistera Edziĝo,* <a href="#est1-10-11">148</a>.</li> -<li>—— Havro, <a href="vol1/e11.htm#est1-11-10">164</a>.</li> +<li>—— Havro, <a href="#est1-11-10">164</a>.</li> -<li><span class="index-name">Bernard, E.</span> Letero el Genevo, <a href="vol1/e14.htm#est1-14-18">215</a>.</li> +<li><span class="index-name">Bernard, E.</span> Letero el Genevo, <a href="#est1-14-18">215</a>.</li> -<li><span class="index-name">Bickell, C. S.</span> La Posteno de Robbie,* <a href="vol1/e07.htm#est1-7-18">111</a>.</li> +<li><span class="index-name">Bickell, C. S.</span> La Posteno de Robbie,* <a href="#est1-7-18">111</a>.</li> -<li><span class="index-name">Bicknell, Clarence.</span> Itala Somero, <a href="vol1/e01.htm#est1-1-13">4</a>, <a href="vol1/e02.htm#est1-2-20">23</a>.</li> +<li><span class="index-name">Bicknell, Clarence.</span> Itala Somero, <a href="#est1-1-13">4</a>, <a href="#est1-2-20">23</a>.</li> -<li>—— <i>La lasta rozo de somero</i>,* <a href="vol1/e01.htm#est1-1-13">4</a>.</li> +<li>—— <i>La lasta rozo de somero</i>,* <a href="#est1-1-13">4</a>.</li> -<li>—— <i>L’Almozulino</i>,* <a href="vol1/e02.htm#est1-2-12">20</a>.</li> +<li>—— <i>L’Almozulino</i>,* <a href="#est1-2-12">20</a>.</li> -<li>—— <i>Kazabianko</i>,* <a href="vol1/e03.htm#est1-3-15">41</a>.</li> +<li>—— <i>Kazabianko</i>,* <a href="#est1-3-15">41</a>.</li> -<li>—— Vera Rakonteto, <a href="vol1/e03.htm#est1-3-22">44</a>.</li> +<li>—— Vera Rakonteto, <a href="#est1-3-22">44</a>.</li> -<li>—— Diverslandaj Proverboj,* <a href="vol1/e03.htm#est1-3-20">43</a>, <a href="vol1/e04.htm#est1-4-24">64</a>, <a href="vol1/e05.htm#est1-5-13">68</a>.</li> +<li>—— Diverslandaj Proverboj,* <a href="#est1-3-20">43</a>, <a href="#est1-4-24">64</a>, <a href="#est1-5-13">68</a>.</li> -<li>—— Itala Fablascienco, <a href="vol1/e05.htm#est1-5-12">68</a>.</li> +<li>—— Itala Fablascienco, <a href="#est1-5-12">68</a>.</li> -<li>—— <i>La Nova Jaro</i>,† <a href="vol1/e04.htm#est1-4-13">54</a>.</li> +<li>—— <i>La Nova Jaro</i>,† <a href="#est1-4-13">54</a>.</li> -<li>—— Militaj Rekrutoj en Italujo, <a href="vol1/e06.htm#est1-6-16">85</a>.</li> +<li>—— Militaj Rekrutoj en Italujo, <a href="#est1-6-16">85</a>.</li> -<li>—— <i>Itala nacia Kanto. Addio</i>,* <a href="vol1/e06.htm#addio">85</a>.</li> +<li>—— <i>Itala nacia Kanto. Addio</i>,* <a href="#addio">85</a>.</li> -<li>—— <i>Progressive Limerick</i>, <a href="vol1/e07.htm#est1-7-9">104</a>.</li> +<li>—— <i>Progressive Limerick</i>, <a href="#est1-7-9">104</a>.</li> -<li>—— <i>Reveno al la Montaro</i>, <a href="vol1/e08.htm#est1-8-19">125</a>.</li> +<li>—— <i>Reveno al la Montaro</i>, <a href="#est1-8-19">125</a>.</li> -<li>—— <i>Nesentimentala Amkanto</i>, <a href="vol1/e10.htm#est1-10-17">157</a>.</li> +<li>—— <i>Nesentimentala Amkanto</i>, <a href="#est1-10-17">157</a>.</li> -<li>—— <i>La Rozo kaj la Lekanteto</i>, <a href="vol1/e11.htm#est1-11-19">176</a>.</li> +<li>—— <i>La Rozo kaj la Lekanteto</i>, <a href="#est1-11-19">176</a>.</li> -<li>—— <i>La Elmigrantoj</i>, <a href="vol1/e12.htm#est1-12-15">184</a>.</li> +<li>—— <i>La Elmigrantoj</i>, <a href="#est1-12-15">184</a>.</li> -<li>—— <i>La Malgrandegulo</i>, <a href="vol1/e13.htm#est1-13-23">205</a>.</li> +<li>—— <i>La Malgrandegulo</i>, <a href="#est1-13-23">205</a>.</li> -<li>—— <i>Muŝfiŝbirdratkathundo</i>, <a href="vol1/e14.htm#est1-14-25">222</a>.</li> +<li>—— <i>Muŝfiŝbirdratkathundo</i>, <a href="#est1-14-25">222</a>.</li> -<li><span class="index-name">Bono, Philip de.</span> Lertaj Respondoj,* <a href="vol1/e06.htm#est1-6-12">84</a>, <a href="vol1/e07.htm#lerta2">111</a>.</li> +<li><span class="index-name">Bono, Philip de.</span> Lertaj Respondoj,* <a href="#est1-6-12">84</a>, <a href="#lerta2">111</a>.</li> -<li><span class="index-name">Boucon, H.</span> Fablo,* <a href="vol1/e06.htm#est1-6-14">84</a>.</li> +<li><span class="index-name">Boucon, H.</span> Fablo,* <a href="#est1-6-14">84</a>.</li> -<li><span class="index-name">Boulet, Paul.</span> Nokto en Kalabro,* <a href="vol1/e09.htm#est1-9-23">143</a>.</li> +<li><span class="index-name">Boulet, Paul.</span> Nokto en Kalabro,* <a href="#est1-9-23">143</a>.</li> -<li><span class="index-name">Bourlet, Carlo.</span> <i>Vespero</i>, <a href="vol1/e03.htm#est1-3-16">41</a>.</li> +<li><span class="index-name">Bourlet, Carlo.</span> <i>Vespero</i>, <a href="#est1-3-16">41</a>.</li> -<li>—— Esperanto kaj Pedagogio, <a href="vol1/e08.htm#est1-8-9">115</a>.</li> +<li>—— Esperanto kaj Pedagogio, <a href="#est1-8-9">115</a>.</li> -<li><span class="index-name">Buchanan, G. Douglas.</span> Atesto pri Kapableco,† <a href="vol1/e09.htm#est1-9-20">140</a>.</li> +<li><span class="index-name">Buchanan, G. Douglas.</span> Atesto pri Kapableco,† <a href="#est1-9-20">140</a>.</li> -<li><span class="index-name">Catt, Elizabeth J.</span> La Strabulino, <a href="vol1/e07.htm#est1-7-19">111</a>.</li> +<li><span class="index-name">Catt, Elizabeth J.</span> La Strabulino, <a href="#est1-7-19">111</a>.</li> -<li><span class="index-name">Ĉervinski, Kolowrat.</span> <i>La plendo de la Luno</i>, <a href="vol1/e13.htm#est1-13-20">205</a>.</li> +<li><span class="index-name">Ĉervinski, Kolowrat.</span> <i>La plendo de la Luno</i>, <a href="#est1-13-20">205</a>.</li> -<li><span class="index-name">Clephan, H. W.</span> Kiel fondi Grupon,† <a href="vol1/e04.htm#est1-4-12">52</a>.</li> +<li><span class="index-name">Clephan, H. W.</span> Kiel fondi Grupon,† <a href="#est1-4-12">52</a>.</li> -<li><span class="index-name">Crook, F.</span> <i>Esperantist’s Hymn</i>, <a href="vol1/e04.htm#est1-4-25">64</a>.</li> +<li><span class="index-name">Crook, F.</span> <i>Esperantist’s Hymn</i>, <a href="#est1-4-25">64</a>.</li> -<li><span class="index-name">Davis, Rev. R. A.</span> Unua Leciono, <a href="vol1/e10.htm#est1-10-14">151</a>.</li> +<li><span class="index-name">Davis, Rev. R. A.</span> Unua Leciono, <a href="#est1-10-14">151</a>.</li> -<li>—— Eterna Kalendaro, <a href="vol1/e11.htm#est1-11-12">166</a>.</li> +<li>—— Eterna Kalendaro, <a href="#est1-11-12">166</a>.</li> -<li><span class="index-name">Deshays, Rene.</span> <i>Vintra Dolĉeco</i>, <a href="vol1/e08.htm#est1-8-15">121</a>.</li> +<li><span class="index-name">Deshays, Rene.</span> <i>Vintra Dolĉeco</i>, <a href="#est1-8-15">121</a>.</li> -<li><span class="index-name">Doorn, J. van.</span> Esperanto en Japonujo, <a href="vol1/e09.htm#est1-9-13">134</a>.</li> +<li><span class="index-name">Doorn, J. van.</span> Esperanto en Japonujo, <a href="#est1-9-13">134</a>.</li> -<li><span class="index-name">Elleder, Osip Ivanovitch.</span> Oje, <a href="vol1/e04.htm#est1-4-14">55</a>.</li> +<li><span class="index-name">Elleder, Osip Ivanovitch.</span> Oje, <a href="#est1-4-14">55</a>.</li> -<li><span class="index-name">Ellis, John.</span> Esperanto por ĉiutaga vivado,† <a href="vol1/e01.htm#est1-1-15">6</a>.</li> +<li><span class="index-name">Ellis, John.</span> Esperanto por ĉiutaga vivado,† <a href="#est1-1-15">6</a>.</li> -<li>—— La sono de Voĉo,* <a href="vol1/e02.htm#est1-2-21">24</a>.</li> +<li>—— La sono de Voĉo,* <a href="#est1-2-21">24</a>.</li> -<li>—— La deveno de Esperanto,† <a href="vol1/e05.htm#est1-5-20">76</a>, <a href="vol1/e06.htm#est1-6-18">87</a>.</li> +<li>—— La deveno de Esperanto,† <a href="#est1-5-20">76</a>, <a href="#est1-6-18">87</a>.</li> -<li><span class="index-name">Elmy, Ben.</span> <i>Vivo de Maristo</i>,†, <a href="vol1/e01.htm#est1-1-18">8</a>.</li> +<li><span class="index-name">Elmy, Ben.</span> <i>Vivo de Maristo</i>,†, <a href="#est1-1-18">8</a>.</li> -<li>—— <i>Lekanteto Aŭtuna</i>,* <a href="vol1/e02.htm#est1-2-14">22</a>.</li> +<li>—— <i>Lekanteto Aŭtuna</i>,* <a href="#est1-2-14">22</a>.</li> -<li>—— <i>Kantetoj Infanaj</i>,* <a href="vol1/e03.htm#est1-3-12">37</a>.</li> +<li>—— <i>Kantetoj Infanaj</i>,* <a href="#est1-3-12">37</a>.</li> -<li>—— La Sfinkso, <a href="vol1/e03.htm#est1-3-19">43</a>.</li> +<li>—— La Sfinkso, <a href="#est1-3-19">43</a>.</li> -<li>—— La lingvo de la floroj, <a href="vol1/e05.htm#est1-5-22">79</a>, <a href="vol1/e09.htm#est1-9-18">138</a>.</li> +<li>—— La lingvo de la floroj, <a href="#est1-5-22">79</a>, <a href="#est1-9-18">138</a>.</li> -<li>—— <i>El la Rubajat</i>,† <a href="vol1/e07.htm#est1-7-13">107</a>.</li> +<li>—— <i>El la Rubajat</i>,† <a href="#est1-7-13">107</a>.</li> -<li>—— Logiko kaj Instinkto, <a href="vol1/e08.htm#est1-8-16">122</a>.</li> +<li>—— Logiko kaj Instinkto, <a href="#est1-8-16">122</a>.</li> -<li>—— <i>La Marseillaise</i>,* <a href="vol1/e10.htm#est1-10-8">145</a>.</li> +<li>—— <i>La Marseillaise</i>,* <a href="#est1-10-8">145</a>.</li> -<li>—— <i>Amikeco</i>, <a href="vol1/e12.htm#est1-12-21">192</a>.</li> +<li>—— <i>Amikeco</i>, <a href="#est1-12-21">192</a>.</li> -<li>—— <i>Nikotino</i>, <a href="vol1/e14.htm#est1-14-24">222</a>.</li> +<li>—— <i>Nikotino</i>, <a href="#est1-14-24">222</a>.</li> -<li><span class="index-name">Eucharis, Kasimir.</span> El Marcus Aurelius,* <a href="vol1/e09.htm#est1-9-10">131</a>.</li> +<li><span class="index-name">Eucharis, Kasimir.</span> El Marcus Aurelius,* <a href="#est1-9-10">131</a>.</li> -<li><span class="index-name">Gambier, M. P. (O. W.).</span> Fabloj,* <a href="vol1/e05.htm#est1-5-23">79</a>.</li> +<li><span class="index-name">Gambier, M. P. (O. W.).</span> Fabloj,* <a href="#est1-5-23">79</a>.</li> -<li>—— Instinkto aŭ Inteligenteco, <a href="vol1/e07.htm#est1-7-12">106</a>, <a href="vol1/e08.htm#est1-8-23">126</a>, <a href="vol1/e14.htm#est1-14-14">211</a>.</li> +<li>—— Instinkto aŭ Inteligenteco, <a href="#est1-7-12">106</a>, <a href="#est1-8-23">126</a>, <a href="#est1-14-14">211</a>.</li> -<li>—— La Komercisto kaj la Rabistoj, <a href="vol1/e10.htm#est1-10-10">146</a>.</li> +<li>—— La Komercisto kaj la Rabistoj, <a href="#est1-10-10">146</a>.</li> -<li><span class="index-name">Hadfield, J.</span> Amikeco. Originala Muziko, <a href="vol1/e12.htm#est1-12-21">192</a>.</li> +<li><span class="index-name">Hadfield, J.</span> Amikeco. Originala Muziko, <a href="#est1-12-21">192</a>.</li> -<li><span class="index-name">Hayes, C. F.</span> Humora Flanko de Telegrafo,* <a href="vol1/e01.htm#est1-1-22">10</a>.</li> +<li><span class="index-name">Hayes, C. F.</span> Humora Flanko de Telegrafo,* <a href="#est1-1-22">10</a>.</li> -<li><span class="index-name">Henderson, George J.</span> Fonto de la Lingvoj, <a href="vol1/e14.htm#est1-14-16">213</a>.</li> +<li><span class="index-name">Henderson, George J.</span> Fonto de la Lingvoj, <a href="#est1-14-16">213</a>.</li> -<li><span class="index-name">Hunter, Thomas, M.A.</span> <i>Zenita Suno</i>, <a href="vol1/e09.htm#est1-9-15">135</a>.</li> +<li><span class="index-name">Hunter, Thomas, M.A.</span> <i>Zenita Suno</i>, <a href="#est1-9-15">135</a>.</li> -<li><span class="index-name">Kabe (Polujo).</span> La Fajfilo de Franklin,* <a href="vol1/e03.htm#est1-3-24">44</a>.</li> +<li><span class="index-name">Kabe (Polujo).</span> La Fajfilo de Franklin,* <a href="#est1-3-24">44</a>.</li> -<li><span class="index-name">Kofman, A.</span> La XIX<sup>a</sup> Jarcento, <a href="vol1/e12.htm#est1-12-12">180</a>.</li> +<li><span class="index-name">Kofman, A.</span> La XIX<sup>a</sup> Jarcento, <a href="#est1-12-12">180</a>.</li> -<li><span class="index-name">Lambert, D. H., B. A.</span> Grafo Fathom,* <a href="vol1/e08.htm#est1-8-12">118</a>, <a href="vol1/e09.htm#est1-9-12">133</a>.</li> +<li><span class="index-name">Lambert, D. H., B. A.</span> Grafo Fathom,* <a href="#est1-8-12">118</a>, <a href="#est1-9-12">133</a>.</li> -<li>—— Okazeto Venezia, <a href="vol1/e14.htm#est1-14-21">219</a>.</li> +<li>—— Okazeto Venezia, <a href="#est1-14-21">219</a>.</li> -<li><span class="index-name">Law, G. C.</span> Peketoj de Eppie,* <a href="vol1/e08.htm#est1-8-13">119</a>.</li> +<li><span class="index-name">Law, G. C.</span> Peketoj de Eppie,* <a href="#est1-8-13">119</a>.</li> -<li>—— Irlanda Leono,* <a href="vol1/e05.htm#est1-5-11">67</a>.</li> +<li>—— Irlanda Leono,* <a href="#est1-5-11">67</a>.</li> -<li>—— Bruselo, <a href="vol1/e11.htm#est1-11-11">165</a>.</li> +<li>—— Bruselo, <a href="#est1-11-11">165</a>.</li> -<li>—— Alvoko de la Naturo, <a href="vol1/e14.htm#est1-14-26">223</a>.</li> +<li>—— Alvoko de la Naturo, <a href="#est1-14-26">223</a>.</li> -<li><span class="index-name">Lawrence, E. A.</span> Niaj Bonegaj Amikoj, <a href="vol1/e01.htm#est1-1-26">13</a>.</li> +<li><span class="index-name">Lawrence, E. A.</span> Niaj Bonegaj Amikoj, <a href="#est1-1-26">13</a>.</li> -<li>—— La Parlamentejo, <a href="vol1/e06.htm#est1-6-21">93</a>.</li> +<li>—— La Parlamentejo, <a href="#est1-6-21">93</a>.</li> -<li>—— Majtago en Anglujo, <a href="vol1/e07.htm#est1-7-21">112</a>.</li> +<li>—— Majtago en Anglujo, <a href="#est1-7-21">112</a>.</li> -<li><span class="index-name">Ledger, G.</span> Esperanto in Shorthand, <a href="vol1/e01.htm#est1-1-16">7</a>.</li> +<li><span class="index-name">Ledger, G.</span> Esperanto in Shorthand, <a href="#est1-1-16">7</a>.</li> -<li><span class="index-name">Legoffre, Ernest.</span> Anekdotoj, <a href="vol1/e01.htm#est1-1-17">7</a>.</li> +<li><span class="index-name">Legoffre, Ernest.</span> Anekdotoj, <a href="#est1-1-17">7</a>.</li> -<li>—— <i>Dio Savu la Reĝon</i>,* <a href="vol1/e01.htm#est1-1-20">8</a>.</li> +<li>—— <i>Dio Savu la Reĝon</i>,* <a href="#est1-1-20">8</a>.</li> -<li><span class="index-name">Lloyd, R. J., D. Lit., M. A.</span> La Esperantaj Vokaloj, <a href="vol1/e11.htm#est1-11-13">167</a>.</li> +<li><span class="index-name">Lloyd, R. J., D. Lit., M. A.</span> La Esperantaj Vokaloj, <a href="#est1-11-13">167</a>.</li> -<li>—— La Sonoj Esperantaj, <a href="vol1/e12.htm#est1-12-13">182</a>.</li> +<li>—— La Sonoj Esperantaj, <a href="#est1-12-13">182</a>.</li> -<li><span class="index-name">London Esperanto Club.</span> Official Reports, <a href="vol1/e11.htm#est1-11-14">168</a>, <a href="vol1/e12.htm#est1-12-16">185</a>, <a href="vol1/e13.htm#est1-13-15">199</a>, <a href="vol1/e14.htm#est1-14-20">216</a>.</li> +<li><span class="index-name">London Esperanto Club.</span> Official Reports, <a href="#est1-11-14">168</a>, <a href="#est1-12-16">185</a>, <a href="#est1-13-15">199</a>, <a href="#est1-14-20">216</a>.</li> -<li><span class="index-name">Mathews, Paul, M.A.</span> Mordanto Mordita, <a href="vol1/e02.htm#est1-2-15">22</a>.</li> +<li><span class="index-name">Mathews, Paul, M.A.</span> Mordanto Mordita, <a href="#est1-2-15">22</a>.</li> -<li>—— La Naskiĝejo, <a href="vol1/e08.htm#est1-8-17">123</a>.</li> +<li>—— La Naskiĝejo, <a href="#est1-8-17">123</a>.</li> -<li><span class="index-name">Mathys, Eugene (Filo).</span> Patrino kaj Infano, <a href="vol1/e08.htm#est1-8-21">125</a>.</li> +<li><span class="index-name">Mathys, Eugene (Filo).</span> Patrino kaj Infano, <a href="#est1-8-21">125</a>.</li> -<li><span class="index-name">Mayer, A. von.</span> Surprizanta, <a href="vol1/e13.htm#est1-13-13">196</a>.</li> +<li><span class="index-name">Mayer, A. von.</span> Surprizanta, <a href="#est1-13-13">196</a>.</li> -<li><span class="index-name">Mehrmann, Maurice.</span> La Simio,* <a href="vol1/e07.htm#est1-7-11">106</a>.</li> +<li><span class="index-name">Mehrmann, Maurice.</span> La Simio,* <a href="#est1-7-11">106</a>.</li> -<li><span class="index-name">Metcalfe, Edward, M.A.</span> Nokto Terura, <a href="vol1/e03.htm#est1-3-13">38</a>.</li> +<li><span class="index-name">Metcalfe, Edward, M.A.</span> Nokto Terura, <a href="#est1-3-13">38</a>.</li> -<li>—— La Viro Verda, <a href="vol1/e06.htm#est1-6-17">86</a>.</li> +<li>—— La Viro Verda, <a href="#est1-6-17">86</a>.</li> -<li>—— La Sankta Fajro, <a href="vol1/e08.htm#est1-8-14">120</a>.</li> +<li>—— La Sankta Fajro, <a href="#est1-8-14">120</a>.</li> -<li>—— <i>Karulineto</i>, <a href="vol1/e10.htm#est1-10-19">157</a>.</li> +<li>—— <i>Karulineto</i>, <a href="#est1-10-19">157</a>.</li> -<li>—— <i>Dormu</i>, <a href="vol1/e13.htm#est1-13-22">205</a>.</li> +<li>—— <i>Dormu</i>, <a href="#est1-13-22">205</a>.</li> -<li>—— <i>Knabeto</i>, <a href="vol1/e14.htm#est1-14-23">222</a>.</li> +<li>—— <i>Knabeto</i>, <a href="#est1-14-23">222</a>.</li> -<li><span class="index-name">Meyrick, J. H.</span> La Ĉielaj Pordoj, <a href="vol1/e05.htm#est1-5-24">80</a>.</li> +<li><span class="index-name">Meyrick, J. H.</span> La Ĉielaj Pordoj, <a href="#est1-5-24">80</a>.</li> -<li><span class="index-name">Moscheles, Felix.</span> Kion diris Max Muller,† <a href="vol1/e02.htm#est1-2-11">19</a>.</li> +<li><span class="index-name">Moscheles, Felix.</span> Kion diris Max Muller,† <a href="#est1-2-11">19</a>.</li> -<li><span class="index-name">Motteau, A.</span> <i>La Ventego</i>,* <a href="vol1/e01.htm#est1-1-14">5</a>, <a href="vol1/e02.htm#est1-2-13">21</a>, <a href="vol1/e03.htm#est1-3-14">40</a>, <a href="vol1/e04.htm#est1-4-15">56</a>, <a href="vol1/e05.htm#est1-5-14">69</a>, <a href="vol1/e06.htm#est1-6-19">91</a>, <a href="vol1/e07.htm#est1-7-10">105</a>, <a href="vol1/e08.htm#est1-8-18">124</a>, <a href="vol1/e09.htm#est1-9-9">131</a>.</li> +<li><span class="index-name">Motteau, A.</span> <i>La Ventego</i>,* <a href="#est1-1-14">5</a>, <a href="#est1-2-13">21</a>, <a href="#est1-3-14">40</a>, <a href="#est1-4-15">56</a>, <a href="#est1-5-14">69</a>, <a href="#est1-6-19">91</a>, <a href="#est1-7-10">105</a>, <a href="#est1-8-18">124</a>, <a href="#est1-9-9">131</a>.</li> -<li>—— Nacia Esperanta Himno kun Muziko, <a href="vol1/e01.htm#est1-1-30">16</a>.</li> +<li>—— Nacia Esperanta Himno kun Muziko, <a href="#est1-1-30">16</a>.</li> -<li>—— <i>L’Anĝelo kaj la Infano</i>,* <a href="vol1/e02.htm#est1-2-26">27</a>.</li> +<li>—— <i>L’Anĝelo kaj la Infano</i>,* <a href="#est1-2-26">27</a>.</li> -<li>—— Kristnaskaj Problemoj, <a href="vol1/e03.htm#est1-3-17">41</a>.</li> +<li>—— Kristnaskaj Problemoj, <a href="#est1-3-17">41</a>.</li> -<li>—— Fabloj,* <a href="vol1/e01.htm#est1-1-19">8</a>, <a href="vol1/e01.htm#est1-1-27">13</a>, <a href="vol1/e02.htm#est1-2-25">27</a>, <a href="vol1/e03.htm#est1-3-11">37</a>, <a href="vol1/e06.htm#est1-6-14">84</a>, <a href="vol1/e08.htm#est1-8-20">125</a>, <a href="vol1/e10.htm#est1-10-13">150</a>.</li> +<li>—— Fabloj,* <a href="#est1-1-19">8</a>, <a href="#est1-1-27">13</a>, <a href="#est1-2-25">27</a>, <a href="#est1-3-11">37</a>, <a href="#est1-6-14">84</a>, <a href="#est1-8-20">125</a>, <a href="#est1-10-13">150</a>.</li> -<li>—— <i>La Spegulo</i>, <a href="vol1/e04.htm#est1-4-20">61</a>.</li> +<li>—— <i>La Spegulo</i>, <a href="#est1-4-20">61</a>.</li> -<li>—— <i>Tom Bolin</i>,* <a href="vol1/e05.htm#est1-5-16">72</a>.</li> +<li>—— <i>Tom Bolin</i>,* <a href="#est1-5-16">72</a>.</li> -<li>—— <i>El Shakespeare</i>,* <a href="vol1/e06.htm#est1-6-11">83</a>.</li> +<li>—— <i>El Shakespeare</i>,* <a href="#est1-6-11">83</a>.</li> -<li>—— <i>Kiam nutro nin vivigas</i>, <a href="vol1/e09.htm#est1-9-19">139</a>.</li> +<li>—— <i>Kiam nutro nin vivigas</i>, <a href="#est1-9-19">139</a>.</li> -<li>—— <i>Kion diras Birdideto?</i>,* <a href="vol1/e11.htm#est1-11-18">176</a>.</li> +<li>—— <i>Kion diras Birdideto?</i>,* <a href="#est1-11-18">176</a>.</li> -<li>—— <i>Vekiĝa Himno de Infano</i>,* <a href="vol1/e12.htm#est1-12-14">184</a>.</li> +<li>—— <i>Vekiĝa Himno de Infano</i>,* <a href="#est1-12-14">184</a>.</li> -<li><span class="index-name">Nankivell, Rev. A. H.</span> <i>Anakreonaĵo</i>, <a href="vol1/e13.htm#est1-13-21">205</a>.</li> +<li><span class="index-name">Nankivell, Rev. A. H.</span> <i>Anakreonaĵo</i>, <a href="#est1-13-21">205</a>.</li> -<li><span class="index-name">Officer, William.</span> <i>Bonveno</i>, <a href="vol1/e01.htm#bonveno">10</a>.</li> +<li><span class="index-name">Officer, William.</span> <i>Bonveno</i>, <a href="#bonveno">10</a>.</li> -<li>—— Fablo, <a href="vol1/e02.htm#est1-2-25">27</a>.</li> +<li>—— Fablo, <a href="#est1-2-25">27</a>.</li> -<li>—— Februara Promeno, <a href="vol1/e05.htm#est1-5-10">67</a>.</li> +<li>—— Februara Promeno, <a href="#est1-5-10">67</a>.</li> -<li>—— <i>Karulino Mia</i>,† <a href="vol1/e09.htm#est1-9-14">135</a>.</li> +<li>—— <i>Karulino Mia</i>,† <a href="#est1-9-14">135</a>.</li> -<li>—— <i>Antaŭen</i>, <a href="vol1/e13.htm#est1-13-19">204</a>.</li> +<li>—— <i>Antaŭen</i>, <a href="#est1-13-19">204</a>.</li> -<li><span class="index-name">Oxenford, C.</span> Miaj Paper-Amikoj, <a href="vol1/e13.htm#est1-13-24">206</a>.</li> +<li><span class="index-name">Oxenford, C.</span> Miaj Paper-Amikoj, <a href="#est1-13-24">206</a>.</li> -<li><span class="index-name">Ramsay, Sir William.</span> Radiumo,† <a href="vol1/e03.htm#est1-3-10">36</a>.</li> +<li><span class="index-name">Ramsay, Sir William.</span> Radiumo,† <a href="#est1-3-10">36</a>.</li> -<li><span class="index-name">Reeve, C. W. T.</span> <i>Kara Lu</i>,* <a href="vol1/e10.htm#est1-10-20">157</a>.</li> +<li><span class="index-name">Reeve, C. W. T.</span> <i>Kara Lu</i>,* <a href="#est1-10-20">157</a>.</li> -<li><span class="index-name">Rhodes, J.</span> Giganto Malespero,* <a href="vol1/e04.htm#est1-4-19">60</a>.</li> +<li><span class="index-name">Rhodes, J.</span> Giganto Malespero,* <a href="#est1-4-19">60</a>.</li> -<li><span class="index-name">Rowe. F. G.</span> <i>Nia Lando</i>, kaj Muziko, <a href="vol1/e13.htm#est1-13-26">208</a>.</li> +<li><span class="index-name">Rowe. F. G.</span> <i>Nia Lando</i>, kaj Muziko, <a href="#est1-13-26">208</a>.</li> -<li><span class="index-name">Simper, Alfred.</span> Letero el Hindujo, <a href="vol1/e07.htm#est1-7-15">110</a>.</li> +<li><span class="index-name">Simper, Alfred.</span> Letero el Hindujo, <a href="#est1-7-15">110</a>.</li> -<li>—— Bagh, la Tigro, <a href="vol1/e10.htm#est1-10-16">156</a>.</li> +<li>—— Bagh, la Tigro, <a href="#est1-10-16">156</a>.</li> -<li>—— La Lupo-Knabo, <a href="vol1/e12.htm#est1-12-18">189</a>.</li> +<li>—— La Lupo-Knabo, <a href="#est1-12-18">189</a>.</li> -<li><span class="index-name">Southcombe, H. W.</span> La Libertempulo, <a href="vol1/e12.htm#est1-12-17">188</a>.</li> +<li><span class="index-name">Southcombe, H. W.</span> La Libertempulo, <a href="#est1-12-17">188</a>.</li> -<li><span class="index-name">Stead, W. T.</span> Esperanto,† <a href="vol1/e01.htm#est1-1-11">1</a>.</li> +<li><span class="index-name">Stead, W. T.</span> Esperanto,† <a href="#est1-1-11">1</a>.</li> -<li><span class="index-name">Westcott, Martyn.</span> Strut-Maklero,* <a href="vol1/e11.htm#est1-11-9">162</a>.</li> +<li><span class="index-name">Westcott, Martyn.</span> Strut-Maklero,* <a href="#est1-11-9">162</a>.</li> -<li>—— Trezoro en la Arbaro,* <a href="vol1/e13.htm#est1-13-12">195</a>, <a href="vol1/e14.htm#est1-14-22">220</a>.</li> +<li>—— Trezoro en la Arbaro,* <a href="#est1-13-12">195</a>, <a href="#est1-14-22">220</a>.</li> -<li><span class="index-name">Woodward, J. F. H.</span> Fizika Kulturo,* <a href="vol1/e12.htm#est1-12-11">179</a>.</li> +<li><span class="index-name">Woodward, J. F. H.</span> Fizika Kulturo,* <a href="#est1-12-11">179</a>.</li> -<li><span class="index-name">Zamenhof, L. L.</span> Fonografa Parolado, <a href="vol1/e04.htm#est1-4-11">51</a>.</li> +<li><span class="index-name">Zamenhof, L. L.</span> Fonografa Parolado, <a href="#est1-4-11">51</a>.</li> -<li>—— Pri Akademio, <a href="vol1/e04.htm#est1-4-17">58</a>.</li> +<li>—— Pri Akademio, <a href="#est1-4-17">58</a>.</li> -<li>—— La Deveno de Esperanto,† <a href="vol1/e05.htm#est1-5-20">76</a>, <a href="vol1/e06.htm#est1-6-18">87</a>.</li> +<li>—— La Deveno de Esperanto,† <a href="#est1-5-20">76</a>, <a href="#est1-6-18">87</a>.</li> -<li><span class="index-name">Redaktoro.</span> <a href="vol1/e01.htm#est1-1-12">3</a>, <a href="vol1/e02.htm#est1-2-10">17</a>, <a href="vol1/e03.htm#est1-3-9">34</a>, <a href="vol1/e04.htm#est1-4-10">49</a>, <a href="vol1/e05.htm#est1-5-9">65</a>, <a href="vol1/e06.htm#est1-6-9">81</a>, <a href="vol1/e07.htm#est1-7-8">97</a>, <a href="vol1/e08.htm#est1-8-8">113</a>, <a href="vol1/e09.htm#est1-9-8">129</a>, <a href="vol1/e11.htm#est1-11-8">161</a>, <a href="vol1/e12.htm#est1-12-10">177</a>, <a href="vol1/e14.htm#est1-14-12">209</a>, k.t.p.</li> +<li><span class="index-name">Redaktoro.</span> <a href="#est1-1-12">3</a>, <a href="#est1-2-10">17</a>, <a href="#est1-3-9">34</a>, <a href="#est1-4-10">49</a>, <a href="#est1-5-9">65</a>, <a href="#est1-6-9">81</a>, <a href="#est1-7-8">97</a>, <a href="#est1-8-8">113</a>, <a href="#est1-9-8">129</a>, <a href="#est1-11-8">161</a>, <a href="#est1-12-10">177</a>, <a href="#est1-14-12">209</a>, k.t.p.</li> -<li>—— Niaj Libertempoj, <a href="vol1/e05.htm#est1-5-21">78</a>.</li> +<li>—— Niaj Libertempoj, <a href="#est1-5-21">78</a>.</li> -<li>—— Bulonjo, <a href="vol1/e09.htm#est1-9-17">136</a>.</li> +<li>—— Bulonjo, <a href="#est1-9-17">136</a>.</li> -<li>—— Dovero,† <a href="vol1/e11.htm#est1-11-17">172</a>.</li> +<li>—— Dovero,† <a href="#est1-11-17">172</a>.</li> </ul> <ul> -<li><span class="index-name">Sennomaj.</span> Sonĝverigisto (8379), <a href="vol1/e03.htm#est1-3-23">44</a>.</li> +<li><span class="index-name">Sennomaj.</span> Sonĝverigisto (8379), <a href="#est1-3-23">44</a>.</li> -<li>—— Sciencaj Aferoj (8105), <a href="vol1/e02.htm#est1-2-19">23</a>, <a href="vol1/e04.htm#est1-4-23">64</a>, <a href="vol1/e06.htm#est1-6-10">83</a>, <a href="vol1/e07.htm#est1-7-17">111</a>.</li> +<li>—— Sciencaj Aferoj (8105), <a href="#est1-2-19">23</a>, <a href="#est1-4-23">64</a>, <a href="#est1-6-10">83</a>, <a href="#est1-7-17">111</a>.</li> -<li>—— Limeriko (7891), <a href="vol1/e04.htm#est1-4-26">64</a>.</li> +<li>—— Limeriko (7891), <a href="#est1-4-26">64</a>.</li> -<li>—— Maltaj Proverboj (8108), <a href="vol1/e06.htm#est1-6-13">84</a>.</li> +<li>—— Maltaj Proverboj (8108), <a href="#est1-6-13">84</a>.</li> -<li>—— La Periskopo (Sir T. P. L.),* <a href="vol1/e08.htm#est1-8-11">117</a>.</li> +<li>—— La Periskopo (Sir T. P. L.),* <a href="#est1-8-11">117</a>.</li> -<li>—— Kranioj (Dro. A.M.), <a href="vol1/e13.htm#est1-13-17">203</a>.</li> +<li>—— Kranioj (Dro. A.M.), <a href="#est1-13-17">203</a>.</li> -<li>—— Hindaj Proverboj (8276), <a href="vol1/e07.htm#est1-7-16">110</a>, <a href="vol1/e14.htm#est1-14-17">214</a>.</li> +<li>—— Hindaj Proverboj (8276), <a href="#est1-7-16">110</a>, <a href="#est1-14-17">214</a>.</li> -<li>—— Mia Avino (8384), <a href="vol1/e08.htm#est1-8-10">117</a>.</li> +<li>—— Mia Avino (8384), <a href="#est1-8-10">117</a>.</li> -<li>—— Kimraj Skizetoj (E.W.), <a href="vol1/e08.htm#est1-8-24">127</a>, <a href="vol1/e09.htm#est1-9-22">142</a>, <a href="vol1/e10.htm#est1-10-22">159</a>, <a href="vol1/e11.htm#est1-11-16">171</a>, <a href="vol1/e12.htm#est1-12-19">190</a>, <a href="vol1/e13.htm#est1-13-25">207</a>, <a href="vol1/e14.htm#est1-14-13">210</a>.</li> +<li>—— Kimraj Skizetoj (E.W.), <a href="#est1-8-24">127</a>, <a href="#est1-9-22">142</a>, <a href="#est1-10-22">159</a>, <a href="#est1-11-16">171</a>, <a href="#est1-12-19">190</a>, <a href="#est1-13-25">207</a>, <a href="#est1-14-13">210</a>.</li> -<li>—— Meditadoj en Westminster Abbey* (Rev. N.B.)., <a href="vol1/e13.htm#est1-13-14">197</a>.</li> +<li>—— Meditadoj en Westminster Abbey* (Rev. N.B.)., <a href="#est1-13-14">197</a>.</li> -<li><span class="sc">Grammatical Synopsis.</span> <a href="vol1/e01.htm#est1-1-28">14–15</a>.</li> +<li><span class="sc">Grammatical Synopsis.</span> <a href="#est1-1-28">14–15</a>.</li> </ul> <p class="footnote"> @@ -464,361 +515,23965 @@ Tradukaĵo. Dulingva. </p> -<div class="fig" style="width:100%;"> -<img src="images/cover2.jpg" width="452" height="593" alt="" /> +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est1-index">Back to Vol. I index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est1-1-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE</div> +<div class="fleft"><i>No. 1.</i></div> +<div class="fright"><i>November, 1903.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>The Esperanto Gazette for the spreading<br> + of the International Language....</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Published by THE ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C.</div> +</div> + +<div class="left border" id="est1-1-3"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS.</div> +<table> +<tr><th></th><th>Page</th></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-1-11">Esperanto</a> (W. T. Stead)</td><td class="numb">1–2</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-1-12">Editor’s Page</a></td><td class="numb">3</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-1-13">Italian Summer</a> (C. Bicknell)</td><td class="numb">4</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-1-14">"The Tempest"</a> (translated by A. Motteau)</td><td class="numb">5</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-1-15">Esperanto in Daily Life</a> (J. Ellis)</td><td class="numb">6</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-1-16">Esperanto in Shorthand</a> (G. Ledger)</td><td class="numb">7</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-1-18">A Sailor’s Life</a> (Ben Elmy)</td><td class="numb">8</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-1-21">From Foreign Comrades</a></td><td class="numb">9</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-1-22">Humorous Side of Telegraphy</a> (C. F. Hayes)</td><td class="numb">10</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-1-24">Correspondence Page</a></td><td class="numb">11</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-1-25">Various Items of Interest</a></td><td class="numb">12</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-1-26">Our Best Friends</a> (E. A. Lawrence)</td><td class="numb">13</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-1-28">Synopsis of Grammar</a></td><td class="numb">14–15</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-1-30">An Original March</a> (A. Motteau)</td><td class="numb">16</td></tr> +</table> +</div> +<div class="sec-list right border" id="est1-1-4"> +<p>The HON. SECRETARIES of ESPERANTO SOCIETIES are</p> +<ul> +<li>BOURNEMOUTH, I. F. H. Woodward, Esq.,<br> + Norwood, St. Swithin’s Road.</li> +<li>DUBLIN, C. Fournier, Esq.,<br> + Celtic Association, St. Stephen’s Green.</li> +<li>EDINBURGH, Miss Tweedie, M.A.,<br> + 2, Spence Street.</li> +<li>GLASGOW, J. Hunter, Esq.,<br> + 138, Darnley Street, Pollokshields.</li> +<li>HUDDERSFIELD, G. H. Taylor, Esq.,<br> + 13, Birkly Hall Road.</li> +<li>KEIGHLEY, J. Ellis, Esq.,<br> + Compton Buildings, Bow Street.</li> +<li>LONDON, H. Bolingbroke Mudie,<br> + 41, Outer Temple, W.C.</li> +<li>MANCHESTER, Dr. A. von Mayer,<br> + Central Hall.</li> +<li>NEWCASTLE, H. W. Clephan, Esq.,<br> + 3, Cotfield Terrace, Gateshead.</li> +<li>PLYMOUTH, J. A. Thill, Esq.,<br> + 6, Barton Crescent, Mannamead.</li> +<li>PORTSMOUTH, Dr. Greenwood,<br> + 21, St. George’s Square.</li> +<li>SURBITON, P. Howard, Esq.,<br> + The Bungalow, Crane’s Park.</li> +</ul> +<p style="text-indent:3em;">N.B.—It is earnestly hoped that gentleman who are willing to form +local groups will communicate with the Hon. Sec., Esperanto Club, who +will do all in his power to assist them in the work.</p> +</div> +<div class="reklamo" id="est1-1-5" style="text-align:center;"> +<div class="left"> +<div class="h6">The Remington</div> +<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> +<p>Just think of it!</p> +<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> +<p><i>Unbound by ties of nationality:<br> +The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> +<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> +<hr class="short"> +<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br> +100, Gracechurch St., London, E.C.</p> +</div> +<div class="right" lang="eo"> +<div class="h6">La Remington</div> +<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> +<p>Pripensu je tio!</p> +<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> +<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br> +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> +<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> +<hr class="short"> +<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br> +100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> +</div> +</div> +<div class="notice left" id="est1-1-6"> +<p class="lead-in">IN OUR NEXT ISSUE</p> +<blockquote><p>will appear a list of Esperantists who desire to correspond in +Esperanto about specified subjects.</p></blockquote> +<p>This is an excellent means of testing the value of Esperanto, and it +is to be hoped that many will send in their names. The cost of +insertion is 6d.</p> +</div> +<div class="notice right" id="est1-1-7"> +<p class="lead-in">We beg to remind our Readers</p> +<blockquote><p>not to omit to translate the letters enclosed in the Text Book, +and to send the translations to us with four penny stamps. The +Adresaro—a list of Esperantists—will then be sent, by means of +which one can correspond all over the world in Esperanto.</p></blockquote> +</div> +<div class="reklamo" id="est1-1-8"> +<hr> +<div class="h6">ESPERANTISTS can save 10–25%</div> +<blockquote><p> + Off the usual prices of<br> + OFFICE STATIONERY,</p></blockquote> +<p>Printing, Litho, Relief Stamping, Engraving, Brass Name Plates, +Rubber Stamps, &c., &c.</p> +<p>Also COPYING APPARATUS (and Materials) for manifolding Writing, +Sketches, Music, Typewriting, &c., from 2/8, carriage paid.</p> +<p>LETTER FILES: Best and cheapest system for filing Letter Invoices, +&c., in book form, 1/4, carriage paid.</p> +<p>COPYING BOOK AND PRESS combined, for home use or travelling, 4/-, +carriage paid.</p> +<div class="h6">Novelty Department.</div> +<p>If you have an Idea which you think may be turned to good account, I +shall be pleased to receive particulars with a view to working it +out, perfecting and patenting it for you or running it to your +advantage.</p> +<p>If you require any Machine or Goods, I shall be pleased to furnish +estimates. I divide the usual trade profits with my clients.</p> +<hr class="short"> +<p>F. W. ZIMER, 2, Pancras Lane, Queen St.,<br> +E.C.</p> +</div> +<div class="reklamo" id="est1-1-9"> +<div class="imgcenter"> +<img alt="postcard" src="images/postcard.png" style="width: 315px; height: 447px"> +</div> +<p>This is a reduced facsimile of the design for an +illustrated Postcard.</p> +<p>It is obtainable in two patterns, Inland and Foreign. All the finest +quality ivory cards. Price for propaganda purposes, <b>1/1 for +50</b>.</p> +<p>State whether Inland or Foreign are required.</p> +</div> +<div class="banner border" id="est1-1-10" style="text-align:center;"> +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST.</h4> +<p>The Esperanto Gazette for the spread of the International Language.</p> +<p style="float:left;padding-left:2em;">No. 1.</p> +<p style="float:right;font-size:80%;text-align:left;">Subscription, 3s. Per Annum.<br> + Single Copies, 4d.</p> +<p>NOVEMBRO, 1903.</p> +</div> +<div class="article" id="est1-1-11"> +<div class="left" lang="eo"> +<h5>ESPERANTO.</h5> +<p>Unua vorto en unua artikolo de la unua ekzemplero de tiu ĉi Gazeto +estas signifa. "Esperanto!" Espero estas la ŝlosilo de la tuta +movado. Ni do esperas ke ni movadas. Ĉar ni esperas, ni eldonas tiun +ĉi Gazeton, ni fondas Esperantistajn grupojn kaj ni faradas ĉion, +kion ni povas, por disvastigi Esperanton en la mondo.</p> +<p>Esperantistoj ne utiligas maloptimistojn. Al "Giganto Malespero" +Esperanto estas sigelata libro. Kaj Espero, kiel sia fratinvirto +Fido, antaŭvidas je la estonteco, ridas je nepoveblecoj kaj diras +"Ĝi devas fari."</p> +<p>Kvankam Esperanto estas enradikata en kristanaj virtoj kaj lia idealo +estas atingebla nur en malproksima estonteco, ĝi tamen estas unu el +la plej simplaj kaj klare necesaj aferoj en la mondo. Ĝi estas tiel +simpla kaj necesa ke ni miregas ke homaro nur nun elpensis ĝin. Nun +estas neeble prokrastadi ĝian enkondukon, kiel necesega ilo por +internaciaj interrilatoj.</p> +<p>La deknaŭa centjaro, pli faciliginte vojaĝojn, necesigis elpenson +de internacia lingvo. La dudeka centjaro devas universaligi ĝian +alprenon. Ĝis tiam kiam <i>lingua franca</i> aŭ universale akceptita +helpanto lingvo estas alprenata de ĉiuj nacioj, la pliiĝo de +internaciaj rilatoj estas ankaŭ pliiga laboro, ekkoleremeco kaj +malkomprenecoj.</p> +<p>Diversaj provoj estas jam faritaj por doni similan ilon. Unu post la +alia, ili malgrandiĝadis ĝis la nuna tempo, kiam Esperanto venkis. +Estas kredeble ke, je kuro de aĝoj, homara saĝeco povus elpensi +lingvon pli idealan ol Esperanto, sed ni ne povas atendi. Ni bezonas +helpantan lingvon, kaj ni tuj bezonas ĝin. Kaj, ĉar per unanima +konsento de ĉiuj el la plej kompetentaj aŭtoritatuloj, Esperanto +estas la plej bona ŝlosillingvo ĝis nun elpensita; ĉar oni ne +povas dubi ke ĝi estas multe la plej disvastigata kaj komprenata; ni +invitas ĉiujn Geanglojn ellerni Esperanton.</p> +<p>Speciale ni skribis "ŝlosillingvon" ĉar estas necese je la komenco +akcentegi la fakton ke nenia Esperantisto esperas aŭ deziras +anstataŭi alian lingvon per la enkonduko de Esperanto. Neniu sonĝas +devigi ĉiujn mondloĝantojn forlasi uzadon <span class="pagenum">2</span> de siaj propraj lingvoj, +kiam ili interparolas kun gesamlandanoj en limoj de siaj naciaj +kaj domaj rilatoj. Oni nur antaŭmetas Esperanton kiel dua +lingvo, kiu, se universale uzita, ebligus ĉiulandanojn facile +interkomunikadi kun ia fremdulo, kia ajn estu lia patruja lingvo.</p> +<p>Tio kion ni esperas estas fari homaron dulingva.</p> +<p>En tiu ĉi Gazeto, fondita je Espero kaj Konfido ke la estonteco +pravigos nian kredon, ni kuraĝiĝas antaŭmeti koregan peton ke nia +legantaro etendos al ni la Bonfaradon kiun ni bezonos por senkulpigi +la neeviteblajn erarojn de novicoj. La kredo je redaktora ĉioscio +estas ĝenerale absurda, kaj estus tro memfida kaj ridinda en simila +eldono je tiu ĉi, kie Redaktoro kaj Kunlaborantoj estas ĉiuj +eklernantoj.</p> +<p>Ĉiuj proponoj kaj kritikoj estos plezure kaj per dankesprimoj +ricevataj.</p> +<p>"Neniu el ni estas senerara, eĉ la plej juna" estas saĝa proverbo, +precipe inda je akcepto de tiuj en entrepreno simila je tiu ĉi, kie +ni ĉiuj estas pli aŭ malpli novicoj, uzante lingvon kiu ankoraŭ +estas en sia infaneco.</p> +<p>Jen estas resumo de la kaŭzoj kiuj fondigis tiun ĉi organon de la +Esperanta movado en Britujo.</p> +<p>Ni estas Esperantistoj ĉar ni havas esperon kaj konfidon je la +progreso de homaro.</p> +<p>Ni estas Esperantistoj ĉar ni kredas ke, pro la senĉese kreskantaj +facilecoj por internacia komunikado, la alpreno de helpanta lingvo +estas neevitebla kaj absolute necesa.</p> +<p>Ni estas Esperantistoj ĉar la alpreno de Esperanto ebligos al +ĉiajnaciaj homoj partopreni la plej bonajn aldonojn kiujn ĉiu povis +aldoni al la pensoj kaj sciigoj de la mondo.</p> +<p>Ni estas Esperantistoj ĉar jen estas bonaj komercaj profitoj per la +alpreno de simila ilo per kiu komercistoj povos priskribi, anonci kaj +vendi siajn produktojn en ĉia lando sen la deviga helpo de +tradukistoj; kaj fine—</p> +<p>Ni estas Esperantistoj ĉar, sen simila ŝlosillingvo, ni neniam +povos praktike efektivigi la altegan veron pri la universala frateco +de ĉiuj nacianoj.</p> +<p> +Tial ni eldonas tiun ĉi malgrandan organon kaj korege invitas +ĉiujn, kiuj partoprenas tiujn ĉi fidojn kaj idealojn, informiĝi +pri tiu ĉi Esperantista movado kaj vidi por si ĉu ne estus bone ke +ankaŭ ili aliĝus al Esperantistaro.</p> +<p class="far_sig"><i>Laŭvorte tradukita de la</i> <span class="sc">Redaktoro</span>.</p> +</div> +<div class="right"> +<h5>ESPERANTO.</h5> +<p>The first word in the first article of the first number of this +Periodical is suggestive. Esperanto! Hope is the Keynote of the whole +movement. We hope, therefore we are moving. It is because we hope we +publish this paper, we form Esperantist circles and we do all that we +can to push a knowledge of Esperanto throughout the world.</p> +<p>Esperantists have no use for pessimists. To Giant Despair Esperanto +is a sealed book. And Hope, like its sister grace Faith, looks to the +future, laughs at impossibilities and says "It shall be done."</p> +<p>Yet, although Esperanto has its roots in the Christian Graces and its +ideal can only be attained in the far future, it is one of the +simplest and most obviously necessary things in the world. So simple +is it and so necessary that we marvel that mankind should have but +now discovered it. It is however impossible any longer to delay its +introduction as an indispensable instrument of human intercourse.</p> +<p>The nineteenth century, by facilitating travel, made the invention of +a key language a necessity. The twentieth century must make its +adoption Universal.</p> +<p>Until a <i>lingua franca</i> or universally accepted key language has +been adopted by all nations, the increase of international +intercourse is an increase of trouble, of irritation and +misunderstanding.</p> +<p>Various attempts have been made to supply such a medium. One by one +they have dwindled away until now Esperanto holds the field!</p> +<p>It is conceivable that, in the course of the ages, the wisdom of +mankind might invent some language more ideally perfect than +Esperanto, but we cannot afford to wait. We want a key language and +we want it now. And as by general agreement of all the most competent +authorities, Esperanto is the best key language yet invented, as +there is no question that it is by far the most widely spread and +generally understood, we invite all English-speaking men and women to +master Esperanto.</p> +<p>We say "Key language" purposely, because it is necessary at the +outset to emphasize the fact that no Esperantist hopes or desires to +supersede any other language by the introduction of Esperanto. No one +dreams of inducing all peoples that on earth do dwell to abandon the +use of their own languages, in their intercourse with men of the +same tongue within the limits of their national and domestic relations. +Esperanto is only put forward as a second language which if +universally adopted would enable the natives of every land to +communicate easily with any foreigner, no matter what might +be his mother tongue.</p> +<p>What we hope is to make the human race bi-lingual.</p> +<p>In this journal, founded as it is in Hope and in good confidence that +the Future will justify our faith, we venture to put forward an +earnest plea that our readers will extend to us the Charity which +will be sorely needed to excuse the inevitable blunders of beginners.</p> +<p>The assumption of Editorial omniscience is usually absurd, but it +would be both preposterous and ridiculous in such a periodical as +this, in which Editor and staff alike are but beginners.</p> +<p>All suggestions and criticisms will be gladly received and cordially +acknowledged.</p> +<p>"We are none of us infallible, not even the youngest," is a wise +saying, especially worthy of acceptation by those on a venture like +this, where all are more or less novices, using a language that is +still in its infancy.</p> +<p>Here is a recapitulation of the reasons which have led to the +founding of this organ of the Esperantist movement in Britain.</p> +<p>We are Esperantists because we have hope and good confidence in the +progress of the human race.</p> +<p>We are Esperantists because we believe that, in the constantly +increasing facility of international communication, the adoption of a +key language is inevitable and absolutely necessary.</p> +<p>We are Esperantists because the adoption of Esperanto will enable men +and women of every nation to share with all others the best +contributions which each has been able to make to the thoughts and +knowledge of the world.</p> +<p>We are Esperantists because there are solid business advantages in +the adoption of a medium which will enable business men to describe, +to push, and to sell their goods in every land, without having to +rely upon the services of translators; and finally—</p> +<p>We are Esperantists because without some such key language we never +can give practical expression, or attain to a full realization of the +sublime truth of the Universal brotherhood of all the nations that +dwell upon the earth.</p> +<p>Therefore we publish this little organ, and cordially invite all +those who share these faiths and these ideals to inquire into this +Esperantist movement and see for themselves whether it would not be +well for them also to join the army of Esperantists.</p> +<p class="far_sig sc">W. T. Stead.</p> +</div> +</div> +<div class="article" id="est1-1-12"> +<div class="left" lang="eo"> +<p class="pagenum">3</p> +<h5>REDAKTORA PAĜO.</h5> +<p>Eldonante novan organon estas kutime ke la Redaktoro skribu +malmultajn vortojn pri ĝia celo. Sed, ĉar Sinjoro Stead tiel +kapable faris tiunĉi en la unua artikolo, mi nur deziras rediri ke—</p> +<ul> +<li>(1). <i>Nia celo estas disvastigi Esperanton kaj unuigi Anglajn +Geesperantistojn.</i></li> +<li>(2). <i>Tiu ĉi Gazeto neniel estas politika organo.</i></li></ul> +<p>Ni korege fidas ke nia legantaro trafigos nin.</p> +<p>Jen estas tri gravaj metodoj por varbi novajn rekrutojn.</p> +<ul> +<li>(1). <i>Paroladi kiel eble plej ofte pri Esperanto.</i></li> +<li>(2). <i>Disdoni librojn kaj broŝurojn.</i></li> +<li>(3). <i>Skribi leterojn kaj artikolojn pri Esperanto al ĵurnaloj, +ĉiam enhavante adreson de iu, kiu respondos al demandoj pri la +lingvo.</i></li></ul> +<p>Ĉiuj povas utiligi la unuan el tiuj ĉi propagandiloj.</p> +<p>La libroj-disdono estas por riĉuloj, kaj ni esperas ke ili disdonos +niajn unufoliegojn kiuj estas aĉeteblaj je la stacidomaj librejoj de +Sroj. W. H. Smith & Sons. La verketo No. 52 ankaŭ estas taŭga +lernlibreto por eklernantoj.</p> +<p>Multaj amikoj jam skribis utilegajn artikolojn pri, per, pro, por +Esperanto, kaj tial varbis multajn aliĝantojn. Korege ni deziras +danki ilin, kaj ni esperegas ke ili uzados tiun ĉi bonegan metodon +por disvastigi Esperanton. Ni ĉiam provos daŭrigi la korespondadon +kaj per dankesprimo akceptos prestranĉaĵojn, kiam ajn oni sendos +ilin al ni.</p> +<p>Skeptikuloj ofte diras "Ĉu mi gajnus se mi eklernus Esperanton?" La +vera respondo certe estas "Jes"; sed ni devas aldoni ke oni povos +perdi monon per Esperanto. Ni ĵus ricevis Esperante-presitan sciigon +pri fremda loterio. La papero estas tre bona ekzerco por lernanto; +sed ni ne fidas je loterioj, kaj ni esperas ke nia legantaro atendos +ĝis kiam oni sendos ĉi tie anoncojn pri pli bonaj komercaj aferoj +ol loterioj antaŭ komencante rilatojn kun fremduloj. Kiam tiu ĉi +tempo venis, eĉ skeptikuloj silentiĝos.</p> +<p>Por fini, mi deziras aldoni koregan dankesprimon al ĉiuj Gesinjoroj +kiuj helpis min en mia malfacila verko, kaj kiuj, mi korfidas, +daŭrigos siajn helpojn en la estonteco.</p> +<p class="far_sig sc">La Redaktoro.</p> +</div> +<div class="right"> +<h5>EDITOR’S PAGE.</h5> +<p>In issuing a new organ it is customary for the Editor to write a few +words concerning its purpose. But as Mr. Stead has so ably done this +in the first article, I merely wish to repeat that—</p> +<ul> +<li>(1). <i>Our purpose is to spread Esperanto and to unite English +Esperantists.</i></li> +<li>(2). <i>This Gazette is in no manner a political organ.</i></li></ul> +<p>We most heartily trust that our readers will enable us to succeed in +this purpose.</p> +<p>There are three important means of enlisting new recruits.</p> +<ul> +<li>(1). <i>To talk as often as possible about Esperanto.</i></li> +<li>(2). <i>To distribute books and pamphlets.</i></li> +<li>(3). <i>To write letters and articles about Esperanto to the papers, +always containing the address of someone who will answer questions +about the language.</i></li></ul> +<p>All can make use of the first of these means of propaganda.</p> +<p>The giving away of books is for the well-to-do. We hope that they +will distribute our Broadsheets, which are obtainable at the station +book-stalls of Messrs. W. H. Smith & Sons. The little work No. 52 is +also a suitable text-booklet for beginners.</p> +<p>Many friends have already written most useful articles about, in, in +favour of, for, Esperanto, and have thus gained many adherents. Most +heartily do we desire to thank them, and we hope that they will +continue to make use of this excellent means of spreading Esperanto. +We shall always try to prolong the correspondence and will thankfully +accept press-cuttings whenever they are sent to us.</p> +<p>Sceptics often say "Shall I gain if I begin to learn Esperanto?" The +true answer certainly is "Yes"; but we must add that one can also +lose money through Esperanto. We have just received a notice—printed +in Esperanto—of a foreign lottery. The paper is an excellent +exercise for a pupil; but we do not trust in lotteries, and hope that +our readers will wait till people send notices here of better +commercial undertakings than lotteries, before entering into +relations with foreigners. When this time has come, even sceptics +will become silent.</p> +<p>In conclusion, I desire to add a most hearty expression of thanks to +all those who have aided me in my difficult work, and who, I heartily +trust, will continue their assistance in the future.</p> +<p class="far_sig"><i>Literally Translated by</i> <span class="sc">The Editor</span>.</p> +</div> +</div> +<div class="article" id="est1-1-13" lang="eo"> +<p class="pagenum">4</p> +<h5>ITALA SOMERO.</h5> +<p>Malmulte da fremduloj konas la Liguran marbordon<a href="#fnI.1.1" id="fnrefI.1.1"><sup>[1]</sup></a> dum la somera +sezono, inter la komenco de Junio kaj la finiĝo de Septembro. Ili +alvenas tien ĉi nur por eviti la malvarman nordan vintron, kaj, post +Pasko, ekforiradas. Ili nature volas reiri siajn hejmojn kaj +propraĵojn sed plimultaj, precipe personoj sen devoj kaj sen ia +okupado, veraj mondvagantoj, sekvis ilin, ĉar "La sezono estas +finiĝita"! Tiuj ĉi sopiras je aliaj lokoj, kie ili povos rekomenci +senfinajn vizitojn kaj ricevi ĉiutagajn invitojn al kunvenoj aŭ +aliaj amuzaĵoj. Ankaŭ multaj erare kredas ke la somera varmo estas +netolerebla. Sed iuj ne havante alian hejmon, aŭ aferistoj, restas, +tre kontentaj pro la trankvileco. Ili pace laboras aŭ verkas, kaj +ĝojas la senŝanĝeman belan veteron de la suda somero, ne timante +iom pli malbona ol tertrema skueto<a href="#fnI.1.2" id="fnrefI.1.2"><sup>[2]</sup></a>. El ĉiuj monatoj, Junio estas +la plej bela; la ĝardenoj kaj la kamparoj estas florplenaj; la +olivujoj, ordinare tiel grizkoloraj, estas preskaŭ verdaj: la rozoj +kaj la kariofiloj<a href="#fnI.1.3" id="fnrefI.1.3"><sup>[3]</sup></a>, sufiĉe multekostaj dum la vintro, ne havas plu +valoron; oni povas havi plenbrakon de ili per danko. Julio estas +ankaŭ belega. La urbanoj komencas marbanojn, ĉar antaŭ la festo de +Johano Baptisto, la maro ne estas tre saniga.<a href="#fnI.1.4" id="fnrefI.1.4"><sup>[4]</sup></a> Ĉiutage oni vidas +laŭlonge la marbordo junularon brunigitan de la suno, kaj kuŝitan +sur la ŝtonoj kvazaŭ krokodiloj. Antaŭ la sunkuŝiĝo familioj +malsupreniras al la maro, levas diverskolorajn tendetojn<a href="#fnI.1.5" id="fnrefI.1.5"><sup>[5]</sup></a> en kiuj +ili sin senvestigos, kaj, post la bano, kunvespermanĝas. Kelkafoje +sed malofte, ŝarko proksimigas al la tero, sed kvankam tiuj ĉi +malagrablaj vizitantoj plioftiĝas, ĝis nun oni povas bani +sendanĝere. Oni diras ke la fiŝoj elvenis el la Ruĝa Maro tra la +Sueza Kanalo. Antaŭ ne longe unu el miaj Italaj amikoj estis +fiŝkaptanta vespere kaj malsupre, knabo naĝis. Subite la knabo +ekkriis "Ho, kia bela hundego." Mia amiko rigardis kaj ekvidis +proksime grandan fokon, ĉirkaŭ tri jardoj da longeco kiu lin +rigardis per siaj brilantaj kaj inteligentaj okuloj. La besto diris +"Papa" kaj "Mama" kaj tuj malaperis. Estis unu el la du specoj de +fokoj kiuj loĝas en la varmaj maroj. La Angla nomo estas Monaĥa +Foko (Monk Seal) oni edukas ilin sen malfacileco, kaj kelkafoje oni +vidas ilin en Eŭropaj urboj je la nomo "La Parolanta Fiŝo." La +fiŝistoj tie ĉi certigas min ke tiuj ĉi fokoj alvenos teren, +surrampos sur la sablon ĝis la proksimaj vinberejoj kaj ekmanĝos la +vinberojn. Mi mem dubas pri la vereco de la rakonto, sed eble iu el +miaj legantoj diros ĉu la fokoj estas iam herbmanĝantoj. Nun, kiam +ajn mi renkontas mian amikon, mi diras al li ke mi ĵus vidis fokon +sur la pinto de olivujo, serĉantan oleon por sia salato. Li mokas +kaj diras ke almenaŭ preter la vinberoj, la fokoj manĝas figojn!</p> +<p>La monato Aŭgusto estas iom tro varma, ĉar la suno brulegas la +tutan tagon; la noktoj estas mallongaj kaj venas preskaŭ neniam eĉ +pluvero. Do kiu povas, forflugas al la najbaraj maralpoj. Sed je la +komenco de Septembro la vetero estas de nove tre agrabla. La +sufiĉegaj fruktoj, persikoj, figoj kaj akvomelonoj anstataŭis la +florojn; kaj oni forgesas la sekiĝitajn ĝardenojn kaj la profundan +pulvon sur la stratoj.</p> +<p>Tiam, tro tro frue, Septembro finiĝas. La pluvoj aŭtunaj komencas: +la fremduloj ekrevenas, kaj la dolĉa paco kaj kvieteco de la someraj +monatoj estas foriritaj, kiel,</p> +<h6 class="poem-header">LA LASTA ROZO DE SOMERO.—(Moore).</h6> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Nun floras de l’somero</span> +<span class="i2">La sola lasta rozo.</span> +<span class="i0">La kunvivantoj ĝiaj</span> +<span class="i2">Velkis en mortripozo:</span> +<span class="i0">Ne estas flor’ parenca,</span> +<span class="i2">Aŭ rozburĝono ia,</span> +<span class="i0">Por ĝemojn kaj ruĝiĝojn</span> +<span class="i2">Redoni al alia.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Mi ne vin lasos sole,</span> +<span class="i2">Sur la tronket’ plendeti</span> +<span class="i0">Ĉar la beluloj dormas,</span> +<span class="i2">Vi devas kundormeti.</span> +<span class="i0">En morto, sen parfumo,</span> +<span class="i2">L’amikoj jam dormetas:</span> +<span class="i0">Do floron vian teren</span> +<span class="i2">Ĝentile mi disĵetas.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Mi tiel volus sekvi</span> +<span class="i2">Se l’amikec’ finiĝus</span> +<span class="i0">Aŭ la juveloj brilaj</span> +<span class="i2">De l’amular’ foriĝus:</span> +<span class="i0">Ĉar se la koroj veraj</span> +<span class="i2">Kaj dolĉaj ne plu estus,</span> +<span class="i0">En la dezerta mondo</span> +<span class="i2">Volonte kiu restus?</span></div> +</div> +<p class="near_sig sc">Clarence Bicknell.</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTES:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.1.1"></a> <a href="#fnrefI.1.1">[1]</a> +Sea-shore. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.1.2"></a> <a href="#fnrefI.1.2">[2]</a> +A slight earthquake. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.1.3"></a> <a href="#fnrefI.1.3">[3]</a> +Cloves. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.1.4"></a> <a href="#fnrefI.1.4">[4]</a> +A popular tradition. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.1.5"></a> <a href="#fnrefI.1.5">[5]</a> +Tents. +</p> +</div> +<div class="serial" id="est1-1-14" lang="eo"> +<p class="pagenum">5</p> +<p>[<i>Copyright reserved.</i>]</p> +<h5>LA VENTEGO.</h5> +<p style="text-align:center;">Dramo de SHAKESPEARE: tradukis A. MOTTEAU.</p> +<p><i>La plej malnova presita ekzemplero de "la Ventego" troviĝas en la +foliega volumo, kiun la aktoroj Heminge kaj Condell—ambaŭ kolegoj +de Shakespeare—preparis en la jaro 1623a, kaj ĝia unua prezentiĝo +okazis la 1-an de Novembro 1611a, laŭ samtempaj raportoj.</i></p> +<p><i>Tiuj faktoj klarigas la maturan belecon, la riĉege imagitan +fantazion de tiu nobla dramo, videble verkita dum la maturaĝo de +ĝia kreinto—unu el liaj lastaj ĉefverkoj—eble la lasta.</i></p> +<p>AL LA MAJSTRO, LA ELPENSINTO DE ESPERANTO!</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Ĉu <i>La Ventegon</i> esperantigante</span> +<span class="i0">Mi troatencas? Diru al mi, majstro.</span> +<span class="i0">Ho! ŝajnas mia Shakespeare tia fonto</span> +<span class="i0">Ke ĉiutage ĉerpas mi belaĵojn</span> +<span class="i0">En liaj helaj paĝoj! Do rigardu</span> +<span class="i0">Ne tro severe tiun ĉi libreton</span> +<span class="i0">Malindan eĥon je l’Avona Cigno.</span></div> +</div> +<p class="near_sig">A.M.</p> +<p>PERSONOJ.</p> +<ul> +<li><span class="sc">Alonzo</span>, reĝo de Neapolo.</li> +<li><span class="sc">Sebastiano</span>, frato de Alonzo.</li> +<li><span class="sc">Prospero</span>, rajta duko de Milano.</li> +<li><span class="sc">Antonio</span>, frato de Prospero, duka uzurpulo de Milano.</li> +<li><span class="sc">Ferdinando</span>, reĝido de Neapolo, filo de Alonzo.</li> +<li><span class="sc">Gonzalo</span>, honesta maljuna konsilano.</li> +<li><table><tr><td><span class="sc">Adriano</span></td><td class="brace" rowspan="2">}</td><td rowspan="2">kortegaj sinjoroj.</td></tr> +<tr><td><span class="sc">Francisko</span></td></tr></table></li> +<li><span class="sc">Kalibano</span>, sovaĝa kaj malbela sklavo.</li> +<li><span class="sc">Trinkulo</span>, kortega amuzulo.</li> +<li><span class="sc">Stefano</span>, drinkema kelisto.</li> +<li><span class="sc">Ŝipestro, Subestro, Maristoj.</span></li> +<li><span class="sc">Mirando</span>, filino de Prospero.</li> +<li><span class="sc">Arielo</span>, aera spirito.</li> +<li><table><tr><td><span class="sc">Iriso, Cereso, Juno,</span></td><td class="brace" rowspan="2">}</td><td rowspan="2">spiritoj.</td></tr> +<tr><td><span class="sc">Nimfoj, Rikoltistoj,</span></td></tr></table></li> +<li><span class="sc">Aliaj Spiritaj Servistoj</span> de Prospero.</li> +</ul> +<p>⁂ La Agado havas lokon unue en ŝipo apud la landbordo, +poste sur insulo.</p> +<div style="text-align:center;"> +<h6>AKTO I.</h6> +<p>Sceno 1.—<i>En ŝipo—Ventega fulmotondra bruego aŭdata.</i></p> +<p>(<i>Venas</i> <span class="sc">Ŝipestro</span> <i>kaj</i> <span class="sc">Subestro</span>.)</p> +</div> +<p><span class="sc">Ŝipestro.</span>—Subestro!</p> +<p><span class="sc">Subestro.</span>—Tie ĉi, mastro; kion vi ordonas?</p> +<p><span class="sc">Ŝipestro.</span>—Bone; admonu la maristojn, vigligu ilin, aŭ la +ŝipo disrompiĝos sur la ŝtonegoj. Vigle, vigle!</p> +<p class="staging">(<i>Venas</i> Maristoj.)</p> +<p><span class="sc">Subestro.</span>—He! kamaradoj, kuraĝe! kuraĝe! Bravuloj vigle! +vigle! Mallevu la velojn; atentu la fajfilon de l’mastro! ... Nun, +blovu, ventoj, ĝis vi krevos, se estas sufiĉa spaco!</p> +<p class="staging">(<i>Venas</i> <span class="sc">Alonzo</span>, <span class="sc">Sebastiano</span>, <span class="sc">Antonio</span>, +<span class="sc">Ferdinando</span>, <span class="sc">Gonzalo</span> <i>kaj</i> <span class="sc">Aliaj</span>.)</p> +<p><span class="sc">Alonzo.</span>—Bona subestro, atentu! kie estas la ŝipestro? +Brave agu, ŝipanoj!</p> +<p><span class="sc">Subestro.</span>—Mi petas ke vi restu malsupre.</p> +<p><span class="sc">Antonio.</span>—Kie estas la ŝipestro, subestro?</p> +<p><span class="sc">Subestro.</span>—Ĉu vi ne aŭdas lin? Vi malhelpas nian laboron. +Restu en viaj ĉambretoj. Vi nur helpas la ventegon tie ĉi.</p> +<p><span class="sc">Gonzalo.</span>—Neniel; estu pacienca!</p> +<p><span class="sc">Subestro.</span>—Jes, tuj kiam la maro estos. Iru for de tie ĉi! +Ĉu tiaj blekegantoj timas reĝan nomon? Ne! Iru en la ĉambron. +Silentu! Ne malhelpu nin.</p> +<p><span class="sc">Gonzalo.</span>—Prave; memoru, tamen, tiujn kiujn la ŝipo portas.</p> +<p><span class="sc">Subestro.</span>—Neniun kiun mi pli amas ol min mem. Nu! vi estas +konsilano; se vi povas ordoni ke tiuj ĉi elementoj silentu, kaj +tiamaniere trankviligu la nunan veteron, bone; ni ne tuŝos plu ian +ŝnuregon; uzu vian povon! sed, se vi tion ne povas, estu danka ke vi +jam tiel longe vivadis, kaj en via ĉambreto pretiĝu por ia ebla +estonta malfeliĉo, se ĝi okazos. (<i>Al la</i> <span class="sc">Maristoj</span>) Vigle, +kamaradoj! (<i>Al la</i> <span class="sc">Aliaj</span>) For de tie ĉi, mi petas! (<i>Foriras</i>).</p> +<p><span class="sc">Gonzalo.</span>—Mi ja ĝojas pri tiu ĉi malgentilulo; ŝajnas al +mi ke sur li ne estas signo de drononto; li perfekte prezentas +pendigoton! Ho, sorto! zorgu pri lia pendiĝo; ke lia sorta ŝnuro +nun fariĝu nia sava ŝnurego, ĉar, alie, ni ne povos esperi ian +bonaĵon: se li ne naskiĝis pendonta, vere, mizera estas nia stato! +(<i>Ĉiuj foriras</i>).</p> +<p class="far_sig">(<i>Daŭrigota</i>).</p> +</div> +<div class="article" id="est1-1-15"> +<p class="pagenum">6</p> +<div class="left" lang="eo"> +<h5>ESPERANTO POR ĈIUTAGA VIVADO.</h5> +<p>Ne malmultaj homoj jam pruvis per la reala sperto ke Esperanto ja +posedas ĉiujn ecojn, kiujn praktika parolata lingvo bezonas, sed la +loĝado de la Prezidanto de la Societo "Esperanto" en Havro +(Francujo), kiu loĝado okazis antaŭ ne longe, donis pluan pruvon. +Kun li ĉeestis sia edzino, kiu estis tre kontenta babilante kun la +Havraj Esperantistinoj, la Sekretario de la sama societo, kaj amiko, +al kiu Esperanto estis nova lingvo.</p> +<p>Post kelkaj tagoj, la Sekretario de la Esperanto Klubo ankaŭ alvenis +kaj Fraŭlino Lawrence, la eks-sekretariino.</p> +<p>La kvar Kiĥlianoj pasigis dek-unu tagojn en unu loko, loĝante en +hotelo kie kvar profesoroj ĉe la Havra Liceo ĉiutage manĝadis, kaj +dum almenaŭ du kaj duono horoj ĉiutage la samaj personoj +interparoladis Esperante. Necese, tre granda nombro da diversaj +objektoj estis priparolata. Ne estis mallonga viziteto, ne estis +kelkaj frazoj pri la vetero aŭ la sano, aŭ kelkaj demandoj pri +pakaĵoj kaj biletoj, kaj la plej bona vojo al Ĉitie-aŭ-tie, sed +vera interŝanĝo de opinioj pri ĉiaspecaj aferoj, pasanta inter +personoj ĝis tiam apartigitaj de la manko de komuna ilo de parolado.</p> +<p>Plue, la loĝado prezentis okazojn por fari paroladojn, preparitajn +kaj senpreparajn, Esperante, kaj la kara lingvo pasis tra la provo +venkante. Nun Angloj havas Anglan ateston, ke Esperanto ne estas nur +interesa ludilo por pasigi senokupajn horojn, sed sana, fortika +lingvo, taŭga por ĉiuj praktikaj utilaĵoj, kaj ankoraŭ lernebla +sen multa penado.</p> +<p>Samtempe, alia argumento, kiu tiuj, kiuj estas blindigitaj de la +antaŭjuĝado, ofte uzas kontraŭ Esperanto, nome, ke pro la +diferencoj de la elparolado kaj de la nacia idiomo, diverslandaj +Esperantistoj ne povus kompreni Esperanton parolatan de alilandulo, +estis efektive silentigita. De la unua momento, kiam la Angloj +marŝis sur la Francan teron ĝis la finaj adiaŭoj, oni trovis +nenion malfacilecon, nek parolante nek komprenante.</p> +<p>Tio estis pli rimarkinda, ĉar la vizitantoj havis tre malofte +okazojn por interparoladi Esperante. Ili estis similaj al knaboj +ĵetitaj en akvon, kiuj devigas aŭ naĝi aŭ droni. Certege ili ne +dronis; kontraŭe per Esperanto, kaj per Esperanto sole, ili pasigis +plejplaĉantan libertempeton, kiun ili kore deziras ripeti la +proksiman jaron, ĉu en Havro, ĉu aliloke.</p> +<p class="far_sig"><span class="sc">John Ellis</span>, No. 7124.</p> +</div> +<div class="right"> +<h5>ESPERANTO IN DAILY LIFE.</h5> +<p>Not a few people have already proved by actual experience that +Esperanto possesses all the qualifications requisite for a practical +spoken language, but the visit of the President of the "Esperanto" +Society to Havre (France), which took place a little while ago, has +afforded another proof. His wife, who was very happy chatting with +the Havre lady-Esperantists, the Secretary of the same Society, and a +friend, to whom Esperanto was a new language, accompanied him.</p> +<p>After a few days the Secretary of the Esperanto Club and Miss +Lawrence, the ex-Secretary, also arrived.</p> +<p>The four Keighleyites spent eleven days in one spot, living at an +hotel where four Professors of the Havre Lycée daily took their +meals, and for at least 2½ hours each day the same persons +conversed in Esperanto with each other. Necessarily the number of +topics covered was very large and the subjects of conversation most +various. It was not a case of a short call, some remarks on the +weather and health, or a few questions as to luggage and tickets and +the best way to So-and-so, but a genuine interchange of opinions on +all manner of subjects, passing between persons previously separated +from each other for lack of a common medium of speech.</p> +<p>Not only that, but the visit gave opportunity for making speeches, +both set and extempore, in Esperanto, and the prized language came +through the ordeal with flying colours. Englishmen have now English +testimony that Esperanto is not merely an interesting toy to while +away the leisure hours, but a sound, solid language, available for +all practical purposes, but yet to be acquired without serious +effort.</p> +<p>At the same time another argument, which those who are blinded by +prejudice frequently employ against Esperanto, that is to say, that +on account of the differences in pronunciation and national idiom, +Esperantists of various countries would not be able to understand the +Esperanto of a foreigner, was effectually silenced. From the first +moment that the English set foot on French soil to the final adieux, +no difficulty was experienced, either in speaking or in +understanding.</p> +<p>This was all the more remarkable because the visitors had previously +had very few opportunities of conversation in Esperanto. They were +like boys thrown into the water, they had either to swim or drown. +Most assuredly they did not drown; on the other hand, by means of +Esperanto, and by nothing else, they spent a most pleasant little +holiday, which they long to repeat next year, either at Havre or +elsewhere.</p> +<p class="far_sig"><span class="sc">John Ellis</span>, No. 7124.</p> +</div> +</div> +<div class="article" id="est1-1-16"> +<p class="pagenum">7</p> +<h5>ESPERANTO IN SHORTHAND.</h5> +<div class="imgright"> +<img alt="Pitman Shorthand" src="images/pitman.png" style="width: 350px; height: 568px"> +</div> +<p>Through the courtesy of Sir Isaac Pitman & Sons, Ltd., who have +provided us with this plate, we are enabled to show our readers the +first example of Esperanto printed in the Pitman system. It must be +borne in mind that all the vowels are long in Esperanto. We hope that +this anecdote will serve many of our readers as a reading exercise.</p> +<table style="font-style:italic;"> +<tr><td>N.B.—In line</td><td>14 "sherko"</td><td>should read</td><td>"shertso."</td></tr> +<tr><td></td><td>15 "sherkulo"</td><td class="center">"</td><td>"shertsulo."</td></tr> +<tr><td></td><td>14 "elversis"</td><td class="center">"</td><td>"elvershis."</td></tr> +</table> +<p lang="eo">Oni diras ke, marvojaĝante, ventroparolisto amikiĝis kun la +fajristo de la ŝipo, kaj ĉiutage eniris en la verkĉambron. Unu +tago la vojaĝanto sidiĝis apud la fajrejo, kaj ŝajnis fumadi +sonĝe kaj kviete. Baldaŭ turnilo ekbruegigis kaj la fajristo venis +kaj oleis ĝin. Tiam li rekomencis sian laboron. Iom poste, +li reaŭdis la saman bruon kaj rekuris, oleujo en mano, por +kvietigi ĝin. Tion farinte, li laboradis; sed preskaŭ tuj +rekomencis de nove la bruon. Tiam la fajristo eksuspektis la kaŭzon. +Kviete marŝante malantaŭ la ventroparolisto, li elverŝis multe da +oleo sur la ŝerculon. "Nun," li diris, "mi divenas ke la turnilo ne +bruadigos." La ŝerco, oni diras, estis tiel bona ke la +ventroparolisto ne deziris refari ĝin!</p> +<p class="far_sig"><i>Tradukis</i> <span class="sc">G. Ledger</span>.</p> +</div> +<div class="jokes" id="est1-1-17" lang="eo"> +<hr> +<p>Kiel senkrurulo povos fariĝi kuristo?</p> +<p>Nur kutimante paroli pie, li tiel fariĝos <i>piediranto</i>.</p> +<p class="near_sig">E.L.</p> +<hr class="short"> +<p>Sinjorino B. atendis viziton de la Episkopo, kaj ŝi instruis la +knabserviston kion li devas fari. "Kiam vi alportos al lia moŝto +varman akvon, vi frapos je la pordo. Sendube la Episkopo demandos +"Kiu frapas?" Tiam vi devas respondi "La Knabo, mia Sinjoro."</p> +<p>La Episkopo venis kaj poste supreniris en sian ĉambron. La knabo +frapis kaj li demandis "Kiu estas tie?" La timema knabo respondis "La +Sinjoro, mia knabo."</p> +<hr class="short"> +<p>Jen kio okazis al Anglolando, laŭ la gajhumora franca verkisto +Alphonse Allais. "Ĉar de longege oni elfosis Anglolandon por eltiri +karbon kaj feron, la granda insulo fariĝis tute kava, kaj sekve pli +malpeza ol la akvo kiu ĝin ĉirkaŭas. Ĝi do naĝis. Sed la Angloj +kiuj timis ke ilia patrujo povus fornaĝi al la Kontinento elpensis +kaj almetis la fadenegojn telegrafajn kiuj ludas la rolon de ŝnuroj +alligantaj la insulon al la firmaĵo. Sekve Anglujo estas firme +fiksita kaj ne povos perdiĝi en oceano."</p> +<p class="near_sig"><i>Tradukis</i> <span class="sc">E. Legoffre</span>.</p> +<hr class="short"> +<p>Maristeto demandis ŝipestron: Se oni scias kie objekto kuŝas, ĉu +oni povos diri ke ĝi estas perdita?</p> +<p>Neniel, respondis la ŝipestro.</p> +<p>Nu, via arĝenta krajoningo ne estas perdita, ĉar mi scias ke ĝi +kuŝas sur la fundo de la maro.</p> +<p class="near_sig sc">E.L.</p> +</div> +<div class="poetry" id="est1-1-18"> +<p class="pagenum">8</p> +<div class="left" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">VIVO DE MARISTO.</h5> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">En nokt’ okazis uragan’,</span> +<span class="i2">La maron montigante;</span> +<span class="i0">Tabakon maĉis Barni Bunt,</span> +<span class="i2">Al Bolin Bill dirante—</span> +<span class="i0">"Nordokcidenta blovas, Bill,</span> +<span class="i2">Ĉu vi ĝin aŭdas brui nun?</span> +<span class="i0">Helpu ilin Di’, bedaŭras mi</span> +<span class="i2">Bordanojn malfeliĉajn nun!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Urbanaj malsaĝuloj, kun</span> +<span class="i2">Danĝer’ en ĉiu vento,</span> +<span class="i0">En lito mem tremadas nun,</span> +<span class="i2">Ke falu la tegmento!</span> +<span class="i0">Mizeraj ja envias nin,</span> +<span class="i2">Mi kredas, dezirante</span> +<span class="i0">La sorton kiun trafis ni,</span> +<span class="i2">Sur ocean’ estante!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kaj kiuj pri aferoj en</span> +<span class="i2">La strato promenadas,</span> +<span class="i0">Por kisi familion, jen,</span> +<span class="i2">Nun hejmen rapidadas;</span> +<span class="i0">Dum sur ferdeko vi kaj mi</span> +<span class="i2">Kuŝiĝas kun plezuro,</span> +<span class="i0">Ekflugas ĉirkaŭ ili nun</span> +<span class="i2">Fumpotoj sen mezuro!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Maranoj ofte aŭdis ni,</span> +<span class="i2">Ke homoj perdas monon,</span> +<span class="i0">Kaj riskas eĉ la vivon, se</span> +<span class="i2">Veturas en Londonon;</span> +<span class="i0">Landanoj timas, scias ni,</span> +<span class="i2">Nobeloj aŭ vestistoj;—</span> +<span class="i0">Ĉielon danku, vi kaj mi,</span> +<span class="i2">Ke estas ni maristoj!"</span></div> +</div> +<p class="near_sig"><i>Tradukis</i> <span class="sc">B. Elmy</span>.</p> +</div> +<div class="right"> +<h5 class="poem-header">A SAILOR’S LIFE.</h5> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">One night came on a hurricane,</span> +<span class="i2">The sea was mountains rollin’,</span> +<span class="i0">When Barney Buntline turned his quid</span> +<span class="i2">And said to Billy Bowlin’—</span> +<span class="i0">"A strong nor’wester’s blowin’, Bill,</span> +<span class="i2">Oh, don’t you hear it roar now?</span> +<span class="i0">Lord help ’em, how I pities all</span> +<span class="i2">Unhappy folks on shore now!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Foolhardy chaps as lives in towns,</span> +<span class="i2">What dangers they are all in;</span> +<span class="i0">And now a’tremblin’ in their beds,</span> +<span class="i2">For fear the roof should fall in!</span> +<span class="i0">Poor creatures, how they envies us,</span> +<span class="i2">And wishes, I’ve a notion,</span> +<span class="i0">For our good luck in such a night,</span> +<span class="i2">To be upon the ocean!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">And then, for them kept out all day</span> +<span class="i2">On business from their houses,</span> +<span class="i0">Who late at night are hurryin’ home</span> +<span class="i2">To cheer their babes and spouses,—</span> +<span class="i0">While you and I upon the deck</span> +<span class="i2">Are comfortably lyin’,</span> +<span class="i0">My eyes, what tiles and chimbley-pots</span> +<span class="i2">About their heads are flyin’!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">We seamen, too, have often heard</span> +<span class="i2">How men are sold and undone</span> +<span class="i0">By overturns in carriages,</span> +<span class="i2">And thieves and fires in London;</span> +<span class="i0">We know what risks all landsmen run,</span> +<span class="i2">From noblemen to tailors;</span> +<span class="i0">So, Bill, let us thank Providence</span> +<span class="i2">That you and I are sailors!"</span></div> +</div> +<p class="near_sig sc">Capt. W. Pitt, R.N.</p> +</div> +</div> +<div class="joke" id="est1-1-19" lang="eo"> +<hr> +<p><span class="sc">Perloj en Dezerto.</span>—Arabo, vojperdinte en la dezerto, kaj +jam nenion manĝinte de du tagoj antaŭe, sentis sin ekmorti per +malsato. Pasante apud puto, kie la karavanoj trinkigas siajn +kamelojn, li ekvidis sur la sablo lederan saketon. Li ĝin prenis kaj +palpis. "Estu Dio laŭdata!" li diris; "kompreneble en tio estas aŭ +daktiloj aŭ aveloj." Plena je tia dolĉa espero, li rapidas malfermi +la saketon, sed vidante ĝian enhavon, "Ho ve!" li ekkriis, "estas +nur perloj!"—(6266).</p> +</div> +<div class="song" id="est1-1-20" lang="eo"> +<hr> +<h6 class="poem-header">DIO, SAVU LA REĜON</h6> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Nian Noblan Reĝon,</span> +<span class="i0">La gracian Reĝon,</span> +<span class="i0">Dio savu!</span> +<span class="i0">Estu li venkinta,</span> +<span class="i0">Feliĉa, glorinda,</span> +<span class="i0">Longe li reĝadu,</span> +<span class="i0">Dio, lin savu!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Sinjor’ Di’ stariĝu,</span> +<span class="i0">Malamikojn pelu</span> +<span class="i0">Kaj faligu!</span> +<span class="i0">Disig’ politikon,</span> +<span class="i0">Venku friponaĵon,</span> +<span class="i0">Al Ci ni konfidu;</span> +<span class="i0">Dio nin savu!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Donacojn plej karajn</span> +<span class="i0">Al li donu multajn.</span> +<span class="i0">Li reĝadu!</span> +<span class="i0">Leĝojn li defendu</span> +<span class="i0">Kaj por ni ebligu</span> +<span class="i0">Kore-voĉe kanti</span> +<span class="i0">Reĝon savu Di’.</span></div> +</div> +<p class="near_sig">(<i>Tradukis</i> E.L.).</p> +</div> +<div class="article" id="est1-1-21" lang="eo"> +<p class="pagenum">9</p> +<h5>NIAJ FREMDAJ KUNBATALANTOJ.</h5> +<p>Nia Kara Estro, Doktoro Zamenhof, skribis al ni sekvantan—</p> +<blockquote><p>"Skribi artikolon por la Angla-Esperanta gazeto mi bedaŭrade havas +nenian eblon, ĉar mi estas tiel treege okupata, ke mi ne havas eĉ +unu liberan minuton. Mi deziras al la gazeto la plej bonan sukceson +kaj mi esperas, ke la gazeto baldaŭ trovos tre multe da bonaj +kunlaborantoj."</p></blockquote> +<p>Ni treege bedaŭras ke la bona Doktoro ne povos skribi iom por ni, +sed korege ni lin dankas por lia afabla bondeziro al nia sukceso.</p> +<hr class="short"> +<p>Ni ankaŭ ricevis tre afablan leteron de So. de Beaufront, por kiu ni +lin dankegas. Jen ĝi estas. "Nepo de anglino, mi konas pli multe de +aliaj la karakteron anglan. Mi do ne miras ke Esperanto estas tre +favore akceptata de viaj sampatrujanoj kaj eĉ mia profunda konvinko +estas, ke Anglujo influos tute aparte sur la finan venkon de Esperanto. +La Angloj havas la juĝadon tro sanan por ne kompreni, ke nur en +lingvo neŭtrala troviĝas la praktika solvo de lingvo internacia. +Aliparte, antaŭ sistemo tiel simpla, kiel Esperanto, antaŭ lingvo +kies duono da vortoj almenaŭ estas jam antaŭe konataj de ili, +viaj samlandanoj nepovas malŝati rimedon de internacia komunikiĝado +kiun malgraŭ ĉio ilia patra lingvo neniam povus doni. Pro tio mi +tute konfidas ke ilia karaktero logika kaj praktika turnos ilin +al ni kaj faros el ili bonegajn rekrutojn por Esperanto.—L. de. B.</p> +<hr class="short"> +<p>Sinjoro Fruictier skribis al ni "En Novembro de 1903a j. aperos +la unua No. de Internacia Medicina Revuo," sesonjara organo en +Esperanto, kies redakcia komitato konsistas el Profesoroj en Pariza +Medicina Fakultato. Ĝia jara abonkosto estas 6/6 ... Ni sendos +provajn ekzemplerojn kun gramatiko de Esperanto al plej multaj +scienculoj. Sed por tio ni bezonas Monon kaj Kunlaboradon.... Al +ĉiuj, kiuj abonos antaŭ la apero de la unua No. ni sendos senpage +unu ekzempleron de "Esperanta Sintakso laŭ verkoj de Doktoro +Zamenhof." Plie, ilia abono daŭros dum tuta jaro 1904a, kia ajn +estos nombro de N-oj aperontaj ĝis fino de tiu ĉi jaro ... Tial +konfidante vian konatan Esperantistan fervoron, mi antaŭe plej kore +vin dankas, kaj humile salutas."</p> +<p>Certege ni esperas ke la venonto estos sukcesplena kaj ke Sinjoro +Fruictier trovos multe da abonantoj kaj <i>kunlaborantoj</i> inter +niaj scienculaj adeptoj.</p> +<p class="center">(Subscriptions are received by the Hon. Sec., Esperanto Club).</p> +<p class="center">Manuscript contributions should be sent to So. Paul Fruictier, 27 +Boulevard Arago, Paris.</p> +<p>So. A. Saint-Martin, la tre sindonema helpanto kaj Redaktoro de la +Kanada gazeto "La Lumo" skribis tre interesan leteron. Li diras +"Brave! Brave! Brave! Mi gratulas vin sincere.... Hodiaŭ mi ricevas +vian sciigon ke ne sole estos Angla eldono de jam fondita revuo, sed +tute nova organo. Bravege! Mi memoras ke kelkaj amikoj Kanadaj iam +diskutis kiam estos Angla Esperanta revuo. Iu diris post 50 jaroj, +alia post 40 jaroj, mi kuraĝis diri, post dek jaroj oni en Anglujo +mem eldonos Esperantan Gazeton. La tutaj ĉeestantoj ekridegis, kaj +hodiaŭ, post unu jaro, vi anoncas al mi la bonan novaĵon! ... Diru +al amikoj en Anglujo ke ili sendu poŝt-kartojn al la Virina Klubo +Progreso, 137a rue Sainte Elizabeth, Montreal, Canada. Tiu Klubo +estas la unua virina Esperantista, ĝi fondis Esperantan ekspozicion, +kaj sendas kiel respondo al ricevitaj kartoj, grupan portreton de +kelkaj membroj de la Klubo. Tiu ekspozicio farota en la montrfenestro +de unu el la plej gravaj ĉiutagaj ĵurnaloj en Montrealo, certe +multe helpos al nia afero. Mi premas korege vian manon.—Via A. +Saint-Martin."</p> +<p>Ni kore ĝojas ke la profetaĵo de niaj Kanadaj Samideanoj ne estas +bona. La patrinalando ne estas tiel malantaŭema kiel oni pensis.</p> +<p>Ankaŭ ni salutas kore la Virinan Klubon kaj esperas ke la ekspozicio +estos tute sukcesplena.</p> +<hr class="short"> +<p>Nia Sveda Kunlaboranto, Sinjoro Ahlberg skribis—"Mi ne povas eviti +prezenti al vi miajn sincerajn komplimentojn pro la grandiozaj +rezultatoj de via admirinda propagando tie en Anglujo! ... "Kiu estus +povinta kredi tion antaŭ unu jaro" kriis al mi malnova Esperantisto, +kiu, pro sia speciala scienco, la financo, zorge studiadis la +anglajn kaj amerikanajn rilatojn ... Laŭ mia deziro, li nun estas +publikigonta senpage nomarojn pri ekstersvedaj komercistoj, kiuj +deziras, per Esperanto, ekzistigi komercajn rilatojn kun svedaj +firmo, firinoj kaj letere sciigos tion ĉi al mi.—Al vi kaj al via +klubo kunfratajn salutojn.</p> +</div> +<div class="article" id="est1-1-22"> +<p class="pagenum">10</p> +<div class="left" lang="eo"> +<h5>LA HUMORA FLANKO DE TELEGRAFO.</h5> +<p>Se oni kolektus depeŝojn kiuj trakuras telegrafan ferfadenon, diras +unu praktika telegrafejestro de vasta telegrafa sistemo, ili farus +kuriozan kaj interesan volumon de korespondaĵoj. La kosto de la +forsendo de depeŝo dependante de la nombro de vortoj kiujn ĝi +enhavas kompreneble igas ĝian konstruaĵon kiel eble plej mallongan. +Plej multaj depeŝoj enhavas malpli ol dek-du vortoj (kune kun adreso +kaj subskribo), kaj estas mirinde kiom da materialo tiu ĉi malgranda +nombro de vortoj ofte enhavas.</p> +<p>Sinjorino, kiu deziris ekscii kiam ŝia edzo revenos hejmen, sendis +al li depeŝon demandante tion. Li respondis ke grava afero malhelpis +lin, kaj ke li ne povos reveturi ĝis post kelkaj tagoj.</p> +<p>La Sinjorino tuj respondis sendante al li alian depeŝon en sekvanta +lakonika stilo:—"Hejme. 12 Septembro, 1903; Al F.C.P. Depeŝo +ricevita. Deŭtronomio xxiv., 5."—Mario.</p> +<p>Turninte al la nomita verso en Sankta Skribo, la adresito legis +sekvantan longan leteron:—</p> +<blockquote><p>"Se oni edziĝis oni ne devas eliri por militi, nek devas oni +klopodiĝi pri ia afero; sed oni devas resti hejme libera dum unu +jaro, kaj oni devas ĝojigadi la edzinon kiun oni edzinigis."</p></blockquote> +<p>Dua ekzemplero estas respondo sendita al homo kiu estis pekinta +kontraŭ la leĝoj kaj kiu forkuris. Li deziris ekscii ĉu estus +prudente reveni. Tial li telegrafis je sekvanta stilo:—</p> +<p>"1 Oktobro, 1903; Al B.C.M. Ĉu ĉio estas O.K.?—D.T.M.</p> +<p>Kaj li ricevis sekvantan mallongan respondon:—</p> +<p>"Al D.T.M. 1 Oktobro, 1903. Proverboj xxvii., 12."—B.C.M.</p> +<p>Turninte al la nomita verso la sciama individuo ricevis vere +sekvindan konsilon:—</p> +<blockquote><p>"Prudentulo antaŭvidas malbonon, kaj kaŝiĝas; sed naivuloj +antaŭeniradas kaj estas punitaj."</p></blockquote> +<p class="far_sig"><i>Tradukis</i> <span class="sc">C. F. Hayes.</span></p> +</div> +<div class="right"> +<h5>THE HUMOUROUS SIDE OF TELEGRAPHY.</h5> +<p>Were one to collect despatches which pass over the telegraph line, +says a practical manager of a great telegraphic system, they would +make a curious volume of correspondence. The cost of the transmission +of a message depending upon the number of words it contains of course +renders its construction as brief as possible. Most despatches +contain less than a dozen words (together with an address and +signature), and it is marvellous how much matter this small number +of words often contains.</p> +<p>A lady, who wanted to ascertain when her husband would return home, +sent him a message making the enquiry. He replied that a serious +matter hindered him, and that he would not be able to return for some +days.</p> +<p>The lady immediately replied by sending another message in the +following laconic manner:—"Home. 12 September, 1903; To F.C.P. +Message received. Deuteronomy xxiv., 5."—Mary.</p> +<p>Having turned to the specified verse in the Word, the addressee read +the following long epistle:—</p> +<blockquote><p>"When a man hath taken a new wife, he shall not go out to war, +neither shall he be charged with any business; but he shall be free +at home one year, and shall cheer up his wife which he hath taken."</p></blockquote> +<p>A second specimen is a reply sent to a man who had committed an +offence against the law and had absconded. He wanted to find out +whether it would be prudent to return. He therefore telegraphed in +the following style:—</p> +<p>"1 October, 1903; To B.C.M. Is all O.K.?"—D.T.M.</p> +<p>And he received the following brief reply:—</p> +<p>"To D.T.M. 1 October, 1903. Proverbs xxvii., 12."—B.C.M.</p> +<p>Having turned to the verse mentioned, the enquirer received good +counsel:—</p> +<blockquote><p>"A prudent man foreseeth the evil, and hideth himself; but the +simple pass on and are punished."</p></blockquote> +</div> +</div> +<div class="jokes" id="est1-1-23" lang="eo"> +<hr> +<p>Kiel marŝas la Lapoj? Ne kapo malsupre, mi pensas? Ne, ili piediras +per la plando sur Laplando (<i>plando, sole of the foot</i>).</p> +<p class="near_sig sc">E.L.</p> +<hr class="short"> +<p><i>Maljuna Soldato</i>: Ĉu vi deziras esti heroo, knabeto?</p> +<p><i>Knabeto</i>: Ne dankon! Mi ne deziras havi nur unu brakon kaj +okulon artefaritan!</p> +<p class="near_sig sc">G.C.L.</p> +<hr class="short"> +<h6 class="poem-header" id="bonveno">BONVENO.</h6> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Gazeto Angla Esperanta, iru</span> +<span class="i0">Antaŭen en la mondon, kunhelponte</span> +<span class="i0">Kolegojn viajn ĉiam sendi vortojn</span> +<span class="i0">De amikeco kies sono dolĉa</span> +<span class="i0">Eniru en la korojn de la homoj</span> +<span class="i0">Kaj ligon sanktan de frataro fari.</span></div> +</div> +<p class="near_sig">No. 8380.</p> +</div> +<div class="letters" id="est1-1-24"> +<p class="pagenum">11</p> +<h5>CORRESPONDENCE PAGE.</h5> +<p>O.A., of York, writes:—"I want to head my notepaper with a notice +that I am willing to receive correspondence in Esperanto. What is +the best phrase to use?"</p> +<p>We think that "Mi korespondados Esperante" is best, being to the +point and short.</p> +<hr class="short"> +<p>Several correspondents have enquired whether it is easy to teach +one’s self Esperanto. This depends on the learner. But I will give +two communications received to-day (September 4). Many similar +letters of appreciation arrive every week.</p> +<blockquote><p>(1). "Kara Sinjoro, Mi komencis lerni Esperanton la lastan Sabaton +el (je?) la libreto <i>Esperanto</i>, kaj mi aĉetis mardon la +‘Complete Text-Book’ de Sinjoro O’Connor. Mi jam estas konvinkita ke +la nova lingvo internacia estas perfekte praktika, kaj ke ĝi +fariĝos grandan gajnon por la mondo se ĝi ricevos la atento kiun +ĝi meritas. Kun saluto."</p> +<p class="far_sig">A.G.E., London, N.</p></blockquote> +<p>This is, word for word, the Esperanto letter of a five-days’ student. +It would be interesting to see a similar production after an equally +short period of self-tuition in any natural language. "Atento" +instead of "atenton" seems to be the only slip!</p> +<blockquote><p>(2). "Dear Sir,—I received the books safely yesterday morning.... +I think Esperanto a most wonderful language. I shall soon translate +the letters (for enrolment in the Adresaro) and send them in. I have +never been so surprised as when I glanced through the text-book. I +thought it would take at least 30 or 40 hours to master the grammar, +but I find I can do it in 2! You will probably be rather surprised +when you hear that I am only 14 years old. Yours truly, W.G.R., +Montmorency, France."</p></blockquote> +<p>We wish him every success, and hope soon to receive an Esperanto note +also.</p> +<hr class="short"> +<p>G.M.H., London, N.W., writes in Esperanto asking for "rules for the +order of the words in Esperanto."</p> +<p>For an affirmative sentence the English order is generally the best. +For questions, however, the order is not inverted. Ĉu mi havas +libron? not Havas mi libron?</p> +<hr class="short"> +<p>A most enthusiastic Sussex Samideanino writes: "I may never be able +to do much—my age (71) precludes the possibility; but what I can do +will give me the greatest possible pleasure."</p> +<hr class="short"> +<p>M.A., of Weymouth, says: "I am in a slight difficulty.... What is the +pronunciation of the plural termination <i>OJ</i>?" Unfortunately this +point was not sufficiently clear in the first edition of the +Text-Book. The sound is monosyllabic as in TOY. The tonic accent +therefore falls on the preceding syllable. The termination of +adjectives follows the same rule.</p> +<hr class="short"> +<p>A.F.M., of Inverness, wonders whether we are desirous of receiving +advice, and says that we should have "at least a column interlined +with <i>Hugo’s</i> method of illustrating pronunciation, and another +with the literal translation of each word just below."</p> +<p>We are only too glad to receive suggestions from our good friend +A.F.M. Perhaps he and similarly-minded enquirers are able to read +shorthand. If so, the anecdote printed in <i>Pitman’s</i> system will +suffice. If not, we will see what can be done next month. As for the +second suggestion, that is embodied already; the parallel-column +translations are as literal as possible.</p> +<hr class="short"> +<p>W.F., of Beith, asks: "Is the ‘k’ in such words as ‘knabo,’ ‘kvar,’ +etc., sounded as in the English word ‘knife?’"</p> +<p>This is another point which is frequently referred to as a +difficulty. In Esperanto there are no silent letters. Therefore this +"k" must be sounded, and not be silent as in the English word given. +Students of German will recognise the sound in the word "knabe."</p> +</div> +<div class="article" id="est1-1-25" lang="eo"> +<p class="pagenum">12</p> +<h5>DIVERSAJ SCIIGOJ.</h5> +<p>Ĉi tie Londone ni ricevis tre interesajn vizitojn de multaj fremdaj +samideanoj. Vere estas mirinde ke jen tute ne estas malsameco de +elparolado inter la diverslandanoj kun kiuj ni ĝis nun paroladis. +Plezurege ni nun renkontis Esperantistojn el Francujo, Italujo kaj +Bohemujo. Tiu ĉi ofta interŝanĝo de pensoj kun personoj kiuj +antaŭe estis apartigitaj per manko de komuna lingvo certe estas unu +el la plej grandaj plezuroj kiujn Esperanto donas al siaj adeptoj. Ni +korege esperas ke ni baldaŭ vidos multajn fremdajn kunlaborantojn.</p> +<p>Vicprezidanto de la Hispana Societo skribis al ni kaj sendis afablajn +bondezirojn je la estonta sukceso de nia granda entrepreno. Li ankaŭ +sciigas nin ke oni eldonos Novembre novan Esperantan gazeton "La +Hispana Suno." Ke ĝi estos sukcesplena, ni esperegas. Sed Hispanujo +ne estas la sola lando kiu havas novan organon. Malproksima Peruo +ĵus eldonis "Antaŭen Esperantistoj!" Vere feliĉa nomo por la +naskinto, kaj ni fidas ke la Peruanoj respondos al la devizo, kaj +rapide antaŭmarŝos.</p> +<p>Sudameriko ŝajnas esti bona loko por Esperanto, ĉar ni ĵus ricevis +sciigojn pri la fondo de nova grupo en Santiago, Ĉile. La Direktoro +estas Sinjoro E. Sepulveda Cuadro, Profesoro de Fonetiko.</p> +<p>Sed ne estas necese ke oni serĉos Sudamerikon por eltrovi pruvojn de +la progreso de Esperanto. Niaj amikoj en Keighley—elparolata +Kiĥli—havis sian jarkunvenon post tre aktiva vivo de dek monatoj. +Vere ili faris grandan propagandon, ĉar, kvankam la urbo ne estas +granda, jen estas preskaŭ sesdek Esperantistoj tie. Eble estas pli +facila afero disvastigi la lingvon en urbeton kie ĉiu konas siajn +najbarojn, sed, ĉu tiu ĉi estas vera aŭ ne, oni devas gratulegi la +Kiĥlian Societon pri ĝia rapidega kresko.</p> +<p>Ankaŭ ĉi tie ni havas novajn societojn. Je la lasta tago de +Septembro, nia tre sindonema helpanto, Sinjoro Clephan, paroladis +pri Esperanto ĉe la Literary and Philosophical Institute, +Newcastle-on-Tyne. Jen estis okdek ĉeestantoj, kaj, post la +parolado, dudek el ili deziris grupiĝi. Tiel nia plej norda Angla +Grupo naskis. Ni petas ĉiujn kiuj loĝas en aŭ apud tiu urbo ke +ili aliĝu al la nova societo.</p> +<p>Nia tre agema kunlaboranto, Sinjoro Motteau, ĵus fondigis la "Forest +Gate Esperanto Group." Ni petas ke oni skribu al la Hon. Sek. de la +Grupo, Sinjoro E. J. R. Beal, 74, Claremont Road, Forest Gate. Niaj +amikoj tie tre deziras ke ili povus havi la uzon de taŭga ĉambrego +en kiu So. A. Motteau volonte donus senpagan kurson de Esperanto.</p> +<p>La tre entuziasma propagandisto Sinjoro Thill, 6, Barton Crescent, +Mannamead, Plymouth, ankaŭ deziregas ĉambregon kie li povos doni +senpagan instruadon. Ni korege esperas ke ia amiko povos helpi niajn +du kunlaborantojn.</p> +<p>Doktoro R. J. Lloyd, D.Litt.M.A., komencis Esperantan kurson ĉe la +Liverpool Universitato je Oktobro 14. Ni fidas ke multaj lernantoj +venos tie, kaj ke la entrepreno estos sukcesa. Ŝajnas al ni ke estas +notindege ke Angla Universitato malfermis kurson.</p> +<p>Doktoro Adolf von Mayer estas la aktivega estro de la Esperanta +movado en Manchester. Unu el liaj lernantoj baldaŭ komencos kurson +en Ĵaponujo. Jen estas multaj fremduloj en la Manchester Grupo, kaj +ni kredas ke ĝi kreskos rapide.</p> +<p>Ni petas ke amikoj skribos al Sinjoro E. W. Eagle, 21, Kellett Road, +Brixton, S.W. Ankaŭ al Sinjoro P. G. Bacon, 170, Clapham Park Road, +S.W. Tiuj ĉi sinjoroj estas la sekretarioj de novaj grupoj por +studii Esperanton. En Ilford Sinjoro W. A. Jeffery deziras fondi +grupon. Lia adreso estas 42, Park Road, Ilford, kaj li fidas ke oni +skribos al li pri la afero.</p> +<h6 class="center">GRAVA AVIZO.</h6> +<p>La senpagaj kursoj de la Esperanto Klubo nun komencos. Ni devas +treege danki la sindonemajn gesinjorojn kiuj aminde donas ilian +tempon por disvastigi Esperanton, kaj la plej malgranda honoro kiun +oni povos fari je ili estas zorgi ke la kursoj estos sukcesplenaj. Ni +do petegas ke kiel eble plej multe ĉeestos.</p> +<p>Lunde jen estos kurson de Sinjoro O’Connor ĉe "The Gouin School of +Languages," 34, Harrington Road, S.W. (quite close to the South +Kensington Metropolitan Station), 6.45 p.m.</p> +<p>Ĵaŭde kurson de Fraŭlino Shäfer kaj Sinjoro Goody ĉe "The Gouin +School of Languages," 16, Finsbury Circus, E.C., 6.30 p.m.</p> +<p>Vendrede ĉe Sinjoro C. F. Hayes, 48, Swanage Road, Wandsworth, S.W., +7.30 p.m.</p> +<p>Tiu ĉi gravega sciigo ne estas kompleta sen korega dankesprimo al +Sinjoro Thémoine, kiu aminde permesis ke ni uzus la ĉambregojn de +la Gouin School, kaj ankaŭ al Sinjoro Hayes, kiu havas kurson ĉe +sia domo.</p> +<p>Je la dua Lundo, ĉiumonate, adeptoj kunvenas ĉe Mowbray House, +Norfolk Street, Strand, por la "Reading Circle."</p> +</div> +<div class="article" id="est1-1-26" lang="eo"> +<p class="pagenum">13</p> +<h5>NIAJ BONEGAJ AMIKOJ.</h5> +<p>Du Esperantistaj amikoj foje disputadis pri la nuntempa vivado, ĝiaj +utiloj kaj malutiloj. Ili promenadis sur belega vojo tra aleo de +arboj, kaj je la malproksima vidaĵo estis monteto kovrita per +florantaj herboj kaj brilanta sub sennuba ĉielo.</p> +<p>"Antaŭe tiu ĉi vidaĵo estis tiel bela kiel hodiaŭ" diris unu el +ili. "Jes" respondis la alia "sed tiam ni marŝus tremante, ni timus +rabistojn aŭ militistojn de ia granda barono. Vojo estus malbona kaj +certe ni ne havus pluvombrelojn se pluvus."</p> +<p>"Ĉu la nuna tempo kaj ĝia senĉesa aktiveco, ĝiaj bezonoj, ĝia +preskaŭ lukso por malriĉuloj estas egale bona por krei fortan kaj +nobelan karakteron? Ĉu vi ne kredas ke simpleco estas la plej bona +por ĉiuj?" "Ne" respondis la alia, "ni havas edukecon kaj +ĵurnalojn." "Ĵurnalojn" kun akcento de grandega malestimo. +"Ĵurnaloj estas similaj je ventoflagoj aŭ vaporfajfoj; nur utilaj +por montri kien blovas la vento, aŭ por fari bruon. Vidu do kion +ĵurnaloj diras pri Esperanto!"</p> +<p>Unue ili legis en la "Daily News": "But we are inclined to think that +Esperanto, having no literature and no vital connection with daily +living to enrich and refine and subtilize it, would be a poor +language, in which it would be well nigh impossible to communicate +any ideas but the simplest and most commonplace."</p> +<p>Tiam ili malfermis la "Daily Chronicle" kaj legis: "A gathering of +forty or fifty members gave a hearty welcome to the visitors, and the +facility of comprehension and of speech on both sides was a +revelation."</p> +<p>Alia ĵurnalo kiun ili legis estis la "Daily Telegraph" kie oni +trovis la sekvantan mallongan kritikaĵon "Its meagre scant array of +words Could puzzle no beginner; Untutored cannibals by herds, Would +learn them after dinner."</p> +<p>La "Glasgow Times" diris "I fear that even the enthusiastic W. T. +Stead will not gain many disciples for Esperanto."</p> +<p>En la "World’s Work" ili legis "There seems little doubt that +Esperanto is at present holding the field against many rivals."</p> +<p>La "General Practitioner" presis "It is good for the general cause of +an International language that Esperanto should be propagated as much +as possible."</p> +<p>La du amikoj legis kvardek ĵurnalojn kaj trovadis similajn diversajn +kritikojn pri la kara lingvo.</p> +<p class="far_sig sc">E. A. Lawrence.</p> +<blockquote><p>[Vere la nuna sukceso de la Esperantista movado ŝuldas al +ĵurnaloj grandan ŝuldon. Sen la helpo kiun ĝi ricevis; precipe +de la <i>Revuo de Revuoj, T.P.’s Weekly</i> kaj similaj eldonoj, +Esperanto en Anglujo ne estus tiel disvastiĝata kiel ĝi hodiaŭ +estas. Unua ekzemplero de la <i>Esperanta Gazeto</i> ne estus +kompleta sen korega dankesprimo, kaj la espero ke ĉiamkreskanta +nombro de ĵurnaloj estados niaj "Bonegaj Amikoj" en tiu ĉi +bonfarada movado.—<span class="sc">Editor’s Note</span>].</p></blockquote> +</div> +<div class="fables" id="est1-1-27" lang="eo"> +<h5>KELKAJ FABLOJ EL ESOPO.</h5> +<p><span class="sc">La Alaŭdo kaj Alaŭdidoj.</span>—En kampo da matura greno +troviĝis kovitaro de alaŭdidoj, kaj la patrino ĉiutage atendis la +venon de la rikoltistoj. Ĉiufoje kiam ŝi foriris, ŝi ĉiam diris +al siaj geidoj ke ili rakontu al ŝi ĉion, kio okazos dum ŝi +forestis. En tago, alvenis la mastro. "Estas nun la tempo voki ĉiujn +miajn najbarojn," li diris, "kaj rikolti mian grenon."</p> +<p>Kiam la maljuna alaŭdo aŭdis pri tio, ŝi diris al siaj idoj: "Se +li fidas je siaj najbaroj, li ne baldaŭ rikoltos sian grenon."</p> +<p>La proksiman tagon, la bienulo revenis, kaj vidante nenion faritan, +li diris al sia filo: "Iru kaj voku viajn onklojn kaj kuzojn, por ke +ili komencu morgaŭ." Sed la alaŭdo diris al siaj idoj ke ili ne +timu, "Ĉar," ŝi rimarkis, "la parencoj ankaŭ havas siajn kampojn +da matura greno, kiujn ili devas rikolti."</p> +<p>Ŝi denove forestis, kaj la mastro, venante kiel antaŭe, nun diris +al sia filo: "Ni mem laboru kaj komencu morgaŭ nian rikolton."</p> +<p>Kiam la alaŭdidoj rakontis tiun diron al la patrino—"Nun," diris +ŝi, "ni vere bezonas forflugi."</p> +<p class="center">"<i>Kion vi deziras farita, tion vi mem faru.</i>"</p> +<p class="far_sig sc">(6266).</p> +<p><span class="sc">La azeno en leona haŭto.</span>—Azeno, vestita je leona haŭto, +fiere vagadis kaj timigis ĉiun el la timemaj bestoj kiujn li +renkontis en la ĉirkaŭaĵo. Ekvidante vulpon, li ankaŭ volis +malkvieti tiun ĉi. Sed Rejnardo, aŭdinte la azenanbruan voĉon, +diris:—"Nu, ja, mi ankaŭ timiĝus se mi ne ĵus estus aŭdinta vin +bleki."</p> +<p class="center">"<i>Trompantoj ĉiam estos eltrovitaj</i>"</p> +<p class="far_sig sc">(6266).</p> +</div> +<div class="eo-grammar" id="est1-1-28"> +<p class="pagenum">14</p> +<p><i>In order that this Gazette may be useful as a propaganda agent, it +has been considered advisable to include in each number a synopsis of +the Grammar of Esperanto, so that those hitherto ignorant of its +system may be the better able to appreciate the magazine.</i></p> +<h5>SYNOPSIS OF THE GRAMMAR.</h5> +<p>The ALPHABET is composed of 28 letters. They are the following:—</p> +<p>A B C Ĉ D E F G Ĝ H Ĥ I J Ĵ K L M N O P R S Ŝ T U V Z and Ŭ.</p> +<p>The VOWELS are always given a long sound; as in the well-known +phrase, "Pa, may we go too?" Shorthand students will at once +recognise them as the long vowels of "Pitman." Their sound can also +be illustrated by—"Bart, Bait, Beat, Boat and Boot."</p> +<p>The following CONSONANTS need special attention. It must be +remembered that the sounds given are invariable, because <i>Esperanto +spelling is phonetic and each letter has only one sound:—</i></p> +<table> +<tr><td>The letter</td><td>C</td><td>is sounded as</td><td>in</td><td>Czar, or as the "ts" in Bits.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>Ĉ</td><td class="center">" "</td><td></td><td>Church.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>G</td><td class="center">" "</td><td></td><td>Gag; <i>i.e.</i>, the hard sound.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>Ĝ</td><td class="center">" "</td><td></td><td>George; <i>i.e.</i>,the soft sound.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>H</td><td class="center">" "</td><td></td><td>His; <i>i.e.</i>, it is aspirated and never mute as in French.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>Ĥ</td><td class="center">" "</td><td></td><td>Loch; <i>i.e.</i>, the Scotch or German "CH" or Spanish "J."</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>J</td><td class="center">" "</td><td>the</td><td>English letter Y. Thus Paroloj is sounded Paroloy.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>Ĵ</td><td class="center">" "</td><td>the</td><td>French J in Bijou or the S in the English word Pleasure.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>S</td><td class="center">" "</td><td>in</td><td>Sun; never as in Rose (Rozo in Esperanto).</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>Ŝ</td><td class="center">" "</td><td>in</td><td>She.</td></tr> +</table> +<hr class="short"> +<p>The English letters Q, W, X and Y do not exist in Esperanto.</p> +<p>The letter Ŭ is only found in diphthongs—Baldaŭ is sounded +Bahldow.</p> +<p>The one remaining point to be mentioned is that "AJ" is the same as +in By. "OJ" as in Boy.</p> +<p>ALL NOUNS end in O in the nominative singular. Birdo, a bird.</p> +<p>When the direct object to a verb, an N is added to this O. Mi havas +birdon, I have a bird.</p> +<p>All nouns form the PLURAL by adding J to the singular. Birdoj, birds. +If objective, birdojn.</p> +<p>All ADJECTIVES end in A and agree with the noun in number and case. +Mi havas belajn birdojn, I have beautiful birds.</p> +<hr class="short"> +<p>The INFINITIVES of VERBS always end in I. Lerni, to learn. Pensi, to +think.</p> +<p>PRESENT INDICATIVES end in AS in all persons singular and plural. Mi +iras, I go. Ili iras, they go.</p> +<p>PAST INDICATIVES end in IS in all persons singular and plural. Mi +iris, I went. Ni iris, we went.</p> +<p>FUTURE INDICATIVES end in OS in all persons singular and plural. Ŝi +iros, she will go.</p> +<p>CONDITIONAL MOOD ends in US in all persons singular and plural. Li +irus, he would go.</p> +<p>IMPERATIVE MOOD ends in U. Parolu! speak! Iru! go!</p> +<p>SUBJUNCTIVES are formed by using "KE" and the Imperative. Ke mi iru, +that I might go.</p> +<p>The PRESENT PARTICIPLE ACTIVE ends in ANTA—Iranta, going. In the +Passive voice in ATA—Farata, being done.</p> +<p>PAST PARTICIPLE ACTIVE ends in INTA—Irinta, having gone. In the +Passive voice in ITA—Farita, having been done.</p> +<p>FUTURE PARTICIPLE ACTIVE ends in ONTA—Ironta, about to go. In the +Passive voice in OTA—Farota, about to be done.</p> +<p>ADVERBS end in E—Bone, well. Bele, beautifully.</p> +<hr class="short"> +<p>1. The DEFINITE ARTICLE is invariably LA in all cases singular and +plural. La Patroj, the Fathers.</p> +<p>2. There is no indefinite article in Esperanto. Patro, a Father; or +merely Father, as the case may be.</p> +<p>3. "NOT" is expressed by "NE." Mi ne havas amikon, I have not a +friend.</p> +<p>4. Questions are introduced by "Ĉu." Ĉu mi ne havas amikon? Have I +not a friend?</p> +<p>5. ESTI, to be, is the auxiliary verb in Esperanto. Havi, to have, is +never an auxiliary.</p> +<p>N.B.—There are no exceptions or irregularities in Esperanto.</p> +<p class="pagenum">15</p> +<hr class="short"> +<p>The VOCABULARY has been simplified by about 30 affixes, which are +used to modify the meanings of root words. The commonest are the +following PREFIXES:—</p> +<ul> +<li>BO indicates relationship by marriage. Bofrato, Brother-in-law.</li> +<li>DIS indicates separation, as in English. Disŝiri, to tear to pieces.</li> +<li>EK indicates the commencement of an action. Eklerni, to begin to learn.</li> +<li>MAL is always used to indicate OPPOSITES. Varma, warm. Malvarma, +cool. Amiko, friend. Malamiko, enemy.</li> +<li>RE denotes the repetition of an action. Relerni, to relearn. Rediri, +to say again.</li></ul> +<p>The principal SUFFIXES are the following:—</p> +<ul> +<li>AĴ signifies an object made from—thus, Fruktaĵo, something made +from fruit.</li> +<li>AR signifies a collection of. Arbo, a tree. Arbaro, a forest.</li> +<li>EBL signifies possibility. Videble, visibly. Lernebla, learnable.</li> +<li>EC signifies an abstract quality. Boneco, goodness. Beleco, beauty.</li> +<li>EG signifies increase. It is the augmentative suffix. Granda, large. +Grandega, immense.</li> +<li>EJ signifies the place where an action takes place. Lernejo, school. +Preĝejo, church.</li> +<li>ET is the diminutive suffix. Infaneto, a little child. Varmeta, +lukewarm.</li> +<li>IG denotes the causing of an action. Morti, to die. Mortigi, to kill.</li> +<li>IĜ denotes turning or becoming. Paliĝi, to turn pale. Fortiĝi, to +become strong.</li> +<li>IL denotes the instrument by which an action is performed. Kudri, to +sew. Kudrilo, a needle.</li> +<li>IN denotes the feminine. Patro, father. Patrino, mother. Onklo, +uncle. Onklino, aunt.</li> +<li>IST denotes the occupation, or means of livelihood. Botisto, +bootmaker. Servisto, manservant.</li> +<li>UL denotes the possession of a Quality or Attribute. Blindulo, a +blind man. Danculo, a dancing man.</li></ul> +<p>By means of these affixes, the Vocabulary is enormously simplified.</p> +<hr class="short"> +<p><b>All should have "The Student’s Complete Text Book," 1s. 8d., post +free, and "Twelve Exercises," 1s. 3d., in order to thoroughly learn +the system; but the above is serviceable as a rough basis.</b></p> +</div> +<div class="booklist" id="est1-1-29"> +<p>For the convenience of Esperantists, all works dealing with the +language can now be obtained by writing to the Hon. Sec., ESPERANTO +CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C.</p> +<p>The books most read are:—</p> +<p>"Student’s Complete Textbook," by J. C. O’Connor, B.A., 1s. 8d., post +free.</p> +<p>"Twelve Exercises with Key," by A. Motteau, 1s. 3d., post free.</p> +<p>"No. 52," a short Grammar, by the Hon. R. H. Geoghegan. Price 7d., +post free. This is a capital preliminary work for giving to friends +to arouse their interest. For this purpose we will supply +<i>subscribers</i> with 6 copies for 2s. 6d., post free.</p> +<p>Three Tales by Tolstoy and Pushkin, 1s. 1d. the set.</p> +<p>"Hamlet," translated by Dr. Zamenhof, 2s.</p> +<p>Grammar in French or German, 1s. 6d.</p> +<p>Commentaire in French, 2s.</p> +<p>Prose Selections, 2s. 6d. and 1s. 6d.</p> +<p>Complete Stories from back "L’Espérantistes," 2d. each.</p> +<p>"Tourist’s Phrase-Book," in 6 languages, 6d.</p> +<p>The following monthly magazines can be obtained. The annual +subscriptions are:—</p> +<p>"La Lingvo Internacia," printed wholly in Esperanto, 3s. 6d.</p> +<p>"L’Esperantiste," in French and Esperanto, 4s.</p> +<p>"La Lumo," in French, English, and Esperanto, 2s. 6d.</p> +<p>"La Belga Sonorilo," in French, Flemish, and Esperanto, 2s. 6d.</p> +<p>"La Bohema Esperantisto," in Czech and Esperanto, 3s.</p> +<p>"La Rondiranto," in Bulgarian and Esperanto, 3s.</p> +<p>The new "Internacia Medicina Revuo" will appear every two months. +Subscription 6s. 6d. per annum.</p> +<p>The English-Esperanto and Esperanto-English Dictionaries will be +ready shortly. Price 2s. 6d. each.</p> +<p>"French-Esperanto Vocabulaire," 2s. 6d.; "Esperanto-French +Dictionnaire," 1s. 6d.</p> +<p>"Braille Instruction-Book for the Blind," 4s.</p> +<p>Neat star-shaped Badges, for use when travelling, are kept in stock. +Price 9d. each.</p> +</div> +<div class="music" id="est1-1-30" lang="eo"> +<p class="pagenum">16</p> +<p class="center">[<a href="music/espero.midi">Listen</a>] [<a href="music/espero.pdf">PDF</a>] [<a href="music/espero.xml">MusicXML</a>]</p> +<div class="imgcenter"> +<img alt="[Music: L’Espero. Himno de D-ro Zamenhof.]" src="images/espero.png" style="width: 863px; height: 873px"> +</div> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">En la mondon venis nova sento,</span> +<span class="i0">Tra la mondo iras forta voko</span> +<span class="i0">Per flugiloj de facila vento</span> +<span class="i0">Nun de loko flugu ĝi al loko!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Ne al glavo sangon soifanta</span> +<span class="i0">Ĝi la homan tiras familion</span> +<span class="i0">Al la mond’ eterne militanta</span> +<span class="i0">Ĝi promesas sanktan harmonion.</span> +<span class="i4">En la mondon, &c.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Sub la sankta signo de l’espero</span> +<span class="i0">Kolektiĝas pacaj batalantoj,</span> +<span class="i0">Kaj rapide kreskas la afero</span> +<span class="i0">Per laboro de la esperantoj.</span> +<span class="i4">En la mondon, &c.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Forte staras muroj de miljaroj</span> +<span class="i0">Inter la popoloj dividitaj;</span> +<span class="i0">Sed dissaltos la obstinaj baroj</span> +<span class="i0">Per la sankta amo disbatitaj.</span> +<span class="i4">En la mondon, &c.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Sur neŭtrala lingva fundamento,</span> +<span class="i0">Komprenante unu la alian,</span> +<span class="i0">La popoloj faros en konsento</span> +<span class="i0">Unu grandan rondon familian.</span> +<span class="i4">En la mondon, &c.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Nia diligenta kolegaro</span> +<span class="i0">En laboro paca ne laciĝos,</span> +<span class="i0">Ĝis la bela sonĝo de l’homaro</span> +<span class="i0">Por eterna ben’ efektiviĝos.</span> +<span class="i4">En la mondon, &c.</span></div> +</div> +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est1-index">Back to Vol. I index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est1-2-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE</div> +<div class="fleft"><i>No. 2.</i></div> +<div class="fright"><i>December, 1903.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>The Esperanto Gazette for the spreading<br> + of the International Language....</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Published by THE ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C.</div> +</div> + +<div class="left border" id="est1-2-2"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS.</div> +<table> +<tr><th></th><th>Page</th></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-2-10">Editor’s Notes</a></td><td class="numb">17-18</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-2-11">What Max Müller Said</a> (Felix Moscheles)</td><td class="numb">19</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-2-12">The Beggar Maid</a> (C. Bicknell)</td><td class="numb">20</td></tr> +<tr><td>"<a class="sc" href="#est1-2-13">The Tempest</a>," continued from page 5 + (translated by A. Motteau)</td><td class="numb">21</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-2-14">An Autumn Daisy</a> (Ben Elmy)</td><td class="numb">22</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-2-15">The Biter Bitten</a> (Paul Mathews)</td><td class="numb">22</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-2-17">The Three Friends</a> (Elise Bauer)</td><td class="numb">23</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-2-21">The Sound of a Voice</a> (J. Ellis)</td><td class="numb">24</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-2-22">Phonetic Longhand Esperanto</a></td><td class="numb">25</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-2-24">Comrades in Other Lands</a></td><td class="numb">26</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-2-25">Two Fables</a></td><td class="numb">27</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-2-26">The Angel and The Child</a> (A. Motteau)</td><td class="numb">27</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-2-27">Correspondence Notes</a></td><td class="numb">28</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-2-28">Various Items of Interest</a></td><td class="numb">29</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-2-29">Specimens of the New Dictionaries</a></td><td class="numb">30</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-2-30">Synopsis of Grammar</a></td><td class="numb">31-32</td></tr> +</table> +</div><div class="sec-list right border" id="est1-2-3"> +<p>The HON. SECRETARIES of ESPERANTO SOCIETIES are</p> +<ul> +<li>BOURNEMOUTH, I. F. H. Woodward, Esq.,<br> + Norwood, St. Swithin’s Road.</li> +<li>DUBLIN, C. Fournier, Esq.,<br> + Celtic Association, St. Stephen’s Green.</li> +<li>EDINBURGH, Miss Tweedie, M.A.,<br> + 2, Spence Street.</li> +<li>GLASGOW, J. Hunter, Esq.,<br> + 138, Darnley Street, Pollokshields.</li> +<li>HUDDERSFIELD, G. H. Taylor, Esq.,<br> + 13, Birkly Hall Road.</li> +<li>KEIGHLEY, J. Ellis, Esq.,<br> + Compton Buildings, Bow Street.</li> +<li>LONDON, H. Bolingbroke Mudie,<br> + 41, Outer Temple, W.C.</li> +<li>MANCHESTER, Dr. A. von Mayer,<br> + Central Hall.</li> +<li>NEWCASTLE, H. W. Clephan, Esq.,<br> + 3, Cotfield Terrace, Gateshead.</li> +<li>PLYMOUTH, J. A. Thill, Esq.,<br> + 6, Barton Crescent, Mannamead.</li> +<li>PORTSMOUTH, Dr. Greenwood,<br> + 21, St. George’s Square.</li> +<li>SURBITON, P. Howard, Esq.,<br> + The Bungalow, Crane’s Park.</li> +</ul> +<p style="text-indent:3em;">N.B.—It is earnestly hoped that gentlemen who are willing to form +local groups will communicate with the Hon. Sec., Esperanto Club, who +will do all in his power to assist them in the work.</p> +</div><div class="reklamo" id="est1-2-4" style="text-align:center;"> +<div class="left"> +<div class="h6">The Remington</div> +<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> +<p>Just think of it!</p> +<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> +<p><i>Unbound by ties of nationality:<br> +The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> +<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> +<hr class="short"> +<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br> +100, Gracechurch St., London, E.C.</p> +</div> +<div class="right" lang="eo"> +<div class="h6">La Remington</div> +<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> +<p>Pripensu je tio!</p> +<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> +<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br> +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> +<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> +<hr class="short"> +<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br> +100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> +</div> +</div><div class="notice left" id="est1-2-5"> +<p class="lead-in">A NEW WORK</p> +<blockquote><p>You should have to perfect your knowledge of Esperanto is the +<b>just-published Esperanta Sintakso</b> laŭ verkoj de <b>Doktoro +Zamenhof</b> kaj aliaj aŭtoroj.</p></blockquote> +<p lang="eo">Verkita de PAUL FRUICTIER. NUR EN ESPERANTO.</p> +<p>From THE ESPERANTO CLUB, 1/6 Post Free.</p> +</div><div class="notice right" id="est1-2-6"> +<p class="lead-in"><b>We beg to remind our Readers</b></p> +<blockquote><p>not to omit to translate the letters enclosed in the Text Book, and +to send the translations to us with four penny stamps. <span class="sc">The +Adresaro</span>—a list of Esperantists—will then be sent, by means of +which one can correspond all over the world in Esperanto.</p></blockquote> +</div><div class="notice" id="est1-2-7" lang="eo"> +<div class="h6" style="font-size:120%">Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi en Esperanto.</div> +<p class="address">Doktoro G. BASUTTIL, Misida, Malta.</p> +<p class="interest">Interŝanĝos poŝtsignojn.</p> +<p class="address">Rev. H. T. W. BUTLER, St. Paul’s Vicarage, Middlesbrough, Yorks.</p> +<p class="interest">Ĉiam respondos je ĉiuj demandoj.</p> +<p class="address">H. W. CLEPHAN, Esq., 3, Cotfield Terrace, Gateshead.</p> +<p class="interest">Pri muzikaj aferoj.</p> +<p class="address">Sinjoro C. CHARRIER, Calle Zabala, 77, Montevideo, Uruguay.</p> +<p class="interest">Kolektas ilustritajn poŝtkartojn. Ĉiam respondos.</p> +<p class="address">Frl. V. DESPORTES, 17, Boulevard Voltaire Chaumont, Haute Marne, France.</p> +<p class="interest">Interŝanĝo de Kuiristaj receptoj.</p> +<p class="address">J. A. D. HENDERSON, Esq., 97, Donegall St., Belfast, Ireland.</p> +<p class="interest">Alilandaj sistemoj de stenografio.</p> +<p class="address">G. LEDGER, Esq., 9, Tancred Road, Endymion Road, Finsbury Park, +London N</p> <p class="interest">Nur letere, pri ĉiuj sciencaj aferoj.</p> +<p class="address">L. LAROSE, Esq., 813, Mount Royal Avenue, Montreal, Canada.</p> +<p class="interest">Respondos je poŝtkartoj skribitaj en Esperanto.</p> +<p class="address">M. MAURICE MARTIN, Studento ĉe la kolegio de Châteaudun (Eure et +Loire), France.</p> <p class="interest">Ilustritaj Poŝtkartoj.</p> +<p class="address">C. G. STUART MENTEATH, Esq., 23, Upper Bedford Place, London, W.C.</p> +<p class="interest">Ĝardenaj Urboj kaj "Darwinismo" por la Homaro.</p> +<p class="address">Sinjoro A. de MARICH, Budapest, IV. Realtanoda u. 5. 11/7 Hungary.</p> +<p class="interest">Ilustritaj Poŝtkartoj kaj muziko.</p> +<p class="address">C. REEVE, Esq., 3, Effingham Road, Lee, Kent.</p> +<p class="interest">Komercaj temoj kaj komercaĵo kun samlandanoj per stenografio Pitman.</p> +</div><div class="reklamo" id="est1-2-8"> +<div class="imgcenter"> +<img alt="postcard" src="images/postcard.png" style="width: 315px; height: 447px"> +</div> +<p>This is a reduced facsimile of the design for an +illustrated Postcard.</p> +<p>It is obtainable in two patterns, Inland and Foreign. All the finest +quality ivory cards. Price for propaganda purposes, <b>1/1 for +50.</b></p> +<p>State whether Inland or Foreign are required.</p> +</div><div class="banner border" id="est1-2-9" style="text-align:center;"> +<p class="pagenum">17</p> +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST.</h4> +<p>The Esperanto Gazette for the spread of the International Language.</p> +<div style="float:left;padding-left:5%;font-size:80%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ ĈE<br> +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;padding-right:5%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> +<li>The Hon. Sec., ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C.</li> +<li>M. Paul Fruictier, 27, Boulevard Arago, Paris, France.</li> +<li>A. Saint Martin, Esq., 79, St. Christopher Street, Montreal, Canada.</li> +<li>M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai, Belgium.</li> +<li>Herr Ahlberg, 50 Döbelnsgatan, Stockholm, Sweden.</li> +<li>A. Agius, Esq., Strada S. Gaetano, 92, Hamrun, Malta.</li> +<li>G. W. Messerly, Esq., Port-of-Spain, Trinidad, B.W.I.</li> +</ul> +</div> +<p lang="eo" style="clear:both;"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis +poŝtsignon.</i></p> +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> +<p style="float:left;padding-left:2em;">No. 2.</p> +<p style="float:right;font-size:80%;text-align:left;">Subscription, 3s. Per Annum.<br> + Single Copies, 4d. net.</p> +<p>DECEMBRO, 1903.</p> +</div><div class="article" id="est1-2-10"> +<div class="left" lang="eo"> +<h5>PRI LA ESTONTECO.</h5> +<p class="center"><i>"Neniu el ni estas senerara, eĉ la plej juna."</i></p> +<p>La Redaktoro de <span class="sc">The Esperantist</span> deziras sendi, kiel eble +plej frue, siajn koregajn dankesprimojn al sia legantaro pro la +amindaj leteroj kiujn li tage ricevas. En la unua artikolo de la unua +<span class="sc">Esperantist</span> peto antaŭmetiĝis ke oni bonvolu sendi proponojn +pri la plibonigo de la plej juna el Esperantaj Ĵurnaloj. Sekve, +multaj amikoj skribis siajn pensojn pri la afero.</p> +<p>Por komenci je la komenco, kelkaj samideanoj kritikis la <i>verdeceto</i> +de la kovrilo. Sed multajn leterojn ni ankaŭ ricevis, precipe de +niaj legantinoj, tute aprobante ĝin. Ni do kredas ke estus +bedaŭrinde ŝanĝi ĝin sen unuanima konsento, tial la dua kajero +ankaŭ havas similan verdan eksteraĵon.</p> +<p>Sed la gravegaj kritikoj estis pri la internaĵo. Kelkaj legantoj +trovis ke nedividata paĝo estis iom malfacila por legi. Precipe en +la interesa originala verko "Itala Somero" ili tion eltrovis. Kvankam +nedividataj paĝoj havas pli belan vidiĝon, ni ne daŭrigos ilin en +la estonteco, kaj ni dankas la amikojn kiuj montris la malbonaĵon.</p> +<p>Adepta Esperantisto kredis ke la modelo estis tro alta; ke la dua +Gazeto ne povus esti tiel interesa kiel la unua, k.t.p. Vere tio ĉi +estus gravega afero, kaj Britaj Esperantistoj devas zorgi ke la +profetaĵo ne estos prava. Ni estas tute certaj ke, se oni nur sendos +ĉi tie kiel eble plej multaj artikoletoj—precipe originalaj +verkoj—sufiĉe interesaj Gazetoj rezultos.</p> +<p class="pagenum">18</p> +<p>La sama kritikisto ankaŭ opiniis ke ne estis sufiĉe da Angla lingvo +en la unua numero. Ĝi enhavas nur dekses paĝojn, kaj la plimulto de +la legantaro deziras legi Esperantaĵojn, ne Anglaĵojn. Unu el niaj +sindonemaj kunverkantoj promesis marki ĉiujn vortojn, kiujn ne +troviĝos en la lernlibro, kaj ni ĉiam donos iliajn tradukojn. +Tiamaniere ni esperas ke ni plaĉos tiujn, kiuj deziras vidi pli en +la Angla lingvo, sen limigi la interesan enhavon.</p> +<p>Inter la amikoj kiuj skribis pri la granda celo de Esperanto, unu +diris "Zenofono gvidis la perditajn Grekojn el la neterpoma<a href="#fnI.2.1" id="fnrefI.2.1"><sup>[1]</sup></a> lando +orienta de poezio, sablo kaj romanco. Kaj vi, mia samideano, devas, +per via Gazeto, gvidi la sonĝajn Esperantistojn malsupren al la +ĉiutagan landon de porkaĵo kaj faboj!"</p> +<p>Vere tiu ĉi estas bona konsilo, ĉar Esperanto devas esti "Pana kaj +butera lingvo" por komerco kaj ĉiutaga vivado. Sed ĉu nia legantaro +deziras ke ni neniam presigos poezion kaj interesajn rakontetojn? La +plimulto da leteroj kiuj tage venas enhavas gratulojn pri la poemoj +kaj rakontetoj.</p> +<p>Alia helpanto de tiu ĉi bonfaranta movado havas gravajn internaciajn +rilatojn kun fremdaj firmoj, kaj proponis ke ĉiuj komercaj +Esperantistoj skribu al sia fremda klientaro, antaŭmetante +Esperanton, kiel taŭga helpanta lingvo, kaj petante ke ili lernus +ĝin por estontaj komunikaĵoj. Bonega ideo! Se oni konsentos tiel +fari, La Esperanto Klubo presigos anoncpaperojn kaj disdonos ilin +inter siaj komercaj membroj. La Hon. Sek. estos feliĉa ricevi +specimenojn de la proponita anonco.</p> +<p>Ree dankante ĉiujn kunverkantojn, ni petegas pri originale verkitajn +artikolojn por la Gazeto. En ĉiuj landoj estas la sama afero. Oni +trovas grandan nombron da skeptikuloj, kiuj diradas: "Ho! Mi vidas ke +via lingvo estas bona nur por tradukaĵoj. Kiam vi havos vian propran +verkaron, mi eklernos Esperanton. Sed, en la nuna tempo, mi pliamas +mian patrujan lingvon."</p> +<p>Mi skribis tiun ĉi peton al nia bona amiko, Sinjoro Ben Elmy, kaj, +kiel rezulto, niaj legantoj nun havos la grandan plezuron legi +<i>Esperantan</i> poemeton, kun Angla <i>traduko</i>. Aliaj amikoj jam +respondis al tiu ĉi peto kaj sendis la interesajn rakontetojn kiuj +estas tie ĉi presitaj kaj korege ĉiuj devas danki ilin por la +granda helpo kiun ili donis al Esperanto, tielfarinte. Kvankam +tradukoj estas tre akcepteblaj, originalaj verkoj sendube estas indaj +je antaŭeco.</p> +<p class="far_sig sc">La Redaktoro.</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTE:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.1"></a> <a href="#fnrefI.2.1">[1]</a> +Lit.: "Potatoless." +</p> +</div> +<div class="right"> +<h5>CONCERNING THE FUTURE.</h5> +<p class="center"><i>"We are none of us infallible, even the youngest."</i></p> +<p>The Editor of <span class="sc">The Esperantist</span> desires to send as early as +possible his most hearty expression of thanks to his readers for the +kind letters which he daily receives. In the first article of the +first <span class="sc">Esperantist</span> a request was put forward that one should +send proposals for the improvement of the youngest of Esperanto +journals. In consequence of this, many friends have written their +opinions on the subject.</p> +<p>To begin at the beginning, some friends-in-Esperanto criticised the +<i>somewhat greenness</i> of the cover. But we have also received many +letters, especially from our lady readers, fully approving of it. We +therefore think it would be regrettable to change it without +unanimous consent; thus the second number has a similar green +exterior.</p> +<p>But the most serious criticisms were concerning the interior. Some +readers found that an undivided page was somewhat difficult to read. +Especially in the interesting original work, "The Italian Summer," +did they experience this. Although undivided pages have a more +pleasant appearance, we will not continue them any more, and thank +the friends who pointed out the defect.</p> +<p>An adept Esperantist thought the standard was too high; that the +second Gazette could not be as interesting as the first, and so on. +This truly would be a most serious matter, and British Esperantists +must take care that the prophecy be not verified. We are quite +certain that if one will only send as many articles as +possible—especially original works—sufficiently interesting +Gazettes will result.</p> +<p>The same critic also opined that there was not enough English in the +first number. It contains only sixteen pages, and the majority of +readers desire to read Esperanto matter, not English. One of our +painstaking collaborators has promised to mark all words not to be +found in the Textbook, and we will always give their meanings. In +this manner we hope to please those who wish to see more in English, +without limiting the interesting matter.</p> +<p>Among the friends who have written of the great purpose of Esperanto, +one has said "Xenophon led the lost Greeks through the barren eastern +land of poetry, sand, and romance. And you, my friend-in-Esperanto, +must—by means of your Gazette—guide the dreamy Esperantists down +into the everyday land of pork and beans!"</p> +<p>Truly this is good counsel, for Esperanto must be a "Bread and butter +language" for commerce and daily life. But do our readers wish us +never to print poetry and interesting narratives? The majority of the +letters which continue to arrive daily contain congratulations on the +poems and short stories.</p> +<p>Another helper of this beneficent movement has weighty international +relations with foreign firms, and has proposed that all commercial +Esperantists should write to their foreign clients, submitting +Esperanto as a suitable auxiliary language, and asking them to learn +it for future communications. A most excellent idea! If this be +approved, the Esperanto Club will have circulars printed and will +distribute them among its commercial members. The Hon. Sec. will be +glad to receive specimens of the proposed announcement.</p> +<p>Again thanking all collaborators, we appeal for original work for the +Gazette. In every land it is the same. One finds a great number of +people, sceptics, who continually say, "Oh! I see that your language +is only good for translations. When you have your own literature I +will take up the study of Esperanto. But, at present, I prefer my +national tongue."</p> +<p>I wrote this request to our good friend, Mr. Ben Elmy, and, as a +result, our readers now have the great pleasure of reading an +<i>Esperanto</i> poem with English <i>translation</i>. Other friends have +already responded to this appeal, and all must thank them most +heartily for the great help they have given to Esperanto in so doing. +Although translations are very acceptable, original works are, +without doubt, worthy of precedence.</p> +<p class="far_sig"><i>Literal translation.</i></p> +</div> +</div><div class="article" id="est1-2-11"> +<p class="pagenum">19</p> +<div class="left" lang="eo"> +<h5>KION MAX MÜLLER DIRIS.</h5> +<p>Mi deziras scii ĉu <span class="sc">The Esperantist</span> estas preta por akcepti +en ĝiaj kolonoj la liberan uzon de la ĉiam ĉeestanta persona +pronomo "Mi." Eble mi, ĝin enkondukante, estas iomete maltima, sed +mi ne povas eviti la opinion ke, eĉ nova lingvo devas enhavi +almenaŭ kelkajn el la nekonvenaĵoj kiujn ĉiuj malnovaj lingvoj +necese toleras.</p> +<p>Tio, kion mi tuj rakontos, nur estas malgranda persona memoraĵo, sed +ĝi kunligas kun la nomo de famega lingvisto; tre citinda +aŭtoritato.</p> +<p>Mi estis en Venezio, ne staranta inter palaco kaj malliberejo, sed +gondole glitanta sur la kanaloj de la feina urbo, tiel kiel ĉia +mortemulo devas fari, se li deziras elpruvi ke vivo estas vivinda. Mi +tiam estis leganta artikolon "Rememoraĵoj" de Max Müller, kaj ĝi +tiel ĉarmis min ke, tuj post mia reveno hejme, mi skribis al li iom +simile al jeno—</p> +<p>"Mi estas al vi nekonato. Se mi ne skribos tuj sub la puŝo de la +impreso, mi tute ne kuraĝus fari tion. Sed, kompreneble, ni devus +koni unu la alian. Vi, baptofilo de Max Maria von Weber, mi baptofilo +de Felix Mendelssohn! Vi lernis latinan kaj grekan lingvojn en +Leipzigo, mi ankaŭ lernis tie; sed vi studiis ĉe la Nikolai-Schule +kaj mi ĉe la Thomas-Schule; jen la malsameco de la rezultato +klariĝas. Sed ni, kiel knaboj, ambaŭ devis manĝi niajn pomojn el +la korbo de la sama maljuna vendistino en Grimmaischer Strasse, +k.t.p."</p> +<p>Nu, Max Müller respondis al mi tute afable. Li sciigis min ke li iam +aŭdis mian patron ludi fortepianon kune kun Mendelssohn, ke li +ankaŭ estis vidinta unu el miaj pentraĵoj tial ni ne estis +nekonatoj. Ĉu mi venus Oxfordon post mia reveno en Anglujo, kaj ĉu +mi volus esti lia gasto?</p> +<p>Post kelkaj monatoj mi do iris, kaj pasigis malmultajn tagojn en lia +domo. Tiu ĉi estis senegala okazo por sciiĝi liajn opiniojn pri la +alpreno de universala lingvo.</p> +<p>"Ĉu la afero estas <i>ebla</i>?" mi demandis. "Netaŭge kian lingvon oni +elektos. Mi bezonas vian aŭtoritaton por silentigi tiujn kiuj kredas +ke la propono nur estas ĥimera."</p> +<p>"Nu," li respondis, "vi devas demandi tion de pli junaj kritikistoj +ol mi. Vi scias ke mi jam skribis mian kredon ke Esperanto estas la +plej bona sistemo ĝis nun elpensita; mi ne povas diri plu." Mi +petegis, eble iom supermezure, sed sensukcese.</p> +<p class="pagenum">20</p> +<p>Sed, kiam mi estis forironta el lia gastama domo, li redonis al mi +albumeton (baptopatran donacon de Mendelssohn), en kiu mi petis ke li +skribu sian nomon, kaj mi legis—"Ĉu universala lingvo estas ebla? +Jes.—M.M."</p> +</div> +<div class="right"> +<h5>WHAT MAX MÜLLER SAID.</h5> +<p>I wonder whether the columns of <span class="sc">The Esperantist</span> are disposed +freely to admit that ever-present personal pronoun, "I." I am perhaps +bold in introducing it, but I cannot help thinking that a new +language must have to put up with some of the inconveniences, at +least, that all old languages have had to tolerate.</p> +<p>What I have to relate is but a little personal souvenir, but it is +connected with the name of a great linguist, and an authority well +worth quoting.</p> +<p>I was in Venice, not standing between a palace and a prison, but +gliding along the canals of the fairy city in a gondola, as every +mortal should if he desires to realise that life is worth living. I +was reading an article, "Reminiscences," by Max Müller, which +delighted me so that the first thing I did on returning home was to +write to him, somewhat on these lines—</p> +<p>"I am a stranger to you, and if I don’t write on the spur of the +moment, I should not venture to do so at all. Yet surely we ought to +know one another. You, a godson of Max Maria von Weber, and I a +godson of Felix Mendelssohn! You learnt your Latin and Greek in +Leipzig, and so did I; only you went to the Nicolai-Schule and I to +the Thomas-Schule, which accounts for the difference in the result. +But we must have eaten our schoolboy apples from the same old woman’s +basket in the Grimmaische Strasse, etc., etc."</p> +<p>Well, Max Müller answered in the kindest spirit. He had heard my +father play with Mendelssohn, and he had seen a picture of mine, so +we were not strangers. Would I come to Oxford on my return to England +and be his guest.</p> +<p>Some months later I went, and spent several days at his house. There +was a unique opportunity of fully ascertaining his views on the +adoption of a universal language.</p> +<p>"Is such a thing <i>possible</i>?" I asked him. "Never mind which language +is to be selected. I want your authority to silence those who look +upon anything of the kind as chimerical."</p> +<p>"Well," he said, "you must go to younger people for an answer to +that. You know that I have given it as my opinion that Esperanto is +the best attempt at a universal language yet made, and that is as +much as I can say." I pressed him, perhaps rather unduly, but without +success.</p> +<p>But as I was leaving his hospitable house he handed me back a little +album (a godfather’s gift from Mendelssohn), in which I had asked him +to inscribe his name, and I read—"Is a universal language possible? +Yes.—M.M."</p> +<p class="far_sig sc">Felix Moscheles.</p> +</div> +<div style="clear:both;"> +<div class="imgcenter"> +<img alt="hand-written letter" src="images/mueller.png" style="width: 525px; height: 400px"> +</div> +<p>Oxford, July 2, 10 p.m</p> +<p>Is a universal language possible? Yes. M. M.</p> +<p>Felix Mendelssohn:</p> +<div class="verse" lang="de"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Wenn Menschen aus einander gehn</span> +<span class="i0">So sagen sie, Auf Wiedersehn,—auf Wiedersehn.</span></div> +</div> +<p>Felix Moscheles:</p> +<div class="verse" lang="de"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Die Sprachen sind auch aus einander gegangen.</span> +<span class="i0">D’rum theilen sie alle dasselbe Verlangen.</span> +<span class="i2">Auf Wiedersehn, auf Wiedersehn!</span></div> +</div> +<p class="near_sig">F. Max Müller.</p> +<p lang="eo"><i>Felix Mendelssohn diris.</i>—Se homoj disiĝas ili diras "Ĝis la +Revido, Ĝis la Revido."</p> +<p lang="eo"><i>Felix Moscheles diris.</i>—La lingvoj ankaŭ estas disiĝitaj, do +ĉiuj partoprenas la saman deziron. "Ĝis la Revido, Ĝis la +Revido!"</p></div> +</div><div class="poetry" id="est1-2-12" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">L’ALMOZULINO.</h5> +<p style="text-align:left;margin-left:2em;">THE BEGGAR MAID (<span class="sc">Tennyson</span>).</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Ŝi, de beleco nedirebla</span> +<span class="i2">La manojn sur la brusto tenis:</span> +<span class="i0">L’Almozulino nudpieda</span> +<span class="i2">Al reĝo Kofetuo venis.</span> +<span class="i0">La reĝo, kun mantel’ kaj krono,</span> +<span class="i2">Renkonti ŝin malsupreniris</span> +<span class="i0">"Nature, ŝi pli bela estas</span> +<span class="i2">Ol lumo," ĉiuj Grafoj<a href="#fnI.2.2" id="fnrefI.2.2"><sup>[2]</sup></a> diris.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Ŝi, en mizera vesto, ŝajnis</span> +<span class="i2">Al ili, lum’ tra nuboj hela;</span> +<span class="i0">Ŝin laŭdis ili, pro okuloj,</span> +<span class="i2">Piedoj, haroj, mieno bela.</span> +<span class="i0">Neniam estis en la lando</span> +<span class="i2">Vizaĵ’ aŭ ĉarm’ anĝela tia,</span> +<span class="i0">Kaj ĵuris Kofetuo "Estos</span> +<span class="i2">L’Almozulin’ reĝino mia."</span></div> +</div> +<p class="near_sig sc">C. Bicknell.</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTE:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.2"></a> <a href="#fnrefI.2.2">[2]</a> +Counts; barons. +</p> +</div><div class="serial" id="est1-2-13" lang="eo"> +<p class="pagenum">21</p> +<p style="float:left;font-size:90%;">[<i>Copyright reserved.</i>]</p> +<p style="float:right;font-size:90%;">[<i>Tradukis Esp. 6266.</i>]</p> +<h5>LA VENTEGO (Daŭrigo).</h5> +<div style="text-align:center;"> +<p>(<i>Vidu la komencon en Novembra Nro.</i>).</p> +<h6>AKTO I.</h6> +<p><span class="sc">Sceno I.</span> (<i>daŭrigo</i>).</p> +<p class="center">(<i>Revenas la</i> <span class="sc">Subestro</span>.)</p> +</div> +<p><span class="sc">Subestro.</span>—Faligu la grandmaston! vigle<a href="#fnI.2.3" id="fnrefI.2.3"><sup>[3]</sup></a>! pli malsupren! +Penu direkti la ŝipon al la maro! (<i>Ekkrioj interne</i>) Malbenon al +tiuj kriegoj! Ili bruegas pli laŭte ol la blovado, aŭ eĉ nia +propra kriado! ... (<i>Revenas</i> <span class="sc">Sebastiano</span>, <span class="sc">Antonio</span> +<i>kaj</i> <span class="sc">Gonzalo</span>) Ree? ankoraŭ? Kion vi faros tie ĉi? Ĉu ni +devos ĉesigi nian penadon kaj droni? Ĉu vi deziras iri al la +marfundo?</p> +<p><span class="sc">Sebastiano.</span>—Ha peston al via faringo, kriemulo,<a href="#fnI.2.4" id="fnrefI.2.4"><sup>[4]</sup></a> +blasfemanta malbenita hundo!</p> +<p><span class="sc">Subestro.</span>—Nu, do, laboru vi mem!</p> +<p><span class="sc">Antonio.</span>—Pendu, malbona hundo; pendu, filo de malvirtulino, +insultema bruegulo! Ni ne tiel kiel vi timas droni.</p> +<p><span class="sc">Gonzalo.</span>—Ho! lin mi asekuras<a href="#fnI.2.5" id="fnrefI.2.5"><sup>[5]</sup></a> kontraŭ la dronado, +kvankam la ŝipo ne estus pli fortika ol nuksa ŝelo.</p> +<p><span class="sc">Subestro.</span>—Direktu la ŝipon! Du gradojn plie, al la +maro ... haltu!</p> +<p class="center">(<i>Venas</i> <span class="sc">Maristoj</span> <i>tute akvokovritaj</i>.)</p> +<p><span class="sc">Maristoj.</span>—Ĉio estas perdita! ni preĝu! ni preĝu! Ĉio +perdita! (<i>Foriras ĉiuj</i>)</p> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Subestro.—</p><span class="i0">Kion? Ĉu malvarmiĝos niaj buŝoj?</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Gonzalo.—</p><span class="i0">La reĝo kaj la princoj ĉiuj preĝas:</span> +<span class="i0">Samstate ni kun ili preĝi devas.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Sebastiano.—</p><span class="i0">Mi perdas paciencon.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Antonio.—</p><span class="m4">Ni pereos:</span> +<span class="i0">Per la maldiligento de drinkuloj—</span> +<span style="float:left;width: 8em;margin-left:-8em;text-align:right;">(<i>Al</i> <span class="sc">Subestro</span>)</span> +<span class="i0">Larĝfaŭka bruegulo mi tre volus</span> +<span class="i0">Vin vidi droni en dek maralfluoj<a href="#fnI.2.6" id="fnrefI.2.6"><sup>[6]</sup></a>!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Gonzalo.—</p><span class="i0">Pendonta, tamen, li post ĉio restos,</span> +<span class="i0">Ja, kvankam plendos ĉiu guto akva</span> +<span class="i0">Kaj larĝe malfermiĝos por lin gluti....</span> +<span style="float:left;width: 8em;margin-left:-8em;text-align:right;">(<i>Ekbruoj interne</i>)</span> +<span class="i0">Ĉiel’ kompatu! nun fendiĝas ŝipo!</span> +<span class="i0">Adiaŭ do, edzino kaj infanoj!</span> +<span class="i0">Ho ve,<a href="#fnI.2.7" id="fnrefI.2.7"><sup>[7]</sup></a> adiaŭ, frato! Ĝi fendiĝas!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Antonio.—</p><span class="i0">Ni ĉiuj nun fundiru kun la reĝo! (<i>Foriras</i>).</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Sebastiano.—</p><span class="i0">Ni iru tuj al li adiaŭ diri! (<i>Foriras</i>).</span></div> +<p><span class="sc">Gonzalo.</span>—Nun, volonte, mi ŝanĝus mil mejlojn da marakvo +nur por seka terpeco, longa erikejo,<a href="#fnI.2.8" id="fnrefI.2.8"><sup>[8]</sup></a> bruniĝinta dornstipejo,<a href="#fnI.2.9" id="fnrefI.2.9"><sup>[9]</sup></a> +io ajn! Estu do la superega Volo! Sed mi preferus seke morti. +(<i>Foriras</i>).</p> +<p class="center"><span class="sc">Sceno 2.</span>—<i>Sur insulo—antaŭ la ĉambreto de</i> <span class="sc">Prospero.</span></p> +<p class="center">(<i>Venas</i> <span class="sc">Prospero</span> <i>kaj</i> <span class="sc">Mirando</span>.)</p> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="i0">Karega patro, se per via povo</span> +<span class="i0">La maro tiel brue sovaĝiĝis,</span> +<span class="i0">Ho trankviligu ĝin! Nun preskaŭ ŝajnas</span> +<span class="i0">Malbonodoran peĉon Ĉiel’ vomi.<a href="#fnI.2.10" id="fnrefI.2.10"><sup>[10]</sup></a></span> +<span class="i0">Se supraj ondoj ne estingos fajron ...</span></div> +<div class="dialogo"> +<span class="i0">... Suferis mi kun la malfeliĉuloj</span> +<span class="i0">Videble kiuj dronis en la ŝipo!</span> +<span class="i0">Kreitoj noblaj ili estis, eble,</span> +<span class="i0">Kaj, jen! nun estas ĉiuj disrompitaj ...</span> +<span class="i0">... Ĝemegoj ĝis la mia kor’ atingis!</span> +<span class="i0">Se ia dio estus mi potenca,</span> +<span class="i0">En teron volus mi trapuŝi maron,</span> +<span class="i0">Prefere ol engluti belan ŝipon</span> +<span class="i0">Ŝarĝitan tute je animoj homaj! ...</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker"><span class="sc">Prospero.</span>—</p><span class="i0">Ne plu miregu nun, kaj kvietiĝu;</span> +<span class="i0">Al via kompatema koro diru:</span> +<span class="i0">Ne malbonaĵ’ okazis.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker"><span class="sc">Mirando.</span>—</p><span class="m4">Ho ve, patro!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">Nenio, ja, filino, ĵus okazis</span> +<span class="i0">Krom ĉio, kion mi efektivigis</span> +<span class="i0">Por vi, filino mia, karulino!</span> +<span class="i0">Vi kiu ido estas nescianta,</span> +<span class="i0">Ĉar, nek vi scias pri l’elveno mia,</span> +<span class="i0">Nek konas min pli altan ol Prosperon,</span> +<span class="i0">La mastron de malriĉa tia loko,</span> +<span class="i0">Kaj simplan patron vian.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker"><span class="sc">Mirando.</span>—</p><span class="m4">Mi neniam</span> +<span class="i0">Imagis plie.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker"><span class="sc">Prospero.</span>—</p><span class="m3">Estas nun la tempo,</span> +<span class="i0">Kaj vin mi devas plie tuj informi.</span> +<span class="i0">—Forprenu la magian<a href="#fnI.2.11" id="fnrefI.2.11"><sup>[11]</sup></a> veston mian—</span> +<div style="padding-left:2em;">(<i>Demetas la mantelon</i>).</div> +<span class="i0">Magio restu. Plu ne ploru, kara;</span> +<span class="i0">Konsolu vin. Terura la vidaĵo</span> +<span class="i0">De ŝippereo, kiun vi bedaŭras,</span> +<span class="i0">Okazis tiel, per magia povo,</span> +<span class="i0">Ke iu, kiu estis en la ŝipo</span> +<span class="i0">Nek mortis, nek eĉ haron tie perdis,</span> +<span class="i0">—Kriegojn kvankam aŭdis vi, kaj vidis</span> +<span class="i0">Fundiri ŝipon—Sidu, nun, Mirando,</span> +<span class="i0">Ĉar vi plimulte devas tuj sciiĝi.</span></div> +<p class="near_sig">(<i>Daŭrigota</i>).</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTES:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.3"></a> <a href="#fnrefI.2.3">[3]</a> +Cheerily, actively. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.4"></a> <a href="#fnrefI.2.4">[4]</a> +Noise-maker, brawler. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.5"></a> <a href="#fnrefI.2.5">[5]</a> +Insure. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.6"></a> <a href="#fnrefI.2.6">[6]</a> +Tides. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.7"></a> <a href="#fnrefI.2.7">[7]</a> +Alas! +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.8"></a> <a href="#fnrefI.2.8">[8]</a> +Heath. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.9"></a> <a href="#fnrefI.2.9">[9]</a> +Prickly broom (or furze) patch. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.10"></a> <a href="#fnrefI.2.10">[10]</a> +Vomit. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.11"></a> <a href="#fnrefI.2.11">[11]</a> +Magic. +</p> +</div><div class="poetry" id="est1-2-14"> +<p class="pagenum">22</p> +<div class="left" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">LEKANTETO AŬTUNA.</h5> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">"Purpurvestata kara aŭtuna flor’,</span> +<span class="i2">Vi ploras, do, pri morto de l’somero?</span> +<span class="i0">Funebra, certe, estas la kolor’,</span> +<span class="i2">Kaj ĉiam servas al la malespero!"</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">"Ha, ne! Vi ne forgesu, kara mia,</span> +<span class="i2">Purpuro apartenas al majesto;</span> +<span class="i0">Kaj plaĉas al la vintroreĝo nia,</span> +<span class="i2">Ke prezentiĝu mi en deca vesto!"</span></div> +</div> +<p class="near_sig">12a Okt., 1903. <span class="sc">Ben Elmy.</span></p> +</div> +<div class="right"> +<h5 class="poem-header">THE MICHAELMAS DAISY.</h5> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">"Dear little Autumn flower, with purple clad,</span> +<span class="i2">Dost thou thus weep the death of Summer fair?</span> +<span class="i0">Funereal, truly, is thy colour sad,</span> +<span class="i2">And ever serves as symbol of despair!"</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">"Ah, no! dear friend, remember yet one thing—</span> +<span class="i2">That purple, too, is Majesty’s display;</span> +<span class="i0">And ’t is the pleasure of our Winter king,</span> +<span class="i2">That I present myself in meet array!"</span></div> +</div> +<p class="near_sig"><i>Tradukis</i> <span class="sc">Ben Elmy.</span></p> +</div> +</div><div class="article" id="est1-2-15" lang="eo"> +<h5>MORDANTO MORDITA (Originale Verkita).</h5> +<p>Tiu ĉi okazis dum mia lernado ĉe la universitato.</p> +<p>Bruno estis unu el miaj plej intimaj amikoj kaj ni ofte renkontis nin +kun aliaj samideanoj ĉe la loĝejo de unu aŭ alia por amika +kartoludeto. En tiu ĉi okazo la renkontejo estis ĉe Bruno.</p> +<p>Blanko, alia amiko, alvenis kun mi je la dirita horo, sed tie +troviĝis neniu. "Pendu" ni diris. Ni atendis longan tempon: Bruno ne +venis. Ni do ekkoleriĝis, kaj deziris repagi al Bruno pro tiu ĉi +malplezuro. "Kion ni faros?" "Malsaĝkaptilon!"<a href="#fnI.2.12" id="fnrefI.2.12"><sup>[12]</sup></a> "Bonege!"</p> +<p>Ni formovis la tablon en angulon de la ĉambro. Sur la tablo, per la +helpo de kapkuseno<a href="#fnI.2.13" id="fnrefI.2.13"><sup>[13]</sup></a> el la dormoĉambro, de kelkaj vestoj, kaj de la +lamposfero<a href="#fnI.2.14" id="fnrefI.2.14"><sup>[14]</sup></a> sur kiu ni figuris malbelegan vizaĵon, kaj en kiu ni +enmetis kandeleton, ni konstruis terurigan kreitaĵon. Tiam ni +atendis.</p> +<p>Baldaŭ ni aŭdis la paŝojn de la alproksimiĝanta Bruno, kaj ni +retiris en la dormoĉambron. La pordo de la ĉambro malfermiĝis: +Bruno eniris.</p> +<p>Subite terurplena kriego surdiĝis niajn orelojn. Nia mizera amiko +enfalis preskaŭ senmove en sian seĝegon, nur murmurante—"Mi ĝin +vidis! Mi ĝin vidis! Mi estas viro mortonta!"</p> +<p>Tiu ĉi rezultato surprizis nin. Ni neniam deziris kaŭzi tian +malfeliĉecon.</p> +<p>Kredante ke nia amiko nur ridegis, mi ekkriis "Brandon! Rapide, +rapide, alportu la brandon!" Estis senutile. La glaso ekfalinte el la +mano de la suferanto, rompiĝis sur la tapiŝo. Tre malrapide, el la +disigitaj vortoj de la malsanulo, ni eltiris la sciigon ke li kredis +vidi la aperaĵon kiu ĉiam montras sin al membro de la familio +Bruno, antaŭ la subita morto de tiu persono.</p> +<p>Ni penis klarigi la aferon, sed sensukcese.</p> +<p>Mi do eliris por venigi kuraciston.</p> +<p>Loĝante en la koleĝo, estis necese ke mi petu permeson de la +koleĝestro, ĉar vespere je dirita horo la pordego fermiĝis por ke +neniu povu senpermese eliri. La koleĝestro, maljuna sinjoro, +bonvolega al la junuloj kiuj venis sub lia flego, kvankam gravmaniera +kaj solenvizaĝa, aŭskultinte mian klarigon, tuj donis al mi la +deziratan permeson, samtempe dirante—"Estas granda malfeliĉeco, +granda, grandega! Mi kredas ke mi mem iros por lerni ĉu mi povos ion +fari."</p> +<p>Ĉar la koleĝestro tre malofte vizitis la loĝejon de koleĝanoj, +tiu ĉi propono estis tiel ne atendita ke mi tute forgesis la +kuraciston, kaj sekvis la estron al la loĝejo de Bruno.</p> +<p>Enirante en la ĉambron ni trovis Brunon ankoraŭ flegatan de Blanko, +ŝajne neniel pliboniĝitan. La vizitanto neatendita, klinante sin +super la junulo diris amindavoĉe—"Mia kara Bruno, mi tre bedaŭras +aŭ...."</p> +<p>Kvazaŭ elektriĝita, la trompoplena Bruno eksaltis sur siajn piedojn +elkriante per la plej sana voĉo—"Pardonu al mi, Sinjoro, tute +senintence mi petolis<a href="#fnI.2.15" id="fnrefI.2.15"><sup>[15]</sup></a> antaŭ <i>vi</i>."</p> +<p>Unue iom enuata, sed baldaŭ komprenante la ŝercon, nia bona estro +trankvile diris—"H—m! Belega ekzemplo de ‘Mordanto mordita’. Bonan +Nokton, Sinjoroj, bonan nokton."</p> +<p>Tiel parolinte li ridetante foriris.</p> +<p class="far_sig"><span class="sc">Paul Mathews</span>, <i>Esperantisto</i> 7799.</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTES:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.12"></a> <a href="#fnrefI.2.12">[12]</a> +Booby-trap. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.13"></a> <a href="#fnrefI.2.13">[13]</a> +Pillow. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.14"></a> <a href="#fnrefI.2.14">[14]</a> +Lamp globe. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.15"></a> <a href="#fnrefI.2.15">[15]</a> +Played the fool. +</p> +</div><div class="jokes" id="est1-2-16" lang="eo"> +<p><i>Almozulo</i>: Donu al mi pencon, Sinjorino!</p> +<p><i>Sinjorino</i>: Ĉu vi ne povas trovi laboradon!</p> +<p><i>Almozulo</i>: Ne, mia metio estas senutila al la nuna tempo.</p> +<p><i>Sinjorino</i>: Kial? Kion vi faras?</p> +<p><i>Almozulo</i>: Mi forŝovelas neĝon de pavimo.</p> +<p class="near_sig">G.C.L.</p> +</div><div class="article" id="est1-2-17" lang="eo"> +<p class="pagenum">23</p> +<h5>LA TRI AMIKOJ.</h5> +<p>Konfidu je nenia amiko ne pruvinte lin. Ĉe la festena tablo ni +trovas pli multajn ol ĉe la pordo de la malliberejo.<a href="#fnI.2.16" id="fnrefI.2.16"><sup>[16]</sup></a></p> +<p>Homo havas tri amikojn; du el ili li multege amis, la tria estis al +li indiferenta, kvankam tiu ĉi estis la plej sincera el ĉiuj. En +tago li devis aperi antaŭ la juĝisto ĉar li estis grave sed +maljuste kulpigita. "Kiu el vi," li diris, "venos kun mi por atesti +por mi, ĉar mi estas grave kulpigita kaj la reĝo koleriĝis?" La +unua el liaj amikoj tuj diris ke, pro aliaj aferoj, li ne povus iri +kun li. La dua akompanis lin ĝis la pordo de la juĝejo, tiam li +iris returnen pro timo de la kolera juĝisto.</p> +<p>Sed la tria, al kiu li malplej konfidis, eniris, paroladis por li kaj +atestis tiel ĝoje pri lia senkulpo, ke la juĝisto liberigis +lin.——</p> +<p>Homo posedas tri amikojn en tiu ĉi mondo. Kiel li kondutos je la +horo de la morto, kiam Dio vokos lin antaŭ sian juĝejon? Mono, lia +plej bona amiko, forlasos lin unue. Liaj parencoj akompanos lin ĝis +la pordo de la tombo, kaj tiam returnos domen. La tria, kiun li ofte +forgesis dum la vivo estas liaj Bonagoj. Nur tiuj ĉi akompanos lin +ĝis la trono de la Juĝisto. Ili antaŭiros, parolos, kaj trovos por +li kompaton kaj pardonon.</p> +<p class="far_sig sc">Elise Bauer.</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTE:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.16"></a> <a href="#fnrefI.2.16">[16]</a> +Prison. +</p> +</div><div class="article" id="est1-2-18" lang="eo"> +<h5>LEGENDO PRI LA VIRO EN LA LUNO.</h5> +<p>Antaŭ multe da jaroj je Dimanĉo, viro iris en arbaron por kolekti +lignon. Li kunigis ĝin, kaj, portis ĝin domen. Li renkontis belan +viron, dimanĉe vestitan, kiu estis ironta al preĝejo. Li haltis, +ekparolis al la lignoportanto kaj diris "Ĉu vi scias ke sur la tero +hodiaŭ estas Dimanĉo, kiam Dio ripozis, kreinte la mondon, ĉiujn +bestojn kaj la homaron? Ĉu vi ne scias ke estas skribite en la tria +komando Sanktigu la Dimanĉon?"</p> +<p>Sed la viro estis korhardiĝita kaj respondis "Dimanĉo tera aŭ +Lundo ĉiela, kion faras tio al mi?" La bela viro, kiu estis Dio mem, +respondis "Portu do eterne vian branĉaron. Kaj tial ke Dimanĉo sur +la tero ŝajnas al vi esti senvalora, havu do eternan Lundon en la +Luno kaj staru ĉiam tie kiel timiginta ekzemplo por ĉiuj kiuj +malsanktigas la Dimanĉon per laboro." De tiu tempo la viro kun la +branĉaro staras en la Luno, kaj eble starados tie eterne.</p> +<p class="far_sig sc">Elise Bauer.</p> +</div><div class="article" id="est1-2-19" lang="eo"> +<h5>PRAKTIKA UZO DE ESPERANTO.</h5> +<p>Antaŭ iaj semajnoj aperis artikolo en la <i>Daily Mail</i> kie oni +skribis ke Ĵapananoj trovis ke, se ili manĝadis nur rizon, ĝi +produktis hidropsion, sed se ili miksis hordeon kun la rizo la +malsano ne okazis.</p> +<p>Trovante en la Adresaro la nomon de Japonano, mi tuj skribis al li +sciigante lin pri la supre nomita artikolo kaj demandante ĉu ĝi +estis akurata.</p> +<p>Mi ricevis la sekvantan respondon—"La malsano okaza estas ne la +hidropsio sed beriberi aŭ elefantiasio. La rizo sole ne kaŭzas +tion: La malriĉuloj, la kampanoj, ankaŭ suferas je tiu malsano +kvankam ili ne ofte manĝas rizon; eble nur unu aŭ du foje dum +monato. La rimedo por tiu malsano estas ne ankoraŭ konata, sed la +mikso de hordeo kun la rizo estas bona; ankaŭ la aero de la +patralando. La homoj kiuj vivas en malaerigata ĉambro havas ofte +tiun malsanon. Unu aŭ du monatoj en la patralando estas sufiĉaj por +kuraci ĝin." (Espo. 7383).</p> +<p class="far_sig sc">Esperantisto 8105.</p> +</div><div class="article" id="est1-2-20" lang="eo"> +<p>Kara Sinjoro, La unua numero de via tre laŭdinda gazeto ne sole +donis al mi grandan plezuron sed ankaŭ portis benon al ĉiuj de tiu +ĉi loko; ĉar, ĵus ĉe la momento de ĝia alveno, komencis la pluvo +de ni longatempe dezirita, kaj kiam mi malfermis la koverton, brilaj +fulmoj kune kun la lumo de mia elektra lampo lumigis al ĝiaj bone +presitaj paĝoj. Certe ĉiuj Anglaj Esperantistoj dankos vin tre kore +por via kuraĝa kaj sindonema laboro, kaj deziros longan vivon kaj +plenan sukceson al la entrepreno. Mi bedaŭras ke mi mem donis +malbonan ekzemplon al miaj pli junaj Esperantuloj, skribante en mia +artikoleto "Itala Somero," ke oni kulturas ĉe ni <i>Kariofilojn</i>.<a href="#fnI.2.17" id="fnrefI.2.17"><sup>[17]</sup></a> +Mi devis esti skribinta <i>diantojn</i>,<a href="#fnI.2.18" id="fnrefI.2.18"><sup>[18]</sup></a> ĉar la kariofilo,<a href="#fnI.2.17"><sup>[17]</sup></a> +kreskaĵo de tropikaj landoj, ne povas vegeti tie ĉi. Kvankam mi +estas nemetiista<a href="#fnI.2.19" id="fnrefI.2.19"><sup>[19]</sup></a> botanikisto, mi ne sciis la sciencan nomon por +"cloves," kaj mi ne lernis la Esperantan vorton por "carnation." ...</p> +<p>Jen mia konfeso kaj senkulpigo! Nun mi almenaŭ ellernis tre multe +pri la kariofila<a href="#fnI.2.17"><sup>[17]</sup></a> natur-scienco, uzado, kaj komerco; kaj mi +miriĝas legante ke Anglujo enportas ĉiujare ¼ milion funtojn<a href="#fnI.2.20" id="fnrefI.2.20"><sup>[20]</sup></a> +da tiu drogo. Certe ĉiuj ne estas uzitaj por bongastigi niajn +pomtortojn!<a href="#fnI.2.21" id="fnrefI.2.21"><sup>[21]</sup></a></p> +<div class="near_sig"> +<div>Kun sinceraj gratuloj,</div> +<div style="margin-left:5em;">Via fidele,</div> +<div class="sc" style="margin-left:6em;">C. Bicknell.</div> +</div> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTES:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.17"></a> <a href="#fnrefI.2.17">[17]</a> +Cloves. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.18"></a> <a href="#fnrefI.2.18">[18]</a> +Carnations. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.19"></a> <a href="#fnrefI.2.19">[19]</a> +Amateur. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.20"></a> <a href="#fnrefI.2.20">[20]</a> +Pounds. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.21"></a> <a href="#fnrefI.2.21">[21]</a> +Apple tarts. +</p> +</div><div class="drama" id="est1-2-21" lang="eo"> +<p class="pagenum">24</p> +<h5>LA SONO DE VOĈO.</h5> +<p class="center">(Telefona Okazo.)</p> +<p class="center">(de G. S. WEBSTER, eltirita el "TAT," tradukita de JOHN ELLIS.)</p> +<hr class="short"> +<p class="center">S-INO JUNEDZO. S-O JUNEDZO. VOĈO.</p> +<hr class="short"> +<p>[<i>SCENO.—Manĝoĉambro ĉe Gesinjoroj Junedzo. La telefono estas +fiksita sur skribtablo.</i>]</p> +<p><span class="sc">S-ino Junedzo</span> (<i>alparolante al katido, dume ŝi +ĉirkaŭligas banton<a href="#fnI.2.22" id="fnrefI.2.22"><sup>[22]</sup></a> ĉirkaŭ ĝia kolo</i><a href="#fnI.2.23" id="fnrefI.2.23"><sup>[23]</sup></a>).—Nu<a href="#fnI.2.24" id="fnrefI.2.24"><sup>[24]</sup></a>, katideto, mi +miras kion mia Riĉjo faras. Mi esperas ke li ne aliris al +malplaĉega ĉevalkura konkurso—mi ne kredas ke li sin okupas +tiamaniere dum lia libera tempo—malgraŭ la duonesprimaĵoj<a href="#fnI.2.25" id="fnrefI.2.25"><sup>[25]</sup></a> de +Klaro Paseo, sed—. Bone, mi jam alvokis lin telefone nur sepfoje +hodiaŭ, kaj li mem respondis al mi ĉiufoje; tial ĉio necese estas +tute ĝusta. (<i>Sidigas la katidon sur kuseno</i>) Nu, kion fari? Estas +tro varme por eliri kaj vizitadi. Mi jam parolis kun la servistinoj +pri iliaj kulpetoj, sufiĉe je unu tago. Mi kudris butonon sur la +ganto de Riĉjo, kaj mi jam skribis dudek-sep paĝojn al la +patrineto. Ho! Mi devas alvoki Riĉjon denove; li kutimas aŭdi mian +voĉon almenaŭ okfoje en ĉiu tago. Kara knabo! Li pensos ke mi +ĉesis ami lin, aŭ ian similan teruraĵon! (<i>Aliras al la telefono +kaj sonorigas</i>) "N-on 2,337 Junedzo, mi petas." (<i>Post momento, ŝi +aŭdas respondon.</i>)</p> +<p><span class="sc">S-ino J.</span> (<i>en ’fonon</i>).—Jes, ĉu vi ĉe-estas?</p> +<p><span class="sc">Voĉo.</span>—Kompreneble, Karulineto!</p> +<p><span class="sc">S-ino J.</span>—Kiu estas tie?</p> +<p><span class="sc">Voĉo.</span>—Kies voĉo sonas, ĉu vi pensas?</p> +<p><span class="sc">S-ino J.</span>—Tio estas simila je la voĉo de mia propra edzeto.</p> +<p><span class="sc">Voĉo.</span>—Tia mi estas, Kara Mia!—Via vera, sola, propra +Riĉjo.</p> +<p><span class="sc">S-ino J</span>—Ĉu vi maltrankviliĝas kaj pensadas ke mi ne estas +alvokonta al vi denove, Plejkara?</p> +<p><span class="sc">Voĉo.</span>—Jes; mi ja terure maltrankviliĝis pri tio, Koro +Mia.</p> +<p><span class="sc">S-ino J.</span>—Kion vi faras?</p> +<p><span class="sc">Voĉo.</span>—Mi tre laboradas, kaj multe pripensadas pri mia +propra edzineto. (<i>En tiu ĉi momento, persono larĝaŝultra, +festatempe vestita, mallaŭte malfermas la pordon. Li staras senmove, +kaj rigardas S-inon J., ridete sed silente.</i>)</p> +<p><span class="sc">S-ino J.</span> (<i>en ’fonon</i>).—Mi sentadis tre forlasite la tutan +tagon longe.</p> +<p><span class="sc">Voĉo.</span>—Kompatinda knabineto! Baldaŭ mi revenos, ĉarmanta +mia.</p> +<p><span class="sc">S-ino J.</span>—Mi skribis dudek-sep paĝojn al la patrineto.</p> +<p><span class="sc">Voĉo.</span>—Ĉu efektive? La kara maljuna sinjorino! Mi esperas +ke vi sendis al ŝi la esprimon de mia amo.</p> +<p><span class="sc">S-ino J.</span>—Ha! Nu, mi ŝatas<a href="#fnI.2.26" id="fnrefI.2.26"><sup>[26]</sup></a> aŭskulti vin kiam vi parolas +tiel pri la patrineto. Penu ĉiam paroli tiamaniere pri ŝi kiam vi +estas hejme. (<i>La persono apud la pordo ŝajnas malkontente, kaj ial +iom ekscitate.</i>)</p> +<p><span class="sc">Voĉo.</span>—Mi promesas, Amatino Mia.</p> +<p><span class="sc">S-ino J.</span>—Mi ja pensas ke vi povus aranĝi ke vi venos +hejmen frue hodiaŭ, Riĉjo, por festi la trian monaton de nia +edzeco. (<i>La persono subite timiĝas, kaj provas forŝteli mallaŭte +for de la ĉambro, senvidite.</i>)</p> +<p><span class="sc">Voĉo.</span>—Tion mi volus, karulineto mia; sed ni estis tre +okupataj ĉe la oficejo la tutan tagon longe, kaj ... (<i>la persono +piedfrapas senintence la katidon—la katido blekas ... kaj</i> <span class="sc">S-ino +J.</span> <i>ĉirkaŭrigardas antaŭe ol la persono povas atingi la +pordon—ŝi lasas fali la aŭdilon telefonan, rapidas al li, kaj +kaptas lin sovaĝe per lia brako.</i>)</p> +<p><span class="sc">S-ino J.</span> (<i>kun milo<a href="#fnI.2.27" id="fnrefI.2.27"><sup>[27]</sup></a> da vulkanoj<a href="#fnI.2.28" id="fnrefI.2.28"><sup>[28]</sup></a> je sia +voĉo</i>)—RIĈJO!! RIĈARDO!!!</p> +<p><span class="sc">S-o J.</span> (<i>provas gajete ŝajni kuraĝa</i>).—Nu, Kara Mia, ĉu +vi ĝojas min revidi?</p> +<p><span class="sc">S-ino J.</span> (<i>trenas lin al la telefono</i>).—Venu tien-ĉi. +(<i>Ŝi tenas la aŭdilon sur lian orelon, kaj tuj poste parolas en la +telefonon si mem</i>).</p> +<p><span class="sc">S-ino J.</span> (<i>en la ’fonon</i>).—Kaj <i>kiu</i> vi diris ke vi estas?</p> +<p><span class="sc">Voĉo.</span>—Efektive, ĉu vi forgesis tiel baldaŭ? Via propra +Riĉjo.</p> +<p><span class="sc">S-o J.</span>—Sed, pendiĝu! ... (<span class="sc">S-ino J.</span> <i>metas sian +manon sur lian buŝon</i>).</p> +<p><span class="sc">S-ino J.</span>—Kaj <i>kion</i> vi diris ke vi faris?</p> +<p><span class="sc">Voĉo</span> (<i>ripetas malrapide kaj tre klare</i>).—Ke mi tre +laboradis, kaj multe pripensadis pri mia propra edzineto.</p> +<p><span class="sc">S-o J.</span> (<i>li mem provanta alvoki per la +telefono</i>).—Silentiĝu, malsaĝulo! Ĉu vi ne scias.... (<span class="sc">S-ino +J.</span> <i>ĉesigas lin kiel antaŭe</i>.)</p> +<p><span class="sc">S-ino J.</span> (<i>en la ’fonon</i>).—Ni finigos tiun-ĉi konversacion +ĉar S-o Junedzo, kiu estas apud mi, laĉigas iom aŭskultante lian +propran imaĝan voĉon. Bonan tagon! kompleze tenu vin pretige por +atesti kiam mi procesos por ricevi juĝan disigon.<a href="#fnI.2.29" id="fnrefI.2.29"><sup>[29]</sup></a></p> +<p><span class="sc">Voĉo.</span>—Ŭ—ŭ—ho! ŭ—ŭ—(<span class="sc">S-ino J.</span> <i>sonorigas +por ĉesigi la elektran komunikadon; sin turnas al</i> <span class="sc">S-o J.</span>, +<i>kies vizaĝo grade iĝas fraga-tomata-sun-malleviĝan specon de +koloro</i>).</p> +<p><span class="sc">S-ino J.</span> (<i>per nordpolusa<a href="#fnI.2.30" id="fnrefI.2.30"><sup>[30]</sup></a> voĉo</i>).—Havu la bonecon +klarigi—se eble vi povas.</p> +<p class="pagenum">25</p> +<p><span class="sc">S-o J.</span> (<i>gajete</i>).—Certe, kara mia, certe! Nu, vi vidas, +karesinda mia, vi havas tre dolĉan kutimeton, alvokante min ĉe la +oficejo ĉiuhore, kaj ĉar mi—ŭ—ne estas—ŭ—ĉiam tie....</p> +<p><span class="sc">S-ino J.</span>—Estante ĉe ĉevalkuraj konkursoj, eble?</p> +<p><span class="sc">S-o J.</span> (<i>kuraĝege</i>).—Jes, estante ĉe ĉevalkuraj +konkursoj; kvankam, trovinte mian unuan gradan bonprosperaĵon +hieraŭ, mi estas forlasonta tiujn de nun. Sed, daŭrigante ... ĉar +mi ne ĉiam estas ĉe la oficejo, mi pensis ke vi koler ... ŭ ... +maltrankviliĝus se mi ne respondus ĉiufoje kiam vi sonorigus por +mi; tial mi ordonis ke Korkisto, mia ĉefkomizo, kiu estas iom da +ventroparolanto, imitu mian voĉon, kaj respondu al vi tiam, kiam mi +forestus, kaj la malsaĝulo nesciis ke mi jam venis hejmen frue +hodiaŭ—tial—Ho! pardonu min, Mimio!</p> +<p><span class="sc">S-ino J.</span> (<i>frostatone</i>).—Neniam! (<i>surlevigante la +katidon</i>) Venu kun mi, katideto, ni ambaŭ estas trompiĝitaj. Ne +pensu ni plu pri tio! Ni reiros al la patrineto, kaj ... (<i>lasas +larmon fali sur la dorson de la katido</i>). Sed (<i>sin turnante al</i> +<span class="sc">S-o J</span>.) permesu al mi por diri al vi, Sinjoro ke—(<i>telefona +sonorileto tintas</i>) Ha! la ’fono denove! (<span class="sc">S-o J.</span> <i>saltas +antaŭen kvazaŭ li volis respondi</i>—<span class="sc">S-ino J.</span> <i>malhelpas +lin</i>) Pardonu min, nun estas mia vico por falsi la telefonon, mi +kredas. Eble estus eĉ pli interesa afero, se mi provus ventroparolan +aktoraĵon (<i>aliras al la telefono kaj respondas per raŭka, vira +voĉo</i>) jes, kiu estas tie?</p> +<p><span class="sc">Voĉo.</span>—Ho! Maljunulo! Ĉu tiu estas vi?</p> +<p><span class="sc">S-ino J.</span> (<i>same kiel antaŭe</i>).—Ne,—Ŭ—tio estas, jes.</p> +<p><span class="sc">Voĉo.</span>—Nu, nur unu vorto pri tiu diamanta ĉirkaŭkolo, +kiun vi petis ke mi elektu por via edzino. Vi diris ke via vetgajno +estis cent-deko da livroj; nu, ĉar vi volas aldoni plue dekon, mi +povas ricevi ĵus tion, kion vi bezonas, pendaĵon ankaŭ, po +cent-dudek livroj. Ĉu tio vin ŝatas?</p> +<p><span class="sc">S-ino J.</span> (<i>per malforta voĉeto</i>).—Riĉjo, ĉu vi volus +veni kaj respondi al tiu-ĉi, mi petas?</p> +<p>(<i>Li aliras al la telefono, kaj post aranĝinte la aferon, sonorigas +por ĉesigi la komunikadon, kaj sin turnas al</i> <span class="sc">S-ino J.</span>, +<i>kiu sidas sur la sofo, ŝia vizaĝo en la pelto de la katido, kaj +ploras iom</i>).</p> +<p><span class="sc">S-o J.</span> (<i>alstreĉante liajn brakojn</i>).—Mimio!</p> +<p><span class="sc">S-ino J.</span> (<i>lasas fali la katidon</i>).—Ho! Ho! (<i>Sur lian +bruston</i>) Ho! Riĉjo!! (<i>La katido ĝoje murmuras.</i>)</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTES:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.22"></a> <a href="#fnrefI.2.22">[22]</a> +A knot of ribbon. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.23"></a> <a href="#fnrefI.2.23">[23]</a> +Neck. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.24"></a> <a href="#fnrefI.2.24">[24]</a> +Well! +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.25"></a> <a href="#fnrefI.2.25">[25]</a> +Half statement. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.26"></a> <a href="#fnrefI.2.26">[26]</a> +Like. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.27"></a> <a href="#fnrefI.2.27">[27]</a> +A thousand. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.28"></a> <a href="#fnrefI.2.28">[28]</a> +Volcanoes. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.29"></a> <a href="#fnrefI.2.29">[29]</a> +Separation. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.30"></a> <a href="#fnrefI.2.30">[30]</a> +Northpolar. +</p> +</div><div class="article" id="est1-2-22"> +<h5>PHONETIC LONGHAND.</h5> +<p>In fulfilment of a promise made in the first number of <span class="sc">The +Esperantist</span>, a few phrases are here given, with their equivalent +English phonetic spelling. In reply to those friends who wish to see +a monthly list of stock phrases, with their English meaning, we beg +to remind them that the <i>Frazlibro de la Turisto</i> contains 400 such +phrases, each in 6 languages, for the trifling cost of 6d. We are not +disposed to sacrifice our limited space as suggested, unless, after +mastering the 400 phrases named, which deal with a great diversity of +subjects, our friends still feel the need for a further collection.</p> +<p>The phrases used below are culled from a forthcoming work by Mr. J. +A. Thill, of Plymouth:—</p> +<p class="ex-phrase">Ĉiam uzu Esperanton kiam vi skribos al mi.</p> +<p class="phonetic">Chee|ahm ooz|oo Aysp|ayr|ahnt|ohn kee|ahm vee skreeb|ohs ahl mee.</p> +<p class="ex-phrase">Veku min morgaŭ ĉirkaŭ la kvina horo.</p> +<p class="phonetic">Vay|koo meen mohrg|ow cheerk|ow lah kveen|ah hohr|oh.</p> +<p class="ex-phrase">Senvestigu vin kaj kuŝiĝu.</p> +<p class="phonetic">Sayn|vayst|eeg|oo veen ky koosh|eej|oo.</p> +<p class="ex-phrase">Mi prosperis en tiu ĉi afero.</p> +<p class="phonetic">Mee proh|spayr|ees ayn tee|oo chee ah|fayr|oh.</p> +<p class="ex-phrase">Mi devas refari tiun ĉi kalkulon.</p> +<p class="phonetic">Mee dayv|ahs ray|fahr|ee tee|oon chee kahl|kool|ohn.</p> +<p class="ex-phrase">Vi rejuniĝas pli kaj pli!</p> +<p class="phonetic">Vee ray|yoon|eej|ahs plee ky plee!</p> +<p class="ex-phrase">Kiam vi senvestigos viajn piedojn?</p> +<p class="phonetic">Kee|ahm vee sayn|vayst|eeg|ohs vee|ine pee|ayd|oyn?</p> +</div><div class="article" id="est1-2-23" lang="eo"> +<h5>EN VAGONARO, REVENANTE DE LA MARO.</h5> +<p>Lernejestro, afable parolante al la plej mallertulo de la lernejo:</p> +<p style="margin-left:2em;">Ĉu la maro alvenis al viaj atendoj, Roberto?</p> +<p>Lernanto, kiu estis tro proksimiĝinta al la undoj:</p> +<p style="margin-left:2em;">Se plaĉas, Sinjoro, ĝi alvenis al tie ĉi; Kaj, per fingro, li +montris sian bruston.</p> +<p class="near_sig">E. M.</p> +<hr class="short"> +<p>Du fratinoj loĝis kune kun sia onklino, bona sed tre severa virino.</p> +<p>Unu tagon la plej maljuna ekvidis ke la infanino fosas en la ĝardeno +kaj enterigas ion. Poste ŝi foriris por trovi tion kion sia fratino +faris: Kaj ŝi eltiris el la truo paperan folieton sur kiu estis +malbone skribitaj tiuj ĉi vortoj. "Kara Diablo, venu tuj kaj +forportu mian onklinon Marion."</p> +<p class="far_sig sc">Esperantisto, 4686.</p> +<hr class="short"> +<p>Du vendistoj de malnovaj vestoj loĝis kontraŭe. Nature ili ne tro +amis unu la alian. Nokte anĝelo venis al unu el ili kaj diris. +"Rakontu al mi tion, kion vi deziras, kaj mi donos ĝin al vi +kondiĉe ke via najbaro ricevos la duoblon da ĝi."</p> +<p>La viro pensadis longatempe kaj fine respondis "Mi volas ke mi +blindiĝos je unu el miaj okuloj."</p> +<p class="far_sig sc">Esperantisto, 8105.</p> +</div><div class="article" id="est1-2-24" lang="eo"> +<p class="pagenum">26</p> +<h5>ALILANDAJ KUNBATALANTOJ.</h5> +<p>Doktoro Zamenhof aminde skribis al ni la sekvantan leteron—</p> +<blockquote><p>"Kara Sinjoro, Kun granda plezuro mi ricevis la unuan numeron de +<i>The Esperantist</i>. La bona enhavo kaj la bela eksteraĵo faras tre +bonan impreson. Mi estas tute certa ke la gazeto tre plaĉos al ĉiuj +esperantistoj jam ekzistantaj, kaj ĝi baldaŭ fariĝos potenca +kreilo de multaj esperantistoj novaj. La komenco eble estos +malfacila, sed la fruktoj de Via laborado estos riĉaj kaj belaj. +Volu enskribi min en la nomaron de la abonantoj</p> +<p class="near_sig">... Via, L. Zamenhof."</p></blockquote> +<p>Vere estas afablege de nia kara estro apogi la verkon de +eklernantaro, kiel estas preskaŭ ĉiuj el niaj kunverkantoj. Estas +granda honoro havi lin inter niaj abonantoj, kaj la Redaktoro estas +certa ke la legantaro aprobos ke Doktoro Zamenhof estus la sola +honorinda abonanto al la novenaskita organo.</p> +<hr class="short"> +<p>Sinjoro Fruictier skribis al ni el Parizo. "Tie ĉi nenio nova. +Tridekses publikaj kursoj de Esperanto estas tuj malfermiĝontaj en +Parizo: se nur ĉiu havus kvindek lernantojn diligentajn, estus +bonege!!! Duan eldonon de <i>La Frazlibro</i> mi pretigas: al ĝi mi +aldonas gramatikon plenan de Esperanto, en la kvin lingvoj. Kore via, +P.F."</p> +<p>Vere la lingvo rapidege antaŭmarŝadas en Parizo, kaj estas +esperinde ke ankaŭ tie ĉi Londone ni baldaŭ havos 36 kursojn. <i>La +Frazlibro de la Turisto</i> sen gramatiko certe estis bonega libreto; +kiam oni aldonis kvinlingvan gramatikon, estos pli ol bonega, ĝi +estos mirinde utila verketo.</p> +<hr class="short"> +<p>Sinjoro Bourlet, Prezidanto de la Grupo Esperantista Pariza skribis—</p> +<blockquote><p>"La firmo Hachette & Ko. en Parizo preparas kun la helpo de +Sinjoro de Ménil tutmondan jarlibron Esperantistan. Tiu jarlibro +enhavos la nomojn kaj adresojn de ĉiuj Esperantistoj, pro-esperantaj +Societoj, ĵurnaloj, k.c. Ĝi eliros en la monato Marto de la +proksima jaro. Mi treege petas vin ke vi bonvolu sendi ĉiujn eblajn +sciigojn, kiuj povus faciligi ĝian verkadon al Sinjoro B. F. de +Ménil, 46 Boulevard Magenta, Paris 10.</p> +<p class="far_sig">Internacian kaj kunfratan saluton."</p></blockquote> +<p>La enskribo estas senpaga.</p> +<hr class="short"> +<p>Sinjoro Cart skribis afablan leteron gratulante nin pri <i>The +Esperantist</i> kaj petante ke ni enpresu nomaron de la libroj por la +blinduloj. Plezure ni anoncas ke la Angla lernolibro en la Brailla +skribo nun estas eldonita, kaj ke ĝia kosto estas 4s. Ni ankaŭ +sciigos ĉiujn blindajn amikojn de la nomaro de aliaj jam eldonitaj +verkoj, se ili skribos al ni.</p> +<hr class="short"> + +Esperanto tre rapide antaŭiradas inter niaj Maltaj kunverkantoj. +Dankoj al la sindonema propagando de Sinjoroj Agius kaj de Bono, +preskaŭ ĉiuj la Universitatanoj jam eklernas la helpantan lingvon. +Eble la malgranda insulo baldaŭ fariĝos "<i>Esperantujon</i>," kiu +scias! + +Sinjoro Agius skribis bonegan leteron kiu estis presita en la <i>Daily +Malta Chronicle</i>, kaj ni skribis duan leteron pri Esperanto kiu +ankaŭ estis tie presita. + +<hr class="short"> +<p>Du samideanoj en Ĵaponujo, Sinjoroj Gauntlett kaj Doorn, ankaŭ +skribis pri Esperanto en la <i>Japan Times</i>. Ni ankaŭ sendis +respondon.</p> +<p>Post la ricevo de la dua letero, la Redaktoro de tiu ĉi +malproksimega organo skribis kiel sekvas.—"The fact that our playful +rap at Esperanto should have inspired a disciple of that up-to-date +language in this far corner of the world to champion its cause is +certainly almost sufficient to make us reconsider our former verdict +(which was perhaps dictated by æsthetic rather than utilitarian +motives), and to admit that Esperanto may after all have a brighter +future than Volapuk. At least the acquisition of the new tongue can +do no harm and may possibly do some good. We thank our correspondent +for the trouble he has taken.—Ed., J.T."</p> +<hr class="short"> +<p>Bone, bonege! kaj la tutmonda Esperantistaro devas gratuli Sinjoroj +Gauntlett kaj Doorn por la granda helpo kiun ili tiel donis al la +lingvo ne en Ĵaponujo sole, sed <i>ĉie</i>.</p> +<hr class="short"> +<p>Ni bedaŭras ke ni ne povas presi ĉiujn la afablajn leterojn kiujn +alilandaj amikoj sendis. Eble, en la estonteco, kiam nia malgranda +organo estas bone loĝiĝita, ni povos pligrandiĝi ĝin kaj presi du +paĝojn de alilanda korespondado. Ĝis tiu tempo venos, ni devas esti +kontentaj kun nur unu paĝo de tiaj interesaĵoj.</p> +</div><div class="fables" id="est1-2-25" lang="eo"> +<p class="pagenum">27</p> +<h5>DU FABLETOJ.</h5> +<p><i>La Leono, la Urso kaj la Vulpo.</i>—Leono kaj urso iam trovis +mortigitan cervidon, kaj longe interbatalis por posedi ĝin. Tiel +grava fariĝis la batiĝo ke fine ambaŭ el ili, duone blindigitaj +kaj duone mortigitaj, kuŝis sur la kampo, sen sufiĉa forto por +tuŝi la trovaĵon streĉitan inter ili.</p> +<p>Vulpo alvenante tiam kaj vidante ilian mizeran staton, trapaŝis +inter ilin kaj forportis la kaptaĵon.</p> +<p>"Kiaj malsaĝaj kreitaĵoj ni estas," ili ambaŭ ekkriis, "ni +malŝparis nian tutan forton kaj batis unu la alian nur por doni +manĝon al fripono."</p> +<p><i>Batalantoj ofte perdas tion por kio ili interbatalis.</i></p> +<p class="far_sig">(6266).</p> +<hr class="short"> +<p><i>La Hundo kaj la Katino</i>—Maljuna sinjorino posedis hundon kaj +katinon. La hundo, kiun ŝi havis por gardi ŝian dometon, loĝis +ekstere en ligna hundejo; kaj manĝis komunajn manĝaĵojn.</p> +<p>La katino estis karesita; kaj pasigis la tutan tagon manĝante +luksaĵojn kaj dormante sur la mola tapiŝeto antaŭ la fajro.</p> +<p>Longatempe la hundo envie rigardis la katinon; kaj fine parolis al +ŝi kiel sekvas—</p> +<p>"Mi gratulas vin, fraŭlino, pri via tre bela vivo."</p> +<p>"Kiel ĝi estas pli bona ol via?" respondis la katino, malfermante +larĝe siajn okulojn.</p> +<p>"Ni ŝanĝu lokojn dum unu semajno; kaj eble vi eltrovos." "Plezure," +respondis ŝi, kaj tuj la ŝanĝo estis farita.</p> +<p>Je la komenco la hundo ĝuis<a href="#fnI.2.31" id="fnrefI.2.31"><sup>[31]</sup></a> sin en la saloneto, sed sia ĝojo ne +estis longedaŭranta. Sia granda korpo okupis tro multe da spaco; kaj +la servistino, kiam ŝi aranĝis la ĉambron, metis siajn piedojn sur +lia kapo aŭ sur lia vosto, kaŭzante al li grandan doloron. La +manĝaĵoj kiuj estis estintaj sufiĉaj por la katino, ŝajnis esti +nenio al lia forta stomako, kaj li sentis kvazaŭ mortonta de +malsato. Fine la saloneto, unue tiel varma kaj bela, fariĝis al li +senaeran malliberejon. Post du tagoj li ne povis toleri ĝin pli +longe, kaj, humile foririnte al la hundejo, diris "Ĉu vi estas tie, +fraŭlino?"</p> +<p>"Jes," respondis la katino je la pajlo interne.</p> +<p>"Nu, mi ĵus estis pensanta ke, se rabisto venus, vi ne povus +kontraŭstari lin; tial mi revenis al mia propra loko." La katino +reiris en la saloneton ridetante.</p> +<p><i>Ne avidu la sorton de via najbaro.</i></p> +<p class="far_sig">(8380).</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTE:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.31"></a> <a href="#fnrefI.2.31">[31]</a> +Enjoyed. +</p> +</div><div class="poetry" id="est1-2-26" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">L’ANĜELO KAJ LA INFANO.</h5> +<p style="text-align:left;margin-left:3em;">ELEGIO.</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Anĝelo vizaĝe radia</span> +<span class="i0">Kliniĝis ĉe l’flank’ de lulil’<a href="#fnI.2.32" id="fnrefI.2.32"><sup>[32]</sup></a></span> +<span class="i0">En kiu, spegule, je lia,</span> +<span class="i0">Ripozis imago simil’.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">"Infan’, mia ĉarma similo,"</span> +<span class="i0">Li diris, "ho! venu kun mi;</span> +<span class="i0">Ni vivos en brila Ĉielo</span> +<span class="i0">Ne estas Ter’ inda je vi.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">"Ĉar tie neniu ĝojegas;</span> +<span class="i0">Suferas l’anim’ en plezur’</span> +<span class="i0">Ekkrio feliĉa elvokas</span> +<span class="i0">Sopiron el kor’ sammezur’.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">"Kaj timo kun ĉiuj festenas—</span> +<span class="i0">Neniam trankvila maten’</span> +<span class="i0">Vesperon similan entenas<a href="#fnI.2.33" id="fnrefI.2.33"><sup>[33]</sup></a></span> +<span class="i0">Aŭ de l’morgaŭ estas subten’<a href="#fnI.2.34" id="fnrefI.2.34"><sup>[34]</sup></a>.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">"Ĉagreno kaj kora doloro</span> +<span class="i0">Ĉu sulkus<a href="#fnI.2.35" id="fnrefI.2.35"><sup>[35]</sup></a> vin, ho! frunto pur?</span> +<span class="i0">Okulojn plenigus la ploro ...</span> +<span class="i0">Ĉu ja estas penseble nur?</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">"Ne, Ne, tra la supra vasteco</span> +<span class="i0">Ekflugu tuj kune kun mi;</span> +<span class="i0">Pardonas la Dia Zorgeco</span> +<span class="i0">La tagojn estontajn por vi!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">"Vestiĝu funebre neniu</span> +<span class="i0">Por vin el ter’ vidi forir’;</span> +<span class="i0">Last’ hor’ via estu por ĉiu</span> +<span class="i0">Simila je l’ĉitienir’.<a href="#fnI.2.36" id="fnrefI.2.36"><sup>[36]</sup></a></span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">"Nenia plorema vizaĝo,</span> +<span class="i0">Ĉe l’tombo neniu ĝemant’;</span> +<span class="i0">Pro via benita pur’ aĝo,</span> +<span class="i0">Mortint’ ŝajnas kiel dormant’."</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Flugilojn L’Anĝelo malfaldis,</span> +<span class="i0">Kaj tra l’blua regno de l’sun’,</span> +<span class="i0">Duop’ ili supren flugadis—</span> +<span class="i0">—Senfila patrin’ estas nun’.</span></div> +</div> +<p><i>El</i> <span class="sc">J. Reboul</span>.</p> +<p class="near_sig"><i>Esperantigis</i> <span class="sc">A. Motteau</span>.</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTES:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.32"></a> <a href="#fnrefI.2.32">[32]</a> +Cradle. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.33"></a> <a href="#fnrefI.2.33">[33]</a> +Contains. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.34"></a> <a href="#fnrefI.2.34">[34]</a> +Support. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.35"></a> <a href="#fnrefI.2.35">[35]</a> +Wrinkle. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.36"></a> <a href="#fnrefI.2.36">[36]</a> +Coming here. +</p> +</div><div class="letters" id="est1-2-27"> +<p class="pagenum">28</p> +<h5>CORRESPONDENCE NOTES.</h5> +<p>In our first issue the hope was expressed that all Esperantists +would, without delay, translate the two letters enclosed in the +Textbook and send them in for "The Adresaro." Many have already done +so, and will no doubt soon commence their foreign correspondence, +even if the collecting of picture postcards or postage stamps be the +initial incentive. Several translators have experienced slight +difficulties in their work, which we now take the opportunity of +explaining.</p> +<p>In the first edition of the Textbook the first letter contained the +word "propono." Many were unable to translate this, the meaning of +which is "proposal." "Ekskolonelo" also presented difficulty to many. +The meaning is simply "ex-colonel"!</p> +<p>The more recent letters seem to contain but one point of +difficulty—the wonderful ever-recurring word "samideano" (which was +here put in the feminine through an oversight). We have not yet +discovered an apt translation for this most useful term. One of our +members has put "friend in Esperanto," whereas others describe it as +"kindred spirit" or "fellow-thinker." The literal meaning is of +course "one who shares the same idea as yourself."</p> +<hr class="short"> +<p>A most interesting letter has come to hand from one of our +enthusiastic members. We here print it at length:—</p> +<blockquote><p>"<span class="sc">Dear Sir</span>,—I am reluctant to encroach upon your time, +but I feel <i>I must</i> write to congratulate you upon the get-up, the +good printing, and the general excellence of your first number. It is +far and away the best Esperanto journal I have seen.</p> +<p>"One of your correspondents, I see, urges that her age (71) precludes +the possibility of her doing much for Esperanto. I hope not. If she +has the same good health as I have, she may have several years before +her yet. I am in my 81st year, and though I have a very busy life, I +take a great delight in our "Kara Lingvo," and can read it with +tolerable ease ... I am puzzled about the sound of "Eŭ," "Ej," and +"Uj" ... I cannot make out the last line but one on page 9.</p> +<div class="near_sig"> +<div>Yours, etc.,</div> +<div style="margin-left:3em;">E.D.R."</div> +</div> +</blockquote> +<p>We heartily thank E.D.R. for his interesting and cheering letter. +Certainly we all hope to have plenty of time before us in which to +propagate "La Karan Lingvon."</p> +<p>To deal with the last point first, it was one of the printer’s errors +which one must inevitably find in a journal printed in a new +language. "Firmo firinoj" should have been the one word "Firmoj." Our +good colleague, Mr. Ahlberg, is thus fully exculpated from what at +first sight must have seemed to our readers as "very original +Esperanto" on his part. In apologising for the error, we would again +call the attention of our readers to the motto at the top of page 1.</p> +<p>The <i>Eŭ</i> is very rare, generally found in <i>Eŭropo</i>, which is +pronounced as <i>Ay-oo-roh-po</i>, just as if the ordinary <i>u</i> had been +used. <i>The letter ŭ has no individual sound</i>, as was explained in +our last issue. <i>Ej</i> in <i>plej</i>, and all other cases, has the value of +the <i>ayi</i> in playing. <i>Uj</i> as in ruin. Take for example the word +<i>Patrujo</i>. This is spoken <i>Pah-troo-yo</i>. Similarly <i>Lernejo</i> is +<i>Lairn-eh-yo</i>.</p> +<hr class="short"> +<p>J.H.M. of Walthamstow writes a congratulatory letter in Esperanto, +concluding with the request that we explain the etymology of three +words used in the Gazette. "Klopodi," meaning "to busy one’s self +about something," is derived from the Polish: klopotac sie. "Ĉerpi," +meaning "to exhaust," comes from the Polish: czerpac. "Varbi," "to +enrol," from the German: bewarben.</p> +<p>N.B.—It is remarkable, considering that Dr. Zamenhof is a Pole, that +there are not more Slavonic words in Esperanto.</p> +<p>Philologists will find the Universal Dictionary (in Esperanto, +French, English, German, Russian, and Polish) a useful work. Price +1s., post free.</p> +<hr class="short"> +<p>Friends have written suggesting that we should have monthly +competitions for the best translations from given passages in English +literature. The idea is an excellent one, but we cannot adopt it at +present, as our time is too fully occupied to enable us to give the +requisite amount of care to the competitors’ efforts. Nevertheless, +we hope for an interesting competition in the near future. We need +original work, however, more than translations. Meanwhile we offer a +Prize (the Will o’ the Wisp English-Esperanto Dictionary, which +really ought to be ready by Christmas) to all friends who can send us +the annual subscriptions of ten new subscribers. Of course +secretaries and officials of groups are not included in this offer.</p> +<p>We are glad to state that we have received numbers of interesting +letters. Our inveterate foe, space, forbids our printing all we wish. +We trust that our friends will be satisfied with the written replies +which are generally sent when their letters are crowded out.</p> +</div><div class="article" id="est1-2-28" lang="eo"> +<p class="pagenum">29</p> +<h5>DIVERSAJ SCIIGOJ.</h5> +<p>Samideanoj en Boulogne-sur-Mer faris publikan pruvon pri la utileco +de Esperanto per tiu ĉi gazeto. Trovinte Francajn amikojn kiuj +komprenis la Anglan lingvon, ili petis ke tiuj ĉi traduku en la +Francan la dulingvajn artikolojn en nia unua nombro. La Esperantistoj +ankaŭ faris same. La rezulto estis rimarkinda. La tradukoj de la +Esperantaj adeptoj estis pli akurataj ol tiuj de la studentoj de la +Angla lingvo. Tiel oni praktike pruvis ke Esperanto estis ankaŭ +taŭga ilo per kiu lerni naturajn lingvojn! Ili ankaŭ sammaniere +tradukis <i>La Suno Hispana</i>.</p> +<hr class="short"> +<p>Ni bedaŭras ke ni ne havas sufiĉe da spaco por doni ĉiumonate +malgrandan priskribon pri niaj samtempaj gazetoj Esperantaj. Eble la +Lingvo Internacia, L’Espérantiste kaj la Belga Sonorilo estas tiel +bone konataj de nia legantaro kiel estas La Lumo. Sed tre malgranda +nombro de Anglaj Esperantistoj vidis la novan (mi estis dironta la +plej novan sed <i>tiu ĉi</i> <span class="sc">Esperantist</span> estas la lastenaskita) +<i>Hispana Suno</i>. Ĝi estas dekdupaĝa monata gazeto en la lingvoj +Hispanaj kaj Esperantaj, kaj enhavas multe da tre interesa kroniko. +Oni ne trovos rakontojn aŭ poemojn, sed la organo estos tre utila +por ĉiuj kiuj deziras lerni la lingvon de Cervantes; ĉar la +paralelaj tradukoj estas laŭvortaj.</p> +<hr class="short"> +<p>La Sekretario de la Edukada Regnafako<a href="#fnI.2.37" id="fnrefI.2.37"><sup>[37]</sup></a> skribis, antaŭ ne longe, al +Sinjoro Ellis (Keighley), respondante je lia propono ke la instruado +pri Esperanto fariĝus parton de la edukada kurso en la lernejoj +popolaj kaj dugradaj. Li diris ke "La fakestroj ne estas pretaj por +akcepti la proponon nuntempe." Movi regnan fakon estas longa afero, +sed espera fajrereto kuŝas kaŝe en tiu vorto <i>nuntempe</i>.</p> +<hr class="short"> +<p>Sinjoro Ellis ankaŭ sciigas nin ke Sinjoro Wackrill, Colombo, +Ceylon, komencis kurson, esperante plioficiale fondigi societon kiam +la membraro estos plimultiĝinta.</p> +<p>Ni bonvolas sukceson je lia entrepreno, kiu speciale interesas nin +ĉar ĝi estas la unua peno por disvastigi Esperanton en Ceylon.</p> +<hr class="short"> +<p>Sinjoro Metcalfe diras ke li nun komencis korespondan ŝakludon kun +Subleŭtenanto L. Jamin (Antverpeno). Ambaŭ el ili ĉiam skribas en +Esperanto kaj Sinjoro Metcalfe nun atendas la kvaran movon.</p> +<hr class="short"> +<p>La unua kunveno de la nova Esperanto Society en Brixton estis tre +sukcesa. Preskaŭ cent ĉeestantoj aŭskultis paroladon pri la lingvo +internacia kaj ĝia gramatiko. Poste, dudeksep el ili membriĝis kaj +la ĉiusemajna kurso komencis. Sinjoro E. W. Eagle, 21, Kellett Road, +Brixton, estas la Hon. Sek.; kaj li volonte respondos je ĉiuj +demandoj pri la nova societo, kies jarabonpago estas 2s. 6d.</p> +<hr class="short"> +<p>Jen estas ankaŭ bonaj novaĵoj de Plymouth. Sinjoro Treleaven +paroladis ĉe la Athenæum, Plymouth, kaj, post kelkaj tagoj, donos +similan paroladon en Liskeard, Cornwall.</p> +<p>Oni devas gratuli tiun ĉi energian varbiston kaj esperi ke la du +paroladoj kreos multajn samideanojn kaj eble fondigos novajn kursojn.</p> +<hr class="short"> +<p>Tiu ĉi estas nur la dua nombro de <span class="sc">The Esperantist</span>, sed ĝi +estas la lasta de la jaro 1903a. La Redaktoro deziras sendi +internaciajn salutojn al ĉiuj amikoj, ĉu Angloj, ĉu alilanduloj, +kaj gratuli ilin pri la bona progreso kiun Esperanto faris dum tiu +ĉi jaro. Esperanto ĉiam kreadas entuziasmulojn;<a href="#fnI.2.38" id="fnrefI.2.38"><sup>[38]</sup></a> sekve ĝi +kreskadas pli kaj pli rapide.</p> +<p>Antaŭ dekdu monatoj, la bela lingvo estis preskaŭ nekonata en tiu +ĉi lando. Nun jen estas tie ĉi almenaŭ 5,000 personojn kiuj +aĉetis lernolibrojn; kaj unu lernolibro ofte instruas multajn +lernantojn. Kaj tiu ĉi ne estas la plej bona atesto pri la +praktikeco de Esperanto. Multaj el niaj ĉi-tieaj samideanoj jam +estas adeptoj, kaj skribis bonajn kaj interesajn artikolojn por tiu +ĉi malgranda organo. Vere, mi dubas ĉu estus eble ke oni redaktu +gazeton en natura lingvo ajn, post dekdu monatoj de lernado; eĉ se +tiu lernado estus estinta treege koncentrigita. Sed tia estas la +simpleco de Esperanto, ĝia logikeco, ĝia senescepteco, ke oni povas +eldoni monatan gazeton en la nova lingvo kaj ricevi la aprobon de +Doktoro Zamenhof mem. Vivu Esperanto! Vivu Doktoro Zamenhof! Vivu +ĉiuj amikoj kiuj komencas disvastigi la internacian lingvon tra la +multelingva mondo!</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTES:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.37"></a> <a href="#fnrefI.2.37">[37]</a> +Board. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.2.38"></a> <a href="#fnrefI.2.38">[38]</a> +Enthusiasts. +</p> +</div><div class="article" id="est1-2-29"> +<p class="pagenum">30</p> +<h5>THE NEW DICTIONARIES.</h5> +<p>With pleasure we announce that both the Esperanto-English and +English-Esperanto Dictionaries will be ready by Christmas. Orders are +now being booked, and will be executed as soon as possible. Each work +is published at 2s. 6d. Send to the Hon. Sec., Esperanto Club, 41, +Outer Temple, London, W.C.</p> +<hr> +<h6 class="center">SPECIMEN PAGES.</h6> +<div class="left"> +<p><i>From</i> <span class="sc">The Esperanto-English Dictionary</span>.</p> +<div><b>direkci</b>-<i>o</i>, management (manager’s office), body of directors.</div> +<div><b>direkt</b>-<i>i</i>, to direct, to instruct; —<i>o</i>, the direction (to be +followed); —<i>ad|o</i>, management of anything; —<i>il|o</i>, +helm; —<i>il|ist|o</i>, pilot, helmsman.</div> +<div><b>direktor</b>-<i>o</i>, director.</div> +<div><b>direktori</b>-<i>o</i>, directory.</div> +<div><b>dis</b>-, separating affix: <i>ĵet|i</i>, to +throw; —<i>ĵet|i</i>, to throw about; +<i>sem|i</i>, to sow; —<i>|sem|i</i>, to scatter, to disseminate; —<i>|ig|i</i>, to +separate (<i>active</i>); —<i>iĝ|i</i>, to separate (mutually); —<i>|iĝ|o</i>, +schism, disunion; —<i>|don|i</i>, to distribute.</div> +<div><b>disciplin</b>-<i>o</i>, discipline.</div> +<div><b>disertaci</b>-<i>o</i>, dissertation.</div> +<div><b>diskont</b>-<i>o</i>, discount; —<i>i</i>, to discount.</div> +<div><b>diskut</b>-<i>i</i>, to discuss; —<i>ebl|a</i>, debatable, discutable.</div> +<div><b>dispon</b>-<i>i</i>, to dispose (not to arrange).</div> +<div><b>disput</b>-<i>i</i>, to dispute; —<i>o</i>, quarrel, altercation.</div> +<div><b>distil</b>-<i>i</i>, to distil; —<i>ej|o</i>, distillery; —<i>il|o</i>, alambic, +still; —<i>ist|o</i>, distiller.</div> +<div><b>disting</b>-<i>i</i>, to distinguish; —<i>iĝ|i</i>, to distinguish oneself, +to become famous; —<i>iĝ|a</i>, distinctive.</div> +<div><b>distr</b>-<i>i</i>, to take away the attention; —<i>o</i>, the act of taking +away the attention; —<i>aĵ|o</i>, want of attention; —<i>ec|o</i>, state of +inattention; —<i>it|a</i>, absent-minded.</div> +<div><b>distrikt</b>-<i>o</i>, district.</div> +<div><b>diven</b>-<i>i</i>, to guess.</div> +<div><b>divers</b>-<i>a</i>, diverse, varied.</div> +<div><b>divid</b>-<i>i</i>, to partake, to share; —<i>ad|o</i>, division (arithm.); +<i>ne| —|it|a</i>, undivided; <i>ne —ebl|a</i>, indivisible.</div> +<div><b>divizi</b>-<i>o</i>, division (milit.).</div> +<div>*<b>do</b>, therefore, consequently, then (argumentative).</div> +<div><b>dogm</b>-<i>o</i>, dogma; —<i>a</i>, dogmatic.</div> +<div><b>doktor</b>-<i>o</i>, doctor.</div> +<div><b>dokument</b>-<i>o</i>, document.</div> +<div><b>dolar</b>-<i>o</i>, dollar.</div> +<div><b>dolĉ</b>-<i>a</i>, sweet; —<i>ig|i</i>, to sweeten, to assuage.</div> +<div><b>dolor</b>-<i>i</i>, to pain, to ache; —<i>o</i>, pain, ache.</div> +<div><b>dom</b>-<i>o</i>, house; —<i>et|o</i>, +cottage, small house; —<i>an|o</i>, one belonging to the house; —<i>e</i>, at +home; <i>ir|i —e|n</i>, to go home.</div> +<div><b>domaĝ</b>-<i>o</i>, pity, (<i>i.e.</i> regrettable affair); <i>est|as —o</i>, it +is a pity.</div> +</div> +<div class="right" lang="eo"> +<p><i>From</i> <span class="sc">The English-Esperanto Dictionary</span>.</p> +<div><i>Douche</i>, duŝo.</div> +<div><i>Dough</i>, knedaĵo.</div> +<div><i>Dove</i>, kolombo.</div> +<div><i>Dovecot</i>, kolombejo.</div> +<div><i>Down</i>, lanugo.</div> +<div><i>Downs</i>, sablaj montetoj.</div> +<div><i>Downfall</i>, falego.</div> +<div><i>Dowry</i>, doto.</div> +<div><i>Downwards</i>, malsupre.</div> +<div><i>Doze</i>, dormeti.</div> +<div><i>Dozen</i>, dekduo.</div> +<div><i>Draft</i> (bill of exchange), kambio.</div> +<div><i>Drag</i>, treni, tiri.</div> +<div><i>Dragon</i>, drako.</div> +<div><i>Dragon fly</i>, libelo.</div> +<div><i>Dragoon</i>, dragono.</div> +<div><i>Drake</i>, anaso.</div> +<div><i>Drama</i>, dramo.</div> +<div><i>Dramatical</i>, drama.</div> +<div><i>Dramatist</i>, dramaŭtoro.</div> +<div><i>Drape</i>, drapiri.</div> +<div><i>Draper</i>, drapvendisto.</div> +<div><i>Drastic</i>, drastika.</div> +<div><i>Draught-board</i>, dama tabulo.</div> +<div><i>Draughts</i> (pieces), damoj.</div> +<div><i>Draughtsman</i>, desegnisto.</div> +<div><i>Draw</i> (water from well), ĉerpi.</div> +<div><i>Draw</i> (pull), tiri.</div> +<div><i>Draw after</i> (load, etc.), posttiri.</div> +<div><i>Draw</i> (near), proksimiĝi.</div> +<div><i>Draw</i> (lots), loti.</div> +<div><i>Draw</i> (together), kuntiri.</div> +<div><i>Drawer</i>, tirkesto.</div> +<div><i>Drawers</i> (garment), kalsono.</div> +<div><i>Drawing</i> (lots), lotado.</div> +<div><i>Dray</i>, ŝarĝveturilo.</div> +<div><i>Dread</i>, timi, timegi.</div> +<div><i>Dread</i>, teruro, timo.</div> +<div><i>Dreadful</i>, terurega.</div> +<div><i>Dream</i>, sonĝi.</div> +<div><i>Dreary</i>, malgaja.</div> +<div><i>Dredge</i>, skrapi.</div> +<div><i>Dredger</i>, skrapilego.</div> +<div><i>Dregs</i>, feĉo.</div> +<div><i>Drench</i>, akvumi.</div> +<div><i>Dress</i> (clothe), vesti.</div> +<div><i>Dress</i> (wound), bandaĝi.</div> +<div><i>Dressing case</i>, necesujo.</div> +<div><i>Dress coat</i>, frako.</div> +<div><i>Dressing gown</i>, negliĝa vesto.</div> +<div><i>Dressmaker</i>, kudristino.</div> +<div><i>Dressing room</i>, tualetejo, vestejo.</div> +<div><i>Drill</i>, bori.</div> +<div><i>Drill</i> (tool), borilo.</div> +<div><i>Drill</i> (military), ekzerco.</div> +<div><i>Drink</i>, trinki.</div> +<div><i>Drink</i> (to excess), drinki.</div> +<div><i>Drink</i>, trinkaĵo.</div> +<div><i>Drinkable</i>, trinkebla.</div> +<div><i>Drip</i>, guteti.</div> +<div><i>Drive away</i> (expel), forpeli.</div> +<div><i>Drive</i> (in carriage), veturi.</div> +<div><i>Drive back</i> (repel), repeli, repuŝi.</div> +<div><i>Drivel</i>, kraĉeti.</div> +<div><i>Driver</i> (car, etc.), veturisto.</div> +<div><i>Droll</i>, ridinda, ŝerca.</div> +</div> +</div><div class="eo-grammar" id="est1-2-30"> +<p class="pagenum">31</p> +<p><i>In order that this Gazette may be useful as a propaganda agent, it +has been considered advisable to include in each number a synopsis of +the Grammar of Esperanto, so that those hitherto ignorant of its +system may be the better able to appreciate the magazine.</i></p> +<h5>SYNOPSIS OF THE GRAMMAR.</h5> +<p>The ALPHABET is composed of 28 letters. They are the following:—</p> +<p>A B C Ĉ D E F G Ĝ H Ĥ I J Ĵ K L M N O P R S Ŝ T U V Z and Ŭ.</p> +<p>The VOWELS are always given a long sound; as in the well-known +phrase, "Pa, may we go too?" Shorthand students will at once +recognise them as the long vowels of "Pitman." Their sound can also +be illustrated by—"Bart, Bait, Beat, Boat and Boot."</p> +<p>The following CONSONANTS need special attention. It must be +remembered that the sounds given are invariable, because <i>Esperanto +spelling is phonetic and each letter has only one sound</i>:—</p> +<table> +<tr><td>The letter</td><td>C</td><td>is sounded as</td><td>in</td><td>Czar, or as the "ts" in Bits.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>Ĉ</td><td class="center">" "</td><td></td><td>Church.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>G</td><td class="center">" "</td><td></td><td>Gag; <i>i.e.</i>, the hard sound.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>Ĝ</td><td class="center">" "</td><td></td><td>George; <i>i.e.</i>,the soft sound.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>H</td><td class="center">" "</td><td></td><td>His; <i>i.e.</i>, it is aspirated and never mute as in French.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>Ĥ</td><td class="center">" "</td><td></td><td>Loch; <i>i.e.</i>, the Scotch or German "CH" or Spanish "J."</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>J</td><td class="center">" "</td><td>the</td><td>English letter Y. Thus Paroloj is sounded Paroloy.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>Ĵ</td><td class="center">" "</td><td>the</td><td>French J in Bijou or the S in the English word Pleasure.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>S</td><td class="center">" "</td><td>in</td><td>Sun; never as in Rose (Rozo in Esperanto).</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>Ŝ</td><td class="center">" "</td><td>in</td><td>She.</td></tr> +</table> +<hr class="short"> +<p>The English letters Q, W, X and Y do not exist in Esperanto.</p> +<p>The letter Ŭ is only found in diphthongs—Baldaŭ is sounded +Bahldow.</p> +<p>The one remaining point to be mentioned is that "AJ" is the same as +in By. "OJ" as in Boy.</p> +<p>ALL NOUNS end in O in the nominative singular. Birdo, a bird.</p> +<p>When the direct object to a verb, an N is added to this O. Mi havas +birdon, I have a bird.</p> +<p>All nouns form the PLURAL by adding J to the singular. Birdoj, birds. +If objective, birdojn.</p> +<p>All ADJECTIVES end in A and agree with the noun in number and case. +Mi havas belajn birdojn, I have beautiful birds.</p> +<hr class="short"> +<p>The INFINITIVES of VERBS always end in I. Lerni, to learn. Pensi, to +think.</p> +<p>PRESENT INDICATIVES end in AS in all persons singular and plural. Mi +iras, I go. Ili iras, they go.</p> +<p>PAST INDICATIVES end in IS in all persons singular and plural. Mi +iris, I went. Ni iris, we went.</p> +<p>FUTURE INDICATIVES end in OS in all persons singular and plural. Ŝi +iros, she will go.</p> +<p>CONDITIONAL MOOD ends in US in all persons singular and plural. Li +irus, he would go.</p> +<p>IMPERATIVE MOOD ends in U. Parolu! speak! Iru! go!</p> +<p>SUBJUNCTIVES are formed by using "KE" and the Imperative. Ke mi iru, +that I might go.</p> +<p>The PRESENT PARTICIPLE ACTIVE ends in ANTA—Iranta, going. In the +Passive voice in ATA—Farata, being done.</p> +<p>PAST PARTICIPLE ACTIVE ends in INTA—Irinta, having gone. In the +Passive voice in ITA—Farita, having been done.</p> +<p>FUTURE PARTICIPLE ACTIVE ends in ONTA—Ironta, about to go. In the +Passive voice in OTA—Farota, about to be done.</p> +<p>ADVERBS end in E—Bone, well. Bele, beautifully.</p> +<hr class="short"> +<p>1. The DEFINITE ARTICLE is invariably LA in all cases singular and +plural. La Patroj, the Fathers.</p> +<p>2. There is no indefinite article in Esperanto. Patro, a Father; or +merely Father, as the case may be.</p> +<p>3. "NOT" is expressed by "NE." Mi ne havas amikon, I have not a +friend.</p> +<p>4. Questions are introduced by "Ĉu." Ĉu mi ne havas amikon? Have I +not a friend?</p> +<p>5. ESTI, to be, is the auxiliary verb in Esperanto. Havi, to have, is +never an auxiliary.</p> +<p>N.B.—There are no exceptions or irregularities in Esperanto.</p> +<p class="pagenum">32</p> +<p>The VOCABULARY has been simplified by about 30 affixes, which are +used to modify the meanings of root words. The commonest are the +following PREFIXES:—</p> +<ul> +<li>BO indicates relationship by marriage. Bofrato, Brother-in-law.</li> +<li>DIS indicates separation, as in English. Disŝiri, to tear to pieces.</li> +<li>EK indicates the commencement of an action, Eklerni, to begin to learn.</li> +<li>MAL is always used to indicate OPPOSITES. Varma, warm. Malvarma, +cool. Amiko, friend. Malamiko, enemy.</li> +<li>RE denotes the repetition of an action. Relerni, to relearn. Rediri, +to say again.</li></ul> +<p>The principal SUFFIXES are the following:—</p> +<ul> +<li>AĴ signifies an object made from—thus, Fruktaĵo, something made +from fruit.</li> +<li>AR signifies a collection of. Arbo, a tree. Arbaro, a forest.</li> +<li>EBL signifies possibility. Videble, visibly. Lernebla, learnable.</li> +<li>EC signifies an abstract quality. Boneco, goodness. Beleco, beauty.</li> +<li>EG signifies increase. It is the augmentative suffix. Granda, large. +Grandega, immense.</li> +<li>EJ signifies the place where an action takes place. Lernejo, school. +Preĝejo, church.</li> +<li>ET is the diminutive suffix. Infaneto, a little child. Varmeta, +lukewarm.</li> +<li>IG denotes the causing of an action. Morti, to die. Mortigi, to kill.</li> +<li>IĜ denotes turning or becoming. Paliĝi, to turn pale. Fortiĝi, to +become strong.</li> +<li>IL denotes the instrument by which an action is performed. Kudri, to +sew. Kudrilo, a needle.</li> +<li>IN denotes the feminine. Patro, father. Patrino, mother. Onklo, +uncle. Onklino, aunt.</li> +<li>IST denotes the occupation, or means of livelihood. Botisto, +bootmaker. Servisto, manservant.</li> +<li>UL denotes the possession of a Quality or Attribute. Blindulo, a +blind man. Danculo, a dancing man.</li></ul> +<p>By means of these affixes, the Vocabulary is enormously simplified.</p> +<hr class="short"> +<b>All should have "The Student’s Complete Text Book," 1s. 3d., post +free, and "Twelve Exercises," 1s. 3d., in order to thoroughly learn +the system; but the above is serviceable as a rough basis.</b> +</div><div class="booklist" id="est1-2-31"> +<p>For the convenience of Esperantists, all works dealing with the +language can now be obtained by writing to the Hon. Sec., ESPERANTO +CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C.</p> +<p>The books most read are:—</p> +<p>"Student’s Complete Textbook," by J. C. O’Connor, B.A., 1s. 8d., post +free.</p> +<p>"Twelve Exercises with Key," by A. Motteau, 1s. 3d., post free.</p> +<p>"No. 52," a short Grammar, by the Hon. R. H. Geoghegan. Price 7d., +post free. This is a capital preliminary work for giving to friends +to arouse their interest. For this purpose we will supply +<i>subscribers</i> with 6 copies for 2s. 6d., post free.</p> +<p>Three Tales by Tolstoy and Pushkin, 1s. 1d. the set.</p> +<p>"Hamlet," translated by Dr. Zamenhof, 2s.</p> +<p>Grammar in French or German, 1s. 6d.</p> +<p>Commentaire in French, 2s.</p> +<p>Prose Selections, 2s. 6d. and 1s. 6d.</p> +<p>Complete Stories from back "L’Esperantistes," 2d. each.</p> +<p>"Tourist’s Phrase-Book," in 6 languages, 6d.</p> +<p>The following monthly magazines can be obtained. The annual +subscriptions are:—</p> +<p>"La Lingvo Internacia," printed wholly in Esperanto, 3s. 6d.</p> +<p>"L’Espérantiste," in French and Esperanto, 4s.</p> +<p>"La Lumo," in French, English, and Esperanto, 2s. 6d.</p> +<p>"La Belga Sonorilo," in French, Flemish, and Esperanto, 2s. 6d.</p> +<p>"La Bohema Esperantisto," in Czech and Esperanto, 3s.</p> +<p>"La Rondiranto," in Bulgarian and Esperanto, 3s.</p> +<p>The new "Internacia Medicina Revuo" will appear every two months. +Subscription 6s. 6d. per annum.</p> +<p>The English-Esperanto and Esperanto-English Dictionaries will be +ready shortly. Price 2s. 6d. each.</p> +<p>"French-Esperanto Vocabulaire," 2s. 6d.; "Esperanto-French +Dictionnaire," 1s. 6d.</p> +<p>"Braille Instruction-Book for the Blind," 4s.</p> +<p>Neat star-shaped Badges, for use when travelling, are kept in stock. +Price 9d. each.</p> +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est1-index">Back to Vol. I index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est1-3-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE</div> +<div class="fleft"><i>No. 3.</i></div> +<div class="fright"><i>January, 1904</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>The Esperanto Gazette for the spreading<br> + of the International Language....</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Published by THE ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C.</div> +</div> + +<div class="left border" id="est1-3-2"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS.</div> +<table> +<tr><th></th><th>Page</th></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-3-9">Editor’s Notes</a></td><td class="numb">33-35</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-3-10">Radium</a> (Sir William Ramsay)</td><td class="numb">36-37</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-3-11">Two Fables</a> (Esperantist 6266)</td><td class="numb">37</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-3-12">Nursery Rhymes</a> (Ben Elmy)</td><td class="numb">37</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-3-13">A Terrible Night</a> (Edward Metcalfe, M. A.)</td><td class="numb">38-39</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-3-14">The Tempest</a>, continued from pages 5 and 21 (translated by A. Motteau)</td><td class="numb">40</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-3-15">Casabianca</a> (translated by Clarence Bicknell)</td><td class="numb">41</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-3-16">Evening</a> (Carlo Bourlet)</td><td class="numb">41</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-3-18">Comrades in Other Lands</a></td><td class="numb">42</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-3-19">The Antiquity of the Sphinx</a> (Ben Elmy)</td><td class="numb">43</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-3-22">A True Tale</a> (Esperantist 4686)</td><td class="numb">44</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-3-24">Benjamin Franklin’s Whistle</a> ("Kabe")</td><td class="numb">44</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-3-23">The Dream-Doctor</a> (Esperantist 8379)</td><td class="numb">44</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-3-25">Correspondence Notes</a></td><td class="numb">45</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-3-26">Various Items of Interest</a></td><td class="numb">46</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-3-27">Synopsis of The Grammar</a></td><td class="numb">47-48</td></tr> +</table> +</div><div class="sec-list right border" id="est1-3-3"> +<p style="padding-left:2em;text-indent:-2em;">FOR FREE PARTICULARS write to<br> +the HON. SECRETARIES of<br> +ESPERANTO SOCIETIES at</p> +<ul> +<li>BOURNEMOUTH, I. F. H. Woodward, Esq.,<br> + Norwood, St. Swithin’s Road.</li> +<li>DUBLIN, C. Fournier, Esq.,<br> + Celtic Association, St. Stephen’s Green.</li> +<li>EDINBURGH, Miss Tweedie, M.A.,<br> + 2, Spence Street.</li> +<li>GLASGOW, J. Hunter, Esq.,<br> + 138, Darnley Street, Pollokshields.</li> +<li>HUDDERSFIELD, G. H. Taylor, Esq.,<br> + 13, Birkly Hall Road.</li> +<li>KEIGHLEY, J. Ellis, Esq.,<br> + Compton Buildings, Bow Street.</li> +<li>LONDON, H. Bolingbroke Mudie,<br> + 41, Outer Temple, W.C.</li> +<li>NEWCASTLE, H. W. Clephan, Esq.,<br> + 3, Cotfield Terrace, Gateshead.</li> +<li>PLYMOUTH, J.A. Thill, Esq.,<br> + 6, Barton Crescent, Mannamead.</li> +<li>PORTSMOUTH, Dr. Greenwood,<br> + 21, St. George’s Square.</li> +<li>SURBITON, P. Howard, Esq.,<br> + The Bungalow, Crane’s Park.</li> +<li>TYNESIDE, A. Davidson, Esq.,<br> + 26, Park Crescent, N. Shields.</li> +</ul> +<p style="text-indent:3em;font-size:95%">N.B.—It is earnestly hoped that gentlemen who are willing +to form local groups will communicate with the Hon. Sec., Esperanto +Club, who will do all in his power to assist them in the work.</p> +</div><div class="reklamo" id="est1-3-4" style="text-align:center;"> +<div class="left"> +<div class="h6">The Remington</div> +<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> +<p>Just think of it!</p> +<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> +<p><i>Unbound by ties of nationality:<br> + +The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> +<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> +<hr class="short"> +<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br> +100, Gracechurch St., London, E.C.</p> +</div> +<div class="right" lang="eo"> +<div class="h6">La Remington</div> +<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> +<p>Pripensu je tio!</p> +<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> +<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br> + +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> +<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> +<hr class="short"> +<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br> +100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> +</div> +</div><div class="notice left" id="est1-3-5"> +<p class="lead-in">To Interest Your Friends,</p> +<blockquote><p>Send 2/6 to the Librarian, P. HOWARD, Esq., The Bungalow, Cranes +Park, Surbiton, for 6 copies of No. 52. These can subsequently be +returned with 1/3 extra, and exchanged for The Complete Text Book if +desired.</p></blockquote> +</div><div class="notice right center" id="est1-3-6"> +<p style="font-size:120%">LINGVO INTERNACIA,</p> +<p>A Monthly Gazette entirely in Esperanto. Edited by M. Paul Fruictier.</p> +<p>Annual Subscription, 3/6. With Literary Supplement. 5/6.</p> +<p style="font-weight: bold;">Send to the Librarian, Esperanto Club.</p> +<p style="font-size:90%">Single Numbers, 4d.</p> +</div><div class="reklamo" id="est1-3-7" style="margin:0 auto;width:645px;"> +<div style="float:left;"> +<img alt="[The BEST and most Useful Present for all who write, and the Busy Man’s Right Hand.]" src="images/pen.png" style="width: 237px; height: 364px"> +</div> +<div style="float:right;width:385px;"> +<p style="font-size:150%">Waterman’s <em class="u" style="font-size:70%">IDEAL</em> +Fountain Pen</p> +<p class="center"><em class="u">THE RIGHT WRITING PEN.</em></p> +<p style="float:left;width:32%;font-size:110%;font-weight:bold;">Does Not<br> Leak.</p> +<p style="float:left;width:32%;font-size:110%;font-weight:bold;">Does Not<br> Blot.</p> +<p style="float:left;width:32%;font-size:110%;font-weight:bold;">Does Not<br> Spurt.</p> +<p style="float:left;width:6em;font-weight:bold;padding:0em 1em;">The Right Pen and the Wrong Pen</p> +<p>are two different things. Waterman’s Ideal +Fountain Pen is the right pen. It is right in +every way. It is right in every section. You +get a nib just right, to suit your hand. It is +always there, and you get so used to it, no other pen is right. The +ink supply is right—no leaking or blotting, no spurting or smudging. +The writing is right. There are no sudden stops. The pen always keeps +right on.</p> +<p class="center">WATERMAN’S IDEAL—<br> +The Pen that is just right every way.</p> +<p>Of Stationers, Jewellers, &c, from 10/6. In Silver and Gold for +Presentation. Send for Illustrated Brochure, post free from</p> +<p style="font-size:140%">L. & C. Hardtmuth.</p> +<p>12 GOLDEN LANE, LONDON. E.C.</p> +</div></div><div class="banner border" id="est1-3-8" style="text-align:center;"> +<p class="pagenum">33</p> +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST.</h4> +<p>The Esperanto Gazette for the spread of the International Language.</p> +<div style="float:left;padding-left:5%;font-size:80%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ ĈE<br> +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;padding-right:5%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> +<li>The Hon. Sec., ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C.</li> +<li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> +<li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li> +<li>CANADA.—A. Saint Martin, Esq., 79, St. Christopher Street, Montreal.</li> +<li>FRANCE.—M. Paul Fruictier, Boulevard Arago 27, Paris.</li> +<li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> +<li>MALTA.—A. Agius, Esq., 92, Strada S. Gaetano, Hamrun.</li> +<li>RUSSIA.—G. B. Smith, Esq., 19, Wiborg Quay, St. Petersburg.</li> +<li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +<li>TRINIDAD.—Geo. O. Messerly, Esq., Port of Spain.</li> +</ul> +</div> +<p lang="eo" style="clear:both;"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis poŝtsignon.</i></p> +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> +<p style="float:left;padding-left:2em;">No. 3.</p> +<p style="float:right;font-size:80%;text-align:left;margin-bottom:1em;"> + Subscription, 3s. Per Annum.<br> + Single Copies, 4d. net.</p> +<p>JANUARO, 1904.</p> +</div><div class="article" id="est1-3-9"> +<div class="left" lang="eo"> +<h5>KORESPONDANTE, NI LERNADAS.</h5> +<p>La Nova Jaro komencas. Saluton! Ĝi estu feliĉa por ĉiuj +Gesamideanoj tra la Esperanta Mondo. Kaj ĝi estu feliĉa por la kara +lingvo mem!</p> +<p>La jaro 1903a estis bonega, eble la plej bona kiun Esperanto estas +ĝis nun vidinta—sed ni fidu ke la venonta jaro estos ankoraŭ pli +bona.</p> +<p><i>The Esperanto Club</i> ankaŭ komencis novan jaron. Ĉion, kio estis +farebla per ĝiaj malgrandaj financoj, la Klubo faris por disvastigi +la lingvon; kaj estas mirinde kiom malmultaj entuziasmuloj povis fari +dum kelkaj monatoj de senfina klopodado. Ĉiuj Esperantistoj kaj +iliaj amikoj estas invitataj al ĝia Jarkunveno ĉe Essex Hall, +Strand, Jan. 14. 1904, 7–10.</p> +<p>Ĉiulandanoj trovas plezurega la propagando de Esperanto. Nia +legantaro ŝatos la belajn vortojn de Doktoro Gustav Busuttil +(Maltujo), kaj sendube ĝi donos egalan plezuron legi la sekvantan +leteron da Doktoro Ostrovsky (Jalta, Rusujo).</p> +<blockquote><p>"Tre estimataj Kunfratoj: Mi ĵus ricevis la Numero 1 de via +Gazeto, <span class="sc">The Esperantist</span>. Koregan Gratulon pri tiu ĉi nova +grava propagandilo de nia kara Esperanto! Mi konas la lingvon +internacian de 1891 jaro, tamen ĝis nun, mi ne forgesas la mirindan +impreson kian faris je mi Esperanto. Al mi ŝajnis, kvazaŭ iu +forprenis de <span class="pagenum">34</span> miaj okuloj ian pezan kurtenon, kiu malhelpis min +vidi la Dian mondon. Esperanto kvazaŭ malfermis antaŭ mi larĝan +pordegon, eniron en grandegan, belan palacon, kie mi ĉiam +renkontadis multajn, kvankam nekonatajn, tamen tre karajn al mi +gefratojn, kiujn mi iam perdis, kaj nun denove trovadas. +Korespondante, jen kun tiuj, jen kun aliaj nacianoj, mia horizonto +fariĝadis ĉiam pli kaj pli larĝa; kaj mi pli kaj pli ĝuadis la +grandegan ĝojon estadi en tiu ĉi ĉarma palaco, kune kun ĝiaj +noblaj loĝantoj. Hodiaŭ via bela, tre simpatia <span class="sc">The +Esperantist</span> denove plenigis mian animon per nova vera ĝojo. Ĝi +kvazaŭ enkondukis min en novan, ĝis nun nekonatan de mi, grandegan +ĉambron de tiu palaco, en vian estimindan Britujon, en unu el plej +belaj, plej luksaj apartaĵoj de tiu ĉi palaco, kie espereble +ankoraŭ mi trovos novajn, sincerajn, noblajn gefratojn. La impreso +estas sorĉe! Vivu la konstruistoj de tiu ĉi mirinda palaco! Vivu la +Esperantistoj!!"</p></blockquote> +<p>Ni esperas ke la aminda Doktoro Ostrovsky trovos multajn +korespondantojn en nia lando. Por tiu ĉi celo ni fidas ke nia +legantaro plene utilos la adresareton sur la kovrilo de tiu ĉi +Gazeto. Tiel ili ne nur helpos Esperanton, sed ankaŭ sin mem, ĉar, +<i>korespondante ni lernadas</i>. [Ĉiuj el la anoncoj en <span class="sc">The +Esperantist</span> estas indaj je atento.]</p> +<p>Ni povus skribi multajn paĝojn pri la progreso farita de Esperanto +dum la lasta jaro, sed nun ni nur donos la notindojn de Decembro, +1903.</p> +<p>Jam longe Esperantistoj deziregis taŭgan stilmodelan skribaĵaron. +Por plenumigi tiun bezonon, Doktoro Zamenhof ĵus eldonis interesan +kaj utilegan verkon. Jen kelkaj frazoj el ĝia Antaŭparolo:—"Por ke +ĉiuj povu uzi la lingvon egale, estas necese, ke ekzistu iaj +modeloj, leĝdonaj por ĉiuj. Tio ĉi estas la kaŭzo, pro kiu, +cedante al la peto de multaj Esperantistoj, mi eldonis <i>Fundamentan +Krestomation</i> kiu povos servi al ĉiuj kiel modelo de Esperanta +stilo, kaj gardi la lingvon de pereiga disfalo je diversaj dialektoj. +Atentan tralegon de la <i>Fundamenta Krestomatio</i> mi rekomendas al +ĉiu, kiu volas skribe aŭ parole uzi la lingvon Esperanto. Ĉiuj +artikoloj estas aŭ skribitaj de mi mem, aŭ, se ili estas skribitaj +de aliaj personoj, ili estas korektitaj de mi en tia grado, ke la +stilo en ili ne deflankiĝu de la stilo, kiun mi mem uzas. <span class="sc">L. +Zamenhof</span>."</p> +<p>La unuaj paĝoj enhavas simplegajn frazojn. Je la dekoka paĝo +komencas fabeloj kaj legendoj. Tiam aperigas multaj anekdotoj, +rakontoj, sciencaj artikoloj kaj, laste poezio. Eble estas +bedaŭrinde <span class="pagenum">35</span> ke la bona Doktoro enpresis 38 paĝojn el sia <i>Hamleto</i> +kaj 17 paĝojn el la <i>Iliado</i> de Sinjoro Kofman, ĉar multaj +Esperantistoj jam havas tiujn ĉi verkojn. Sed sendube la aliaj 403 +paĝoj sufiĉos por montri perfektan stilon. (Kosto 3/- afrankite de +la "Librarian," Esperanto Club).</p> +<p>Alia utila eldonaĵo estas "Komercaj Leteroj" redaktite de Sinjoroj +Berthelot kaj Lambert, kiu certe faciligos la uzon de Esperanto inter +niaj komercaj samideanoj. Ĝi enhavas 34 leterojn pri diversaj +aferoj, kaj vortaron en la lingvoj Esperanta, Franca, Germana kaj +Angla. (Kosto 7d. afrankite).</p> +<p>Sinjoro Rhodes sendis al ni ekzempleron de sia nova <i>Key to the +Ekzercaro</i>. Ĝi estas tre bona verketo, kaj ĉiuj Esperantistoj kiuj +havas la <i>Ekzercaron</i> certe estos saĝaj sendante 35 centimojn por +ĝia traduko en la Angla lingvo. Sinjoro Rhodes ankaŭ komencis +tradukon de Bunyan’s <i>Pilgrim’s Progress</i>, kaj kredeble niaj legantoj +baldaŭ vidos specimenon en <span class="sc">The Esperantist</span>. Alia specimeno +kiun ni esperas presigi estas el la traduko de la <i>Rubaiyat of Omar +Khayyam</i>, verkita de nia agema kunverkanto, Sinjoro Ben Elmy. Kvankam +estas bedaŭrinde ke Esperantistoj tiel lertaj, kiel estas tiuj ĉi +adeptoj, ne ĉiam skribos originalaĵojn, ni tamen deziras la +sukceson de la du libroj, kaj ni esperas je originalaĵoj de ili kaj +de ĉiuj adeptaj Samideanoj.</p> +<p>Mi deziras danki ĉiujn, kiuj sendis proponojn pri la plibonigo de la +Gazeto. Laŭdezire ni nun presigos sciencan kolonon. Niaj legantoj +scias iom pri la ĵuseltrovitaj ecoj de Radiumo, la plej nova miraĵo +de la ĥemia mondo. Mi kuraĝiĝis skribi al Sir William Ramsay, +petante ke li helpu la Esperantan Aferon, aminde skribante por ni +artikolon pri Radiumo. Mi plezure anoncas ke li ne nur promesis tion +fari, sed ke lia respondo estis Esperante skribita.</p> +<p>Sinjoro Seynaeve proponis Esperantan Kunvenon Londone dum tiu ĉi +jaro, kiam ĉiulandaj delegitoj pripensus pri Internacia Esperanta +Akademio. Bonega ideo! Se niaj transmaraj amikoj venos ĉi tie, ili +povos esti certaj ke ni faros ĉion, kion ni povos, por helpi je la +fondo de Akademio, kaj ankaŭ por plezurplenigi ilian libertempon.</p> +<p class="far_sig sc">La Redaktoro.</p> +<p>P.S.—Ni ĵus ricevis pruvon de alia nova verketo, "A New Hobby that +may bring you a Living." Ĝi estas interesa bonepresata ilo por +disvastigi la lingvon, kaj estas eldonata de "<i>The Esperanto +Literature Agency</i>," <i>Colchester</i>. La Librarian de la Esperanto Club +(<i>P. H. Howard, Esq., The Bungalow, Cranes Park, Surbiton</i>) sendos +ĝin je ricevo de 7d.</p> +</div> +<div class="right"> +<h5>IN CORRESPONDING, WE LEARN.</h5> +<p>The New Year begins. Greeting! May it be happy for all +fellow-thinkers throughout the Esperanto world. And may it be happy +for the prized language itself.</p> +<p>The year 1903 was excellent—possibly the best which Esperanto has +yet seen—but let us trust that the coming year will be even better.</p> +<p>The <i>Esperanto Club</i> also has commenced a new year. All that was +possible with its slender funds the Club has done to spread the +language, and it is wonderful how much a few enthusiasts have been +able to do during some months of ceaseless activity. All Esperantists +and their friends are invited to its Annual Meeting at Essex Hall, +Strand, on January 14th, from 7–10 p.m.</p> +<p>People of every nationality find the propaganda of Esperanto most +pleasurable. Our readers will appreciate the beautiful words of Dr. +Busuttil (Malta), and doubtless it will give equal pleasure to read +the following letter of Dr. Ostrovsky (Yalta, Russia):—</p> +<blockquote><p>"Esteemed Brethren,—I have just received No. 1 of your Gazette, +<span class="sc">The Esperantist</span>. Most hearty congratulations on this new +important means of propagating our dear Esperanto! I know the +international language since 1891, yet up to the present I do not +forget the wonderful impression which Esperanto produced upon me. +It seemed to me as if someone had taken away from before my eyes +some heavy curtain, which prevented my seeing God’s world. Esperanto, +as it were, opened before me a wide portal, the entry into a palace +vast and beautiful, where I have ever met many brethren, albeit +unknown, yet very dear to me, whom once I lost and now have found +again. Corresponding with persons of one and another nationality, +my horizon has continued to become wider and wider, and I more and +more have revelled in the great joy of being in this charming +palace, together with its noble denizens. To-day your attractive, +very congenial <span class="sc">The Esperantist</span> has once again filled my soul with +a new, true joy. It has, as it were, introduced me into a hitherto +unknown, immense new chamber of that palace, into your estimable +Britain, into one of the most handsome, most luxurious apartments +of this palace, where I hope I still shall find new, sincere, +noble brethren. The conception is bewitching! Long live the builders +of this wonderful palace! Long live the Esperantists!!"</p></blockquote> +<p>We hope that the amiable Dr. Ostrovsky will find many correspondents +in our land. To this end we trust that our readers will fully utilise +the address list on the cover of this Gazette. They will thus not +only help Esperanto, but also themselves, for in corresponding we +learn. [All the advertisements in <span class="sc">The Esperantist</span> are worthy +of attention.]</p> +<p>We could write many pages on the progress made by Esperanto during +last year, but now we will only give the memorabilia of December, +1903.</p> +<p>For a long time past Esperantists have greatly desired a suitable +collection of writings as a model of style. To fulfil this +requirement, Dr. Zamenhof has just brought out an interesting and +most useful work. Here are some phrases from its foreword:—"In order +that all shall be able equally to use the language, it is necessary +for some models to exist which shall lay down the law for all. This +is the reason why, having given way to the request of many +Esperantists, I have brought out the <i>Fundamenta Krestomatio</i>, which +can serve as a model of Esperanto style for all, and can guard the +language from the fatal falling away into different dialects. I +recommend the attentive perusal of the <i>Fundamenta Krestomatio</i> to +all who wish to use written or spoken Esperanto. All the articles are +either written by myself, or, if they are written by others, they +have been by me corrected, so that their style shall not diverge from +that which I myself employ."</p> +<p>The first pages contain simple phrases. At the 18th page commence +fables and legends. Then appear many anecdotes, tales, science +articles, and lastly poetry. It is possibly a matter for regret +that the good Doctor has included 38 pages of his "Hamlet" and 17 +from the "Iliad" of Mr. Kofman, because many Esperantists already +have these works. But undoubtedly the other 403 pages will suffice +to manifest perfect style. (Price 3s., post free, from the Librarian, +Esperanto Club).</p> +<p>Another most useful publication is "Komercaj Leteroj," edited by +Messrs. Berthelot & Lambert, which will certainly facilitate the use +of the language among our commercial friends. It contains 34 letters +on divers matters, and a vocabulary in Esperanto, French, German, and +English. (Price 7d., post free).</p> +<p>Mr. Rhodes has sent us a copy of his new <i>Key to the Ekzercaro</i>. It +is a good little work, and all Esperantists who have the <i>Ekzercaro</i> +will certainly be wise in sending 2½d. for its translation into +English. Mr. Rhodes has also commenced a translation of Bunyan’s +<i>Pilgrim’s Progress</i>, and probably our readers will soon see a +specimen in <span class="sc">The Esperantist</span>. Another specimen we hope to +print is from the translation of the <i>Rubaiyat of Omar Khayyam</i>, done +by our busy fellow-worker, Mr. Ben Elmy. Although it is to be +regretted that Esperantists, so clever as are these experts, do not +always write original matter, we nevertheless desire the success of +these two books, and hope for original works from them and from all +expert friends-in-Esperanto.</p> +<p>I desire to thank all who have sent proposals for improving the +Gazette. By request we will now print a science column. Our readers +know something about the recently-discovered qualities of Radium, the +newest wonder of the chemical world. I had the temerity to write to +Sir William Ramsay, asking him to help the Esperanto cause by kindly +writing for us an article on Radium. I gladly announce that he not +only promised to do so, but that his reply was written in Esperanto.</p> +<p>M. Seynaeve has proposed an Esperanto Congress in London during this +year, when representatives from all countries should deliberate +concerning an International Esperanto Academy. An excellent idea. If +our friends from over the sea will come here, they may be sure we +shall do all in our power to help in establishing an Academy, and +also to make their holiday pleasurable.</p> +<p class="far_sig"><i>Literal Translation.</i></p> +<p>P.S.—We have just received a proof of another new little work, "A +New Hobby that may bring you a Living." It is an interesting, +well-printed means for spreading the language, and is published by +"<i>The Esperanto Literature Agency</i>," <i>Colchester</i>. The Librarian of +the Esperanto Club (<i>P. H. Howard, Esq., The Bungalow, Cranes Park, +Surbiton</i>) will send it on receipt of 7d.</p> +</div> +</div><div class="article" id="est1-3-10"> +<p class="pagenum">36</p> +<div class="left" lang="eo"> +<h5>RADIUMO.</h5> +<p class="center"><i>De</i> <span class="sc">Sir William Ramsay</span>, K.C.B., F.R.S.</p> +<p>La strangaj ecoj de radiumo, precipe ĝia brilo en la mallumo, kaj +ĝia briligo je aliaj korpoj, altiras la atenton de la tuta mondo. +Tiu ĉi radiumo estas metalo, ni kredas, kvankam ĝis nun oni ne +produktis ĝin en metala stato, ĉar ĝiaj saloj estas similaj al la +saloj de bariumo, blanka metalo, kaj bonekonata elemento. La kaŭzo +estas ke oni posedas tiel malmulte da tiuj saloj ke neniu deziras +malŝpari ĝin eksperimente, por efektivigi la ŝanĝon el salo en +metalon, ĉar la perdo estus granda. La plej bone konata salo, la +bromido, kostas dek du ŝilingojn po miligramo, kvanto preskaŭ +nevidebla.</p> +<p>Ĉiuj metaloj havas siajn proprajn spektrojn; se iliaj saloj estos +hejtataj en flamo, rigardante ilin per spektrovidilo, oni vidas +koloratajn liniojn proprajn al ĉiu metalo, kiuj estas nomataj ĝia +"spektro." Tial metalo estas konebla per ĝia spektro. La radiumo +posedas ĝian propran spektron, kiu estas simila al la spektro de +bariumo, sed malsimila en la lokigo de la linioj. Ni kredas, sekve, +ke la radiumo estas elemento simila al la aliaj metaloj.</p> +<p>El la saloj de radiumo elvenas daŭre gaso, kiu havas la econ ke ĝi +brilas en la mallumo, dume restante varma, kaj ĝi elĵetas korpetojn +nomatajn "elektronojn." Kiam tiuj ĉi korpetoj tuŝas la aeron, aŭ +gason ian, ili aldonas al tiu ĉi la povon eligi elektroskopon. Dum +tiu ĉi gaso eldonas hejton, kaj dum ĝi ŝutas elektronojn, ĝi +malaperas malrapide, kaj anstataŭ, oni ekvidas alian gason tre +malpezan kies spektron Sinjoro Janssen, fama franca astronomiisto, +observis en la suna lumo dum la jaro 1868, kaj kiu unue estis +eltrovata sur la tero de la skribisto de tiu ĉi artikolo.</p> +<p>Ŝajnas do ke unu elemento, radiumo, povas produkti alian, heliumon. +Ĉu, kiel eble estas, aliaj elementoj formiĝas samtempe, ni ne +scias. Tia demando restas por estonta serĉado.</p> +<p>Ni vidu ĉu radiumo posedas iajn ecojn, en speco aŭ grado +malsimilajn al tiuj de aliaj elementoj, en kiuj oni ne observis ĝis +nun tiajn eksterordinarajn ŝanĝojn.</p> +<p>Unue do, estas almenaŭ du aliaj elementoj kiuj elŝutas elektronojn. +Tiuj ĉi estas toriumo kaj uraniumo. Ĉiuj el ili, tiel kiel radiumo, +sendube konsistas el multepezaj atomoj. Se ni prenos la pezon de +hidrogena atomo kiel unuon, tiu de radiumo pezas ĉirkaŭ 225 (aŭ +eĉ eble plie) tiu de toriumo 232, kaj tiu de uraniumo 240.</p> +<p class="pagenum">37</p> +<p>Ĉar tiuj estas la tri plej pezaj specoj el konataj atomoj, ni povas +diveni ke, kiam atomo estas multepeza, ĝi celas al disrompiĝo; ke +sammaniere ke oni ankoraŭ vidis nenian stelon kiu posedas +grandegecon pli vastan ol, ekzemple, miloble tiun de nia suno (alie +ĝi estus malpersista kaj forĵetus sekvanterojn); tiel neniaj +elementoj posedantaj pli grandan atompezon ol difinan maksimumon, +povas ekzisti, kaj ke tiuj, kiuj, laŭ nia sciiĝo, posedas tre altan +atompezon, estas mem en sia forĵetaĵo de sekvanteroj.</p> +<p>Eble estas permeseble konjekti ke elektronoj estas malgrandaj, kaj +atomoj de heliumo pli grandaj sekvanteroj. Sed preterdaŭrigi la +temon, sen difina koniĝo, kiu nur povas riceviĝi per eksperimentoj, +estus malutile.</p> +<p>Kompreneble multe da laborantoj, kiel eble plej ili povas, en la nuna +tempo penadas por eniĝi pli profunde en tiujn interesegajn regionojn +de esplorado.</p> +</div> +<div class="right"> +<h5>RADIUM.</h5> +<p class="center"><i>By</i> <span class="sc">Sir William Ramsay</span>, K.C.B., F.R.S.</p> +<p>The strange qualities of radium, especially its brilliance in the +dark and its power of illuminating some other bodies, attracts the +attention of the entire world. This radium is, we believe, a metal, +although till now it has not been produced in metallic form, for its +salts are similar to the salts of barium, a white metal and a +well-known element. The reason is that so little of these salts is +available that it cannot be wasted in experimenting to effect the +change from a salt into a metal, for the loss would be great. The +best-known salt, the bromide, costs twelve shillings per milligram, +an almost invisible quantity.</p> +<p>All metals have their peculiar spectra. If their salts be heated in a +flame, on examining them by means of the spectroscope, coloured lines +peculiar to each metal may be seen, which are named its "spectrum." +Thus a metal is recognisable from its spectrum. Radium has its +particular spectrum, which is like the spectrum of barium, but +different in the location of the lines. We therefore believe that +radium is an element similar to the other metals.</p> +<p>From the salts of radium a gas continually escapes, which has the +quality of shining in the dark, remaining warm the while, and it +throws out bodies known as electrons. When these bodies touch the air +or any gas they impart to that gas the power to discharge an +electroscope. While this gas is giving forth heat and discharging +electrons it gradually vanishes, and instead another gas appears, of +low density, the spectrum of which M. Janssen, a famous French +astronomer, noticed in the light of the sun during 1868, and which +was first discovered on the earth by the writer of this article.</p> +<p>It seems, therefore, that one element, radium, can produce +another—namely, helium. Whether, as is possible, other elements are +formed at the same time we do not know. That question remains for +further investigation.</p> +<p>Let us see whether radium possesses any properties, differing in kind +or in degree, from those of other elements which have not yet been +observed to undergo any such extraordinary change.</p> +<p>First, then, there are, at least, other two elements which discharge +electrons. These are thorium and uranium. They all, as well as +radium, undoubtedly consist of atoms of great weight. If we take the +weight of an atom of hydrogen as unity, that of radium weighs about +225 (or perhaps even more); that of thorium 232, and that of uranium +240.</p> +<p>As these are the three heaviest kinds of atoms known, we may guess +that when an atom possesses a great mass it tends towards disruption; +that just as no star has been seen possessing a magnitude greater, +let us say, than one thousand times that of our sun (else it would be +unstable, and would throw off satellites), so no elements of a +greater atomic weight than a certain maximum can exist, and that +those which we know to possess very high atomic weights are +themselves in the process of throwing off satellites.</p> +<p>It is perhaps permissible to speculate that electrons are small +satellites, and that atoms of helium are larger ones. But to pursue +the subject further, without more definite knowledge, which can be +gained only by experiment, would be unprofitable.</p> +<p>Needless to say, many workers are doing their utmost to penetrate +more deeply into this most interesting field of exploration.</p> +</div> +</div><div class="fables" id="est1-3-11" lang="eo"> +<p><i>La Leono kaj la Bovoj.</i>—Tri bovoj sin paŝtis sur herbejo, tre pace +kaj amike. Leono jam de longe estis rigardinta ilin kun la espero je +kapti ilin, sed sentis ke ne estos ŝanco por tion fari, dum ili kune +restados.</p> +<p>Tial li sekrete ekdissemis malbonajn kaj falsajn dirojn pri unu +kontraŭ la aliaj, ĝis tio naskis ĵaluzon kaj malfidon inter ili. +Tuj kiam la leono vidis ke ili evitis unu la aliajn kaj sin paŝtis +malkune, li sin ĵetis sur ĉiun aparte, kaj tiel sukcesis ke ĉiu el +ili fariĝis facila kaptaĵo de la leono.</p> +<p class="center"><i>Kiam amikoj malpacas, malamikoj profitas</i>.</p> +<p class="far_sig">(6266).</p> +<p><i>La Rano kaj la Bovo.</i>—Bovo sin paŝtis en marĉejo kaj okazis premi +sian piedegon inter kelke da ranidoj, kaj morte premegis unu el la +kovitaro<a href="#fnI.3.1" id="fnrefI.3.1"><sup>[1]</sup></a>. Postvivanta ranido forkuris al la patrino por sciigi al +ŝi la teruran novaĵon.—"Kaj, ho patrino, estas tre granda besto, +granda kvarkrura<a href="#fnI.3.2" id="fnrefI.3.2"><sup>[2]</sup></a> besto kiu tion faris!"—"Tre granda?" diris la +maljuna ranino. "Kiel granda? Ĉu ĝi estas tiel dika" (kaj ŝi +ŝveligis sin multe) "tiel dika kiel tio?"—"Ho!" diris la ranideto, +"multe pli dika ol tio."—"Nu, ĉu ĝi estas tiel granda?" (kaj ŝi +ŝveligis sin ankoraŭ plie)—"Certe, patrino, ĝi estas; kaj, eĉ se +vi krevigos<a href="#fnI.3.3" id="fnrefI.3.3"><sup>[3]</sup></a> vin, vi neniam atingos la duonon de ĝia dikeco."</p> +<p>La maljuna ranino, kolerante ke ŝia povo tiel estas dubata, alian +penadon faris kaj vere krevis.</p> +<p class="center">"<i>Sin tro ŝveligi estas danĝere</i>."</p> +<p class="far_sig">(6266).</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTES:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.1"></a> <a href="#fnrefI.3.1">[1]</a> +Brood. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.2"></a> <a href="#fnrefI.3.2">[2]</a> +Fourlegged. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.3"></a> <a href="#fnrefI.3.3">[3]</a> +Burst. +</p> +</div><div class="poetry" id="est1-3-12" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">KANTETOJ INFANAJ.</h5> +<h6>"TWINKLE, TWINKLE, LITTLE STAR!"</h6> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Ekbrilu, ekbrilu, malgranda steleto!</span> +<span class="i2">Kio estas vi, multe mi miras;</span> +<span class="i0">Tiel alta, altega, el nia tereto,</span> +<span class="i2">Diamant’ en ĉiel’ vi aperas.</span></div> +</div> +<h6>"THE NORTH WIND DOTH BLOW."</h6> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i2">Blovas norda vento,</span> +<span class="i2">Neĝa estas sento,</span> +<span class="i0">Kion faros tiam ruĝgorĝeto?</span> +<span class="i2">En grenejo restos,</span> +<span class="i2">Varme tie nestos,</span> +<span class="i0">Sub flugil’ kaŝite la kapeto.</span></div> +</div> +<h6>"HEY, DIDDLE DIDDLE!"</h6> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i2">Babilo, babileto!</span> +<span class="i2">Kato kaj violoneto,</span> +<span class="i0">Bovino super lunon eksaltante;</span> +<span class="i2">Hundeto multe ridis,</span> +<span class="i2">Ludeton kiam vidis,</span> +<span class="i0">La plado kun kulero forkurante!</span></div> +</div> +<h6>"LITTLE JACK HORNER."</h6> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i2">Ĵak Horner malgranda,</span> +<span class="i2">En kojno sidanta,</span> +<span class="i0">Kun pasto de prunoj sin festas;</span> +<span class="i2">Enmetis fingregon,</span> +<span class="i2">Eltiris prunegon,</span> +<span class="i0">Kaj diris, "Knab’ bona mi estas!"</span></div> +</div> +<p class="near_sig"><i>Tradukis</i> <span class="sc">Ben Elmy</span>.</p> +</div><div class="article" id="est1-3-13" lang="eo"> +<p class="pagenum">38</p> +<h5>NOKTO TERURA.</h5> +<p class="center"><i>Originale verkita de</i> <span class="sc">Edward Metcalfe, M.A. (Oxon)</span>.</p> +<p>Estas tre granda ĉambro, mi eĉ povas diri grandega, sed la lito, +antikva kaj per densaj kurtenoj ĉirkaŭata, estas tute en angulo.</p> +<p>Sur tiu-ĉi lito kuŝante mi vidas palan lumon enirantan tra la du +fenestroj. Per fantoma lumo ĝi lumigas la flankkurtenojn, tiel, pro +ilia blankeco kaj diafaneco, igante strangan kontraston kun la densaj +kaj malhelaj kurtenoj de la lito. Per malforta radio ĝi transiras la +ĉambron, kaj per tremeta lumo montras la masivan pordon ĉe la +kontraŭa flanko de la ĉambro.</p> +<p>Ĝuste tiamaniere timema infaneto tuŝus la kapon de kuŝanta hundo.</p> +<p>Kontraŭ tiu ĉi pala lumo silente sed forte bataladas la mallumo.</p> +<p>Maltrankvileco stranga kaptas min; ne povante plu dormi, mi leviĝas +kaj aliras al la pli malproksima el la du fenestroj.</p> +<p>Estas kvazaŭ ia nekonata forto altirigis min.</p> +<p>Grandaj multepezaj fenestroj, ĉiu el ili havante tri kadrojn, el +kiuj la plej malaltaj estas malfermitaj, kaj, tra la du malfermaĵoj, +malvarma aero enfluas en la ĉambron.</p> +<p>Mi sentas min tremetantan de—malvarmo, aŭ ĉu estas—de ia +antaŭaverto<a href="#fnI.3.4" id="fnrefI.3.4"><sup>[4]</sup></a> pri danĝero?</p> +<p>Ekstere mi vidas grandan, antikvan korton, tute per ŝtonegoj +pavimatan. Je tri flankoj malaltaj konstruaĵoj—ĉeval—aŭ +bovinejoj—ĝin ĉirkaŭas, sed, dekstre de mia ĉambro kaj apude, +staras altega nerompita muro.</p> +<p>Kune kun mia ĉambro ĝi formas la kvaran flankon de la korto.</p> +<p>Klinante la korpon duone el la fenestro, nur la alia dekstra fenestro +de la ĉambro min apartigas de tiu nerompita muro.</p> +<p>En la korto mi vidas du virojn, eble ĉevalistojn. Sed kion ili estas +farontaj noktmeze en tiu antikva korto? Kial ili tiel senbrue kiel +fantomoj moviĝas?</p> +<p>Kaj pri kio ŝajnas ili ion timi? Maldikaj kiel ombroj ili ensorĉas +min.</p> +<p>Unu el ili en kortmezon alportas benketon, sur kiun la alia metas +lignan duontubon—tian, kian antaŭe oni fiksis laŭlonge la randoj +de tegmentoj, por ke ĝi ricevu pluvakvon—klinigante ĝin tiamaniere +ke la maldekstra finiĝo estas je la alteco de genuoj, kaj la dekstra +de la brusto de homo.</p> +<p>Ili firmigas ĝin per fortaj subtenaĵoj, kaj enpakis en la pli alta +finiĝo kvazaŭ mureton el drapo.</p> +<p>Tiel silente ili laboras ke oni povas aŭdi nur la plej mallaŭtan +soneton.</p> +<p>Tiam, enirante en unu el la malaltaj konstruaĵoj, ili tie restas +kelkajn minutojn kaj tiam revenas strangege vestataj. La kruroj<a href="#fnI.3.5" id="fnrefI.3.5"><sup>[5]</sup></a>, +korpo, brakoj kaj, escepte la okuloj, la tuta vizaĵo, estas +envolvataj per densaj kovriloj, kaj mi rimarkas densegajn gantojn sur +la manoj. Vere la maldikuloj estas fariĝintaj dikeguloj!</p> +<p>Ili ambaŭ portas ŝarĝojn<a href="#fnI.3.6" id="fnrefI.3.6"><sup>[6]</sup></a>; la unua pezan ŝovilon feran tre +profundan; la dua ledan sakon.</p> +<p>Kion ĝi enhavas? mi demandas min. Io, videble, de grandega +malkvieteco. Ŝajnas esti viva, la sako mem. Dekstren, maldekstren, +antaŭen, malantaŭen ĝi saltas, aŭ pli korekte diri, ĝi estas +saltigita.</p> +<p>De-nove mi sentas tremfroston. Mi komprenas nun la altiradon. El tiu +ĉi io eliras la forto altira, kaj vere ĝi estas altiraĵo terura!</p> +<p>Alveninte al la duontubo, je la pli alta finiĝo, la unua, ĉiam +forte tenante per la du manoj la tenilon, metis sian ŝovilon sur la +lignan superaĵon, kie troviĝas la drapa mureto: La dua malrapide +komencas malfermi la sakon. Ili ambaŭ estas videble tremantaj!</p> +<p>"Ĉu vi estas preta, Joĉjo?" demandis li, metante, singarde, la +ankoraŭ fermitan buŝon de la sako ĝuste en mezon de la ligna +kavvojo; "fortege frapu kaj svenigu<a href="#fnI.3.7" id="fnrefI.3.7"><sup>[7]</sup></a> ĝin, aŭ mi ne kuraĝos ĝin +tuŝi." "Preta," respondas la ŝoviltenanto; "jes, tiel preta kiel mi +povas esti; tiel preta kiel kiam la morto mem atendas ian +mallertaĵon; preta, Viĉjo, vi diras!"</p> +<p>"Ne riproĉu, Joĉjo; vole, nevole, estas necese ĝin fari."</p> +<p>"Kaj kial ĝi estas necesa? Ĉiunokte ni batas kaj rebatas kaj +ankoraŭ rebatas la sovaĝan fiŝbeston. Kial ne restus ĝi en sako? +Kiel mi ŝatus<a href="#fnI.3.8" id="fnrefI.3.8"><sup>[8]</sup></a> ĝin mortigi. Ĉu ĝi estas senmortema, vi pensas?</p> +<p>"Se ĝi ne estus tiel batata kaj svenigita, ne eble estus ke la +Doktoroj ĝin tuŝu; sed post tia frapado ĝi restos morgaŭ preskaŭ +kvazaŭ senviva. Kaj estus danĝerege ke ĝi restu en sako. Se ni ne +ĉiunokte svenigis ĝin, baldaŭ ĝi rompigus la sakon, kaj tiam, Ho +ve la mondo!!! Venas sur nin la vivado de ĉiuj vilaĝanoj, eble eĉ +de la tuta homaro. Frapu fortege; jen——"</p> +<p>Singarde kaj malrapide la buŝo de la sako estis malfermita. Io +rapida kiel la fulmo antaŭen saltegas, tute rekta al la vizaĵo de +lertega Joĉjo. <span class="pagenum">39</span> Unu momenton la drapa mureto haltigas ĝin, +kaj en tiu momento Joĉjo antaŭpuŝas la ŝovilon, kaj per rapidega +movo forte forĵetas la sovaĝan beston. Kun bruega sono ĝi frapas, +dekstre de mia ĉambro, la nerompitan muron, je la alteco de ĉirkaŭ +dudek piedoj de la tero. Joĉjo estas aginta kontraŭ ĝi same kiel +oni agas kontraŭ la balon kiam oni ludas "<i>Cricket</i>."</p> +<p>Tute svenigita ĝi tombas sur la teron, blanka objekto, plata, kaj +laŭ la formo de soleo<a href="#fnI.3.9" id="fnrefI.3.9"><sup>[9]</sup></a>.</p> +<p>En la momento dum ĝi restas kvazaŭ senviva, Vilĉjo rapidas ĝin +levigi kaj remetas ĝin en la sakon, kie, en tre malmulto da sekundoj +ĝi rekomencas la antaŭan saltadegon.</p> +<p>De-nove la malfermo de la sako; de-nove la antaŭena saltego; de-nove +kaj ankoraŭ de-nove....</p> +<p>Kiam Vilĉjo la kvaran fojon malfermas la sakon li subite ekkrias; +"Gardu treege, Joĉjo, ke vi ne sendas ĝin tra la fenestroj, ĉar +ĝi mortigos kiun ajn ĝi tuŝos."</p> +<p>Tiel forta estas por mi la altireco ke mi tute estas forgesinta la du +fenestrojn malfermitajn. Mi rapide kuras al la alia fenestro, ĉar +ĝi estas tre proksima je la muro, kaj mi fermas ne sole la +fenestron, mi ankaŭ antaŭmetis antaŭ ĝi la lignajn kovrilojn, +fortajn kaj, mi kredis, nerompeblajn.</p> +<p>Tion farinte, mi estas fermonta la alian fenestron kiam mi aŭdas +ekkriegon de la korto, kaj vidas la beston mem saltantan, aŭ +flugantan, en la malfermaĵon. Du aŭ tri fojojn ĝi ĉirkaŭflugas +la tutan ĉambron. Eble ĝi min ne vidas; certe ĝi min ne tuŝas, +sed mi sentas la venton de ĝia flugo, kaj kuras kiel eble plej +rapide al la pordo.</p> +<p>Kiel eble plej rapide; sed la fiŝbirdo kiu vere flugas, sed flugas +per naĝiloj, tiel rapide antaŭen saltis, tien kaj tien ĉi, ke ĝia +blanka korpo ŝajnas esti nur strio<a href="#fnI.3.10" id="fnrefI.3.10"><sup>[10]</sup></a> de lumo.</p> +<p>Mi aŭdas koleran bruon, mi sentas la venton de aero traŝirita, kaj +la terura fiŝbesto ĉirkaŭflugadas mian kapon, preskaŭ frotante +mian vizaĝon. Mano sur la tenilo de la pordo, mi restas senmove kaj +ekpensas. "Estas en la domo virinoj kaj infanoj. Se mi malfermas la +pordon, mi permesos al tiu ĉi terura besto eniri en la domon. Mi ne +kuraĝas tion fari. Pli bone estus ke mi mortus mem, kaj eble la +besto ne vundos min. Mi restos en la ĉambro."</p> +<p>Tial mi foriras de la pordo; kaj, kvazaŭ per ĝia malbona spirito +ĝi povas legi miajn pensojn, la fiŝbesto forflugas al la malfermita +fenestro, kaj pendigas sin sur la ekstera flanko de la kurtenoj, kiel +grandega nokta papilio.</p> +<p>Dume la du viroj kriegadas.</p> +<p>"Forkuru, Sinjoro, se estas eble, sed ne lasu ĝin eniri en la domon, +la plej malgranda piko kaŭzos la morton. Gardu la ponardegon<a href="#fnI.3.11" id="fnrefI.3.11"><sup>[11]</sup></a>! +Mi kaj Vilĉjo supreniros."</p> +<p>Sed timante pri la virinoj kaj infanoj mi ne deziras ke oni malfermu +la pordon.</p> +<p>Sur tableto kuŝas larĝa, maldika libro, kaj la fiŝbesto pendas, +kiel mi diris, sur la eksteraĵo de la kurteno. Ĝi restas tute +senmova, eble ĝi dormas. Mi denove rapidege ekpensas.</p> +<p>"Se mi ĝin frapos forte kaj subite, kredeble ĝi forfalos eksteren +en la korton. Tiam, antaŭ ol ĝi povos reveni, mi fermos la +fenestron."</p> +<p>Per la du manoj tenante la libron, mi proksimiĝas la kurtenon. Tiam, +per rapidega movo, mi frapas la korpon blankan, kiu, laŭ mia espero, +estas forpelata tra la malfermaĵo.</p> +<p>Forĵetante la libron, mi ĵetas min sur la malfermitan kadron, kaj +komencas fortege ĝin tiri malsupren. Sed ĝi estas pezega kaj +moviĝas nur malrapide; antaŭ ol mi povas ĝin fermi, mi vidas +revenante la fiŝbeston, ne nun saltigantan kiel strio de lumo, sed +nerapide kaj kviete per movo kvazaŭ ĝi naĝas en aero. Jam +trikvaronoj de la vitro estas pasinta la baron de la pli alta kadro. +Nun unu kvarono restas de la malfermaĵo, kiam, tutproksime de mia +vizaĝo, alvenas la blanka solea korpo; ĝi glitas supren inter la +vitro kaj la baro de la pli alta kadro. Mi tiras pli kaj pli forte +kaj la kadro pli rapide malsupreniras, sed mi vidas la blankan platan +korpon glitantan ĉirkaŭ la malsupreniranta baro, kaj en tiu sama +momento la fenestro fermiĝas, kaj la terura fiŝbesto falas sur mian +korpon kaj pendigas sin sur la brusto de mia nokta vesto. Mi estas +tute enfermita kun la objekto de mia teruro! Senmove ĝi pendiĝas +sed mi sentas tra la maldensa vesto la palpetaĵojn kaj mi vidas la +minacajn okulojn, ruĝajn kiel brulantaj karboj. Kiel ŝtono mi +staras! Miaj okuloj grandiĝas; mia sango malfluidiĝas; mia koro +estas tute haltigita; kaj kiel kanteton, mi aŭdas la frazon, denove +kaj denove, "La plej malgranda piko kaŭzas morton." "Vi malfidu la +ponardegon." Mi ne kuraĝas eĉ spiri. Pezege la blanka korpo premas +mian bruston; brulege la okuloj ruĝaj brulas mian cerbon.</p> +<p>Ekster la pordo mi aŭdas brueton. Joĉjo kaj Vilĉjo do alvenas!</p> +<p>La besto ankaŭ aŭdas la soneton; en la brulaj okuloj mi vidas +brileton de kompreneco kaj kruelegeco. La naĝiloj moviĝas, la vosto +leviĝas. Mi antaŭsentas la pikon de la terura ponardego. Mi ne +povas plu suferi; mi ne povas plu atendi; per la du manoj mi subite +disŝiras la tutan bruston de la vesto, kaj fortege forĵetanta ĝin +saltas al la pordo kaj ekkriegante grandegan kriegon de teruro ... mi +vekiĝis.</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTES:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.4"></a> <a href="#fnrefI.3.4">[4]</a> +Premonition. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.5"></a> <a href="#fnrefI.3.5">[5]</a> +Legs. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.6"></a> <a href="#fnrefI.3.6">[6]</a> +Burdens. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.7"></a> <a href="#fnrefI.3.7">[7]</a> +Swoon. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.8"></a> <a href="#fnrefI.3.8">[8]</a> +To enjoy. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.9"></a> <a href="#fnrefI.3.9">[9]</a> +A sole. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.10"></a> <a href="#fnrefI.3.10">[10]</a> +Streak. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.11"></a> <a href="#fnrefI.3.11">[11]</a> +Sting. +</p> +</div><div class="serial" id="est1-3-14" lang="eo"> +<p class="pagenum">40</p> +<p style="float:left;font-size:90%;">[<i>Copyright reserved.</i>]</p> +<p style="float:right;font-size:90%;">[<i>Tradukis Esp. 6266.</i>]</p> +<h5>LA VENTEGO (Daŭrigo).</h5> +<div style="text-align:center;"> +<p>(<i>Vidu la Novembran kaj Decembran Nrojn.</i>)</p> +<h6>AKTO I.</h6> +<p><span class="sc">Sceno 2</span> (<i>daŭrigo</i>).</p> +</div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="i0">Vi ofte jam al mi ekparoladis</span> +<span class="i0">Pri mia la deven’, sed ĉiam haltis,</span> +<span class="i0">Lasante min ankoraŭ nekonantan.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">Sed nun la ĝusta horo fine venis,</span> +<span class="i0">La nunminut’ postulas ke vi aŭdu.</span> +<span class="i0">Obeu, aŭdu. Ĉu vi ne memoras</span> +<span class="i0">Epokon ... aliloke ol ĉi tie? ...</span> +<span class="i0">Memori vi ne povas, kompreneble,</span> +<span class="i0">Ĉar tiam vi ne estis eĉ trijara!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="i0">Sed iometon povas mi ...</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m5">Memori?</span> +<span class="i0">Pri kio? pri personoj? domo? Nomu</span> +<span class="i0">L’imagon kiu en vi konserviĝis.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="i0">Kredeble estas sonĝo malproksima,</span> +<span class="i0">Sed ne memoro, kiun mi posedas ...</span> +<span class="i0">... Ĉu servis min aŭ kvar aŭ kvin virinoj?</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">Virinoj multaj servis vin, Mirando!</span> +<span class="i0">Sed, kiel povis tia fakto loĝi</span> +<span class="i0">En via nematura la memoro?</span> +<span class="i0">Nu! vi memoras pri antaŭfariĝo ...</span> +<span class="i0">Ĉu eble kiel vi ĉi tien venis?</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="i0">Sed mi ne povas.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m3">Antaŭ dek-du jaroj,</span> +<span class="i0">La patro via, dek-du jaroj antaŭ,</span> +<span class="i0">Regnestro estis, de Milano duko.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="i0">Ĉu vi, sinjor’, ne estas mia patro?</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">Patrino via ĉiam estis virta:</span> +<span class="i0">Ŝi diris ke vi ido mia estas,</span> +<span class="i0">Kaj via patro, duko de Milano,</span> +<span class="i0">Heredontinon unu sole havas:</span> +<span class="i0">Princino rajte estas ŝi naskita.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="i0">Ĉiel’! per kia perfidaĵ’ ni perdis</span> +<span class="i0">Grandecon tian? Ĉu por nia bona,</span> +<span class="i0">Ĉu malfeliĉa sorto?</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m4">Ambaŭ, kara.</span> +<span class="i0">Perfido nin forpelis el Milano,</span> +<span class="i0">Sed ni beniĝe tien ĉi alvenis.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="i0">Ho! mia kor’ sangadas ĉe la penso</span> +<span class="i0">Je la malhelpo kiun mi vin kaŭzis ...</span> +<span class="i0">—Mi kvankam ne rememoriĝas tion—</span> +<span class="i0">Bonvolu vi daŭrigi.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m4">Via onklo,—</span> +<span class="i0">—Ke frato povis tiel perfidiĝi!—</span> +<span class="i0">Apud vi, homo, kiun mi koramis</span> +<span class="i0">La plej en mondo—kiu eĉ regadis</span> +<span class="i0">Duklandon mian, tiam la unuan,</span> +<span class="i0">Ĉar estis mi el dukoj la plej alta!</span> +<span class="i0">Precipe fama per indeco mia,</span> +<span class="i0">Mi artamulo brilis senegala;</span> +<span class="i0">Lernante tempon mi libere uzis,</span> +<span class="i0">Regadon forlasinte al la frato ...</span> +<span class="i0">De l’lerno l’amo tiel min okupis</span> +<span class="i0">Ke fremda mi fariĝis al la ŝtato.</span> +<span class="i0">Perfida onklo via ... Ĉu vi aŭdas?</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="i0">Sinjoro, tre atente.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m4">Nu, li frue</span> +<span class="i0">Ricevis prince multon da petantoj,</span> +<span class="i0">Rifuzis kelkajn, kelkajn kuraĝigis,</span> +<span class="i0">Kaj malobeon punis. Li renomis,</span> +<span class="i0">Li anstataŭis eĉ sekvantojn miajn,</span> +<span class="i0">Aliformigis ilin; ĉar li havis</span> +<span class="i0">Ŝlosilon oficejan, ja, la homan,</span> +<span class="i0">Kaj laŭdi lin regnanojn li instruis;</span> +<span class="i0">Ĉar kiu flatis plej l’orelon lian</span> +<span class="i0">Profiton plej ricevis. Nun li estis</span> +<span class="i0">Hedero princan trunkon vualanta,</span> +<span class="i0">Suĉanta eĉ verdaĵon mian propran!</span> +<span class="i0">—Vi ne aŭskultas ...</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="m3">Patro, tre avide!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">Atentu, kara! ... Mi, konfidemulo,</span> +<span class="i0">Pli ŝtataferoj nun ne plu zorgante,</span> +<span class="i0">Al pliboniĝo de klereco mia</span> +<span class="i0">Dediĉis tempon: la malica frato</span> +<span class="i0">Profitis. Malgraŭ mia grandanimo,</span> +<span class="i0">Solece, mi fariĝis nekonato ...</span> +<span class="i0">Malbona sento movis Antonion</span> +<span class="i0">Vidantan min senlime lernamulon.</span> +<span class="i0">Konfido mia naskis kulpon lian;</span> +<span class="i0">Senlima same lia ambicio</span> +<span class="i0">Fariĝis; ankaŭ la kvieto mia.</span> +<span class="i0">Nu, provizita ne nur je trezoroj</span> +<span class="i0">Sed je la povo eĉ postuli plie—</span> +<span class="i0">—Mensoge ĉiam se agadas homo,</span> +<span class="i0">Memoron sian tiel li pekigas,</span> +<span class="i0">Ke la malveron li jam plu ne sentas—</span> +<span class="i0">Jam Antonio pri si mem ekpensis</span> +<span class="i0">Ke li la duko estas.—Ĉar li agis</span> +<span class="i0">Plenege tiam kiel duklandestro;</span> +<span class="i0">Privilegion ĉiam li posedis,</span> +<span class="i0">Kaj tial plialtiĝis—Ĉu vi aŭdas?</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="i0">Ho! tian diron aŭdus surdulino!</span></div> +<p class="near_sig">(<i>Daŭrigota</i>).</p> +</div><div class="poetry" id="est1-3-15" lang="eo"> +<p class="pagenum">41</p> +<h5 class="poem-header">KAZABIANKO (Casabianca).—Mrs. Hemans.</h5> +<p style="margin-left:4em;"><i>Tradukis</i> <span class="sc">Clarence Bicknell</span>.</p> +<p style="width:22em;margin-bottom:2em;"><i>La juna Kazabianko, knabo dektriaĝa, filo de la Admiralo de la +ŝipo "Orient," restis ĉe sia posteno<a href="#fnI.3.12" id="fnrefI.3.12"><sup>[12]</sup></a> (en la batalo de la Nilo) +post la ekflamiĝo de la ŝipo, kaj kiam ĉiuj pafilegoj estis +forlasitaj. Kiam la flamoj atingis la pulvon, li pereis pro la +eksplodo.</i></p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">La knabo sur la ŝip’ brulanta,</span> +<span class="i2">De ĉiuj forlasite, staris;</span> +<span class="i0">La flamoj de l’batalruinoj<a href="#fnI.3.13" id="fnrefI.3.13"><sup>[13]</sup></a></span> +<span class="i2">Sur la mortintoj lumon faris.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Sed, naskiĝite por komandi,</span> +<span class="i2">Li restis, brava kaj belega,</span> +<span class="i0">Estaĵo de heroa sango,</span> +<span class="i2">Infano, sed de form’ noblega.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">La flamoj proksimiĝis; tamen,</span> +<span class="i2">Al patra mendo<a href="#fnI.3.14" id="fnrefI.3.14"><sup>[14]</sup></a> li obeis;</span> +<span class="i0">Kaj sia voĉo al la patro</span> +<span class="i2">Ne venis, ĉar li jam pereis.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Li laŭte kriis, "Patro mia</span> +<span class="i2">Ĉu mi ne finis devon mian?"</span> +<span class="i0">Ne sciis li ke l’Admiralo</span> +<span class="i2">Ne povas aŭdi filon sian.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">"Parolu, patro," li rediris</span> +<span class="i2">"Ĉu min foriri nun vi lasas?"</span> +<span class="i0">Sed nur respondas la pafado;</span> +<span class="i2">La flamoj pli proksime pasas.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Nun sur la fronto lia batas</span> +<span class="i2">Kaj sur la haroj, la varmeco;</span> +<span class="i0">Sed de l’posteno de la morto,</span> +<span class="i2">Regardis li en trankvileco.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Ankoraŭ laŭte li demandis,</span> +<span class="i2">"Ĉu estos devo, mia halto?"</span> +<span class="i0">Dum tra la veloj pli kuradas</span> +<span class="i2">La fajroj per rapida salto.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">La ŝipon, kun brilec’ sovaĝa,</span> +<span class="i2">La flagon<a href="#fnI.3.15" id="fnrefI.3.15"><sup>[15]</sup></a> ili envolvadis,</span> +<span class="i0">Kaj super la kuraĝa knabo,</span> +<span class="i2">En la ĉielon radiadis.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Subite tondra sku’ bruegis</span> +<span class="i2">Sed li—la knabo—kie estis?</span> +<span class="i0">Demandu de la ventoj kiuj</span> +<span class="i2">La maron per la eroj vestis.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">La mastoj, flag’, timono<a href="#fnI.3.16" id="fnrefI.3.16"><sup>[16]</sup></a>—ĉiuj</span> +<span class="i2">Servadon faris je honoro.</span> +<span class="i0">Sed nobla pli ol ili estis</span> +<span class="i2">La juna kaj fidela koro.</span></div> +</div> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTES:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.12"></a> <a href="#fnrefI.3.12">[12]</a> +Post. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.13"></a> <a href="#fnrefI.3.13">[13]</a> +Ruins of the battle. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.14"></a> <a href="#fnrefI.3.14">[14]</a> +Order. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.15"></a> <a href="#fnrefI.3.15">[15]</a> +Flag. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.16"></a> <a href="#fnrefI.3.16">[16]</a> +Helm. +</p> +</div><div class="poetry" id="est1-3-16" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">VESPERO.</h5> +<div class="left"> +<h6 class="poem-header">I.</h6> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Ĉielruĝo,</span> +<span class="i0">Eknoktiĝo,</span> +<span class="i0">Mallumiĝo,</span> +<span class="i0">Malvarmiĝo.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Peza nubo</span> +<span class="i0">Super arbo;</span> +<span class="i0">Nigra urbo</span> +<span class="i0">Kiel tombo.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Ĉio restas</span> +<span class="i0">Kaj silentas;</span> +<span class="i0">Ĉio haltas</span> +<span class="i0">Kaj ekmortas.</span></div> +</div> +</div> +<div class="right"> +<h6 class="poem-header">II.</h6> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Senamiĝo,</span> +<span class="i0">Mizeriĝo,</span> +<span class="i0">Forlasiĝo,</span> +<span class="i0">Eksoliĝo.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Malespero</span> +<span class="i0">En la koro;</span> +<span class="i0">Amvespero</span> +<span class="i0">Sen fervoro.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Koro restas</span> +<span class="i0">Kaj silentas;</span> +<span class="i0">Amo haltas</span> +<span class="i0">Kaj ekmortas.</span></div> +</div> +<p class="near_sig sc">Carlo Bourlet.</p> +</div> +</div><div class="puzzle" id="est1-3-17" lang="eo"> +<h5>KRISTNASKAJ PROBLEMOJ.</h5> +<p><i>Ĉiuj el miaj Jarabonantoj kiuj sendos korektajn solvojn de tiuj ĉi +problemoj al la Redaktoro ricevos dekduon da Poŝtkartoj Esperantaj.</i></p> +<ul> +<li>I. Prenu <i>nombran</i> nomon, anstataŭu unu el ĝiaj vokaloj per +konsonanto, vi ricevos <i>grandan poeton</i>.</li> +<li>II. Prenu nomon de birdo—1. Duobligu la du unuajn literojn, vi havos +<i>bongustan frukton</i>. 2. Anstataŭu unu konsonanton per alia, vi +ricevos <i>kvanton</i>.</li> +<li>III. Prenu nomon de <i>nematura viro</i>, kaj tiun de <i>forta birdo</i>. Legu +ĉiun el ili returnen, vi ricevos. 1. <i>Financan firmon</i>. 2. <i>Inan Rusan +baptonomon</i>.</li></ul> +<p>(<i>Ni presos la solvojn</i> en <span class="sc">The Esperantist</span>, No. 4, <i>kune kun +la nomoj de la divenintoj</i>).</p> +<p class="far_sig">(6266).</p> +</div><div class="article" id="est1-3-18" lang="eo"> +<p class="pagenum">42</p> +<h5>ALILANDAJ KUNBATALANTOJ.</h5> +<p>Ni ĵus ricevis leteron de Sinjoro Kühnl, la Sekretario de la +Esperanta Societo en Bohemujo, kiu revenis de sia longega vojaĝo tra +Eŭropo pasiginte kelkajn tagojn en Londono kvankam li tute ne +parolis la Anglan lingvon! Li diras. "Hodiaŭ, kiam mi denove sidas +ĉe mia skribtablo mi rememoriĝas tempojn ĵus pasintajn inter miaj +novaj sed, mi devas diri, plej amataj amikoj, inter esperantistoj. +Tagoj pasintaj en Londono estas al mi des pli agrablaj se mi +ekmemoras cirkonstancon sub kiu mi troviĝis en Anglujo, nekonante +Vian lingvon. Kaj, kvankam nekonataj homoj, tamen Viaj samlandanoj +estis tiel agrablaj je mi, fremdulo. Al Esperanto mi ŝuldas multe, +ĉar ĝi ebligis al mi trovi amikojn en fremdlando. Tiun ĉi ŝuldon +mi povas vere nur per plej agema kaj viva propagando egaligi. Inter +novaj adeptoj mi multe aludos<a href="#fnI.3.17" id="fnrefI.3.17"><sup>[17]</sup></a> mian veturon en Londonon sen angla +lingvo, kaj, por ekflamigi la malmulte vivajn samideanojn, mi decidis +publikigi en <i>Bohema Esperantisto</i> la tutan vojaĝon.—Kühnl +Edward."</p> +<hr class="short"> +<p>Kune kun Sinjoro Kühnl en Londono troviĝis ankaŭ Sinjoro René +Deshays. Tiu ĉi afabla kaj lerta Esperantisto ankaŭ ne konis nian +lingvon. Li skribas. "Kara Sinjoro, Mi tre dankas vin pro la sendo de +la nova gazeto esperantista, kiun nia Chaumonta grupo tuj abonis. Via +unua numero tute interesis nin kaj estas vere inda je la granda +sukceso kiun al vi mi bondeziras. Ĉe mia rekomencita kurso (mi faras +ĉi tie la superan kurson) mi prenis por ekzercoj legadaj kaj +interparolaj, la ĉarman artikolon pri <i>L’Itala Somero</i>. Mi estos +ankaŭ feliĉa daŭrigi la legon de <i>la Ventego</i> Sume, mi vin kore +gratulas pri la ideoj kaj pri la formo. Mia amiko, Sinjoro Mossmann, +Sekretario de nia grupo, ankaŭ tre ŝatas vian gazeton, kaj skribis +raporton pri ĝi por la ĉitieaj ĵurnaloj.——René Deshays."</p> +<p>Plezurege ni povas anonci ke la plimulto da Francaj Grupoj abonis je +<i>The Esperantist</i>, kaj ni deziras korege danki ilin por la honoro, +kaj ankaŭ por la multaj gratulantaj artikoloj kiuj estas presitaj +pri ĝi en Francaj Gazetoj.</p> +<hr class="short"> +<p>Trinidado estas malproksima angulo de la mondo, kaj Mayaro estas +malproksima angulo de Trinidado; tamen ĝi havas bonan Esperantiston, +tiel, kiel la sekvanta interesa letero montros.—"Kara Sinjoro—Estas +veturo de kvindek tri mejloj al Port of Spain, tridek per vagonaro, +dudek tri per vojo, dek kvin de tiuj ĉi estas nur la malmola sablo +de la marobordo, kiu tie ĉi estas forlasita krom de pelikanoj. La +marobordo estas dika je la eternaj kokosujoj<a href="#fnI.3.18" id="fnrefI.3.18"><sup>[18]</sup></a> kaj la arbetoj de +la vinbero de la maro. En Mayaro estas nur kvin blankaj homoj preter +mi. Certe estas malĝoje se oni ne estas venkinta la arton sin +amuzadi. Sed ni havas belan tropikan marobordon kaj maron similan +al la pentraĵoj de la Sudaj Maraj Insuloj de R.L. Stevenson. +Pentru Londonon, kun ĝia varmego, polvo kaj helo, dum varmega tago +de Julio aŭ Aŭgusto, kaj vi havas Port of Spain, tiel, kiel ĝi +<i>ĉiam</i> estas. Via. A.M."</p> +<hr class="short"> +<p>Maltaj Samideanoj nun fondis Oficialan Grupon. Doktoro Gustav +Busuttil aminde sendis al ni sian paroladon—en Esperanto +parolitan—ĉe la kunveno por fondigi la Grupon. Belega paroladeto, +kaj ni tre bedaŭras ke ni ne havas sufiĉe da spaco por presigi ĝin +en <span class="sc">The Esperantist</span>. Parolante pri la kara lingvo mem, +Doktoro Busuttil poezie diris—"Esperanto estas kiel nemortema +grandega arbo kun multaj fortaj branĉoj, plenaj je ĉiam verdaj +Folioj, multekoloraj Floroj, kaj bonegaj Fruktoj. La Internacia +Lingvo estas la Arbo: Branĉoj estas la Societoj: Folioj kaj Floroj +la Esperantistoj; kaj la Fruktoj estas la Verkoj, la Frata Amo. Nun +fariĝi branĉo aŭ resti simpla folio kiun la plej malgranda +blovanteta venteto povas faligi—ni devas elekti aŭ unu, aŭ la +alian. Kaj kial malakcepti tian privilegion? Antaŭ kvar aŭ kvin +monatoj nur estis tri Maltanaj Esperantistoj. Je tiu tempo Sinjoro +Agius skribis leteron pri la lingvo al la <i>Daily Malta Chronicle</i>. La +afero eble silente estus mortinta se la Hon. Sek. de la Esperanta +Klubo ne estus sendinta respondon kiu estis varmega propagandilo de +Esperanto kaj ekvekigis la dormantetan simpation kiu vivis en multaj +Maltaj Koroj. Mi respondis al tiu ĉi letero kaj decidis fari veran +propagandon pri, per, pro, por, Esperanto. Mi esperas ke la helpo de +ĉiuj ĉeestantaj gesinjoroj, fortiĝos la Maltan branĉon de la +grandega arbo kaj ke ni nutros la saman Esperon." Sendube la +sindonema Doktoro Busuttil tro akcentis nian letereton, sed +kompreneble Anglujo ĉiam faros tion, kion ŝi povos, por helpi sian +fratininsulon fondigi fortan Societon. En Maltujo estas gazetoj +Anglaj kaj Italaj. Ambaŭ el ili presigis multajn bonajn artikolojn +pri Esperanto, kaj oni devas gratuli Sinjorojn Agius, Busuttil kaj +Ciantar, kaj esperi ke la potencaj gazetoj presados artikolojn kiel +eble plej ofte.</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTES:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.17"></a> <a href="#fnrefI.3.17">[17]</a> +Allude to. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.18"></a> <a href="#fnrefI.3.18">[18]</a> +Cocoanut Palms. +</p> +</div><div class="article" id="est1-3-19" lang="eo"> +<p class="pagenum">43</p> +<h5>KIAN AĜON LA SFINKSO HAVAS?</h5> +<p>Sendube la plej antikva konstruaĵo hommana, kiu ankoraŭ restas ĝis +nunaj tagoj, estas la granda statuo kiun oni nomas la Sfinkso. Tiu +fama statuego staras aŭ—pli bone diri—kuŝas sur la sabloj de la +egipta dezerto, apud la Piramidoj de Gizeo, kaj ne malproksime de +Kajro, ĉefurbo de Egiptujo. La statuego havas la formon de kuŝanta +leono, laŭ korpo kaj membroj; sed kun kapo, ŝultroj kaj brusto de +virino. Ĉe nia tempo nur vidiĝas iom plu ol la kapo de la giganta +statuo; ĉar la cetero de la figuro estas kovrita, kaj kvazaŭ +enterigita, de la sablo.</p> +<p>Kian aĝon la Sfinkso havas? Ĉu iu povas tion nun eltrovi? Ĉe la +militiro de Napoleono en Egiptujon, oni rakontas ke li admonis siajn +soldatojn—"Bravuloj miaj, de la altaĵo de tiuj ĉi Piramidoj, +milcentjaroj vin rigardas!" Tio ne estis tute frazo aŭ +fanfaronado<a href="#fnI.3.19" id="fnrefI.3.19"><sup>[19]</sup></a>; modernaj observantoj kaj esploristoj anoncas eĉ pli +malproksiman daton. Kaj ĉiuj scienculoj konsentas ke la Sfinkso +ekzistis longe antaŭ la fondigo de ia Piramido.</p> +<p>Plinio skribis, ĉe sia tempo, ke la leonvirina formo de la Sfinkso +memorigas la maksimumon de la jaran Nilan superakvon, kiu okazas +ĉirkaŭ la 6a ĝis 16a de Aŭgusto, dum estas la Suno en la signoj +zodiakaj Leono kaj Virgulino. Tamen, per sekvo de la fenomena +"procesio de la tagnoktegaloj," la signo; de la homa sistemo Zodiaka +ne akordiĝas tute en loko kun la realaj stelaroj de sama nomo. +La fiktiva<a href="#fnI.3.20" id="fnrefI.3.20"><sup>[20]</sup></a> (tamen konvena) sistemo homa malproksimiĝas de la +reala loko de la stelaroj dum la daŭro de ĉirkaŭ 12,900 jaroj,—kaj +tiam vice alproksimiĝas dum egala tempo; kune 25,800 jaroj, en kiu +tempdaŭro la Suno transkuras la tutan zodiakon, loĝante en ĉiu +zodiaka stelaro laŭ la vico. Tiel, kvankam la superakvo de la Nilo +(ĉe tempo de Plinio) okazis dum la suno estis en la signoj Leono +kaj Virgulino, la suno estis, efektive, en la stelaroj Kankro kaj +Leono. Kaj en tiu ĉi nuna jaro, la Nila superakvo ankoraŭ okazis +kiam la suno estis en signoj Leono kaj Virgulino; kvankam, efektive, +la suno estis en la stelaroj Dunaskitoj (the Twins) kaj Kankro.</p> +<p>Tre kredinda supozo, do, estas, ke la Sfinkso estis konstruata en +epoko kiam vere akordiĝis la fiktivaj signoj kun la realaj stelaroj +de sama nomo. Tia monumento dece<a href="#fnI.3.21" id="fnrefI.3.21"><sup>[21]</sup></a> memorigus tioman notindan kaj +raran okazon. Estis ankoraŭ tia okazo preskaŭ 2,000 jaroj A.K., sed +la Sfinkso tiam jam estis pli antikva ol ĉiu historio. Eble, do, la +Sfinkso memorigas pli fruan okazon, ĉirkaŭ 23,000 jaroj A.K.? Tia +konkludo ne devas ŝajni nekredebla; ĉar Herodoto rakontas ke la +Egiptoj jam studiis la sciencon de Astronomio dum 40,000 jaroj, kaj +la plej novaj serĉadoj en Egiptujo atestas historion kiu povus +atingi tian malproksiman daton.</p> +<p class="far_sig"><i>Originale verkita</i> <span class="sc">Ben Elmy</span>.</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTES:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.19"></a> <a href="#fnrefI.3.19">[19]</a> +Boast. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.20"></a> <a href="#fnrefI.3.20">[20]</a> +Hypothetical. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.21"></a> <a href="#fnrefI.3.21">[21]</a> +Fittingly. +</p> +</div><div class="proverbs" id="est1-3-20" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">GERMANAJ PROVERBOJ.</h5> +<p>1. La infanoj de niaj najbaroj estas ĉiam la plej malbonaj.</p> +<p>2. "Preskaŭ" neniam mortigis muŝon.</p> +<p>3. Pli malgrasa la hundo, pli grasa la pulo<a href="#fnI.3.22" id="fnrefI.3.22"><sup>[22]</sup></a>.</p> +<p>4. La plej bona spegulo estas malnova amiko.</p> +<p>5. Dio donas la vinon, sed ne la botelon.</p> +<p>6. La kuirejo mortigis pli multe da homoj ol la glavo.</p> +<p>7. Silko kaj veluro estingas la fajron de la kuirejo.</p> +<p>8. Unu patro subtenas dek filojn pli bone ol dek filoj unu patron.</p> +<p>9. Kiu unufoje invitis la diablon en sian domon neniam liberiĝos de li.</p> +<p>10. La leĝoscienco havas vaksan nazon: oni povas tordi ĝin +laŭvole<a href="#fnI.3.23" id="fnrefI.3.23"><sup>[23]</sup></a>.</p> +<p>(<i>En la kvara</i> <span class="sc">Esperantist</span> <i>troviĝos dek Italaj Proverboj</i>.)</p> +<p class="near_sig">(4686).</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTES:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.22"></a> <a href="#fnrefI.3.22">[22]</a> +Flea. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.23"></a> <a href="#fnrefI.3.23">[23]</a> +At will. +</p> +</div><div class="jokes" id="est1-3-21" lang="eo"> +<h5>LERTA RESPONDO.</h5> +<p>"Se la demando ne estus malĝentila, kiom vin kostas via loĝejo kaj +manĝado?"</p> +<p>"Se la demando ne estus malĝentila, mi tuj respondus!"</p> +<p class="near_sig">B.E.</p> +<p><i>Maljunulo</i>: "Vi diris al mi ke vi mortigis leonon en Afriko?"</p> +<p><i>Junulo</i> (Sveligante je fiero): "Jes, kaj senhelpe mi faris ĝin!"</p> +<p><i>Maljunulo</i> (Kritike): "Do neniu vidis vian kuraĝan agon."</p> +<p><i>Junulo</i>: "Jes, la leono."</p> +<p class="near_sig">C.W.T.R.</p> +</div><div class="article" id="est1-3-22" lang="eo"> +<p class="pagenum">44</p> +<h5>VERA RAKONTETO.</h5> +<p>En Anglujo la Sinjoroj estas ofte ne sufiĉe bonmanieraj; en Italujo +ili estas ofte tro komplimentuloj, kiel la sekvanta vera rakonteto +atestos.</p> +<p>Du sinjoroj, Milananoj, kiuj renkontis la unuan fojon ĉe +vespermanĝo, malfrue kunforiris.</p> +<p>"Ĉu vi iras dekstren?" diris Sinjoro A. "Jes," respondis Sinjoro B. +"Ĉu vi."</p> +<p>Kaj ili ambaŭ kunpromenis. Ĉe la unua flankstrato ili haltis. Ĉiu +kredis ke sia kunvojiranto loĝis en tiu kvartolo<a href="#fnI.3.24" id="fnrefI.3.24"><sup>[24]</sup></a>, kaj volis +akompani lin domon. Tial ili kuniris antaŭen.</p> +<p>Post multe da similaj haltetoj kiam unu aŭ la alia diris "Mi esperas +ke vi ne venis ekster via vojo pro mi," fine ili alvenis al la +enirejo de granda palaco, en kiu loĝas du aŭ tri familioj je ĉiu +etaĝo. Sro. A. akceliĝis ion, kaj Sro. B. haltis, konvinkite ke +Sro. A. alvenis hejmen. Ambaŭ diris mil komplimentojn kaj "bonan +nokton" multefoje kaj "Je nia revido" sed ili kuneniras kaj +supreniras al la unua etaĝo, kie ili rehaltis; sed certe neniu estis +ĉe si: Tial ili supreniris per la dua ŝtuparo k.t.p. ĝis la +finiĝo.</p> +<p>Tiam ili trovas ke ili ambaŭ loĝas en alia tre malproksima +kvartolo de la urbo!</p> +<p class="far_sig sc">Esperantisto, 4686.</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTE:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.24"></a> <a href="#fnrefI.3.24">[24]</a> +Quarter. +</p> +</div><div class="article" id="est1-3-23" lang="eo"> +<h5>LA SONĜOJ VERIĜIGAJ.</h5> +<p>La nigruloj, liberataj servoj en Sudaj Ŝtatoj de Ameriko, estas tre +kredemaj, precipe pri ĉarmoj. Ili nomas tiujn ĉi "Vudu."</p> +<p>Foje nigrulo malriĉa kaj mallaborema, iris al maljuna Vudua Doktoro, +kaj deziris ke li donu ĉarmon por veriĝigi liajn sonĝojn.</p> +<p>La Doktoro konsentis tion fari kaj donis al li kuniklan osteton kiun +li trovis al la tempo de la novluno en la mortintejo. La nigrulo +gajege foriris.</p> +<p>Sed post tri aŭ kvar tagoj li revenis tre malplezurata ĉar la +ĉarmo ne estis sukcesa.</p> +<p>"Ho! Tiu ĉi ne estas bona," li diris.</p> +<p>"Ne bona?" ekkriis la Doktoro.</p> +<p>Ne respondis la alia. "Tri foje mi sonĝis ke mi trovus multan monon, +kaj hodiaŭ mi <i>perdis</i>, mian solan moneron! Vi ne estas Vudua +Doktoro; tute ne!</p> +<p>"Ha," respondis la maljunulo. "Ĉu vi ne ofte rimarkis ke vi ne povas +memori viajn plej belajn sonĝojn kiam la mateno venis?"</p> +<p>Jes, tiaj kelkafoje estas okazintaj.</p> +<p>"Nu! Oni nur povas veriĝigi tiajn sonĝojn!"</p> +<p class="far_sig sc">Esperantist, 8379.</p> +</div><div class="article" id="est1-3-24" lang="eo"> +<h5>LA FAJFILO DE BENJAMIN FRANKLIN.</h5> +<p>Kiam mi estis sepjara infano, en festo oni plenigis miajn poŝojn je +kupraj moneroj. Mi tuj iris en butikon,<a href="#fnI.3.25" id="fnrefI.3.25"><sup>[25]</sup></a> kie oni vendis ludilojn +por la infanoj. Sur la vojo mi renkontis knabon, kiu havis fajfilon. +Mi estis ĉarmita per ĝia sono, kaj donis por ĝi mian tutan monon. +Tiam mi returnis hejmen kaj fajfis ĉie en la domo. Mi estis tre +kontenta pri mia fajfilo, sed mi maltrankviligis la tutan familion. +Miaj fratoj kaj gekuzoj, sciiĝinte pri mia komerco, diris ke mi +pagis kvaroblan prezon. Mi ekpensis kiom da bonaj objektoj mi povus +aĉeti per la resta mono, kaj ili tiel ridis je mia malsaĝeco, ke mi +pro malĝojo ploris.</p> +<p>Sed tio ĉi estis poste utila por mi. Ofte, kiam mi estis tentata +aĉeti nebezonan objekton, mi diris al mi mem "Ne donu tro multe por +fajfilo" kaj tiamaniere mi konservis mian monon. Kiam mi fariĝis +grandegulo kaj eniris en la Societon, mi renkontis multajn, tre +multajn, personojn kiuj donis tro multe por siaj fajfiloj. Kiam +mi vidis viron tro deziregantan la reĝajn favorojn: Kiam mi +vidis iun celantan la popularecon kaj nezorgantan pri la propraj +aferoj—tiam mi diris "Vere, li tro multe pagas por sia fajfilo."</p> +<p>Kaj kiam mi vidis avarulon, kiu rifuziĝis je ĉia komforta vivo, +tiam mi diris ke ankaŭ li tro pagis sian fajfilon. Kiam mi renkontis +plezuramanton, kiu ne zorgis pri ia ajn laŭdinda plibonigo de sia +animo aŭ propraĵo, kaj kiu nur klopodis pri korpa ĝuo "Eraranta +homo," mi diris, "vi kaŭzas al vi maltrankvilon anstataŭ plezuron; +vi ankaŭ donas tro multe por via fajfilo." Mallongige, mi komprenis, +ke granda parto da homaj malfeliĉoj estas kaŭzata per la falsa +taksado pri la prezo de objektoj, ke oni donas tro multe por siaj +fajfiloj!</p> +<p class="far_sig"><i>Tradukis</i> <span class="sc">Kabe</span>.</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTE:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.25"></a> <a href="#fnrefI.3.25">[25]</a> +Shop. +</p> +</div><div class="letters" id="est1-3-25"> +<p class="pagenum">45</p> +<h5>CORRESPONDENCE NOTES.</h5> +<p><span class="sc">Dear Sir</span>,—A matter which requires the careful attention of +those who desire to make themselves perfectly intelligible to all, +irrespective of nationality, is the correct use of prepositions. In +English the same preposition is often employed to express many +diverse ideas, and it therefore becomes desirable to consider this +when translating prepositions into Esperanto.</p> +<p>Of course it is often possible to evade the difficulty by using the +accusative without a preposition, and one is often tempted to employ +the invaluable "je." As, however, this latter practice should not be +indulged in too frequently, it may be of interest to many of your +readers to consider some phases of our preposition "of."</p> +<ol> +<li>The first word of the line.<br> +<i lang="eo">La unua vorto de la linio.</i></li> +<li>One of us will be chosen.<br> +<i lang="eo">Unu el ni estos elektata.</i></li> +<li>Do not think of it.<br> +<i lang="eo">Ne pensu pri ĝi.</i></li> +<li>The best means of obtaining it.<br> +<i lang="eo">La plej bonaj metodoj por ricevi ĝin.</i></li> +<li>The Professor of the school.<br> +<i lang="eo">La Profesoro ĉe la lernejo.</i></li> +<li>A great number of ideas.<br> +<i lang="eo">Granda nombro da ideoj.</i></li> +<li>The largest room of the house.<br> +<i lang="eo">La plej granda ĉambro en la domo.</i></li> +<li>The largest of all the trees in the garden.<br> +<i lang="eo">La plej granda inter ĉiuj la arboj en la ĝardeno.</i></li> +</ol> +<p>When in doubt as to which preposition should be used, try the +sentence with all the possible forms, and the correct, logical, +preposition will almost always be obvious.</p> +<p class="far_sig sc">Esperantisto, 8105.</p> +<hr class="short"> +<p>Several friends have called attention to the apparent misprint in the +word <i>Trinki</i>, thinking it should be <i>Drinki</i>. There is, however, an +important difference between the two. <i>Trink’</i> (as "made in Germany") +is used for the ordinary drinking of man and beast; but with shame we +admit that our own vocabulary provided Dr. Zamenhof with the <i>drink’</i> +which represents the excessive tipplings of men and beasts. Let us +beware of calling our friends "Drinkuloj" during the dog-days. +Trinkulo is the more usual and agreeable word.</p> +<hr class="short"> +<p>Having had occasion to write to the Remington firm on a matter of +business, a reply was received in Esperanto, concluding with a +question of general interest regarding the sound of "Scii." This +word, represented phonetically, does present some difficulty. +S-ts-ee-ee is not easy to pronounce. In practice one should elide the +first "s" on to the vowel immediately preceding. Thus <i>mi scias</i> is +pronounced <i>mis cias</i>.</p> +<hr class="short"> +<p>The pronunciation of the vowels in Esperanto still seems to give some +difficulty, for a correspondent queries the sounds of vowels when +followed by "r."</p> +<p>Esperanto is a phonetic language. "One letter, one sound," is one of +its invariable rules. Therefore, no matter what the letters adjacent +to those vowels may be, their value is invariable. Take the word +"per" for example. This is sounded as the English "pay," followed by +"r," which is slightly trilled, and not silent, as it often is in +English. The writer was once talking in Esperanto with a French +expert, and at the termination of the conversation asked if there +were any noticeable differences between the English and French +methods of pronunciation. "None whatever" was the reply, except +perhaps in the value of the letter "r."</p> +<p>Beginners must therefore be careful to sound this letter; and, with +regard to the vowels, students cannot dwell too much on them at +first. Dr. Lloyd, in his most able article on Esperanto, in the +current <i>Westminster Review</i>, says that the vowels are neither long +nor short, but have a middle value. This is a very happy description +of Esperanto vowels as they are spoken, and if beginners are careful +to keep them long at first the middle value will assert itself as +fluency is attained.</p> +<hr class="short"> +<p>Some of the suffixes are very difficult to define. Many learners have +believed that only concrete substances could be represented by the +use of the suffix "aĵ." Such words as <i>bonaĵoj</i>, <i>amikaĵoj</i>, +<i>etc.</i>, they would do away with, and replace by <i>boneco</i>, <i>amikeco</i>, +<i>etc.</i> On giving the matter a little thought, however, it is quite +clear that there is a distinct difference between <i>amikaĵoj</i> and +<i>amikeco</i>. Whereas the latter means friendship pure and simple, +<i>amikaĵoj</i> represent the friendly actions which are the outcome of +the state of friendship. The nearest English equivalent to define +<i>amikaĵoj</i> is <i>friendlinesses</i>. Similarly <i>bonaĵoj</i> are +<i>goodnesses</i>, or good actions, which necessarily arise from the state +of goodness, as represented by the abstract suffix "ec."</p> +</div><div class="article" id="est1-3-26" lang="eo"> +<p class="pagenum">46</p> +<h5>DIVERSAJ SCIIGOJ.</h5> +<p>Je Decembro 15 fondiĝis la Tyneside Esperanta Societo, najbaro de la +forta grupo de Newcastle. La novenaskita societo jam komencis sian +vivon per la laŭdinda energio de Sinjoroj Davidson, Clephan kaj +Pearson. La klopodo estis komencita per tre humoraj leteroj pri +Esperanto en la lokaj ĵurnaloj, kaj sendube tiuj ĉi varbigis +kelkajn el la multenombraj membroj kiuj jam aliĝis je la Grupo. La +Hon. Sek. estas Sinjoro Alan Davidson, 26, Park Crescent, North +Shields. Ni petas ke ĉiuj <i>Tyneside</i> amikoj skribu kaj aliĝu je li.</p> +<hr class="short"> +<p>Sendube multaj el niaj legantoj jam vidis la bonegan artikolon en la +Decembra <i>Westminster Review</i>. Doktoro Lloyd, kiu faras Esperantan +kurson ĉe la Liverpoola Universitato, bonege scias kiel priskribi la +karan lingvon, kaj ni konsilas ke ĉiuj Geesperantistoj legu la +artikolon.</p> +<hr class="short"> +<p>La jaro 1903 vere finiĝis per fanfarado<a href="#fnI.3.26" id="fnrefI.3.26"><sup>[26]</sup></a>. La eldono de tri novaj +verkoj, la enpreso en gravan Revuon de Esperanta artikolo, kaj la +fondo de almenaŭ du novaj grupoj estus estintaj sufiĉaj por +notindigi la pasintan monaton. Sed la Esperantistaro ankaŭ trovis +novan kaj taŭgan helpanton. Leŭt. Kolonelo Pollen, C.I.E., LL.D., +dufoje paroladis pri Esperanto ĉe <i>The Imperial Institute</i>, Londone. +La unua fojo estis kunveno de la Angla-Rusa la dua de la Angla-Inda +Societo. Ambaŭ el tiuj ĉi paroladoj estis tute sukcesplenaj, kaj +sendube varbis multajn novajn rekrutojn. Doktoro Pollen estas tre +gajhumora, kaj li amuzis sian aŭdantaron, eĉ kiam li instruis ĝin. +Por klarigi la bezonon por internacia lingvo, li rakontis la +sekvantan anekdoton. Brita Mara Oficiro manĝis kun Ĥino, kaj +deziris duan kvanton de ia bongusta spicaĵo, kies nomon li nesciis. +Kredante ke ĝi enhavis anason, li ekkriis al la mastro de la domo, +"Kvak, kvak! Kvak Kvak!!" sed la mastro, post iom de tempo, ridetante +respondis "Ne, Baŭ-aŭ! Baŭ-aŭ!" kaj Doktoro Pollen asekuris la +aŭdantaron ke, se tiu ĉi oficiro kaj sia Ĥina amiko komprenis +Esperanton, simila teruraĵo ne povus okazi! Post la parolado, kelkaj +el la Indaj ĉeestantoj opiniis ke estis bedaŭrinde ke oni ne uzis +la Sanskritan alfabeton kiu, ili diris, estas la plej simpla kaj +kompleta en la mondo. Sir G. Birdwood, la Prezidanto de la societo, +kontraŭbatalis kontraŭ Esperanto, ĉar li tute neaprobis facilajn +lingvojn! Ju pli malfacila, des pli taŭga por la edukado de la +homaro. Sed li konfesis ke la Persa lingvo estis tro malfacila +por li!</p> +<hr class="short"> +<p>Grafo Albert Gallois skribas "Estimata Sinjoro, La Redakcio de +<i>L’Esperantista</i>, monata organo de la Itala Esperantista Societo, +tute estas reorganizita kaj reformita. De nun ĝi estos tute +redaktata per itala kaj esperanta lingvoj kaj precize aperos en la +fino de ĉiu monato. Fervore ni petas la Esperantistojn de ĉiuj +landoj sendi artikolojn, tradukojn kaj sciigojn por kunlabori al la +redaktado de la ĵurnalo, <i>Grafo Albert Gallois</i>, en Riolunato, +Modena, Italujo. La jarabono kostas kvar frankojn."</p> +<hr class="short"> +<p>La eldono de la lernolibro en la Brailla skribo vekigis la blindulojn +en nia lando. Dankon al la helpo de Sinjoro Cart, kiu vere estas tre +sindonema en tiu ĉi afero, estas espereble ke post mallonga tempo +Esperanto vere estos internacia lingvo inter la kompatindaj +blinduloj. La Hon. Sek. de la Esperanto Club bedaŭras ke li ne +komprenis la Braillean skribon antaŭ ol li komencis klopodi pri +Esperanto. Poste li ne havis tempon por ĝin lerni. Ĉar, tago post +tago, leteroj en tiu ĉi nekonata lingvo alvenadis, li petis ke +Sinjoro W. P. Merrick aminde prenu sur sin la devojn de Hon. Sek. por +la Blindaj Esperantistoj. Ni do esperas ke, en la estonteco, oni +bonvolu skribi rekte al tiu ĉi afabla helpanto de la Blinduloj, kies +adreso estas <i>The Manor Farm, Shepperton, Middlesex</i>.</p> +<hr class="short"> +<p>En alilandaj societoj, ofte troviĝas multaj sekretarioj, por la +diversaj partoj de la administracio de la Grupo. Ĝis nun la +Esperanto Club nur havis unu. Sed, kvankam la koro deziras ĉion +fari, la tempon mankas. Ni do antaŭmetas peton ke oni ĉiam sendu +estontajn mendojn<a href="#fnI.3.27" id="fnrefI.3.27"><sup>[27]</sup></a> je libroj ne al la Hon. Sek. sed al Sinjoro P. +H. Howard, <i>The Librarian, Esperanto Club, The Bungalow, Cranes Park, +Surbiton, Surrey</i>. Kvankam Sinjoro Howard havas sian propran grupon +Surbitone li ankaŭ aminde prenis sur sin la devojn de "Librarian," +tiel malpezigante la laboron de la Hon. Sek. Tiu ĉi estas necesa por +ke Esperanto kaj la Gazeto kreskadu, kaj ni esperas ke ĉiuj amikoj +memoros la ŝanĝon kaj tiel ŝparos laboron kaj tempon.</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTES:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.26"></a> <a href="#fnrefI.3.26">[26]</a> +Flourish of trumpets. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.3.27"></a> <a href="#fnrefI.3.27">[27]</a> +Orders. +</p> +</div><div class="eo-grammar" id="est1-3-27"> +<p class="pagenum">47</p> +<p><i>In order that this Gazette may be useful as a propaganda agent, it +has been considered advisable to include in each number a synopsis of +the Grammar of Esperanto, so that those hitherto ignorant of its +system may be the better able to appreciate the magazine.</i></p> +<h5>SYNOPSIS OF THE GRAMMAR.</h5> +<p>The ALPHABET is composed of 28 letters. They are the following:—</p> +<p>A B C Ĉ D E F G Ĝ H Ĥ I J Ĵ K L M N O P R S Ŝ T U V Z and Ŭ.</p> +<p>The VOWELS are always given a long sound; as in the well-known +phrase, "Pa, may we go too?" Shorthand students will at once +recognise them as the long vowels of "Pitman." Their sound can also +be illustrated by—"Bart, Bait, Beat, Boat and Boot."</p> +<p>The following CONSONANTS need special attention. It must be +remembered that the sounds given are invariable, because <i>Esperanto +spelling is phonetic and each letter has only one sound:—</i></p> +<table> +<tr><td>The letter</td><td>C</td><td>is sounded as</td><td>in</td><td>Czar, or as the "ts" in Bits.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>Ĉ</td><td class="center">" "</td><td></td><td>Church.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>G</td><td class="center">" "</td><td></td><td>Gag; <i>i.e.</i>, the hard sound.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>Ĝ</td><td class="center">" "</td><td></td><td>George; <i>i.e.</i>,the soft sound.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>H</td><td class="center">" "</td><td></td><td>His; <i>i.e.</i>, it is aspirated and never mute as in French.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>Ĥ</td><td class="center">" "</td><td></td><td>Loch; <i>i.e.</i>, the Scotch or German "CH" or Spanish "J."</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>J</td><td class="center">" "</td><td>the</td><td>English letter Y. Thus Paroloj is sounded Paroloy.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>Ĵ</td><td class="center">" "</td><td>the</td><td>French J in Bijou or the S in the English word Pleasure.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>S</td><td class="center">" "</td><td>in</td><td>Sun; never as in Rose (Rozo in Esperanto).</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>Ŝ</td><td class="center">" "</td><td>in</td><td>She.</td></tr> +</table> +<hr class="short"> +<p>The English letters Q, W, X and Y do not exist in Esperanto.</p> +<p>The letter Ŭ is only found in diphthongs—Baldaŭ is sounded +Bahldow.</p> +<p>The one remaining point to be mentioned is that "AJ" is the same as +in By. "OJ" as in Boy.</p> +<p>ALL NOUNS end in O in the nominative singular. Birdo, a bird.</p> +<p>When the direct object to a verb, an N is added to this O. Mi havas +birdon, I have a bird.</p> +<p>All nouns form the PLURAL by adding J to the singular. Birdoj, birds. +If objective, birdojn.</p> +<p>All ADJECTIVES end in A and agree with the noun in number and case. +Mi havas belajn birdojn, I have beautiful birds.</p> +<hr class="short"> +<p>The INFINITIVES of VERBS always end in I. Lerni, to learn. Pensi, to +think.</p> +<p>PRESENT INDICATIVES end in AS in all persons singular and plural. Mi +iras, I go. Ili iras, they go.</p> +<p>PAST INDICATIVES end in IS in all persons singular and plural. Mi +iris, I went. Ni iris, we went.</p> +<p>FUTURE INDICATIVES end in OS in all persons singular and plural. Ŝi +iros, she will go.</p> +<p>CONDITIONAL MOOD ends in US in all persons singular and plural. Li +irus, he would go.</p> +<p>IMPERATIVE MOOD ends in U. Parolu! speak! Iru! go!</p> +<p>SUBJUNCTIVES are formed by using "KE" and the Imperative. Ke mi iru, +that I might go.</p> +<p>The PRESENT PARTICIPLE ACTIVE ends in ANTA—Iranta, going. In the +Passive voice in ATA—Farata, being done.</p> +<p>PAST PARTICIPLE ACTIVE ends in INTA—Irinta, having gone. In the +Passive voice in ITA—Farita, having been done.</p> +<p>FUTURE PARTICIPLE ACTIVE ends in ONTA—Ironta, about to go. In the +Passive voice in OTA—Farota, about to be done.</p> +<p>ADVERBS end in E—Bone, well. Bele, beautifully.</p> +<hr class="short"> +<p>1. The DEFINITE ARTICLE is invariably LA in all cases singular and +plural. La Patroj, the Fathers.</p> +<p>2. There is no indefinite article in Esperanto. Patro, a Father; or +merely Father, as the case may be.</p> +<p>3. "NOT" is expressed by "NE." Mi ne havas amikon, I have not a +friend.</p> +<p>4. Questions are introduced by "Ĉu." Ĉu mi ne havas amikon? Have I +not a friend?</p> +<p>5. ESTI, to be, is the auxiliary verb in Esperanto. Havi, to have, is +never an auxiliary.</p> +<p>N.B.—There are no exceptions or irregularities in Esperanto.</p> +<p class="pagenum">48</p> +<p>The VOCABULARY has been simplified by about 30 affixes, which are +used to modify the meanings of root words. The commonest are the +following PREFIXES:—</p> +<ul> +<li>BO indicates relationship by marriage. Bofrato, Brother-in-law.</li> +<li>DIS indicates separation, as in English. Disŝiri, to tear to pieces.</li> +<li>EK indicates the commencement of an action. Eklerni, to begin to learn.</li> +<li>MAL is always used to indicate OPPOSITES. Varma, warm. Malvarma, +cool. Amiko, friend. Malamiko, enemy.</li> +<li>RE denotes the repetition of an action. Relerni, to relearn. Rediri, +to say again.</li></ul> +<p>The principal SUFFIXES are the following:—</p> +<ul> +<li>AĴ signifies an object made from—thus, Fruktaĵo, something made +from fruit.</li> +<li>AR signifies a collection of. Arbo, a tree. Arbaro, a forest.</li> +<li>EBL signifies possibility. Videble, visibly. Lernebla, learnable.</li> +<li>EC signifies an abstract quality. Boneco, goodness. Beleco, beauty.</li> +<li>EG signifies increase. It is the augmentative suffix. Granda, large. +Grandega, immense.</li> +<li>EJ signifies the place where an action takes place. Lernejo, school. +Preĝejo, church.</li> +<li>ET is the diminutive suffix. Infaneto, a little child. Varmeta, +lukewarm.</li> +<li>IG denotes the causing of an action. Morti, to die. Mortigi, to kill.</li> +<li>IĜ denotes turning or becoming. Paliĝi, to turn pale. Fortiĝi, to +become strong.</li> +<li>IL denotes the instrument by which an action is performed. Kudri, to +sew. Kudrilo, a needle.</li> +<li>IN denotes the feminine. Patro, father. Patrino, mother. Onklo, +uncle. Onklino, aunt.</li> +<li>IST denotes the occupation, or means of livelihood. Botisto, +bootmaker. Servisto, manservant.</li> +<li>UL denotes the possession of a Quality or Attribute. Blindulo, a +blind man. Danculo, a dancing man.</li></ul> +<p>By means of these affixes, the Vocabulary is enormously simplified.</p> +<hr class="short"> +<p><b>All should have "The Student’s Complete Text Book," 1s. 8d., post +free, and "Thirty-five Exercises," 1s. 3d., in order to thoroughly +learn the system; but the above is serviceable as a rough basis.</b></p> +</div><div class="booklist" id="est1-3-28"> +<p>For the convenience of Esperantists, all works dealing with the +language can now be obtained by writing to the Librarian, P. Howard, +Esq., The Bungalow, Cranes Park, Surbiton, Surrey.</p> +<p>The books most read are:—</p> +<p>"Student’s Complete Textbook," by J. C. O’Connor, B.A., 1s. +8d., post free (revised edition).</p> +<p>"Thirty five Exercises with Keys," by A. Motteau, 1s. 3d., post free +(6 copies for 6s. 6d.).</p> +<p>"No. 52," a short Grammar, by the Hon. R. H. Geoghegan. Price 7d., +post free. This is a capital preliminary work for giving to friends +to arouse their interest. For this purpose we will supply +<i>subscribers</i> with 6 copies for 2s. 6d., post free.</p> +<p>Three Tales by Tolstoy and Pushkin, 1s. 1d.</p> +<p>Fundamenta Krestomatio; Dr. Zamenhof, 3s.</p> +<p>"Hamlet," translated by Dr. Zamenhof, 2s.</p> +<p>Grammar in French or German, 1s. 6d.</p> +<p>Commentaire in French, 2s.</p> +<p>Prose Selections, 2s. 6d. and 1s. 6d.</p> +<p>Stories from back "L’Espérantistes," 2d. each.</p> +<p>"Tourist’s Phrase-Book," in 6 languages, 6d.</p> +<p>Esperanta Sintakso de P. Fruictier, 1s. 6d.</p> +<p>The following monthly magazines can be obtained. The annual +subscriptions are:—</p> +<p>"La Lingvo Internacia," printed wholly in Esperanto, 3s. 6d.</p> +<p>"L’Espérantiste," in French and Esperanto, 4s.</p> +<p>"La Lumo," in French, English, and Esperanto, 2s. 6d.</p> +<p>"La Belga Sonorilo," in French, Flemish, and Esperanto, 2s. 6d.</p> +<p>"La Bohema Esperantisto," in Czech and Esperanto, 3s.</p> +<p>"La Rondiranto," in Bulgarian and Esperanto, 3s.</p> +<p>The new "Internacia Medicina Revuo" will appear every two months. +Subscription 6s. 6d. per annum.</p> +<p>The English-Esperanto and Esperanto-English Dictionaries, 2s. 6d. +each.</p> +<p>"French-Esperanto Vocabulaire," 2s. 6d.; "Esperanto-French +Dictionnaire," 1s. 6d.</p> +<p>"Braille Instruction-Book for the Blind," 4s.</p> +<p>Translation of the above into English, 6d.</p> +<p>Neat star-shaped Badges, for use when travelling, are kept in stock. +Price 9d. each.</p> +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est1-index">Back to Vol. I index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est1-4-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE</div> +<div class="fleft"><i>No. 4.</i></div> +<div class="fright"><i>February, 1904.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>The Esperanto Gazette for the spreading<br> + of the International Language....</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Published by THE ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C.</div> +</div> + +<div class="left border" id="est1-4-2"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS.</div> +<table> +<tr><th></th><th>Page</th></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-4-10">President’s speech at Annual Meeting</a></td><td class="numb">49-50</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-4-11">Dr. Zamenhof’s Greetings by Phonograph</a></td><td class="numb">51</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-4-12">How to Found a Group</a> (H. W. Clephan)</td><td class="numb">52-53</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-4-13">New Year’s Poem</a> (Clarence Bicknell)</td><td class="numb">54</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-4-14">Oje</a> (Osip Ivanovich Elleder)</td><td class="numb">55</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-4-15">The Tempest</a>, continued from pages 5, +31 & 40 (translated by A. Motteau)</td><td class="numb">56</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-4-16">Foreign Friends</a></td><td class="numb">57</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-4-17">Dr. Zamenhof’s Views on an Academy</a></td><td class="numb">58-9</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-4-19">Giant Despair from Bunyan’s Pilgrim’s +Progress</a> (translated by Joseph Rhodes)</td><td class="numb">60-61</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-4-21">Correspondence Notes</a></td><td class="numb">62</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-4-22">Various Items of Interest</a></td><td class="numb">63</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-4-23">Science Notes</a></td><td class="numb">64</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-4-25">Esperantists’ Hymn</a> (Fred Crook)</td><td class="numb">64</td></tr> +</table> +</div><div class="sec-list right border" id="est1-4-3"> +<p>FOR FREE PARTICULARS write to<br> + the HON. SECRETARIES of<br> + ESPERANTO SOCIETIES at</p> +<ul> +<li>BOURNEMOUTH, I. F. H. Woodward, Esq.,<br> + Norwood, St. Swithin’s Road.</li> +<li>DUBLIN, C. Fournier, Esq.,<br> + Celtic Association, St. Stephen’s Green.</li> +<li>EDINBURGH, Miss Tweedie, M.A.,<br> + 2, Spence Street.</li> +<li>GLASGOW, J. Hunter, Esq.,<br> + 138, Darnley Street, Pollokshields.</li> +<li>HUDDERSFIELD, G. H. Taylor, Esq.,<br> + 13, Birkly Hall Road.</li> +<li>KEIGHLEY, J. Ellis, Esq.,<br> + Compton Buildings, Bow Street.</li> +<li>LONDON, H. Bolingbroke Mudie,<br> + 41, Outer Temple, W.C.</li> +<li>NEWCASTLE, H. W. Clephan, Esq.,<br> + 3, Cotfield Terrace, Gateshead.</li> +<li>PLYMOUTH, J. A. Thill, Esq.,<br> + 6, Barton Crescent, Mannamead.</li> +<li>PORTSMOUTH, Dr. Greenwood,<br> + 21, St. George’s Square.</li> +<li>SURBITON, P. Howard, Esq.,<br> + The Bungalow, Cranes Park.</li> +<li>TYNEMOUTH, Alan F. Davidson, Esq.,<br> + 26, Park Crescent, N. Shields.</li> +</ul> +<p style="text-indent:3em;">N.B.—It is earnestly hoped that gentlemen who are willing to form +local groups will communicate with the Hon. Sec., Esperanto Club, who +will do all in his power to assist them in the work.</p> +</div><div class="reklamo" id="est1-4-4" style="text-align:center;"> +<div class="left"> +<div class="h6">The Remington</div> +<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> +<p>Just think of it!</p> +<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> +<p><i>Unbound by ties of nationality:<br> + +The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> +<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> +<hr class="short"> +<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br> +100, Gracechurch St., London, E.C.</p> +</div> +<div class="right" lang="eo"> +<div class="h6">La Remington</div> +<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> +<p>Pripensu je tio!</p> +<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> +<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br> + +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> +<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> +<hr class="short"> +<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br> +100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> +</div> +</div><div class="notice left" id="est1-4-5"> +<p class="lead-in">To Interest Your Friends,</p> +<blockquote><p>Send 2/6 to the Librarian, P. HOWARD, Esq., The Bungalow, Cranes +Park, Surbiton, for 6 copies of No. 52. These can subsequently be +returned with 1/3 extra, and exchanged for The Complete Text Book if +desired.</p></blockquote> +</div><div class="notice right center" id="est1-4-6"> +<p lang="eo" style="font-size:120%">LINGVO INTERNACIA,</p> +<p>A Monthly Gazette entirely in Esperanto. Edited by M. Paul Fruictier.</p> +<p>Annual Subscription, 3/6. With Literary Supplement. 5/6.</p> +<p style="font-weight: bold;">Send to the Librarian, Esperanto Club.</p> +<p style="font-size:90%">Single Numbers, 4d.</p> +</div><div class="notice left" id="est1-4-7"> +<p style="font-size:110%">The</p> +<p style="font-size:130%">Dictionaries</p> +<p style="font-size:140%">Are Ready.</p> +<p style="margin-left:2em;font-size:120%">ENGLISH-ESPERANTO,</p> +<p style="margin-left:2em;">By J. C. O’CONNOR, B.A. & C. F. HAYES, 2/6 net.</p> +<p style="margin-left:2em;font-size:120%">ESPERANTO-ENGLISH,</p> +<p style="margin-left:2em;">By A. MOTTEAU, 2/6 net.</p> +<p>These and all other books can be had from the Librarian—</p> +<p style="margin-left:3em;">P. H. HOWARD, Esq.,<br> + The Bungalow, Cranes Park, Surbiton.</p> +</div><div class="notice right center" id="est1-4-8"> +<p style="font-size:140%;text-align:left;">"The Playgoer."</p> +<p class="sc" style="margin-left:3em;">The Leading Theatrical Magazine.<br> +Illustrated Souvenirs of Plays.</p> +<p>An Up-to-date Artistic Record of<br> everything connected with<br> +the Theatre.</p> +<p>THE ORGAN OF THE HABITUAL PLAYGOER.</p> +<p>SIXPENCE, MONTHLY.</p> +</div><div class="banner border center" id="est1-4-9"> +<p class="pagenum">49</p> +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST.</h4> +<p>The Esperanto Gazette for the spread of the International Language.</p> +<div style="float:left;padding-left:5%;font-size:80%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ ĈE<br> +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;padding-right:5%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> +<li>The Hon. Sec. ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C.</li> +<li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> +<li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li> +<li>CANADA.—A. Saint Martin, Esq., 79, St. Christopher Street, Montreal.</li> +<li>FRANCE.—M. Paul Fruictier, Boulevard Arago 27, Paris.</li> +<li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> +<li>MALTA.—A. Agius, Esq., 92, Strada S. Gaetano, Hamrun.</li> +<li>RUSSIA.—G. B. Smith, Esq., 19, Wiborg Quay, St. Petersburg.</li> +<li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +<li>TRINIDAD.—Geo. O. Messerly, Esq., Port of Spain.</li> +</ul> +</div> +<p lang="eo" style="clear:both;"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis +poŝtsignon.</i></p> +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> +<p style="float:left;padding-left:2em;">No. 4.</p> +<p style="float:right;font-size:80%;text-align:left;">Subscription, 3s. Per Annum.<br> +Single Copies, 4d. net.</p> +<p>FEBRUARO, 1904.</p> +</div><div class="article" id="est1-4-10"> +<div class="left" lang="eo"> +<p>Ĉe Essex Hall, je Jan. 14, laŭ la anonco en <span class="sc">The Esperantist</span>, +la Membroj kaj Amikoj de la London Esperanto Club jarkunvenis. Kaj +sekve la raporto de tiu ĉi kunveno postulas multe da spaco. Por ke +aliaj interesaĵoj ne estu limigitaj, la kutimata Gramatiketo estas +forigita. Mi esperas ke la legantaro aprobos tiun ĉi. La Prezidanto +de la Klubo, Sinjoro Felix Moscheles, malfermis la kunsidon per +longan kaj interesan Esperantan paroladon. Li diris:—</p> +<blockquote><p class="sc">Estimataj Gesinjoroj,</p> +<p>La unuaj vortoj, kiujn mi diras je tiu ĉi unua Jarkunveno, sendube +devas esti parolataj en la lingvo kreita de nia glora majstro, +Doktoro Zamenhof. Kaj la unua penso, kiu sin prezentas al mi, estas +la tre feliĉa, ke ni povas nin gratuli pri la sukcesoj, kiujn ni +gajnis. Sed la ĝojo, kiun mi nun sentas, ne devas silentigi la duan +penson, kiu memorigas al ni ĉion, kion ni ankoraŭ devas fari. Ni +devas, kaj ni devas longatempe, jes, dum longaj jaroj, bataladi +kontraŭ la antaŭjuĝoj enradikitaj en multaj el niaj samlandanoj, +kaj ni ankaŭ devas batali kontraŭ la malhelpanta nescieco de tiuj, +kiuj ĝis nun ne estas aŭdintaj la voĉon de nia kara lingvo.</p> +<p>La maniero, je kiu niaj kontraŭuloj traktas niajn penadojn, +memorigas al mi la historion de ia Germana deputato, kiu, +interrompante la paroladon de la ministro, ekkriis "Mi ne scias viajn +argumentojn, sed mi tute malaprobas ilin." Tiel ankaŭ estas la +taktiko de tiuj, kiuj ĉiam provadas malhelpi la progreson de la +mondo, kaj kiuj precipe malvolas je nia kara Esperanto. "Ni ne konas +vian lingvon," ekkriadas tiuj ĉi, "sed ni ĝin tute malaprobas." Nu, +tiaj blindaj kritikistoj <span class="pagenum">50</span> ne povas maltrankviligi nin. Nia devizo +estas "<i>Antaŭen</i>," kaj tiu ĉi alia eldiro de la glora Galileo: +"<i lang="it">E pur si muove.</i>" Kaj nun ni nature demandas kial <i>ni</i>, membroj +de la Londono Klubo Esperanta povas antaŭvidi je la estonteco kun +tiom da konfido. Ni ne similas al tiu deputato; ni serĉas la kaŭzojn +kaj ni pesas la argumentojn de la aferoj. "Feliĉulo tiu," diris +Virgilo, "kiu povis sciiĝi la kaŭzojn de la aferoj."</p> +<p>Kial ni povas esti konfidemaj pri la kreskado kaj prosperado de nia +Klubo? Tial ke ĝi tiel bonege sukcesis dum la unua jaro de sia +estado, ni devas demandi kial ĝi tiel sukcesis. Jen la respondo je +tiu demando. Ĝi sukcesis, ĉar ĝiaj Membroj estas per fervoro +plenigataj kaj pretaj por senĉese labori pro la propagando de la +lingvo. Ni posedas inter nia membraro multajn Geesperantistojn, kiuj +nin multege helpis, instruante Esperanton senpage, farante kursojn en +diversaj kvartoloj de Londono, de Anglujo kaj eĉ eble de la tuta +mondo; ĉar multaj el niaj membroj estas anoj de malproksimaj landoj. +Ni estas konfidemaj, ĉar ni havas Sekretarion (la sekvantajn frazojn +la Redaktoro estas devigita pro la modesteco elstreki, ĉar li ankaŭ +estas la Hon. Sek.).</p> +<p>Miaparte, mi kredeble estas la sola kulpinda membro de la Klubo, ĉar +mi nur faris pro ĝi la ordinaran ĉiutagan propagandon. Tamen, mi +ĝojas atesti, ke ne malofte mi sukcesis varbi rekrutojn por nia +Afero inter la nekreduloj. Neniu povas sin interesigi pli ol mi pri +la celo de nia Klubo. De mia infaneco—nuntempe tre malproksima +tempo—mi elserĉadis la rimedojn por interkonigi la diversajn +naciojn de la mondo kaj kunligi ilin, anstataŭ malamigi, mortigi +ilin. La plej potenca ilo por forigi la mallumon, kiu nin ĉirkaŭas, +la ĉiampova instrumento por kunligi la diversajn naciojn de la +mondo, estas <i>La Lingvo Internacia</i>.</p> +<p>Ne forgesu, do, karaj gesamideanoj kaj geamikoj, ke, laborante pro la +lingvo internacia, ni klopodas por benita kaj sankta celo; ni laboras +por la feliĉeco de estontaj generacioj, kaj por la plibonigo de la +civilizita mondo.</p></blockquote> +<p>Tuj post la fino de tiu ĉi interesa parolado, la Vicprezidanto, +Sinjoro J. C. O’Connor, legis leteron de la Kasisto, Sinjoro W. T. +Stead, kiu malfeliĉe ne povis ĉeesti pro malsaneto. Sinjoro +O’Connor ankaŭ diris malmultajn vortojn en la Angla lingvo pri la +rapida progreso, kiun Esperanto faris inter ni.</p> +<p>Tiam la Hon. Sekretario legis Raporton pri la Klubaj aferoj, kiu +estos sendata al ĉiuj Membroj.</p><p class="pagenum">51</p> +<p>Fraŭlino Lawrence tiam donis al ni du interesajn leterojn. Unu estis +de Sinjoro Geoghegan, en Alaska, por kiu, bedaŭre, spaco mankas. La +alia estis de Doktoro Zamenhof, reakcentigante la fakton ke, se +presistoj ne havas la akcentojn sur la literoj en Esperanto, ili +ĉiam povos anstataŭi la akcentojn per la litero "H" (chi, ghi, +jhus, ehho, shi) kaj ke la akcento sur "Ŭ" ne devas esti presata. +Tiu ĉi eble helpos nian aferon.</p> +<p id="est1-4-11">La Membraro de kelkaj aliaj Societoj, kiuj deziris kunligi sin kun +ni, estis aldonita al la Londona Klubo Esperanta; kaj la oficiala +parto de la kunveno finiĝis per fanfarado, ĉar nia kara Estro, +Doktoro Zamenhof mem, sendis al ni paroladon per fonografo.</p> +<p>La uzo de fonografoj certe estas gravega ilo por la lernado de la +elparolado de Esperanto, kaj tiuj, kiuj havas ilin, estos saĝaj, se +ili aĉetos Esperantajn cilindrojn. Sinjoro Rees, de la Modern +Language Press, 13 Paternoster Row, London, afable venis por pruvi al +ni tiun ĉi fakton, per la cilindro de Doktoro Zamenhof, kaj alia el +<span class="sc">The Esperantist</span>. La paroladon kiun Doktoro Zamenhof sendis +tiel afablege al ni, mi jam estis kopiinta, antaŭ ol la transskribo +alvenis. Tiu ĉi fakto pruvos al skeptikuloj, ke la paroloj de nia +Estro Varsovie tute estis Londone kompreneblaj al ni.</p> +<blockquote><p class="sc">Estimataj Sinjorinoj kaj Sinjoroj,</p> +<p>Ne havante la eblon partopreni persone en la unua jarkunveno de la +Londona Klubo Esperanta, mi sendas per fonografo mian koran saluton +al ĉiuj partoprenantoj en la kunveno. En mia imago mi prezentas al +mi, ke mi sidas nun inter Vi, estimataj Anglaj amikoj de la ideo de +lingvo internacia, kaj mi ĝojas kune kun Vi pro la belaj fruktoj, +kiujn Via energia laborado donis en la daŭro de la foririnta jaro. +Antaŭ unu jaro nia afero estis ankoraŭ tre malmulte konata en Via +lando, kaj nun ni havas en Via lando jam tre multe da varmegaj kaj +sinceraj amikoj; ni havas diversajn klubojn de Esperantistoj, ni +havas konstantajn kursojn de Esperanto, ni havas belan gazeton +Esperantan. Preskaŭ ĉio estas la frukto de laborado de la Klubo +Londona, kiu povas esti fiera je la rezultato de sia unuajara penado. +Al la noblaj kaj energiaj kondukantoj kaj laborantoj de la Londona +Klubo Esperanta nia afero ŝuldas koran dankon.</p> +<p>Parolante pri la sukcesoj de la Klubo Londona mi ne devas forgesi pri +tiu malgranda rondeto Esperantista en Keighley, kiu metis la komencon +por nia afero en Anglujo. Nian koran saluton al la Esperantistoj +Kiĥlianoj!</p> +<p>La laboradon de la Londona Klubo Esperanta la tuta mondo observas kun +grandega intereso. Ni ĉiuj esperas kaj antaŭsentas ke, pli aŭ +malpli frue, Londono fariĝos unu el la plej gravaj centroj <span class="pagenum">52</span>de +nia afero por la tuta mondo. Londono longe dormis; sed kiam ĝi +vekiĝis, tio ĉi estos kiel vekiĝo de leono. Potenca voko iros el +Londono kaj ĉiam pli kaj pli sonados kaj resonados en ĉiuj partoj +de la mondo. Kun atento la popoloj aŭskultados la voĉon venantan el +la potenca centro de la angle-parolantaj regionoj. Kiam pri frateco +de popoloj kaj pri neŭtraleco de internaciaj rilatoj ekparolos tia +potenca popolo kiel la angla, la mondo aplaŭdos kun entuziasmo, kaj +tiu sankta afero, por kiu ni batalas ekmarŝos rapidege. +Esperantistoj en Londono, Esperantistoj en Anglujo, laboru kuraĝe +kaj energie. Malfacila, tre malfacila, estas la semado, sed dolĉaj +kaj benitaj estos la fruktoj. Granda kaj grava estas Via rolo. La +tuta mondo Esperantista rigardas Vin kaj multe de Vi esperas.</p></blockquote> +<p>Tiu ĉi parolado treege plaĉis al la aŭdintaro, kiuj korege dankis +la Doktoron pro lia aminda saluto. Sinjoro Motteau kun tri aliaj +bonege kantis lian belan himnon "Espero" (presita je la dek-sesa +paĝo de <span class="sc">The Esperantist</span>), kaj ĉiuj entuziasme kunkantis la +ĥoraĵon. Post multaj paroladetoj kaj bela poemeto, kiun elparolis +Fraŭlino Schäfer, la kunveno finiĝis, kaj ĉiuj el la +partoprenintoj revenis hejmen pripensantaj kiel helpi la kreskadon de +Esperanto en Anglujo, kaj tra la tuta mondo.</p> +</div> +<div class="right"> +<p>At Essex Hall, on Jan. 14, as announced in <span class="sc">The Esperantist</span>, +the members and friends of the London Esperanto Club held their +annual meeting. And consequently the report of this meeting demands +much space. In order that other interesting matter should not be +limited, the usual short grammar is left out. I hope readers will +approve of this. The Club’s President, Felix Moscheles, Esq., opened +the meeting by a long and interesting speech in Esperanto. He said:—</p> +<blockquote><p class="sc">Ladies and Gentlemen,</p> +<p>The first words I say in this first annual meeting must, undoubtedly, +be spoken in the language created by our illustrious master, Doctor +Zamenhof. And the first thought which occurs to me is the most happy +one that we may congratulate ourselves on the successes which we have +gained. But the joy I now feel must not silence the second thought +which reminds us of everything which we still have to do. We must, +and for a long time, yes, for long years, keep on fighting against +the rooted prejudices of many of our fellow-countrymen, and we also +have to contend against the obstructing ignorance of those who, till +now, have not heard the voice of our prized language.</p> +<p>The manner in which our opponents treat our efforts calls to mind the +tale of a certain German deputy who, interrupting the speech of the +Minister, cried out, "I do not know your arguments, but I thoroughly +disapprove of them." So also are the tactics of those who continually +endeavour to hinder the world’s progress, and who bear an especial +ill-will against our valued Esperanto. "We do not know your language," +these are ever proclaiming, "but we thoroughly disapprove of it!" +Now, blind critics of that sort cannot disconcert us. Our motto is +"<i>Forwards</i>," and this other saying of the glorious Galileo: "<i>And +nevertheless it moves.</i>" And now we naturally ask why we, Members of +the London Esperanto Club, can look into the future with so much +confidence. We do not resemble that deputy; we seek for the causes +and weigh the arguments of things. "Happy that man," says Virgil, +"who has been able to discover the causes of things."</p> +<p>Why may we be confident as to the continued growth and prosperity of +our Club? Since it has succeeded so very well during the first year +of its existence, we must ask why it has thus succeeded. Here is the +answer to that question. It has succeeded because its members are +filled with fervour, and are ready to labour ceaselessly to spread +the language. We possess among our members many Esperantists who have +very greatly helped us in teaching Esperanto without charge, in +holding classes in various parts of London, of England, and even of +the whole world; for many of our members are inhabitants of distant +lands. We are confident because we have a Secretary (the sentences +following the Editor is compelled by modesty to delete, as he is also +the Hon. Sec).</p> +<p>I, for my part, believe I am the only blamable member of the Club, as +I have only assisted it by the ordinary daily propaganda. +Nevertheless, I rejoice to state that not infrequently have I +succeeded in enrolling recruits for our Cause from among the +incredulous. Nobody can interest himself more than I about the +purpose of our Club. From my childhood—now a very remote period—I +have continually been seeking out means for making the various +nations of the earth acquainted with one another, and to cause them +to unite instead of hating and killing each other. The most powerful +means for dispelling the darkness which surrounds us, the +ever-powerful instrument for uniting the various nations of the +earth, is <i>the International Language</i>.</p> +<p>Do not forget, then, dear fellow-thinkers and friends, that, in +working for the cause of the international language, we are devoting +ourselves to a blessed and a holy aim; we are striving for the +happiness of future generations, and for the amelioration of the +civilised world.</p></blockquote> +<p>At the termination of this interesting speech the Vice-President, J. +C. O’Connor, Esq., read a letter from the Treasurer, W. T. Stead, +Esq., who was not able to be present on account of a slight illness. +Mr. O’Connor also said a few words in English on the rapid progress +Esperanto has made amongst us.</p> +<p>Then the Hon. Secretary read a Report of the Club’s affairs, which +will be sent to all Members.</p> +<p>Miss Lawrence then gave us two interesting letters. One was from Mr. +Geoghegan, in Alaska, for which, unfortunately, we have not space. +The other was from Dr. Zamenhof, once more accentuating the fact +that, if printers have not the accents over Esperanto letters, they +may always substitute the accents by the letter "H" (ch, gh, hh, sh, +jh), and that the accent over the "Ŭ" need not be printed. This +will, possibly, help our Cause.</p> +<p>The Members of some other Societies, who wished to unite with us, +were added to the London Esperanto Club; and the official part of the +meeting terminated with a flourish, for our dear Chief, Dr. Zamenhof +himself, had sent us a speech on the phonograph.</p> +<p>The use of phonographs is certainly an important means of studying +the pronunciation of Esperanto, and those who have access to them +will be wise in getting Esperanto records. Mr. Rees, of the Modern +Language Press, 13, Paternoster Row, London, kindly came to prove +this fact by means of Dr. Zamenhof’s record, and another one from +<span class="sc">The Esperantist</span>. I had already copied the speech which Dr. +Zamenhof thus kindly sent before the transcript arrived. This fact +will prove to sceptical people that our Chief’s words in Warsaw were +quite intelligible to us in London.</p> +<blockquote><p class="sc">Esteemed Ladies and Gentlemen,</p> +<p>Not having the power of participating in person in the first annual +meeting of the London Esperanto Club, I send by phonograph my hearty +greeting to all participants in the meeting. In my imagination I +picture to myself that I now sit with you, esteemed English friends +to the idea of an international language, and I rejoice with you at +the fine fruits which your energetic continuous labour has given in +the course of the past year. One year ago our Cause was still but +little known in your land, and now we already have in your land very +many most warm and sincere friends; we have various Esperanto groups, +we have permanent Esperanto classes, we have a beautiful Esperanto +Gazette. Almost all this is the fruit of the labour of the London +Club, which may be proud of the result of its first year’s +endeavours. To the noble and energetic conductors and workers of the +London Esperanto Club our Cause owes most hearty thanks.</p> +<p>In speaking of the successes of the London Club I must not forget +that little Esperantist circle in Keighley, which gave a start to our +movement in England. Our hearty greeting to the Keighley +Esperantists.</p> +<p>The entire world observes with very great interest the work of the +London Esperanto Club. We all hope and anticipate that, sooner or +later, London will become one of the most important centres of +our Cause for the whole world. London has for a long time slept; +but when it awakens it will be as the awakening of a lion. A mighty +voice will issue forth from London, and will sound and resound in +all parts of the earth. The nations will listen with attention to +the voice issuing from the centre of the English-speaking world. +When such a powerful nation as the English begins speaking of the +brotherhood of nations and the neutrality of international relations, +the world will applaud with enthusiasm, and that sacred Cause for +which we contend will march forward with great strides. Esperantists +in London, Esperantists in England, work courageously and +energetically. Difficult, very difficult, is the sowing, but sweet +and blessed will be the fruits. Great and important is your <i>rôle</i>. +The whole Esperantist world watches you and hopes much from you.</p></blockquote> +<p>This speech greatly pleased the audience, who most heartily thanked +the Doctor for his kind greeting. Mr. Motteau, with three others, +sang most effectively his beautiful hymn "Espero" (printed on the +page 16 of <span class="sc">The Esperantist</span>), and all joined in the chorus +with enthusiasm. After many short speeches and a pretty poem recited +by Miss Schäfer, the meeting came to an end, and all the +participants returned home thinking how to help the spread of +Esperanto in England, and throughout the world.</p> +</div> +</div><div class="article" id="est1-4-12"> +<div class="left" lang="eo"> +<h5>KIEL FONDI ESPERANTAN GRUPON.</h5> +<p>La fondigo de Esperanta Grupo, por ke ĝi havu bonsukceson, postulas +multe da kapableco de organizado, entuziasmon senliman, grandan +paciencon, kaj firman decidon ke la grupo prosperos, malgraŭ la +malfacilaĵoj, kiuj staras en ĝia vojo.</p> +<p>Sendube la kreado de tia societo aŭ grupo kaŭzos al vi amason da +laborojn, kiun ĉiu ajn krom entuziasmulo prave povus nomi sklaveco. +Kalkulante la korespondadon, la verkadon de artikoloj, kaj la faradon +de ĉio, kion ni povas por gajni la atenton de la skeptikema Publiko, +plie la varbadon de aliaj samideanoj por ricevi ilian kunhelpon, la +laboro vere estas senfina. Sed aliparte, la rezultatoj de viaj penoj +estos rekompenco multe pli granda ol sia kosto, ĉar, interalie, oni +konatiĝas kun multaj interesaj personoj, ĉeestas ĉe multaj +instruantaj priparoladoj, kursoj, k.t.p., kaj, krom tio, ĝuados +nombron da aliaj profitaĵoj, kiun bone valorigas la laboradon +elspezitan.</p><p class="pagenum">53</p> +<p>Kompreneble, oni apenaŭ bezonas diri, ke viaj klopodoj tute ne +finiĝos tiam, kiam vi estos fondinta la grupon. Efektive, ili nur +ĵus komenciĝis.</p> +<p>Oni ĉiam trovos en nova movado kiel Esperanto, multe da personoj, +kiuj volonte alprenos ĝin dum daŭras la intereso ordinare elvokita +de novaĵo ia; sed tuj kiam ĝi ĉesas esti priparolata, ili kviete +lasas ĝin subfali. Pri tiaj membroj oni devos precipe zorgi; se iu +el ili forlasos ĉeesti la kursojn aŭ ŝajnos perdi sian intereson +je la afero, skribu mallongan leteron aŭ aliru viziti lin, por +certigi lin, ke la Grupo bezonas lian kunhelpon.</p> +<p>Nu, rilate al la maniero laŭ kiu mi volus agadi por fondi grupon.</p> +<p>Unue, estas la Publika Gazetaro, institucio, kies gravaj utilaĵoj +por tia movado kiel tiu-ĉi, estas absolute necesegaj. Ĝi liveros al +ni la solan efektivan ilon por disvastigi Esperanton inter la +ĝenerala publiko. Mi konsilas personajn paroladojn kun Redaktoroj, +la plimulto el kiuj jam interesigas sin je lingvaj aferoj, kaj mi +kredas, ke vi renkontos nenian malfacilaĵon priparoladi Esperanton +kun ili, kaj ricevi ilian subtenpromeson fine. Artikoloj donantaj +skizon pri la movado de ĝia komenciĝo, ankaŭ ekzemploj, por montri +ĝian utilecon komercie, literature kaj sociale, devos esti +prezentataj. Kiel eble plej ofte korespondado por-kaj-kontraŭa, +devas esti iniciatata.</p> +<p>Nun tiam kiam, nia afero reale ekmovas en tiu ĉi lando (pardonu min +se mi kaptas la nunan okazon por diri kiel mirinda, laŭ mia opinio, +estas la progreso, kiun ĝi jam faris, kiam oni konsideras ke apenaŭ +pasis dek du monatoj de ĝia komenciĝo), mi estas certa, ke +troviĝos multaj Esperantistoj ĉe diversaj partoj de Britujo, kiuj +tre volonte donos sian subtenon al la afero, skribante leterojn en +la Gazetaro pro la fondo de ia ajn Klubo, Grupo, aŭ Societo. Tia +korespondado sendube pruvos, ke ekzistas multe da kontraŭuloj +al nia ideo. Tio-ĉi estas neevitebla por ia nova movado, kaj +iliaj kontraŭdiraĵoj devas esti ĝentile aŭskultataj, kaj lerte +rebatitaj de iu el ni, kiu posedas la necesan kapablecon por tia +laboro. Ni ĉiam memoru, ke tia kontraŭeco pli multe valoras por ni +ol apatio kaj indiferenteco.</p> +<p>Elvokinte dum kelke da tempo, intereson pri la afero, kaj tiel +kaŭzis ian parton de la publiko iĝi dezireman eklerni pli da ĝi, +faru publikan paroladon pri la temo de Helpanta Lingvo Internacia. +La Prezidanto devas esti loka eminentulo ia.</p> +<p>Anoncoj de la kunveno devos enpresiĝi en la <span class="pagenum">54</span>lokan Gazetaron. +Ankaŭ estos bone, ke vi petegu la apogon de la diversaj Institucioj +Literaturaj de la lokaĵo, kaj, aranĝinte la kunvenon, alsendu al +ĉiu Sekretario, por dissemado inter la membroj, cirkuleretojn +sciigantaj ĝian daton, lokon kaj celon.</p> +<p>Je la finiĝo de la parolado, invitu disputadon, kaj tuj anoncu la +fondon de la nova Grupo (nature, la regularo, proponoj, k.t.p., devas +esti antaŭe formulitaj), decidu pri la titolo de la Grupo, difinu +ĝian celon, kaj elektu la registaro, k.t.p. Tion farinte petu al +viaj aŭdantoj, ke ili tuj fariĝu membroj.</p> +<p>La abonpago devos esti tiel malgranda, ke ĝi ne fariĝu baro por +malhelpi ies ajn aliĝon.</p> +<p>Ĉi tiuj estas la ĉefaj principoj, laŭ kiuj mi ekfondis la +Societon, kies Hon. Sekretario mi estas; kompreneble ne sen havinte +la valoran kunhelpon de la aliaj membroj (el kiuj konsistas la nuna +Komitato), kaj ankaŭ tiun de la nelacigebla Hon. Sekretario de la +Esperanto Klubo, la Redaktoro de tiu ĉi Gazeto.</p> +<p>Mi kore esperas, ke tiuj ĉi malmultaj rimarkoj utilos al samideanoj, +kaj ke ili estu kuraĝigitaj por fondi Grupojn en tiaj regionoj, kie +neniaj nun troviĝas.</p> +</div> +<div class="right"> +<h5>HOW TO FOUND AN ESPERANTO GROUP.</h5> +<p>The founding of an Esperanto Group, so that it should be successful, +demands much organising ability, boundless enthusiasm, great +patience, and firm determination that the group shall prosper, in +spite of the difficulties which stand in its path.</p> +<p>Undoubtedly the creation of such a society or group will cause you an +amount of work which anyone other than an enthusiast would justly +name slavery. In reckoning up the correspondence, the writing of +articles, and the accomplishing of everything we can do to gain the +attention of the sceptical public, besides the enrolling of other +adherents in order to gain their coöperation, the work is truly +endless. But, on the other hand, the results of your trouble are +recompense far greater than the cost, for, among other things, one +becomes acquainted with many interesting persons, is present at many +edifying lectures, classes, etc., and, besides this, one enjoys a +number of other advantages which are well worth, the labour expended.</p> +<p>Of course it is hardly necessary to say that your great exertions +certainly do not cease when you have founded the group. In fact, they +have only just commenced.</p> +<p>One will always find in a new movement like Esperanto many persons +who will willingly take it up while the interest lasts, which is +generally aroused by any novelty; but, as soon as it ceases to be +talked about, they quietly let it drop. Of such members one must take +especial care; should any one of them discontinue attending the +classes or seem to lose interest in the subject, write a short letter +or pay him a call to assure him that the group needs his +coöperation.</p> +<p>Now, as regards the <i lang="la">modus operandi</i> for founding a group.</p> +<p>In the first place, there is the Public Press, an institution whose +uses in such a movement as this are absolutely essential. It will +give us the only effectual means for spreading Esperanto among the +general public. I advise personal interviews with Editors, the +majority of whom are already interested in matters linguistic, and I +believe you will not encounter any difficulty in discussing Esperanto +with them, and in finally obtaining their promise of support. +Articles giving a sketch of the movement from its commencement, also +examples for illustrating its uses for commerce, literature, and +society must be submitted. As often as possible correspondence <i>pro +and con</i> should be initiated.</p> +<p>Now that our cause really begins to move in this land, (excuse me if +I take the present opportunity to say how remarkable, in my opinion, +is the progress it has already made when one considers that scarcely +twelve months have passed since its commencement), I am certain that +many Esperantists will be found in various parts of Britain who most +willingly will give their support to the movement by writing letters +to the Press in favour of the foundation of any Club, Group, or +Society. Such correspondence will doubtless prove that there exist +many opponents to our proposal. This is inevitable in any new scheme, +and their adverse comments must be politely listened to, and +instructively refuted by any of us who possess the necessary +capability for such work. Let us ever bear in mind that this +opposition is to us of far greater worth than apathy and indifference.</p> +<p>Having aroused, for a time, interest in the subject, and thus having +caused a certain section of the public to become desirous of learning +more about it, give a public lecture on the theme of an Auxiliary +International language. The Chairman should be someone of local +eminence.</p> +<p>Announcements of the meeting must be printed in the local Press. +It would also be well to seek the support of the various Literary +Institutions of the neighbourhood, and, having arranged the meeting, +to send to every Secretary, for distribution to the members, bills +announcing its date, place, and purpose.</p> +<p>At the termination of the lecture invite discussion, and then and +there announce the foundation of the new Group (obviously the rules, +proposals, etc., must be drawn up beforehand), fix the title of the +Group, define its purpose, and elect its officers, etc. This done, +ask your audience to at once become members.</p> +<p>The subscription must be so small as to form no obstacle to anyone’s +joining.</p> +<p>These are the chief principles by which I have founded the Society +whose Hon. Secretary I am, but certainly not without having had the +valuable coöperation of the other members (of whom the present +Committee is composed), and also that of the indefatigable Hon. +Secretary of the Esperanto Club, the Editor of this Gazette.</p> +<p>I sincerely hope that these few remarks will be useful to +Friends-in-Esperanto, and that they will be encouraged to found +Groups in those localities, where none at present exist.</p> +<p class="sc far_sig">H. W. Clephan.</p> +</div> +</div><div class="poetry" id="est1-4-13" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">LA NOVA JARO 1904.</h5> +<p>Originale verkita de CLARENCE BICKNELL, Kun Angla traduko.</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Ĉu la Jar’ Nova povus esti</span> +<span class="i2">Sen kruco aŭ doloro?</span> +<span class="i0">Sen tim’ pro ia perd’ malĝoja</span> +<span class="i2">En tre proksima horo?</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Ĉu estos ĝi de brila lumo</span> +<span class="i2">Sen unu ombr’ malbona?</span> +<span class="i0">Ĉu estos kampoj floroplenaj,</span> +<span class="i2">Kaj ĉiu flor’ fruktdona?</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Sen dornoj estu la rozujoj</span> +<span class="i2">Sed rozoj plimultiĝu!</span> +<span class="i0">Pli bona ol komenco sia</span> +<span class="i2">La Nova Jar’ finiĝu!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Almenaŭ ĝi deviĝos porti</span> +<span class="i2">Progreson al la tero,</span> +<span class="i0">Ĉar DI’ al ni vidaĵojn novajn</span> +<span class="i2">Donacos de la Vero.</span></div> +</div> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">A year without a sorrow</span> +<span class="i2">Or a cross,</span> +<span class="i0">Or dread of any morrow</span> +<span class="i2">Bringing loss. Could it be?</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">A year of light, with shadow</span> +<span class="i2">Scarcely one?</span> +<span class="i0">Of fruits in every meadow,</span> +<span class="i2">Thistles none. Will it be?</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">A year of many roses</span> +<span class="i2">And few thorns;</span> +<span class="i0">A year that brighter closes</span> +<span class="i2">Than it dawns. May it be!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">A year of God’s unfolding</span> +<span class="i2">Wider wings;</span> +<span class="i0">A year of man’s beholding</span> +<span class="i2">Better things. Must it be!</span></div> +</div> +</div><div class="article" id="est1-4-14" lang="eo"> +<p class="pagenum">55</p> +<h5>OJE.</h5> +<p class="center">RUSA SKIZO, Originale Verkita de OSIP IVANOVIĈ ELLEDER.</p> +<p>Melankolia aŭtuna nebulo disvastiĝis super la ĉirkaŭaĵo. Malgaja +malsupreniganta Novembra nebulo. Griza en griza aperiĝas ĉio. +Grizaj nuboj tiradas tien malalte sur la ĉielo, preskaŭ kun manoj +preneblaj. Kiel nigraj dikaj buloj sidas korvoj sur pintoj de nudaj +senfoliĝitaj arboj, ĉie kaj tie malrapide, mallaŭte ekflugante. +Multaj grandaj akvogutoj de la matena nebulo pendiĝas sur la +branĉoj malsupreniĝinte ilin: larmoj de naturo postplorantaj al la +pasintaj belaj somertagoj. Malĝojeco en la naturo, Malgajeco en homa +koro.</p> +<p>El la budo, sur la korto, sonadas laŭtega hundbojado. Jam de frua +mateno ĝi sonadas. La granda nigra hundo bojas. Li bojas ĉar li +sopiriĝas je sia bela ordonantino, kiun li pli frue ĉiam kaj ĉie +akompanadis, sed nun oni lin alĉenigis kaj li ne povante al sia +amanta, ĉarma ordonantino kuri, bojas. Li senĉese estis bojanta, +malgaje——.</p> +<p>La ĉarmega fraŭlino, ordonantino de Oje amis tiun hundon bojantan, +kiu ŝin pli frue, kiam ŝi estis en la vilaĝo vizitanta sian +fratinon, akompanis ĉiam kaj ĉie; sed nun ne estis tio eble—! Ho! +kiel alie tiam sonadis lia bojado, kiel ĝoje, hele, sed nun——</p> +<p>Ŝi iris al la budo. La hundo saltadis antaŭen al ŝi, sed la ĉeno +tiris lin ree malantaŭen, li ŝiris fortike je la ĉeno, sed ĝi +estas pli forta ol li kaj ne lasas lin. La juna fraŭlino paŝis al +Oje kaj elteniginte sian malgrandan blankan maneton, ŝi karesadis +lin. La hundo freneziĝis de ĝojo. Li estis granda rusa ĉashundo, +malbela sed fidelega. Kun siaj mallumaj saĝaj hundokuloj li prudente +rigardadis la belajn okulojn de sia ordonantino kaj, silentiĝinte, +kvieteme li premis sian nigran kapon je ŝia vestaĵo.</p> +<p>Rimarkinde! La okuloj de Oje havis similecon kun ŝiaj okuloj. Ne en +la koloro, ŝiaj estis grizabluaj, liaj brunaj, sed la esprimo en ili +estas egala. Rimarkinda simileco!</p> +<p>Sur la korto reĝis nun silentado, sed ne por longe. La bela +fraŭlino foriris kaj Oje ree malgaje bojadis.—Post kelkaj tagoj la +bojado de Oje enuigis la belan fraŭlinon kaj, ĉar li ne ĉesis, +restante ĉiam alĉenigita ŝi, preninte belan pezon de rostita +viando kaj irinte al la budo, ĵetis ĝin tien, dirante "Havu, manĝu +kaj kvietiĝu!" Ŝi eldiris tion malkare, malmole kaj foriris sen ia +kutima amema vorto, sen kareso. Hodiaŭ ŝi estis iom ĉagrenita, la +bela fraŭlino.</p> +<p>Malgaje postrigardis Oje sian amantan malproksimiĝantan +ordonantinon. Malgaje li ekbojis kaj kaŝiĝis en la budon. +Alĵetitan viandon li ne manĝis.</p> +<p>En la sekvanta nokto frostiĝis kaj falis iom da neĝo. Matene +reĝadis tutega silentado sur la korto.</p> +<p>La servistino forirante vespere vidis ke, antaŭ la budo, kuŝas la +nigra Oje sur la neĝo entendata, senmove. Proksimiĝinte ŝi vidis +ke li estas mortinta. Antaŭ li kuŝis la bela peco de rostita +viando.</p> +<p>"Ho, Dio estu laŭdata," diris la servistino, "li pli ne +maltrankviligos la domon": kaj ŝi rapidis alkomuniki tiun bonan +novaĵon al la aliaj domloĝantoj.</p> +<p>"Eble li mortis pro malsato," kompatinde diris la administrantino.</p> +<p>"Ho, ne!" respondis la servistino, "kuŝas ankoraŭ apud li la granda +peco de viando kiun nia fraŭlino hieraŭ ĵetis al li."</p> +<p>"Ah, nia fraŭlino, ni devas do al ŝi tuj alkomuniki tiun aferon," +rimarkis la maljunulino "ŝi amis Ojen, kvankam mi vidis ke ŝi +hieraŭ estis al li malkara; spite tion ŝi amis lin, mi scias. Iru, +Nellie, kaj diru al ŝi ke Oje mortiĝis; ŝi estas en ruĝa ĉambro. +Mi nun estas okupata, ĉar morgaŭ mi havas grandan lavadon."</p> +<p>——Nellie foriris al la ordonantino——</p> +<hr class="short"> +<p>Vesperstelo jam aperiĝis. Ekstere fariĝis klare, froste. La plena +luno hele allumigis ĉiujn objektojn sur la korto, kie nun estis +senvivo, funebro.—Ĉe la fenestro de ruĝa ĉambro, apoginte sin al +la kadro, staris tiatempe silente, senmove la juna virina figuro. La +vizaĵon forte alpremigita je la vitro, ŝi rigardadis eksteren. Jam +longe ŝi staris tiel enprofundiĝinta en pensoj. Ŝiaj rigardoj +estis dirigitaj al unu punkto sur la korto. Rigide eltendita kuŝis +tie antaŭ sia loĝejo Oje, la mortinta rusa ĉashundo. Akre, klare +desegniĝis la konturoj de la senviva korpo sur la blanka neĝplato. +Liaj larĝe malfermigitaj brunaj okuloj ŝajnis rigardadi alten al la +fenestro de sia amanta ordonantino. Li kuŝis tie kvazaŭ en la morto +ankoraŭ gardante ŝin.</p> +<p>Longe rigardadis la juna virino senmove, senlaŭte, al sia fidela +mortinta akompaninto.</p> +<p>Kion ŝi pensadis? Ĉu ŝi pensis pri Oje, kiel en pasintaj belaj +somertagoj fidele li akompanadis ŝin, je ŝiaj promenadoj? Aŭ ĉu +ŝi bedaŭris siajn lastajn malmolajn vortojn? Kiu povas tion scii? +Eble ŝi tute ne pensis pri la senviva hundo, eble ŝi en tiu momento +kalkulis kiamaniere ŝi akiros alian. Kiu povas scii tion? Kompatinda +Oje!——</p> +<p>Sed nun trafis la arĝenta lunradio ŝian vizaĵon kaj eklumigis du +multepezajn larmojn. Du grandaj perloj briliĝis en la belegaj +grizabluaj okuloj.—"Feliĉa Oje" ĝentile ŝi sopiris. "Fidela en la +vivo, fidela ankoraŭ en la morto" mallaŭte parolis la lipoj de la +juna fraŭlino en ruĝa ĉambro.—"FELIĈEGA OJE."——</p> +<p>En la nokto falinta neĝo mole kovradis lian korpon.</p> +</div><div class="serial" id="est1-4-15" lang="eo"> +<p class="pagenum">56</p> +<p style="float:left;font-size:90%;">[<i>Copyright reserved.</i>]</p> +<p style="float:right;font-size:90%;">[<i>Tradukis Esp. 6266.</i>]</p> +<h5>LA VENTEGO (Daŭrigo).</h5> +<div style="text-align:center;"> +<p>(<i>Vidu la tri antaŭajn Nrojn.</i>)</p> +<h6>AKTO I.</h6> +<p><span class="sc">Sceno 2</span> (daŭrigo).</p> +</div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">De mi plu li ne vidis vualitan</span> +<span class="i0">La rolon kiun ludis Antonio—</span> +<span class="i0">Min rigardante kiel malsaĝulon,</span> +<span class="i0">Kaj reĝon sole de mizeraj libroj—</span> +<span class="i0">Li absolute duko sin anoncis!</span> +<span class="i0">Avida tiel estis li je povo</span> +<span class="i0">Ke li konsentis al la reĝ’ Alonzo</span> +<span class="i0">Duklandon fari depagantan jare,</span> +<span class="i0">Submetis dukan al la reĝa trono,</span> +<span class="i0">Milanan kapon altan li klinigis ...</span> +<span class="i0">Duklando, ĝis li, ĉiam liberama!</span> +<span class="i0">Ve! Kia mallevaĵo!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="m4">Diaj povoj!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">Konduton lian notu, al mi diru</span> +<span class="i0">Ĉu frate kun mi agis via onklo—</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="i0">Mi pekus se ne noble mi ekpensus</span> +<span class="i0">Pri la avino mia—sed, patrinoj</span> +<span class="i0">Bonegaj naskis tre malbonajn filojn.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">L’enradikita malamiko mia,</span> +<span class="i0">Alonzo tuj aprobis la proponon</span> +<span class="i0">Per kiu, por la submetiĝo landa</span> +<span class="i0">Kaj jara pago de dukatoj multaj,</span> +<span class="i0">Forpelus Antonio min kaj miajn</span> +<span class="i0">El la duklando, kiun de la reĝo,</span> +<span class="i0">Kun multaj ĝojaj, luksaj gratulegoj,</span> +<span class="i0">Akceptis nun perfida mia frato.</span> +<span class="i0">Soldatojn estis li subaĉetinta,</span> +<span class="i0">Pordegojn li malfermis en la nokto ...</span> +<span class="i0">Envenis bando, kiu, tra l’mallumo,</span> +<span class="i0">Forportis min, kaj ankaŭ vin ĝemantan,</span> +<span class="i0">Rapide el Milano!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="m4">Ho ve, patro!</span> +<span class="i0">Tiamajn plorojn mi ne plu memoras,</span> +<span class="i0">Sed la pripenso min devigas plori.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">Aŭskultu, tamen plie, ĝis mi venos</span> +<span class="i0">Al nuna la afero—ĉar sen tio</span> +<span class="i0">Ne taŭgus la rakonto.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="m4">Kial ili</span> +<span class="i0">Tuj ne mortigis nin?</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m4">Demando prava,</span> +<span class="i0">—El la rakonto rajte postulata—</span> +<span class="i0">Pro l’amo de l’popolo al Prospero</span> +<span class="i0">Ne faris ili sangavidan krimon:</span> +<span class="i0">Perfidon tiel ili belŝajnigis</span> +<span class="i0">Ke ĝi blindigis ĉiun Milananon.</span> +<span class="i0">En barko nin elsendis ili maren,</span> +<span class="i0">Sed, kiam la marmezon ni atingis,</span> +<span class="i0">Nin ili ĵetis en putrantan ŝipon</span> +<span class="i0">Senmastan, senŝnuraĵan, forlasitan</span> +<span class="i0">Eĉ de la ratoj.—Ho ve! malfeliĉaj!</span> +<span class="i0">Ni ekkriadis al la marondegoj,</span> +<span class="i0">Ekĝemis ni al la ĝemantaj ventoj ...</span> +<span class="i0">Koncerto stranga, sed ne simpatia!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="i0">Ĉielo! kia mi malhelpo estis!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">Ho, ne! fariĝis vi kerubo vera,</span> +<span class="i0">Traplenigita de l’ĉiela beno;</span> +<span class="i0">Rideto via min revivigadis!</span> +<span class="i0">Mi maron kiam faris pli salitan</span> +<span class="i0">Per el la koro tiel akraj ploroj,</span> +<span class="i0">Vi kuraĝigis min kaj fortigadis</span> +<span class="i0">Por kontraŭstari eblan mizeregon!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="i0">Sed kiel ni el ŝipo landon trafis?</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">Per Dia helpo, kara!—Jes; nutraĵon</span> +<span class="i0">Ni havis—kiun reĝa konsilano</span> +<span class="i0">Gonzalo—elektita de Alonzo</span> +<span class="i0">Por tiel nin elpeli—al ni donis.</span> +<span class="i0">Ĉiele inspirita bonfarinto!</span> +<span class="i0">Li plie riĉajn vestojn, ŝtofojn, silkojn</span> +<span class="i0">Aldonis—pli eĉ ol mi diri povas!</span> +<span class="i0">Objektojn, kiujn ĝis nun ni uzadis,</span> +<span class="i0">Utilajn kaj bonegajn. Ĉar li sciis</span> +<span class="i0">Ke estas mi precipe libramulo,</span> +<span class="i0">Eltiris li el la biblioteko—</span> +<span class="i0">De mi ŝatita pli ol la Duklando—</span> +<span class="i0">Amatajn librojn, kaj al mi alportis.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="i0">Ĉielo volu tiun homon beni!</span> +<span class="i0">Mi tre dezirus vidi lin!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m5">Mirando,</span> +<span style="float:left;width: 8em;margin-left:-9em;text-align:right;">(<i>Remetas la mantelon</i>)</span> +<span class="i0">Aŭskultu de l’rakonto la finiĝon.</span> +<span class="i0">Ĉi tien sur insulon ni alvenis,</span> +<span class="i0">Ĉi tie mi mem, edukisto via,</span> +<span class="i0">Instruis vin pli zorge ol princinon</span> +<span class="i0">Ĝuantan vane multajn liberhorojn,</span> +<span class="i0">Aŭ guvernistojn ne zorgamajn tiel.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="i0">Ĉielo rekompencu vin!—Nu, patro,</span> +<span class="i0">Mi petas, diru kial vi ĵus kaŭzis</span> +<span class="i0">Tielan marventegon.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m4">Nu! sciiĝu</span> +<span class="i0">Ke tien ĉi, hodiaŭ, per okazo</span> +<span class="i0">Feliĉa, kvankam stranga, ĵus alvenis</span> +<span class="i0">La malamikoj miaj. Nun dependas</span> +<span class="i0">Zenito mia de favora stelo,</span> +<span class="i0">Influon kies devas mi fidele</span> +<span class="i0">Akcepti—aŭ neniam releviĝi—</span> +<span class="i0">Demandoj ĉesu! Vi nun dormi volas—</span> +<span class="i0">Kontraŭbatali tion vi ne povos—</span> +<span class="i0">Filino, ĝin obeu! (<i>Mirando ekdormas</i>).</span></div> +<p class="near_sig">(<i>Daŭrigota</i>).</p> +</div><div class="article" id="est1-4-16" lang="eo"> +<p class="pagenum">57</p> +<h5>ALILANDAJ KUNBATALANTOJ.</h5> +<p>Estas bedaŭrinde ke, ĝis la nuna tempo, Germanujo ne estas estinta +grava helpanto al nia Afero. Estas do pli ol ordinara plezuro +lerni, ke Grupo fondiĝis en la ĉefurbo de tiu lando. La "Berlina +Esperantista Grupo" espereble fariĝos centro de multaj estontaj +societoj, kaj ĉiuj Germanaj Samideanoj devas skribi al unu el la +membroj de ĝia estraro. La Hon. Sekretario estas Sinjoro J. Borel, +Prinzenstrasse, 95, Berlin.</p> +<hr class="short"> +<p>Ankaŭ estas plezurege fari anoncon pri alia grupfondiĝo, en pli +malproksima regiono. Ni ĉiuj bone scias ke Meksikujo estas tre riĉa +lando, sed nur antaŭ kelkaj tagoj ĝi aldonis la karan Esperanton al +siaj aliaj trezoroj. La Gazeto <i>El Minero Mexicano</i> enpresis tutan +paĝon pri la fondo de tiu ĉi plej juna grupo, en la Hispana kaj +Esperanta lingvoj, kaj kompreneble tiu ĉi apogo de tia grava +ĵurnalo multe helpos niajn novajn kunbatalantojn.</p> +<p>La Sekretario estas Doktoro A. Vargas, kiu plezure donos pluajn +sciiĝojn pri ĝi. Ĉar multaj gesamideanoj estas dirintaj, ke +Esperanto pli similas je la Hispana ol je alia ajn lingvo, mi +presigis kelkajn liniojn el tiu ĉi anonco en la lingvo de Cervantes. +Ĉu Esperantistoj, kiuj ne konas la Hispanan lingvon, povos ĝin +kompreni?</p> +<p lang="es">"Esta dificultad no existe con el Esperanto, que se +presenta humildemente, no para destronar los idiomas existantes, sino +como intermediaro entre todas las naciones."</p> +<hr class="short"> +<p>Sed, nunatempe, troviĝas pli de Esperantistoj, kiuj parolas la +lingvon de Dante, ol tiun de Cervantes, kaj, eble, frazo en la Itala +lingvo ankaŭ estos komprenebla por tiuj el miaj legantoj, kiuj tute +ne komprenas tiun ĉi belan sudan lingvon. Ni legu eltiraĵon el +"<i>Malta</i>," skribita de la tiea sindonema Sinjoro Dominic Ciantar. +<span lang="it">"L’Esperanto non mira neanche ad abattere alcuna delle lingue; +al contrario esso promette di servire come chiave per acquistarle. +I libri che trattano sullo studio dell’ Esperanto sono oramai +tradotti in diciotto lingue."</span></p> +<p>Mi esperas, ke la legantaro pardonos tiun ĉi enpreson de lingvo alia +ol la helpo internacia, sed ili estas enkondukitaj, ĉar estus +interese ekscii, kiun el tiuj ĉi du lingvoj pli similas je +Esperanto.</p> +<hr class="short"> +<p>Kaj sendube la malmultaj vortoj en la Itala lingvo tre plaĉos al +niaj fervoraj Maltaj Gesamideanoj. Sciigo pri la fondo de forta Malta +grupo (72 membroj) aperis en la Januaro <span class="sc">Esperantist</span>.</p> +<p>Lia Moŝto Napoleone Tagliaferro, Estro de la Malta Edukafako estas +la Prezidanto de tiu ĉi Societo, kaj Doktoro C. Sammut, Profesoro +ĉe la Universitato, estas Vic-Prezidanto. Plie, je la tago de la +Nova Jaro, la Redaktoro de tiu ĉi Gazeto ricevis tre afablan +leteron, kiu sciigis lin pri lia elektiĝo kiel Hon. Prezidanto de la +Grupo.</p> +<p>Kvankam li multe klopodadis pri la naskiĝo de la Grupo, li tute ne +atendis tian honoron. Tamen, esperante ke li povu multe helpi siajn +tieajn amikojn dum la estonteco, li dankeme akceptis la honoron, kaj +deziras per la kolonoj de <span class="sc">The Esperantist</span> sendi sian koran +dankesprimon. Kompreneble la Estro de la Grupo estas Doktoro Zamenhof +mem, kiu afable sendis sian gratulon kun la espero ke Maltujo rapide +antaŭmarŝos ĝis la pordoj de akordado internacia.</p> +<hr class="short"> +<p>Sinjoro Jonko Davidov sendis la sekvantan leteron:—</p> +<blockquote><p class="sc">Estimata Sinjoro,</p> +<p>"Mi faris sukcesindan paroladon pri Esperanto en la salono de la +Silistra (Bulgarujo) instruista lernejo antaŭ ĉiuj lernantoj +instruistoj, kun permeso de la Direktoro. Post la parolado mi +malfermis senpagan kurson pri Esperanto en la sama lernejo antaŭ 32 +instruistoj, estontaj disvastigistoj de Esperanto. La kurso iras +sukcesplene."</p></blockquote> +<p>Sinjoro Davidov estas Sekretario de la Silistra Esperanta Klubo, kaj +sendube tiu ĉi kurso tre helpos la aferon en Bulgarujo, kie jam +troviĝas multe da samideanoj.</p> +<p>Bedaŭrinde, la spaco mankas por la enpreso de la alia letero, kiun +tiu ĉi sinjoro afable estas sendinta, kaj kiu proponis organizon +inter la diversaj grupoj Esperantistaj. Sed la longa letero de +Doktoro Zamenhof jam traktis pri tiu ĉi afero.</p> +<hr class="short"> +<p>En la komenciĝo de Januaro aperos la unua numero de la <i>Juna +Esperantisto</i>, revuo por gejunuloj redaktata tute en Esperanto. Ĝi +eliros ĉiudumonate (6 numeroj en jaro) po almenaŭ 16 paĝoj +aŭtografie presataj. Ĝia abonkosto estas du frankoj (1/9), kaj la +Redaktoro estas Sinjoro Hector Hodler, 9, Avenue des Vollandes, +Geneva, Switzerland.</p> +<hr class="short"> +<p>La Redaktoro deziras danki la multenombrajn amikojn, kiuj afable +estas sendintaj artikolojn por estontaj ekzempleroj de <span class="sc">The +Esperantist</span>. Malfeliĉe estas tute neeble tuj respondi pri la +taŭgeco kaj presebleco de tiuj ĉi artikoloj, kaj li esperas, ke +amikoj pardonos la neeviteblajn malrapidojn.</p> +</div><div class="article" id="est1-4-17" lang="eo"> +<p class="pagenum">58</p> +<h5>DR. ZAMENHOF PRI AKADEMIO.</h5> +<p class="center"><span class="sc">Courtrai (Belgujo)</span>, 12<sup>an</sup> <span class="sc">de Januaro</span>.</p> +<p class="center"><i>Al la Redaktoro de</i> <span class="sc">The Esperantist</span>.</p> +<p class="sc">Kara Sinjoro Redaktoro,</p> +<p>En la lasta numero de via tre estiminda ĵurnalo, vi konsentis +publikigi proponon kiun mi, kune kun Sro. Ch. Lambert (pri tio +via ĵurnalo nekorekte raportis), sendis al vi pri kunveno de +Esperantista Kongreso kaj ebla priparolado, tiu-okaze, de la demando +pri Akademio. Petinte nian tre karan Majstron, Dro. Zamenhof, ke li +konigu sian opinion, mi ricevis la jenan gravegan leteron:</p> +<blockquote><p>"<span class="sc">Kara Sinjoro</span>,—Vian ideon pri la aranĝo de internacia +kongreso de Esperantistoj mi trovas tute bona. Sed por ke tia +kongreso donu al nia afero ne malutilon sed nur utilon, ĝi devas +esti aranĝita laŭ la sekvantaj principoj:</p> +<p>1. Ĝi devas esti bone kaj zorge aranĝita, havi multe da +partoprenantoj kaj havi la karakteron de granda, solena kaj imponanta +<i>festo</i> de internacia frateco, por ke la gazetoj de la tuta mondo +multe parolu pri ĝi kaj por ke ĝi estu plena de entuziasmo kaj veku +en la tuta mondo entuziasmon kaj deziron aliĝi al ni. Krom paroloj +oni devas aranĝi komunajn kantojn en Esperanto, eble eĉ ian +internacian ludon aŭ publikan konkurson; oni devas aranĝi en ia +granda teatro prezentadon de dramo en Esperanto. Oni devas antaŭe +eksciti la interesiĝon de la tuta urbo, por ke al ĉiuj festoj de la +kongreso venu grandega multo da gastoj ne-Esperantistoj;—per unu +vorto, oni devas fari grandan <i>impreson</i>, kaj devigi la tutan mondon +paroli pri la kongreso.</p> +<p>2. En la kongreso oni devas paroli pri organizado de nia afero, +reciproka helpo en la batalado, pri rimedoj de propagando, pri kreado +de granda kaj utila literaturo, k.t.p.; sed <i>nenion</i>, absolute nenion +oni devas paroli pri iaj <i>ŝanĝoj</i> aŭ ‘<i>plibonigoj</i>!’ Por ke nia +lingvo atingu sian celon kaj ne disfalu kiel Volapük, ĝi devas +resti por ni absolute <i>netuŝebla</i>, tiel same kiel ĉiu alia lingvo, +en kiu nenia persono ja kuraĝas proponi iajn reformojn, kvankam ĉiu +el tiuj lingvoj estas multe malpli perfekta ol nia.</p> +<p>Nun al la demando pri Akademio. Jam tre longe mi pensas pri aranĝo +de ia konstanta ‘Centra Komitato’ kiu prezentus per si la plej altan +aŭtoritaton en nia afero kaj kiu sola havus la rajton solvadi ĉiujn +dubojn kiuj aperas en nia afero. Sed tia komitato devos decidadi nur +pri demandoj <i>dubaj</i>; fari iajn <i>ŝanĝojn</i> en la lingvo la komitato +<i>ne</i> havos la rajton. Kun la aranĝo de tia Centra Komitato oni devas +esti tre singarda, por ne fari ian danĝeran paŝon; tial mi nun publike +ankoraŭ nenion parolas pri tio ĉi, sed mi konsiliĝados pri ĝi private +kun diversaj amikoj. Kiam la plano post matura pripenso montriĝos bona, +tiam mi publike proponos al la Esperantistoj efektivigi tiun planon.</p> +<p>Sed ĉu Centra Komitato estos fondita aŭ ne—tiu ĉi demando tute ne +devas maltrankviligi niajn amikojn. Ĉiaj paroloj pri reformoj aŭ +plibonigoj tute ne devas Vin maltrankviligi, ĉar ili havas nenian +celon nek estontecon. Ĉu centra komitato estos fondita aŭ ne—unu +principo staras kaj devas stari tute forte, kaj la tuta mondo +Esperantista en la nuna tempo komprenas ĝin tre bone kaj certe +batalos unuanime kontraŭ ĉiu ektuŝo de tiu principo; tiu ĉi +principo estas: <i>Simile al ĉiu alia lingvo Esperanto devas esti +rigardata kiel lingvo</i> <span class="sc">formita</span> <i>kaj</i> <span class="sc">netuŝebla</span>. +Paroli pri iaj plibonigoj (se ili estos efektive necesaj) ni povos +nur tiam kiam nia lingvo estos jam <i>oficiale akceptita</i> de la tuta +mondo. <i>Ĝis</i> tiu tempo la netuŝebleco de la lingvo estas la <i>plej +fundamenta</i> kondiĉo por nia progresado.</p> +<p>Mi parolas tion ĉi ne kiel <i>aŭtoro</i> de la lingvo, sed kiel <i>simpla +esperantisto</i>, kiu ne deziras ke nia afero disfalu kiel la afero de +Volapük. Kiel aŭtoro de la lingvo, mi pli ol ĉiu alia volus ke ĝi +estu kiel eble plej perfekta; por <i>mi</i> la reteniĝado de plibonigoj +estas pli malfacila ol por ĉiu alia; kaj mi eĉ konfesas ke kelkajn +fojojn mi jam estis preta proponi al la Esperantistoj kelkajn +malgrandajn plibonigojn, sed ĝustatempe mi ekmemoradis pri la granda +danĝereco de tia paŝo kaj mi forĵetadis mian intencon.</p> +<p>Mia opinio ne estas sekreta. Se Vi deziras, Vi povas publikigi mian +leteron.</p> +<p class="far_sig">Via <br> + (Subskribite) <span class="sc">Zamenhof</span>."</p></blockquote> +<p>Antaŭ ĉio, mi deziras tre danki publike nian karan Majstron. +Konsentante konigi sian opinion ne nur pri Kongreso kaj Akademio sed +ankoraŭ pri la "reformoj" de Esperanto, li certe grandege utilis al +nia afero. Poste mi deziras, ĉar kelkaj Esperantistoj neĝuste +komprenis miajn intencojn, publike certigi ke, proponante kunvenon de +Kongreso kaj priparoladon pri Akademio, mi<a href="#fnI.4.1" id="fnrefI.4.1"><sup>[1]</sup></a> nur celis prepari kaj +naski la rimedojn por kontraŭbatali efike la danĝerojn kiuj nune +minacas nian aferon. Mi esperis ke de la Kongreso <span class="pagenum">59</span>devenus +ia aŭtoritato (ĉu ekzistas ia pli dezirinda ol tiu de la genia +kreinto de Esperanto?), ia aŭtoritato kiu povus <i>precipe</i> gardi +kaj konservi nedifektita, for de ĉia ajn "plibonigo," nian karan +lingvon kaj, tiele, ĝin konduki al la triumfo.</p> +<p>Tial mi estas tre feliĉa ĉar Dro. Zamenhof tiel lertege difinis la +programon kiun plenumos tiu organizaĵo kaj ĉar li tiel energie +protestis kontraŭ la rolo <i>reformada</i> kiun kelkaj Esperantistoj +deziris altrudi al ĝi. De nun do ne plu estas necese disputadi pri +Akademio: ni konfideme atendu la tagon kiam ĝin efektivigos Dro. +Zamenhof. Kaj, ĝis tiu tago, ni unuanime konsideru la aŭtoron de +Esperanto kiel <i>nian solan aŭtoritaton</i>: ni petu pri liaj konsiloj +por solvi niajn dubojn kaj <i>ni uzu neniun novan vorton ne aprobitan +de li</i>.</p> +<p>La energia letero de Dro. Zamenhof mirinde forigos ĉiun mallumon, +ĉiun dubon kaj montros al la Esperantistoj la erarigan kaj +allogantan vojon de la malsukceso sed ankaŭ tiun de la triumfo.</p> +<p>Ĉiuj Esperantistoj, Esperantistaj grupoj kaj ĵurnaloj nun densiĝu +ĉirkaŭ nia kara Majstro, ili tre konvinkiĝu pri la vereco de liaj +paroloj kaj neniam forgesu ke <i>nur per la unueco de la lingvo kaj la +unuiĝo de la koroj ni ricevos la venkon</i>!</p> +<p>Volu akcepti, Kara Sinjoro Redaktoro, mian plej koran saluton.</p> +<p class="sc far_sig">Maurice Seynaeve,<br> + Belgujo.</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTE:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.4.1"></a> <a href="#fnrefI.4.1">[1]</a> +Oni volu rimarki ke tia estas mia propra, tute persona opinio. +</p> +<p>N.B.—La Redaktoro deziras korege danki Doktoron Zamenhof pro la +sendo de tiu ĉi letero. Estas tute necese ke ĉiuj amikoj de la +lingvo internacia kunlaboru pro la dezirata celo harmonie, kaj +akcepti la lingvon tiel kiel ĝi nun estas. La kolonojn de <span class="sc">The +Esperantist</span> ne estas malfermiĝitaj por la enpreso de "plibonigo" +ia, al la nuna tempo, ĉar, sub la estreco de Doktoro Zamenhof +la afero jam estas bonege progresinta kaj la lingvo plaĉas +al ĉiulandanoj. Nunatempe Esperanto enhavas unu grandan +malfacilaĵon kiu multe malhelpas ĝian universalan alprenon: La +akcentoj sur la literoj! Sed Dr. Zamenhof bone komprenis tiun ĉi +fakton, kaj diris ke oni ĉiam povas anstataŭi ilin per la litero +"H." Estas multaj kaŭzoj kiuj forigos ilin. Presistoj ne havas ilin: +Telegrafistoj ne akceptas ilin, eĉ en landoj kies naciaj lingvoj +enhavas akcentojn: Maŝinkompostado neebligas ke oni uzu ilin. k.t.p. +Kompreneble tiuj ĉi plene sufiĉas por ke akcentoj estu forigitaj. +Tiu ĉi gazeto eble devos per maŝinkompostado presiĝi. Tamen ni +scios kion fari kiam tiu ĉi tempo alvenos. Se iaj el la proponitaj +anstataŭaĵoj ne plaĉas al la Angla okulo, ni ĉiam memoru ke aliaj +certe ne plaĉas al la Itala okulo (ch, gh.) k.t.p. Estas tute neeble +ke oni povu elekti signojn kiuj plene akordiĝus kun ĉiuj la naciaj +lingvoj.</p> +<p><i>Unueco estas forteco! Ni do unuiĝu pri tiu ĉi necesega +anstataŭaĵo.</i></p> +</div><div class="booklist" id="est1-4-18"> +<p>For the convenience of Esperantists, all works dealing with the +language can now be obtained by writing to the Librarian, P. Howard, +Esq., The Bungalow, Cranes Park, Surbiton, Surrey.</p> +<p>The books most read are:—</p> +<p>"Student’s Complete Textbook," by J. C. O’Connor, B.A., 1s. 8d., post +free (revised edition).</p> +<p>"Thirty five Exercises with Keys," by A. Motteau, 1s. 3d., post free +(6 copies for 6s. 6d.).</p> +<p>"No. 52," a short Grammar, by the Hon. R. H. Geoghegan. Price 7d., +post free. This is a capital preliminary work for giving to friends +to arouse their interest. For this purpose we will supply +<i>subscribers</i> with 6 copies for 2s. 6d., post free.</p> +<p>Three Tales by Tolstoy and Pushkin, 1s. 1d.</p> +<p>Fundamenta Krestomatio; Dr. Zamenhof, 3s. 4d.</p> +<p>"Hamlet," translated by Dr. Zamenhof, 2s.</p> +<p>Grammar in French or German, 1s. 6d.</p> +<p>Commentaire in French, 2s.</p> +<p>Prose Selections, 2s. 6d. and 1s. 6d.</p> +<p>Stories from back "L’Espérantistes," 2d. each.</p> +<p>"Tourist’s Phrase-Book," in 6 languages, 6d.</p> +<p>Esperanta Sintakso de P. Fruictier, 1s. 6d.</p> +<p>The following monthly magazines can be obtained. The annual +subscriptions are:—</p> +<p>"La Lingvo Internacia," printed wholly in Esperanto, 3s. 6d.</p> +<p>"L’Espérantiste," in French and Esperanto, 4s.</p> +<p>"La Lumo," in French, English, and Esperanto, 2s. 6d.</p> +<p>"La Belga Sonorilo," in French, Flemish, and Esperanto, 2s. 6d.</p> +<p>"La Bohema Esperantisto," in Czech and Esperanto, 3s.</p> +<p>"La Rondiranto," in Bulgarian and Esperanto, 3s.</p> +<p>The new "Internacia Medicina Revuo" will appear every two months. +Subscription 6s. 6d. per annum.</p> +<p>The English-Esperanto and Esperanto-English Dictionaries, 2s. 6d. +each.</p> +<p>"French-Esperanto Vocabulaire," 2s. 6d.; "Esperanto-French +Dictionnaire," 1s. 6d.</p> +<p>"Braille Instruction-Book for the Blind," 4s.</p> +<p>Translation of the above into English, 6d.</p> +<p>Neat star-shaped Badges, for use when travelling, are kept in stock. +Price 9d. each.</p> +</div><div class="article" id="est1-4-19" lang="eo"> +<p class="pagenum">60</p> +<h5>GIGANTO MALESPERO.</h5> +<p class="center">Eltiraĵo el "LA PROGRESADO DE LA PILGRIMANTO" DE JOHANO BUNJANO,<br> +tradukita de JOSEPH RHODES.</p> +<p>Nun estis ne malproksime de tiu ĉi loko kastelo nomita Duba Kastelo, +kies posedanto estis Giganto Malespero, kaj estis sur lia bieno ke +ili nun dormis; tial li, levigante sin en la frua mateno, kaj +promenante sur siaj kampoj, kaptis Kristanon kaj Esperemon dormantajn +sur siaj teroj. Tiam, per timiga kaj malamika voĉo li ordonis ke ili +vekiĝu, kaj demandis ilin de kie ili venis, kaj kion ili faris sur +liaj teroj. Ili respondis ke ili estas pilgrimantoj, kaj ke ili +perdis la vojon. Tiam diris la giganto—Vi dum tiu ĉi nokto pekis +kontraŭ mi, piedbatante kaj kuŝante sur miaj teroj, kaj tial vi +devas iri kun mi. Tiel ili estis devigitaj iri, ĉar li estis pli +fortika ol ili. Ankaŭ; ili ne povis nur iom diri, ĉar ili sin sciis +kulpaj. La Giganto tial forpelis ilin antaŭ li kaj enmetis ilin en +sian kastelon en tre malluman subteran malliberejon, kiu estis +malkomforta kaj malbonodora. Tie ĉi, do, ili kuŝis de Merkredo +matene ĝis Sabato nokte, sen unu peco da pano aŭ guto da trinkaĵo, +aŭ lumo, aŭ iu por demandi kiel ili sanas. Ili estis do, en malbona +stato, kaj malproksime de amikoj kaj konatuloj. Nu, en tiu ĉi loko +Kristano havis duoblan malĝojon, ĉar estis per lia nekonsiderita +konsilo ke ili estis alportitaj en tiun ĉi mizeregon.</p> +<p>Nu, Giganto Malespero havis edzinon, kaj ŝia nomo estas Senkonfido. +Tial, kiam li kuŝiĝis, li rakontis al sia edzino tion, kion li +faris: nome ke li prenis duon da kaptitoj, kaj ĵetis ilin en sian +malliberejon ĉar ili piediris senpermese sur liaj teroj. Tiam li +demandis de ŝi, ankaŭ, kion li plej bone devas fari je ili. Tiel +ŝi demandis de li, kiaj ili estas, de kie ili venas kaj kien ili +iras; kaj li diris al ŝi (ĉion). Tiam ŝi konsilis lin ke, tiel +baldaŭ kiel li estos leviĝinta je la mateno, li devus bati ilin +senkompate. Tiel, kiam li estis leviĝinta, li alprenas al si pezan +sovaĝpomarban bastonegon, kaj iras malsupren en la malliberejon ĉe +ili, kaj unue riproĉas ilin kvazaŭ ili estas hundoj, kvankam ili +neniam diris al li unu malŝatan vorton; tiam li atakas ilin kaj +bategas ilin tiamaniere ke ili ne povas helpi sin, aŭ sin turni sur +la planko. Tion farinte, li eliras, kaj lasas ilin kunsimpatii ilian +doloron, kaj malĝoji sub ilia mizerego; tiel la tutan tiun tagon ili +pasigis sian tempon, nenion farante sed sopirante kaj maldolĉe +ploregante. La proksiman nokton ŝi, parolante kun sia edzo plie pri +ili, kaj sciiĝante ke ili ankoraŭ vivas, inspiris al li, ke li +konsilu ilin mortigi sin; tiel, kiam mateno alvenis li iras al +ili en malamika maniero kiel antaŭe, kaj vidante ke ili estas +tre doloraj pro la batoj kiujn li donis al ili la antaŭan tagon, +li diras al ili ke, ĉar ili espereble neniam povus eliri el tiu +loko, ilia sola rimedo estus tuj fari finon de si mem aŭ per +tranĉilo aŭ ŝnuro aŭ veneno; ĉar, kial, diris li, vi elektus +vivi, vidante ke la vivo estas akompanita de tiel multe da +maldolĉeco? Sed ili petis ke li liberigu ilin. Je tiu li malbelege +rigardis ilin, kaj ĵetante sin sur ili, sendube estus mortiginta +ilin li mem, sed ke li falis en unu el siaj kutimaj konvulsioj (ĉar +kelkafoje en sunbrila vetero li falis en konvulsioj) kaj perdis dum +kelke da tempo la uzon de siaj manoj; tial li sin eltiris kaj lasis +ilin, kiel antaŭe, konsideri kion fari. Tiam la malliberuloj +interparoladis inter si ĉu estas pli bone preni lian konsilon aŭ +ne; kaj tiel ili ekparoladis:—Frato, diris Kristano, kion fari? +La vivo, kiun ni nun vivas estas mizera. Miaparte, mi ne scias, ĉu +estas pli bone vivi tiamaniere, aŭ morti tuj. Mia animo elektas +sufokiĝon plivole ol vivon. Kaj la tombo estas pli senĝena por mi +ol tiu ĉi kelmalliberejo! Ĉu ni devas esti konsilataj de la +Giganto?</p> +<p>Esperemo.—Ja, nia nuna stato estas terura, kaj morto estus pli +bonvena al mi ol ĉiam tiele resti. Sed ankoraŭ ni konsideru, la +Sinjoro de la lando al kiu ni iras estas dirinta. "Ci ne devas fari +mortigon"—ne, ne al alia homo; multe pli, do, ni estas malpermesitaj +preni la konsilon de la Giganto mortigi nin mem. Cetere, li kiu +mortigas alian nur faras mortigon sur lian korpon, sed kiam oni +mortigas sin, tiu estas mortigi samtempe korpon kaj animon. Kaj plie, +mia frato, ci parolas pri senĝeno en la tombo; sed ĉu ci forgesas +la inferon, kien certe la mortiginto iros? Ĉar "nenia mortiginto +havas eternan vivon." Kaj ni konsideru ree, ke la tuta leĝo ne estas +en la mano de Giganto Malespero. Aliaj, ĝis tio, kion mi povas +trovi, kaptiĝis de li same kiel ni, kaj ili ankoraŭ forkuris el +siaj manoj. Kiu scias ĉu Dio, kiu la mondon faris, ne volos igi +tiamaniere ke Giganto Malespero mortu; aŭ ke kelkatempe li forgesu +enŝlosi nin; aŭ ke li baldaŭ povos esti prenita de alia el siaj +konvulsioj antaŭ ni, kaj perdi la uzon de siaj membroj. Kaj se iam +tio reokazos, miaparte mi decidiĝas fortigi mian viran koron, kaj +fari mian eblon por eliri el sub lia mano. Mi estas malsaĝulo ke mi +ne provis ĝin fari antaŭe; sed tamen, mia frato, ni estu paciencaj +kaj ni <span class="pagenum">61</span>suferu iom plu; eble la tempo alvenos, kiu donos al ni +ĝojan liberon; sed ni ne fariĝu niaj memmortigantoj. Per tiuj ĉi +vortoj Esperemo nuntempe moderigis la animon de sia frato; kaj +tiamaniere ili daŭris kune en la mallumo tiun ĉi tagon, en sia +malĝoja kaj dolora stato. Nun, kiam la noktiĝo alproksimiĝis, la +Giganto ree malsupreniras en la kelon por vidi ĉu siaj kaptitoj +ankoraŭ prenis sian konsilon; sed kiam li estas tien alveninta, li +trovas ilin vivaj, kvankam, vere, nur vivaj; ĉar nun de manko de +pano kaj akvo, kaj pro la vundoj ricevitaj kiam li bategis ilin, ili +apenaŭ povas plu fari ol spiri. Sed, mi ripetas, li trovis ilin +vivaj; je kio li ekkoleregis kaj diris al ili ke, ĉar ili malobeis +konsilon sian, estos pli malbone por ili ol se ili neniam estis +naskitaj.</p> +<p>Je tio ĉi ili tre tremis, kaj mi pensas ke Kristano svenis, sed li +retrovante sin iom, ili reprenis sian interparoladon pri la konsilo +de la Giganto, kaj ĉu ankoraŭ estus pli bone ĝin sekvi aŭ ne. Nun +Kristano ree ŝajnis esti preta tiel fari; sed Esperemo faris sian +duan respondon jene:—Mia frato, diris li, ĉu ci ne rememoras kiel +kuraĝa ci estis antaŭe? Apoliuno ne povis premegi cin, nek tiel +povis fari ĉiuj, kiujn ci aŭdis, aŭ vidis, aŭ sentis en la Valo +de la Ombro de Morto. Kiajn malfacilaĵojn, teruron kaj miregon ci +jam trapasis, kaj ĉu ci estas nun nur timoj? Ci vidas ke mi ankaŭ +estas en la subtera malliberejo kun ci, mi kiu estas nature homo tre +plimalforta ol ci; ankaŭ tiu ĉi Giganto vundis min same kiel ci, +kaj forprenis la panon kaj akvon de mia buŝo, kaj kun ci mi +malĝojas sen la lumo. Sed iom pli ni ekzercu la paciencon. +Rememorigu kiel ci kondutis cin vire ĉe Vaneca Foiro, kaj ne estis +timigita nek per la Ĉeno nek la Kaĝo, nek ankoraŭ per la sanga +morto. Tial almenaŭ por eviti la honton en kiu ne estas deca ke oni +trovas Kristanon, ni fortigu nin pacience kiel eble plej bone.</p> +<p>Nu, la nokto estante reveninta, kaj la Giganto kaj lia edzino +estantaj lite, ŝi demandis al li pri la kaptitoj, kaj ĉu ili +ankoraŭ prenis lian konsilon. Al kio li respondis—Ili estas +obstinaj friponoj; ili elektas prefere porti ĉiujn fortuzojn al +formortigi sin. Tiam diris ŝi—Konduku ilin en la kastelan korton +morgaŭ, kaj montru al ili la ostojn kaj kraniojn de tiuj, kiujn ci +jam estis mortigintaj; kaj kredigu ilin ke, antaŭ semajno finiĝos, +ci disŝiros ilin, kiel ci faris al iliaj kunuloj antaŭe. Tiel, kiam +tagiĝis, la Giganto ree iras ĉe ili, kaj kondukas ilin en kastelan +korton, kaj montras al ili laŭ la ordono de sia edzino. Tiuj ĉi, +diras li, estis antaŭe pilgrimantoj kiel vi; kaj ili pekiris sur +miajn terojn kiel vi faris; kaj kiam plaĉis al mi, mi disŝiris +ilin, kaj tiamaniere mi faros al vi post dek tagoj. Reiru malsupren +ĉe via kelo! Kaj tiel dirante, li batis ilin laŭlonge la tuta vojo +tien. Ili kuŝis, do, la tutan Sabaton en dolorega stato kiel antaŭe. +Nu, kiam la nokto alvenis, kaj kiam Sinjorino Senkonfido kaj ŝia +edzo la Giganto kuŝiĝis, ili rekomencis sian interparoladon pri +siaj malliberuloj; kaj plie la maljuna Giganto miris ke li povis +nek per siaj batoj nek konsilo finigi ilin. Sur tio, sia edzino +respondis. Mi timas, ŝi diris, ke ili vivadas esperante ke +oni alvenos kaj liberigos ilin, aŭ ke ili posedas ŝlosajn +malfermilojn ie, per kiuj ili esperas forkuri. Ĉu vi tiel +diras, karino mia? respondis la Giganto, mi ekzamenos ilin +la proksiman matenon.</p> +<p>Nu, Sabate ĉirkaŭ noktomezo, ili komencis preĝi, kaj daŭrigis +preĝi ĝis preskaŭ tagiĝo. Nu, iom antaŭ ol la taglumo, la bona +Kristano, kiel unu duonmirigita, eksplodis en tiun ĉi pasian +paroladon. Kia malsaĝulo, diris li, mi estas, tiamaniere kuŝi en +malbonodora kelmalliberejo, kiam mi povis egale promenadi en +libereco: Mi havas ŝlosilon en mia brusto nomitan Promeso, kiu +malfermos, mi estas certigita, ian ŝloson en Duba Kastelo. Tiam +diris Esperemo. Tio ĉi estas bona sciigo; bona frato, ektiru ĝin el +cia brusto kaj provu. Tiam Kristano eltiris ĝin el sia brusto kaj +komencis provi ĉe la pordo de la kelo, kies riglilo, kiam li turnis +la ŝlosilon, cedis kaj la pordo subite kaj facile malfermiĝis, kaj +Kristano kaj Esperemo ambaŭ eliris. Tiam li iris al la ekstera +pordo, kiu kondutas en la kastelan korton, kaj per lia ŝlosilo +malfermis tiun pordon ankaŭ. Post tiu, li iris al la fera pordego, +ĉar estis necese ke oni devu malfermi tiun ankaŭ; sed tiu ŝloso +funkciis infere malfacile, ankoraŭ la ŝlosilo malfermis ĝin. Tiam +ili elpuŝis la pordegon malferme por forkuri rapide; sed tiu pordego +malfermante faris tian krakadon ke ĝi vekigis Giganto Malesperon, +kiu rapide levigante sin por sekvi siajn kaptitojn, sentis siajn +membrojn malapogi sin; ĉar siaj konvulsioj sin reprenis, tiel ke li +ne iel povis kuri post ili. Tiam ili piediris kaj atingis la Reĝan +ĉefvojon kaj tiel estis savaj, ĉar ili estis ekster lia regeco.</p> +</div><div class="poetry" id="est1-4-20" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">LA SPEGULO.</h5> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Knabineto sin admiris</span> +<span class="i0">En spegulo.—"Dio gardu</span> +<span class="i0">Ke vi tion tro rigardu!"</span> +<span class="i0">Ĝin patrin’ prenante diris.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">"Vidi min mi multe volas!"</span> +<span class="i0">Krias tuj la filineto—</span> +<span class="i0">Kun malbela grimaceto,</span> +<span class="i0">Tre kolere ŝi parolas—</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">"Vidu do grimaculinon</span> +<span class="i0">Kiun krie vi alvokas!</span> +<span class="i0">Malobeis ŝi patrinon ...</span> +<span class="i0">La spegulo nun ŝin mokas!"</span></div> +</div> +<p class="sc near_sig">A. Motteau.</p> +</div><div class="letters" id="est1-4-21"> +<p class="pagenum">62</p> +<h5>CORRESPONDENCE NOTES.</h5> +<p>Several enquirers have written for information as to the method of +dividing the words in Esperanto. No rule seems to exist. The usual +custom is to divide them according to their pronunciation, and not +etymologically. Take the word <i>Krajonon</i> for example. When split up +into syllables, this reads kra-jo-non, and is pronounced +krah-yoh-nohn.</p> +<hr class="short"> +<p>F.G.R. of Nottingham is a most energetic supporter of our Cause, for, +in addition to lecturing on Esperanto, he has carefully studied the +vocabulary in the Text-book, comparing the two parts. As a result +of this examination he has found many items which are of general +interest. On page 133 <i>Rent</i> is given as <i lang="eo">Rento</i>, whereas on page 154 +<i lang="eo">Lui</i> is given as meaning <i>to rent</i>. This is quite correct, for, in +the first instance, <i>rent</i> is <i>income</i>, rent roll; in the latter +case, of course, it signifies <i>hire</i>. "One word, one meaning," is an +Esperanto maxim. The word <i lang="eo">Makleristo</i> also presented difficulty, as +the simple verb <i lang="eo">Makleri</i> is not given. It means <i>to do the business +of a broker</i>. Hence <i lang="eo">Makleristo</i> is <i>a broker</i>.</p> +<hr class="short"> +<p>I must thank the many friends who have kindly written pointing out +Press errors in <span class="sc">The Esperantist</span>. While regretting that it is +impossible to eliminate these altogether, a monthly errata list of +the preceding Gazette is not necessary, unless the errors be of real +consequence. I must, however, in justice to the authors, call +attention to the following unaccountable slips in previous numbers. +On page 43 the saying of Napoleon was incorrectly given as +<i lang="eo">Milcentjaroj vin rigardas</i>. It should, of course, have been +<i lang="eo">Kvardek centjaroj</i>. Also Mr. Motteau calls attention to the +following errata in <i lang="eo">La Ventego</i>. Page 21, Scene 2, line 4, should +read <i lang="eo">Ĉiel’ malbonodoran peĉon vomi</i>, and the last line but three +on page 40 should read <i lang="eo">Privilegio ĉian li posedis</i>.</p> +<hr class="short"> +<p>While referring to the correspondence on matters connected with +<span class="sc">The Esperantist</span>, friends are requested to always write to +the Editor direct, contributors being responsible for only those +items which bear their signatures. By so doing, friends will save +time and trouble to themselves and others who have no official +connection with the Gazette.</p> +<hr class="short"> +<p><span class="sc">Dear Sir</span>,—I was much interested to see, in the January +<i>Gazette</i>, a short article by Esperantisto 8105 on the Esperanto +rendering of the preposition "of," and I am sure that many of us +found the information therein very useful. The gifted author of our +language has told us that "<i lang="eo">ĉiu prepozicio havas difinitan kaj +konstantan signifon</i>"; it is of the utmost importance, therefore, +that we should endeavour to find out what prepositions in our +national languages correspond with those he has selected. With this +object I hope from time to time, as the Editor may permit, to give +lists of sentences, illustrating curious usages, not only of +prepositions, but also of other words which offer difficulty to +English-speaking peoples.</p> +<p>The following phrases deal with the preposition "By."</p> +<p style="font-weight:bold;margin-left:2em;">BY.</p> +<table> +<tr><td>He is loved by all his friends,</td> +<td>Li estas amata <i>de</i> ĉiuj siaj amikoj.</td></tr> +<tr><td>He was holding him by the neck by (or with) both hands,</td> +<td>Li tenadis lin <i>je</i> la kolo <i>per</i> ambaŭ manoj.</td></tr> +<tr><td>The little boy returned home quite by himself,</td> +<td>La knabeto revenis domen tute <i>per</i> si mem.</td></tr> +<tr><td>He left the town by a by-way,</td> +<td>Li eliris la urbon <i>per flanka</i> vojeto.</td></tr> +<tr><td>I want to stand by mother,</td> +<td>Mi volus stari <i>apud</i> la patrino.</td></tr> +<tr><td>I stood by while he talked with his friend,</td> +<td>Mi staris <i>apude</i>, dum li paroladis kun sia amiko.</td></tr> +<tr><td>Not even a mouse ran by,</td> +<td>Eĉ muso ne <i>preter</i>kuris.</td></tr> +<tr><td>In this minute two ladies passed us,</td> +<td>En tiu ĉi minuto iris <i>preter</i> ni du sinjorinoj.</td></tr> +<tr><td>I went by the windows of the house,</td> +<td>Mi iris <i>preter</i> la fenestroj de la domo.</td></tr> +<tr><td>I am remaining here by the advice of my doctor,</td> +<td>Mi restadas tie ĉi laŭ la konsilo de mia kuracisto.</td></tr> +</table> +<p class="sc near_sig">Esperantist 7809.</p> +</div><div class="article" id="est1-4-22" lang="eo"> +<p class="pagenum">63</p> +<h5>DIVERSAJ AVIZOJ.</h5> +<p>Notice is hereby given that, by the kind permission of M. Themoine, +the Free Class at The Gouin School (34, Harrington Road, near South +Kensington Station) will be held on Wednesday, at 6.30, instead of +Monday, commencing on February 3rd. Mr. E. A. Millidge has kindly +consented to preside. The other free classes continue as before.</p> +<p>On Thursdays, 6.30, at The Gouin School, 16, Finsbury Circus, E.C., +followed at 8 o’clock by a Conversation Class. For further +particulars write to Miss Schafer, 8, Gloucester Crescent, Regent’s +Park, N.W.</p> +<p>Every Tuesday, at The Raleigh College, Brixton Hill, S.W., at 8 p.m.</p> +<p>Every Tuesday, at The Commercial College, Woodgrange Road, Forest +Gate, E., at 7.45.</p> +<p>Every second Monday in the month there is a Reading Circle at Mowbray +House, Norfolk Street, Strand, at 6.30.</p> +<hr class="short"> +<p>Kvankam la Esperanta movado estas tiel juna inter ni, Anglujo jam +komencas disvastigi la lingvon tra la mondo. Estas malfeliĉe, ke du +el niaj plej agemaj kunverkantoj estas devigitaj forvojaĝi, unu al +Hindujo, kaj alia al Aŭstralujo, sed, kvankam ni Londone perdas, +sendube tiuj ĉi novaj teroj por la lingvo multe gajnos per la +sindonemeco de ambaŭ el tiuj ĉi Esperantistoj. Al ili, kaj al la +rezultato de iliaj klopodoj, ni sendas ĉiujn bondezirojn.</p> +<hr class="short"> +<p>En la lasta Esperantist troviĝis tri problemoj kies solvojn nun +aperos. (I). Milion’, Milton’. (II.) Anas’, Ananas’, amas’. (III.) +Knab’, Bank’. Aglo, Olga.</p> +<p>Estis proponite presigi la nomojn de la divenintoj, sed tiel granda +nombro de legantoj estas eltrovintaj la solvojn, ke spaco tute +mankas. Se iu el ili ne estas ricevintaj la dekduon da Esperantaj +poŝtkartoj, ni petas, ke ili sciigu nin.</p> +<hr class="short"> +<p>La Societo Esperanta Kiĥlie estas ĝuinta la viziton de Sveda +Samideanino, Fraŭlino Hilda Cederblad, kiu espereble, havos feliĉan +tempon kunparolante kun Anglaj Esperantistoj. Sendube la interŝanĝo +de pensoj kun anoj de aliaj landoj estas la plej bona ilo por lerni +Esperanton.</p> +<hr class="short"> +<p>Plezure ni ricevis <i>The Indian Magazine</i> (price 3d. from Messrs. +Phillips, 121, Fleet Street) kaj legis la tuton de la interesa +parolado de Dr. Pollen, C.I.E., pri kiu estis anonco en nia Januara +numero. Dek tri paĝoj de tia legindaĵo devas esti sufiĉaj por puŝi +kelkajn Esperantistojn ke ili aĉetu la gazeton.</p> +<hr class="short"> +<p>Inter la Esperantistoj en Newcastle-on-Tyne estas tri fremdaj +konsuloj. Kompreneble, konsulo estas unu el la unuaj por ekkoni la +utilaĵojn de lingvo internacia, sed estas grava fakto ke, en tiu +urbo, la reprezentantoj de Unuigitaj Ŝtatoj, Italujo kaj Belgujo +estas Esperantistoj.</p> +<hr class="short"> +<p>Jen interesega letero de sindonema apoganto.</p> +<p>"<span class="sc">Estimata Sinjoro Redaktoro</span>,—Ĝis nun mi neniam legis ion, +aŭ en la Esperantaj Gazetoj, aŭ en la korespondado pri la utileco +kaj facileco de la lingvo Esperanto en aliaj ĵurnaloj, pri la +instruado de ĝi al geknaboj, kiuj nur lernis siajn patrujajn +lingvojn. Certe mi ofte ricevis poŝtkartojn de Francaj knaboj, kiuj +diras ke ili eklernas Esperanton, kaj kolektas ilustritajn +poŝtkartojn aŭ poŝtsignojn k.t.p. Sed tiuj ĉi, kredeble, jam +eklernis aliajn lingvojn. Ĉu neniu el niaj patroj Esperantistaj +ekinstruas al siaj infanoj Esperanton? Kial ne? Sendube estus tre +bone. Knaboj kaj knabinoj lernante fremdajn lingvojn ne kuraĝas +paroli aŭ skribi ilin kaj, ordinare, ne havas ian okazon por +parolado kaj skribado. Sed kiom da knaboj estus feliĉaj se ili povus +korespondadi pri kolektoj de poŝtsignoj, aŭ pri ludoj, objektoj de +naturscienco k.t.p. se ili lernus, ke nun ekzistas lingvo tre facila +por interrilatoj kun alilandaj knaboj.</p> +<p>Esperanto estas la plej viva kaj plej sana el ĉiuj lingvoj, ĉar ĝi +ne naskiĝis infaneto, sed maturaĝa, kaj ili ŝanĝiĝis kaj +maljuniĝis.</p> +<p>Bone estus memori, ke ni estas la idoj de la estinteco, sed pli bone +ke ni estas la patroj de la estonteco, kaj Esperanto ne estas nur +praktika lingvo por hodiaŭ sed ĝi alrigardas la estontan +progresadon de la homaro, kaj povas konigi nin kun ĉiuj alilanduloj, +kiujn ni nomas, sed sen ia kompreno de la vorto, niaj <i>fratoj</i>.</p> +<p>Kun respektaj salutoj, Via, Esperantisto, 4686."</p> +<p>Vere signifa letero! Mi bone memoras ke, estante en Havro, mi +renkontis du belajn infanetojn, kiuj bone parolis Esperanton, kiun +zorge instruis je ili la gepatroj. Kaj ŝajne infanoj tre amas +Esperanton. Certe en Anglujo, mi ĉiam observis, ke la plej +interosituloj estas ofte geknaboj. Eble la propono, ke ili eklernu +tian novan lingvon, enhavas iom da novaĵo, kaj tial estas precipe +interesa. Sed ne estas dubeble, ke la studio de Esperanto plene +taŭgas por la instruado de infanoj, ĉar ĝi estas lingvo facila, +senescepta, kaj logika, kaj, pli ol ĉia, la lernantoj de Esperanto +devas <i>pripensi</i>, ne nur <i>memori</i>.</p> +</div><div class="article" id="est1-4-23" lang="eo"> +<p class="pagenum">64</p> +<h5>PRI SCIENCAJ AFEROJ.</h5> +<p>Provoj estos farintaj de Doktoro de Forest por plirapidigi la +elsendon de signaloj. Antaŭ malmultaj tagoj li sukcese signalis +po tridek vortoj dum minuto, kaj li kredas ke li povos signali po +kvindek vortoj dum minuto, per sia sistemo kiu malsimilas al tiu +de Signor Marconi. Membroj de la Poŝtoficejo kaj de la Mar- kaj +Militafakoj ĉeestis ĉe tiuj ĉi provoj apud Holyhead.</p> +<hr class="short"> +<p>La elektra forigo de nebulo, pri kiu sukcesaj eksperimentoj jam estas +faritaj, estos, kiam perfektigita, utilega sur la maro. Sir Oliver +Lodge,<a href="#fnI.4.2" id="fnrefI.4.2"><sup>[2]</sup></a> kiu laboras pri tiu ĉi afero kaj kiu ĝis nun sukcesis, +komencos eksperimentojn sur la rivero Mersey. Li starigos sur ĉia +bordo mastojn, tiuj je unu flanko havos flamojn pozitive ŝarĝitajn, +kaj je la alia, havos malpozitivajn flamojn. Por fari tiujn ĉi +provojn, oni devas uzi fluon de pli ol 100,000 voltoj. Oni esperas +ke, per tiu ĉi ilo, oni povos klarigi la riveron je nebuloj.</p> +<hr class="short"> +<p>Antaŭ ne longe Sinjoro Curie, paroladante en Parizo pri Radiumo, +montris ke ne estas eble ŝarĝi elektroskopon kiam radiumo +apudestas. Por tiun ĉi efektivigi oni devis kovri la radiumo per +dika kovrilo de plombo, kaj ĝin porti al la malproksima fino de +la ĉambro. Tiam, kiam la elektroskopo estis ŝarĝita, ĝi tuj +disŝarĝiĝos kiam la radiumo estas apudportita.</p> +<p class="sc far_sig">Esperantist 8105.</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTE:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.4.2"></a> <a href="#fnrefI.4.2">[2]</a> +Sir Oliver Lodge afable skribis al ni kaj permesis ke ni traduku lian famegan +paroladon pri radiumo en "<i>nian kuriozan lingvon</i>"; sed, ĉar la tuton +de la legantaro eble jam estas legintaj tiun ĉi artikolon, ni esperu ke +Sir Oliver Lodge baldaŭ bonvolos sendi alian interesaĵon. Kaj ni +ankaŭ esperu ke ĝi estu Esperanteskribita. +</p> +</div><div class="proverbs" id="est1-4-24" lang="eo"> +<h5>ITALAJ PROVERBOJ.</h5> +<p>1. Blindulo ne povas juĝi pri koloroj.</p> +<p>2. La amboso daŭras pli longatempe ol la martelo.</p> +<p>3. Ĉiu forpelu la muŝojn per sia propra vosto.</p> +<p>4. Dio donacas filojn, sed la diablo nevojn.</p> +<p>5. Pli bone estas ovo hodiaŭ, ol kokino morgaŭ.</p> +<p>6. La sama fajro purigas oron kaj konsumas pajlon.</p> +<p>7. Bona kuracisto neniam prenis medicinon.</p> +<p>8. Pli bone estas fali de la fenestro ol de la tegmento.</p> +<p>9. Ne estas hundo kiel ajn malbona, kiu ne skuas sian voston.</p> +<p>10. Kiu ne ludas (hazarde) gajnas sufiĉe.</p> +<p class="near_sig">(4686).</p> +</div><div class="poetry" id="est1-4-25"> +<h5 class="poem-header">THE HYMN OF THE ESPERANTISTS.</h5> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">A mighty voice is sounding thro’ the world,</span> +<span class="i4">The sons of men at last awaking</span> +<span class="i2">To keener hatred of the wrongs of war</span> +<span class="i2">Than ever rankled in their hearts before;</span> +<span class="i0">A snow-white banner to the winds unfurled</span> +<span class="i4">The power of the sword is breaking!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Beneath this symbol of a sacred hope</span> +<span class="i4">Warriors of Peace in hosts assemble;</span> +<span class="i2">They battle not with sceptre or with crown;</span> +<span class="i2">They fight to break the age of barriers down</span> +<span class="i0">That sever man from man. With these they cope,</span> +<span class="i4">And now the walls are set a-tremble.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Soon they shall totter to the waiting dust,</span> +<span class="i4">The might of love no more attending,</span> +<span class="i2">And by the blessing of a common tongue,</span> +<span class="i2">The visioned peace that countless bards have sung</span> +<span class="i0">Shall live in truth; the flashing sword shall rust,</span> +<span class="i4">No lust of blood its aid demanding!</span></div> +</div> +<p class="sc near_sig">Fred Crook.</p> +</div><div class="poetry" id="est1-4-26"> +<h5 class="poem-header">LIMERICK IN ESPERANTO.</h5> +<div class="verse" lang="eo"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Estis foje junul’ en Armagh</span> +<span class="i0">Kiun glutis grandega boa’</span> +<span class="i0">Oni lin tuj eltiris</span> +<span class="i0">Kaj li poste diris:</span> +<span class="i0">"Estas varmege en la boa’!"</span></div> +</div> +<p class="sc near_sig">Esperantist 7891.</p> +</div><div class="article" id="est1-4-27" lang="eo"> +<h5>ĈU VI ESTAS PRETA?</h5> +<p>En tago la maljuna Rothschild en Frankforto venigis en sian oficejon +sian ĉefoficiston, kaj demandis lin kiom da tagoj li bezonos por +pretiĝi je vojaĝo en Amerikon. (La firmo Rothschild intencis tie +fondi branĉbankon).</p> +<p>Pripensinte la aferon, la oficisto diris: "post dek tagoj mi estos +preta." "Nu" respondis Rothschild, "mi sciigos al vi se mi postulos +viajn servojn." Tiam li vokis alian oficiston, al kiu li metis la +saman demandon. "Mi vin petas ke vi donu al mi tri tagojn" tiu ĉi +respondis. Tria oficisto estis vokata, kaj tiu ĉi tuj kaj decide +respondis "Mi estas preta nun." Bone, bonege, ekkriis Rothschild, kaj +aldonis: "De la hodiaŭa tago vi estas kunposedanto de mia nova firmo +en Sta. Franzisko. Vi forveturos morgaŭ matene kaj vi estas la ĉefo +de la tiea banko." Tiu viro, kiu per sia preteco kaj taŭgeco, metis +tiam la fundamenton por granda riĉeco, estis Julio May.</p> +<p class="far_sig"><i>Tradukis</i> <span class="sc">Elise Bauer</span>.</p> +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est1-index">Back to Vol. I index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est1-5-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE</div> +<div class="fleft"><i>No. 5.</i></div> +<div class="fright"><i>March, 1904.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>The Esperanto Gazette for the spreading<br> + of the International Language....</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Published by THE ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C.</div> +</div> + +<div class="left border" id="est1-5-2"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS</div> +<table> +<tr><th></th><th>Page</th></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-5-9">The Accent Problem</a> (The Editor)</td><td class="numb">65-66</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-5-10">A February Walk</a> (Esperantist 6380)</td><td class="numb">67</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-5-12">Italian Folklore</a> (Clarence Bicknell)</td><td class="numb">68</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-5-13">Spanish Proverbs</a> (Esperantist 4686)</td><td class="numb">68</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-5-14">The Tempest</a>, continued from pages 5, 21, +40 & 56 (translated by A. Motteau)</td><td class="numb">69</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-5-15">Mateo Falkone</a> (Elise Bauer)</td><td class="numb">70-72</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-5-16">Tom Bowling</a> (translated by A. Motteau)</td><td class="numb">72</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-5-17">Various Items of Interest</a></td><td class="numb">73</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-5-18">Correspondence Notes</a></td><td class="numb">74-75</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-5-20">The Birth of Esperanto</a> (translated +by John Ellis)</td><td class="numb">76-78</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-5-21">Our Holidays</a> (The Editor)</td><td class="numb">78</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-5-22">The Language of Flowers</a> (Ben Elmy)</td><td class="numb">79</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-5-23">Two Fables from Lafontaine</a> (O.W. 7074)</td><td class="numb">79</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-5-24">The Gates of Heaven</a> (J. H. Meyrick)</td><td class="numb">80</td></tr> +</table> +</div><div class="sec-list right border" id="est1-5-3"> +<p>FOR FREE PARTICULARS write to<br> + the HON. SECRETARIES of<br> + ESPERANTO SOCIETIES at</p> +<ul> +<li>BOURNEMOUTH, I. F. H. Woodward, Esq.,<br> + Norwood, St. Swithin’s Road.</li> +<li>DUBLIN, C. Fournier, Esq.,<br> + Celtic Association, St. Stephen’s Green.</li> +<li>EDINBURGH, Miss Tweedie, M.A.,<br> + 2, Spence Street.</li> +<li>GLASGOW, J. Hunter, Esq.,<br> + 138, Darnley Street, Pollokshields.</li> +<li>HUDDERSFIELD, G. H. Taylor, Esq.,<br> + 13, Birkly Hall Road.</li> +<li>KEIGHLEY, J. Ellis, Esq.,<br> + Compton Buildings, Bow Street.</li> +<li>LONDON, H. Bolingbroke Mudie,<br> + 41, Outer Temple, W.C.</li> +<li>NEWCASTLE, H. W. Clephan, Esq.,<br> + 3, Cotfield Terrace, Gateshead.</li> +<li>PLYMOUTH, J. A. Thill, Esq.,<br> + 6, Barton Crescent, Mannamead.</li> +<li>PORTSMOUTH, Dr. Greenwood,<br> + 21, St. George’s Square.</li> +<li>SURBITON, P. Howard, Esq.,<br> + The Bungalow, Cranes Park.</li> +<li>TYNEMOUTH, Alan F. Davidson, Esq.,<br> + 26, Park Crescent, N. Shields.</li> +<li>WIMBLEDON, W. Inge, Esq.<br> + Spencer College, Wimbledon.</li> +</ul> +<p style="text-indent:3em;">N.B.—It is earnestly hoped that gentlemen who are willing to form +local groups will communicate with the Hon. Sec., <i>Esperanto Club, +who will do all in his power to assist them in the work</i>.</p> +</div><div class="reklamo" id="est1-5-4" style="text-align:center;"> +<div class="left"> +<div class="h6">The Remington</div> +<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> +<p>Just think of it!</p> +<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> +<p><i>Unbound by ties of nationality:<br> + +The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> +<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> +<hr class="short"> +<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br> +100, Gracechurch St., London, E.C.</p> +</div> +<div class="right" lang="eo"> +<div class="h6">La Remington</div> +<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> +<p>Pripensu je tio!</p> +<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> +<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br> + +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> +<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> +<hr class="short"> +<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br> +100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> +</div> +</div><div class="notice left" id="est1-5-5"> +<p class="lead-in">To Interest Your Friends,</p> +<blockquote><p>Send 2/6 to the Librarian, P. HOWARD, Esq., The Bungalow, Cranes +Park, Surbiton, for 6 copies of No. 52. These can subsequently be +returned with 1/3 extra, and exchanged for The Complete Text Book if +desired.</p></blockquote> +</div><div class="notice right center" id="est1-5-6"> +<p>THE NEWEST PERFUME.</p> +<p style="font-size:180%;float:left;margin-top:0em;">ESPERO.</p> +<p>Green and Gold Label printed<br> + in Esperanto.</p> +<p style="clear:both;">Price 1/-. Post free, 1/1.</p> +<p>GEO. C. LAW, 394, King’s Road, Chelsea,<br> +London, S.W.</p> +</div><div class="reklamo" id="est1-5-7"> +<div style="float:left;padding:6px;"> +<img alt="[Esperanto Postcard]" src="images/postcar2.jpg" style="width: 300px; height: 443px"> +</div> +<p class="center">WHAT IS ESPERANTO?</p> +<p>THE Second Language for all Nations. Already about 100,000 persons +know it. When travelling abroad, for business or pleasure, you will, +all over Europe, find friends ready to converse or correspond in this +simple and euphonious language. The wonderful simplicity of its +grammar will surprise you. There are no exceptions to its rules; +spelling is phonetic. Englishmen will find it very easy to learn.</p> +<p>For Complete Text Book, send <b>1s. 8d.</b> to—</p> +<p class="center"><b>Hon. Sec., ESPERANTO CLUB,<br> + 41 Outer Temple, London, W.C.</b></p> +<p>A Language of lifelong utility; yet easily learned in odd moments.</p> +<p style="clear:left">Facsimile of the Esperanto Postcard.</p> +<p>On Best Ivory Card, 1/1 for 50.</p> +<p>Please state whether Inland or Foreign.</p> +</div><div class="banner border center" id="est1-5-8"> +<p class="pagenum">65</p> +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST.</h4> +<p>The Esperanto Gazette for the spread of the International Language.</p> +<div style="float:left;padding-left:5%;font-size:80%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ ĈE<br> +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;padding-right:5%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> +<li>The Hon. Sec., ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C.</li> +<li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> +<li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li> +<li>CANADA.—A. Saint Martin, Esq., 79, St. Christopher Street, Montreal.</li> +<li>FRANCE.—M. Paul Fruictier, Boulevard Arago 27, Paris.</li> +<li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> +<li>MALTA.—A. Agius, Esq., 92, Strada S. Gaetano, Hamrun.</li> +<li>RUSSIA.—G. B. Smith, Esq., 19, Wiborg Quay, St. Petersburg.</li> +<li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +<li>TRINIDAD.—Geo. O. Messerly, Esq., Port of Spain.</li> +</ul> +</div> +<p lang="eo" style="clear:both;"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis +poŝtsignon.</i></p> +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> +<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtsignoj, kiuj estas akceptataj +laŭvaloro.</i></p> +<p style="float:left;padding-left:2em;">No. 5.</p> +<p style="float:right;font-size:80%;text-align:left;">Subscription, 3s. Per Annum.<br> +Single Copies, 4d. net.</p> +<p>MARTO, 1904.</p> +</div><div class="article" id="est1-5-9"> +<div class="left" lang="eo"> +<p class="sc">Karaj Legantoj, Salutojn!</p> +<p>The Esperantist! Kio estas la signifo de tiu ĉi vorto? Kompreneble +ĝi devas esti (1) Tiu, kiu lernas, kaj uzas, Esperanton: (2) Tiu ĉi +malgranda Gazeto, en la sama lingvo presita.</p> +<p>Kaj kio estas Esperanto? Ĝi estas tio, kion nia bona estro, Doktoro +Zamenhof, donis al la mondo, post kiam li estis studinta multajn +Eŭropajn lingvojn.</p> +<p>Ĉu ni do estos pravaj, enkondukante niajn proprajn "plibonigojn" en +la lingvon? Kaj ĉu tiu ĉi Gazeto prave povos sin nomi <span class="sc">The +Esperantist</span>, se estos en ĝi presita ia ŝanĝo, neaprobita de +la aŭtoro de la lingvo? Tute ne.</p> +<p>Je la kvindek naŭa paĝo, en la Februara Numero, ni vidis kelkajn el +la kaŭzoj, kiuj pruvas ke la signoj tre malhelpas nian progresadon; +kaj ankaŭ estis anoncite ke Doktoro Zamenhof aprobas la uzon de la +litero H anstataŭ la supersigno.</p> +<p>Tiu ĉi certe estas lerta kaj sufiĉa, tamen ĝi ŝajne ne plaĉas al +kelkaj el niaj Anglaj studentoj. Tute forgesinte ke, kiam oni estas +lernonta ian lingvon, oni devas komenci per la alfabeto, ili imagas +ke la Esperantaj konsonantoj devas esti laŭ la <i>Angla</i> uzo. Ŝajne +alilandaj amikoj ne estis pripensitaj.</p> +<p>Mi kredas ke ni en Anglujo prave aprobos la uzon de GH, HH, JH, ĉar +oni tre facile memoras iliajn sonojn. Kaj mi ankaŭ kredas ke la +Italoj ne juste malaprobos CH kaj GH, kvankam iliaj sonoj estas tute +malsamaj je la uzo de la Itala lingvo.</p><p class="pagenum">66</p> +<p>Ĉar malmultaj studentoj skribadas pri tiuj ĉi akcentoj, mi hodiaŭ +sendas al Vi tiun ĉi leteron. Kaj, ĉar Vi estas veraj Esperantistoj, +Vi zorge pripenasados la aferon, kaj bonvolos sendi al mi poŝtkarte +Viajn opiniojn antaŭ Aprilo 10, 1904.</p> +<p>(<i>Adreso, 67, Kensington Gardens Sq., London, W.</i>).</p> +<p>La plimulto el ni en Anglujo (en la tuta mondo eble) ĉiam estas +kontraŭ la signoj kriadintaj. Forigu ilin! estas la devizo de multaj +el niaj fervoraj helpantoj. Nu, por decidi tiun ĉi demandon, Vi, +Karaj Geesperantistoj, povos elekti el tiuj ĉi du proponoj:—</p> +<p>(1). <i>Ĉu</i> <span class="sc">The Esperantist</span> <i>presiĝos sen signaj literoj, +sed per CH, GH, HH, JH, SH?</i></p> +<p>(2). <i>Ĉu ĝi presiĝados per la literoj Ĉ, Ĝ, Ĥ, Ĵ, Ŝ kiel ĝis +nun ni faris?</i></p> +<p>Mi petegas ke ĉiuj el la Legantoj kiuj pliamas la unuan el tiuj ĉi +du proponoj, skribu al mi poŝtkarton, enhavantan la vortojn "<i>Mi +kredas ke la uzo de signoj malhelpas je la universala alpreno de +Esperanto, kiel Lingvo Internacia.</i>"</p> +<p>Tiam, se mi ricevos sufiĉe da tiaj poŝtkartoj, Via deziro estos +plenumita, kaj Vi ne plu vidos supersignojn en <span class="sc">The Esperantist</span>.</p> +<p>Eble la plimulto da legantoj jam lernis ke nia fervorega apoganto, +Sinjoro W. T. Stead, estas malsaniĝita, kaj forvojaĝis al +Sudafrikujo. Kompreneble ĉiuj Geesperantistoj unuanime sendos al li +koregajn bondezirojn je rapidega resaniĝo, kaj esperos ke, antaŭ ne +longe, li povos repreni siajn senĉesajn penadojn por la plibonigo de +la homaro. Nunatempe li malfeliĉe estas paginta la punon de tro da +entuziasmo, ĉar li provis fari pli ol eble estas.</p> +<p>La Biblioteko Esperanta denove pligrandiĝis, per la aldono de la tri +sekvantaj libretoj:—</p> +<p>(1). <i>Vojaĝo interne de mia ĉambro</i> (kvindek ok paĝoj) estas +bonega traduko de la Franca de Xavier de Maistre. La tradukisto, M. +S. Meyer, trafis sian celon, kaj donis al ni lertegan kaj bonstilan +tradukon de tiu interesa verketo.</p> +<p>(2). <i>Advokato Patelin</i> (kvardek du paĝoj) estas triakta proza +komedio de Brueys kaj Palaprat. Esperantigita de M. J. Evrot. Ĝia +enhavo estas tre interesa kaj ŝerca, kaj ĉiuj Esperantistoj ĝuos +bonan ridon, je ĝia tralego. Ni gratulu Sinjoro Evrot pri la bona +temo kiun li elektis, kaj ni esperu ke, antaŭ ne longe, la komedio +aperos en Esperanta teatro, laŭ la deziro de Doktoro Zamenhof. La +legado de komedioj multe helpas la paroladon de la lingvo.</p> +<p>(3). <i>Tridek ses elektitaj fabloj de La Fontaine</i>, tradukitaj de M. +Vaillant, bone taŭgas kiel legolibro Esperanta, ĉar ni jam konas la +Anglan tradukon. <span class="pagenum">67</span>Niaj legantoj jam vidis specimenojn de fabloj +Esperantigitaj, kaj espereble tiu ĉi aro plaĉos al ili.</p> +<p>Ni gratulas la tri verkistojn kaj esperas ke ili baldaŭ skribos +aliajn (eble originalajn) verkojn.</p> +<p>Ĉiuj el ili troviĝas ĉe The Librarian, London Esperanto Club, 41, +Outer Temple. Ĉiu kostas 1/-.</p> +<p>Ni plezure povas anonci ke la de longe atenditaj Vortaroj nun eliris, +kaj ke ili multe plaĉis al niaj amikoj. Ni esperas ke, nun kiam oni +havas vortarojn, multe pli da Esperantistoj bonvolos sendi al ni +artikolojn. Alie <span class="sc">The Esperantist</span> ne povos enhavi sufiĉe da +interesaĵoj por gajnadi la aprobon de ĝia tutmonda Abonantaro.</p> +</div> +<div class="right"> +<p class="sc">Dear Readers, Greeting!</p> +<p>The Esperantist! What is the signification of this word? Naturally it +must be (1) One who learns and uses Esperanto; (2) This little +Gazette printed in the same language.</p> +<p>And what is Esperanto? It is that which our good chief, Dr. Zamenhof, +gave to the world after he had studied many European languages.</p> +<p>Therefore should we be justified in introducing our own +"improvements" into the language? And could this Gazette rightly call +itself <span class="sc">The Esperantist</span> if in it were printed any change not +approved of by the author of the language? Certainly not.</p> +<p>On the fifty-ninth page, in the February Number, we saw some of the +causes which prove that accents greatly hinder our progress; and it +was also announced that Dr. Zamenhof approves of the use of the +letter H instead of the accent.</p> +<p>This certainly is both ingenious and adequate, nevertheless it +apparently does not please some of our English students. Entirely +forgetting that when one is learning any language one must begin at +the alphabet, they imagine that the Esperanto consonants must be in +accordance with the <i>English</i> usage. Apparently our friends in other +lands are not considered.</p> +<p>I believe that we in England will rightly approve of using GH, HH, +JH, for their sounds are easily remembered. And I also believe that +the Italians will not justly disapprove of CH and GH, although their +sounds are quite different from the Italian usage.</p> +<p>As a few students continue writing about these accents, I send this +letter to you to-day. And, as you are true Esperantists, you will +carefully consider the subject, and will be so kind as to send me, by +postcard, your opinions before April 10, 1904.</p> +<p>The majority of us in England (perhaps in the whole world) have ever +cried out against the accents. "Away with them" is the cry of many a +fervent helper. To settle this question, you, dear Esperantists, can +choose between these two proposals:—</p> +<p>(1). <i>Shall</i> <span class="sc">The Esperantist</span> <i>be printed without accented +letters, but by CH, GH, HH, JH, SH</i>?</p> +<p>(2). <i>Shall it be printed with accents Ĉ, Ĝ, Ĥ, Ĵ, Ŝ as +heretofore?</i></p> +<p>I beg all readers who prefer the first of these proposals to write me +a postcard containing the words "<i>I believe the use of accents +hinders the universal adoption of Esperanto as an international +language.</i>"</p> +<p>Then, if I receive a sufficient number of these postcards, your wish +shall be carried out, and you will no longer see accents in <span class="sc">The +Esperantist</span>.</p> +<p>Probably the majority of readers have already learned that our most +fervent supporter, Mr. W. T. Stead, has been taken ill, and has gone +to South Africa. Naturally all Esperantists unanimously send him most +hearty good wishes for a very speedy recovery, and hope that ere long +he will be able to renew his ceaseless labour for the betterment of +mankind. At present he has paid the penalty of too much enthusiasm, +for he has tried to do more than is possible.</p> +<p>The Esperanto Library has become further enlarged by the addition of +the three following books:—</p> +<p>(1). <i lang="eo">Vojaĝo interne de mia ĉambro</i> (fifty-eight pages) is a +capital translation from the French of Xavier de Maistre. The +translator, M. S. Meyer, has succeeded in his purpose, and has given +us a most able and correct translation of that interesting work.</p> +<p>(2). <i>Advokato Patelin</i> (forty-two pages) is a three-act prose comedy +by Brueys and Palaprat. Esperanto version by M. J. Evrot. Its +contents are very interesting and humorous, and all Esperantists will +enjoy a good laugh when reading it. Let us congratulate M. Evrot on +the good theme he has selected, and let us hope that before long the +comedy will appear in an <i>Esperanto theatre</i>, in accordance with Dr. +Zamenhof’s wish. The reading of plays is a great help to the +conversational use of the language.</p> +<p>(3). <i>Thirty-six selected fables of La Fontaine</i>, translated by M. +Vaillant, are very suitable for reading exercises, as we already know +the English versions. Our Readers have already seen specimens of +fables in Esperanto, and it is to be hoped that this collection +will give pleasure.</p> +<p>We congratulate the three authors, and hope that they will soon write +other (possibly original) works.</p> +<p>All are to be had from the Librarian, London Esperanto Club, 41, +Outer Temple, W.C. Cost 1/- each.</p> +<p>We announce with pleasure that the long-awaited Dictionaries have now +appeared, and have greatly pleased our friends. We hope, now that one +has dictionaries, that many more Esperantists will be so kind as to +send us articles. Otherwise <span class="sc">The Esperantist</span> cannot contain +sufficient interesting matter to continue to gain the approval of its +world-wide Subscribers.</p> +</div> +</div><div class="article" id="est1-5-10" lang="eo"> +<h5>FEBRUARA PROMENO.</h5> +<p class="center">Originale Verkita de Esperantisto 8380.</p> +<p>Tagmezo estas pasiĝinta. Vento fariĝis ventego. Grandaj hajleroj +komencas stertori furioze kontraŭ la vitroj de miaj fenestroj. +Elrigardante, oni povas nenion vidi krom blankan turnegantan amason.</p> +<p>Bruego de elementoj ekscitas homan animon same kiel muziko. En +momento spirito de vintro tute posedas min. Varma ĉambro kaj brila +fajro estas senpotencaj por min restigi interne. Surmetante mian +superveston, mi eliras en blovadegon.</p> +<p>Unue la malvarmo pikas simile al serpento per sia tuŝo. Iom poste +mia sango rapide ekfluas, kaj mi estas tute en harmonio kun miaj +ĉirkaŭaĵoj. Mi marŝas kontraŭ la blovadego kun sovaĝa ĝojo, +kiel soldato marŝas al batalo.</p> +<p>Vojo kuŝas inter du densaj arbetaĵoj. Antaŭ malmultaj monatoj, +tiuj ĉi estis vestitaj per folioj kaj floroj; sed kiu diros ke ili +tiam estis pli belaj ol nun? Hodiaŭ la supraĵoj de la branĉoj +estas kovritaj per neĝo, pli blanka ol lano. Ili prezentas al mi +retaĵon, en kiu blankeco kaj nigreco estas mirinde interteksitaj.</p> +<p>Tie ĉi kaj tie, sub arbetoj, malgrandaj birdoj serĉas rifuĝon de +la blovegado. Ili sidas kaj tremas, aŭ eble saltadas senreste de +loko al loko. Je tia vido venas pensoj pri la suferoj kaŭzataj per +senkompata vintra vetero. Vidaĵoj de malvarmaj kaj malsataj bestoj, +de infanoj ĉifonvestitaj, kaj senkomfortaj homaj hejmoj, pasas +antaŭ mia imago.</p> +<p>Baldaŭ troviĝis malfermoj el la arbetaĵoj, kaj tie la neĝo estas +tiel ebena, ke oni ŝancelas detrui ĝian belecon, sur ĝi marŝante.</p> +<p>Fine mi atingas la supron de monteto, kaj mi vidas ke la nuboj +preskaŭ estas forpasintaj, kaj ke la vento estas ĉesinta. +Okcidente, la suno flamas simile al granda globo de fajro. Ĝiaj +radioj iluminas la ĉielon je punco kaj oro, kaj ĵetas flavan +brilecon sur la suba neĝo.</p> +<p>Tra gloroj de vintra sunkuŝiĝo mi marŝas hejmen, al brila vespera +fajro, kaj al mia Esperanta Gazeto.</p> +</div><div class="jokes" id="est1-5-11" lang="eo"> +<h5>IRLANDA LEONO.</h5> +<p>Tagon, Irlandano sen okupado renkontis vojaĝantan sovaĝbestaron, +kaj demandis la mastron:</p> +<p>"Ĉu mi povas esti utila al vi?"</p> +<p>"Nu, jes," respondis tiu ĉi, hieraŭ nia sola leono mortiĝis. "Se +vi surmetos lian haŭton kaj aktos en la kaĝo, mi pagos vin."</p> +<p>"Tutkore mi konsentas!" respondis la Irlandano.</p> +<p>Nokte en la fojron amaso da homoj alvenis por vidi la mirindajn +bestojn. La mastro elparolis: "Gesinjoroj, jen ne terura ne +malsovaĝigebla Afrika leono. Mi nun metos lin en kaĝon, kun la +tigro."</p> +<p>Je tiuj ĉi vortoj, la "leono" rampis al la bariloj, kaj kviete +diris: "Vi forgesas ke la tigro manĝos min!" Sed la mastro, +svingante la vipon, respondis: "Ne, tigroj neniam manĝas leonojn."</p> +<p>Tiam la leono estis ŝovita en la alian kaĝon, kaj la tigro tuj +komencis treege salti al li.</p> +<p>La malfeliĉa Reĝo de Bestoj, pensante ke li estis mortigota, +murmuris: "Ho! Sanktulo Patriko, gardu min!" "Ne timu," diris la +tigro, "mi ankaŭ estas Irlandano!"</p> +<p class="far_sig">G. C. Law.</p> +</div><div class="article" id="est1-5-12" lang="eo"> +<p class="pagenum">68</p> +<h5>ITALA FABLASCIENCO.</h5> +<p class="center">En Esperanto verkita de Clarence Bicknell.</p> +<p>Ne tre malproksime de mia urbeto, loĝas maljunulo okdekjara, tre +bona kaj simpatia, kiun mi de multaj jaroj konis. Tre ofte li donis +al mi la vulgarajn nomojn de la sovaĝaj kreskaĵoj, kiujn la pli +junaj generacioj ne lernas, aŭ rakontas al mi la kredaĵojn kaj +superstiĉojn de tempoj kiam li estis junulo. Kiel mi ne tuj notis +tiujn ĉi, antaŭ ne longe mi decidis reviziti lin, por kolekti +kelkajn el liaj interesaj rakontoj. Estas domaĝe ne kolekti tiajn +fablojn (eble faktojn), tiel interesajn al la fabloscienculo, ĉar +baldaŭ ili, kvankam ili mortas tre malrapide, malaperos. Jen estas +du el la ses rakontoj, kiujn mi aŭdis.</p> +<p>(I.). Virino, amikino de la patro de mia amiko, loĝantino en la +proksima vilaĝo, aliris nokte kaj malfrue al placo, la tagon aŭ la +antaŭtagon de la <i>Memorigo de la Mortintoj</i>, tio estas, la duan aŭ +la unuan de Novembro. Subite ŝi ekvidis procesion de multenombraj +personoj, kiuj eliris el la preĝejeto. Tiuj ĉi personoj, aŭ +prefere fantomoj de mortintoj, tenis krucojn ĉe la manoj, kaj unu el +ili prezentis al ŝi sian krucon, kiun ŝi akceptis, kaj metis en +sian antaŭtukon. Reveninte hejmen, ŝi malfermis la antaŭtukon kaj +trovis, ne krucon, sed kruroston de mortinto. Morgaŭ ŝi iris al +bona pastro por konfesi sin, kaj rakontis al li la okazon. La pastro +konsilis, aŭ ordonis, ke ŝi reiros saman lokon, por reatendi +la alvenon de la procesio, sed kunportante en ŝia antaŭtuko +katon-viron. Ŝi ankaŭ devos redoni la oston al tiu, kiu ĝin +donacis. Tiun ĉi ŝi faris, kaj la persono, kiam li (aŭ ŝi) +ricevis ĝin, diris: "Vi devas danki la Sinjoron, ke vi tenas en via +antaŭtuko tion, kio ĉeestas; ĉar alie vi nun estus kun ni." Ŝi +reiris hejmen, kaj malferminte la antaŭtukon, vidis la katon, mortan +kaj rigidiĝitan.</p> +<p>Virino de mia urbeto, Bordighera, rakontis al mi preskaŭ la saman +fablon, sed kun iom da diversaĵo, kaj la afero okazis en malsama +vilaĝo. La vidantino de la procesio ricevis kandelon de unu, ĉar +ĉiuj portis estingitajn kandelojn. Veninte domen, ŝi metis ĝin en +la tirkeston de sia ĉambro. Dum la nokto ŝi vekiĝis. Aŭdinte +ĝemojn kaj sopirojn ĉe la tirkesto, ŝi malfermis la meblon, kaj +terurigite ekvidis la fingron de mortinto. Ŝi ankaŭ iris pastron, +kaj ricevis similan konsilon. Kiam ŝi redonis la fingron, ŝi +ekvidis ke, al la mano de la mortinto, unu fingro mankis.</p> +<p>(II.). Tiu ĉi estas tre interesa, ĉar la rakonto memorigas la +legendon pri <i>Tannhäuser</i> kaj mi neniam aŭdis similaĵon. Mia +amiko, kiam li estis junulo, kondukis sian ŝafaron al la +malproksimaj montherbejoj kie loĝas amiko kunpaŝtisto. Tiu +ĉi ofte revenis vespere tre malfrue, sed unufoje la ŝafoj +revenis sen li. La nokto pasis, sed eĉ matene li ne vidiĝis. Tiam +mia amiko kune kun parencoj de la perditulo, foriris serĉante lin, +sed nenion trovis esceptinte lian bastonon, kaj la tranĉileton per +kiu li kutimis skulpti figurojn aŭ literojn sur la ligno. Pasis +kelkaj tagoj, sed la paŝtisto ne revenis. Tiam la amikoj iris al la +pastro, kaj li respondis: "Kiam li revenos, ne demandu pri io, kion +li faris dum la semajno de sia forestado."</p> +<p>Post ok tagoj, la paŝtisto revenis, kaj memvole rakontis pri la +afero. Kiam li foriris, li kunportis sakon da salo por la ŝafoj, +sed ili ne tute manĝis ĝin; tial li enmetis la restaĵon en sian +poŝon. Subite li trovis sin en vasta belega salono, mirege ornamita +kaj lumigita, kie estis tre multe da ĉarmaj fraŭlinoj, kaj multe da +manĝaĵoj, kaj da trinkaĵoj. Tie li amuzis sin longatempe, sed fine +enuite, li deziris foriri. Tiam la dancistinoj kaj aliaj diris al li: +"Danku la Sinjoron ke vi enhavas poŝe iom da salo, ĉar sen ĝi, vi +deviĝus resti kun ni."</p> +<p>Mia amiko ne dubas pri la vereco de tiuj ĉi, kaj de aliaj similaj +fabloj, sed li diras ke nun la mondo estas ŝanĝiĝita. Kaj ankaŭ +ke iu Papo de ne longe malbenis la feojn kaj la koboldojn, kiuj en la +antaŭtempoj ofte amuzis sin, turmentante la Kristanojn. Nun ili ne +plu estas potenculoj.</p> +</div><div class="proverbs" id="est1-5-13" lang="eo"> +<h5>HISPANAJ PROVERBOJ.</h5> +<p>1. Korniko<a href="#fnI.5.1" id="fnrefI.5.1"><sup>[1]</sup></a> diris al korvo "For de tie ci, nigrulo!"</p> +<p>2. Kiam amiko petis, ne estas morgaŭ.</p> +<p>3. Dio ne batas per du manoj.</p> +<p>4. Kiam unu pordo fermiĝas, cent pordoj malfermiĝas.</p> +<p>5. Tiu, kiu donacas al la publiko, donacas al neniu.</p> +<p>6. La piedoj de la ĝardenisto ne malutilas al la ĝardeno.</p> +<p>7. La vulpo estas ruza, sed pli ruza estas tiu, kiu kaptas ĝin.</p> +<p>8. Tiu, kiu bonfaras al vi, aŭ mortos aŭ foriros.</p> +<p>9. Tiu, kiu ne havas kapon, ne bezonas ĉapelon.</p> +<p>10. La saĝulo ŝanĝas siajn ideojn, sed la malsaĝulo neniam.</p> +<p class="near_sig">(4686).</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTE:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.5.1"></a> <a href="#fnrefI.5.1">[1]</a> +Carrion crow. +</p> +<p>N.B.—<i>Maltaj kaj Hindaj Proverboj poste aperos.</i></p> +</div><div class="serial" id="est1-5-14" lang="eo"> +<p class="pagenum">69</p> +<p style="float:left;font-size:90%;">[<i>Copyright reserved.</i>]</p> +<p style="float:right;font-size:90%;">[<i>Tradukis Esp. 6266.</i>]</p> +<h5>LA VENTEGO (Daŭrigo).</h5> +<div style="text-align:center;"> +<p>(<i>Vidu la kvar antaŭajn Nrojn.</i>)</p> +<h6>AKTO I.</h6> +<p><span class="sc">Sceno 2</span> (<i>daŭrigo</i>).</p> +</div> +<div class="dialogo"> +<span style="float:left;width:8em;margin-left:-9em;text-align:right;">(<i>Vokante</i>).</span> <span class="i0">Servisto, venu! venu, Arielo!</span> +<span class="i0">Mi estas tute preta: venu! venu!</span></div> +<p>(<i>Aperas Arielo</i>).</p> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Arielo.—</p><span class="i0">Saluton al vi, granda mia mastro!</span> +<span class="i0">Laŭ via bondeziro tuj mi venas.</span> +<span class="i0">Ĉu flugi, naĝi, trafajriĝi, rajdi</span> +<span class="i0">Sur nubaj volvoj min vi nun devigos?</span> +<span class="i0">Tuj Arielo agos.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m4">Ĉu, spirito,</span> +<span class="i0">Vi kaŭzis la ventegon laŭ l’ordono?</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Arielo.—</p><span class="i0">Precize, mastro. Mi la reĝan ŝipon</span> +<span class="i0">Enflugis: ĉu postparte, ĉu antaŭe,</span> +<span class="i0">Ĉu sur ferdeko, ĉu en la ĉambretoj,</span> +<span class="i0">Mirigon mi dissemis, ekbruligis</span> +<span class="i0">Multegajn lokojn mi, per unu fojo;</span> +<span class="i0">Ĉe l’masta pinto velojn kaj ŝnuraĵojn</span> +<span class="i0">Videble mi flamigis; tiam, kune</span> +<span class="i0">Interligiĝis flamoj. Pli momentaj,</span> +<span class="i0">Eĉ pli rapidaj ol la fulmotondroj,</span> +<span class="i0">La flamoj, krakoj de l’sulfura muĝo!...</span> +<span class="i0">Neptunon mem sieĝi eĉ mi ŝajnis,</span> +<span class="i0">Kaj kun la ondoj la tridento tremis!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">Spirito brava! En tumulto tia,</span> +<span class="i0">Sufiĉa por ŝipanojn frenezigi,</span> +<span class="i0">El ili kiu povis agi saĝe?</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Arielo.—</p><span class="i0">Neniu; ĉiuj malsaĝuloj ŝajnis</span> +<span class="i0">En malespera stato. Krom maristoj,</span> +<span class="i0">Tuj subakviĝis ili el la ŝipo</span> +<span class="i0">De mi ekbruligita. La reĝido,</span> +<span class="i0">Kun haroj stariĝantaj kiel kanoj,</span> +<span class="i0">Unue maren ĵetis sin, kriante:</span> +<span class="i0">"Infero certe estas nun malplena!</span> +<span class="i0">Ĉi tie nun la diablaro loĝas!"</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">Bonege, Arielo! Ĉu proksime</span> +<span class="i0">De l’lando ne fariĝis ŝippereo?</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Arielo.—</p><span class="i0">Proksime, mastro.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m3">Ĉu nun ĉiuj vivas?</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Arielo.—</p><span class="i0">Ne haro mankas, kaj iliaj vestoj</span> +<span class="i0">Pli freŝaj vere ŝajnas ol antaŭe.</span> +<span class="i0">Laŭ via volo ilin mi disigis</span> +<span class="i0">Per bandoj travagantaj nun l’insulon,</span> +<span class="i0">Kaj Ferdinando, la reĝido, sola</span> +<span class="i0">De mi lasita, estas en angulo;</span> +<span class="i0">Sopire, li l’aeron malvarmigas</span> +<span class="i0">Kaj, tiel, brakokruciĝinte, sidas.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">La reĝan ŝipon, ankaŭ la maristojn</span> +<span class="i0">De la ŝiparo, kiel vi disponis?</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Arielo.—</p><span class="i0">Savita estas nun la ŝipo reĝa</span> +<span class="i0">Ankrita en la profundega golfo—</span> +<span class="i0">De kia loko min, je l’noktomezo,</span> +<span class="i0">Vi vokis iam por alporti roson</span> +<span class="i0">El ventetiĝa Bermudinsularo—</span> +<span class="i0">La ŝipo tie kuŝas. La ŝipanoj</span> +<span class="i0">Miregigitaj, lacaj de penado,</span> +<span class="i0">Sub la ferdeko nun sorĉarte dormas.</span> +<span class="i0">Ceteraj ŝipoj kiujn mi disigis</span> +<span class="i0">Interrenkontis sin, kaj Neapolon</span> +<span class="i0">Malĝoje iras.—Ŝiparestro pensas</span> +<span class="i0">Ke l’reĝan ŝipon li fundiri vidis,</span> +<span class="i0">Kaj ke en mar’ pereis la regnestro.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">Mision vian, Arielo, bone</span> +<span class="i0">Plenumis vi; alia tamen ago</span> +<span class="i0">Farota restas. Kia estas l’horo?</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Arielo.—</p><span class="i0">La posttagmeza.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m3">Du sabloŝutiloj</span> +<span class="i0">Sin malplenigos ĝis la sesa horo:</span> +<span class="i0">Ni dume devas bone tempon uzi.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Arielo.—</p><span class="i0">Ĉu plie mi labori devas, mastro?</span> +<span class="i0">Bonvolu vi memori la promeson</span> +<span class="i0">Al mi faritan sed ne plenumitan.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">Ĉagrena? Kial do?</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Arielo.—</p><span class="m4">Min liberigu!...</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">Ne antaŭ ol la tempo venos!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Arielo.—</p><span class="m5">Mastro!</span> +<span class="i0">Kompatu min, ĉar mi ja tre fidele</span> +<span class="i0">Vin servis—ne mensogis—ne eraris ...</span> +<span class="i0">Vin servis senŝpareme, senmurmure,</span> +<span class="i0">Kaj, mastro, vi promesis de plenjaro</span> +<span class="i0">Rabaton.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m2">Ĉu, spirito, vi forgesas</span> +<span class="i0">El kiaj turmentegoj mi vin tiris?</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Arielo.—</p><span class="i0">Neniam.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m2">Jes! vi ĉion nun forgesas.</span> +<span class="i0">Ja ŝanceligos vin trapremi ŝlimon,</span> +<span class="i0">Por mi sur akra norda vento rajdi,</span> +<span class="i0">Aŭ vin trapuŝi en la frostan teron,</span> +<span class="i0">Se tiel mi ordonos! Vi forgesas ...</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Arielo.—</p><span class="i0">Neniam.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m2">Malbonulo, vi mensogas!</span> +<span class="i0">Eĉ vi forgesas kiel Sikorakso—</span> +<span class="i0">Malpura sorĉistino kurbigita</span> +<span class="i0">Per multaj jaroj kaj malbondeziroj—</span> +<span class="i0">Agadis.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Arielo.—</p><span class="m2">Mastro, ne!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m4">Ja vi forgesas.</span> +<span class="i0">Nu, diru al mi kie ŝi naskiĝis.</span></div> +<p class="near_sig">(<i>Daŭrigota</i>).</p> +</div><div class="article" id="est1-5-15" lang="eo"> +<p class="pagenum">70</p> +<h5>MATEO FALKONE.</h5> +<p class="center">Eltiraĵo el Merimée, tradukita de ELISE BAUER.</p> +<p>Unu tagon en aŭtuno Mateo Falkone frue eliris kun sia edzino por +viziti unu el siaj brutaroj en la maldensejo de la arbaro. Lia +fileto, Fortunato, volis akompani lin, sed, ĉar la loko estis tro +malproksima, kaj iu devis resti por gardi la domon, li rifuzis. Oni +vidos ĉu li ne havis kaŭzon por penti pro tio. Li estis foririnta +de kelkaj horoj, kaj Fortunato kuŝis je la suno, rigardante la +bluajn montojn, kaj pensante ke, la venontan dimanĉon, li tagmanĝos +en la urbo, ĉe sia onklo, la korporalo.</p> +<p>Tuj pafo interrompis lian meditadon. Li ekleviĝis, kaj turnis sin je +la flanko de la ebenaĵo de kie la bruo venis. Aliaj pafoj sekvis je +malegalaj interspacoj ĉiam alproksimiĝante. Fine en la vojeto, kiu +kondukis al la domo, aperis viro kun pinta ĉapo (kiel portas la +montanoj) barba, kovrita per ĉifonaĵoj, pene trenigante kaj +apogante sin sur sia pafilo. Li ĵus estis ricevinta pafon en la +femuron. Tiu ĉi viro estis bandito, kiu, foririnte nokte por aĉeti +pulvon en la urbo, estis falinta en embuskon de korsaj soldatoj. Post +fortika defendo, li estis sukcesinta forkuri, vive persekutata. La +soldatoj estis tre proksimaj, kaj lia vundo neebligis lin alveni en +la arbaron, antaŭ liaj persekutantoj. Li alproksimiĝis al Fortunato +dirante: "Vi estas la filo de Mateo Falkone. Mi estas Gianetto +Sanpiero. La <i>flavaj kolumoj</i> persekutas min. Kaŝu min, ĉar mi ne +povas plu marŝi." "Kaj kion diros mia patro, se mi kaŝos vin sen +lia permeso?" "Li diros ke vi faris bone. Kaŝu min rapide, ĉar la +soldatoj nun alvenas, kaj mi ne povas atendi, ĝis via patro revenos. +Kaŝu min, aŭ mi vin mortigos." Kun la plej granda indiferenteco +Fortunato respondis, "Via pafilo estas senŝarga, kaj ne estas aliaj +kartoĉoj en via kartoĉujo." "Mi havas mian stileton." "Sed ĉu vi +kuras tiel rapide kiel mi?" Li faris salton, kaj forkuris. "Vi ne +povas esti filo de Mateo Falkone. Ĉu vi do arestigos min antaŭ via +domo?" La infano ŝajnis kortuŝita. "Kion vi donos al mi se mi +kaŝos vin?" La bandito serĉis en sia leda poŝo, kaj eltiris el ĝi +moneron da kvin frankoj. Vidante la monon, Fortunato ridetis kaj +diris: "Nenion timu." Li tuj faris grandan truon en amason da fojno +apud la domo. Gianetto eniĝis tien, kaj la infano lin kovris +tiamaniere, ke li lasis al li iom da aero por spiri. Estis tamen +neeble suspekti viron kaŝitan sub la fojno. Plie li prenis katinon +kun ŝiaj idoj, kaj placis ilin sur la amaso por kredigi ke ĝi +ne estis tuŝita de kelke da tempo. Poste, ekvidante sangajn +postsignojn, li zorge kovris ilin per polvo, kaj trankvile +rekuŝiĝis je la suno.</p> +<p>Kelkaj minutoj poste, ses viroj en brunaj uniformoj kun flavaj +kolumoj, komandataj de adjudanto alvenis. Tiu ĉi adjudanto estis iom +parenca de Falkone (Oni scias ke en Korsujo oni sekvas la gradojn de +parenteco pli malproksime ol aliloke). Li nomiĝis Teodoro Gamba, kaj +estis agemulo, tre timata de la banditoj, el kiuj li jam estis +kaptinta kelkajn.</p> +<p>"Bonan tagon, kuzeto, kiel vi grandiĝis," li diris. "Ĉu vi ĵus +vidis pasi viron?" "Ho, mi ne estas ankoraŭ tiel granda, kiel vi, +kuzo," naivege respondis la infano.</p> +<p>"Tio venos. Sed diru al mi ĉu vi vidis pasi viron kun pinta nigra +ĉapo, kaj ruĝe kaj flave brodita jako?"</p> +<p>"Viron kun pinta ĉapo?" "Jes! respondu rapide, kaj ne ripetu miajn +demandojn!" "Hodiaŭ matene la Sinjoro Pastro pasis antaŭ nia pordo +sur sia ĉevalo Petro. Li min demandis, kiel sanas mia patro, kaj mi +lin respondis—" "Ha, sentaŭgulo, vi estas ruzulo! Diru tuj al mi +kien Gianetto iris, ĉar estas li, kiun mi serĉas; kaj mi estas +certa, ke li prenis tiun ĉi vojeton."</p> +<p>"Ĉu oni vidas kiam oni dormas?" "Vi ne dormis, sentaŭgulo. La pafoj +vekis vin." "Vi do kredas ke viaj pafiloj faras tiom da bruo! La +pafileto de mia patro faras pli multan!" "Mi bone scias ke vi vidis +Gianetton. Eble vi eĉ kaŝis lin! Kamaradoj, eniru en la domon, kaj +vidu ĉu nia viro estas tie. La fripono havas nur unu piedon por +marŝi, kaj li posedas troan bonsencon por provi atingi lamante la +arbaron. Plie, la sangaj postsignoj finiĝis tie ĉi." "Kaj kion +diros mia patro, kiam li scios ke oni eniris en lian domon dum lia +forestado?" "Sentaŭgulo," diris la adjudanto, "ĉu vi scias ke mi +havas rimedon paroligi vin aliamaniere? Eble vi fine parolos, kiam +mi donos al vi dudekon da batoj per la glavoplado! Ĉu vi scias, +fripono, ke mi povas kuŝigi vin en malliberejo sur la pajlo kun +katenoj al la piedoj?" Sed la infano ne maltrankviliĝis.</p> +<p>La soldatoj estis vizitintaj la tutan domon. Tio ne estis tre longa +afero, ĉar la dometo de Korso enhavas nur unu kvadratan ĉambron. La +meblaro konsistas el tablo, benkoj, kestoj, ĉasiloj kaj kuiriloj. +Dume Fortunato karesis sian katinon, kaj ŝajnis ĝui la konfuzon de +la soldatoj. Unu alproksimiĝis al la amaso da fojno kaj vidis la +katinon kaj donis baton per la bajoneto en la fojnon, plialtigante la +ŝultrojn, kvazaŭ li sentas la ridindecon de sia singardo.</p> +<p>Nenio movis, kaj la vizaĝo de la knabo ne <span class="pagenum">71</span>montris ian maltrankvilecon. +La adjudanto preskaŭ malesperis. Li jam serioze rigardis je la +flanko de la ebenaĵo kiel inklina reiri tien de li venis, kiam li +ekpensis ke eble karesoj kaj donacoj helpos lin. "Kuzeto," li diris, +"vi ŝajnas esti tre lerta bubo. Sed vi agas malbone ĉe mi, kaj se +mi ne timus ĉagreni mian kuzon Mateon, vere mi forkondukus vin kun +mi. Sed kiam mia kuzo estos reveninta, mi rakontos al li la tutan +aferon, kaj li vin vipos por via mensogo. Estu bona knabo, kaj mi +donos al vi tiun ĉi belan arĝentan horoloĝon, kiu certe valoras +tridek frankojn!"</p> +<p>"Kiam mi estas grandulo, mia onklo, la korporalo, donacos al mi +horoloĝon." "Jes, sed la filo de via onklo jam havas unu, ne tiel +belan, kiel tiun ĉi, vere. Li tamen estas pli juna ol vi." Fortunato +rigardis ĝin simile je kato, al kiu oni prezentas tutan kokidon. +Sentante ke oni mokis lin, li ne kuraĝiĝas kapti ĝin, kaj de tempo +al tempo, li deturnas la okulojn por ne subfali la tenton. Ŝajnis +tamen ke la adjudanto volis vere donaci la horoloĝon al li.</p> +<p>"Mi perdu miajn epoletojn," ekkriis la adjudanto, "se mi ne donacos +al vi la horoloĝon, kondiĉe ke vi diru kie estas Gianetto. La +kamaradoj estas atestantoj, kaj mi ne povas depreni mian promeson." +Tiel parolante li alproksimigis iom post iom la horoloĝon, ĝis ĝi +preskaŭ tuŝis la palan vangon de la infano. Oni vidis sur lia +vizaĝo la internan batalon inter la avideco, kaj la respekto +ŝuldata al la gastamo. Li pene spiris: Li preskaŭ sufokiĝis. Dume +la horoloĝo balanciĝis, turniĝis kaj kelkafoje eĉ tuŝis lian +nason. Fine, iom post iom, la dekstra mano leviĝis al la horoloĝo; +liaj fingroj tuŝis ĝin, kaj ĝi tute kuŝis en lia mano, la +adjudanto tamen ne ellasinte la ĉenon. La ciferplato estis ornamita; +la kovrilo nove polurita; je la suno ĝi brilis kiel fajro.</p> +<p>La tento estis tro granda.—Fortunato levis ankaŭ la maldekstran +manon, kaj per la antaŭfingro li montris supre sian ŝultron la +amason da fojno. La adjudanto tuj komprenis lin. Li ellasis la +ĉenon. Fortunato estis la sola posedanto de la horoloĝo.</p> +<p>La soldatoj tuj renversis la amason, kaj ĝi baldaŭ moviĝis, kaj +sanga viro, kun stileto en la mano, eliris, sed, provante leviĝi, +sia vundo ne permesis lin stari. Li falis. La adjudanto ĵetis sin +sur lin, kaj elŝiris la stileton el lia mano. Tuj oni forte ligis +lin, malgraŭ lia kontraŭbatalo.—Gianetto, kuŝita sur la tero kaj +ligita kiel branĉaro, turnis la kapon al Fortunato, kiu +alproksimiĝis. "Filo de ...," li diris pli malŝate ol kolere. La +infano ĵetis al li la moneron, kiun li estis doninta, sentante ke +li ne plu meritas ĝin. Sed la kaptito ŝajnis ne vidi tiun movon. +Tre kviete li diris al la adjudanto: "Mia kara Gambo, mi ne +povas marŝi; vi devas <i>porti</i> min en la urbon." "Vi tuj kuros pli +rapide ol kapreolo," respondis la kruela venkinto; "sed estu +trankvila. Mi estas tiel kontenta teni vin, ke mi volonte portus vin +unu mejlon sen laciĝi. Plie, amiko mia, ni faros por vi portilon per +branĉoj." "Bone," diris la malliberulo, "vi ankaŭ metos iom da +pajlo sur la portilon, por ke mi estu pli senĝena."</p> +<p>Dum la soldatoj okupis sin, unuj por fari specon de portilo, aliaj +por bandaĝi la vundon de Gianetto, Mateo Falkone kaj sia edzino +subite aperis apud la kurbiĝo de la vojeto, kiu kondukis al la +arbaro. La virino antaŭmarŝis, kurbiĝata penige sub la pezo de +grandega sako da kaŝtanoj, dum la viro trankvile sekvis, portante +nur unu pafilon en la mano, kaj alian sur la dorso; ĉar estas neinde +je Korso porti ian ŝarĝon krom siaj armiloj.</p> +<p>Vidante la soldatojn la unua penso de Mateo estis ke ili estas +venintaj por aresti lin. Sed kial tiu ĉi ideo? Ĉu li malpacis kun +la justeco? Ne, li ĝuis bonan famon. Sed li estis Korso, kaj +montano; kaj estas iom da Korsoj, kiuj, esplorante la memoron, ne tie +trovas ian peketon. Li do estis singarda, kaj prepariĝis por la +defendo. "Edzino," li diris al Giuseppina, "metu malsupren vian +sakon, kaj pretigu vin!" Ŝi tuj obeis. Li donis al ŝi la pafilon, +kiun li portis sur la dorso, por ke ĝi ne ĝenu lin. Tiam li +malrapide autaŭeniris al la domo, laŭlonge la arboj, kiuj borderis +la vojon, kaj preta ĵeti sin, je la plej malamika movo, malantaŭ la +plej grandan trunkon, de kie li povus pafi kaŝate. Lia edzino sekvis +lin proksimege, tenante la duan pafilon, kaj la kartoĉujon. La ofico +de bona edzino dum batalo estas ŝargi la armilojn de ŝia edzo.</p> +<p>Vidante Mateon tiamaniere alproksimiĝantan, la adjudanto estis en +tre granda maltrankvileco. Se Mateo, li ekpensis, estus hazarde +parenco de Gianetto, aŭ se li estus lia amiko, kaj li volus defendi +lin, la kugloj de lia pafilo alvenus al mi tiel certe, kiel letero al +la poŝto. Je tia ŝanceliĝo, li kuraĝe decidiĝis antaŭeniri +sole, kaj rakonti al Mateo la tutan aferon, parolante al li, kiel al +malnova konato; tamen la mallonga interspaco inter li kaj Mateo +ŝajnis al li longega.</p> +<p>"Nu, amiko mia," li ekkriis. "Kiel vi sanas? Estas mi, Gamba, via +kuzo." Mateo, nerespondante, haltis kaj ĝentile plialtigis sian +pafilon. "Bonan tagon, frato!" "Mi venis pasante por saluti vin, kaj +mian kuzinon Peppina. Ni havis longan marŝadon hodiaŭ, sed ni ne +devas plendi pri nia laciĝo, ĉar ni faris bonan kaptaĵon. Ni ĵus +kaptis Gianetton Sanpieron." "Estu Dio laŭdata," ekkriis Giuseppina, +"li ŝtelis nian kaprinon la lastan semajnon!" Tiuj ĉi paroloj +ĝojigis Gamba. "La fripono sin kiel leono defendis. Li mortigis unu +el miaj soldatoj, kaj, nekontenta je <span class="pagenum">72</span>tio, li rompis la brakon +al la korporalo Chardon—sed tio ne estas grava afero, li estas +nur Franco:—Plie li kaŝiĝis tiel bone, ke la diablo mem ne estus +povinta trovi lin. Sen la helpo de mia kuzeto Fortunato, ni +neniam estus trovinta lin. Gianetto kaŝiĝis sub tiu ĉi amaso da +fojno, sed mia kuzeto vidigis al ni la ruzon. Mi certe diros ĝin al +lia onklo, la korporalo, por ke li sendu al li belan donacon por lia +penado. Lia nomo kaj la via estos en la raporto, kiun mi sendos al la +provincestro."</p> +<p>"Malbeno!" ĝemis tute mallaŭte Mateo.</p> +<p>Kiam ili alvenis al la domo, Gianetto jam kuŝis sur la portilo, +preta por foriri. Vidante Mateon kun Gambo, li strange ridetis; tiam +turninte sin al la pordo de la domo, li kraĉis sur la sojlon, +dirante: "Domo de perfidulo."</p> +<p>Nur homo certa morti estus kuraĝiĝinta elparoli tiujn ĉi vortojn. +Tiro per stileto, kiu ne postulus ripetadon, tuj estus paginta tiun +insulton. Mateo tamen nur metis la manon al la frunto, kiel viro +premegita. Fortunato estis enirinta en la domon, kiam li vidis sian +patron alvenantan. Li baldaŭ reaperis kun taso da lakto, kiun li +prezentis al Gianetto mallevante siajn okulojn.</p> +<p>"For de mi!" ekkriis la malfeliĉulo kun tondra voĉo. Poste, +turniĝante al unu el la soldatoj: "Kamarado, donu al mi trinkaĵon!" +La soldato metis sian botelon en liajn manojn, kaj la bandito trinkis +la akvon, kiu donis al li viro, kun kiu li ĵus interŝanĝis pafojn! +Tiam la adjudanto donis la signalon por foriri, kaj diris <i>adiaŭ</i> al +Mateo kiu ne respondis....</p> +<p>Ĉirkaŭ dek minutoj pasis antaŭ ol Mateo malfermis la buŝon. La +infano malkviete rigardis, jen sian patrinon, jen sian patron, kiu, +apogante sin sur sia pafilo, konsideris lin kun kolerega mieno. +"Vi komencas bone," fine diris Mateo kun voĉo kvieta, sed terura +por tiuj, kiuj lin konis. "Paĉjo mia," ekkriis la infano, +alproksimiĝante, la okulojn larmplenajn, preta sin ĵeti genue. Sed +Mateo kriis al li: "Malantaŭen de mi!" kaj la infano haltis kaj +ploregis, senmove starante kelkajn paŝojn de sia patro. Giuseppina +alproksimiĝis. Ŝi ĵus ekvidis la horoloĝĉenon elpendantan el lia +ĉemizo. "Kiu donis al vi tiun ĉi?" "Mia kuzo, la adjudanto."</p> +<p>Mateo ekprenis la horoloĝon kaj, ĵetante ĝin forte kontraŭ +ŝtonon, disrompis ĝin en mil pecetojn.</p> +<p>La ploregoj de Fortunato duobliĝis, kaj Mateo daŭrigis lin fikse +rigardi per siaj linkaj okuloj. Fine li frapis la teron per la +pafilo, kaj ĵetinte ĝin sur la ŝultron, li reprenis la vojon al la +arbaro, kriante ke Fortunato lin sekvu. La infano obeis. Giuseppina +kuris post Mateon, kaj ekprenis lian brakon: "Li estas filo via," +diris ŝi, tremante, kaj fiksante siajn nigrajn okulojn sur tiujn de +sia edzo, kvazaŭ ŝi volis legi tion, kio pasiĝis en lia animo. +"Lasu min," respondis Mateo. "Mi estas lia patro." Ŝi kisis sian +filon, kaj reeniris plorante en la domon, kie ŝi fervore preĝis +antaŭ la imago de la Dipatrino....</p> +<p>Apud malgranda valeto Mateo haltis. "Fortunato, iru apud tiun larĝan +ŝtonon." La knabeto faris tion, poste li genufleksis. "Diru viajn +preĝojn!" "Patro mia, Paĉjo, ne mortigu min!" "Diru viajn +preĝojn!" ripetis Mateon, teruravoĉe. Balbutante kaj ploregante, la +infano diris la Patron kaj la Kredon. Fortavoĉe la patro respondis +<i>Amen</i> je la finiĝo de ĉiu preĝo.</p> +<p>"Ĉu tiuj ĉi estas ĉiuj preĝoj kiujn vi scias?"</p> +<p>"Patro, mi ankaŭ scias la <i lang="la">Ave Maria</i>, kaj la <i>Litaniojn</i>, kiujn mia +onklino lernigis al mi."</p> +<p>"Ili estas tre longaj, sed diru ilin!"</p> +<p>La infano finis la litaniojn per malfortega voĉo.</p> +<p>"Ĉu vi estas fininta?"</p> +<p>"Ho! Patro mia, pardonu min. Mi neniam refaros ĝin. Mi tiome petegos +mian kuzon, la korporalon, ke oni pardonu al Gianetto."</p> +<p>Li estis ankoraŭ parolante kiam Mateo murmuris: <i>Dio vin pardonu!</i></p> +<p>Li pafis, kaj Fortunato falis teren, morta.</p> +<p>Sen ĵeti rigardon sur la malvivulon, Mateo reiris domen, por serĉi +fosilon por enterigi sian filon. Post kelke da paŝoj, li renkontis +Giuseppinan, alkurantan, maltrankviligitan per la pafo. "Kion vi +faris?" ŝi ekkriis.</p> +<p>"Justecon!"</p> +<p>"Kie li estas?"</p> +<p>"En la valeto. Mi lin enterigos. Li mortis Kristane. Mi kantigos +meson por li. Oni diru al mia bofilo ke li venu loĝi kun ni."</p> +</div><div class="poetry" id="est1-5-16" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">TOM BOLIN.</h5> +<p>(Dibdin.—Tradukis A. Motteau).</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Senviva kuŝas nun Tom Bolin,</span> +<span class="i2">Karulo de l’ŝipar’;</span> +<span class="i0">Ventego ne plu blovos sur lin</span> +<span class="i2">En granda mortintar’.</span> +<span class="i0">Li staris en beleco vira,</span> +<span class="i2">De la marist’ model’;</span> +<span class="i0">Ferdeke devosklavo vera,</span> +<span class="i2">Sidant’ nun super vel’. (<i>bis</i>).</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Tom ĉiam sian vorton gardis</span> +<span class="i2">Kaj kore donis sin;</span> +<span class="i0">Edzinon virtan li posedis,</span> +<span class="i2">Amikojn verajn, nin.</span> +<span class="i0">Li ankaŭ kantis tiel bele,</span> +<span class="i2">De l’ŝipo Filomel’!</span> +<span class="i0">Bedaŭru ni do lin fidele,</span> +<span class="i2">Zorgantan super vel’. (<i>bis</i>).</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Veteron belan sendos tamen</span> +<span class="i2">La supervol’ al Tom,</span> +<span class="i0">En tago kiam venos hejmen</span> +<span class="i2">Maran’ kaj landa hom’.</span> +<span class="i0">Ŝipanon, reĝon morto kaptas;</span> +<span class="i2">Se li nun homa ŝel’</span> +<span class="i0">Senmova korpo sube restas,</span> +<span class="i2">Tom vivas super vel’. (<i>bis</i>).</span></div> +</div> +</div><div class="article" id="est1-5-17" lang="eo"> +<p class="pagenum">73</p> +<h5>DIVERSAJ AVIZOJ.</h5> +<p>Niaj Germanaj Samideanoj baldaŭ komencas sian propagandon, kaj +eldonigis bonan broŝureton kiu kostas dekkvin pfenigojn kaj kiu +multe helpos je la varbado de rekrutoj.</p> +<hr class="short"> +<p>Sinjorino Phelips, Prezidantino de la Braillea Korespondada Klubo, +anoncas la fondon de Esperanta sekcio. Ni rememorigas niajn blindajn +amikojn ke Sinjoro W. P. Merrick, The Manor Farm, Shepperton, +klopodas pri la movado, kaj estas la Braillea Sekretario de The +London Esperanto Club.</p> +<hr class="short"> +<p>Alilanda Adepto, kiu enpresigis sian nomon en nian Adresareton, kiel +kolektanto de ilustritaj poŝtkartoj, ĵus estas skribinta: "Ĉu vi +scias ke per, kaj por, via gazeto mi faras kaj estas ankoraŭ farinta +grandaron da poŝtkartoj ilustritaj? Ĉiutage la leteristo lasas en +mia domo kvar, kvin, aŭ ses, ĉiuj skribitaj tiamaniere: "Leginte +vian anoncon en The Esperantist k.t.p."</p> +<p>Mi ĉiam pensis, ke tiuj ĉi multe helpus nian aferon, kaj sendube la +kolekto de poŝtsignoj ankaŭ estas inda je atento. Al ĉiu, kiu +sendos ĉi tie sian nomon kaj adreson, por ke ĝi enmetiĝu en nian +adresareton, kiel kolektanto de poŝtsignoj, kaj kiu kunsendos la +necesajn ses pencojn (70 centimojn), la Redaktoro tuj resendos areton +da almenaŭ dek diversaj poŝtsignoj. Kaj ĉiuj el ili estos per +Esperanto ricevitaj. Estas mirinde kiom da alilandaj abonantoj tiun +ĉi malgranda Gazeto jam posedas. Estos granda helpo al tiu ĉi afero +se la abonantoj en Java, Pahang, Cochin-China, Japan, Trinidad, +Barbadoes, Brazil, Mexico, Sierra Leone, China k.t.p. afable sendos +aron da senvaloraj (al ili, sed ne al ni) specimenoj por ke ni +disdonu ilin inter niaj apogantoj. <i>Per malgrandaĵoj oni grandaĵojn +efektivigos!</i> Tial mi multe konfidas je poŝtkartoj kaj poŝtsignoj, +por rapidigi la universalan alprenon de Esperanto.</p> +<hr class="short"> +<p>Kelkaj amikoj tre amas <i>kronikon</i>; sed la Redaktoro petas ke ili sin +turnu al la <i>Lingvo Internacia</i>, <i>L’Esperantiste</i>, <i>k.t.p.</i> por ĝin +trovi. Tamen en tiu ĉi numero li donas mallongan skizon pri la +agadoj de la pasinta monato. Multaj paroladoj estas farintaj. <i>The +Associated Teachers’ Guild</i>, <i>The Central Technical College</i>, <i>The +Sir John Cass Technical Institute</i>, <i>The Westbourne Chapel</i> en +Londono, kaj kunvenoj ĉe Sheffield kaj Nottingham aŭskultadis kaj +ekinteresiĝis je la Esperanta celo. Multaj artikoloj pri Esperanto +aperis en la gazetaro.</p> +<p>Bonaj leteroj enpresiĝis en <i>The Hexham Herald</i> kaj <i>The Scottish +Cyclist</i>. Malfeliĉe <i>The Daily Paper</i>, kiu donis al ni tiom da +espero kaj helpo, estas mortinta, ĉar nia fervorega amiko Sinjoro +Stead ne povis plu zorgadi pri ĝi. Tamen nia movado ŝuldas al li +ankoraŭ pli koregan dankesprimon. Pri la artikolo en la <i>C.T.C. +Gazette</i> mi jam estas skribinta.</p> +<p>Mi ne povas nomi ĉiujn el la Anglaj Gazetoj, kiuj enhavis +Esperantajn artikolojn, sed mi ne devas forgesi la novan monatan +revuon, <i>The Crank</i>, kies dua numero enhavis tre valoran artikolon, +skribitan de nia agema <i>Librarian</i>. Dua artikolo kredeble sekvos en +la tria numero.</p> +<p>Sed estas inter la alilanda gazetaro ke ni trovas la plimulton da +niaj apogantoj; kaj mi prenas la nunan okazon por danki la multajn +samideanojn, kiuj afable sendadas al mi siajn lokajn gazetojn. En <i>La +Plume Stenografique de France</i> troviĝis longan skizon; kaj ankaŭ +tre longan nomaron da aliaj gazetoj oni povus citi. En la Amiens’a +ĵurnalo mi legis ke la sindonema Sinjoro Tessencourt, la tiea +Prezidanto, fariĝis konsulo de la Unuiĝitaj Ŝtatoj. Espereble la +lingvo internacia helpos lin, kvankam ĝis nun ne estas multe da +kunbatalantoj tie.</p> +<p>Tamen, antaŭ kelkaj tagoj, mi ricevis sekvantan leteron el tiu ĉi +antaŭemega lando. "When I was in business in New York I had +considerable correspondence with merchants in various parts of the +world, as I was a large buyer of raw goods from Siberia, South +Africa, Central America, and other countries, and I felt the need of +an international business language. With this feeling I paid some +attention to <i>Volapuk</i> and <i>Spelin</i>, the two previous attempts at +this problem which seemed worthy of notice, but I felt no confidence +in there being any future in either of them. With regard to Esperanto +I have a very different feeling, and think it is going to be a +success."</p> +<hr class="short"> +<p>Por finigi tiun ĉi avizaron, mi deziras altiri la atenton de la +legantaro al la ĵuseldonita tre interesa raporto pri la <i>Esploro de +la Groupe Esperantiste de Lyons</i>. Tiu ĉi energia centro sendis +leterojn je la komenco de 1903 al ĉiuj konataj grupoj, petante +respondojn je kelkaj demandoj. La rezultato de tiu ĉi interesa afero +nun aperas en la komenco de la Jan Lingvo Internacia. Mi elĉerpos +kelkajn frazojn el tiu ĉi raporto pri la enhavo de la sescent da +ricevitaj respondleteroj: (1) Esperanto estas de nun disvastigita en +la plej granda parto de la Eŭroplingvaj landoj. (2) Plej ofte +fremdaj Esperantistoj staras izolitaj unuj de la aliaj. (3) Ke nenio +estas pli diversa ol la socialaj situacioj de la Esperantistoj. (4) +Ke la facileco per kiu ili akiris Esperanton estis apenaŭ +nekredebla, kia ajn estas la gepatra lingvo. Ni ĉiuj devas dankegi +la Lionan Grupon pro ĝia granda laboro, kaj pro la grava rezultato +kiu ĝin kronis.</p> +</div><div class="letters" id="est1-5-18"> +<p class="pagenum">74</p> +<h5>CORRESPONDENCE NOTES.</h5> +<p>A.J.H. (Shrewsbury) writes: "There are many ways of spreading the +language, but two plans, which I have not yet seen in print, appeal +to me. (1). Let merchants, especially those with a world-wide +business, adopt Esperanto names for their goods. (2). Cause Esperanto +to be included among the languages in which it is permissible to send +telegrams."—In thanking A.J.H. for the kind suggestions, and hoping +that many will follow his good example, we beg to note that the +second of these plans is already in vogue, as the writer has seen +several Esperanto telegrams, of course minus the accents. As to the +first, it is a capital suggestion. A certain perfume (Espero) has +been advertised in this gazette, and, in consequence, the proprietor +has had many orders from France and other foreign strongholds of our +Cause. The opening up of a universal market for one’s goods is the +first advantage of the study, from a business man’s point of view, +and I trust that ere long it will be largely made use of by our +growing army of Esperantists.</p> +<hr class="short"> +<p>L.R.C. does not know Spanish, yet, thanks to Esperanto, he was able +to translate the sentences in that language in our February number. +Are we to consider therefore that Spanish resembles Esperanto more +closely than Italian, or has some other friend, equally ignorant of +that tongue, been able to translate the Italian sentences on page 57?</p> +<hr class="short"> +<p>Several friends have pointed out the word given in the new +English-Esperanto Dictionary for <i>Editor</i>. We prefer to use +<i lang="eo">Redaktoro</i> to translate the term, and use <i lang="eo">Eldonisto</i> for +<i>Publisher</i>.</p> +<p>E.M. (Lancaster) sends an excellent suggestion. He writes: "Will not +some good Esperantists consent to correct one beginner’s letter per +week, provided that an envelope be enclosed for the reply?"—Surely +there must be many who are willing to undertake this light work, +and who thus will improve their own knowledge, and will also make +the study especially interesting for country students. The +Editor will be glad to find a learner, or a teacher, as may be +desired.</p> +<hr class="short"> +<p>Several subscribers have pointed out that the meanings of some words +not in the text-book vocabulary have not been explained. As the +Esperanto-English Vocabulary is now issued, we shall only explain +words not to be found in that comprehensive little work.</p> +<hr class="short"> +<p>No. 8380 writes: "Sir, permit me briefly to call attention to two of +the examples given last month in illustration of the uses of the +preposition ‘By.’ (1). <i>He was holding him by the neck with both +hands.</i> Neck: part of the body, or instrument by which B is held; +hands: part of the body by which A holds B. The preposition should, +therefore, in my opinion be ‘<i>Per</i>.’" (In the first case there is a +certain amount of ambiguity, and <i>je</i> or <i>per</i> can be used +indiscriminately). "(2). <i>The little boy returned home quite by +himself.</i> This somewhat peculiar idiom obviously means that the child +returned alone, and must be rendered thus ‘La knabeto revenis domen +sole.’" The Editor nearly altered the latter phrase to the more +colloquial expression "The little boy returned home quite <i>on his +own</i>." It seems to mean "<i>by his own instrumentality</i>," and "<i>per</i>" +certainly seems to be correct in this instance. He might, for +example, have just commenced to walk, in which case the proud mother +would no doubt have used the given phrase, even if she had +accompanied him every step of the way (which, in the Editor’s +opinion, she probably did). As the phrases seem to give a +considerable amount of instruction, the same contributor has kindly +treated in this issue the prepositions "IN and INTO."</p> +<p style="font-weight:bold;margin-left:2em;">IN, INTO.</p> +<table> +<tr><td>Many birds fly in the autumn into warmer countries.</td> +<td>Multaj birdoj flugas dum la aŭtuno <i>en</i> plivarmajn landojn.</td></tr> +<tr><td>When the mouse runs indoors.</td> +<td>Kiam la muso kuras <i>en</i> la domon.</td></tr> +<tr><td>The women run about indoors.</td> +<td>La virinoj kuradas <i>en</i> la domo.</td></tr> +<tr><td>They are quite right, in my opinion.</td> +<td><i>Laŭ</i> mia opinio, ili estas tute pravaj.</td></tr> +<tr><td>They were brought up in the fear of God.</td> +<td>Ili edukiĝis <i>laŭ</i> la timo al (aŭ je) Dio.<span class="pagenum">75</span></td></tr> +<tr><td>In the education of children, it is necessary to use—</td> +<td><i>Por</i> la edukado de la infanoj, estas necese uzi—</td></tr> +<tr><td>She had difficulty in expressing her thoughts.</td> +<td>Ŝi havis malfacilecon <i>por</i> esprimi siajn pensojn.</td></tr> +<tr><td>Matrimony, a fact in the life of Henry VIII.</td> +<td>Edziĝo, fakto de la vivo de Henriko VIIIa.</td></tr> +<tr><td>He is the best in the world for that.</td> +<td>Li estas la plej bona pri tio <i>el</i> la mondo.</td></tr> +<tr><td>I think I did well <i>in</i> acting thus.</td> +<td>Mi pensas, ke mi bone faris tiel aginte.</td></tr> +<tr><td>Alike in face and character.</td> +<td>Similaj <i>per</i> la vizaĵoj kaj la karaktero.</td></tr> +<tr><td>We are going away in two or three days.</td> +<td>Ni foriros <i>post</i> du aŭ tri tagoj.</td></tr> +<tr><td>Something, in the shape of a man, appears.</td> +<td>Io, <i>sub</i> la formo de homo, aperas.</td></tr> +<tr><td>They stand in one long line.</td> +<td>Ili staras <i>sur</i> unu longa linio.</td></tr> +<tr><td>While walking in the street I fell.</td> +<td>Promenante <i>sur</i> la strato, mi falis.</td></tr> +<tr><td>George Washington was born in the year one thousand seven hundred +and thirty-two, and never told a lie.</td> +<td>George Washington estis naskita la jar<i>on</i> mil sepcent + tridek du<i>an</i>, kaj mensogis neniam.</td></tr> +</table> +<hr class="short"> +<p>At the request of many Subscribers, the Grammatical synopsis has been +omitted from this issue, and the interesting narrative of the early +days of Esperanto takes its place.</p> +<hr class="short"> +<p>All Members of the London Esperanto Club whose numbers are lower than +<i>136</i> are hereby reminded that their renewals are now due, and should +be sent to the Hon. Secretary. A Renewal Form was enclosed in the +January Number.</p> +<hr class="short"> +<p>Subscribers are reminded that <span class="sc">The Esperantist</span> appears at the +beginning of each month.</p> +<hr class="short"> +<p>As the Editor will be abroad during the end of March, it is hoped +that friends will excuse delay in replies to letters. The April +gazette should appear on the first of the month as usual, +notwithstanding.</p> +</div><div class="booklist" id="est1-5-19"> +<p>For the convenience of Esperantists, all works dealing with the +language can now be obtained by writing to the Librarian, P. Howard, +Esq., The Bungalow, Cranes Park, Surbiton, Surrey.</p> +<p>The books most read are:—</p> +<ul> +<li>"Student’s Complete Textbook," by J. C. O’Connor, B.A., 1s. 8d., +post free (revised edition).</li> +<li>"Thirty five Exercises with Keys," by A. Motteau, 1s. 3d., post free +(6 copies for 6s. 6d.).</li> +<li>"No. 52," a short Grammar, by the Hon. R. H. Geoghegan. Price 7d., +post free. This is a capital preliminary work for giving to friends +to arouse their interest. For this purpose we will supply +<i>subscribers</i> with 6 copies for 2s. 6d., post free.</li> +<li>Three Tales by Tolstoy and Pushkin, 1s. 1d.</li> +<li>Fundamenta Krestomatio; Dr. Zamenhof, 3s. 4d.</li> +<li>"Hamlet," translated by Dr. Zamenhof, 2s.</li> +<li>Grammar in French or German, 1s. 6d.</li> +<li>Commentaire in French, 2s.</li> +<li>Prose Selections, 2s. 6d. and 1s. 6d.</li> +<li>Stories from back "L’Espérantistes," 2d. each.</li> +<li>"Tourist’s Phrase-Book," in 6 languages, 6d.</li> +<li>Esperanta Sintakso de P. Fruictier, 1s. 6d.</li></ul> +<p>The following monthly magazines can be obtained. The annual +subscriptions are:—</p> +<ul> +<li>"La Lingvo Internacia," printed wholly in Esperanto, 3s. 6d.</li> +<li>"L’Espérantiste," in French and Esperanto, 4s.</li> +<li>"La Lumo," in French, English, and Esperanto, 2s. 6d.</li> +<li>"La Belga Sonorilo," in French, Flemish, and Esperanto, 2s. 6d.</li> +<li>"La Bohema Esperantisto," in Czech and Esperanto, 3s.</li> +<li>"La Rondiranto," in Bulgarian and Esperanto, 3s.</li> +<li>The new "Internacia Medicina Revuo" will appear every two months. +Subscription 6s. 6d. per annum.</li></ul> +<p>The English-Esperanto and Esperanto-English Dictionaries, 2s. 6d. +each.</p> +<p>"French-Esperanto Vocabulaire," 2s. 6d.; "Esperanto-French +Dictionnaire," 1s. 6d.</p> +<p>"Braille Instruction-Book for the Blind," 4s.</p> +<p>Translation of the above into English, 6d.</p> +<p>Neat star-shaped Badges, for use when travelling, are kept in stock. +Price 9d. each.</p> +</div><div class="article" id="est1-5-20"> +<p class="pagenum">76</p> +<div class="left" lang="eo"> +<h5>ELTIRO EL PRIVATA LETERO DE D-RO ZAMENHOF AL S-RO B.,</h5> +<p class="center">Presita kun permeso de ambaŭ korespondantoj, en Jaro 1896.</p> +<p class="center">Tradukis el lingvo rusa V.G.</p> +<p>... Vi demandas min, kiel aperis ĉe mi la ideo krei lingvon +internacian kaj kia estis la historio de la lingvo Esperanto, de la +momento de ĝia naskiĝo, ĝis tiu ĉi tago? La tuta <i>publika</i> +historio de la lingvo, t.e. komencante de la tago, kiam mi malkaŝe +eliris kun ĝi, estas al Vi pli malpli konata; cetere <i>tiun ĉi</i> +periodon de la lingvo estas nun, pro multaj kaŭzoj, ankoraŭ +neoportune tuŝadi; mi rakontos al Vi tial en komunaj trajtoj sole la +historion de la <i>naskiĝo</i> de la lingvo.</p> +<p>Estos por mi malfacile rakonti al Vi ĉion, tion ĉi detale, ĉar +multon mi mem jam forgesis; la ideo, al kies efektivigo mi dediĉis +tutan mian vivon, aperis ĉe mi—estas ridinde ĝin diri—en la plej +frua infaneco kaj de tiu ĉi tempo neniam min forlasadis. Tiu ĉi +cirkonstanco parte klarigos al Vi, kial mi kun tiom da obstineco +laboris super ĝi, kaj kial mi, malgraŭ ĉiuj malfacilaĵoj kaj +maldolĉaĵoj, ne forlasadis tiun ĉi ideon, kiel ĝin faris multaj +aliaj, laborintaj sur la sama kampo.</p> +<p>Mi naskiĝis en Bjelostoko, gubernio de Grodno. Tiu ĉi ŝanco donis +la direkton al ĉiuj miaj estontaj celadoj. En Bjelostoko la +loĝantaro konsistas el kvar diversaj nacioj: Rusoj, Poloj, Germanoj +kaj Hebreoj; ĉiu el tiuj ĉi elementoj parolas apartan lingvon kaj +neamike rilatas la aliajn. Tie pli ol ie la impresema naturo sentas +la multepezan malfeliĉon de diverslingveco, kaj konvinkiĝas ĉe +ĉiu paŝo, ke la diverseco de lingvoj estas la sola, aŭ almenaŭ la +ĉefa kaŭzo, kiu disigas la homan familion, kaj dividas ĝin en +malamikaj partoj.</p> +<p>Oni edukadis min kiel idealiston; oni min instruis, ke ĉiuj homoj +estas fratoj, kaj dume sur la strato kaj en la domo, ĉio ĉe ĉiu +paŝo igis min senti, ke <i>homoj</i> ne ekzistas: ekzistas sole Rusoj, +Poloj, Germanoj, Hebreoj k.t.p. Tio ĉi ĉiam forte turmentis mian +infanan animon, kvankam multoj eble ridetos pri tiu ĉi "doloro pro +la mondo" ĉe la infano. Ĉar al mi tiam ŝajnis, ke la "grandaĝaj" +posedis ian ĉiopovan forton, mi ripetadis al mi, ke kiam mi estos +grandaĝa, mi nepre forigos tiun ĉi malbonon.</p> +<p>Iom post iom mi konvinkiĝis, kompreneble, ke ne ĉio fariĝas tiel +facile, kiel ĝi prezentiĝas al la infano; unu post la alia mi +forĵetadis diversajn infanajn <span class="pagenum">77</span>utopiojn, kaj nur la revon pri unu +homa lingvo mi neniam povis forĵeti. Malklare mi iel min tiris al +ĝi, kvankam, kompreneble, sen iaj difinitaj planoj. Mi ne memoras +kiam, sed en ĉia okazo sufiĉe frue, ĉe mi formiĝis la konscio, ke +la sola lingvo povas esti nur ia neŭtrala, apartenanta al neniu el +la nun vivantaj nacioj.</p> +<p>Kiam el la Bjelostoka gimnazio mi transiris en la Varsovian duan +klasikan gimnazion, mi dum kelka tempo estis forlogata de lingvoj +antikvaj kaj revis pri tio, ke mi iam veturados en la tuta mondo kaj +per flamaj paroloj inklinados la homojn revivigi unu el tiuj ĉi +lingvoj por komuna uzado. Poste, mi ne memoras jam kiamaniere, mi +venis al firma konvinko, ke tio ĉi estas neebla, kaj mi komencis +malklare revi pri <i>nova</i>, arta lingvo. Mi ofte komencadis iajn +provojn, elpensadis artifikajn riĉegajn deklinaciojn kaj +konjugaciojn, k.t.p. Sed homa lingvo kun ĝia, kiel ŝajnis al mi, +senfina amaso da gramatikaj formoj, kun ĝiaj centoj da miloj de +vortoj, kaj dikaj vortaroj, ŝajnis al mi tia artifika kaj kolosa +maŝino, ke mi ne unufoje diradis al mi: "for la revojn! tiu ĉi +laboro ne estas laŭ homaj fortoj,"—kaj tamen mi ĉiam revenadis al +mia revo.</p> +<p>Germanan kaj Francan lingvojn mi ellernadis en infaneco, kiam oni ne +povas ankoraŭ kompari kaj fari konkludojn; sed kiam, estante en la +5-a klaso de gimnazio, mi komencis ellernadi lingvon Anglan, la +simpleco de la Angla gramatiko ĵetiĝis en miajn okulojn, precipe +dank’ al la kruta transiro al ĝi de la gramatikoj Latina kaj Greka. +Mi rimarkis tiam, ke la riĉeco de gramatikaj formoj estas nur blinda +historia okazo, sed ne estas necesa por la lingvo. Sub tia influo mi +komencis serĉi en la lingvo kaj forĵetadi la senbezonajn formojn, +kaj mi rimarkis, ke la gramatiko ĉiam pli kaj pli degelas en miaj +manoj, kaj baldaŭ mi venis al la gramatiko plej malgranda, kiu +okupis sen malutilo por la lingvo ne pli ol kelkajn paĝojn. Tiam mi +komencis pli serioze fordoniĝi al mia revo. Sed la grandegulaj +vortaroj ĉiam ankoraŭ ne lasadis min trankvila.</p> +<p>Unu fojon, kiam mi estis en la 6-a aŭ 7-a klaso de la gimnazio, mi +okaze turnis la atenton al la surskribo "Ŝvejcar<i>skaja</i>," kiun mi +jam multajn fojojn vidis, kaj poste al la elpendaĵo "Konditor<i>skaja</i>." +Tiu ĉi "skaja" ekinteresis min kaj montris al mi, ke la sufiksoj +donas la eblon el unu vorto fari aliajn vortojn, kiujn oni +ne devas aparte ellernadi. Tiu ĉi penso ekposedis min tute, kaj +mi subite eksentis la teron sub la piedoj. Sur la terurajn +grandegulajn vortarojn falis radio de lumo, kaj ili komencis rapide +malgrandiĝi antaŭ miaj okuloj.</p><p class="pagenum">78</p> +<p>"La problemo estas solvita!"—diris mi tiam. Mi kaptis la ideon pri +sufiksoj, kaj komencis multe labori en tiu ĉi direkto. Mi komprenis, +kian grandan signifon povas havi por la lingvo konscie kreata la +plena uzado de tiu forto, kiu en lingvoj naturaj efikis nur parte, +blinde, neregule kaj neplene. Mi komencis kompari vortojn, serĉi +inter ili konstantajn, difinitajn rilatojn kaj ĉiutage mi +forĵetadis el la vortaro novan grandegan serion da vortoj, +anstataŭigante tiun ĉi grandegon per unu sufikso, kiu signifis +certan rilaton. Mi rimarkis tiam, ke tre granda amaso da vortoj pure +<i>radikaj</i> (ekz. "patrino," "mallarĝa," "tranĉilo," k.t.p.) povas +esti facile transformitaj en vortojn <i>formitajn</i> kaj malaperi el la +vortaro. La meĥaniko de la lingvo estis antaŭ mi kvazaŭ sur la +manplato, kaj mi nun komencis jam labori regule, kun amo kaj espero. +Baldaŭ post tio mi jam havis skribitan la tutan gramatikon kaj +malgrandan vortaron.</p> +<p class="center">(<i>Finigota en la proksima numero</i>).</p> +</div> +<div class="right"> +<h5>THE BIRTH OF ESPERANTO.</h5> +<p class="center">Freely translated, from an Esperanto version of a Private Letter +of Dr. Zamenhof written in Russian, by John Ellis.</p> +<p>"... You ask me how it was that the idea of creating an international +language occurred to me, and what was the history of the Esperanto +language from the time of its birth till to-day? The entire public +history of the language, that is to say, beginning from the day when +I gave it to the world, is more or less known to you; further, it is +not opportune now, for many reasons, to touch upon that period; I +will consequently relate to you, in general lines, merely the story +of the birth of my language.</p> +<p>"It would be difficult for me to tell you all this in detail, for +much of it I have myself forgotten. The idea, to the realisation of +which I have dedicated my whole life, struck me (it is ridiculous to +mention it) in my earliest childhood, and from that time never left +me. This circumstance will partly explain why I have laboured upon +the matter with so much determination, and why, in spite of all +difficulties and hardships, I have not abandoned the idea, as many +other working in the same field have done.</p> +<p>"I was born in Bielstock, in the department of Grodno (Russia), where +I spent the days of my boyhood. This fortuitous circumstance +determined the direction of my future ambitions, for the inhabitants +of Bielstock are of four different nationalities—Russians, Poles, +Germans, and Jews—each of which speaks a separate language, and is +on bad terms with the others. There, more than anywhere else, an +impressionable nature feels the heavy misfortune of diversity of +tongues. One is convinced at every step that the diversity of +language is the only, or at least the chief, cause which separates +the human family and divides it into inimical sections.</p> +<p>"I was brought up as an idealist. I was taught that all men are +brothers; meanwhile in the street and at home everything, at every +step, compelled me to feel that <i>humanity</i> does not exist, that there +are only Russians, Poles, Germans, Jews, etc. This thought ever +deeply troubled my boyish mind—although many may smile at the +thought of a lad sorrowing for humanity. But at that time it seemed +to me that the ‘grown ups’ possessed an almighty power, and I said to +myself that when I was grown up I would utterly dissipate this evil.</p> +<p>"Little by little I became convinced, of course, that these things +were not so practicable as in my boyhood I had imagined; one by one I +cast aside my various childish utopias, but the dream of one single +tongue for all mankind I never could dispel. In a dim fashion, without +any defined plan, in some way it allured me. I do not remember when, +but, at all events, it was very early, I arrived at the consciousness +that an international language was possible only if it were neutral +and belonged to none of the now-existing nationalities.</p> +<p>"When I passed from the Bielstock Gymnasium<a href="#fnI.5.2" id="fnrefI.5.2"><sup>[2]</sup></a> to the Second +Classical School of Warsaw, I was for some time seduced by the dead +languages, and dreamed that some day I would travel throughout the +world, and in flaming words persuade mankind to revive one of these +languages for the common use. Subsequently, I do not now remember +how, the conviction came to me that that was an impossibility, and I +began, indistinctly, to dream of a new and artificial language. I +often made attempts, inventing a profusion of declensions and +conjugations, but the language of man, with, as it seemed to me, its +endless mass of grammatical forms, its hundreds of thousands of words +and ponderous dictionaries, appeared to be such a colossal, and yet +tricky, machine that many a time I exclaimed—‘Away with dreams! this +labour is beyond human powers!’ But, in spite of all, I always +returned to my dream.</p> +<p>"In childhood (before I could make comparisons or work out +conclusions) I had learnt French and German, but when, being in the +5th class of the gymnasium, I began to study English, the simplicity +of its grammar flashed upon my comprehension, thanks, chiefly, to the +wearisome ploughing through the Greek and Latin grammars. I observed +that the rich wealth of grammatical forms was not a necessity, but +merely the blind result of accidental history. Under that influence I +recommenced my research into language, and discarded the unnecessary +forms, and I noticed that the grammar ever and ever melted under my +hands, and soon I arrived at a tiny grammar, which, without causing +any disadvantage to the language, occupied only a few pages. Then I +began to devote myself to my dream more seriously. Still, the giant +dictionaries left me no peace of mind.</p> +<p>"One day, when I was in the 6th or 7th class at the gymnasium, my +attention was, by chance, turned to the sign ‘Ŝvejtskaja’ +(drink-shop), and close by to the sign ‘Konditorskaja’ (sweet-shop). +Although I had seen it many times before, this ‘skaja’ aroused my +interest, and showed me that by means of suffixes I might make one +word into others, which need not be separately learned. This thought +took complete possession of me, and all at once I felt the ground +beneath my feet. A ray of light had fallen upon the terrific giant +dictionaries, and they began to shrink rapidly before my eyes.</p> +<p>"‘The problem is solved,’ I cried. I seized this idea of suffixes, +and began to work hard upon it. I understood how important it was to +make full use of this power—which, in natural languages, plays only +a partial, blind, irregular and incomplete <i>rôle</i>—when consciously +creating a new language. I began to compare words, to examine their +constant and defined relationships, and every day I cast out from the +dictionary a fresh vast series of words, substituting for this mass a +single suffix, which signified a certain fixed relationship. I next +remarked that a great number of words, hitherto regarded purely as +‘roots’ (such as ‘mother,’ ‘narrow,’ ‘knife’), might easily be +treated as ‘formed words,’ and disappear from the dictionary. The +mechanism of language stood before me as though it were upon the palm +of my hand, and, inspired by love and hope, I began to work +systematically. After that I soon had the entire grammar and a small +dictionary in manuscript."</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTE:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.5.2"></a> <a href="#fnrefI.5.2">[2]</a> +School preparatory for the University. +</p> +</div> +</div><div class="article" id="est1-5-21" lang="eo"> +<h5>NIAJ LIBERTEMPOJ.</h5> +<p>Sinjoro H. Voituret (delegito de la Touring Club de France) skribis +al mi "La tute admirinda lando, loĝita sur la limoj de Francujo kaj +Svisujo, nomata Jura, estas ne sufiĉe konata de alilandaj turistoj." +Mi deziras danki lin pro lia sciigo ĉar ĝi memoras al mi unu el la +plej grandaj plezuroj de la mondo, la turismon biciklete. Eble multe +da miaj legantoj nun ekpensadas siajn libertempojn, kaj proponas iri +en regionojn ĝis nun nekonatajn, kie ili povos renkonti +diverslandajn gesamideanojn. Mi mem intencas tiun ĉi fari, kaj mi +plezure donos sciigojn al ĉiuj, kiuj ilin petos, pri la alilanda +bicikleta turismo. Mi ĝoje memoras la plezuregajn impresojn kiujn +faris je mi la belaĵoj de tiu ĉi ĵusnomita Jura, kaj la apuda +Departemento de l’Ain. Dum la pasinta Majo mi faris vojaĝon de dumil +kilometroj, kun mia patro, kaj vidis multajn el la plej belaj +regionoj en Francujo, Svisujo, Italujo, Germanujo kaj Belgujo per +bicikleto. La plezuro vere estis plezurego. Sed tiatempe mi ne +konatiĝis kun Esperantistoj; kaj mi prezentas al mi ke la sama +vojaĝo nun estus pli ol plezurplenega, ĉar mi konas la adresojn de +multaj Esperantistoj, kiuj deziras paroladi Esperante kun ni, anoj de +alia, sed tamen, tre proksima lando. Se iaj el vi, gelegantoj miaj, +deziras ricevi kelkajn el tiuj ĉi adresoj, mi sendos ilin al vi; +kaj mi estas certa ke vi neniam bedaŭros ke vi estas fidintaj je +Esperanto por plezurplenigi viajn libertempojn. Por turistoj, la +granda helpo, kiun donas kono de la lingvo internacia vere estas +neforgesinda. Per ĝi, vi povas lerni multe da interesegaj aferoj, +kiujn alie vie tute ne eltrovus. Mi skribas tiujn ĉi liniojn +hodiaŭ ĉar la libertempoj jam alproksimiĝas. Mi ĉiam pliamas la +longajn tagojn de la printempo al la varmegaj, kaj ofte polvplenaj, +tagoj de la someraj monatoj. Tiel mi preskaŭ ĉiam elektis la Junian +monaton por bicikleta vojaĝo inter la belaĵoj de mia propra lando, +aŭ, pli bone, inter la montoj kaj lagoj de pli malproksimaj landoj, +kie troviĝas bonegaj vojoj, kaj kie la ĉiutaga vivado estas tiel +malsama je la nia. Sed sendube multaj el ni Esperantistoj deziras +forvojaĝi eĉ pli frue. Eble kelkaj el ni jam estos foririntaj +antaŭ la Pasko, kaj ĝia Aprila <span class="sc">Esperantist</span>. Al ĉiuj, kiuj +povas, mi kore konsilas vojaĝi alilande, kaj persone provi la +helpon, kiun la lingvo internacia donos.</p> +<p>Tamen mi havas duan, kaj ne malindan celon. Multaj el vi sendube +estas anoj de la fama <i lang="en">Cyclists’ Touring Club</i>. Kaj vi jam scias ke +la <i>Touring Club de France</i> estas la plej notinda helpanto de nia +kara afero en Francujo. Nu, ĉu la C.T.C. ne devas ankaŭ klopodi pri +Esperanto? Mi ĝin kredas, kaj mi fidas, ke antaŭ ne longe, ĝi +faros ion por la afero. En la <i>C.T.C. Gazeto</i> de tiu ĉi Marta +monato, troviĝas artikolo pri la lingvo, kaj mi fervore petegas, ke +ĉiuj la Esperantistaj membroj de la C.T.C. skribu al la Redaktoro de +ĝia Gazeto, kaj diru ke ili estas interesitaj, kaj ke ili esperas ke +la C.T.C. klopodos pri Esperanto, same kiel la T.C.F. jam estas +farinta. Tionfarante, ĉiuj multe helpos nin, kaj gajnos koregan +dankesprimon de la tutmonda Esperantistaro.</p> +<p class="sc far_sig">La Redaktoro.</p> +</div><div class="article" id="est1-5-22" lang="eo"> +<p class="pagenum">79</p> +<h5>LA LINGVO DE LA FLOROJ.</h5> +<p class="center">Originale verkita de Ben Elmy.</p> +<p>Mi ne intencas paroli pri la tiel nomata florlingvo, per kies helpo +timemaj amantoj iam kuraĝis malkovri la flamon de kaŝita pasio. Tiu +ĉi lingvo nur estis sistemo de silentaj signaloj; ekzemple, la +sopiranta ĉielblua Ne-min-forgesu; la modesta Violo de espero; la +delikatodora Resedo<a href="#fnI.5.3" id="fnrefI.5.3"><sup>[3]</sup></a> anoncante ke "Miaj ecoj superas miajn +ĉarmojn"; la Rozo ruĝanta, emblemo de simpatio reciproka. Mi tute +lasos tion ĉi al la junuloj de la brula Oriento, kie, oni diras, la +fiktiva florlingvo fariĝis sperta sciado, kvankam nur iom komisiita +al la vulgara kaj malvarma nigro kaj blanko de libroj presitaj.</p> +<p>Sed en tia lingvo, la floroj nur utiliĝas kvazaŭ senvolaj iloj por +esprimi ian senton aŭ sciigon sole homan. Mi, do, plivolas pensi kaj +pensigi pri la lingvo kiun uzas la floroj mem, por sciigi siajn +proprajn dezirojn kaj bezonojn al aliaj vivaj estaĵoj; ĉu insekto, +ĉu birdo aŭ besto, ĉu eĉ la homo ankaŭ. Ĉe multe da belaj +floroj sia rasdaŭrigo mem dipendas de la apudesto de tiaj fremdaj +kunhelpantoj.</p> +<p>Tamen la floroj—kun siaj postfruktoj ne posedas vortojn aŭ eĉ +sonojn en sia lingvo; efektive, tio ĉi estas ankoraŭ nur "sistemo +de silentaj signaloj"; koloro, formo, odoro, gusto—jen estas la +solaj rimedoj de la floroj por altiri la insektojn kiuj +interfruktigos la geflorojn, kaj la birdojn aŭ bestojn kiuj poste +forportos kaj dissemos la semojn. Delogitaj de iom da mielo, la +abeloj, papilioj, favoj, muŝoj, aŭ skarabetoj, fariĝas ambasadoroj +de amo inter la senmovaj gefloroj; kaj rekompencitaj de bongusta +frukto, la birdoj aŭ bestoj fariĝas portantoj de semoj, nuksoj, +kernoj,—kies sufiĉa proporcio enteriĝos fine en tero freŝa, +malproksime de la parencaj floroj.</p> +<p>Sendube la diferenca konstruaĵo kaj ecoj de la diversaspecaj +floroj servas speciale por alvoki al tiuj ĉi la plej decajn kaj +taŭgajn senditojn, ĉu de la amo, ĉu de la propagando. Ankaŭ +estas fakto alcertiga, ke tiaj floroj kiaj bezonas nur la venton +por efektigi sian fruktigon, ĉiam estas floroj nerimarkindaj +pro koloro, formo, aŭ odoro; kaj neniam kreas mielon.</p> +<p>Ĉu la floroj aŭ kreskaĵoj havas ian konsciencon aŭ propran volon, +je siaj agoj aŭ funkciadoj? Ĉu vere "la kverko tremetas ĉe la unua +bato de la hakilo" kiel kantas la poeto? Antaŭ nelonge la +botanikistoj kutimis diri ke ĉiuj agoj de la floroj estas nur +funkciadoj aŭtomataj, sen propra volo aŭ inteligento de la floro +mem. La avo de la fama Charles Darwin estis, ŝajne, la unua +observanto kiu kuraĝis pensi kaj diri ke la kreskaĵoj posedas ion +analogian je la instinkto aŭ prudento de la vivuloj bestaj. Post nur +iom da jaroj, Wordsworth ankaŭ diris:—</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">"Mi certe kredas—ĉiu kara flor’</span> +<span class="i0">Ĝuadas la aeron kiun spiras."</span></div> +</div> +<p>Charles Darwin mem plibonigis kaj tre certigis la temon de sia avo; +kaj, en nunaj tagoj, Dro. J. E. Taylor verkis plej interesan kaj +mirindan libron pri la "Sagaceco kaj Moraleco de la Kreskaĵoj." Mi +devus ankoraŭ citi multe da verkistoj, anglaj kaj alilandaj—Shelley, +Tennyson, Lowell, Jefferies, Flammarion, Maeterlinck, Karr, k.t.p., +sed mia spaco jam estas plenigita. Eble, ĉe estonta okazo, nia +estimata Redaktoro permesos ke mi skribu iom plu pri tiuj observemaj +verkistoj, kiuj havis kororelon por aŭskulti, kaj cerbon por +kompreni, la silentan paroladon de niaj humilaj gefratoj, la floroj.</p> +<p class="sc far_sig">Ben Elmy.</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTE:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.5.3"></a> <a href="#fnrefI.5.3">[3]</a> +Mignonette. +</p> +</div><div class="fables" id="est1-5-23" lang="eo"> +<h5>DU FABLOJ DE LAFONTAINE.</h5> +<p><i>La Korvo kaj la Vulpo.</i>—Belega korvo, sur arbo sidanta, tenis en +sia beko fromaĝon. Vulpo altirita de la bonodoro, diris al li: "Nu! +Bonan tagon, Via Korva Moŝto! Kiel bela vi estas! Kiom vi ŝajnas al +mi belega! Mi ne volas mensogi; se via voĉo estas tiel bela, kiel +estas via vestaĵo, vi estas la Fenikso el la loĝantoj en tiuj ĉi +arbaroj."</p> +<p>Ĉe tiuj ĉi vortoj, pro ĝojego eksaltis la korvo, kaj, por aŭdigi +sian belsonan voĉon, li larĝe malfermis sian bekon, kaj preterlasis +sian fromaĝon.</p> +<p>Tuj ekkaptis ĝin la vulpo kaj diris: "Mia bela sinjoro! Sciiĝu ke +ĉiu flatulo vivas per la aferoj de tiuj, kiuj kredas je li. Tiu ĉi +leciono sendube egalvaloras fromaĝon."</p> +<p>La korvo, hontanta kaj konfuza, ĵuris (sed iom tro malfrue) ke de +nun, neniu trompos lin.</p> +<p><i>La Garolo<a href="#fnI.5.4" id="fnrefI.5.4"><sup>[4]</sup></a> kaj la Plumoj de la Pavo.</i>—Pavo ŝanĝis plumojn: +Garolo prenis ilin, kaj per ili sin vestis. Poste li aliris por +promenadi, tre fiera, inter aliaj pavoj. Li kredis ke li estis +eminentulo! Iu rekonis lin; ĉiuj lin mokis, kaj strangmaniere +senvestigis lin. Li rifuĝis ĉe siajn samulojn kaj ili forpelis lin.</p> +<p>Estas sufiĉe da dupiedaj Garoloj kiel li, kiuj ofte ornamas sin per +tio, kion ili ŝtelis al la aliaj: Oni nomas ilin "Verkoŝtelistoj."<a href="#fnI.5.5" id="fnrefI.5.5"><sup>[5]</sup></a> +Mi ne parolos pri ili; ili ne estas indaj je tio.</p> +<p class="far_sig">O.W. 7074 (<span class="sc">Francujo</span>).</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTES:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.5.4"></a> <a href="#fnrefI.5.4">[4]</a> +Jay. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.5.5"></a> <a href="#fnrefI.5.5">[5]</a> +Plagiary. +</p> +</div><div class="article" id="est1-5-24" lang="eo"> +<p class="pagenum">80</p> +<h5>LA ĈIELAJ PORDOJ.</h5> +<p class="center">Originale Verkita de J. H. Meyrick.</p> +<p>Riĉegulo kuŝis suferanta lite. Parencoj, amikoj, kaj konatuloj +ĉirkaŭstaris, sed li ne aŭdis plu. Ombroj de la morto ekmallumigis +liajn okulojn: la voĉoj de la ĉeestantoj ŝajnis al li forigi: +fine, eĉ la ĉambro malproksimiĝis.</p> +<p>Li estis vivinta multe da jaroj. Ĉio, kio povis ĝojigi la homan +koron, estis por li atingebla. Tiel estas la mona povo.</p> +<p>Li ne estis malbonulo, laŭ la ordinara signifo de tiu ĉi vorto; oni +eĉ povus diri, ke li estis bonulo; sed lia boneco estis de speco +negativa. Li ne faris multe da malbonaĵoj, sed certe li preskaŭ +neniam faris bonaĵon.</p> +<p>Nun ĉio estis finita. Teraj aferoj velkis el lia rigardo. Mirinda +malpezeco, al li nekomprenebla, lin posedis. Li kvazaŭ rapide flugis +tra la aero. Fine li sin sentis deviĝita halti en regiono lumigita +per miloj da gloraj radioj, elirantaj el nevidebla centro.</p> +<p>Ekgajante, li volis autaŭeniri. Subite estaĵo je dia beleco, aperis +el la lumo, kaj diris—</p> +<p>"Kion vi deziras tie ĉi, ĉe la ĉielaj pordoj?"</p> +<p>"Mi deziras eniri" respondis la riĉegulo.</p> +<p>"Amiko, ne estas eble, ĉar vi ne taŭgas. Dum via tuta vivo vi ĉiam +estis sinrigardema; vi neniam vin ĝenis pri la ĉagrenoj kaj +malfeliĉecoj de viaj similuloj. Tiu ĉi loko ne estas por tieloj. +Sed bone aŭskultu, amiko, via tera vivo ne ankoraŭ estas finita. +Zorgu, do, ke vi ne denove maluzu vian okazon."</p> +<p>Tion dirinte, la bela anĝelo malaperis.</p> +<p>La riĉegulo revenis teren kaj lia animo reeniris sian korpon.</p> +<p>Eĉ dum tiu ĉi mallonga tempo kiam lia korpo ne montris plu signojn +de vivo, kaj oni pensis ke li estis mortinta, lia riĉeco kreskigis +malamon je la koroj de la ĉeestantoj. Avaraj pensoj malamikigis +ilin, unu kontraŭ la alia. La riĉegulo vekiĝis. Oni lin gratulis +per simulitaj bondeziroj, kaj la ĉagrenitaj ĉeestantoj foriris.</p> +<p>La riĉegulo baldaŭ resaniĝis, sed la memoron de sia ĉiela veturo +li forgesis neniam. Lia nuna vivo estis tute malsimila al la antaŭa. +Li renoncis je ĉiuj luksaĵoj, kaj simple vivadis, kaj libere +donacis multe da mono por la plibonigo de la homaro.</p> +<p>En tago li denove malsaniĝis kaj ŝajne mortis. Alveninte ĉe la +ĉielaj pordoj, la glora anĝelo renkontis lin, kaj denove +malpermesis ke li eniru, dirante ke li ne taŭgas: "Mi scias ke vi +intencas diri al mi, ke vi libere donacis el via riĉeco. Mi jam +scias tion. Sed nur el via pleneco vi estas doninta. La tuto de tiuj +ĉi donacoj neniam kostis al vi eĉ senigeton. Foriru, amiko, restas +ankoraŭ por vi iom da tervivo. Sed memoru ke tiu ĉi estas la lasta."</p> +<p>La anĝelo tiam malaperis kaj, sopirante, la riĉegulo sin trovis +tere.</p> +<p>Li profunde konservis en la memoro tiun ĉi ĉielan sonĝon kaj fine +decidis disvastigi sian tutan bienon per bonagoj. Baldaŭ li fariĝis +malriĉegulo kaj sperte eltrovis la signifon de malriĉeco. Tiel, li +vere mortis, kaj alvenis al la pordoj gloraj. La bela anĝelo tiun +ĉi fojon parolis kun li pli ĝentile, kaj pli dolĉe ol antaŭe: +"Kara mia amiko! Ĉu vi pensas ke mi nun povas vin enirigi tra la +ĉielaj pordoj?"</p> +<p>"Ho! Sinjoro, mi pensis ke certe mi povus eniri. Vi bone scias ke mi +faris ĉion, kion mi povis por ĝin meriti."</p> +<p>"Mi scias ĉion, tamen pro tio mi ne prave agus, se mi vin enlasus."</p> +<p>Je tiuj ĉi paroloj, forturnis la kompatinda malriĉegulo. Li ŝajnis +tiel malfeliĉa ke eĉ la anĝelo sopiris, kaj diris: "Ne, restu do. +Mi ne estas dirinta ke mi ne vin enlasos. Mi nur diris ke la plimulto +da viaj agoj ne taŭgas por ke vi tien ĉi eniru. Tamen, el viaj +tutaj agadoj, estas almenaŭ unu, kiu gajnos por vi eniron tra tiuj +ĉi pordoj. Eble vi forgesis ĝin: Jen—" kaj tuj la malriĉulo vidis +antaŭ li, kiel en spegulo, preskaŭ forgesitan epizodon en sia +vivado. Ĝi okazis ne longe antaŭ lia morto, kiam li estis tre, tre +malriĉa. En tago, lacigite per longa piedveturo, li vojoflanke +ripozis. Li estis tre malsata kaj treege soifis. En saketo li posedis +malmulte da vinberoj, kaj peceton da pano: En botelo li ankaŭ havis +kelkajn gutojn da akvo, kiujn li trezore estis gardinta ĉar la +regiono estis dezerta, kaj estis sekega sezono. Manĝonte, li vidis +knabeton laŭtege plorantan. Videble la malgrandulo vojperdis kaj +sencele vagis. Tuj lia koro pleniĝis je kompato. Preninte la +knabeton en siajn brakojn, li trankviligis lin. Baldaŭ li eltrovis +ke la junulo estis per malsato kaj soifo svenonta. Li tuj donis la +tuton da sia pano, vinberoj kaj akvo, kaj plezure rigardis la +knabeton ĉion manĝi. Poste li portis la infanon kelke da mejloj +ĝis la proksima vilaĝo, kie li eltrovis la gepatran domon. Sen +atendante ian dankesprimon, li rapide forkuris, lacega, malsata kaj +soifanta, nesciante kie li trovus akveron aŭ panan peceton.</p> +<p>Tio ĉi pasis antaŭ li kiel sonĝa pentraĵo, kaj dum li miradis, la +anĝela voĉo diris "Ĉu vi nun komprenas, amiko mia! Ĉu vi ne nun +ekvidas ke antaŭe, kiam vi estis riĉegulo, vi ĉiam pagis, kaj +aliaj klopodis por vi. Sed je tiu ĉi okazo vi mem agis, vi mem +suferis. Eniru do la pordojn ĉielajn!"</p> +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est1-index">Back to Vol. I index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est1-6-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE</div> +<div class="fleft"><i>No. 6.</i></div> +<div class="fright"><i>April, 1904.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>The Esperanto Gazette for the spreading<br> + of the International Language....</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Published by THE ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C.</div> +</div> + +<div class="left border" id="est1-6-2"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS.</div> +<table> +<tr><th></th><th>Page</th></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-6-9">Editor’s Notes</a></td><td class="numb">81-83</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-6-10">Science Notes</a></td><td class="numb">83</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-6-13">Maltese Proverbs</a></td><td class="numb">84</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-6-14">Two Fables</a></td><td class="numb">84</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-6-16">Italian Conscription</a> (by Clarence Bicknell)</td><td class="numb">85</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-6-17">The Green Man</a> (by Edward Metcalfe, Esq., M.A., Oxon)</td><td class="numb">86-87</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-6-18">The Birth of Esperanto</a>, continued from pages 76-78 +(translated by John Ellis)</td><td class="numb">87-90</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-6-19">The Tempest</a>, continued (translated by A. Motteau)</td><td class="numb">91</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-6-20">Correspondence Notes</a></td><td class="numb">92</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-6-21">A Visit to the House of Commons</a> (by Miss Lawrence)</td><td class="numb">93</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-6-23">Various Items of Interest</a></td><td class="numb">94</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-6-24">Grammatical Synopsis</a></td><td class="numb">95-96</td></tr> +</table> +</div><div class="sec-list right border" id="est1-6-3"> +<p>FOR FREE PARTICULARS write to<br> + the HON. SECRETARIES of<br> + ESPERANTO SOCIETIES at</p> +<ul> +<li>BOURNEMOUTH, I. F. H. Woodward, Esq.,<br> + Norwood, St. Swithin’s Road.</li> +<li>DUBLIN, C. Fournier, Esq.,<br> + Celtic Association, St. Stephen’s Green.</li> +<li>EDINBURGH, Miss Tweedie, M.A.,<br> + 2, Spence Street.</li> +<li>GLASGOW, J. Hunter, Esq.,<br> + 138, Darnley Street, Pollokshields.</li> +<li>HUDDERSFIELD, G. H. Taylor, Esq.,<br> + 13, Birkly Hall Road.</li> +<li>KEIGHLEY, J. Ellis, Esq.,<br> + Compton Buildings, Bow Street.</li> +<li>LEEDS, J. E. Wyms, Esq.,<br> + 2, Marlbro’ Grove.</li> +<li>LONDON, H. Bolingbroke Mudie,<br> + 41, Outer Temple, W.C.</li> +<li>NEWCASTLE, H. W. Clephan, Esq.,<br> + 3, Cotfield Terrace, Gateshead.</li> +<li>PLYMOUTH, J. A. Thill, Esq.,<br> + 6, Barton Crescent, Mannamead.</li> +<li>PORTSMOUTH, Dr. Greenwood,<br> + 21, St. George’s Square.</li> +<li>TYNEMOUTH, Alan F. Davidson, Esq.,<br> + 26, Park Crescent, N. Shields.</li> +<li>WIMBLEDON, W. Inge, Esq.,<br> + Spencer College, Wimbledon.</li> +</ul> +<p style="text-indent:3em;">N.B.—It is earnestly hoped that gentlemen who are willing to form +local groups will communicate with the Hon. Sec., Esperanto Club, who +will do all in his power to assist them in the work.</p> +</div><div class="reklamo" id="est1-6-4" style="text-align:center;"> +<div class="left"> +<div class="h6">The Remington</div> +<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> +<p>Just think of it!</p> +<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> +<p><i>Unbound by ties of nationality:<br> + +The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> +<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> +<hr class="short"> +<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br> +100, Gracechurch St., London, E.C.</p> +</div> +<div class="right" lang="eo"> +<div class="h6">La Remington</div> +<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> +<p>Pripensu je tio!</p> +<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> +<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br> + +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> +<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> +<hr class="short"> +<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br> +100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> +</div> +</div><div class="notice left" id="est1-6-5"> +<p class="lead-in">To Interest Your Friends,</p> +<blockquote><p>Send 2/6 to the Librarian, P. HOWARD, Esq., The Bungalow, Cranes +Park, Surbiton, for 6 copies of No. 52. These can subsequently be +returned with 1/3 extra, and exchanged for The Complete Text Book if +desired.</p></blockquote> +</div><div class="reklamo right center" id="est1-6-6"> +<p>THE NEWEST PERFUME.</p> +<p style="font-size:180%;float:left;margin-top:0em;">ESPERO.</p> +<p>Green and Gold Label printed<br> + in Esperanto.</p> +<p style="clear:both;">Price 1/-. Post free, 1/1.</p> +<p>GEO. C. LAW, 394, King’s Road, Chelsea,<br> +London, S.W.</p> +</div><div class="reklamo" id="est1-6-7"> +<div style="float:left;padding:6px;"> +<img alt="[Esperanto Postcard]" src="images/postcar2.jpg" style="width: 300px; height: 443px"> +</div> +<p class="center">WHAT IS ESPERANTO?</p> +<p>THE Second Language for all Nations. Already about 100,000 persons +know it. When travelling abroad, for business or pleasure, you will, +all over Europe, find friends ready to converse or correspond in this +simple and euphonious language. The wonderful simplicity of its +grammar will surprise you. There are no exceptions to its rules; +spelling is phonetic. Englishmen will find it very easy to learn.</p> +<p>For Complete Text Book, send <b>1s. 8d.</b> to—</p> +<p class="center"><b>Hon. Sec., ESPERANTO CLUB,<br> + 41 Outer Temple, London, W.C.</b></p> +<p>A Language of lifelong utility; yet easily learned in odd moments.</p> +<p style="clear:left">Facsimile of the Esperanto Postcard.</p> +<p>On Best Ivory Card, 1/1 for 50.</p> +<p>Please state whether Inland or Foreign.</p> +</div><div class="banner border center" id="est1-6-8"> +<p class="pagenum">81</p> +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST.</h4> +<p>The Esperanto Gazette for the spread of the International Language.</p> +<div style="float:left;padding-left:5%;font-size:80%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ ĈE<br> +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;padding-right:5%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> +<li>The Hon. Sec., Esperanto Club, 41, Outer Temple, London, W.C.</li> +<li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> +<li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtral.</li> +<li>CANADA.—A. Saint Martin, Esq., 79, St. Christopher Street, Montreal.</li> +<li>FRANCE.—M. Paul Fruictier, Boulevard Arago 27, Paris.</li> +<li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> +<li>MALTA.—A. Agius, Esq., 92, Strada S. Gaetano, Hamrun.</li> +<li>RUSSIA.—G. B. Smith, Esq., 19, Wiborg Quay, St. Petersburg.</li> +<li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +<li>TRINIDAD.—Geo. O. Messerly, Esq., Port of Spain.</li> +</ul> +</div> +<p lang="eo" style="clear:both;"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis +poŝtsignon.</i></p> +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> +<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtsignoj, kiuj estas akceptataj +laŭvaloro.</i></p> +<p style="float:left;padding-left:2em;">No. 6.</p> +<p style="float:right;font-size:80%;text-align:left;">Subscription, 3s. Per Annum.<br> +Single Copies, 4d. net.</p> +<p>APRILO, 1904.</p> +</div><div class="article" id="est1-6-9"> +<div class="left" lang="eo"> +<h5>IO NOVA SUB LA SUNO.</h5> +<p>Antaŭ ne longe mi ricevis bone presitan sed misteran libreton, nome: +<i lang="fi">Tri L. Zamenhofin kansainvälinen apukieli Esperanto. Kielioppi +sekä Esimerkki ja Harjoitussarja. Suomenkielelle Muodostaneet.</i></p> +<p>Mi unue pensis ke ĝi estis nova mistera Volapük, sed baldaŭ +eltrovis ke la kunfratoj en la <i>Lando de Lagoj kaj Marĉoj</i> nun havas +sian propran Esperantan Lernolibron (72 pagoj, 1s.).</p> +<p>Ĝis nun ne estas multe da Esperantistoj en Finlando, kaj la +ekzistantoj devis sendube lerni per la Sveda Lernolibro de Dro. +Henriclundquest.</p> +<p>Nun, espereble, nia Esperantistaro gajnos multajn rekrutojn inter la +anoj de tiu ĉi malmulte konata lando.</p> +<p>Eble la legantoj estos interesitaj je kelkaj vortoj pri tiu ĉi +lingvo, kiu tute ne similas al la plimulto da Eŭropaj lingvoj. Nek +Romanika, nek Germanika, la Finlandlingvo estas iom simila al la +Turka, Tartara, Lapa, kaj Magjara. Estas membro de la Turania +lingvofamilio.</p> +<p>La Substantivoj neniam ŝanĝiĝas, sed, por montri nombron, kaj +sekson, aliaj vortoj aldoniĝas. Prepozicioj kaj Pronomoj estas +aldonitaj al la vortoj kiujn ili rilatas. La verbo havas nur tempojn +estantan kaj estintan. Kiam oni deziras uzi la estontan, oni aldonas +vorton al la estanta.</p> +<p>Vere, je la unua impreso, tiu ĉi lingvo ne ŝajnas esti belsona, sed +la kritikisto Rask opiniis, ke ĝi estas la plej belsona el ĉiuj +naciaj lingvoj.</p> +<p>Por atesti je la rapida progreso farita de <span class="pagenum">82</span>Esperanto en la +civilizita mondo estas ja grava afero, ke oni povas citi lernolibrojn +en tiaj malmulte konataj lingvoj, sed alia fakto nun sin prezentas +por montri tiun ĉi progresadon.</p> +<p>La longe atendita <i>Internacia Scienca Revuo</i> nun eliris, kaj kredeble +plaĉos al tiuj, kiuj ĝin senpacience atendis. Kvankam ĝi aperis +nur je la fino de la Februara monato, oni ĝin nomas Januara numero. +Oni do petas ke la abonantoj memoru ke ĝi enhavas revuon de la +sciencaj agadoj de la antaŭa monato.</p> +<p>La eksteraĵo kaj enhavo estas tre bonaj, kaj mi esperas ke la +sindonema Sro. Fruictier trovos multe da Kunlaborantoj kaj Abonantoj, +por ke la Revuo estu tute sukcesplena. Jen malmultaj eltiraĵoj el la +antaŭparolo.</p> +<p>"Antikve oni diris: <i lang="la">Nil novi sub sole</i>; ni povas nun proklami: +<i>Io nova sub la suno</i>. Jen aperas pruvo, palpebla pruvo, ke +Esperanto kreskas, progresas, vivas. Fondo de Internacia scienca +Revuo, redaktata nur en lingvo artefarita, estas ja fakto novega +signifega, promesplena. Forpasis periodo de pura filantropio; alvenas +rapide tempo de praktika, de vere utila uzado de Esperanto.... Ni +klopodos ja doni tradukojn de verkoj plej gravaj; ni analizos tiujn, +kiujn ni ne povos traduki pro manko da spaco; fine ni raportos +mallonge pri enhavo de diverslandaj sciencaj organoj... La mondo, kiu +mokis, kiu nin nomis utopiistoj, la mondo devos tiam penti sian +propran frenezecon. Al vanaj kontraŭdiroj ni povos nun kontraŭmeti +faktojn; al avidemo proponi laŭvole riceveblan profiton; al malfamaj +malamikoj ni povos rebati per gloraj nomoj de nia patronaro kaj +kunlaborantaro. Tia estas nia celo. Niaj amikoj ne lasu perei +senfrukte nian entreprenon. Ni faris levilon potencegan; kiel +Arkimedo, mankas al ni nur apogloko. Apogon ili donu al ni: ni kune +levos la mondon."</p> +<p>Kiam oni konsideras pri tio, ke ĝis nun scienculoj ne povas +eksciiĝi pri ĉiuj novaj sciencaj esplorintaĵoj, se ili ne +komprenas almenaŭ la Anglan, Francan, kaj Germanan lingvojn, oni +klare vidas ke tiu ĉi scienca organo povos esti tre utila al ili.</p> +<p>La Revuo eliradas ĉiumonate, enhavas tridek du paĝojn, kaj la +abonpago (7 frankoj) estas akceptata ĉe 41, Outer Temple, W.C.</p> +<p>Tiu ĉi estas la sesa numero de <span class="sc">The Esperantist</span>, kaj, dum la +duonjaro de sia vivado, ĝi gajnis tutmondan legantaron. Nunatempe +pli ol tridek procento da la abonintoj loĝas alilande. La Redaktoro +opinias ke estos tro interese se la amikoj afable sendadus +artikoletojn kaj leterojn pri la <span class="pagenum">83</span><i>ĉiutaga vivado, notindaj +kutimoj, k.t.p., de siaj propraj landoj</i>. En Esperanta Gazeto pli ol +en alia, oni devus atendi tiajn interesajn sciigojn; kaj, se niaj +amikoj tiel faros, la diverslandanoj multe lernos pri siaj najbaroj, +ĝis nun preskaŭ nekonataj. Por komenci, en tiu ĉi kajero estas la +artikoloj pri la <i>Militaj Rekrutoj en Italujo</i>, kaj la <i>Unuaj +Impresoj pri la Angla Parlamentejo</i>. Se tiuj ĉi interesas, ni esperu +ke multe da similaĵoj poste aperos. Nunatempe oni ofte forgesas ke +la legado povas tiel instrui, kiel amuzi. Rigardu la reklamon de unu +el niaj samtempaj Gazetoj: "Tiu ĉi Gazeto nur ekzistas por amuzi, ne +por instrui!!" Se amikoj kunhelpos, <span class="sc">The Esperantist</span> celos je +instruado kaj amuzado.</p> +<p class="far_sig sc">La Redaktoro.</p> +</div> +<div class="right"> +<h5>SOMETHING NEW UNDER THE SUN.</h5> +<p>A short time since I received a well-printed but mysterious booklet, +entitled: <i lang="fi">Tri L. Zamenhofin kansainvälinen apukieli Esperanto. +Kielioppi sekä Esimerkki ja Harjoitussarja. Suomenkielelle +Muodostaneet.</i></p> +<p>At first I thought it was some new mysterious Volapük, but soon +discovered that brethren in the <i>Land of Lakes and Marshes</i> now have +their own Esperanto textbook (72 pages, 1s.).</p> +<p>Up to the present there are not many Esperantists in Finland, and +those who already exist must, doubtless, have learned from the +Swedish Textbook of Dr. Henriclundquest.</p> +<p>It is now to be hoped that our Army will gain many recruits among the +dwellers in this little-known land.</p> +<p>Possibly readers will be interested by a few words on this language, +which is quite different from most European tongues. Neither Romance +nor Teutonic, Finnish somewhat resembles Turkish, Tartar, Lapp, and +Magyar. It is a member of the Turanian family.</p> +<p>The Substantives never vary; but, in order to indicate number, sex, +etc., other words are added. Prepositions and Pronouns are added to +the words to which they refer. The verb has only Present and Past +tenses. When desirous of using the Future, one has to add another +word to the Present.</p> +<p>Truly, at first sight, this tongue does not seem to sound well, but +the critic Rask considered it to be the most euphonious of all +national languages.</p> +<p>In testifying to the rapid progress made by Esperanto in the +civilised world, it is assuredly important to be able to cite +grammars in such little-known idioms, but another circumstance now +presents itself to indicate this continued progress.</p> +<p>The long-expected <i>International Scientific Review</i> is now published, +and should please all who have impatiently awaited it. Although +appearing only at the end of February, it is styled the January +number. Subscribers are requested to bear in mind that it contains a +review of the scientific events of the preceding month.</p> +<p>Both exterior and contents are very good, and I hope that the devoted +M. Fruictier will find many Collaborators and Subscribers, so that +the Review may be thoroughly successful. Here are a few excerpts from +the foreword.</p> +<p>"Of old it hath been said: Nothing new under the sun; we can now +proclaim: Something new under the sun. Here is a proof, a palpable +proof, that Esperanto grows, progresses, lives. The foundation of a +scientific Review edited wholly in the international language is +assuredly a most novel, significant event, full of promise. Past is +the period of pure philanthropy; speedily comes the time of a +practical, of a really useful employment of Esperanto.... We shall +take steps to give translations of highly important works; we shall +analyse those which, for lack of space, we cannot translate; finally, +we shall report in brief the contents of the scientific organs of +divers lands.... The world, which has mocked, which has called us +Utopians, the world will then have to repent its folly. To worthless +objections we can now submit facts; to the self-seeking offer +immediate benefit at will; insignificant opponents we can refute by +the celebrated names of our renowned Patrons and Collaborators. Such +is our purpose. May our friends not permit our enterprise fruitlessly +to perish. We have created a most powerful lever; like Archimedes, we +now need but a fulcrum. Give us that fulcrum, and, together, we will +raise the world."</p> +<p>Considering that, up to the present, scientific men cannot become +informed of the new results of scientific research unless they know +at least English, French, and German, it is quite obvious that this +scientific organ can be very useful to them.</p> +<p>The Review is published monthly, contains 32 pages, and the +subscription (6s.) can be sent to 41, Outer Temple, W.C.</p> +<p>This is the sixth number of <span class="sc">The Esperantist</span>, and, during the +half-year of its existence, it has gained a world-wide circulation. +At present more than thirty per cent. of the Subscribers dwell +abroad. The Editor believes it would be most interesting if friends +would kindly send <i>short articles and letters about the daily life, +memorable customs, etc., of their own lands</i>. In an Esperanto +Gazette, more than elsewhere, such interesting information should be +expected; and, if our friends will do this, the inhabitants of divers +lands will naturally learn much about their hitherto almost unknown +neighbours. As a beginning, in this issue are the articles on +<i>Italian Conscription</i> and <i>First Impressions of the Houses of +Parliament</i>. If these prove interesting, let us hope that many +similar items will be forthcoming. At present one often forgets that +reading can instruct, as well as amuse. See the advertisement of one +of our contemporaries: "This Gazette is only to amuse, not to +instruct!!" If friends will coöperate, <span class="sc">The Esperantist</span> +purposes to instruct and amuse.</p> +</div> +</div><div class="article" id="est1-6-10" lang="eo"> +<h5>SCIENCAJ AFEROJ.</h5> +<p>Oni nun ekkredas ke la Aŭroro, tiu sorĉanta lumo de la polusaj +regionoj, estas produktata per la ago de elektronoj, elsenditaj el la +suno, je <i>Kruptono</i>, la nove eltrovita elemento en nia aero.</p> +<hr class="short"> +<p>Doktoro Searle, Urbestro de Dartmouth, antaŭmetas la teorion ke +ftizo kuraciĝas per inokulado de baciloj pli fortaj ol tiuj de la +ftizo. La rezultato estas ke ili mortigas la ftizajn bacilojn, kaj +ili mem mortiĝas. Tiu ĉi rimedo malsimilas tiun de Dro. Koch, kiu +inokulis per <i>tuberklin’o</i> kiu formiĝas per la ftizaj baciloj. Dro. +Searle petas ke oni sendu al li tiujn, kiuj preskaŭ certe mortiĝos +antaŭ ses aŭ dek monatoj, kaj li diras ke li kuracos ilin.</p> +<hr class="short"> +<p>Eksperimentoj faritaj de Doktoro W. Johannsen ĉe Copenhagen, montras +ke la neaktiveco de kreskaĵvivo, simila al tiu, kiu okazas dum +la vintro, povas per kloraformo kaŭziĝi. Poste la kreskado +plirapidiĝas, kaj la kreskaĵo floras pli baldaŭ ol nature. Tiuj +ĉi eksperimentoj ne estas sendanĝeraj, ĉar, se la aero eniros en +ĉambron per kloraformo plenigitan, kaj alumeto apudiĝos, grandega +eksplodo okazos.</p> +<hr class="short"> +<p>Ĉiuj estas aŭdintaj pri la "X Radioj"; iuj pri la α β kaj γ +radioj de radiumo; sed nur malmultaj pri la "N Radioj," kiujn Sinjoro +Blondlot eltrovis. Li rimarkis ke, rigardante la ciferplaton de +horloĝo en malbone lumigita ĉambro, ĝi ŝajne pliklariĝas kiam +oni fleksis pecon da ligno apud la okulo de la rigardanto. Li kredas +ke la fleksita ligno elsendas radiojn, kiuj farigas la okulon pli +senteman. Oni trovas ke briko submetiĝita je la suna lumo ankaŭ +elsendas similajn radiojn.</p> +<hr class="short"> +<p>Propono antaŭmetiĝis ke la radio-aktiveco de radiumo eble povus +esti helpata per la bombardado do siaj propraj radiecoj. Se +tiu ĉi estu korekta, iom da radiumo, kiam disigita inter +amaso de peĉblendo, estus malpli aktiva ol kiam centriĝita en +malgranda spaco. Por pruvi tion, Profesoro Rutherford mezuris la +radio-aktivecon de radiumbromido malfluida, kaj ankaŭ solvita +en pli ol milfoje ĝia propra kvanto da akvo. Li ne trovis ian +mezureblan malsamecon inter la du provoj. Tio montras ke, inter +tiuj ĉi limoj, la radio-aktiveco de radiumo ne ŝanĝiĝas per sia +propra grandega radieco.</p> +<p>Sendube ĉiuj el niaj legantoj memoras la interesan artikolon pri +Radiumo, de Sir William Ramsay, en la Januara <span class="sc">Esperantist</span>.</p> +<p>Ni plezure vidas ke niaj Belgaj amikoj tradukis tiun ĉi gravan +artikolon en la Francan lingvon, kaj ĝin presigis en "Annales de +Pharmacie."</p> +</div><div class="poetry" id="est1-6-11" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">EL SHAKESPEARE’S SONNETS.</h5> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Ho, kiom multpli bela belo ŝajnas</span> +<span class="i2">Per la dolĉeco kiun vero donas!</span> +<span class="i0">Pli ĉarma brilas la ĉarmega rozo</span> +<span class="i2">Naskante bonodoron en ripozo.</span> +<span class="i0">Venenaj floroj ankaŭ povas brili;</span> +<span class="i2">Rozkoloritaj ofte staras ili,</span> +<span class="i0">Dorne pendantaj, rozojn similadas,</span> +<span class="i2">Kaj petolemaj somervente ludas:</span> +<span class="i0">Sed ili sole por sin montri venas,</span> +<span class="i2">Sename vivas kaj neniun benas—</span> +<span class="i0">Dum viva rozo nutras bonodoron,</span> +<span class="i2">Perfumo ĝi fariĝas, mortan horon.</span></div> +</div> +<p class="near_sig sc">Esperantigis A.M., 6266.</p> +</div><div class="article" id="est1-6-12" lang="eo"> +<p class="pagenum">84</p> +<h5>LERTAJ RESPONDOJ.</h5> +<p class="center">Verkitaj de Philip de Bono (8707).</p> +<p>I. Kiam Frederiko II., Reĝo de Prusujo, estis vojaĝanta kune kun +sia frato Henriko tra la Silesaj provincoj, kiuj antaŭ ne longe +estis venkitaj, li foje vidis belegan kastelon, kiu fariĝis +monaĥejo.</p> +<p>Li iris ĝin viziti, kaj la ĉefa monaĥo montris al la reĝo ĉiujn +interesajn pentraĵojn, skulptaĵojn, kaj la bibliotekon en kiu estis +multaj belaj libroj.</p> +<p>Kiam la reĝo estis forironta, li demandis al la monaĥo ĉu li havis +bezonon ian. Li respondis, petante ke la reĝo ordenu ĉiujare du +novulojn—ĉar tiatempe la ordeno estis malpermesita.</p> +<p>"Nu," respondis la reĝo, "mi ĝin permesas, kaj mi mem sendos la du +unuajn novulojn."</p> +<p>Tiam, turninte al sia frato, li diris en la Angla lingvo, kiun li +supozis esti nekomprenebla al la monaĥo: <span lang="en">"We will send these holy +men a couple of asses"</span> ("<i>Ni sendos du azenojn al tiuj ĉi +sanktuloj.</i>")</p> +<p>Kiam la monarĥo estis eniranta en sian veturilon, la monaĥo, kiu +komprenis tiun ĉi frazon, respekte diris: "Mi antaŭmetas alian +peton, Via Reĝo Moŝto. Ĉu Vi permesos ke ni donu al tiuj ĉi du +novuloj, kiujn Vi sendos al ni, Vian nomon, kaj tiun de Via frato?"</p> +<p>II. Foje, ĉe la ĉiujara ekzameno en unu el la ĉefaj lernejoj en +Dorsetshire, lerta knabo demandiĝis de la direktoro:—</p> +<p>"Ĉu vi scias iajn el la efikoj produktataj de varmeco kaj de +malvarmeco?"</p> +<p>"Jes, Sinjoro, tiu etendigas kaj tiu ĉi kuntirigas."</p> +<p>"Nu, mia knabo, vi bone respondis. Ĉu vi ankaŭ povos doni al mi +ekzemplon?"</p> +<p>"En la somermezo la tagoj estas la plej longaj, kaj en la vintro la +plej mallongaj."</p> +</div><div class="proverbs" id="est1-6-13" lang="eo"> +<h5>MALTAJ PROVERBOJ.</h5> +<p>1. Kisu la manon, kiun vi deziras tranĉota.</p> +<p>2. Ne estas rozoj sen dornoj.</p> +<p>3. Oni ne mezuras homojn per piedoj.</p> +<p>4. La aero havas sian okulon, kaj la muro havas sian orelon.</p> +<p>5. La bovon oni ligas per liaj kornoj, la homon per lia vorto.</p> +<p>6. Tiu, kiu aĉetas fiŝojn en la maro, manĝos ilin putraj.</p> +<p>7. Nova najlo formetas la malnovan.</p> +<p>8. Pli forta estas la parolo de Maltano, ol la parolo de la reĝo.</p> +<p class="near_sig">(8108).</p> +</div><div class="fables" id="est1-6-14" lang="eo"> +<h5>FABLOJ.</h5> +<p><i>La Lupo kaj la Ŝafido (La Fontaine, Libro 1, fablo X).</i>—La rajto +de la plej forta estas ĉiam la plej bona. Ni tion volas montri tuj.</p> +<p>La ŝafido trinkis el fluo de pura akvo. Alvenis malsata lupo, kiu +serĉis aventuron, kaj kiun malsato allogis en tiujn lokojn.</p> +<p>"Kiu cin tiel maltimigis malklarigi mian trinkaĵon?" diris tiu besto +furioze; "Ci estos punata pro cia maltimego."</p> +<p>"Sinjoro majesto," respondis la ŝafido, "Via Lupa Moŝto ne +koleriĝu, sed plivole rigardu, ke mi trinkas el la fluo pli ol dudek +paŝojn pli malsupre, kaj ke mi sekve nepre ne povas malpurigi vian +trinkaĵon."</p> +<p>"Ci malpurigas ĝin," rediris tiu kruela besto, "kaj mi scias ke ci +de mi malbone parolis pasintan jaron."</p> +<p>"Kiel mi estus ĝin farinta, ĉar mi ne estis naskita; mi ankoraŭ +mamnutriĝas je mia patrino."</p> +<p>"Se ne estas ci, estas do cia frato."</p> +<p>"Mi havas nenian."</p> +<p>"Estas do iu el la ciaj; ĉar vi ne ofte indulgas min, vi, viaj +paŝtistoj kaj hundoj. Tion oni diris al mi; mi devas venĝi min."</p> +<p>Tiam en la fundon de la arbaroj la Lupo forportis kaj manĝis ĝin +sen alia procesformo.</p> +<p class="far_sig"><i>Tradukis</i> <span class="sc">H. Boucon.</span></p> +<p><i>La Vulpo kaj la Leono (Esopo).</i>—Vulpo, kiu neniam ĝis tiam vidis +leonon, estis tiel terurigita je la unua fojo kiam li renkontis unu, +ke li preskaŭ mortis pro timo. Kiam, tamen, li renkontis lin je la +dua fojo, kvankam li ankoraŭ tre timis, li ebliĝis kaŝi sian +timecon. Sed, kiam li vidis lin la trian fojon, Vulpo fariĝis tiel +kuraĝega, ke li ekmarŝis al li, kaj maltime demandis: "Kiel vi +sanas?"</p> +<p class="center"><i>Troa kutimiĝo naskas malestimon.</i></p> +<p class="far_sig">(6266).</p> +</div><div class="jokes" id="est1-6-15" lang="eo"> +<p>Kampara paroĥestro foje sciigis la aŭdantaron jene: "Ĉar estas +tiom da infanetoj, ili estos baptataj je ambaŭ finoj tiun ĉi +posttagmezon."</p> +<hr class="short"> +<p>Dum la militado en Suda Afriko, maljuna virino eniris kamparan +butikon dum varmega vetero.</p> +<p>La butikisto diris: "Ĉu ne estas malbonege pri tiu ĉi militado!"</p> +<p>La maljunulino respondis: "Jes, sed ili havas por ĝi bonan veteron!"</p> +<p class="near_sig">8276.</p> +</div><div class="article" id="est1-6-16" lang="eo"> +<p class="pagenum">85</p> +<h5>LA MILITAJ REKRUTOJ EN ITALUJO.</h5> +<p class="center">Originale verkita de CLARENCE BICKNELL.</p> +<p>En Italujo ĉiujare kelkaj el ĉiuj dudekjaraj junuloj estas lote +elektitaj por la milita servado, kiu daŭros dum du aŭ tri jaroj. +Kelkaj estas liberigitaj, ekzemple la sola filo, aŭ la dua filo se +la unua jam servadis, kaj nature ĉiuj, kiuj havas ian korpan +difekton.</p> +<p>Antaŭ la tago de la loteltiro, tiuj ĉi junuloj el la sama urbo aŭ +vilaĝo elektas prezidanton kaj kasiston. Tiu ĉi tenas la +monoferadojn, po ĉirkaŭ dek frankoj, kaj tiu determinas la detalojn +por la venontaj festoj. La antaŭan tagon ĉiuj kunvenas matene, kaj +eble trinkas glason da vermuto, la plej estimata el la likvoroj, +almenaŭ en norda Italujo, kaj poste ili kunpasas la tutan tagon +kantante kaj kriegante. Ofte ili luas gurdon, kaj en la salonoj, kie +la eniro estas permesita, ili dancas ĝojege. Fremduloj kiuj aŭdas +la bruegon la tutan tagon, kaj vidas la duonfrenezan junularon, +kredas ke ili estas Italaj "Hooligans," aŭ duonebriaj. Sed en +Italujo estas malmulte da ebriuloj, kaj la junuloj malofte +trotrinkas, kaj eĉ trinkinte tro da vino ili ne iĝas malpacaj kaj +malbonaj, sole gajegaj.</p> +<p>Sed pliofte ili luas omnibuson aŭ fiakron, aŭ iras vagonare al la +proksimaj urboj.</p> +<p>Morgaŭ ili ĉiuj iras urbdomon, kie prezidas la urbestro, kaj tiam +laŭ ordo alfabeta, ili eltiras numeron el urno.</p> +<p>Tiu, kiu eltiras altan numeron estas certe "savita," kiel oni diras, +sed kiu tiras la plej malaltajn numerojn devos certe servadi.</p> +<p>Finiginte la eltiron, ĉiuj foriras kun la biletoj de siaj numeroj +metitaj sur la ĉapeloj, kaj kuntagmanĝas. Poste ili rekomencas la +hieraŭajn amuzaĵojn, sed pli freneze, ĉar tiuj, kiuj eltiris bonan +numeron saltas kaj kantadas je ĝojo, kaj la aliaj faras same por pli +bone kaŝi aŭ forgesi siajn ĉagrenojn.</p> +<p>La trian tagon ili faras preskaŭ same, post kiu la monoferadoj estas +elspezitaj, kaj certe la junuloj, lacaj kaj raŭkaj pro la kriegado, +kantado, kaj senĉesa babilado, estas enuitaj.</p> +<p>Sed post du aŭ tri monatoj, venas la tago por la vizito al la +kuracisto, kaj ree la bando, eĉ tiuj, kiuj ne iros al la servado, +kunripetas la festojn dum tri tagoj.</p> +<p>Laŭ mia opinio kaj observadoj, tiu ĉi sistemo de deviĝa milita +servado estas tre bona. La disciplino plibonigas kaj edukas la +junulojn, precipe tiujn el la kamparo.</p> +<p>Dum la unuaj monatoj ili nature iom suferas, sed poste ili ĝuas la +vivadon kune kun tiom da samaĝaj kamaradoj. La junaj militistoj +estas ĉiam kaj ĉie estimataj, eĉ amataj. Ili vidas belajn urbojn, +aŭ konatiĝas kun la montoj: ofte la nordanoj estas senditaj al la +sudaj provincoj, kaj la rekrutoj el la malpli civilizitaj sudaj +provincoj venas norden.</p> +<p>En la teatroj kaj en aliaj lokoj de amuzaĵoj, la militistoj nur +pagas duonpreze, sekve oni vidas ilin la dimanĉojn en la teatroj, +kie ili, po malpli ol unu ŝilingo, pasigas tri aŭ kvar horojn +trankvile aŭskultante al bonega muziko, kaj al famaj kantistoj. Kaj, +post la finiĝo de la servado, ili ĝuas la memorojn pri la +estinteco, kaj ĉie renkontas amikojn, ĉar la jaroj de la servado +estis por ili kiel la niaj pasigitaj en lernejo, kolegio, aŭ +universitato.</p> +<p>La plej populara kanto el ĉiuj verkitaj dum la jaroj de la militado +por la memstareco de Italujo, estas "<i>La adiaŭ de la Memvolulo al +lia Amantino.</i>" Tiun ĉi la rekrutoj kaj la rekrutotoj konas kaj +kantas tre energie, kvazaŭ ili mem estas forirontaj bataladi. La +advokato, Carlo Bosi, la verkinto, skribis: "Mi venas por diri +adiaŭ" <span lang="it">("Io vengo a dirti addio")</span> sed subite la popolo ŝanĝis la +unuan linion, kaj la aŭtoro volonte akceptis la korektaĵon. Nun ĝi +komencas "Adiaŭ, ho belulino!" <span lang="it">("Addio, mia bella, addio.")</span></p> +<p>Jen estas la laŭvorta traduko.</p> +<h6 class="poem-header" id="addio">LA ADIAŬ DE LA MEMVOLULO AL LIA AMANTINO.</h6> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Adiaŭ, ho belulino!</span> +<span class="i2">L’armeo al la fronto</span> +<span class="i0">Foriras; se mi haltus,</span> +<span class="i2">Eterna estus honto.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Ne ploru! mi spereble</span> +<span class="i2">Revenos, ho anĝelo!</span> +<span class="i0">Aŭ, en batal’ mortinte,</span> +<span class="i2">Vin vidos en ĉielo.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">La glavon, la pafilon,</span> +<span class="i2">Mi portas, kaj pistolojn;</span> +<span class="i0">Je l’sunleviĝ’ mi diros</span> +<span class="i2">La adiaŭparolojn.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Turnestron mi surmetis,</span> +<span class="i2">Per tuta prepareco!</span> +<span class="i0">Mi, vir’ kaj militisto!</span> +<span class="i2">Vivu la libereco!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Militi mi ne iros</span> +<span class="i2">Kontraŭ patrujaj bandoj!</span> +<span class="i0">Sed la fremdulojn peli</span> +<span class="i2">El la Italaj landoj.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">De longe per tiranoj</span> +<span class="i2">Ni estas suferantaj;</span> +<span class="i0">Mi iras Lombardion</span> +<span class="i2">Kontraŭ la subpremantoj.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Ho! la pasioj estas</span> +<span class="i2">Teruraj; sed la morto</span> +<span class="i0">Por gajni liberecon</span> +<span class="i2">Estos belega sorto.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kun tiom da aliaj</span> +<span class="i2">Mi ankaŭ mortos—eble—</span> +<span class="i0">Sed ne maltrankviliĝu!</span> +<span class="i2">Mi mortos honoreble.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Se mankus la novaĵoj</span> +<span class="i2">Pri via vir’ amanta,</span> +<span class="i0">Per kuglo mortigita,</span> +<span class="i2">Ne estu sopiranta.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Mi ne vin lasos sole;</span> +<span class="i2">Ĉar restos la trezoro;</span> +<span class="i0">Kaj li sin konsolados;</span> +<span class="i2">La fil’ de mia koro.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Jen! la trumpet’! l’armeo.</span> +<span class="i2">Foriras; ne min tenu!</span> +<span class="i0">Al filo kison donu,</span> +<span class="i2">Kaj libereco venu!</span></div> +</div> +</div><div class="article" id="est1-6-17" lang="eo"> +<p class="pagenum">86</p> +<h5>LA VIRO VERDA.</h5> +<p class="center">Originale verkita de EDWARD METCALFE, M.A. (Oxon).</p> +<p>Estis en la preĝejo de malgranda vilaĝo, ke mi renkontis la +lamulon.</p> +<p>Mi ekzamenadis iom atente la eksteraĵon de bela antikva kesto. +Subite li diris: "Tiu ĉi kesto ĉiam rememorigas al mi la plej +strangan episodon de mia vivo:—tiel stranga, ke mi timas ĝin +rakonti, ĉar mi estas preskaŭ certa, ke neniu povos ĝin kredi."</p> +<p>Kompreneble mi tuj certigas lin pri mia kredemo.</p> +<p>"Sendube," li diris, "vi rimarkis la kastelon. Estas tie tre granda +ĉambrego. De longe oni nomas ĝin 'La Fantoma Ĉambro,’ ĉar oni +diras, ke fantomo tie promenadas tute verde vestita, pro kio oni +donas al li la nomon de 'La Viro Verda.’"</p> +<p>La muroj estas de grandega dikegeco, ĉar la kastelo estas tre, tre +antikva; enkadraĵoj el nigra kverko tute kovras kaj kaŝas tiujn ĉi +murojn. La netapiŝita planko estas el la sama materialo, kaj antaŭ +kelkaj jaroj oni tute malplenigis la ĉambregon je la meblaro. La +pordo troviĝas ĉe unu ekstremaĵo de la ĉambro, kaj enirinte, oni +havas je la dekstra mano, kvin altajn fenestrojn; sed ekstere la +densa foliaro de multaj grandaj arboj malhelpas eniri la lumo, +cetere, sur la vitroj mem estas grandaj blazonŝildoj.</p> +<p>Ĉambregon pli malgajigan mi neniam vidis, nek ĉambregon pli +konvenan por tia vizitanto.</p> +<p>Mi tute forgesas, pro kio mi estis enirinta en la ĉambregon, sed, +kiam komenciĝas la historio, mi estas ĉe la flanko plej malproksima +de la pordo.</p> +<p>Subite mi aŭdis ĉu arĝentan sonorilon?</p> +<p>Ne pli klara kaj pura estas la voĉo de la Sinjorino.</p> +<p>La pordo malfermiĝas; tra la malfermaĵo vidiĝas la teruriĝaj +vizaĝoj de la servistaro, kaj, kiel radio de lumo, dancema, gajema, +ŝi eniras nia kara Sinjorino, kiu tuj ekridis tutkore la tutan +fantomaron.</p> +<p>Fermante la okulojn, mi revidas ŝin; kaj denove mi aŭdas la +ridantan belan voĉon: "Ho! Malsaĝuloj, kion vi timas? Estas nenio +tie ĉi." Tiam per mokema voĉo ŝi aldonas: "Se la Viro Verda vere +ekzistas, mi donas al li la inviton, ke li dancu nun kun mi.</p> +<p>Ho, teruraĵo! Kiel respondo je ŝiaj vortoj, en la ĉambro aperas la +Viro Verda mem.</p> +<p>Sammomente la pordo bruege fermiĝis: kaj la fantomo kaj la Sinjorino +restas vizaĝo je vizaĝo kaj mi vidas kvazaŭ rebrilatan do ŝiaj +vangoj la verdecon de lia antikva vesto.</p> +<p>Kvankam treege paliĝinta, ŝi tamen per kuraĝa mieno ĝentilege lin +salutis, kaj per mallerta movo li redonis la saluton. Li etendas la +manon, kaj kiel ensorĉata, ŝi ĝin prenis.</p> +<p>Tiel mi estis terurigita, ke unu momenton mi restis tute senmova. +Tiam, por tiel diri, mi vekiĝis el la sonĝo, kaj rapidas +alproksimiĝi. Sed mi estas lama, kaj marŝas nur tre malrapide.</p> +<p>Antaŭ ol mi povas alveni al ili, subite ili ambaŭ malaperas en la +muron. Vane mi frotis la okulojn. Nek la Viro Verda, nek la Sinjorino +estas videblaj, kaj alveninte al la loko, kie ili malaperis, mi +trovis nur la nerompitan supraĵon de la nigraj enkadraĵoj....</p> +<p>Post dudek minutoj ni sukcesis trovi kaj malfermi la kaŝitan pordon. +En la dikaĵo de la muro estas mallarĝa tunelo, kaj flanke de ĝi ni +trovis la korpon de la Sinjorino...."</p> +<p>"Ĉu la Sinjorino estis do morta?" mi diris, rimarkante ke la lamulo +silentiĝis.</p> +<p>"Je la momento mi ja kredas tion, sed ŝi nur svenis. Oni venigis la +kuraciston, kaj li trovas ŝin babilantan pri la Viro Verda. Febro +ŝin atakas, kaj ŝi iom freneziĝas. "La krizo estos post tri +tagoj," diris la kuracisto. "Ŝi tiam havos sian plenan sencon, kaj +se oni povos prezenti al ŝi senduban pruvon ke la ŝajniganta +fantomo nur estas, kiel mi kredas mem, mortema homo, ŝi rapide +resaniĝos. Sed se ŝi ankoraŭ kredos ke ŝi vidis veran fantomon, +certege ŝi mortiĝos."</p> +<p>Ve la malgaja sorto! Kiel ni povos pruvi tion? Kaj ni ĉiuj amas la +Sinjorinon...." "Sed la kesto," mi diris. "Kial la kesto memorigas al +vi pri tio ĉi?"</p> +<p>"Tuj mi ĝin diros al vi," li respondis. "Ĉe tiu tempo ni havis tre +kleran preĝejoteniston, veran konantulon pri ĉiuj malnovaj +legendoj. Li rakontis al mi longan historion pri la Viro Verda kaj, +malferminte tiun ĉi antikvan keston, li montris la vestojn, kiujn +portadis la Viro Verda mem dum sia vivado antaŭ ducent jaroj: <i>Ili +estis la vestoj mem, kiujn mi vidis portatajn de la fantomo.</i></p> +<p>Laŭ metio, la preĝejotenisto estis ankaŭ lignaĵisto, kaj je la +tria tago, mi havis okazon viziti lian laborejon. Ĝi troviĝis en +loko tre senhoma, kien oni alvenis per vojeto trapasanta tra kampoj +tute plenaj je la orafloroj arbetoj de la dornstipo (<i>ulex +europaeus</i>).</p> +<p>Alveninte mi vidis malgrandan konstruaĵon de du etaĝoj; la unua el +briko, kie la lignaĵisto tenas sian materialon, kaj la dua, la +laborejo mem, el ligno. Sed ĝi havas tiom da fenestroj, ke eble +estas pli bone diri "el vitro." La pordo estis ĝuste en mezo, kaj +oni supreniris per krutega ligna ŝtuparo.</p> +<p>Suprenirinte, mi trovis tie la lignaĵiston kaj lian junan lernanton; +kaj mi rimarkis en la mastro <span class="pagenum">87</span>strangan maltrankvilecon. Ŝajnis al mi +ke la lignaĵisto estas treege kolerema, kaj la junulo egale timema.</p> +<p>Mi komencis paroleti kelke da vortoj, sed neniam mi finis la frazon. +La lignaĵisto rigardis min, kaj laŭ la rapideco de fulmo mi ekkonis +du faktojn:—<i>la okuloj estas la okuloj de la Viro Verda; ili estas +ankaŭ la okuloj de frenezegulo.</i></p> +<p>Mi ne scias ĉu mi perfekte konservis la ŝajnon de trankvileco, sed +mi diris per ordinara voĉo, ke mi estas ion forgesinta, kaj ke +baldaŭ mi revenos. Tiam mi adiaŭis kaj per malrapida paŝo mi +malsupreniris la ŝtuparon.</p> +<p>Mi jam eniras en la unuan kampon, kiam eksonas kriego freneza, kaj +ĉizilo, per tre forta mano ĵetita, preskaŭ frotis mian vangon. +Ekrigardante malantaŭen, mi vidas la frenezegulon saltantan el la +laborejo, kaj post li, la palan vizaĝon de la junulo, kiu rapidas +lin sekvi.</p> +<p>Mi komencis kuri, sed, kial vi vidas, mi estas lama. Mi faletas, +restariĝas, ankoraŭ faletis, falis; la frenezulo kaptas min kaj +ekrulas mian korpon inter la dornplenaj arbetoj.</p> +<p>Prezentu al vi la aferon! Frenezegulo fortega kiel leono, kaj lamulo +pro malsaneco malfortigita. Mi estis tiel senpova, kiel muso sub la +ungegoj de la kato, kaj kiel kruelega kato la lignaĵisto ludadis je +mi; jen permesante ke mi iom forkuru, jen per teruriga saltego +ĵetante sin sur min.</p> +<p>Iafoje la muso sin savas!</p> +<p>Dum la lasta rulado ni alproksimiĝis malgrandan grenejon. Ĝi estas +eterne fotografata en mia cerbo. Ligna ŝtuparo, la dekstra flanko +tuŝanta la brikan muron, kondukis al malgranda ligna plataĵo, kie +troviĝas pordo. Ĝi estis tute neuzita kaj treege malnova.</p> +<p>Forgesinte la lamecon, per tri saltoj mi alvenis al la plataĵo, per +la forto de miaj saltoj disrompigante la putran ŝtuparon. La pordon +mi trovis ŝlosita.</p> +<p>La frenezegulo ŝajnis iom ŝanceliĝi. Li levigis la falintajn +ŝtupojn kaj disŝiris ilin, kiel oni disŝiras paperojn. La pecojn +li ĵetis al mia korpo, sed tiel molaj ili estis ke mi ne estis eĉ +vundata.</p> +<p>Per tiu ĉi amuzaĵo li pasigis multajn minutojn.</p> +<p>Poste li ekvidis la flanktrabon, kiu, estante pli fortan ol la cetero +de la ŝtuparo, ankoraŭ restis flanke de la muro. Tiun ĉi li +forŝiras, kaj ekvidante malgrandan spacon inter la plataĵo kaj la +muro, li trapasis ĝian finiĝon tra la interspaco, kaj tiris +eksteren la lignaĵon per siaj tutaj fortoj—la fortoj de frenezulo.</p> +<p>Pli kaj pli mi sentis la plataĵon tremetanta; mi alkroĉiĝis pli +kaj pli forte al unu el la fostoj de la palisaro; mi aŭdis la +kriegojn de la frenezegulo, la krakadon de la tremanta plataĵo; +konfuzitan sonadon de multaj voĉoj alproksimiĝantaj. Tiam, kun +lasta laŭta krakego, la tuta plataĵo falis teren, kaj mi nenion +konis plu...."</p> +<p>Denove la lamulo silentiĝis. "Kaj pri la Sinjorino," mi demandis.</p> +<p>"Ho, la Sinjorino resaniĝis: ŝi estas mia edzino."</p> +<p>"Pri la lignaĵisto?"</p> +<p>"Li estis trovinta kaŝatan vojon el la preĝejo en la kastelon; +antaŭe oni ofte konstruis tiajn tunelojn. Li estis tre revema kaj, +per multa pensado pri la legendo de la Viro Verda, fine li kredas ke +li mem estas la fantomo. Iafoje li vestis sin per la vestoj tiritaj +el la antikva kesto, trapasas la kaŝatan tunelon en la kastelon, kaj +jen estas la fantomo.</p> +<p>Jes, li loĝis kelkajn monatojn en frenezulejo, sed li ankaŭ tute +resaniĝis. Hieraŭ mi vidis lin ridetantan je infanino, kies pupon +li rebonigis.</p> +<p>Kiel mi estis savata? Ho! la junulo kuris al vilaĝo demandi helpon, +kaj revenis kun granda sekvantaro.</p> +<p>Ĝustatempe!"</p> +<p>Jen estas la historio de la Viro Verda: ĉu ĝi ne estas tre, tre +stranga?</p> +</div><div class="article" id="est1-6-18"> +<div class="left" lang="eo"> +<h5>LA DEVENO DE ESPERANTO.</h5> +<p class="center">Tradukita el Rusa lingvo de G.V. Vidu la komencon sur la 79–80 +paĝoj de "The Esperantist" (Marta Numero).</p> +<p>Tie ĉi mi diros ĝustatempe kelkajn vortojn pri la materialo por la +vortaro. Multe pli frue, kiam mi serĉis kaj elĵetadis ĉion +senbezonan el la gramatiko, mi deziris uzi la principojn de la +ekonomio ankaŭ por la vortoj. Konvinkita, ke estas tute egale, kian +formon havos tiu aŭ alia vorto, se ni nur <i>konsentos</i> ke ĝi +esprimas la donitan ideon, mi simple <i>elpensadis</i> vortojn, penante, +ke ili estu kiel eble pli mallongaj kaj ne havu senbezonan nombron da +literoj. Mi diris al mi, ke anstataŭ ia 11-litera "interparoli" ni +tute bone povas esprimi la saman <span class="pagenum">88</span>ideon per ia ekz. 2-litera "pa." +Tial mi simple skribis la matematikan serion da plej mallongaj, sed +facile elparoleblaj kunigoj de literoj kaj al ĉiu el ili mi donis la +signifon de difinita vorto (ekz. <i>a</i>, <i>ab</i>, <i>ac</i>, <i>ad</i>, ... <i>ba</i>, +<i>ca</i>, <i>da</i>, ... <i>e</i>, <i>eb</i>, <i>ec</i>, ... <i>be</i>, <i>ce</i>, ... <i>aba</i>, <i>aca</i>, +... k.t.p.).</p> +<p>Sed tiun ĉi penson mi tuj forĵetis, ĉar la provoj kun mi mem +montris al mi, ke tiaj elpensitaj vortoj estas tre malfacile +ellerneblaj kaj ankoraŭ pli malfacile memoreblaj. Jam tiam mi +konvinkiĝis, ke la materialo por la vortaro devas esti +Romana-Germana, ŝanĝita nur tiom, kiom ĝin postulas la reguleco +kaj aliaj gravaj kondiĉoj de la lingvo. Estante jam sur tiu ĉi +tero, mi baldaŭ rimarkis, ke la nunaj lingvoj posedas grandegan +provizon da pretaj jam vortoj internaciaj, kiuj estas konataj al +ĉiuj popoloj kaj faras trezoron por estonta lingvo internacia—kaj +mi kompreneble utiligis tiun ĉi trezoron.</p> +<p>En la jaro 1878 la lingvo estis jam pli-malpli preta, kvankam inter +la tiama <i>lingwe uniwersala</i> kaj la nuna Esperanto estis ankoraŭ +granda diferenco. Mi komunikis pri ĝi al miaj kolegoj (mi estis tiam +en 8-a klaso de la gimnazio). La plimulto da ili estis forlogitaj de +la ideo, kaj de la frapinta ilin neordinara facileco de la lingvo, +kaj komencis ĝin ellernadi. La 5-an de Decembro 1878 ni ĉiuj kune +solene festis la sanktigon de la lingvo. Dum tiu ĉi festo estis +paroloj en la nova lingvo, kaj ni entuziasme kantis la himnon, kies +komencaj vortoj estis la sekvantaj:</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">"Malamikete de las nacjes</span> +<span class="i0">Kadó, kadó, jam temp’ está!</span> +<span class="i0">La tot’ homoze in familje</span> +<span class="i0">Konunigare so debá."</span></div> +</div> +<p>(En la nuna Esperanto tio ĉi signifas: "Malamikeco de la nacioj +falu, falu, jam tempo estas! La tuta homaro en familion unuiĝi +devas").</p> +<p>Sur la tablo, krom la gramatiko kaj vortaro, kuŝis kelkaj tradukoj +en la nova lingvo.</p> +<p>Tiel finiĝis la unua periodo de la lingvo.</p> +<p>Mi estis tiam ankoraŭ tro juna por eliri publike kun mia laboro, kaj +mi decidis atendi ankoraŭ 5–6 jarojn kaj dum tiu ĉi tempo zorgeme +elprovi la lingvon kaj plene prilabori ĝin praktike. Post duonjaro +post la festo de 5-a de Decembro ni finis la gimnazian kurson kaj +disiris. La estontaj apostoloj de la lingvo provis paroleti pri "nova +lingvo" kaj, renkontinte la mokojn de homoj maturaj, ili tuj rapidis +malkonfesi la lingvon, kaj mi restis tute sola. Antaŭvidante nur +mokojn <span class="pagenum">89</span>kaj persekutojn, mi decidis kaŝi antaŭ ĉiuj mian laboron.</p> +<p>Dum kvin kaj duono da jaroj de mia estado en universitato, mi neniam +parolis kun iu pri mia afero. Tiu ĉi tempo estis por mi tre +malfacila. La kaŝeco turmentis min; devigita zorgeme kaŝadi miajn +pensojn kaj planojn mi preskaŭ nenie estadis, en nenio +partoprenadis, kaj la plej bela tempo de la vivo—la jaroj de +studento—pasis por mi plej malgaje. Mi provis iafoje min distri en +la societo, sed sentis min la fremdulo, sopiris kaj foriradis, kaj de +tempo al tempo faciligadis mian koron per ia versaĵo en la lingvo, +prilaborata de mi. Unu el tiuj ĉi versaĵoj ("Mia penso") mi metis +poste en la unuan eldonitan de mi broŝuron; sed al la legantoj, kiuj +ne sciis, ĉe kiaj cirkonstancoj tiu ĉi versaĵo estis skribita, ĝi +ekŝajnis, kompreneble, stranga kaj nekomprenebla.</p> +<p>Dum ses jaroj mi laboris perfektigante kaj provante la lingvon—kaj +mi havis sufiĉe da laboro, kvankam en la jaro 1878 al mi ŝajnis, ke +la lingvo jam estas tute preta. Mi multe tradukadis en mian lingvon, +skribis en ĝi verkojn originalajn, kaj vastaj provoj montris al mi, +ke tio, kio ŝajnis al mi tute preta teorie, estas ankoraŭ ne preta +praktike.</p> +<p>Multon mi devis ĉirkaŭhaki, anstataŭigi, korekti kaj radike +transformi. Vortoj kaj formoj, principoj kaj postuloj puŝis kaj +malhelpis unu la alian, dume en la teorio, ĉio aparte kaj en +mallongaj provoj, ili ŝajnis al mi tute bonaj. Tiaj objektoj, kiel +ekz. la universala prepozicio "je," la elasta verbo "meti," la +neŭtrala, sed difinita finiĝo "aŭ" k.t.p. kredeble neniam enfalus +en mian kapon teorie. Kelkaj formoj, kiuj ŝajnis al mi riĉaĵo, +montriĝis nun en la praktiko senbezona balasto; tiel ekz. mi devis +forĵeti kelkajn nebezonajn sufiksojn.</p> +<p>En la jaro 1878 al mi ŝajnis, ke estas al la lingvo sufiĉe havi +gramatikon kaj vortaron; la multpezecon kaj malgraciecon de la lingvo +mi alskribadis nur al tio, ke mi ankoraŭ ne sufiĉe bone ĝin +posedas; la praktiko do ĉiam pli kaj pli konvinkadis min, ke la +lingvo bezonas ankoraŭ ian nekapteblan "ion," la kunligantan +elementon, donantan al la lingvo vivon kaj difinitan, tute formitan +"<i>spiriton</i>."</p> +<p>Mi komencis tiam evitadi laŭvortajn tradukojn el tiu aŭ alia lingvo +kaj penis rekte <i>pensi</i> en la lingvo neŭtrala.</p> +<p>Poste mi rimarkis, ke la lingvo en miaj manoj ĉesas jam esti +senfundamenta ombro de tiu aŭ alia lingvo, kun kiu mi havas la +aferon en tiu aŭ alia minuto, kaj ricevas sian propran spiriton, +sian propran vivon, la propran difinitan kaj klare <span class="pagenum">90</span>esprimitan +fizionomion, ne dependantan jam de iaj influoj. La parolo fluis jam +mem, flekseble, gracie kaj tute libere, kiel la viva patra lingvo.</p> +<p>Ankoraŭ unu cirkonstanco igis min por longa tempo prokrasti mian +publikan eliron kun la lingvo: dum longa tempo restis nesolvita unu +problemo, kiu havas grandegan signifon por neŭtrala lingvo. Mi +sciis, ke ĉiu diros al mi: "Via lingvo estos por mi utila nur tiam, +kiam la tuta mondo ĝin akceptos; tial mi ne povas ĝin akcepti ĝis +tiam, kiam ĝin akceptos la tuta mondo." Sed ĉar la "mondo" ne estas +ebla sen antaŭaj apartaj "unuoj," la neŭtrala lingvo ne povis havi +estontecon ĝis tiam, kiam prosperos fari ĝian utilon por ĉiu +aparta persono sendependa de tio, ĉu jam estas la lingvo akceptita +de la mondo aŭ ne.</p> +<p>Pri tiu ĉi problemo mi longe pensis. Fine la tiel nomataj sekretaj +alfabetoj, kiuj ne postulas, ke la mondo antaŭe ilin akceptu, kaj +donas al tute nedediĉita adresato la eblon kompreni ĉion skribitan +de vi, se vi nur transdonas al la adresato la ŝlosilon—alkondukis +min al la penso aranĝi ankaŭ la lingvon en la maniero de tia +"ŝlosilo," kiu, enhavante en si ne sole la tutan vortaron, sed +ankaŭ la tutan gramatikon en la formo de apartaj elementoj. Tiu ĉi +ŝlosilo, tute memstara kaj alfabete ordita, donus la eblon al la +tute nedediĉita adresato de kia ajn nacio tuj kompreni vian +Esperantan leteron.</p> +<p>Mi finis la universitaton kaj komencis mian medicinan praktikon. Nun +mi komencis jam pensi pri la publika eliro de mia laboro. Mi pretigis +la manuskripton de mia unua broŝuro ("D-ro Esperanto. Lingvo +internacia. Antaŭparolo kaj plena lernolibro") kaj komencis serĉi +eldonanton. Sed tie ĉi mi la unuan fojon renkontis la maldolĉan +praktikon de la vivo, la financan demandon, kun kiu mi poste ankoraŭ +multe devis kaj devas forte batali. Dum du jaroj mi vane serĉis +eldonanton. Kiam mi jam trovis unu, li dum duonjaro pretigis mian +broŝuron por eldono kaj fine—rifuzis.</p> +<p>Fine, post longaj klopodoj, mi prosperis mem eldoni mian unuan +broŝuron en Julio de la jaro 1887. Mi estis tre ekscitita antaŭ tio +ĉi; mi sentis, ke mi staras antaŭ Rubikono kaj ke de la tago, kiam +aperos mia broŝuro, mi jam ne havos la eblon reiri; mi sciis, kia +sorto atendas kuraciston, kiu dependas de la publiko, se tiu publiko +vidas en li fantaziulon, homon, kiu sin okupas je "flankaj aferoj." +Mi sentis, ke mi metas sur la karton tutan estontan, trankvilecon kaj +ekzistadon mian kaj de mia familio; sed mi ne povis forlasi la ideon, +kiu eniris mian korpon kaj sangon kaj ... <i>mi transiris Rubikonon</i>.</p> +</div> +<div class="right"> +<h5>THE BIRTH OF ESPERANTO.</h5> +<p class="center">Freely translated from an Esperanto version of a Russian letter +written by Dr Zamenhof, by John Ellis.</p> +<p>"This is an appropriate place for me to say a few words about the +material for the dictionary. Much earlier, when I had examined and +rejected every non-essential from the grammar, I had desired to +exercise the principles of economy in respect of the word-material +also. Thinking that it was a matter of indifference what form any +particular word took, so long as it was agreed that it should express +a given idea, I simply invented words, taking care only that they +should be as short as possible, and did not contain an unnecessary +number of letters. Instead of using "interparoli" (to converse), a +word of eleven letters, why should we not express the idea just as +well by some word of two letters, say, "pa"? So I simply wrote the +shortest and most easily pronounced mathematical series of conjoined +letters, to each factor of which series I gave a certain meaning +(<i>e.g.</i>, a, ab, ac, ad, ba, ca, da ...; e, eb, ec ...; be, ce ...; +aba, aca ... etc.).</p> +<p>"But I immediately rejected this notion, for my own personal +experiments proved that these invented words were very difficult to +learn, and even more so to remember. I came to the conclusion that +the material for the dictionary must be Romance-Teutonic, altered +only so far as regularity and other important requirements of +language demanded. Standing upon this ground, I soon observed that +the present languages possessed an immense supply of words already +international, with which all the nations had a prior acquaintance, +and which formed a veritable treasure house for the future +international language—and, of course, I utilised this treasure.</p> +<p>"In 1878 the language was more or less ready, although there was a +good deal of difference between my <i>lingwe uniwersala</i> of that date +and the present Esperanto. I told my fellow-students about it—I was +then in the 8th Class of the gymnasium—and the greater part of them +were attracted by the idea, and struck by the unusual easiness of the +language, began to study it. On the 5th of December, 1878, we united +to celebrate the birth of my language by a solemn festival. During +the feast there were speeches in the new language, and we +enthusiastically sang a hymn the commencing words of which were as +follows:—</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">"Malamikete de las nacjes</span> +<span class="i0">Kadó, kadó, jam temp’ está!</span> +<span class="i0">La tot’ homoze in familje</span> +<span class="i0">Konunigare so debá."</span></div> +</div> +<p>which being interpreted into English, 'May the enmity of nations fall +away, fall away, for the hour is come! All mankind must become as one +family.’</p> +<p>"On the table, in addition to the grammar and dictionary, lay some +translations in the new language.</p> +<p>"And thus the first stage of my language came to an end.</p> +<p>"I was then still too young for my work to appear before the public, +and I decided to wait five or six years longer, and during that time +to carefully test my language and to work it out fully and +practically. Half a year after the feast of December 5th, 1878, we +finished our course at the gymnasium and separated. The future +apostles of the new language made some attempts to discuss 'the new +language,’ but, meeting with the ridicule of their elders, forthwith +renounced it, and I remained in a glorious minority of one. +Foreseeing nothing but scoffing and persecution, I decided to hide my +work from the eyes of all.</p> +<p>"For five and a-half years whilst I was at the University I never +spoke to anyone about it. That was a very trying time for me. The +secrecy tormented me. Compelled to carefully conceal my thoughts and +plans, I went scarcely anywhere, took no part in anything, and the +most enjoyable time of life—the student-years—was, for me, the +saddest. Sometimes I endeavoured to find distraction in society, but +I felt myself a stranger, sighed and went away, and from time to time +eased my heart by writing poems in the language I was elaborating. +One of these poems, 'Mia penso,’ I afterwards inserted in the first +brochure which I published; but to those readers who were +unacquainted with the circumstances under which they were written the +verses would appear strange and incomprehensible.</p> +<p>"For six years I worked at perfecting and testing my language, and it +gave me plenty of work, although in 1878 I had thought that it was +quite ready. I made many translations and wrote original works in it, +and severe trials showed me that what I had considered to be quite +finished in theory was nevertheless not ready for practical use.</p> +<p>"There was much to lop, alter, correct, and radically to transform. +Words and forms, principles and postulates, jostled with and opposed +each other, whereas in theory, taken separately and not subjected to +extended tests, they had appeared to me perfectly good. Such things, +for instance, as the indeterminate preposition 'je,’ the elastic verb +'meti,’ the neutral termination 'aŭ,’ etc, possibly would never have +entered into my head if I had proceeded only upon theory. Some forms +which had appeared to possess a wealth of advantage proved in +practice to be nothing but useless ballast, and on this account I +discarded several unnecessary suffixes.</p> +<p>"In 1878 it seemed to me that it was sufficient if my language +possessed a grammar and a dictionary; its heaviness and want of grace +I attributed only to the fact that I did not know the language +sufficiently well; but practice ever more and more convinced me that +a language requires in addition an indescribable something, a uniting +element, giving to it life and a defined and unmistakable spirit.</p> +<p>"I therefore began to avoid making literal translations, and made an +effort to <i>think</i> in the neutral language.</p> +<p>"Later I noticed that the language with which I was occupied was +ceasing to be a shadowy reflection of the language from which I +happened to be translating, and was becoming imbued with its own life +and invested with a spirit of its own, and acquiring a physiognomy +properly defined, clearly expressed, and independent of any other +influence. My speech flowed of itself, flexibly, gracefully, and +totally untrammelled, just as my living native tongue.</p> +<p>"Yet another circumstance compelled me to postpone for a long time +the appearance of my language; for many years another problem of +immense importance to a neutral language had remained unsolved. I +knew that everyone would say 'Your language will be of no use to me +until the world at large accepts it, so I shall make no use of it +until everyone else does.’ But since the world at large is composed +only of its units, my neutral language could have no future until it +was of use to each separate unit independently of whether the world +at large accepted it or not.</p> +<p>This problem I considered for a long while. At last the so-called +secret alphabets, which do not necessitate any prior knowledge of +them, and enable any person not in the secret to understand all that +is written if you but transmit the key, gave me an idea. I arranged +my language after the fashion of such a key, inserting not only the +entire dictionary but also the whole grammar in the form of its +separate elements. This key, entirely self-contained and +alphabetically arranged, enabled anyone of any nationality to +understand without further ado a letter written in Esperanto.</p> +<p>"I had left the University and begun my medical practice; I began to +consider the publication of my labours. I had prepared the manuscript +of my first brochure, 'an International Language, by Dr. Esperanto,’ +and sought out a publisher. And here for the first time I met that +bitter practicality of life, the financial question, against which I +had and still have to fight yet the more. For two years I looked in +vain for a publisher. And when indeed I had found one he spent half a +year in preparing my brochure for publication, and finally—refused.</p> +<p>At length, after strenuous efforts, I succeeded in publishing the +brochure myself in July, 1887. Before I did so I was much +perplexed—I felt that I stood before the Rubicon. Having once +published my brochure, retreat would be impossible, and I knew what +kind of fate attends a doctor who is dependent upon the public, if +that public comes to regard him as a visionary, or a man who busies +himself with side issues. I felt that it was staking my whole future +peace of mind, my livelihood, and that of my family, but I could not +abandon the idea which had entered into my body and my blood, and ... +<i>I crossed the Rubicon</i>."</p> +<p class="far_sig sc">Lazaro Ludoviko Zamenhof.</p> +</div> +</div><div class="serial" id="est1-6-19" lang="eo"> +<p class="pagenum">91</p> +<p style="float:left;font-size:90%;">[<i>Copyright reserved.</i>]</p> +<p style="float:right;font-size:90%;">[<i>Tradukis Esp. 6266.</i>]</p> +<h5>LA VENTEGO (Daŭrigo).</h5> +<div style="text-align:center;"> +<p>(<i>Vidu la kvin antaŭajn Nrojn.</i>)</p> +<h6>AKTO I.</h6> +<p><span class="sc">Sceno 2</span> (<i>daŭrigo</i>).</p> +</div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Arielo.—</p><span class="i0">En Alĝerlando.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m3">Ho! vi tion scias.</span> +<span class="i0">Monate al vi devos mi rediri</span> +<span class="i0">La staton tiam vian; vi forgesas.</span> +<span class="i0">Pro multaj krimoj kaj teruraj sorĉoj</span> +<span class="i0">Ne kompreneblaj por l’animo homa,</span> +<span class="i0">L’inferan sorĉistinon Sikorakson</span> +<span class="i0">Devigis tuj foriri l’Alĝeranoj—</span> +<span class="i0">Nur ĉar ne volis ili ŝin mortigi.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Arielo.—</p><span class="i0">Jes, mastro.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m2">Nubokula sorĉistino!</span> +<span class="i0">Gravedan la maristoj ŝin forlasis</span> +<span class="i0">Ĉi tie! kie vi—laŭ via diro</span> +<span class="i0">Nun mia sklavo—tiam ŝin obeis!</span> +<span class="i0">Sed, tro aera vi, spirito, estas</span> +<span class="i0">Por ŝiajn abomenojn nepre fari:</span> +<span class="i0">Senlime furioza Sikorakso,</span> +<span class="i0">Per helpo de rimedoj potencegaj,</span> +<span class="i0">En tago, vin—al ŝi malobeintan—</span> +<span class="i0">Enfermis en fendaĵon de pinarbo.</span> +<span class="i0">Nu! tie vi suferis dekdu jarojn;</span> +<span class="i0">Dum tiu tempo Sikorakso mortis,</span> +<span class="i0">Lasinte vin por ĝemi, akre krii,</span> +<span class="i0">Rapide, muelile, tra la ventoj!</span> +<span class="i0">Ankoraŭ estis la insul’ senhoma,</span> +<span class="i0">Krom bestoforma la sorĉistinido....</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Arielo.—</p><span class="i0">Ĝi estas Kalibano.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m4">—Bestegulo!</span> +<span class="i0">Lin dresis mi por la domoservado—</span> +<span class="i0">Senĉesaj, dume, krioj viaj kaŭzis</span> +<span class="i0">Kriegi lupojn, eĉ kortuŝis ursojn....</span> +<span class="i0">Infera turmentego! Sikorakso</span> +<span class="i0">Ĝin povis ne forigi.—Sed mi venis,—</span> +<span class="i0">Aŭdinte vin, la pinon oscedigis ...</span> +<span class="i0">Magie mi vin savis.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Arielo.—</p><span class="m4">Dankon, mastro!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">Se nun vi remurmuros, mi tuj fendos</span> +<span class="i0">Trunkegon kverkan kies tuberaĵoj</span> +<span class="i0">Englutos vin por krii dekdu vintrojn!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Arielo.—</p><span class="i0">Pardonu, mastro; mi estos obea,</span> +<span class="i0">Kaj spiritaĵon mian de nun faros</span> +<span class="i0">Ĝentile.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m2">Agu tiel; post du tagoj</span> +<span class="i0">Vi liberiĝos.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Arielo.—</p><span class="m3">Nobla mastro mia!</span> +<span class="i0">Mi kion faros? kion? diru, kion?</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">Foriru; mara nimfo vi fariĝu,</span> +<span class="i0">Sed, krom por mi, por ĉiuj nevidebla.</span> +<span class="i0">Rapidu ĝis vi estos tiaforma,</span> +<span class="i0">Kaj tien ĉi revenu! (<i>Malaperas Arielo</i>).</span> +<span class="i0">(<i>Laŭte al Mirando</i>). Kara koro!</span> +<span class="i0">Mirando, vi vekiĝu! ho! vekiĝu!</span> +<span class="i0">Bonege jam vi dormis; nun, vekiĝu!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="i0">Rakonto stranga via al mi kaŭzis</span> +<span class="i0">Profundan dormon.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m3">Tion de vi skuu.</span> +<span class="i0">Nun, iru ni viziti Kalibanon:</span> +<span class="i0">Neniam li respondon bonan donas.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="i0">Li terurega estas malbonulo:</span> +<span class="i0">Ne amas mi lin vidi.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m4">Sed, filino,</span> +<span class="i0">Lin ni bezonas. Fajron ekbruligi,</span> +<span class="i0">Alporti lignon, kaj balai ĉambron,</span> +<span class="i0">Utila certe estas—Kalibano!</span> +<span class="i0">Ho, sklavo, ŝlimo, kie vi kaŝiĝis?</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Kalibano.—</p><span class="i0">(<i>El interne</i>) Lignaro jam interne estas.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m5">Venu!</span> +<span class="i0">Alian faron tuj mi al vi donos:</span> +<span class="i0">Testudo, venu!</span> +<span class="i0">(<i>Reaperas Arielo akvanimfoforma</i>).</span> +<span class="m3">Bele, Arielo;</span> +<span class="i0">(<i>Mallaŭte</i>) Aŭskultu bone.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Arielo.—</p><span class="m3">Faros mi, sinjoro! (<i>malaperas</i>).</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">Venena sklavo, sorĉa diablido,</span> +<span class="i0">Tuj venu tien ĉi! (<i>Venas Kalibano</i>).</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Kalibano.—</p><span class="m4">Malsana roso</span> +<span class="i0">De Sikorakso ŝlime balaita</span> +<span class="i0">Per korva plumo, sur vin nun ŝprucigu!</span> +<span class="i0">Sud-okcidenta vento vin aknigu!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">Pro tio, certe, vi, hodiaŭ nokte,</span> +<span class="i0">Suferos streĉojn, flankpikaĵon sentos—</span> +<span class="i0">Elspiron haltiganta vizitisto!—</span> +<span class="i0">Eĉ erinacoj sur vi ekzerciĝos;</span> +<span class="i0">Mieltavole estos vi pinĉita:</span> +<span class="i0">Pli pika ĉiu pinĉo ol abelo!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Kalibano.—</p><span class="i0">Mi nun bezonas la tagmanĝon mian:</span> +<span class="i0">Al mi l’insulon rajte apartenas;</span> +<span class="i0">Ĝin mi heredis de patrino mia,</span> +<span class="i0">Ĝis de mi vi forŝtelis la posedon.</span> +<span class="i0">Unue vi karesis min, eĉ ofte</span> +<span class="i0">Vi akvon berogustan al mi donis,</span> +<span class="i0">La grandan kaj malgrandan lumojn montris</span> +<span class="i0">Brulantajn tage, nokte; al mi diris</span> +<span class="i0">Iliajn nomojn. Mi vin amis, tiam,</span> +<span class="i0">Kaj montris al vi la insulajn ecojn,</span> +<span class="i0">La freŝajn fontojn, fruktodonan landon,</span> +<span class="i0">Malbeno! salajn lokojn kaj herbejojn....</span></div> +<p class="near_sig">(<i>Daŭrigota</i>).</p> +</div><div class="letters" id="est1-6-20"> +<p class="pagenum">92</p> +<h5>CORRESPONDENCE NOTES.</h5> +<p>The Editor desires to thank numerous correspondents for their most +valuable and interesting views on the Accent Question.</p> +<p>It will be recollected that April 10th is the last day for receiving +votes on the matter, and it is hoped that all friends wishing to do +away with the accents will kindly send their postcards before that +date. As was anticipated, up to the present more replies have come to +hand against the proposal than for it. It will naturally be supposed +that those readers not sending any reply are in favour of the +continued use of the accents. In the May gazette the question will be +decided. It is somewhat early to prophesy, but unless a remarkable +change sets in, the future <span class="sc">Esperantists</span> will be as their +predecessors.</p> +<hr class="short"> +<p>Two correspondents have sent queries as to written Esperanto. This, +of course, is the same all the world over. Russians do not attempt to +use their own characters, neither do Chinese try to write picture +Esperanto. Were this otherwise, we should all, to a large extent, be +wasting our time over the study. Let our two friends take courage, +and at once enter into correspondence with Russian Samideanoj.</p> +<hr class="short"> +<p>Will some Esperantists in Accrington, Sheffield, and Ventnor kindly +assist blind students to master the language? Help in this direction +will be greatly appreciated.</p> +<hr class="short"> +<p>Several adepts have expressed willingness to correct letters of less +experienced students, provided stamped envelopes be enclosed for the +reply. Will those desirous of taking advantage of the privilege send +in their names to the Editor?</p> +<hr class="short"> +<p>A.G., of Pforzheim, asks whether it is not best to omit the article, +as in Latin. It is difficult to give a precise rule for English +speaking people as to when the definite article should be expressed +and when omitted. Some ingenious friends have suggested the following +plan, and will be glad to hear of instances in which it fails.</p> +<p>Whenever in English it is impossible, without impairing the sense, to +use the indefinite article "a," then, in translating into Esperanto, +employ "La."</p> +<hr class="short"> +<p>A correspondent has kindly sent a valuable article on the use of the +English verb "TO GET." This will be of service to our readers. +Similar useful contributions are invited.</p> +<h6>HOW TO TRANSLATE "TO GET."</h6> +<p>(1). When it means "to become"—iĝi.</p> +<ul> +<li><i>E.g.</i>—To get accustomed to—</li> +<li>To get used to—</li> +<li>To get to do (something)—kutimiĝi je.</li> +<li>It is getting cold—malvarmiĝas.</li> +<li>It is getting dark—mallumiĝas.</li> +<li>To get beaten—batiĝi; blamed—mallaudiĝi</li> +<li>To get laughed at—mokiĝi; married—edziĝi.</li> +<li>To get near—proksimiĝi (al); open—malfermiĝi.</li> +<li>To get up—leviĝi.</li></ul> +<p>(2). When it means "to make"—igi (sometimes konsili ke).</p> +<ul> +<li><i>E.g.</i>—Get him to come—Lin venigu (or konsilu +al li ke li venu) (or faru ke li venu).</li> +<li>To get a thing done—Ion farigi.</li> +<li>To get a house built—Domon konstruigi.</li> +<li>To get (people) together—Kunvenigi.</li> +<li>You will never get him to do that—Vi neniam konvinkos lin, +ke li tion faru.</li></ul> +<p>(3). When it means "to obtain, acquire"—akiri, +aĉeti.</p> +<ul> +<li><i>E.g.</i>—To get a horse—Aĉeti ĉevalon.</li> +<li>I want to get you one—Mi deziras eltrovi unu (or iun) por vi.</li> +<li>I got a prize—Mi ricevis premion.</li> +<li>To get friends—Ekhavi amikojn.</li> +<li>To get money from (somebody)—Eltiri monon el.</li></ul> +<p>(4). When it means "to fetch, bring"—alkonduki, alporti.</p> +<ul> +<li><i>E.g.</i>—Get me a cab!—Alkonduku al mi +veturilon!</li> +<li>Get me a glass of water!—Alportu al mi +glason da akvo!</li></ul> +<p>(5). When it means "to arrive"—alveni.</p> +<ul> +<li><i>E.g.</i>—To get to a place—alveni en loko.</li></ul> +<p>(6). When expletive, "got" is not translated. +"I have got" is the same as "I have."</p> +<ul> +<li><i>E.g.</i>—What have you got?—Kion vi havas?</li></ul> +<p>(7). With a proposition.</p> +<ul> +<li>To get across—trairi; along—antaŭeniri.<span class="pagenum">93</span></li> +<li>To get at (something)—elakiri; away—foriri, + forkuri.</li> +<li>To get back—reveni; back (one’s expenses)—rericevi.</li> +<li>To get down—deiri, malsupreniri; in—eniri.</li> +<li>To get off—eliri (el), foriri (de), lasi.</li> +<li>To get on (in learning)—progresadi.</li> +<li>To get on (in business)—sukcesi.</li> +<li>To get on (in health)—sani.</li> +<li>To get out—eliri, foriri; upon (a horse)—supreniri (ĉevalon).</li></ul> +<p>(8). Expressions.</p> +<ul> +<li>He got run over by a horse—Ĉevalo lin piede subpremis.</li> +<li>He wants to get talked of—Li deziras ke oni parolu pri li.</li> +<li>Get on with your work and never mind what I am doing—Daŭrigadu vian +laboron, kaj ne zorgu pri tio kion mi faras.</li></ul> +<p><span class="sc">Note.</span>—In all cases when "to go" is used with +the same meaning as to get, the translation would +be the same as in the above.</p> +<p><i>E.g.</i>—To go across—trairi.</p> +</div><div class="article" id="est1-6-21" lang="eo"> +<h5>LA IMPRESO KIUN FARIS JE MI LA PARLAMENTEJO.</h5> +<p class="center">Originale verkita de E. A. Lawrence.</p> +<p>Post multaj tagoj mi ricevis mian bileton. La lokoj estas malmultaj +kaj mi devis longe atendi, sed fine mi ja havis la tiel deziritan +okazon, sed, Ho ve! mi havas teruran kapdoloron. Tamen mi decidis +ĉeesti.</p> +<p>Prezentante min ĉe la pordego, ne estis necese ke mi demandu la +vojon, ĉar, estante fraŭlino, policano demandis: "Ĉu vi serĉas la +Galerion de Sinjorinoj?" Mi jesis, kaj li kondukis min al komforta +levilo, kiu min levigas tri aŭ kvar etaĝojn, al la supra Galerio.</p> +<p>Tie ĉi troviĝis kelkaj Sinjorinoj, atendantaj, sur benkoj sidantaj, +ekster la ŝlosita pordo de la <i>Sankta Kaĝo</i>—ne ekzistas alia nomo +por ĝi—de kie la beletaj birdoj aŭ aliaj povos rigardadi, tra la +ferme plektataj baroj, siajn amikojn de la privilegiita sekso, kiuj +klopodas pri la regadaj zorgoj.</p> +<p>Mi estis tre feliĉa, ĉar mi povis iri tute proksime al la baroj, +kaj mi vidis grandan altan Ĉambregon. Longa, librokovrita tablo +troviĝis en la centro.</p> +<p>Sidejoj estis aranĝitaj en longaj vicoj, ambaŭflanke de la +ĉambrego. La registara partio okupis tiujn je la dekstra flanko, kaj +la Kontraŭmetuloj estis je la alia.</p> +<p>Je unua vidiĝo, niaj leĝfarantoj ne ŝajnas esti tre okupaj; tie +ĉi sidas unu, kun ĉapelo klinigita super la frunto, kvazaŭ li +kviete dormetas post la tagmanĝo; tie staras du aŭ tri +kunparolantaj.</p> +<p>Subite la pordo malfermiĝas, kaj oni aŭdas per forta voĉo +elkriata: <i>La Parolanto</i> (The Speaker).</p> +<p>Baldaŭ eniras la Bastonportanto (Mace Bearer) per velura pantaloneto +kaj nigraj strumpfoj vestita. Li portas la gloran Bastonon, kun ĝia +krono al la pinto.</p> +<p>Poste venas la Parolanto vestita per sia belega Robo. Kune kun li +eniras Pastro. Kion faras tie ĉi pastro? mi ekpensis. Oni fermis la +pordon kaj la du viroj sidiĝas. La tuta Ĉambrego silentiĝas. La +Membroj leviĝas, la Pastro komencas Diservon, konsistanta el preĝoj +por Dia helpo, por la Reĝo kaj Reĝino, kaj la Patro Nia.</p> +<p>Vere estas tre solene.</p> +<p>La pordo denove malfermiĝas, kaj enrapidas multe da Membroj, ĉar +nun estas la tria kaj duono, kaj la Demandoj komenciĝas je tiu ĉi +horo. Kiam la Kontraŭmetuloj proponas demandojn, la aliaj ofte multe +amuziĝadas. La Irlandanoj donas la plimulton da ŝercoj. Jen unu el +la ŝajne enuigaj vizaĝoj limiĝas, kaj Membro kviete antaŭeniras +al la tablo kaj, per malmultaj vortoj kontraŭdiras, aŭ eble +klarigas la proponojn. Eble oni ridos je li, eble oni aplaŭdos.</p> +<p>Post unu horo, la <i>Ĉambro</i> eniras en komitaton. La Parolanto kvitas +sian seĝegon, la Bastono estas sub tablo metita, kaj nun komenciĝas +la ĝenerala diskutado.</p> +<p>Forgesinte la kapdoloron, nur la memoro, ke la vagonaro min atendas, +fortiras min noktomeze, kaj mi lasas niajn leĝfarantojn ankoraŭ +diskutantajn.</p> +</div><div class="notice" id="est1-6-22" lang="eo"> +<h5>ĜIS LA REVIDO.</h5> +<p>La Redaktoro deziras sendi koregan dankesprimon al la multaj +Gesamideanoj, kiuj afablege plezurplenigis lian libertempon. Laŭ +la peto de multaj legantoj, li skribos mallongan skizon pri sia +pro-Esperanto vojaĝo, en la Maja numero.</p> +</div><div class="article" id="est1-6-23" lang="eo"> +<p class="pagenum">94</p> +<h5>DIVERSAĴOJ.</h5> +<p><span class="sc">Kara Sinjoro</span>,—Mi plezure legis en la Februara Numero de +<span class="sc">The Esperantist</span> leteron de Esperantisto 4686 pri instruado +de Esperanto al geknaboj. Mi devas sciigi vian estimatan +korespondanton, ke ekzistas nun jam de kelka tempo ekmovado +Esperantista inter junuloj.</p> +<p>Por kuraĝigi ilin al la lernado de nia lingvo estis fondita de Svisa +instruisto, Sro. Ducommun, internacia korespondado de gejunuloj, kiu +nun havas korespondantojn en diversaj landoj. La junaj Esperantistoj +tiel perfektiĝas en la lernado de la lingvo, konatiĝas kun +alilandaj samaĝuloj, kaj povas interŝanĝi kun siaj malproksimaj +amikoj poŝtkartojn, signojn, fotografaĵojn, k.t.p.</p> +<p>Mi plezure sendos pluajn sciigojn laŭ peto.—Via,</p> +<p class="near_sig"><span class="sc">H. Hodler,</span> + 9 Av des Vollandes, Geneva.</p> +<hr class="short"> +<p>Pri tiu ĉi letero, ni ankaŭ ricevis alian respondon de Angla +Instruisto:</p> +<p><span class="sc">Kara Sinjoro</span>,—La knaboj interesiĝas treege je la lingvo, +kaj, kvankam mi ne estas povinta aranĝi multe da tempo por ĝi, ili +faradas bonan progreson, kaj jam skribas leterojn en Esperanto. +Certe, ili preferas Esperanton antaŭ Franc-aŭ-German-lingvoj, +kvankam ni instruas tiujn ĉi per la metodoj modernaj kaj +interparoladaj.</p> +<hr class="short"> +<p>Dro. Zinovjev afable skribis el Aluŝta, Rusujo, la sekvantan:</p> +<p><span class="sc">Kara Sinjoro</span>,—<span class="sc">The Esperantist</span>, per sia diversema +kaj viva karaktero, promesas fariĝi la plej interesa inter +Esperantaj ĵurnaloj. La sortoj de Esperanto (kies ano kaj servisto +mi fariĝis de la tempo de ĝia naskiĝo) prezentas sin al mi +garantitaj de kiam ili falis en fortaj manoj de Angloj kaj +Amerikanoj. Inter diversaj demandoj ondigantaj la homaron, mi +preskaŭ ne trovas pli belan, pli seriozan, kaj ampleksan, ol tiu de +lingvo internacia. Gloro, laŭdo kaj kunsento al tiuj, kiuj varbiĝis +je nobla servado al ĝi. Akceptu ateston de miaj vere simpatiaj +sentoj.</p> +<hr class="short"> +<p>La unua raporto de la Grupo Esperantista en Le Hâvre ĵus +eldoniĝis, kaj enhavas longan priskribon pri la vizitoj de alilandaj +Geesperantistoj dum la lasta jaro. Tiuj ĉi, oni diras, plene atestis +je la elparolebleco de Esperanto.</p> +<p>Kompreneble ni ĉiuj esperas ke la interparolado de la lingvo inter +anoj de diversaj landoj baldaŭ fariĝos ĉiutaga afero, sed, +nuntempe, ni danke akceptas la kritikon de niaj sindonemaj Havraj +gesamideanoj, kiuj eble havas la plej grandan sperton el ĉiuj pri +tiu ĉi demando.</p> +<hr class="short"> +<p>Sro. de Beaufront skribis al Sro. Motteau pri la Esp-Ang. Vortaro:</p> +<p><span class="sc">Kara Amiko</span>,—Grandegan ĝojon donas al mi la apero de via +Vortaro, ĉar, kiel vi scias, mi ĉiam diris kaj ripetis, ke la +Angloj estos por ni forto netaksebla.</p> +<p>Nun ili estas armitaj kaj, ĉar mi konas ilian karakteron, mi tre +bone scias, ke ili senhalte, potence kaj eĉ mirinde kunhelpados al +la triumfo de nia ideo, kiam ili ĝin konos ankoraŭ pli bone.</p> +<p>Tre koran dankon pro via verko bonega kaj klarega.</p> +<p>(<i>Sro. Motteau afable permesis ke mi enpresigu tiun ĉi interesan +kritikon pri la bona verko.—Red.</i>).</p> +<hr class="short"> +<p>La Grupo Esperantista de Alĝero kaj de la Norda Afriko intencas +organizi karavanon por ĉirkaŭ tridek ĉiulandaj turistoj. Tiu +karavano vizitus la plej interajn lokojn kaj pejzaĵojn en Alĝero, +kaj estus bona pruvo pri la facileco de interparolado de Esperanto +inter personoj de diversaj lingvoj.</p> +<p>La karavano okazos ĉirkaŭ la monato Majo, kaj kostus, mara transiro +(per Marseille) enhavanta, de 500 ĝis 600 frankoj, laŭ la klaso de +la mara vojaĝo (£20–£24).</p> +<p>Detalaj sciigoj estos sendataj laŭ petoj. Skribu al 17, <i>Boulevard +Gambetta, Algiers</i>.</p> +<hr class="short"> +<p>Nia agema samideano, Sro. Gasse, el Havro, ĵus eldonis novan +Gazeton: "<i>Revuo Universala; Memstara organo, malfermita por ĉiuj +fakoj kaj opinioj.</i>" Ĝi eliros almenaŭ sesonjare.</p> +<p>La unua Numero (Januaro) enhavas longan artikolon pri la Paca movado, +kaj la tuta enhavo iom traktas pri tiu ĉi afero. La Revuo estas bone +presita kaj ni sendu ĉiujn bondezirojn al la sindonema Redaktoro. La +kosto de la jara abono estas kvar frankoj (3s. 6d.).</p> +<hr class="short"> +<p>Longa korespondado iniciatiĝis en la <i>Glasgow Evening News</i>, kiu +kredeble multe helpos la aferon. La Skotlandanoj estas tre antaŭemaj +pri ĉiuj edukadaj temoj, kaj multe da ili jam donis sian aprobon je +la helpanta lingvo.</p> +<hr class="short"> +<p>Sinjoro Rowe, 51, Portland Road, Nottingham, donis kelkajn +sukcesplenajn paroladojn, kaj nun klopodas pri la fondo de societo +Nottinghama.</p> +<p>Sro. Wyms estas Hon Sekretario de nova grupo en Leeds. Sinjoro Rhodes +(Keighley) afable donas helpon al la tiea afero. Oni faras +ĉiusemajnajn kursojn ĉe la Northern Institute 4–5 +posttagmeze.</p> +</div><div class="eo-grammar" id="est1-6-24"> +<p class="pagenum">95</p> +<p><i>In order that this Gazette may be useful as a propaganda agent, it +has been considered advisable to include in each number a synopsis of +the Grammar of Esperanto, so that those hitherto ignorant of its +system may be the better able to appreciate the magazine.</i></p> +<h5>SYNOPSIS OF THE GRAMMAR.</h5> +<p>The ALPHABET is composed of 28 letters. They are the following:—</p> +<p>A B C Ĉ D E F G Ĝ H Ĥ I J Ĵ K L M N O P R S Ŝ T U V Z and Ŭ.</p> +<p>The VOWELS are always given a long sound; as in the well-known +phrase, "Pa, may we go too?" Shorthand students will at once +recognise them as the long vowels of "Pitman." Their sound can also +be illustrated by—"Bart, Bait, Beat, Boat and Boot."</p> +<p>The following CONSONANTS need special attention. It must be +remembered that the sounds given are invariable, because <i>Esperanto +spelling is phonetic and each letter has only one sound:—</i></p> +<table> +<tr><td>The letter</td><td>C</td><td>is sounded as</td><td>in</td><td>Czar, or as the "ts" in Bits.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>Ĉ</td><td class="center">" "</td><td></td><td>Church.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>G</td><td class="center">" "</td><td></td><td>Gag; <i>i.e.</i>, the hard sound.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>Ĝ</td><td class="center">" "</td><td></td><td>George; <i>i.e.</i>,the soft sound.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>H</td><td class="center">" "</td><td></td><td>His; <i>i.e.</i>, it is aspirated and never mute as in French.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>Ĥ</td><td class="center">" "</td><td></td><td>Loch; <i>i.e.</i>, the Scotch or German "CH" or Spanish "J."</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>J</td><td class="center">" "</td><td>the</td><td>English letter Y. Thus Paroloj is sounded Paroloy.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>Ĵ</td><td class="center">" "</td><td>the</td><td>French J in Bijou or the S in the English word Pleasure.</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>S</td><td class="center">" "</td><td>in</td><td>Sun; never as in Rose (Rozo in Esperanto).</td></tr> +<tr><td class="center">" "</td><td>Ŝ</td><td class="center">" "</td><td>in</td><td>She.</td></tr> +</table> +<hr class="short"> +<p>The English letters Q, W, X and Y do not exist in Esperanto.</p> +<p>The letter Ŭ is only found in diphthongs—Baldaŭ is sounded +Bahldow.</p> +<p>The one remaining point to be mentioned is that "AJ" is the same as +in By. "OJ" as in Boy.</p> +<p>ALL NOUNS end in O in the nominative singular. Birdo, a bird.</p> +<p>When the direct object to a verb, an N is added to this O. Mi havas +birdon, I have a bird.</p> +<p>All nouns form the PLURAL by adding J to the singular. Birdoj, birds. +If objective, birdojn.</p> +<p>All ADJECTIVES end in A and agree with the noun in number and case. +Mi havas belajn birdojn, I have beautiful birds.</p> +<hr class="short"> +<p>The INFINITIVES of VERBS always end in I. Lerni, to learn. Pensi, to +think.</p> +<p>PRESENT INDICATIVES end in AS in all persons singular and plural. Mi +iras, I go. Ili iras, they go.</p> +<p>PAST INDICATIVES end in IS in all persons singular and plural. Mi +iris, I went. Ni iris, we went.</p> +<p>FUTURE INDICATIVES end in OS in all persons singular and plural. Ŝi +iros, she will go.</p> +<p>CONDITIONAL MOOD ends in US in all persons singular and plural. Li +irus, he would go.</p> +<p>IMPERATIVE MOOD ends in U. Parolu! speak! Iru! go!</p> +<p>SUBJUNCTIVES are formed by using "KE" and the Imperative. Ke mi iru, +that I might go.</p> +<p>The PRESENT PARTICIPLE ACTIVE ends in ANTA—Iranta, going. In the +Passive voice in ATA—Farata, being done.</p> +<p>PAST PARTICIPLE ACTIVE ends in INTA—Irinta, having gone. In the +Passive voice in ITA—Farita, having been done.</p> +<p>FUTURE PARTICIPLE ACTIVE ends in ONTA—Ironta, about to go. In the +Passive voice in OTA—Farota, about to be done.</p> +<p>ADVERBS end in E—Bone, well. Bele, beautifully.</p> +<hr class="short"> +<p>1. The DEFINITE ARTICLE is invariably LA in all cases singular and +plural. La Patroj, the Fathers.</p> +<p>2. There is no indefinite article in Esperanto. Patro, a Father; or +merely Father, as the case may be.</p> +<p>3. "NOT" is expressed by "NE." Mi ne havas amikon, I have not a +friend.</p> +<p>4. Questions are introduced by "Ĉu." Ĉu mi ne havas amikon? Have I +not a friend?</p> +<p>5. ESTI, to be, is the auxiliary verb in Esperanto. Havi, to have, is +never an auxiliary.</p> +<p>N.B.—There are no exceptions or irregularities in Esperanto.</p> +<p class="pagenum">96</p> +<p>The VOCABULARY has been simplified by about 30 affixes, which are +used to modify the meanings of root words. The commonest are the +following PREFIXES:—</p> +<ul> +<li>BO indicates relationship by marriage. Bofrato, Brother-in-law.</li> +<li>DIS indicates separation, as in English. Disŝiri, to tear to pieces.</li> +<li>EK indicates the commencement of an action. Eklerni, to begin to learn.</li> +<li>MAL is always used to indicate OPPOSITES. Varma, warm. Malvarma, +cool. Amiko, friend. Malamiko, enemy.</li> +<li>RE denotes the repetition of an action. Relerni, to relearn. Rediri, +to say again.</li></ul> +<p>The principal SUFFIXES are the following:—</p> +<ul> +<li>AĴ signifies an object made from—thus, Fruktaĵo, something made +from fruit.</li> +<li>AR signifies a collection of. Arbo, a tree. Arbaro, a forest.</li> +<li>EBL signifies possibility. Videble, visibly. Lernebla, learnable.</li> +<li>EC signifies an abstract quality. Boneco, goodness. Beleco, beauty.</li> +<li>EG signifies increase. It is the augmentative suffix. Granda, large. +Grandega, immense.</li> +<li>EJ signifies the place where an action takes place. Lernejo, school. +Preĝejo, church.</li> +<li>ET is the diminutive suffix. Infaneto, a little child. Varmeta, +lukewarm.</li> +<li>IG denotes the causing of an action. Morti, to die. Mortigi, to kill.</li> +<li>IĜ denotes turning or becoming. Paliĝi, to turn pale. Fortiĝi, to +become strong.</li> +<li>IL denotes the instrument by which an action is performed. Kudri, to +sew. Kudrilo, a needle.</li> +<li>IN denotes the feminine. Patro, father. Patrino, mother. Onklo, +uncle. Onklino, aunt.</li> +<li>IST denotes the occupation, or means of livelihood. Botisto, +bootmaker. Servisto, manservant.</li> +<li>UL denotes the possession of a Quality or Attribute. Blindulo, a +blind man. Danculo, a dancing man.</li></ul> +<p>By means of these affixes, the Vocabulary is enormously simplified.</p> +</div><div class="notice" id="est1-6-25"> +<p style="text-indent:3em;">The Free Classes continue as usual:</p> +<p>Every Wednesday evening, at 6.30, The Gouin School, 34, Harrington +Road, South Kensington.</p> +<p>Every Thursday, at 6.30, at The Gouin School, 16, Finsbury Circus, +E.C. (Apply to Miss Schafer, 8, Gloucester Crescent, Regent’s Park, +N.W.).</p> +<p>Every Thursday, at The Gouin School, 16, Finsbury Circus, a +Conversational Class, at 8 p.m.</p> +<p>Every Tuesday, at The Commercial College, Woodgrange Road, Forest +Gate, E., 7.45 p.m.</p> +</div><div class="booklist" id="est1-6-26"> +<p>For the convenience of Esperantists, all works dealing with the +language can now be obtained by writing to the Librarian, P. Howard, +Esq., The Bungalow, Cranes Park, Surbiton, Surrey.</p> +<p>The books most read are:—</p> +<ul> +<li>"Student’s Complete Textbook," by J. C. O’Connor, B.A., 1s. 8d., +post free (revised edition).</li> +<li>"Thirty five Exercises with Keys," by A. Motteau, 1s. 3d., post free +(6 copies for 6s. 6d.).</li> +<li>"No. 52," a short Grammar, by the Hon. R. H. Geoghegan. Price 7d., +post free. This is a capital preliminary work for giving to friends +to arouse their interest. For this purpose we will supply +<i>subscribers</i> with 6 copies for 2s. 6d., post free.</li> +<li>Three Tales by Tolstoy and Pushkin, 1s. 1d.</li> +<li>Fundamenta Krestomatio; Dr. Zamenhof, 3s. 4d.</li> +<li>"Hamlet," translated by Dr. Zamenhof, 2s.</li> +<li>Grammar in French or German, 1s. 6d.</li> +<li>Commentaire in French, 2s.</li> +<li>Prose Selections, 2s. 6d. and 1s. 6d.</li> +<li>Stories from back "L’Espérantistes," 2d. each.</li> +<li>"Tourist’s Phrase-Book," in 6 languages, 6d.</li> +<li>Esperanta Sintakso de P. Fruictier, 1s. 6d.</li></ul> +<p>The following monthly magazines can be obtained. The annual +subscriptions are:—</p> +<ul> +<li>"La Lingvo Internacia," printed wholly in Esperanto, 3s. 6d.</li> +<li>"L’Espérantiste," in French and Esperanto, 4s.</li> +<li>"La Lumo," in French, English, and Esperanto, 2s. 6d.</li> +<li>"La Belga Sonorilo," in French, Flemish, and Esperanto, 2s. 6d.</li> +<li>"La Bohema Esperantisto," in Czech and Esperanto, 3s.</li> +<li>The new monthly "Internacia Scienca Revuo." Subscription 6s. per +annum.</li></ul> +<p>A New Hobby that may bring you a living, 7d.</p> +<p>Fabloj de La Fontaine; Vojaĝo interne de mia Ĉambro; and Advokato +Patelin, 1s. each.</p> +<p>The English-Esperanto and Esperanto-English Dictionaries, 2s. 6d. +each.</p> +<p>"French-Esperanto Vocabulaire," 2s. 6d.; "Esperanto-French +Dictionnaire," 1s. 6d.</p> +<p>"Braille Instruction-Book for the Blind," 4s.</p> +<p>Translation of the above into English, 6d.</p> +<p>Neat star-shaped Badges, for use when travelling, are kept in stock. +Price 9d. each.</p> +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est1-index">Back to Vol. I index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est1-7-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE</div> +<div class="fleft"><i>No. 7.</i></div> +<div class="fright"><i>May, 1904.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>The Esperanto Gazette for the spreading<br> + of the International Language....</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Published by THE ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C.</div> +</div> + +<div class="left border" id="est1-7-2"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS.</div> +<table> +<tr><th></th><th>Page</th></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-7-8">An Esperantist’s Holiday</a> (H.B.M.)</td><td class="numb">97-104</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-7-9">Progressive Limerick</a> (by Clarence Bicknell)</td><td class="numb">104</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-7-10">The Tempest</a>, continued (translated by A. Motteau)</td><td class="numb">105</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-7-11">The Monkey</a>, a Fable from Fénélon (translated by M. +Mehrmann)</td><td class="numb">106</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-7-12">Instinct or Intelligence</a> (by O.W.)</td><td class="numb">106</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-7-13">Rubaiyat of Omar Khayyam</a> (translated by Ben Elmy)</td><td class="numb">107</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-7-14">Sundry Items of Interest</a></td><td class="numb">108-9</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-7-15">From India.</a> A Letter and Proverbs</td><td class="numb">110</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-7-17">About Sleeping Sickness</a> (translated by P.H.)</td><td class="numb">111</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-7-19">The Squinter</a>, an Anecdote (E. J. Catt)</td><td class="numb">111</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-7-18">Robbie’s Post</a> (translated by C. S. Bicknell)</td><td class="numb">111</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-7-20">Correspondence Notes</a></td><td class="numb">112</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-7-21">May Day in England</a> (Miss Lawrence)</td><td class="numb">112</td></tr> +</table> +</div><div class="sec-list right border" id="est1-7-3"> +<p>FOR FREE PARTICULARS write to<br> + the HON. SECRETARIES of<br> + ESPERANTO SOCIETIES at</p> +<ul> +<li>CORBRIDGE-ON-TYNE, M. V. Lotinga, Esq.,<br> + Trinity Terrace.</li> +<li>DUBLIN, C. Fournier, Esq.,<br> + Celtic Association, St. Stephen’s Green.</li> +<li>EDINBURGH, Miss Tweedie, M.A.,<br> + 2, Spence Street.</li> +<li>GLASGOW, J. Hunter, Esq.,<br> + 138, Darnley Street, Pollokshields.</li> +<li>HUDDERSFIELD, G. H. Taylor, Esq.,<br> + 13, Birkly Hall Road.</li> +<li>KEIGHLEY, J. Ellis, Esq.,<br> + Compton Buildings, Bow Street.</li> +<li>LEEDS, J. E. Wyms, Esq.,<br> + 2, Marlbro’ Grove.</li> +<li>LONDON, H. Bolingbroke Mudie,<br> + 41, Outer Temple, W.C.</li> +<li>NEWCASTLE, H. W. Clephan, Esq.,<br> + 3, Cotfield Terrace, Gateshead.</li> +<li>PLYMOUTH, J. A. Thill, Esq.,<br> + 6, Barton Crescent, Mannamead.</li> +<li>ST. ANDREW’S, J. T. Haxton, Esq.,<br> + 133, South Street.</li> +<li>TYNEMOUTH, Alan F. Davidson, Esq.,<br> + 26, Park Crescent, N. Shields.</li> +<li>WIMBLEDON, W. Inge, Esq.,<br> + Spencer College, Wimbledon.</li> +</ul> +<p style="text-indent:3em;">N.B.—It is earnestly hoped that gentlemen who are willing to form +local groups will communicate with the Hon. Sec., Esperanto Club, who +will do all in his power to assist them in the work.</p> +</div><div class="reklamo" id="est1-7-4" style="text-align:center;"> +<div class="left"> +<div class="h6">The Remington</div> +<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> +<p>Just think of it!</p> +<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> +<p><i>Unbound by ties of nationality:<br> + +The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> +<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> +<hr class="short"> +<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br> +100, Gracechurch St., London, E.C.</p> +</div> +<div class="right" lang="eo"> +<div class="h6">La Remington</div> +<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> +<p>Pripensu je tio!</p> +<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> +<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br> + +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> +<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> +<hr class="short"> +<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br> +100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> +</div> +</div><div class="notice" id="est1-7-5"> +<div class="left"> +<div class="h5" lang="eo">Internacia Scienca Revuo.</div> +<hr class="short"> +<p class="sc center">The Latest Proof of our Progress.</p> +</div> +<p>All should send to the Hon. Secretary, Esperanto Club, for a Specimen +Copy of this splendid monthly.</p> +<p style="text-indent:2em;"><b>Price 7d. post free.</b></p> +</div><div class="notice" id="est1-7-6" lang="eo"> +<div class="h5">Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi.</div> +<ul> +<li><span class="sc">Doktoro Gustav Busuttil</span>, Misida, Malta. Pri ĉiuj aferoj, +per Esperanto.</li> +<li><span class="sc">Phillip de Bono</span>, Esq., 8 Str. Ospedale, Rabato, Malta. +Interŝanĝos poŝtsignojn.</li> +<li><span class="sc">T. Carr</span>, Esq., 45, High Street, Keighley, Yorks. +Interŝanĝos p-k. ilus. el ĉiuj landoj.</li> +<li><span class="sc">H. G. Chevalier</span>, Esq., Post Office, Toronto, Canada. Ĉiam +respondos je p-k. skribitaj en Esperanto.</li> +<li><span class="sc">M. Albert Claude</span>, Sandrupt, Meuse, France. Per ilus. p-k. +Kaj kun Gesamideanoj logantaj en Britaj kolonioj.</li> +<li><span class="sc">L. R. Connor</span>, Esq., 91, High Street, N. Finchley, London, N. +Ĉiam respondos je Esperantaj leteroj kaj ilus. p-k.</li> +<li><span class="sc">Miss A. A. Cowan</span>, 30, Gauden Road, Clapham, London, S.W. +Letere aŭ p-k.’e kun alilandulinoj.</li> +<li><span class="sc">A. J. Hulme</span>, Esq., The White Studios, Castle Street, +Shrewsbury, England. Kun ĉiulandanoj pri arto kaj artmontrejoj.</li> +<li><span class="sc">A. Jennings</span>, Esq., 15, Stavordale Road, Highbury, London, N. +Per vidaĵkartoj kun ĉiulandanoj.</li> +<li><span class="sc">Herr Karl Klein</span>, 71 Friedrich Kaisergasse, Vienna XVI. +Vidaĵkartojn. Ĉiam repondos.</li> +<li><span class="sc">M. G. Perrin</span>, 8 Rue de Rome, Calais, France. Per ilus. p-k.</li> +<li><span class="sc">M. Ivan Petroff</span>, 14 S. Tzar Asen, Sophia, Bulgaria. Ilus. +p-k. de monumentoj kaj longoj stratoj.</li> +<li><span class="sc">Miss Rose Price</span>, Klopstockstrasse 52, Berlin, N.W. +Interŝanĝos ilus. p-k. Kaj p-signojn.</li> +<li><span class="sc">A. Sinclair</span>, Esq., 17, High Street, New Pitsligo, Scotland. +Interŝanĝos ilus. p-k. Kaj p-signojn.</li> +<li><span class="sc">C. G. Stuart-Menteath</span>, Esq., 23, Upper Bedford Place, +London, W.C. Precipe kun Alilanduloj pri ĝardenoj urboj. Kaj +Darwinizmo por malhelpi homan degeneron.</li> +<li><span class="sc">A. F. Whiteside</span>, Esq., Box 3847, Johannesburg, Transvaal, +S.A. Per ilus. p-k.</li></ul> +<p><b>La Kosto de la Enskribo Estas, 6d.</b> (70c. per poŝtsignoj).</p> +</div><div class="banner border center" id="est1-7-7"> +<p class="pagenum">97</p> +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST.</h4> +<p>The Esperanto Gazette for the spread of the International Language.</p> +<div style="float:left;padding-left:5%;font-size:80%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ ĈE<br> +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;padding-right:5%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> +<li>The Hon. Sec., ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C.</li> +<li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> +<li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtral.</li> +<li>CANADA.—A. Saint Martin, Esq., 79, St. Christopher Street, Montreal.</li> +<li>FRANCE.—M. Paul Fruictier, Boulevard Arago 27, Paris.</li> +<li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> +<li>MALTA.—A. Agius, Esq., 92, Strada S. Gaetano, Hamrun.</li> +<li>RUSSIA.—G. B. Smith, Esq., 19, Wiborg Quay, St. Petersburg.</li> +<li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +<li>TRINIDAD.—Geo. O. Messerly, Esq., Port of Spain.</li> +</ul> +</div> +<p lang="eo" style="clear:both;"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis +poŝtsignon.</i></p> +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> +<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtsignoj, kiuj estas akceptataj +laŭvaloro.</i></p> +<p style="float:left;padding-left:2em;">No. 7.</p> +<p style="float:right;font-size:80%;text-align:left;">Subscription, 3s. Per Annum.<br> +Single Copies, 4d. net.</p> +<p>MAJO, 1904. </p> +</div><div class="article" id="est1-7-8"> +<div class="left" lang="eo"> +<h5><i>Marto</i> 12–15, 1904.</h5> +<p>Hodiaŭ, denove sidante antaŭ la Remingtono mi skribas malmultajn +vortojn pri mia memorinda libertempeto inter la Esperantistoj en +Francujo. Tion ĉi mi faras por plenumi la deziron de multaj legantoj +de <span class="sc">The Esperantist</span>. Estus facile fari unu el du aferoj—aŭ +plenigi libron je la temo, aŭ nenion skribi. Por la unua, tempo +mankas: la duan mi ne devas fari, ĉar mi bedaŭrinde promesis ion +verki.</p> +<p>Mi do volas esperi, ke miaj novaj transmaraj amikoj pardonos skizon +tiel mallongan pri tiel interesa temo.</p> +<p>Ĉu estas multaj, krom Esperantistoj, kiuj jam de longe estas +havintaj longan amikan korespondadon kun tiuj, kiujn ili ankoraŭ +neniam vidis? Estas eble; sed certe mi multe antaŭpensis pri tiu ĉi +vojaĝeto kiu ebligus min vidi tiom da Esperantistoj, kun kiuj mi jam +havis tre agrablajn interrilatojn.</p> +<p>Trankvila martransiro kaj komforta vagonaro permesis iom da dormo, +antaŭ ol mi alvenis, je la sepa matene, en la Gajan Ĉefurbon.</p> +<p>Pri la vidindaĵoj kaj interesaĵoj de tiu ĉi Parizo ne estas necese +skribi. Tiuj ĉi estas por ĉiuj, ne sole por la Esperantistaro.</p> +<p>Sed la kora akcepto, kiun donis al mi Sinjoro Gaubert, Sekretario de +la Pariza Grupo, estis Esperantista privilegio. Vizitinte la +eldonistojn, Sroj. Hachette, mi iris al la oficejo de la Sueza Kanalo +Kompanio, kiun Sinjoro Gaubert ŝerceme nomas sia <i>malliberejo</i>! Vere +tre luksa malliberejo. Ni en Anglujo ne havas, mi kredas, tiajn +oficejojn. Tie ĉi mi ankaŭ renkontis lian kolegon, Sinjoron Massé, +kiu ankaŭ estas alia Sekretario de la Grupo Pariza.</p><p class="pagenum">98</p> +<p>La unua objekto, kiu frapas la okulojn, estas bela modelego de la +mondfama kanalo. Verŝajne estis pli facile elfosigi la sablon de la +Dezerto ol tratranĉi la Panamajn montojn, tamen la grandeco de la +entrepreno estas tute videbla. Ni kunmatenmanĝis tie ĉi, kaj la +kuirado, kiel la konstruaĵo mem, estis bonega.</p> +<p>Poste mi vizitis Sinjoron Fruictier, la tre agema Redaktoro de la +<i>Lingvo Internacia</i>, kaj de la <i>Internacia Scienca Revuo</i>. Post +agrabla interparolado ni diris "<i>Ĝis la Revido</i>" kaj mi foriris por +renkonti Sinjoron Bourlet, Prezidanto de la Grupo Pariza.</p> +<p>Pri li, lia sindonemeco kaj nelacigebleco, mi kompreneble estis multe +aŭdinta; kaj do estis por mi tre granda plezuro persone konatiĝi +kun tiu ĉi afablega kunbatalantestro. Kun li estis sia kuzo, Sinjoro +Mehrmann, Sekretario de la Grupo de Château Thierry. Ŝajnas ke la +tuta parencaro de Sinjoro Bourlet Esperantiĝis, krom unu, kiu +ankoraŭ okupas sian tempon je la lernado de la Angla lingvo. Tiu ĉi +estas tre prava, sed ĉu ne estus pli bone, se oni lernus la Anglan +per Esperanta lernolibro? Babilante, ni malrapide promenadis al la +Palais Royal. Tie alveninte, ni eniris Restoracion Vefour, kie mi +eltrovis, ke oni preparis grandan festenon. Tie ĉeestis pli ol dudek +kvin Samideanoj, kies nomojn mi jam konis, sed kies plimulton mi ne +ankoraŭ vidis.</p> +<p>Mi ne povas tie ĉi nomi ĉiujn ĉeestantojn: sufiĉe ke mi diru, ke +M. le Général Sébert (Membro de la Instituto), M. de Ménil (de +Jarlibra famo), M. Rollet de l’Isle (kiu klopodas pri marista +vortaro) kaj preskaŭ ĉiu eminenta Pariza Esperantisto ĉeestis, +krom M. Cart kaj M. de Bréon, kiuj bedaŭrinde, ne povis partopreni.</p> +<p>Dum la vespermanĝo, niaj Samideanoj sendis koregajn salutojn al +ĉiuj Britaj Esperantistoj, kaj fidis, ke ni ĉiam laboradu kune kun +niaj Francaj Gefratoj por certigi la tutmondan alprenon de nia kara +afero.</p> +<p>Kompreneble mi respondis je tiu ĉi afablega sendaĵo, kaj faris +mallongan raporton pri la nuna stato de Esperanto ĉi tie, kaj ankaŭ +diris, ke ni en Anglujo esperas baldaŭ atingi tiun altan lokon, kien +nun estas alveninta nia energia fratino, Francujo.</p> +<p>Tiu ĉi estis la unua okazo kiam mi estis devigata fari paroladon +Esperantan, kaj mi timas, ke mi suferis je iom da timemo. Mi do estis +feliĉa, kiam mi estis fininta la paroladeton de dankesprimo pro la +granda afableco de niaj Parizaj Samideanoj, esperinte, ke ni en +Londono baldaŭ povos montri al ili kelke da niaj vidindaĵoj.</p> +<p>Poste ni aŭskultis Esperantajn kantojn. La Gesinjoroj de Ménil +ambaŭ estas Esperantistoj, <span class="pagenum">99</span>kaj muzikantoj, kaj verkis kelkajn tre +melodiajn kantojn. Ni ankaŭ kantis <i>La Vojo</i>, de M. Deshays, kiu +venis Londonon dum la pasinta jaro. Poste ĉiuj ĉeestantoj +fotografiĝis per magnezia lumo, kaj, se la rezultato estos bona, ĝi +eble enmetiĝos en <span class="sc">The Esperantist</span>.</p> +<p>Je la noktomezo mi eniris la Hotelon por dormi, kaj sonĝi, ke mi de +plu estas nur H.B.M. sed ke mi fariĝis eminentulo ia, kiu faras +plezurprogreson.</p> +<p>Je la sekvanta mateno, vekiĝinte, mi plezure vidis ke mia horloĝo +montris nur la sepan kaj, sekve, ankoraŭ duonhoro da litkuŝado +restis por mi. Estas terure, mi kredas, se oni devas elsalti en la +malvarmecon, tuj post vekiĝo! Mi do trankvile kuŝadis, sed, subite, +mi ektimiĝis! La horloĝo <i>ankoraŭ</i> montras la sepan! Ĉu la +eminentulo estas enirinta belan landon, kie tempo ne estas? Mi +aŭskultas: ne, la horloĝo haltis. Certe mi estas mankinta la +vagonaron. Rapidege mi min vestas, kaj iras al la stacidomo. Ĝojo! +Estas nur la oka, kaj estas sufiĉe da tempo.</p> +<p>Jam brilis la suno en sennuba ĉielo, kiam mi renkontis Sinjoron +Bourlet, kaj eniris kune kun li, en trovarmigitan vagonaron. Kial la +Francaj vagonaroj ĉiam estas tiel varmegaj? Mi preskaŭ ne povis +spiri, kaj miaj piedoj estis preskaŭ rostitaj sur la fera supraĵo +de la varmigilo.</p> +<p>Ĉirkaŭ la dekunua, ni alvenis en Château Thierry, kaj denove +renkontis Sinjoron Mehrmann, kiu kondukis nin ĉe Sinjoro Borson, la +Prezidanto de la nova Grupo tie. Kun li estis rondeto Esperantista, +kaj ni babiladis dum kelkaj minutoj. Mi tiam eltrovis, ke la ĉampana +vino en ĉampanlando estas multe pli bongusta, laŭ mia opinio, ol +tiu, kiun ni havas en Anglujo. Mi rakontis al la ĉeestantoj, ke mi +biciklete vizitis, antaŭ unu jaro, la urbeton, kaj ke mi multe +admiris la Urbestrejon, kie ni poste devis paroli. Kaj certe, se iu +estis dirinta ke post malpli ol unu jaro mi enirus tiun Urbestrejon, +per frako kaj fumpotĉapelo vestite, por paroladi iom pri Esperanto, +mi ne estus povinta ĝin kredi. La vero estas ofte tre, tre stranga.</p> +<p>Ĉar la suno estis tiel brila, ni kune supreniris al la antikva +kastelo, aŭ, pli korekte, la kastelejo, de la Reĝo Theodoriko II., +kiu donis sian nomon al la urbeto. La Esperanta Grupo nomas sin +<i>Grupo Kastelteodorika</i>.</p> +<p>Je la tagmezo, ni malsupreniris de tiu ĉi aglonesto, kaj eniris la +belan hejmon de Madame Mehrmann, kie ni tagmanĝis.</p> +<p>Tiu ĉi memorigas al mi, ke antaŭ enirinte Francujon, mi timis la +Francan kuiradon: sed tute senkaŭze. Se nur niaj kamparaj gastejoj +estus tiel komfortaj, kiel estas tiuj de niaj najbaroj, ni kredeble +vidus pli da alilandaj turistoj.</p><p class="pagenum">100</p> +<p>Dum tiu ĉi vojaĝo mi multe eksciis pri la ĉiutaga Franca vivado, +kiu certe neniam estus lernita, se mi ne estis estinta Esperantisto, +eĉ kun perfekta kono de la Franca lingvo; kaj mi denove devas danki +la tre afablajn gesinjorojn, kiuj min tiel kore gastigis.</p> +<p>Post la tagmanĝo, Sinjorino de Ménil ludis sian tre melodian +Esperantan Valson. Ni poste procesiis tra la stratoj al la bela +blanka Urbestrejo, kiu altiris tiom da mia atento la antaŭan jaron. +Ni eniris belegan ĉambregon, pentritan kaj ornamitan, kie troviĝis +granda Kastelteodorikanaro. La vetero estante tiel bela, ni timis, ke +nur malmulte da personoj ĉeestus, sed ni eraris, kaj mi ĝojis vidi +inter la kunvenintoj, multajn junulojn.</p> +<p>Ĝis nun preskaŭ ne estis okazo por memori, ke mi komprenis la +Francan lingvon, ĉar, kompreneble, ni ĉiam interparoladis +Esperante. Sed nun mi trovis, ke mi ne perdis mian tempon je la +ellerno de tiu malfacila, sed bela, lingvo. Mi perfekte komprenis la +rimarkindan paroladon, kiun faris Sinjoro Bourlet. Sed ĉiuj bonaĵoj +finiĝas, kaj mi multe bedaŭris, ke mi povis kompreni la Francan, +kiam, paroladmeze, mia amiko deziris, ke mi diru iom <i>en la Franca</i> +por montri, ke estas preskaŭ neeble, ke alilandulo perfekte lernu +lingvon tiel malfacila kaj neregula. Vere miaj aŭdantoj estis tre +paciencaj, kaj ne multe ridis je mia penado, sed mi multe ĝojis, +kiam oni lasis min denove paroladi Esperante! Ĉu tiu ĉi provo +varbigis kelkajn el la ĉeestantoj?</p> +<p>Je la kvina horo la kunveno finiĝis, kaj ni faris unu aŭ du +vizitetojn antaŭ ol ni reeniris la hejmon de la gastama Sekretario.</p> +<p>Dum mia antaŭa mallonga ĉeestado en Château Thierry, mi perfekte +konatiĝis kun la naturaj belaĵoj de la regiono, sed nun, dank’ al +Esperanto, mi konas iom pri la tieaj loĝantoj, kaj iliaj belaj +hejmoj.</p> +<p>Rapide, tro, tro rapide, alvenis la forirtempo, kaj la varmega +vagonaro nin reportis Parizen.</p> +<p>Kompreneble la kunvojaĝantoj multe interesigis, aŭskultante nian +Esperantan interparoladon. Ĉu ili kredis ke ni ne estis samlanduloj?</p> +<p>Je la dekunua (nokte) mi devis diri adiaŭ al mia tre sindonema nova +amiko, kaj mi tramis al Gare de Lyon, kie la stacidomo estis gajigita +de ĉiaspecaj soldatoj.</p> +<p>La vagonaro forveturis je la unua horo. Mia sola kunvojaĝanto estis +oficiro iranta al Tonkino. Ni kunparoladis iom, pri Esperanto inter +aliaj <span class="pagenum">101</span>temoj, kaj li diris, ke eble li lernus la lingvon vaporŝipe, +anstataŭ ĉiam kartludadi.</p> +<p>Tiam, ĉar la vagono ne estis tro varma, mi metis sur min kovrilon, +kaj bone dormis.</p> +<p>La dekunuan de la 14a Marto mi alvenis Diĵonon, kaj, dank’ al la +verda stelo en la butontruo, mi estis rekonita sur la strato de +Sinjoro Jullien, la Sekretario de la Grupo. Li kondukis min en +Bufedon, kie kelkaj konataj Esperantistoj kunveniĝis, kaj kie ni +tagmanĝis. Sinjoroj Boirac (Rektoro de la Universitato), Lambert +(Profesoro ĉe la Universitato), Lallemant (Kunverkanto de +<i>Diversaĵoj</i>), Sinjorino Bastoul (Vicprezidantino de la Grupo), kaj +multaj aliaj ĉeestis.</p> +<p>Dum la manĝado, Sinjoro Boirac klarigis al mi la proponon pri la +venonta Libertempa Kurso ĉe la Diĵona Universitato, pri kiu mi +aliloke skribos. Kompreneble tiu ĉi devas multe helpi nian aferon, +se diverslandanoj povos tie renkontiĝi.</p> +<p>Poste Sinjoro Jullien afable kondukis min en la antikvan palacon de +la Burgundaj Dukoj, kaj en la muzeon, kie troviĝas la famegajn +Flamandajn skulptaĵojn. Sed tiuj ĉi ankaŭ ekzistas por ĉiuj, kaj +mi devas nun konduki miajn legantojn en la domon de Sinjorino +Bastoul, kie ili aŭdos min, en fonografon parolante, donante koregan +dankesprimon al la tieaj samideanoj pro ilia tre kora akcepto, kaj +esprimante la esperon ke ni havu tian kunvenon en Londono.</p> +<p>Mi ankaŭ vizitis la grandegan biskvitfarejon <i>Pernot</i>, kaj multe +interesiĝis. Vere la pureco kaj praktikeco tie estas tre +rimarkindaj.</p> +<p>Enirinte la Hotelon de la Cloche (Sonorilo), kie la Grupo kaj la +Angla Klubo kunvenadas, mi vespermanĝis, kaj havis mallongan minuton +por skribi raporteton Londone pri mia vojaĝo, kaj poste rapidis al +la Universitato, por ĉeesti ĉe la Grupkunveno. Mia alveno estis +anoncita en la lokaj ĵurnaloj, kaj la ĉambrego estis tute plenigita +por aŭdi Anglan Esperantiston.</p> +<p>Sinjoro Lambert klarigis kelkajn punktojn pri la Esperanta +Gramatiketo laŭkutime, kaj poste mi alparolis la ĉeestantojn en +Esperanto, dirante ke ni en Londono kun granda intereso rimarkas la +antaŭemecon de Diĵono. Cetere, mi legis sciigeton de nia agema +Malta apoganto, Doktoro Busuttil, kiu elmontris, ke Anglujo ne estas +la sola lando, kie oni rimarkas tiun ĉi.</p> +<p>La kunveno finiĝinte, ni kune eniris kafejon antaŭ ol reveni al la +Hotelo, tie pasigi la nokton, se oni povas nomi nokto la tempon de +noktomezo ĝis la kvina kaj duono, je kia horo vagonaro ekforiras +Lionon.</p> +<p>La Grupo de Beaune afable invitis min ĉeesti ĝia kunveno je la +sekvanta tago, sed mi devis malakcepti, ĉar oni atendis min Lione +tagmeze. <span class="pagenum">102</span>Tamen mi promesis viziti Beaune je mia reveno, Marto 25.</p> +<p>Vere Diĵono enhavas multe da Samideanoj, unu el kiuj rekonis min +matene en la stacidomo, kaj vojaĝadis kun mi.</p> +<p>Marto 15 ankaŭ estis belega tago, suno kaj blua ĉielo ĉie. +Alveninte la grandegan kaj belegan Lionon, mi sekvis la konsilojn de +la sindonema Profesoro Offret, kaj ni renkontiĝis por tagmanĝo kune +kun Doktoro Dor, kaj aliaj Komitanoj de la Grupo.</p> +<p>La legantoj memoros, ke estis Sinjoro Offret, kiu ĵus eldonigis la +raporton pri la <i>nuna stato de Esperanto en la mondo</i>, kaj mi havis +la privilegion vidi la respondojn, kiujn li ricevis. Vere la Liona +Grupo estas tre feliĉa, je la posedo de tia Sekretario; kaj, kiam mi +rimarkis la bonordigadon de ĉiuj la Grupaj aferoj, mi tuj deziris +eksiĝi la Sekretariecon de la Londona Klubo, por ke iu havanta pli +da tempo povu pli energie klopodi pri la afero.</p> +<p>Liono estas vasta kaj belega urbo, kaj vere la samideanoj ne +permesis, ke mi foriru antaŭ ol mi estis vidinta la ĉefajn +vidindaĵojn, pro kiu mi ilin korege dankas. Sed tie ĉi ankaŭ la +Silka Muzeo; la Pentraĵaroj; la mirinda vidaĵo de la Neĝaj Alpoj; +la bela Parko; la kunfluo de la du riveregoj, la Saône kaj la +Rhône; ekzistas por ĉiuj vizitantoj, ne sole por Esperantistoj. Mi +do nur priskribos la plezuran kunvenon vespere, post ke ni estis +kunvespermanĝintaj. Ĉe tiu ĉi kunveno, mi parolis en Esperanto, de +mia tuta libertempo. Kaj, vere, mi tiom da interesaĵoj kaj +memorindaĵoj estis vidinta, ke la tagoj ŝajnis esti semajnoj!</p> +<p>Sed nun, bedaŭrinde, tiu ĉi Esperanta vojaĝo preskaŭ finiĝis. Mi +estas serĉonta kvieton kaj sanon je la belaj Italaj Malalpoj. Mi do +foriris de Liono noktomeze, kaj vekiĝis apud St. Raphael, kie oni +unue vidas la belan, bluegan Mediteranean Maron.</p> +<h6 class="center"><i>Marto 16–27.</i></h6> +<p>Vere estas felando, tiu ĉi mirinda regiono. Palmoj, oranĝoj, belaj +vojoj por la bicikleto, ĉiaspecaj kaj ĉiakoloraj floroj, kaj miloj +da tiaj belaĵoj. Kaj, super ĉiu, la ĉiam brila suno, la helega +aero. Vere, kiam oni trovas tian pejzaĵon en Marto, oni ne povas +eviti pripensi Londonon. Tamen mi amas Londonon, eĉ kun ĝia nigreta +kaj ofte iom malgaja vidiĝo!</p> +<p>Pri la belaĵoj de felando mi ne tie ĉi devas skribi, sed mi neniam +povos sufiĉe danki Esperanton, kaj la Esperantistojn, por ke ili +ebligis al mi tian vojaĝon. Sinjoro Bicknell, kiu gastigis min, kaj +kies nomo estas tiel bone konata de la legantoj de <span class="sc">The +Esperantist</span>, estas tiel afabla, kiel liaj <span class="pagenum">103</span>skribaĵoj estas +interesplenaj. Mi multe ĝuis oftajn ekskursojn kun li en la +montaron, aŭ promenante, aŭ bicikletante.</p> +<p>Ĉiam, kiam oni estas feliĉega, la tempo ŝajne flugas je +ventoflugiloj, kaj estis tre malĝoja, kiam la fino de la libertempo +proksimiĝis, kaj estis necese reeniri la varmegajn vagonarojn.</p> +<p>Mi vizitis la palm- kaj oroplenan Monte Carlo, kie oni ne bezonas +esti alkemiisto por ŝanĝi arĝenton en oro (aŭ oron en nenio). Tiu +ĉi loko ŝajnis esti la plej bela el ĉiuj. Tamen, je mia alveno +tie, la hajlo kaj neĝo falegis, kaj ĉiuj la belaj parkfloroj estis +per kovriloj ŝirmitaj. Tiu ĉi estis la sola sensuna tago!</p> +<p>Mi ankaŭ vizitetis Nice kaj vidis Sinjoro de Villemain, la +Sekretario de la Grupo.</p> +<p>En Nice ankaŭ mi perdis mian poŝlibreton, enhavantan belan poemon +kaj multe da sciigoj por la Gazeto!</p> +<p>Je la 25 Marto, antaŭ la tagmezo, mi alvenis en Beaune (Cote d’Or, +ne Alĝerujo, kie la fervojistoj deziris min sendi). Sur la promenejo +de la stacidomo troviĝis la verda stelo, kaj mi konatiĝis kun +Sinjoro Cyrot, Sekretario de la Grupo. Ni kunforiris, kaj tagmanĝis +kun la komitataro, kaj mi denove ĝuis la gastamon de la +Esperantistoj.</p> +<p>Poste ni vizitis la rimarkindan <i>Hostel Dieu</i>, kaj ĝian mirindan +pentraĵon de la Fina Juĝo; ni rampis en la Sonorilejon (Beffroi) +eniris la Parkon kaj eksciis iom pri <i>truloj, kiuj manĝas cignojn</i>!</p> +<p>Je vespermanĝo, tre ŝerca okazo multe ridigis nin. Ni kunparoladis +en la Hotelo ĉiam en Esperanto, sed, subite, oni diris frazon, kiun +mi tute ne povis kompreni. Eĉ je la dua fojo la afero estis +nekomprenebla. Fine mi lernis ke la nekonataj vortoj estis en la +Angla lingvo! Jen interesa fakto por tiuj, kiuj kredas, ke la +malfacila Angla lingvo devas esti uzata por ŝlosillingvo.</p> +<p>Post vespermanĝo ni kuniris al la Liceo, kie Sinjoro Mathouillet +faras Esperantan kurson, kaj mi renkontis alian aron da samideanoj. +Beaune estas centro de la vinkomerco de Francujo, kaj M. Deschamps, +komitatano de la Grupo, elpensis novan sistemon por figuri per la +botelo, la participojn Esperantajn. Sur paperego, oni vidas tri +virojn, la unua tenas en mano botelon da Beauna vino. Li estas +<i>trinkonta</i>, kaj la vino estas <i>trinkota</i>. La dua viro jam suprenigis +la botelon al la buŝo, kaj estas <i>trinkanta</i>, kaj la vino estas +<i>trinkata</i>. Sed la tria viro, kun tre gaja mieno, multe dancadas, +malplena botelo en mano. Li estas <i>drinkinta</i>, kaj la vino ne plu +estas, ĝi estas <i>trinkita</i>!</p><p class="pagenum">104</p> +<p>Sed la Grupo ankaŭ posedas indan poeton, kaj espereble legantoj de +<span class="sc">The Esperantist</span> povos parkere lerni kelkajn Beaunajn +poemojn, sendube inspiritajn de la Beauna vino.</p> +<p>Noktomeze mi adiaŭdiris, kaj eniris la vagonaron kaj alvenis en +Parizo matenfrue de la 26 de Marto. Ne plu Esperantante, mi pasigis +la tagon en la Palaco de la Louvre, kaj en la Jardin des Plantes. +Poste, tre laciga, mi aĉetis Anglan Gazeton, por vidi ĉu ĝi estas +ankoraŭ en Esperanto presata; kaj, vidante, ke ne eĉ estas <i>kolono</i> +Esperanta tie, mi rapidis al Londono por demandi la kaŭzon.</p> +<p>En la vagonaro mi varbis unu aliĝonton, sur la vaporŝipo alian.</p> +<p>Alveninte en Londono, mi trovas, ke la vetero ankoraŭ estas tre +malvarma. Oni tremetas, kaj pensas pri la Itala varmeco, kie oni +preskaŭ deziras sekvi la ekzemplon de niaj unuaj gepatroj pri la +vestaj aferoj.</p> +<h6 class="center"><i>Kaj poste.</i></h6> +<p>Vere, kiam la Esperanta movado en Anglujo ĝajnis tiom da profesoroj, +Doktoroj, kaj eminentuloj, kiom ĝi nun havas en Francujo, la lingvo +estos venkinta! Ĝis nun, bedaŭrinde, nur malmulte da instruistoj +kaj scienculoj interesiĝis je la afero. Sed sendube tiu ĉi baldaŭ +venos, kaj tiam ni, kune kun niaj simpatiaj Francaj amikoj, povos +vidi la belegan rezultaton de niaj senĉesaj klopodoj—la alprenon de +Esperanto tutmonde.</p> +<p>Ju pli oni esploras la Esperantistaron, des pli oni konvinkiĝas je +la granda estonteco de la lingvo. Ĉie Esperantistoj kunpensas pri +ĝia praktikeco kaj netuŝebleco. <i>Ĉie ni estas veraj Samideanoj!</i></p> +<p class="center"><i>Ĝis la Revido! Ĝis la Revido!</i></p> +<p class="far_sig sc">H. Bolingbroke Mudie.</p> +</div> +<div class="right"> +<h5>March 12–15, 1904.</h5> +<p>To-day, sitting at the Remington once more, I write a few words about +my memorable little holiday with the Esperantists in France. I do so +to fulfil the wish of many readers of <span class="sc">The Esperantist</span>. It +would be easy to do one of two things—either to fill a book on the +subject, or to write nothing. For the former, time is wanting, and I +must not do the latter, having unfortunately promised to write +something.</p> +<p>I must therefore hope that my new friends across the Channel will +forgive such a brief outline of so interesting a theme.</p> +<p>Have many people, other than Esperantists, had long friendly +correspondence with those whom they have never yet seen? Perhaps. But +certain it is that I gave much forethought to this short journey, +which was to enable me to see so many Esperantists, with whom I +already had such pleasant intercourse.</p> +<p>A smooth crossing and a comfortable train allowed a little sleep +before I arrived, at seven in the morning, in the Gay City.</p> +<p>Of the sights and interesting features of Paris it is needless to +write. These exist for all, not for the army of Esperantists alone.</p> +<p>But the hearty welcome of M. Gaubert, Secretary of the Parisian +Group, was an Esperantist privilege. Having visited the publishers, +Messrs. Hachette, I went to the Suez Canal Company’s office, which M. +Gaubert jokingly calls his <i>prison</i>! A truly luxurious prison. We in +England have not, I fancy, such offices. Here I also met his +colleague, M. Massé, who is another Secretary of the Paris Group.</p> +<p>The first object which catches the eye is a beautiful model of the +world-famed canal. It must have been easier to scoop out the desert +sand than to cut through the Panama rocks; nevertheless, the +magnitude of the enterprise is very evident. We lunched together +here, and the cuisine, like the building itself, was excellent.</p> +<p>Subsequently I called on M. Fruictier, the most busy Editor of +<i lang="eo">Lingvo Internacia</i> and of the new <i lang="eo">Internacia Scienca Revuo</i>. After +a pleasant chat, we said <i lang="fr">au revoir</i>, and I left to meet M. Bourlet, +President of the Paris Group.</p> +<p>Of him, his devotion and indefatigability, I had of course heard +much, and it was therefore a very great pleasure to become personally +acquainted with this most kind comrade in our Cause. With him was his +cousin, M. Mehrmann, Secretary of the Group in Château Thierry. It +seems that all M. Bourlet’s relatives have become Esperantists, +except one, who is still busy studying English. This is very proper; +but would it not be better to learn English from an Esperanto +textbook?</p> +<p>We walked slowly towards the Palais Royal, chatting the while. Having +arrived there, we entered the Restaurant Vefour, where I discovered a +great feast had been made ready. There were more than twenty-five +friends-in-Esperanto present, whose names I knew, but whom for the +most part I had never seen.</p> +<p>I cannot here enumerate all those present: let it suffice to say that +General Sébert (Member of the Institute of France), M. de Ménil (of +Jarlibro fame), M. Rollet de l’Isle (who is occupied with the +preparation of a Marine-Esperanto-Vocabulary), and almost every +eminent Parisian Esperantist were present, except M. Cart and M. de +Bréon, who were unfortunately prevented from participating.</p> +<p>During dinner, our friends sent most hearty greetings to all British +Esperantists, and trusted that we will ever strive, together with our +French brethren, to ensure the universal adoption of our dear Cause.</p> +<p>I, of course, replied to this kind message, and gave a short report +of the present state of Esperanto here, and also said that we in +England hope soon to reach the exalted station now held by our +energetic sister, France.</p> +<p>This was the first occasion on which I had to make an Esperanto +speech, and I fear I suffered somewhat from nervousness. I was +accordingly glad when I had concluded the address with an expression +of thanks for the great kindness of our Parisian fellow-thinkers, +having hoped that we in London would soon have the opportunity of +showing them some of our sights.</p> +<p>We then listened to some Esperanto songs. Both M. and Mme. de Ménil +are Esperantists and musicians, and have composed several very +melodious songs. We also sang <i lang="eo">La Vojo</i>, by M. Deshays, who visited +London last year.</p> +<p>All present were then photographed by magnesium flash, and if the +result be good, it may appear in <span class="sc">The Esperantist</span>.</p> +<p>At midnight I went to the Hotel to sleep, and to dream that no longer +was I merely H.B.M., but that I had become some eminent person on a +pleasure-progress!</p> +<p>Next morning I woke up and gladly saw that my watch only indicated +seven o’clock, and that half-an-hour of bed still remained. It is +terrible, methinks, to have to jump out into the cold at once on +waking up! I was accordingly quietly resting when suddenly I had a +fright. The hand <i>still</i> pointed to the seven! Has the eminent man +entered a beautiful land where time is not? I listen: no, the watch +has stopped! Certainly I must have lost the train. I dress post +haste, and go to the station. Joy! It is only eight, and there is +still time enough.</p> +<p>The sun was already shining in a cloudless sky when I met M. Bourlet, +and went with him into an overheated train. Why are French trains so +hot? I could scarcely breathe, and my feet were almost roasted on the +iron plate of the warming apparatus.</p> +<p>About eleven o’clock we arrived at Château Thierry, and once more +met M. Mehrmann, who took us to M. Borson, the President of the new +Group there. With him was an Esperantist circle, and we chatted for +some minutes. I then found that champagne in champagne-land is much +more agreeable to the taste—in my opinion—than that which we have +in England. I told those present that I had visited the town last +year on a bicycle, and had much admired the Town Hall, where we had +to speak later on. And, certainly, had anyone told me that in less +than a year I should enter this Town Hall in a frock coat and silk +hat to discuss Esperanto, I could not have believed it. Truth is +often very, very strange.</p> +<p>As the sun was so bright, we clambered up to the ancient castle, or, +more accurately, the castle site, of King Theodoric II., which gives +its name to the little town.</p> +<p>The Esperantist Group is called the Group of <i>Kastelteodoriko</i>.</p> +<p>At midday we descended from this eyrie, and went to the charming home +of Mme. Mehrmann, where we dined. This calls to mind that, before +ever entering France, I dreaded the French cuisine; but quite without +reason. If only our country inns were as comfortable as our +neighbours’, we should probably see more Continental tourists.</p> +<p>Throughout this journey I learnt a great deal about French every-day +life, which certainly would never have been acquired had I not been +an Esperantist, even with a perfect knowledge of French; and I have +once again to thank the most kind ladies and gentlemen who so +cordially extended me their hospitality.</p> +<p>After dinner, Mme. de Ménil played her very melodious Esperanto +Waltz.<a href="#fnI.7.1" id="fnrefI.7.1"><sup>[1]</sup></a> +</p> +<p>We then proceeded through the streets to the beautiful white Town +Hall, which had attracted so much of my attention the year before.</p> +<p>We entered a very fine painted and ornamented hall, in which was +assembled a number of the townsmen.</p> +<p>As the weather was so lovely, we feared that but few would be +present, but we were mistaken, and I was glad to see among the +audience many young people.</p> +<p>Until now there had hardly been occasion to remember that I +understood French, for, naturally, we always conversed in Esperanto. +But I now found that I had not wasted my time in the study of this +difficult, but beautiful, tongue. I perfectly understood the +remarkable lecture which M. Bourlet gave. But all good things come to +an end, and I much regretted my ability to understand French when, in +the middle of his discourse, my friend wanted me to say something <i>in +French</i> to show that it is almost impossible for a foreigner to learn +such a difficult and irregular language perfectly! My audience was +truly very patient, and did not laugh very much at my pains, but I +was exceedingly glad when I could once more be permitted to speak in +Esperanto! Did this test gain over any of those present to our Cause?</p> +<p>At five o’clock the meeting ended, and we paid one or two calls +before returning to the hospitable Secretary’s home.</p> +<p>On my previous visit to Château Thierry I had become well acquainted +with the natural beauties of the locality, but now, thanks to +Esperanto, I know something of the inhabitants and their beautiful +homes.</p> +<p>Swiftly, too, too swiftly, came the hour of departure, and the hot +train took us back to Paris. Naturally the fellow-travellers were +much interested in listening to our Esperanto conversation. Did they +imagine that we were not of the same nationality?</p> +<p>At eleven p.m. I had to say good-bye to my most kind friend, and took +the tram to the Gare de Lyon, where the station was made gay by +soldiers of all kinds.</p> +<p>The train left at one in the morning. My sole companion was an +officer going to Tonquin. We talked a little about Esperanto among +other subjects, and he said he would probably learn the language in +the steamer, instead of always playing cards.</p> +<p>Then, as the compartment was not too hot, I covered myself with a +rug, and slept soundly.</p> +<p>At eleven o’clock, on March 14, I arrived at Dijon, and, thanks to +the green star in my button-hole, was recognised in the street by +M. Jullien, the Secretary of the Group. He took me into the Buffet, +where several well-known Esperantists had assembled, and where we had +lunch. Mm. Boirac (Rector of the University), Lambert (Professor +at the University), Lallemant (Collaborator of Diversaĵoj), Mme. +Bastoul (Vice-President of the Group), and many others were present.</p> +<p>During the meal M. Boirac explained the proposal <i>re</i> the coming +Dijon University Holiday Course, of which I will treat elsewhere. +Obviously this must greatly help our Cause, if Esperantists from +various countries can meet there.</p> +<p>Then M. Jullien kindly took me over the ancient palace of the Dukes +of Burgundy, and into the museum, where are the renowned Flemish +sculptures. But these also exist for all, and I must at once take my +readers to Mme. Bastoul’s home, where they will hear me speaking in a +phonograph, recording my hearty thanks for their kind welcome, and +expressing the hope for a similar meeting in London.</p> +<p>I also was taken over the great biscuit factory Pernot, and was much +interested. Truly the cleanliness and practicality there are most +remarkable.</p> +<p>Having gone to the Hotel de la Cloche, where the Group and the +English Club hold meetings, I dined, and had a little minute in +which to write a short report home, and then I hastened off to the +University, to be present at the Meeting of the Group. My arrival had +been announced in the local papers, and the Hall was quite full to +hear an English Esperantist.</p> +<p>M. Lambert gave the customary explanation of some Grammatical points, +and I then addressed the audience in Esperanto, saying that we in +London remark with great interest the go-ahead characteristics of +Dijon, and I also read a note from our busy Maltese supporter, Dr. +Busuttil, which proved that England was not the only land to observe +their progress.</p> +<p>The meeting over, we went together to a café before returning to the +Hotel, to pass the night—if one can call night the time from +midnight to 5.30, when the train leaves for Lyons.</p> +<p>The Group in Beaune had kindly asked me to be present at its +gathering on the following day, but I had to refuse, being expected +in Lyons at mid-day. I however promised to visit Beaune on the return +journey, March 25.</p> +<p>Assuredly Dijon boasts of many Esperantists, one of whom recognised +me at the station in the morning, and travelled with me.</p> +<p>March 15 was also a lovely day, sunshine and blue sky everywhere. +Having reached the vast and beautiful Lyons, I followed the +directions of the kind M. Offret, and we met for lunch with Dr. Dor +and some other Committee Members of the Group.</p> +<p>Readers will recollect that it is M. Offret who has just published +the report on the <i>Present State of Esperanto in the World</i>, and I +had the privilege of seeing the replies which he received. Truly the +Lyons Group is fortunate in possessing such a Secretary; and when I +saw the very neat ordering of all the Group’s affairs, I at once +wished to resign the Secretaryship of the London Club, so that +someone with more time and ability could pay more energetic attention +to the matter.</p> +<p>Lyons is a very vast and beautiful city, and friends would not let me +depart before seeing its principal sights, for which I owe them +hearty thanks. But here also the Silk Museum, Collections of +Paintings, the wonderful view of the Snowy Alps, the fine Park, the +confluence of the two mighty rivers, Saône and Rhône, are for all +visitors, not for Esperantists alone; so I will only mention the +agreeable evening meeting, after we had dined together. Here I spoke +in Esperanto of the whole trip. And, really, I had seen so many +interesting and memorable things that days seemed weeks!</p> +<p>But now, unfortunately, this Esperanto-holiday had almost come to an +end. I was about to seek quiet and health in the lovely Maritime Alps +of Italy. I therefore left Lyons at midnight, and woke up near St. +Raphael, where one first catches sight of the beautiful, intensely +blue, Mediterranean.</p> +<h6 class="center"><i>March 16–27, 1904.</i></h6> +<p>It really is a fairyland, this wonderful region. Palm trees, oranges, +good cycling roads, flowers of all kinds and colours, and thousands +of similar lovelinesses. And over all the ever-burning sun, the air +most clear. Finding such a landscape in March, one cannot help +thinking of London. Nevertheless, I love London, even with its +blackish, and frequently somewhat dreary, aspect!</p> +<p>I cannot write of the wonders of this fairyland, but I can never +adequately thank Esperanto and the Esperantists for making such a +journey possible. Mr. Bicknell, whose guest I was, and whose name is +so well known to the readers of <span class="sc">The Esperantist</span>, is as kind +as his writings are interesting. I greatly enjoyed frequent +excursions, either on foot or bicycle, with him into the mountains.</p> +<p>Always, when one is very happy, time seemingly flies on the wings of +the wind, and it was very doleful when the end of the visit +approached, and I had once more to go into the stuffy trains.</p> +<p>I visited the palmy and golden Monte Carlo, where one need not be an +alchemist to convert silver into gold (or gold into nothing). This +spot seemed the most lovely of all. Yet on my arrival there the hail +and snow fell heavily, and all the lovely flowers in the parks were +protected by coverings. This was the only day that was overcast.</p> +<p>I also paid a short visit to Nice, and saw M. de Villemain, the +Secretary of the Group.</p> +<p>In Nice, also, I lost my pocket-book, containing a beautiful poem and +many notes for this Gazette!</p> +<p>On March 25, before mid-day, I reached Beaune (Côte d’Or, not +Algeria, whither the porters tried to send me). On the station +platform the green star was in evidence, and I made the acquaintance +of M. Cyrot, the Secretary of the Group. We went out together, and +lunched with the Committee; once again I enjoyed the hospitality of +Esperantists.</p> +<p>Later we visited the remarkable <i>Hostel Dieu</i> and its wonderful +painting of the Last Judgment, we scrambled up into the Belfry, and +went into the Park, and learned something of <i>trout which eat swans</i>!</p> +<p>At dinner a very amusing occurrence caused much laughter. In the +Hotel we always spoke Esperanto, but suddenly someone said a phrase I +could not understand. Even the second time it was incomprehensible. +Finally, I learned that the unrecognised words had been said in +English! Here is an interesting fact for those who think that the +difficult English language must be used for a key language.</p> +<p>After dinner we went off together to the Lycée, where M. Mathouillet +holds an Esperanto course, and I met yet a further group of +Esperantists. Beaune is a centre of the wine trade in France, and M. +Deschamps, a committee member of the Group, has thought out a new way +of illustrating the Esperanto participles with the help of the +bottle. On a large sheet of paper are depicted three men, the first +holding in his hand a bottle of Beaune wine. He is <i>about to drink</i>, +and the wine is <i>about to be drunk</i>. The second individual has raised +the bottle to his mouth. He is <i>drinking</i>, and the liquor <i>is being +drunk</i>. But the third man, with very gay physiognomy, is dancing with +an empty bottle in his hand. He <i>has drunk</i>, and the wine <i>has been +drunk</i>!</p> +<p>But the Group also possesses a worthy poet, and it is to be hoped +that readers of <span class="sc">The Esperantist</span> will be able to learn by +heart some <i>bonaj</i> poems, doubtless inspired by the <i>bona</i> wine.</p> +<p>At midnight I said good-bye, went into the train, and arrived in +Paris early in the morning of the 26th. No longer Esperanting, I +spent the day at the Louvre and the Jardin des Plantes. Then, very +very tired, I got an English paper to see if it were yet printed in +Esperanto; and, seeing not even an Esperanto <i>column</i> there, I +hastened to London to ask the reason.</p> +<p>In the train I made one convert; in the steamer another.</p> +<p>Arrived in London, I find the weather is still cold. One shivers, and +thinks of the warmth of Italy, where one is almost desirous of +following the example of our first parents as regards the clothing +problem.</p> +<h6 class="center"><i>And Afterwards.</i></h6> +<p>Assuredly, when the Esperanto movement in England has gained as many +professors, doctors and eminent men as it now has in France, the +language will have won the day. Up to the present, unfortunately, but +few teachers and scientific men here have become interested. But, +without doubt, this will soon come, and we, with our cordial French +friends, shall be able to see the grand result of our ceaseless +labours—the adoption of Esperanto universally.</p> +<p>The more one sees of the Esperantists, the more one is convinced of +the language’s great future. Everywhere Esperantists are agreed as to +its practicality and unalterableness. <i>Everywhere we are true +fellow-thinkers!</i></p> +<p class="center"><i>Au Revoir! Au Revoir!</i></p> +<p class="far_sig sc">Literal Translation.</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTE:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.7.1"></a> <a href="#fnrefI.7.1">[1]</a> +<i>This can now be obtained from the Librarian, price 6d., post free.</i> +</p> +</div> +</div><div class="poetry" id="est1-7-9"> +<h5 class="poem-header">A PROGRESSIVE LIMERICK.</h5> +<p>Clarence Bicknell.</p> +<div class="verse" lang="eo"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Fraŭlin’ ridetanta de Nigro,</span> +<span class="i2">Sursaltis por rajdi sur tigro.</span> +<span class="i0">La rajdo finiĝis, sed ŝi interniĝis,</span> +<span class="i2">Pro kiu ridetis la tigro.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Deziris ridanta fraŭlino</span> +<span class="i2">Rajdadon sur dors’ de tigrino;</span> +<span class="i0">Sed ŝi revenante interne rajdante</span> +<span class="i2">Ne plu ridis, sed la tigrino.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Per salto sidiĝis sur tigro</span> +<span class="i2">Ridanta fraŭlino de Nigro.</span> +<span class="i0">Internen li metis ŝin, kiun ne petis ŝi—</span> +<span class="i2">Tiam ridetis la tigro.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Fraŭlin’, kiu loĝis en Nigro,</span> +<span class="i2">Ridante ekrajdis sur tigro</span> +<span class="i0">La rajd’ ne plu estis, interne ŝi restis</span> +<span class="i2">Kiam ridegis la tigro.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Fraŭlino eliris de Nigro</span> +<span class="i2">Ridete rajdante sur tigro.</span> +<span class="i0">Ho, kia vidaĵo! Ŝi tuj internaĵo</span> +<span class="i2">Ridetis ne plu, nur la tigro.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Fraŭlin’ iafoje de Nigro,</span> +<span class="i2">Ridetis saltante sur tigro;</span> +<span class="i0">La rajdo finiĝis ĉar ŝi interniĝis</span> +<span class="i2">Sed gaje ridetis la tigro.</span></div> +</div> +<p>Etc., Etc., Etc.</p> +</div><div class="serial" id="est1-7-10" lang="eo"> +<p class="pagenum">105</p> +<p style="float:left;font-size:90%;">[<i>Copyright reserved.</i>]</p> +<p style="float:right;font-size:90%;">[<i>Tradukis Esp. 6266.</i>]</p> +<h5>LA VENTEGO (Daŭrigo).</h5> +<div style="text-align:center;"> +<p>(<i>Vidu la ses antaŭajn Nrojn.</i>)</p> +<h6>AKTO I.</h6> +<p><span class="sc">Sceno 2</span> (<i>daŭrigo</i>).</p> +</div> +<div class="dialogo"><span class="i0">Mi ĉion montris!... Ke la sorĉartiloj</span> +<span class="i0">De Sikorakso, buf’, skarab’, vesperto ...</span> +<span class="i0">Sur vin tuj falu!—Estas mi subulo!</span> +<span class="i0">Mi tiam sola mia propra reĝo!</span> +<span class="i0">Min porke nun vi tenas en ŝtonego,</span> +<span class="i0">Dum la ceterajn partojn vi posedas!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">Mensoga sklavo, kiun bonaj agoj</span> +<span class="i0">Neniam povis tuŝi, sed nur skurĝo!</span> +<span class="i0">Ŝlimido, mi unue kun vi agis</span> +<span class="i0">Zorgeme, home, eĉ mi vin lokadis</span> +<span class="i0">En groto mia ... ĝis vi idon mian</span> +<span class="i0">Atencis malvirgigi....</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Kalibano.—</p><span class="m4">Vi malhelpis.</span> +<span class="i0">Se rajte estus ĝi de mi farita,</span> +<span class="i0">L’insulo estus Kalibanigita!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">Ho, sklavo abomena, ne ameco</span> +<span class="i0">Kortuŝos vian malbonecon bestan;</span> +<span class="i0">Nur povas vi plenumi bestan rolon.</span> +<span class="i0">Kompate, mi paroli vin instruis,</span> +<span class="i0">Novaĵon taŭgan montris tage, hore;</span> +<span class="i0">Bestulon, kiu tiam sole blekis</span> +<span class="i0">Simile al la bruto, mi instruis</span> +<span class="i0">Paroli home, kaj objektojn nomi.</span> +<span class="i0">Sed, parolante, via bruta raso</span> +<span class="i0">Enhavas tion, kio ne permesas</span> +<span class="i0">Honeste agi: tial en ŝtonego</span> +<span class="i0">Malliberulo vi de tiam restas,</span> +<span class="i0">Anstataŭ pli malbona sorto.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Kalibano.—</p><span class="m5">Vere</span> +<span class="i0">Paroli vi min faris: la profito</span> +<span class="i0">Jen estas: mi nun povas vin malbeni.</span> +<span class="i0">Erizipelo ambaŭ vin mortigu!</span> +<span class="i0">Mi lernis tion el la lingvo via.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">Sorĉido! for de tie ĉi! rapidu!</span> +<span class="i0">Hejtaĵon tuj alportu, mi konsilas;</span> +<span class="i0">Plimulte poste, sed nun tion faru!</span> +<span class="i0">Ĉu ŝanceliĝos vi, ĉu malobeos,</span> +<span class="i0">Mi tiam streĉos la muskolojn viajn,</span> +<span class="i0">Kaj ostojn dolorigos: vi blekegos ...</span> +<span class="i0">La bestojn timigante.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Kalibano.—</p><span class="m4">Ne, mi petas.</span> +<span class="i0">(<i>Flanken</i>) Obei li magie min devigas.</span> +<span class="i0">Potenco tia ke l’patrina dio</span> +<span class="i0">Setebos estus ĝia sklavo!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m5">Iru! (<i>Foriras Kalibano</i>)</span></div> +<p><i>Revenas</i> <span class="sc">Arielo</span> <i>nevidebla, ludante kaj kantante; +sekvas</i> <span class="sc">Ferdinando</span>.</p> +<h6 class="poem-header sc">Kanto de Arielo.</h6> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0"><i>Sur la flavan sablon venu,</i></span> +<span class="i2"><i>Manojn interprenu;</i></span> +<span class="i0"><i>Salutintaj, eĉ kisintaj,—</i></span> +<span class="i2"><i>(Paca mar’ sin tenu!)—</i></span> +<span class="i0"><i>Tie ĉi kaj tie saltu,</i></span> +<span class="i0"><i>Koboldeme: nun, ni haltu.</i></span> +<span class="i4"><i>Aŭskultu!</i></span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Rekantaĵo (malproksime): <i>Boju, hundoj, boju!</i></span> +<span class="i0"><i>Hundoj, boju, boju!</i></span> +<span class="i0">Rekantaĵo: <i>Boju, hundoj, boju!</i></span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0"><i>Aŭdu nun la kokan krion;</i></span> +<span class="i0"><i>Ĉantikliro<a href="#fnI.7.2" id="fnrefI.7.2"><sup>[2]</sup></a> kantas tion:</i></span> +<span class="i2"><i>"Kokoraŭko!" krias koko.</i></span></div> +</div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Ferdinando.—</p><span class="i0">El kie venis tia stranga kanto?</span> +<span class="i0">El aer’ aŭ el tero?... Plu ne sonas ...</span> +<span class="i0">Ĉu estas io de insula dio?—</span> +<span class="i0">Mi sidis ploreganta pri la sorto</span> +<span class="i0">De mia patro kiu ĵus pereis ...</span> +<span class="i0">Dolĉegaj sonoj venis super l’ondo,</span> +<span class="i0">Ĝin kvietigis,—eĉ doloron mian;—</span> +<span class="i0">Altiris min ĉi tien l’harmonio,</span> +<span class="i0">Sed ĵus forĉesis.... Ne! ĝi rekomencas....</span></div> +<h6 class="poem-header sc">Arielo Kantas:</h6> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0"><i>Sub tridek futoj da marakvo</i></span> +<span class="i2"><i>Profunde patro restas;</i></span> +<span class="i0"><i>Fariĝas ostoj nun koralo;</i></span> +<span class="i2"><i>Okuloj perloj estas:</i></span> +<span class="i0"><i>Aliformiĝas li marame,</i></span> +<span class="i2"><i>Tre riĉe kaj orname.</i></span> +<span class="i0"><i>Hore mortsonoro tintas,</i></span> +<span class="i2"><i>Maraj nimfoj kantas:</i></span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Sonorila eĥo: <i>Bum! bom! bam! bum!</i></span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0"><i>Ilin aŭdas mi, ... Aŭskultu!</i></span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Ĥora eĥo: <i>Bum! bam! bom! bum!</i></span></div> +</div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Ferdinando.—</p><span class="i0">Ĝi diris pri droninta patro mia!</span> +<span class="i0">Ne estas terdevena homa kanto</span> +<span class="i0">Aŭdita de mi supre!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m4">Ho, Mirando,</span> +<span class="i0">Palpebroj viaj malfermiĝu: kion</span> +<span class="i0">Ekvidas vi antaŭe?</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="m4">Kio estas?</span> +<span class="i0">Spirit’? Ĉielo! Kiel ĝi rigardas!</span> +<span class="i0">Sinjoro, certe ŝajnas ĝi belforma;</span> +<span class="i0">Spirito tamen estas.</span></div> +<p class="near_sig">(<i>Daŭrigota</i>).</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTE:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.7.2"></a> <a href="#fnrefI.7.2">[2]</a> +Angle, <i>chanticleer</i>. +</p> +</div><div class="article" id="est1-7-11" lang="eo"> +<p class="pagenum">106</p> +<h5>LA SIMIO.</h5> +<p class="center">Fablo 18 el Fénélon, Tradukita de Maurice Mehrmann.</p> +<p>De maljuna ruza simio, la ombro malsupreniris post morto, en la +malhelan loĝejon de Plutono, kie ĝi petis por reveni inter la +vivantoj.</p> +<p>Plutono volis resendi ĝin en la korpon de multepeza kaj malsprita +azeno, por senigi ĝin de ĝia fleksebleco, viveco kaj ruzeco; sed +ĝi faris tiom da ŝercoj kaj petolaĵoj, ke la nepardonema Reĝo de +la Inferoj ne povis sin deteni de ridado, kaj permesis al ĝi elekti +novan iston.</p> +<p>La simio petis por eniri korpon de papago. "Tiel, almenaŭ," ĝi +diris, "mi konservos ian similecon al la homoj, kiujn mi longatempe +imitadis. Estinta simio, mi faris gestojn kiel ili, kaj estonta +papago, mi alparolos ilin dum la plej agrablaj interparoladoj."</p> +<p>La animo de la simio eniĝis apenaŭ en tiu nova stato, kiam maljuna +babilema virino ĝin aĉetis. Ĝi ĝojigis ŝin; kaj ŝi metis ĝin +el belan kaĝon. Ĝi bone manĝadis kaj kunbabiladis, la tutan tagon, +kun la maljuna babilemulino, kiu senĉese paroladis kiel ĝi. El sia +antaŭa stato ĝi aldonis ion nekonatan al siaj novaj talentoj: ĝi +ridinde movis sian kapon, krakigis sian bekon, agitis centmaniere +siajn flugilojn kaj per siaj piedetoj faris multajn sensencaĵojn, +kiuj rememorigis pri la grimacoj de Fagotino.</p> +<p>Ĉiumomente la maljunulino surmetis siajn okulvitrojn por ĝin +admiri. Ŝi enuis tial ke ŝi estis iom surda, kaj ne aŭdis +kelkafoje parolojn de sia papago, kiun ŝi trovis pli sprita ol iu +ajn. La papago trezorgita fariĝis babilegema, trudema, frenezega.</p> +<p>Ĝi tiom ekscitiĝis kaj trinkis tiom da vino kun la maljunulino, ke +ĝi mortis.</p> +<p>Denove ĝi revenis antaŭ Plutono, kiu, tiun fojon, volis ĝin +transigi en fiŝan korpon por ĝin mutigi; sed refoje ĝi petoladis +antaŭ la Reĝo de Ombroj, kaj la princoj malofte rifuzas la petojn +de la ŝercemuloj, kiuj ilin flatas. Plutono do permesis al tiu ĉi +eniri homan korpon. Sed, ĉar Dio hontis sendi ĝin en korpon de +saĝa kaj virta homo, li ĝin aligis al korpo de enuiga kaj trudema +paroladisto, kiu mensogis, kiu senĉese fanfaronadis, kiu faris +ridindajn gestojn, kiu mokis ĉiujn ajn, kiu interrompis la plej +klerajn kaj seriozajn paroladojn per neniaĵoj aŭ malĝentilaj +malsaĝaĵoj. Merkuro, kiu ĝin rekonis en tiu nova stato, ridante +diris: "Ho! Ho! mi vin rekonas, vi estas kunmetitaĵo el simio kaj +papago, kiujn mi iam vidis. Kiu deprenus de vi la gestojn kaj +parolojn, senpripense ellernitajn, tiu al vi nenion lasus. Per beleta +simio kaj bonega papago, oni nur faris malsaĝan homon."</p> +<p><i>Kiom da homoj en la mondo, per kunvenaj gestoj, babileto kaj ŝajna +kapableco, estas nur sensprituloj kaj senkleruloj!</i></p> +</div><div class="article" id="est1-7-12" lang="eo"> +<h5>INSTINKTO AŬ INTELIGENTECO?</h5> +<p class="center">Originale verkita de O.W., Esperantisto 7074 (el Francujo).</p> +<p>Oni ofte parolas pri la instinkto de iaj bestoj, precipe de la +hundoj. Oni rakontas pri ili historiojn, kiuj kredigus pli al ilia +inteligenteco ol al ilia instinkto. Mi volas rakonti al vi nur +anekdoton, kiun mi certigas al vi tute vera.</p> +<p>Kiam mi komencis ekzerci la medicinon, mi loĝis en urbeto proksima +de bela rivero. Unu el miaj parencoj tie posedis akvomuelejon, kaj mi +tre ŝatis la banojn en rivero. Ofte, kun miaj amikoj, ni trairis la +riveron per barko por bani je la alia flanko de la digo, kie estas +profunda kaj tre agrabla loko, ombrigita de multaj kaj altaj arboj. +La bruado de la akvo, kiu faladis de la kluzo, ĉarmis nin, kaj donis +al ni akvon ĉiam movan.</p> +<p>En tiu tempo mi havis belan ĉashundinon grifonrasan, kun la haraj +rigidaj. Ĝi estis bona, amema besto, tute sindona por sia mastro. +Ĝi neniam lasis min. Nokte kaj tage ĝi estus difendinta min +kontraŭ kiu ajn, kaj malgraŭ tio, ĝi estis karesema.</p> +<p>Ian tagon, kiam mi banis min kune kun amikoj, mi diris al unu el ili, +kiu estis apud mi: "Mi ŝajnigos droni por vidi kion faros la +hundino."</p> +<p>En tiu momento ĝi estis dekkvinjara, kaj ne tre ŝatis la akvon. Mi +puŝis ekkrion, alvokante: "Dian! Dian!" ŝaŭmigante la akvon +ĉirkaŭ mi.</p> +<p>Tuj ekĵetiĝis la hundino en la akvon, kaj rapide alnaĝis al mi. +Ĝi per siaj dentoj ekkaptis sendolore mian ŝultron por alkonduki +min teren; sed mi prenis la voston de Dian’ dirante al ĝi: "Iru, +Dian’! Iru!" kaj la hundino rapidis por atingi la bordon.</p> +<p>Mi suprenrampis la deklivon, kaj mi alvenis sur la herbejon. Tie +Dian’ elmontris ĝojegon blekante pro plezuro, saltante por leki +miajn manojn, kaj mian vizaĵon. Tio certe ne estis miriga; multe da +hundoj estus same agintaj, propramove, <i>instinkte</i>, se vi volos. Sed +la historio ne estas finita.</p> +<p>Post kelkaj tagoj, ni decidis ankoraŭ, ke ni banus nin. Mi do aliris +ĉe mian parencon por preni la barkon. Mi pretiĝis por senkatenigi +la barkon, kaj por ĝin eniri, kiam mi sentis, ke io malebligis min; +ĝi estis mia hundino kiu, per siaj dentoj, tenis mian pantolonon: +Dian’ ne volis ke mi eniru la barkon. Tre malfacile mi sukcesis por +enirigi ĝin kaj ni deiris. Ni albordiĝis al la elektita kaj +kutimita loko. Miaj amikoj senvestiĝis, kaj mi lasis mian jakon, +sed, kiam mi volis daŭrigi, mi ne povis.</p> +<p>Dian’ blekis furioze kontraŭ mi, montrante al mi siajn dentojn. Mi +provis kvietigi ĝin, sed vane; mi estis devigita revestigi min. +Dian’ ne volis, ke mi banu min. Ĉu tio estas <i>instinkta</i> aŭ +<i>inteligenta</i>?</p> +<p>Mi lasos vin respondi tiun demandon, sed de longe mia opinio estas +difinita.</p> +</div><div class="poetry" id="est1-7-13"> +<p class="pagenum">107</p> +<div class="left" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">RUBAJATO DE OMARO KAJAMO.</h5> +<p>Tradukita de Ben Elmy.</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">1</span> +<span class="i0">Vekiĝu! Jen, la suno jam forpelas</span> +<span class="i0">Stelojn kaj nokton; el ĉiel’ akcelas</span> +<span class="i2">Radi’ unua, kaj per sia brilo,</span> +<span class="i0">La turo de l’Sultano alte helas.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">2</span> +<span class="i0">Dum el mallum’ kreskadis taga pleno,</span> +<span class="i0">Aŭdiĝis voĉ’, plendante pri deteno,—</span> +<span class="i2">"Dormulo, kial vi ekstere restas?</span> +<span class="i0">En templo jam atendas la festeno!"</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">3</span> +<span class="i0">La kok’ ekkrias; ĉiuj en akordo,</span> +<span class="i0">Ekpetas, "Malfermata estu pordo!</span> +<span class="i2">Ni povas resti iom nur da tempo,</span> +<span class="i0">Nek plu vidiĝos ĉe la tera bordo!"</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">4</span> +<span class="i0">Printempo, la naskiĝo de novjaro!</span> +<span class="i0">Revivas nun la juna deziraro;</span> +<span class="i2">Sed homo pensa pace nun foriĝas,</span> +<span class="i0">Ĉe freŝaj blankaj floroj de l’kamparo.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">5</span> +<span class="i0">Iram’ pereis, vere, kun jasmeno,</span> +<span class="i0">Sed restas lag’ alia, kaj ĝardeno;</span> +<span class="i2">Se vazon de Jamŝid’ ne plu ni vidas,</span> +<span class="i0">En vino brilas ĉiam la rubeno.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">6</span> +<span class="i0">David’ silentis; sed, per voĉo klara,</span> +<span class="i0">Al rozo pepas najtingalo kara,—</span> +<span class="i2">"Vin’ vin’ vin’ vino, ruĝa ruĝa vino!"</span> +<span class="i0">Kaj roz’ ruĝiĝas, en respond’ neŝpara.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">7</span> +<span class="i0">Plenigu vazon; ĉe printempa festo,</span> +<span class="i0">Bruliĝu ĝoje vintra pentovesto;</span> +<span class="i2">Mallongan vojon havas tempobirdo</span> +<span class="i0">Por flugi, kaj rapidas al la nesto.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">8</span> +<span class="i0">Ĉe urbaj aŭ ĉe kampaj societoj,</span> +<span class="i0">La vin’ de vivo falas per gutetoj;</span> +<span class="i2">Simile, kvazaŭ floro kadukanta,</span> +<span class="i0">De vivo falas vice folietoj.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">9</span> +<span class="i0">Mil rozoj, oni diras, venos morgaŭ;</span> +<span class="i0">Sed kien iris rozoj de hieraŭ?</span> +<span class="i2">Monato sama, rozojn alportante,</span> +<span class="i0">Jamŝidon prenos, Kajkobadon ankaŭ.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">10</span> +<span class="i0">Nu; prenu ĝi, do, ilin! Kial ni</span> +<span class="i0">Pri Kajkobado zorgos? Tie ĉi,</span> +<span class="i2">Rustum’ kaj Zalo ne pli grave estas</span> +<span class="i0">Ol la vespermanĝad’ al vi kaj mi.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">11</span> +<span class="i0">Ripozu ni ĉe tiu ĉi herbejo,</span> +<span class="i0">Ĵus inter la dezerto kaj plantejo;</span> +<span class="i2">Neniel je Sultan’ aŭ sklavo pensu,</span> +<span class="i0">Kaj lasu la Mahmudon al reĝejo.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">12</span> +<span class="i0">Versolibret’ sub arbo tie ĉi,</span> +<span class="i0">Kruĉo da vino, pano nur, kaj vi,</span> +<span class="i2">Kantante dolĉe en dezerto, jen!</span> +<span class="i0">Dezerto estus Paradiz’ por mi!</span></div> +</div> +</div> +<div class="right"> +<h5 class="poem-header">RUBAIYAT OF OMAR KHAYYAM.</h5> +<p>(Translated from the Persian by Fitzgerald).</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">1</span> +<span class="i0">Wake! For the sun who scatter’d into flight</span> +<span class="i0">The stars before him from the field of night,</span> +<span class="i2">Drives night along with them from heav’n, and strikes</span> +<span class="i0">The Sultan’s turret with a shaft of light.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">2</span> +<span class="i0">Before the phantom of false morning died,</span> +<span class="i0">Methought a voice within the tavern cried,</span> +<span class="i2">"When all the temple is prepared within,</span> +<span class="i0">Why nods the drowsy worshipper outside?"</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">3</span> +<span class="i0">And as the cock crew, those who stood before</span> +<span class="i0">The tavern shouted—"Open then the door!</span> +<span class="i2">You know how little while we have to stay,</span> +<span class="i0">And, once departed, may return no more."</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">4</span> +<span class="i0">Now the New Year reviving old desires,</span> +<span class="i0">The thoughtful soul to solitude retires,</span> +<span class="i2">Where the white hand of Moses on the bough</span> +<span class="i0">Puts out, and Jesus from the ground suspires.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">5</span> +<span class="i0">Iram indeed is gone with all his rose,</span> +<span class="i0">And Jamshyd’s seven-ring’d cup where no one knows;</span> +<span class="i2">But still a ruby kindles in the vine,</span> +<span class="i0">And many a garden by the water blows.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">6</span> +<span class="i0">And David’s lips are lockt; but in divine</span> +<span class="i0">High-piping Pehlevi, with "Wine! Wine! Wine!</span> +<span class="i2">Red Wine!"—the nightingale cries to the rose</span> +<span class="i0">That sallow cheek of hers to incarnadine.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">7</span> +<span class="i0">Come, fill the cup, and in the fire of spring</span> +<span class="i0">Your winter-garment of repentance fling;</span> +<span class="i2">The bird of time has but a little way</span> +<span class="i0">To flutter—and the bird is on the wing.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">8</span> +<span class="i0">Whether at Naishapur or Babylon,</span> +<span class="i0">Whether the cup with sweet or bitter run,</span> +<span class="i2">The wine of life keeps oozing drop by drop,</span> +<span class="i0">The leaves of life keep falling one by one.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">9</span> +<span class="i0">Each morn a thousand roses bring, you say;</span> +<span class="i0">Yes, but where leaves the rose of yesterday?</span> +<span class="i2">And this first summer month that brings the rose</span> +<span class="i0">Shall take Jamshyd and Kaikobad away.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">10</span> +<span class="i0">Well, let it take them! What have we to do</span> +<span class="i0">With Kaikobad the Great, or Kaikhosru?</span> +<span class="i2">Let Zal and Rustum thunder as they will,</span> +<span class="i0">Or Hatim call to supper—heed not you.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">11</span> +<span class="i0">With me along the strip of herbage strown</span> +<span class="i0">That just divides the desert from the sown,</span> +<span class="i2">Where name of slave and Sultan is forgot—</span> +<span class="i0">And peace to Mahmud on his golden throne!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="stanzanum">12</span> +<span class="i0">A book of verses underneath the bough,</span> +<span class="i0">A jug of wine, a loaf of bread, and Thou</span> +<span class="i2">Beside me singing in the wilderness—</span> +<span class="i0">Oh, wilderness were Paradise enow!</span></div> +</div> +<p>(V. 4—The Persian new-year begins with the vernal equinox. The +"white hand of Moses" is a figure for Spring blossoms).</p> +<p>(V. 10—Rustum is the Hercules of Persia; Zal, his father).</p> +</div> +</div><div class="article" id="est1-7-14" lang="eo"> +<p class="pagenum">108</p> +<h5>DIVERSAJ AVIZOJ.</h5> +<p>Dankojn! Koregajn dankojn! La rezultato de la korespondado pri la uzo +de supersignoj estas bonega, kaj plene pruvas, ke ĉiulandanoj +kunpensas pri la afero. Mi nur estas ricevinta ĉirkaŭ dudek kvin de +la petitaj poŝtkartoj, kaj, <i>kvankam mi ne ilin demandis</i>, mi +ricevis centojn da varmegaj protestoj. Tiu ĉi pruvas ke la +Esperantistoj multe interesiĝadas je la lingva afero, kaj ke ili ne +estas nezorgemuloj. Tamen, kelkaj amikoj diris al mi: "Oni ne zorgos +pri la afero." Tial mi nur demandis, ke la plenduloj skribu al mi, +ĉar mi bone sciis ke tiuj ĉi ne estis la plimulto da la +Esperantistoj, nek en Anglujo, nek aliloke.</p> +<p>Nu, trankviliĝu, karaj Legantoj. Mi neniam sendos al vi +sensupersignan Gazeton, ĉar nek mi, nek vi, deziras ĝin legi. (Kaj +mi certe estas la plej interesita el la legantoj de <span class="sc">The +Esperantist</span>!) Dank’ al viaj penadoj, mi nun, pli ol iam antaŭe, +fidas je la bela estonteco de nia kara afero. Al tiuj fervoraj +amikoj, kiuj kontraŭdiras la supersignojn ĉar ili deziras skribi al +la Gazetaro Esperante mi diros: "Faru tion, kion mi estas farinta. +<i>Skribu vian Esperantan leteron, sen la bezono de supersignita +litero.</i>" Estas facilege tiun ĉi fari. Antaŭ kelkaj tagoj, nia +fervora kunbatalantestro, Sinjoro Bourlet, skribis tutan kolonon sen +supersigno.</p> +<p>Tiam, se la Redaktoro ne presigas vian leteron, ne plendu kontraŭ la +supersignoj, sed kontraŭ la antaŭjuĝo de la Redaktoro. Sed, +kompreneble, nun tiel, kiel antaŭe, vi ĉiam povas laŭbezone uzi la +literon H anstataŭ la supersigno, por telegrafi, presigi, k.t.p.</p> +<p>Sed alie vi ne devas fari. Vi ne devas elpensi vian propran +<i>Fonetikan Alfabeton</i>. Vi devas skribi Esperanton, por ke vi estu +Esperantisto.</p> +<hr class="short"> +<p><span class="sc">Kara Sinjoro</span>,—Signoj ne mankas, ke la temo de lingvo +internacia interesas ĉiun tagon pli kaj pli la homojn pensantajn de +la mondo. Estas societo internacia da lingvistoj, kiu sin nomas +Societo Internacia Fonetika (Association Phonétique Nationale). Ĝi +havas ĝian centran oficejon en Parizo, sed la membroj apartenas al +dek sep diversaj nacioj, kaj enhavas la plej progresajn profesorojn +kaj instruistojn de modernaj lingvoj el ĉiu civilizita nacio. Ĝi +estas ekzercinta fortan influon sur la edukadaj oficejoj de Francujo +kaj Germanujo, kaj estas tiamaniere tute aliforminta la instruon de +modernaj lingvoj en la lernejoj de tiuj ĉi du grandaj nacioj. La +Societo havas monatan gazeton, Le Maître Phonétique, kaj oni +komencas diskuti en tiu ĉi gazeto la temon de lingvo internacia. +Malfeliĉe estas iuj da la plej influemaj membroj, kiuj havas fortan +antaŭjuĝon kontraŭ lingvo artefarita, kaj tiun ĉi monaton ili +estas antaŭmetintaj proponojn pri la ekzameno de tiu ĉi temo, kiuj +estas tute malamikaj eĉ al la konsiderado de la meritoj de nia kara +lingvo. Sed tiu ĉi povas nur helpi nian kaŭzon.</p> +<p>Ĉar estas bonaj Esperantistoj en tiu ĉi klerega Societo, kiuj scios +bone kiel batali pro la vero kaj pro la kara lingvo, kontraŭ ĉiuj; +kaj la rezultato povas nur esti, ke la meritoj de Esperanto fariĝos +konataj al multe da la plej kapablaj lingvistoj de Eŭropo; kaj la +kulpo estos la nia, se ni ne gajnos iujn da ili por nia kaŭzo.—Via,</p> +<p class="far_sig"><span class="sc">R. J. Lloyd</span>, D.Litt., M.A.</p> +<hr class="short"> +<p><span class="sc">Sinjoro</span>,—Antaŭ tri semajnoj mi sciiĝis je la unua fojo +pri la naskiĝo kaj la kreskado de Esperanto, leginte bonegan +artikolon kiun pri ĝi eldonis Sir William Ramsay, per la <i>Daily +Mail</i>. Tuj kiam mi estis aĉetinta la libreton nomatan <i>The Student’s +Complete Textbook</i> mi eklernis entusiazme la lingvon dum miaj +ĉiutagaj vojaĝoj per vagonaro inter Londono kaj Brajtono +(Brighton), kie mi vivas, demirinte ĝian simplecon kaj la facilecon +per kiu oni povas ĝin ellerni. Permesu, tial mi petas, Sinjoro +Redaktoro, ke unu el la Geesperantistaro konigu al vi la plezuron +kiun li estas eltirinta je tiu ĉi afero. La celo tamen de tiu ĉi +letero estas demandi al vi, ke vi bonvolu al mi sciigi, ĉu troviĝas +en Brighton grupo aŭ sekcio Esperantista? Se ne, mi volus doni miajn +malgrandajn servojn por ĝin efektigi, agante, kompreneble, sub via +afabla direkto, aŭ tio de kelkaj aliaj personoj, kiuj estos havintaj +spertadon pri tiaj aferoj. Efektive mi zorgus treege disvastigi la +lingvon kiel eble plej mi povos.</p> +<p>Al mi ŝajnas ke Brajtono devas fariĝi utila centro Esperanta por +ĝia alpreno, kaj mi estas certa ke mi ricevos la korajn +kunlaboradojn kaj bondezirojn de ĉiuj, kiuj volegas antaŭenirigi la +interesojn de nia kara lingvo. Kun saluto.—Via,</p> +<p class="far_sig"><span class="sc">D. H. Lambert</span> (B.A., Oxon),<br> +59, St. Aubyns, Hove, Sussex.</p> +<p><i>Jen la laŭvorta letero de nova Esperantisto, kiu lernis la lingvon +en vagonaro!</i></p> +<p>Kompreneble, mi esperas ke ĉiuj najbaraj amikoj je nia Afero helpos +nian novan apoganton, je la fondigo de forta grupo en Brighton. Ĉiam +antaŭen! Ni kreskadu!</p> +<hr class="short"> +<p class="pagenum">109</p> +<p><i>La Universitato Londona</i> kaj la <i>Teachers’ Guild</i> faras libertempan +kurson de Julio 18 ĝis Aŭgusto 12, kaj la Sekretario deziras ke mi +anoncu jene.</p> +<p>Tiuj studentoj, kiuj ne povos ĉeesti antaŭ la fino de Julio, povos +partopreni je la dua periodo da du semajnoj, kaj por tiuj ĉi oni +donos pluajn klasojn. La Kurso traktos pri la Elparolado kaj +Kunmetado de la Angla lingvo; La Fonetikoj de Moderna Angla; Moderna +Angla literaturo; Sistemoj por la instruado de modernaj lingvoj; kaj +paroladoj pri Angla edukado kaj institucioj. Abonpago dum la tuta +monato, £2 (50 frankoj). Dum la lasta du semajnoj, £1. Oni esperas +ke multe da alilanduloj ĉeestos. Por pluaj sciigoj, skribu al +<i>Director of the Holiday Course for Foreigners, University of London, +South Kensington, S.W.</i></p> +<p>Bedaŭrinde ne estos Esperanta kurso tiun ĉi jaron kaj la sciigo de +la Diĵona Universitato devas esti multe pli interesa por la +Esperantistaro. Tie ĉi, Profesoro Lambert donos Esperantan kurson de +Julio 1 ĝis 31 Oktobro. Abonpago, je la kvar monatoj (ĉiuj temoj), +£2 (50 fr.) 30 fr. po ses semajnoj. Esperantistaj studentoj povas +esti certaj, ke ili trovos en Diĵono plej koran Esperantistan +akcepton. Oni konsilas, ke ili kunportu kun ili siajn bicikletojn, +ĉar la ĉirkaŭaĵoj estas tre belaj, kaj la vojoj tre taŭgaj. Por +ilustrita broŝuro priskribanta la tutan kurson, skribu al <i>Sro. +Lambert, Profesoro ĉe la Universitato, Dijon, France</i>.</p> +<p>La Redaktoro esperas, ke kelkaj Anglaj kunbatalantoj partoprenos je +tiu ĉi kurso, kiu estas la unua libertempa kurso enhavanta +instruadon de Esperanto.</p> +<hr class="short"> +<p>La dua numero de la <i>Internacia Scienca Revuo</i> siatempe aperis, kaj +enhavas longan artikolon pri la <i>N Radioj</i>, kaj valorajn raportojn +pri la lastaj medicinaj progresoj kaj fizikaj Sciencoj. Tiu ĉi +Gazeto vere estas tre grava ilo, kaj ni esperas, ke ĝi ricevos la +apogon, kiun ĝi meritas. La kosto de specimeno de la unua aŭ dua +numero, kune kun propaganda folieto en Angla kaj Esperanto estas sep +pencoj afranke.</p> +<hr class="short"> +<p>La Ilustrita Poŝtkarto povas esti amiko je nia afero, sed ankaŭ, se +oni ne zorgos, ĝi fariĝos malamiko. Eble estos utile tie ĉi doni +kelkajn sciigojn pri la sendo de tiuj ĉi.</p> +<p>Oni neniam devas meti la poŝtsignon sur la ilustrita flanko, sed ĝi +devas esti samflanke kun la adreso. Se oni alie faras, la ricevanto +devos pagi pluan 30 centimojn.</p> +<p>Kaj, se oni deziras sendi la poŝtkarton duonpreze, oni devas +elstreki la vortojn <i>Carte Postale</i>, kaj anstataŭi "<i>presaĵo</i>, aŭ +<i lang="fr">Imprimé</i>." Kaj oni ne devas skribi plu ol la adreso, kaj la nomo de +la sendanto, kaj, eble, la dato. Tiam la kosto nur estas 5 centimoj +(one halfpenny).</p> +<hr class="short"> +<p><span class="sc">Karaj Samideanoj</span>,—Kun la intenco fari de ili donacon al nia +estimata Majstro, Doktoro Zamenhof, mi petegas, ke vi aminde sendu al +mi neilustritan poŝtkarton enhavante la sekvantan Kredon:—</p> +<p>"Mi sincere kredas ke Esperanto estas la sola solvo de tre grava +problemo de la Homaro: helpanta ŝlosillingvo; kaj mi ĉiam rigardos +ĝian absolutan netuŝeblecon, kiel la simbolo de nia forteco +kontraŭ atakoj kaj malamikoj de nia verko."</p> +<p>Kaj aldonu vian nomon kaj adreson.</p> +<p>Tiam, kiam mi ricevis almenaŭ kvincent da tiuj p.k. mi, antaŭ sendi +ilin al la Estro, presigos libreton enhavantan la superan kredon kaj +la nomojn kaj adresojn de aliĝantoj.</p> +<p>La kosto de la libreto estos sciigata pli malfrue al personoj kiuj +deziras ĝin aĉeti.</p> +<p>Mi ankaŭ esperas ke tiuj, kiuj deziras korespondadi pri iaj temoj +kun niaj kungrupanoj Trinidade bonvolos skribi al mi.—Fidele via,</p> +<p class="far_sig"><span class="sc">G. O. Messerly</span>,<br> + Port of Spain, Trinidad, B.W.I.</p> +<hr class="short"> +<p>Turistoj, kiuj deziras veni Riolunaton, devos sin turni al Grafo +Albert Gallois, Sekretario de la Grupo, Riolunato, Prov. de Modena. +Italujo. Grafo Gallois ankaŭ estas la Redaktoro de la monata Itala +Organo <i>L’Esperantista</i> (jarabono 4 frankoj).</p> +<hr class="short"> +<p>La Rondiranto de Aprilo enhavas tre interesan skizon de vojaĝo en +Montenegro. Oni devas gratuli Sinjoron Kolovrat Ĉervinski pri sia +vojaĝo en tiu ĉi preskaŭ nekonata lando.</p> +<hr class="short"> +<p>Alice in Wonderland estas mirinda libro, kaj la ideo falis en la +kapon de fervora apoganto ke estus tre bona ideo ĝin traduki en +Esperanto. Kompreneble, oni devos ŝanĝi multe da la ŝercoj, kaj +tiel plu, sed mi esperas ke ĉiuj, kiuj povas sendi kelkajn pecetojn, +Esperantajn ŝercojn, kaj aliajn taŭgaĵojn, tiel faros kiel eble +plej baldaŭ.</p> +<p>La Rev. R. A. Davis, Broxwood, Pembridge, Herefordshire, afable +klopodas pri tiu ĉi malfacila afero, kaj espereble, se Esperantistoj +kunlaborados, nia literaturo gajnos novan, kaj tre indan verkon.</p> +<p class="far_sig sc">La Redaktoro.</p> +</div><div class="article" id="est1-7-15" lang="eo"> +<p class="pagenum">110</p> +<h5>EL HINDUJO.</h5> +<p class="far_sig"><span class="sc">Singribari Hât, P.O., Assam</span>,<br> +<i>Feb. 27, 1904</i>.</p> +<p class="sc">Kara Sinjoro,—</p> +<p>Ĝis nun mi ne havis libertempon sufiĉan por skribi al vi longan +leteron. Sed sendube vi tion facile komprenos, ĉar tia ĉi vivo +estas tuta ŝanĝo, kaj mi sentas, ke mi loĝas en alia mondo.</p> +<p>Ni lasis Londonon en malvarmega blovado kaj pluvo. La vetero estis +vere vintro. Dum la sekvantaj tagoj, vojaĝantoj restis en siaj +kajutoj, dume la flava vizaĝa reĝo super ĉiuj reĝis. Tamen, post +kvar tagoj, la minacaj nuboj estis anstataŭata de la varma sunbrilo +kaj la frenezaj ventoj de ĝentilaj blovetoj. La cetervojaĝo estis +kvieta kaj ĝojinda, krom en la Ruĝa Maro, kie la suno estis +senplezure varmega. Ni pasigis du tagojn en la Kanalo Sueza, pri kiu +mi fariĝis tre interesata. Ĝiaj sepdek mejloj estas tranĉitaj tra +la nudema sabla Arabdezerto. Ni vidis kelkajn kamelarojn kaj unu aŭ +du vilaĝojn de sunsekita koto, ĉirkaŭita de daktilujoj. Kaj, +starante sur la promenejo de la granda mariranta ŝipo, dum la +vidaĵo estis limata ĉiuflanke de la eternaj sabloj, mi vere sentis +ke ni estis senrajtuloj en tia ejo.</p> +<p>Je la 4 Februaro ni alvenis ĉe Kalkuto, kie mi loĝis du tagoj, tre +okupita de la aĉetado de taŭgaj vestoj kaj litkovriloj: tie ankaŭ +mi unue ekdormis en moskito kurtenoj.</p> +<p>Tie ĉi mi vizitis Sinjoron P., kies adreson vi donis al mi, kaj vi +estos interesata scii ke li estas Hindo, kaj ankaŭ instruisto. Li +esperas akiri la lingvon mem, kaj fine instrui siajn Hindajn +lernantojn. Mi penos lin teni je lia parolo per korespondado.</p> +<p>Post maltrankvila veturo, nokte, en vagonaro al Goalundo, mi suriris +sur riveran vaporŝipon, kiu faris zorgindan vojaĝon de kvar tagoj +per la Brahmaputra Riverego; ĝi multefoje surkuris sur subakvajn +sablaĵojn, kaj unufoje estis tiamaniere tenata dum dudek horoj, kiam +du aliaj ŝipoj alvenis kaj, tirante, liberigis ĝin. Mi ŝiplasis +ĉe Rangamatti Ghat meznokte: la ejo estis plena je Hindoj kaj +Asamanoj, sed neniu estis tie por renkonti aŭ helpi min, kaj tre +malkonvene estis zorgi mian pakaĵon. Mi pasigis la nokton en +proksima neokupata Bungalo, kie mi fariĝis manĝaĵo de la moskitoj. +Matene mi eltrovis, ke elefanto min atendis. Li ĵus estis leviĝinta +el la longa herbo, kaj lia atentisto estis senpolviganta lian dorson.</p> +<p>Tiam sekvis tre skuega, tre polvega, kaj tre varmega rajdo kvindek +kvar mejlojn longe, kiuj okupis <i>tri tagojn</i>. Ĉiunokte mi loĝis ĉe +iu plantisto, ĉar la kutimo en Asamo inter Eŭropanoj estas—<i>Via +domo pro ĉiu, kaj ĉies domo pro vi!</i></p> +<p>Estas kvar aliaj Eŭropanoj sur la Ĝardeno, kaj ĉiu loĝas en +aparta bungalo. Estas pli ol kvarmiloj da Kulioj (Coolies). En unu +tago mi vizitas kelkcentojn da preskaŭ nudaj ĉokoladkolorajn +virojn. Multaj ligas sian longan haron poste, simila al virino, kaj +siaj koloj estas ĉirkaŭataj de koljuveloj. Mi trovas grandan +malfacilecon lerni ilian lingvon, ĉar estas tia malkomprenebla +miksaĵo de Asama, Bengala kaj Kaĉara, treege distranĉita; kaj +malfeliĉe, neniu el miaj kolegoj povas ŝpari la tempon por instrui +min. Sed estas mirinde kiel neceseco agemigas onies pensilon, kaj mi +jam akiris sufiĉe pro mia nuna postulo.</p> +<p>Nia ĝardeno estas du mejloj longe kaj unu mejlo larĝe. Ĝi estas +limata de la dika arbarego (Ĵunglo) kiu senrompe atingas al la +proksimaj Himalajaj Montegoj, kaj kiu estas enloĝata de multaj +sovaĝaj bestoj, precipe ursoj, elefantoj, tigroj kaj leopardoj, kiuj +ofte eraras en la ĝardenon por ataki la laboristojn.</p> +<hr class="short"> +<p>Nune la vetero estas perfekta, sed, kompreneble, dum la pluvado, kiu +komenciĝas en Majo, estos tute malsama. Mi sendas al vi kelkajn +foliojn de mirinda ruĝa arbo, kiu kreskas en la ĝardeno.</p> +<p>Adiaŭ, mia estiminda amiko.</p> +<p class="near_sig">Via sincere,<br> +<span class="sc">A. T. Simper</span>.</p> +</div><div class="proverbs" id="est1-7-16" lang="eo"> +<h5>HINDAJ PROVERBOJ.</h5> +<p>"Maljuna Sinjoro Howell" priskribas la elementaĵojn de rava proverbo +esti: <i>Senco, Mallongeco, Salo.</i> Je tiuj ĉi, kaj precipe je la +<i>Salo</i>, la Hindoj superas sin mem. Kompreneble, inter la miloj da +proverboj Hindaj, devas esti multaj, kiuj ne alvokas la okcidentan +spiriton, sed, por montri kiel lerte ili esprimigas siajn ideojn, mi +citas tiujn ĉi malmultajn specimenojn.</p> +<p>(1). Ĉu la tranĉilo falas sur la melonon, aŭ ĉu la melono falas +sur la tranĉilon, estas same. La melono estas tranĉata.</p> +<p>(2). Oni ne povas vidi Paradizon sen morti.</p> +<p>(3). Kiu forgesas matene, sed memoras vespere, ne nomiĝas forgesulo.</p> +<p>(4). Se homo ridas, li ridas je alioj; se homo ploras, li ploras je +si mem.</p> +<p>(5). Dorno eniras riĉulon, kaj miloj kuras lin helpi: Malriĉulo +falas de alta monto, kaj neniu proksimiĝas je li.</p> +<p class="near_sig">(8276).</p> +</div><div class="article" id="est1-7-17" lang="eo"> +<p class="pagenum">111</p> +<h5>PRI LA DORMA-MALSANECO.</h5> +<p class="center">Tradukita de P.H.</p> +<p>Dorma-malsaneco, kies kaŭzo longe restis nesolvebla problemo, fine +cedis sian sekreton, dank’ al la laboradoj de Lt.-Kolonelo Bruce, +Doktoro Nabarro kaj Kapitano Greig.</p> +<p>Ili uzis la eltrovon de Doktoro Castellani, ke malgrandega +sangparazito, nomita "trupanosom’o" ĉeestis en la cerebrospina +fluaĵo de iaj malsanuloj, suferantoj de tiu ĉi malsaneco, kaj kiu +eltrovis, ke tiu ĉi parazito kaŭzas la dorman malsanecon, same kiel +kulo kaŭzas malarion.</p> +<p>Mallonga priskribo pri la simptomoj de dorma-malsaneco eble estus +interesa.</p> +<p>Apatio kaj senvigleco multege aperas. La suferantoj havas grandegan +manĝbezonon, kaj ofte petegas manĝaĵojn, kiam ili estas tiel +malfortaj kaj dormemaj, ke ili ne povas manĝi. Aliaj vere fariĝas +marŝantaj skeletoj, kaj aliaj akvoŝveliĝas.</p> +<p>Muskola tremado kaŭzas haltantan iradon. Poste, ili kuŝas en +profunda letargio. Ŝvelo de la limfaj glandoj estas ofta simptomo, +kaj kelkaj kuracistoj opinias ke tiu igas la malsanecon. Ili tial +eltranĉas la ŝvelitan glandon. La dormemo ŝajne ne estas vera +dormo, sed letargio, kiu rigidigas la kapablon. Efektive oni dubas, +ĉu la suferanto dormas tiom, kiom li dormus dum saneco. Multoj +mortas dum varmega febro, sed egala numero mortas kiam la temperaturo +estas subnormala.</p> +<p>Morto estas la neevitebla fino de tiu ĉi terura malsaneco, kaj +okazas jen post malmultaj monatoj, jen post du aŭ tri jaroj. Ĉiu +suferanto de dorma-malsaneco ekzamenita de la supre nomitaj sinjoroj +evidentigis la ĉeestadon de la trupanosam’o en la cerebrospina +fluaĵo. Oni ne povas ĝin trovi en tiu de landanoj, kiuj ne suferas +de tiu ĉi malsaneco.</p> +<p>Tamen oni trovis trupanosom’ojn en la sango de dudek ok procent da +landanoj loĝantaj en la dorma-malsaneca kvartalo; sed neniam +aliloke.</p> +<p>Oni kredas ke tiaj personoj kredinde ekmalsaniĝis.</p> +<p>Gravaj simptomoj ne aperas ĝis la parazito eniras la cerebrospinan +fluaĵon.</p> +<p>Tiu ĉi malsaneco ne similas je malario, ĉar ĝi ne kuraciĝas per +kinino. Oni nun ne dubas ke la <i>cici muŝo</i> (tsetse, <i>glossina +palpalis</i>), sangsuĉanta muŝo, transportas la malsanon de persono al +persono, same kiel la mikrobo malaria (<i>plasmodium malariae</i>) faras. +La sekvanta eksperimento pruvas la rolon, kiun la cici ludas en tiu +ĉi afero.</p> +<p>Multe da tiuj ĉi muŝoj sin regalis sur dorma malsana suferanto. Tiu +ĉi ŝajne ne sentis iliajn pikojn. Ili tiam estis portataj al sana +simio, kiu baldaŭ malsaniĝis, kaj fine mortis, montrante la +kutimajn simptomojn. Oni ankaŭ trovis en lia sango kaj cerebrospina +fluaĵo la trupasonon’ojn. Oni trovis la saman rezultaton post kiam +oni estis enŝpruciginta aŭ la sangon, aŭ la fluaĵon de la +malsanulo en la simion.</p> +</div><div class="article" id="est1-7-18" lang="eo"> +<h5>LA POSTENO DE ROBBIE.</h5> +<p>La korteto havis tre militan vidiĝon. Tie estis soldatoj kun +bataliloj, oficiro kun ligna glavo, fiera knabo kun standardo tro +granda por li, kaj <i>bando da muzikistoj</i> kiu furioze batadis gaje +pentritan tamburon.</p> +<p>Nur malgranda Robbie malĝoje sidis sur la ŝtupoj, kaj rigardis. +Perfida peceto da glaso kripligis lian piedon, kaj li ne povis marŝi +tiel rapide, kiel la militistaro. "Mi ne povas ion fari," li diris +ĉagrenege. "Jes, vi povas," respondis Kapitano Fred, "vi povas +ekkrii <i>Hura</i>! Kiam ni preteriras." La knabeto do gardis sian +postenon, observante tutan la marŝadon kaj remarŝadon. Ofte la roto +iris aliloken, sed li neniam mankis svingi sian ĉapeton, kaj levi +sian fajfan aplaŭdon, kiam ili trapasis.</p> +<p>Robbie estas la vera heroo. Ne estas facile ekkrii "<i>Hura</i>" pro tiuj, +kiuj povas antaŭeniri kiam ni estas devigitaj halti; ne estas facile +forgesi nian propran malkontentigon, kaj aplaŭdegi tiujn, kiuj faras +tion, kion ni deziras, sed ne povas, fari; ne estas facile ĝoji je +la sukceso de tiuj, kiuj posedas la lokon, kiun ni deziras okupi.</p> +<p>Nur granda koro povas stari aparte, kaj ekkrii "<i>Hura</i>" kiam la aliaj +preteriras.</p> +<p class="far_sig"><i>Tradukita de</i> <span class="sc">C. S. Bicknell</span>.</p> +</div><div class="article" id="est1-7-19" lang="eo"> +<h5>LA STRABULINO.</h5> +<p>Ĉu vi ne opinias, ke oni povas ĝuste nomi la sekvantan anekdoton +<i>Antikva Historio</i>, ĉar maljuna Franca Sinjorino rakontis ĝin al mi +antaŭ sesdek jaroj!</p> +<p>Ĝi okazis en Francujo, dum periodo de politika tumultego kaj +maltrankvileco. Neniu sciis kion atendi.</p> +<p>Sinjorino altranga, iom sciema, sed kiu estis ankaŭ malfeliĉe +strabulino, renkontis, je vesperkunveno, politikiston. Ŝi komencis +lin demandi pri tiu ĉi kaj pri tiu afero, esperante tiamaniere +eltrovi kelkajn ŝtatajn sekretojn.</p> +<p>La diplomato ĝentile, sed artifike, respondis, kaj la sinjorino +gajnis nenion.</p> +<p>Fine, ŝi koleriĝis, kaj ekkriis: Nu, diru al mi, mi petas, kiel +iras la politikoj?</p> +<p>La ministro tuj respondis: Tiel, kiel vi <i>vidas</i>, Sinjorino, <i>tre +malrekte</i>.</p> +<p class="near_sig sc">E. J. Catt.</p> +<hr class="short"> +<p id="lerta2">En malgranda Irlanda urbeto antaŭ nelonge troviĝis pastro, kiam +ĉiam predikis, ke ni devas ami niajn malamikojn. Unufojon, dum li +estis iranta preĝejon, li renkontis ebriulon, kaj diris: "Ĉu vi ne +scias ke la vino estas via malamiko?" "Jes," li respondis, "sed ĉu +vi ne predikas ke ni devas ami niajn malamikojn?" Tiu ĉi estas vera, +sed mi ne diris ke vi devas ilin gluti.—<span class="sc">P. de B.</span></p> +</div><div class="letters" id="est1-7-20"> +<p class="pagenum">112</p> +<h5>CORRESPONDENCE NOTES.</h5> +<p>In reply to numerous inquirers, I regret to state that the Edition of +the First Number is exhausted. Intending subscribers can commence +with No. 2, or any succeeding issue.</p> +<p>If they will let me know what price they are prepared to pay for the +first number, I will try and buy some in.</p> +<hr class="short"> +<p>How to tell the time in Esperantoland. This is a troublesome matter, +for two systems are in vogue, the German and the English. I was +surprised to find that French Esperantists generally use the former, +and, instead of saying <i>la kvar kaj duono</i>, for <i>half past four</i>, +they say <i>la duono de la kvina</i>, <i>the half of the fifth hour</i>. We +English must take care to remember this peculiarity, or we shall get +into trouble.</p> +<hr class="short"> +<p>The difference between <i>Ĉia</i> and <i>Ĉiu</i> is as follows: Ĉia means +<i>all sorts of</i>, whereas Ĉiu simply means <i>all</i>, without regard to +kind. The same rule applies to Tiu, Tia; Kiu, Kia.</p> +<hr class="short"> +<p>C.G.S.M. proposes that a column should be printed each month, in +which the roots and affixes are divided by hyphens. If other readers +will send the same request a trial shall be made.</p> +<p>But readers of <span class="sc">The Esperantist</span> have generally got beyond the +<i>hyphen stage</i>, surely.</p> +<hr class="short"> +<p>I have to thank H.W.R., of Ipswich, for the following ingenious +method of remembering those difficult correlative words <i>Ia</i>, <i>Tia</i>, +<i>Ĉia</i>, <i>Nenia</i>, and the like, on pages 42 and 43 of the Textbook. As +there can be no Royal Road to learning, such devices as these are +most useful as aids to the memory.</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">This is R.’s epitome,</span> +<span class="i0">Pages forty-two and three.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0"><i>I-</i>, <i>Ĉi-</i>, <i>Ki-</i>, <i>Neni-</i>, and <i>Ti-</i>,</span> +<span class="i0">Then add <i>-a</i> for <i>Quality</i>.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0"><i>-al</i> for <i>Motive</i>, <i>-am</i> for <i>Time</i>;</span> +<span class="i0"><i>-e</i> for <i>Place</i>, excuse the rhyme.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0"><i>Manner-el</i>; <i>Possession-es</i>;</span> +<span class="i0">Which must always sound like face.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0"><i>Thing</i> add-<i>o</i>; <i>-om Quantity</i>,</span> +<span class="i0"><i>Person-u</i>, should always be.</span></div> +</div> +<hr class="short"> +<p>Mr. C. W. T. Reeve, 63, Effingham Road, Lee, Kent, is arranging an +Esperantist party for Boulogne this Whitsuntide. Will those desirous +of joining kindly write at once? Mr. Reeve also wishes to join with +fellow Esperantists in walking excursions on Sundays.</p> +</div><div class="article" id="est1-7-21" lang="eo"> +<h5>MAJTAGO.</h5> +<p class="center">Originale verkita de E. A. Lawrence.</p> +<p>Tiu, kiu volas vidi la unuan tagon de Majo tiel, kiel festita antaŭe +ĉie en Anglujo, devas iri al Knutsford, beleta, stranga urbeto en +Cheshire, kie, malfeliĉe, ĝia grandega najbaro, Manchester, baldaŭ +ensorbigos ĝin. Tie loĝis la du "Cranford" fratinoj, tie oni +ankoraŭ montras la lokon, kie herbmanĝis la bovino, vestita en tuko +de sia mastrino, post ke ĝi estis falinta en kalkfoson!</p> +<p>Knutsford prenas sian nomon de Knuto, Reĝo de Danujo, kiu ankaŭ +fariĝis Reĝo de Anglujo.</p> +<p>Foje li ĝin trapasis, kaj renkontis novedzinon, kiu transiris la +rivereton. La piedoj de lia ĉevalo disĵetis iom da sablo sur sia +vesto: de tiu ĉi tempo, Knutsfordanoj havas strangan kutimon, ili +disĵetas sablon antaŭ la pordo de novedzinoj.</p> +<p>En la bela komunejo de la vilaĝo oni aranĝas la Majtagaj Ludoj.</p> +<p>La unua afero estas elekti Reĝinon; kaj mi pensas, ke ne ŝia +boneco, sed ŝia beleco estas la ĉefa penso. Alta stango estas tie +ĉi starigata kaj, kun multe da ceremonioj, estas ornamata de floroj +kaj rubandoj.</p> +<p>Tiam, en granda procesio, venas la reĝino, blanke vestita, sia +sekvantaro estante Maid Marian, Robin Hood, Little John, Friar Tuck, +kaj aliaj personoj el la antikva Angla fablaro.</p> +<p>Estas ankaŭ la Drako, kaj la "Morris" danculoj. La Reĝino sidiĝas +sur sia ornamita trono kaj kroniĝas. Nun sur la herbo, oni gaje +dancas ludas, trinkadas, kaj manĝadas.</p> +<p>La lokaj eminentuloj venas por vidi, kaj donacas la premiojn. Se la +vetero estas bela, la vidaĵo multe plaĉas, sed, alie, estas mizera +afero!</p> +<p>Londono mem havas sian Majan Reĝinon. En Walworth, frue matene, je +la unua tago de la Maja monato, knabino estas elektita Reĝino. Ŝia +aĝo devas esti ĉirkaŭ dek tri, kaj ŝi devas esti la plej bona el +ŝia lernejo. Ŝia trono estas en ĉambro, ne sur la herbo. Sed +ankaŭ ŝi havas grandan procesion, kaj ŝia veturilo tiriĝas de la +plej bela azeno de la ĉirkaŭaĵoj. La soldatetoj, nomataj The Boys’ +Brigade fariĝas ŝia gardistaro.</p> +<p>Vere la tago estas tago ĝojega.</p> +<p>Mi ankaŭ memoras, ke kiam mi estis infanino, mi vidis en la +ĉirkaŭaĵo de Londono, "Jack-in-the-Green," viro veturante en speco +da kaĝo, de herboj kaj floroj kovrata. Jack dancis antaŭ mi, kaj +miaj gepatroj opinias, ke li ŝtelis mian pupon, ĉar oni trovis min +ekkriantan: "Mian pupon! Malbona verda viro, mian pupon!"</p> +<p>Sed nunatempe ni ĉiam vidas la vilaĝajn infanojn marŝantajn sur la +vojo, portantajn bastonojn florornamitajn, kiuj ofte estas tre +beletaj. Ili ankaŭ tiam kantas malnovajn infanajn kantojn.</p> +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est1-index">Back to Vol. I index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est1-8-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.</div> +<div class="fleft"><i>No. 8.</i></div> +<div class="fright"><i>Junio, 1904.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>The Esperanto Gazette for the spreading<br> + of the International Language....</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Published by THE ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C.</div> +</div> + +<div class="left border" id="est1-8-2"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS.</div> +<table> +<tr><th></th><th>Page</th></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-8-8">Editor’s Notes</a></td><td class="numb">113-114</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-8-9">Esperanto and Teaching</a> (Professor Carlo Bourlet) +</td><td class="numb">115-117</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-8-12">Adventure of Count Fathom</a> (translated by D. H. Lambert) +</td><td class="numb">118-119</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-8-13">Naughty Eppie</a> (translated by G. C. Law)</td><td class="numb">119</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-8-14">The Holy Fire</a> (Edward Metcalfe, M.A. Oxon.)</td><td class="numb">120-121</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-8-16">Logic and Instinct</a> (Ben Elmy)</td><td class="numb">122-123</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-8-17">The Birthplace</a> (Paul Mathews, M.A.)</td><td class="numb">123</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-8-18">The Tempest</a>, continued (translated by A. Motteau)</td><td class="numb">124</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-8-19">Back to the Mountains</a> (Clarence Bicknell)</td><td class="numb">125</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-8-22">Correspondence Page</a></td><td class="numb">126</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-8-24">A Welsh Tale</a> (E.W.)</td><td class="numb">127</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-8-25">Sundry Items of Interest</a></td><td class="numb">128</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-8-23">Instinct or Intelligence.</a> A further Proof (by O.W., 7,074) + </td><td class="numb">128</td></tr> +</table> +</div><div class="sec-list right border" id="est1-8-3"> +<p>FOR FREE PARTICULARS write to<br> + the HON. SECRETARIES of<br> + ESPERANTO SOCIETIES at</p> +<ul> +<li>CORBRIDGE-ON-TYNE, M. V. Lotinga, Esq.,<br> + Trinity Terrace.</li> +<li>DUBLIN, C. Fournier, Esq.,<br> + Celtic Association, St. Stephen’s Green.</li> +<li>EDINBURGH, Miss Tweedie, M.A.,<br> + 2, Spence Street.</li> +<li>GLASGOW, J. Hunter, Esq.,<br> + 138, Darnley Street, Pollokshields.</li> +<li>HUDDERSFIELD, G. H. Taylor, Esq.,<br> + 13, Birkly Hall Road.</li> +<li>KEIGHLEY, J. Ellis, Esq.,<br> + Compton Buildings, Bow Street.</li> +<li>LEEDS, J. E. Wyms, Esq.,<br> + 2, Marlbro’ Grove.</li> +<li>PORTSMOUTH, Dr. Greenwood,<br> + 182, Queen’s Road.</li> +<li>NEWCASTLE, H. W. Clephan, Esq.,<br> + 3, Cotfield Terrace, Gateshead.</li> +<li>PLYMOUTH, J. A. Thill, Esq.,<br> + 6, Barton Crescent, Mannamead.</li> +<li>ST. ANDREW’S, J. T. Haxton, Esq.,<br> + 133, South Street.</li> +<li>TYNEMOUTH, Alan F. Davidson, Esq.,<br> + 26, Park Crescent, N. Shields.</li> +<li>WIMBLEDON, W. Inge, Esq.,<br> + Spencer College, Wimbledon.</li> +</ul> +<p>N.B.—It is earnestly hoped that gentlemen who are willing to form +local groups will communicate with the Hon. Sec., Esperanto Club, who +will do all in his power to assist them in the work.</p> +</div><div class="reklamo" id="est1-8-4" style="text-align:center;"> +<div class="left"> +<div class="h6">The Remington</div> +<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> +<p>Just think of it!</p> +<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> +<p><i>Unbound by ties of nationality:<br> + +The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> +<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> +<hr class="short"> +<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br> +100, Gracechurch St., London, E.C.</p> +</div> +<div class="right" lang="eo"> +<div class="h6">La Remington</div> +<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> +<p>Pripensu je tio!</p> +<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> +<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br> + +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> +<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> +<hr class="short"> +<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br> +100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> +</div> +</div><div class="reklamo" id="est1-8-5"> +<div class="h5" style="font-size:150%;text-decoration:underline;">Internacia Scienca Revuo.</div> +<p class="sc center">The Latest Proof of our Progress.</p> +<p class="center">All should send to the Hon. Secretary, Esperanto Club, for a Specimen +Copy of this splendid monthly.</p> +<p class="center"><b>Price 7d. post free.</b></p></div><div class="notice" id="est1-8-6" lang="eo"> +<div class="h5">Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi.</div> +<ul> +<li><span class="sc">T. Carr</span>, Esq., 45, High Street, Keighley, Yorks. +Interŝanĝos p-k. ilus. el ĉiuj landoj.</li> +<li><span class="sc">H. G. Chevalier</span>, Esq., Post Office, Toronto, Canada. Ĉiam +respondos je p-k. skribitaj en Esperanto.</li> +<li><span class="sc">M. Albert Claude</span>, Saudrupt, Meuse, France. Per ilus. p-k. +Kaj kun Gesamideanoj logantaj en Britaj kolonioj.</li> +<li><span class="sc">Miss A. A. Cowan</span>, 30, Gauden Road, Clapham, London, S.W. +Letere aŭ p-k.’e kun alilandulinoj.</li> +<li><span class="sc">Herbert Farnes</span>, Esq., 120, Crofton Park Road, Brockley, +London, S.E. Ilus. p-k.</li> +<li><span class="sc">Arthur Gray</span>, Esq., 138, Bethune Road, Stamford Hill, London. + N. Pri Espo. kaj lingvoscienco. Ĉiam dankeme respondos.</li> +<li><span class="sc">A. J. Hulme</span>, Esq., The White Studios, Castle Street, +Shrewsbury, England. Kun ĉiulandanoj pri arto kaj artmontrejoj.</li> +<li><span class="sc">A. Jennings</span>, Esq., 15, Stavordale Road, Highbury, London, N. +Per vidaĵkartoj kun ĉiulandanoj.</li> +<li><span class="sc">Herr Karl Klein</span>, 71 Friedrich Kaisergasse, Vienna XVI. +Vidaĵkartojn. Ĉiam respondos.</li> +<li><span class="sc">M. Joseph Latenneur</span>, Oficejestro de la Financa Ministrejo, +204, Bvd. Raspail, Paris. Ilus. p-k.</li> +<li><span class="sc">Miss Rose Price</span>, Klopstockstrasse 52, Berlin, N.W. +Interŝanĝos ilus. p-k. Kaj p-signojn.</li> +<li><span class="sc">B. J. Rayner</span>, Esq., 138, Monega Road, Forest Gate, London, +E. Ilus. p-kartoj.</li> +<li><span class="sc">A. d’Eduarté Smith</span>, Esq., 33, Rupert Street, Keighley, +Yorks. Ĉiam respondos je Esperantaj leteroj kaj p-kartoj.</li> +<li><span class="sc">Sinjoro Ivan Ĉervenakov</span>, Bourgas, Bulgaria. Ilus. p-k. kun +alilanduloj.</li> +<li><span class="sc">A. Sinclair</span>, Esq., 17, High Street, New Pitsligo, Scotland. +Interŝanĝos ilus. p-k. Kaj p-signojn.</li> +<li><span class="sc">A. F. Whiteside</span>, Esq., Box 3847, Johannesburg, Transvaal, +S.A. Per ilus. p-k.</li> +</ul> +<p><b>La Kosto de la Enskribo Estas, 6d.</b> (70c. per poŝtsignoj).</p> +</div><div class="banner border center" id="est1-8-7"> +<p class="pagenum">113</p> +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST.</h4> +<p>The Esperanto Gazette for the spread of the International Language.</p> +<div style="float:left;padding-left:5%;font-size:80%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ ĈE<br> +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;padding-right:5%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> +<li>The Hon. Sec., ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C.</li> +<li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> +<li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li> +<li>CANADA.—A. Saint Martin, Esq., 79, St. Christopher Street, Montreal.</li> +<li>FRANCE.—M. Paul Fruictier, Boulevard Arago 27, Paris.</li> +<li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> +<li>MALTA.—A. Agius, Esq., 92, Strada S. Gaetano, Hamrun.</li> +<li>RUSSIA.—G. B. Smith, Esq., 19, Wiborg Quay, St. Petersburg.</li> +<li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +<li>TRINIDAD.—Geo. O. Messerly, Esq., Port of Spain.</li> +</ul> +</div> +<p lang="eo" style="clear:both;"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis +poŝtsignon.</i></p> +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> +<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtsignoj, kiuj estas akceptataj +laŭvaloro.</i></p> +<p style="float:left;padding-left:2em;">No. 8.</p> +<p style="float:right;font-size:80%;text-align:left;">Subscription, 3s. Per Annum.<br> +Single Copies, 4d. net.</p> +<p>JUNIO, 1904.</p> +</div><div class="article" id="est1-8-8"> +<div class="left" lang="eo"> +<p>La Hon. Sek. de la London Esperanto Club multe bedaŭras, ke lia +amiko kaj kolego, S<span class="sup">ro</span> Howard, ne povos klopodadi pri la libraj +aferoj. Ĉiuj Esperantistoj ŝuldas al S<span class="sup">ro</span> Howard koregan +dankesprimon pro liaj sindonema laborego, kaj bedaŭros, ke liaj +nunaj devoj ne permesas ĝian adon.</p> +<p>Estonte, oni devas sendi ĉiujn <i>librajn mendojn</i> al The Librarian, +London Esperanto Club, 41, Outer Temple, London, W.C., kaj ne al +Surbiton.</p> +<hr class="short"> +<p>Karaj Legantoj, Salutojn!</p> +<p>Se la maro estos estinta kompata, areto da Anglaj Esperantistoj estos +reveninta de mallonga forestado dum la Pentekostaj tagoj en Bulonjo.</p> +<p>Mi vere devas danki Vin pro la multe da afablaj rimarkoj de la +skizeto pri mia libertempeto inter la Esperantistoj, kaj estas eble, +ke rakonto pri la Bulonja vizito ankaŭ interesos Vin. Estos do +artikoleto pri ĝi en la venonta Gazeto.</p> +<p>Kiam mi ĝuis la Italan sunon, Esperanto gajnis novan apostolon, kies +verko jam vidiĝis en <i>La Esperanta Gazeto</i>. Estas certe, ke Vi ĉiuj +multe ŝatos la tre interesan kaj lertan tradukon el la <i>Aventuroj de +Grafo Ferdinando Fathom</i>, de S<span class="sup">ro</span> Lambert verkita. Kaj, kiam Vi +memoros, ke tiu ĉi klera verkisto nur aŭdis la nomon <i>Esperanto</i> +antaŭ ses semajnoj, Vi ĉi tie vidos ankoraŭ alian bonan reklamon +pri la mirinda facileco de la lingvo!</p> +<p>Inter la multaj novaj aliĝintoj, kiujn ni ĉiutage gajnadas, estas +unu kiu intencas viziti la Ekspozicion S. Louisan. Kredeble li tie +vidos la Esperantan Sekcion, fondita de la Franca Societo, kaj +zorgata de S<span class="sup">ro</span> J. Constant, 4755, Maffitt Avenue, St. Louis.</p> +<p class="pagenum">114</p> +<p>Por tiu ĉi Ekspozicio oni presigis grandajn anoncpaperojn pri +Esperanto, kaj S<span class="sup">ro</span> Bourlet afable sendis al ni aron da ili en la +Angla lingvo presitan. Mi plezure sendos senpagan specimenon al ĉiu, +kiu promesos elmontri ĝin en konvena loko.</p> +<p>Espereble tia Ekzpozicio en la Unuiĝitaj Ŝtatoj vekigos multe da +intereso. Esperanto jam ekprogresas tie, kaj fervora kunhelpanto, +<i>S<span class="sup">ro</span> J. Fogg Twombly, 34, Green Street, Brookline, Mass.</i>, prenis +sur sin la provizoran Sekretariecon. Ĉu ĉiuj Amerikaj amikoj +skribos al li, kaj kunlaborados?</p> +<p>S<span class="sup">ro</span> Twombly komencis sian propagandon per nova plano. Ĉiam ni +vidas, ke la Amerikanoj sendas novajn ideojn al Eŭropo; ne vere? Li +sendis abonpagojn je <i>La Esperanta Gazeto</i> por ĉiuj la Amerikaj +Universitatoj, kaj kelkaj kolegioj. Tiel, inter la legantoj de tiuj +ĉi linioj troviĝas niaj kunbatalontoj, la Amerika Junularo.</p> +<p><i>Ĉiam antaŭen!</i> estu via devizo. Ne permesu ke Eŭropo venkos sole +en tiu ĉi nobla afero!</p> +<p>Lia plano memorigas al mi, ke kelkaj el Vi petis la sendadon de tiu +ĉi Gazeto al diversaj Urbaj Bibliotekoj. La propono estas tre +valora, sed, je la komenco de tia entrepreno, ne estas eble ĝin +alpreni. Mi do esperas, ke Vi, post kiam Vi gajnis la aprobon de la +Bibliotekestro, afable konsentos <i>aboni por la Biblioteko</i>. Por tiu +ĉi celo, oni akceptos duonpagon, t.e., jarabonon da du frankoj. Post +iom da tempo estos eble malpli ŝpareme donaci.</p> +<p>Mi ankaŭ ricevis kelkajn petojn por pligrandigi aŭ plioftigi la +Gazeton. Sed ankaŭ tiu ĉi afero nuntempe estas neebla. Vere, se oni +memoras, ke antaŭ nur dudek monatoj, Esperanto estis kvazaŭ +nekonata nomo en Anglujo, kaj ke nun dum ok monatoj Anglujo posedas +sian propran Gazeton, oni ne devas plendi, ke ĝi enhavas nur dekses +paĝojn! La ekzisto mem de tia Gazeto, precipe apogita de Britaj +Verkantoj kaj Abonantoj, estas nekontraŭdirebla pruvo pri la +facileco kaj rapida progreso de la Internacia Lingvo: estas praktika +pripensinda pruvo.</p> +<p>Ĉu Vi rimarkis la kovrilon de nia lasta kajero? Laŭ la petoj de +alilandaj amikoj, mi donis al la verdakovriletaĵo, Esperantan +baptonomon, kaj mi esperas, ke Vi, kiuj loĝas alilande, ĉiam nomos +tion ĉi <i>La Esperanta Gazeto</i>. Kiam mi aŭdis kritikojn pri <span class="sc">La +Esperantist</span> dum mia vojaĝo, ĉiam estis dube ĉu oni parolis +pri la Angla, Franca, aŭ Itala ĵurnalo.</p> +<p>Mi plezure rimarkas ke, en <span class="sc">L’Espérantiste</span>, S<span class="sup">ro</span> de +Beaufront ankaŭ kondamnas tiujn, kiuj deziras elpensi siajn proprajn +alfabetojn. Kompreneble ĉiuj Esperantaj Redaktoroj same faros. Jam +en la Maja Numero sendis tiun kondamnon</p> +<p class="far_sig sc">Via Redaktoro.</p> +</div> +<div class="right"> +<p>The Hon. Sec. of the London Esperanto Club much regrets that his +friend and colleague, Mr. Howard, can no longer occupy himself with +the book department. All Esperantists owe Mr. Howard most hearty +thanks for his devoted labour, and will regret that his present +duties do not permit of its continuance.</p> +<p>In the future <i>orders for books</i> should be sent to The Librarian, +London Esperanto Club, 41, Outer Temple, London, W.C., and not to +Surbiton.</p> +<hr class="short"> +<p>Dear Readers, Greetings!</p> +<p>Should the sea have been compassionate, a group of English +Esperantists will have returned from a short stay during Whitsuntide +in Boulogne.</p> +<p>I really must thank you for the many kind remarks on the short sketch +of my holiday with the Esperantists, and it may be that a narrative +of the Boulogne visit will also interest you. A short article about +it will therefore appear in the coming Gazette.</p> +<p>While I was enjoying Italian sunshine, Esperanto gained a new +apostle, whose work has already been seen in <span class="sc">The +Esperantist</span>. It is certain that you will greatly enjoy Mr. +Lambert’s interesting and able translation of <i>The Adventures of +Count Ferdinand Fathom</i>. And, when you recollect that this clever +writer only heard Esperanto’s name six weeks ago, you will see here +yet another good testimony as to the astonishing simplicity of the +language.</p> +<p>Among the many new adherents we gain daily is one who intends +visiting the St. Louis Exhibition. He will probably see the Esperanto +Section there, founded by the French Society, and superintended by +Mr. J. Constant, 4755, Maffitt Avenue, St. Louis.</p> +<p>Large Esperanto posters have been printed for this Exhibition, and M. +Bourlet has kindly sent a number of them printed in English. I will +gladly send a free specimen to everyone who will promise to exhibit +it in a suitable place.</p> +<p>It is to be hoped that such an Exhibition in the United States will +arouse much interest. Esperanto already begins to make progress +there, and a devoted helper, <i>Mr. J. Fogg Twombly, 34, Green Street, +Brookline, Mass.</i>, has undertaken the provisional secretaryship. Will +all American friends write to, and work with, him?</p> +<p>Mr. Twombly has commenced his propaganda on a new plan. We always +find that Americans send new ideas to Europe; is it not so? He sent +subscriptions for <span class="sc">The Esperantist</span> for all American +Universities, and some colleges. So, among the readers of these lines +are to be found our future comrades, the Youth of America.</p> +<p><i>Ever forwards!</i> let your motto be. Do not allow Europe to conquer +alone in this noble cause!</p> +<p>His plan reminds me that some of you have asked for this Gazette to +be sent regularly to sundry town libraries. The suggestion is a very +valuable one, but, at the beginning of such an enterprise, it is +impossible to adopt it. I, therefore, hope that, after you have +gained the approval of the librarian, you will kindly consent to send +a subscription for the library. For this purpose half will be +accepted, that is, an annual subscription of 1/6. A little later it +will be possible to give less sparingly.</p> +<p>I have also received some requests to enlarge or more frequently +issue the Gazette. But this is also impracticable at present. Really, +if one recollects that twenty months ago Esperanto was practically a +name unknown in England, and that now for eight months England has +its own Gazette, one must not complain that it contains but sixteen +pages! The very existence of such a paper, principally supported by +British Contributors and Subscribers, is an incontrovertible proof of +the simplicity and rapid progress of the International Language: a +practical proof worthy of consideration.</p> +<p>Did you observe the cover of the last number? In accordance with the +requests of foreign friends, I gave the little green-covered-one an +Esperanto name, and I hope that all of you who live in other lands +will call this <i>The Esperanto Gazette</i>. When I heard criticisms of +<span class="sc">La Esperantist</span> during my journey, it was ever doubtful +whether one referred to the English, French, or Italian journal.</p> +<p>I note with pleasure that, in <span class="sc">L’Espérantiste</span>, M. de +Beaufront also condemns those who want to invent their own alphabet. +Naturally all Esperantist Editors will do likewise. This condemnation +had already been sent in the May Number by</p> +<p class="far_sig sc">Your Editor.</p> +</div> +</div><div class="article" id="est1-8-9" lang="eo"> +<p class="pagenum">115</p> +<h5>ESPERANTO KAJ PEDAGOGIO.</h5> +<p>(<i>Kiam ni kunpromenis sur la bela Kastelejo de Château Thierry, +Sinjoro Bourlet afablege cedis al mia peto, kaj promesis verki +artikolon por <span class="sc">The Esperantist</span> pri la suprenomita temo. Ni +ĉiuj ŝuldas koran dankon al nia eminenta kunbatalanto pro tiu ĉi +honoro.—Red.</i>).</p> +<p><i>Kara Amiko, Jen estas la promesita artikolo. Mi ĝin skribis sur +miaj genuoj, sidante en arbareto sur altaĵo, inter rosmarenoj kaj +erikoj, en ombro de maraj pinoj kaj bastkverkoj.</i></p> +<p><i>Sub miaj piedoj tute proksime la blua maro bruetis, kuretante sur la +flava sablo, la suno faris helajn rondetojn sur mia papero, kaj +ĉirkaŭ mi flirtis delikataj papilioj kaj zumantaj muŝoj. La muskoj +kaj herbetoj faris verdan tapiŝon, kiu estis kvazaŭa Esperanta +standardo, kiu inspiris min. La vekiĝo printempa de tiu belega +naturo igis min pensi pri la baldaŭa vekiĝo de la homaro por nia +kara afero.</i></p> +<p><i>Kore kaj sincere via.—Carlo Bourlet.</i></p> +<div class="left" lang="eo"> +<p>Jam de longaj jaroj mi instruas matematikon al junuloj. Miaj +lernantoj estas nun ĉiuj 17–20 jaraj, kaj mi oftege rimarkis kiel +senlogika kaj nekapabla ĝuste rezoni estas ilia spirito. Aliparte, +ili estas ankaŭ tro inklinaj ĉion akcepti sendispute, kaj lerni la +sciencon ne per analiza metodo, sed preskaŭ kiel dogmon netuŝeblan.</p> +<p>Pri tio mi tre miris.</p> +<p>La infana spirito estas ja tre scivolema kaj treege logika. Malgranda +bubo, tuj post kiam li scias iom paroli, faras multajn demandojn: +<i>Kial, patreto, la mara akvo estas sala?</i> <i>Kial, patrineto, la fajro +brulvundas la nesaĝajn infanojn?</i> <i>Kial...?</i> kaj ankoraŭ <i>Kial...?</i></p> +<p>Kaj ofte la gepatroj, tedataj de tiom da kialoj, respondas: <i>Ĝi +estas tiel, ĉar ĝi estas tiel!</i></p> +<p>Malbona respondo, kiu al kutimigas la infanojn al akcepto sendisputa +de ĉiu ajn eldiro kaj sufokigas la analizemon naturan de ilia juna +spirito.</p> +<p>Sed estas tamen gepatroj inteligentaj, kiuj penas por kiel eble plej +ĉion klarigi al siaj gefiloj, kaj tamen tiuj gefiloj, post iom da +ĉeestado en lernejo, perdas sian tutan scivolemon kaj esploremon.</p> +<p>Kia estas la kaŭzo de tiu bedaŭrinda aliformiĝo de la infana +spirito?</p> +<p>Mi serĉis, kaj jen tio, kion mi trovis.</p> +<p>Kiam bubo eniras lernejon, li unue lernas legon kaj skribon. Lerninte +la alfabeton, li instruiĝas pri la legado, t.e., pri la kunmetado de +la literaj sonoj por formi vortojn. Tuj, de la unua paŝo, ĉu li +estas Angla ĉu Franca, li eklernos, ke plej ofte la literoj perdas +sian alfabetan valoron, kiam ili estas apudmetitaj apud aliaj. Li +konstatas, ke ĉio estas preskaŭ plene arbitra kaj senregula; kaj, +kiam Franca lernanteto demandas <i>kial A kaj U kunligitaj produktas la +sonon <span class="pagenum">116</span> O</i>, la malfeliĉa instruisto povas nur respondi la faman +frazon, kiun la bubo tiel ofte aŭdos dum sia vivo: <i>Ĝi estas tiel, +ĉar ĝi estas tiel.</i></p> +<p>Post tiu unua senlogika dogmeca ekzercado, la infano komencas lerni +gramatikon kaj aritmetikon.</p> +<p>Ho ve! jen denove kaj pli forte rekomenciĝas la bela <i>klarigo</i>: <i>Ĝi +estas tiel....</i></p> +<p>En la gramatiko apud ĉiu regulo li trovas unu, du, tri, sennombrajn +esceptojn! Tiel, ke la regulo baldaŭ dronas sub la superakvigo de la +esceptoj. Ni Francoj faris ja el tio proverbon: <i>Nenia regulo sen +escepto.</i> Estas vere, ke ĉiuj tiuj esceptoj havas historiajn +kaŭzojn, sed tiujn kaŭzojn oni nur tiam povas kompreni, kiam oni +scias multajn lingvojn antikvajn kaj modernajn. Tiu studo estas +filologio, kaj la filologio ne estas scienco komprenebla por infanoj!</p> +<p>La lernado de aritmetiko povus esti ekzerco jam pli logika sed, el +ĉiuj partoj de la matematiko aritmetiko estas la plej malfacila en +teorio. Dum la algebra rezonado estas plej ofte analiza, la +aritmetika rezonado estas plej ofte sinteza, sekve pli malfacile +komprenebla.</p> +<p>Kaŭze de la granda malfacileco de la teorioj aritmetikaj, la +instruisto estas, vole-nevole, plej ofte devigata lernigi parkere de +la bubo la rezultatojn sen ia klarigo, kaj la juna lernanto +alproprigas al si metodojn permemore, kiujn li prenas kiel modelojn +sekvindajn sed ne verigitajn. Al tio oni aldonas lecionojn el prozaj +aŭ poeziaj pecoj, lernotajn ankaŭ parkere, kaj, super ĉio, oni +lernigas la historion de la antikvaj Grekoj kaj Latinoj, tute +nekomprenebla, pro la granda malsameco de la antikvaj kaj nunaj +moroj.</p> +<p>Resume, niaj gefiloj povas nur alveni al unu sola konkludo: Ĉio en +la homa scio estas arbitra, senregula kaj senlogika. Se, post longaj +jaroj da tia lerneja ekzercado, restas ankoraŭ en nia spirito ia +fajrero de logikeco, tio pruvas, ke nia natura logikemo estas vere +fortika kaj daŭrema!</p> +<p>Nun, ni esploru tion, kio okazus se niaj infanoj lernus nian karan +lingvon Esperanto tuj post la eniro en la lernejon.</p> +<p>Tie ĉi ili trovus plenan logikon. La legado estus nur ludo, la +gramatikaj reguloj estus ĉiam senesceptaj. Ĉio estus klarigebla, +ĉio povus, kaj devus, esti klarigata. La korekta uzado de la lingvo +devigus ilin al severa analizo de ilia penso. Ili malkutimus skribi +kaj pensi laŭ modeloj preparitaj kaj sankciitaj de la popola uzado, +kaj, eĉ por la ĝusta esprimo de siaj pensoj en la gepatra lingvo, +ili trovus grandan utilon en tiu analizema ekzercado.</p> +<p class="pagenum">117</p> +<p>Mi persone konstatis, ke la studado de Esperanto elmontris al mi +multon el mia propra lingvo, kion mi ĝis tiam ne komprenis aŭ ne +sentis. Sennombrajn galicismojn, eĉ malĝustajn uzojn de vortoj, mi +kun mirego ekvidis.</p> +<p>Priparolante tiun temon kun amikoj Esperantistaj, mi konstatis, ke mi +ne estas sola, kiu tiel opinias. Ĉiuj estas unuanimaj.</p> +<p>Ĉu vi, kara Samideano, kiu legis mian artikoleton, ne konsentas?</p> +<p class="far_sig sc">Carlo Bourlet.</p> +</div> +<div class="right" lang="en"> +<p>For many years now I have been teaching young people mathematics. My +present pupils are all from seventeen to twenty years of age, and I +have very frequently noted how illogical and incapable of reasoning +precisely is their intellect. They are, moreover, too much inclined +to accept everything without question, and to learn science, not by +analytical method, but as indisputable dogma.</p> +<p>I have wondered at this a good deal.</p> +<p>The child’s mind is assuredly eager to acquire knowledge, and +exceedingly logical. A little lad, as soon as he can say something, +asks many questions. <i>Why, papa, is sea-water salt?</i> <i>Why, mamma, +does fire burn silly children?</i> <i>Why...?</i> and still <i>Why...?</i></p> +<p>And parents, bored by so many questions, often reply: <i>It is so, +because it is so.</i></p> +<p>A bad answer, which accustoms children to the unquestioned acceptance +of any dictum, and which stifles the natural analytical propensity of +their young minds.</p> +<p>Nevertheless, there are intelligent parents, who take pains to give +their children every possible explanation, yet these children, after +going to school a while, lose all their thirst after knowledge and +their inquisitiveness.</p> +<p>What is the cause of this regrettable transformation in the childish +mind?</p> +<p>I have inquired, and here is what I have discovered.</p> +<p>When a lad goes to school, he first learns to read and write. Having +mastered the alphabet, he is instructed in the art of reading, +<i>i.e.</i>, the compounding of literal sounds to form words. Immediately, +from the first step, no matter whether he be English or French, he +begins to learn that most frequently letters lose their alphabetical +value when they are united with others. He finds out that everything +is almost entirely arbitrary and devoid of rule; and when a French +pupil asks why A and U together give the sound of O, the unfortunate +teacher can but reply with the famous phrase, which the child will +hear so often during his life: <i>It is so, because it is so.</i></p> +<p>After this initial illogical dogmatic exercise, the child starts +learning grammar and arithmetic.</p> +<p>Alas! here again the fine <i>explanation</i>: <i>It is so ...</i> continues to +be in vogue.</p> +<p>In grammar, with every rule, he finds one, two, three, innumerable +exceptions. Hence the rule is soon drowned under a flood of +exceptions. We Frenchmen have actually founded a proverb: <i>There is +no rule without an exception.</i> True it is that all these exceptions +have historical reasons, but these reasons can only be appreciated +when one knows many ancient and modern languages. That study is +philology, and philology is not a science to be understood by +children!</p> +<p>The study of arithmetic might be a more logical exercise, but of all +departments of mathematics, arithmetic is in theory the most +abstruse. While algebraical reasoning is most frequently analytical, +arithmetical reasoning is generally synthetical, and, consequently, +more difficult to understand.</p> +<p>As a result of the great difficulty of arithmetical theories, the +teacher is, willy-nilly, commonly compelled to make the lad learn +results by heart without any explanation, and the young pupil adopts +parrot-method, which he takes as models to be followed, but not to be +verified. To these are added lessons from prose and poetical extracts +also to be learned by rote, and, above all, Roman and Greek history +is taught, which is quite unintelligible on account of the great +diversity between ancient and modern customs.</p> +<p>In fine, our children can only come to one conclusion: Everything in +human ken is arbitrary, devoid of rule, illogical. If, after long +years of such instruction, a spark of logicality still remains in our +mind, it proves that our natural logicality is powerful and enduring!</p> +<p>Now let us inquire what would happen if our children should learn our +valued Esperanto immediately on entering school.</p> +<p>Here they find perfect logic. Reading would be but a game, the +grammatical rules would ever be free from exceptions. Everything +would be explicable, everything could, and ought to, be explained. +Accurate use of the International Language would force them into a +severe analysis of their thoughts. They would no longer be accustomed +to write and think in accordance with models prepared and sanctioned +by popular usage, and even for the concise expression of their +thoughts in their mother tongue they would derive great benefit from +this analytical exercise.</p> +<p>I, personally, have found that the study of Esperanto has +demonstrated to me much of my own tongue, which hitherto I had not +understood or appreciated. Innumerable gallicisms, even incorrect use +of words, have I discovered with astonishment.</p> +<p>On discussing this subject with Esperantist friends, I have found +that I am not alone in thinking thus. All are unanimous.</p> +<p>Do you, dear Friend-in-Esperanto, who read this article, not agree?</p> +<p class="far_sig"><i>Laŭsence tradukita de</i> H.B.M.</p> +</div> +</div><div class="article" id="est1-8-10" lang="eo"> +<h5>MIA AVINO.</h5> +<p class="center">Originale verkita Skizo de Esperantisto 8384.</p> +<p>Ĉu vi konis mian avinon?</p> +<p>Jen do estas ŝia portreto: Ŝi mortis naŭdek ses jara, kaj ŝia +kuracisto diris, ke ŝi mortis kiel birdo—eble li volis signifi "pro +natura morto," kaj mi diras: "Pro maljuneco."</p> +<p>Kia ajn la kaŭzo, mia avino apartenis al belaj tipoj de antikvaj +nobelaj maljunulinoj, kies pentraĵojn ni rimarkas ĉe antikvaj +familioj.</p> +<p>Ĉiam apud la fenestro aŭ trikante, aŭ petante de Dio favorojn por +ŝia malgranda familio, ŝi estis, kiel mi ŝin memoras, ankoraŭ +bela, spite ŝia maljuneco.—Maloftaj arĝentaj haroj, bluaj okuloj, +roza vizaĝo, plenaj vangoj kaj blankaj dentoj—jen estas memora +fotografaĵo.</p> +<p>Pri ŝia hejma vivado, mi nur diros, ke ŝi estis vera modelo de +korboneco kaj pacienco. Nu, ŝi posedis kuriozan poŝhorloĝon, kiu, +ĉiun kvaronhoron, sonadis valson aŭ polkon, per speciala +meĥanismo.</p> +<p>Foje, ŝi rakontis al mi tiun ĉi historieton:—</p> +<p>"Tagon mi eniris preĝejon por konfesi min, sed, ektimante, ke +mia konfesprenanto min riproĉus pro mia longa forestado, mi +enmetis en mian veston la sonoretantan poŝhorloĝon por ke ĝi, +per ĝia sonorado, dolĉigu la ekkolerantan pastron.</p> +<p>"Sed mi multe miris kiam li nenion diris pri mia longa foresto, kaj +li pacience min aŭskultadis. Subite la poŝhorloĝo rompigis la +preĝejan silenton! ‘Kio do estos?’ demandis la konfesprenanto. +‘Valso,’ mi tuj respondis. ‘Mi bone aŭdas, ke ĝi estas valso, sed +kiu estas tiu malpiulo, ludi muzikon dum la konfeso?’ ektondris la +pastro.</p> +<p>"‘Pardonu, pastro, tiu malpiulo estas mia poŝhorloĝo. Jen ĝi +estas,’ kaj mi eltiris la malfeliĉan valoraĝon, kies sonorado jam +ĉesis. Sed, pro mia rapideco, mi tuŝis la muzikan risorton kaj +denove ĝi sonadis, sed tiun ĉi fojon mazurkon!</p> +<p>"Mi paliĝis, sed la pastro ruĝiĝis pro kolero, kaj tuj eliris el +la konfesejo. Pro tio, mi iĝis kiel ŝtona statuo, kun la +poŝhorloĝo ĉiam sonanta la mazurkon al la ĉeestantaj preĝantoj!"</p> +</div><div class="article" id="est1-8-11" lang="eo"> +<h5>PRI SCIENCAJ AFEROJ.</h5> +<p>Pri la periskopo, la okulo de la moderna submara boato, kaj unu el la +plej gravaj kunhelpantoj rilate al ĝi, la <i>Globe</i> de Aprilo 15, +1904, en ĝia kolono <i>Sciencaj Eĥoj</i>, donas la sekvantan sciigon, +kiu posedas specialan intereson, dank’ al la preskaŭa perdo de la +Brita submara boato "A1."</p> +<p>La <i>Scienca Ameriko</i> traktas pri tiu ĉi okazintaĵo apud la Nab, kaj +rimarkas pri la limigata vido de tiu periskopo, kiu, direktite al +la proksimiĝanta ŝipo, mankis montri la fatalan vaporŝipon. +Plibonigita periskopo antaŭ ne longe priskribiĝis en la Aldono al +la <i>Scienca Ameriko</i>. Ĝi havas kvin apartajn vitrojn, kvar +rigardas je la kvar kvartoloj de la kompaso kaj ebligas la marveturanto +vidi la tutan horizonton. Kaj la kvina vitro antaŭen rigardas, +kaj figuras ĝuste la veran grandecon de la vidataj objektoj.</p> +<p>Tiu ĉi nova periskopo sufiĉus dum klara kaj trankvila vetero, sed, +kiel rimarkas la ĵurnalo, "la konfuzoj de blindeco" ekatingas ĉiujn +Submarboatojn, kiam blovas la vento, kaj la maro leviĝas. Tiam, pro +la subakviĝo de la boato, la periskopo luligas, kaj la marŝaŭmo +kovras la vitron de la tubo.</p> +<p>Iu devas elpensi metodon por aŭtomate teni la vidlinion de la +periskopo en situacio ebena.</p> +<p class="far_sig">T.P.L.</p> +</div><div class="article" id="est1-8-12" lang="eo"> +<p class="pagenum">118</p> +<h5>TERURIGA AVENTURO DE FERDINANDO, GRAFO FATHOM.</h5> +<p class="center">De Dro. Smollett, tradukita de D. H. Lambert, Espo. 9660.</p> +<p>Li foriris el la vilaĝo post tagmezo, kondukite de sia gvidanto; jam +noktiĝis, kiam li sin trovis meze de arbaro malproksime de homaj +loĝejoj. La mallumo de la nokto, la silento kaj la soleco de la +loko, la formoj nedifinitaj de la arboj, kiuj apenaŭ vidiĝis +ĉirkaŭe, etendante siajn strangegajn branĉojn tra la malklaro, +kuniĝis kun lia malĝojo por senordigi lian fantazion, kaj prezenti +al lia imago terurigajn fantomojn. Kvankam li ne estis nature +superstiĉema, eksterordinara teruro ekplenigis lian animon, kiu, iom +post iom, superis tutajn konsolojn de la racio kaj filozofio. Nek lia +koro sin sentis libera el la timo de la mortiĝo. Por ke li foririgu +tiujn ĉi malagrablajn revojn, li iniciatis interparoladon kun sia +gvidanto, kiu al li rakontis la historiojn de diversaj vojaĝantoj, +kiuj estis rabitaj kaj mortigitaj de friponoj en la densaĵoj de tiu +mem arbaro. En la daŭro de tiu ĉi rakonto, kiu neniel helpis relevi +la pensojn de nia heroo, la kondukanto ŝajnigis kaŭzon por +malantaŭeniĝi, dum nia vojiranto daŭrigis siajn paŝojn, atendante +lian realvenon post kelke da minutoj.</p> +<p>Pri tio li tamen trompiĝis; la piedfrapado de la alia ĉevalo +fariĝis malplie aŭdebla, kaj fine tute estingiĝis. Pro tiu ĉi +cirkonstanco, ektimigite, Ferdinando haltis mezvoje, kaj aŭskultadis +je la plej senspira atento, sed nenio rekompencis lian aŭdadon, krom +la melankolia sopirado de la arboj, kiuj ŝajne antaŭdiris +alproksimantan ventegon. Pro kio la ĉielo kuntiris vizaĝon pli +malhelan, la fulmo ekbrilis, ekruliĝis la tondro, kaj la blovegado, +ekmetante ĝian voĉon per grandega muĝado, deiris en superakvego. +Pro tiu ĉi okazo la kuraĝo de nia heroo preskaŭ tute neniiĝis; li +ja ekperdis la povon de la pripenso, kaj sin trovis efektive +malsekigitan antaŭ ol, kvazaŭ rekonsciiĝante, li elpasis el la +vojo por protektiĝi inter la ĉirkaŭkreskantaj arbetaĵoj.</p> +<p>Rajdinte kelkajn hektometrojn en la arbaron, li staris sub areto da +altaj arboj, kiuj lin ŝirmetis kontraŭ la ventego, kaj tiel lokite, +li konsiligis kun si mem pri tio, kion poste li devos fari. Li +divenis, ke sia kondukinto lin estis forlasinta dum kelke da tempo, +por ke li anoncu la alvenon de unu rajdanto al rabistaro, kun kiu li +konatiĝis, kaj ke li nun devos fali en la manojn al ili, se li ne +havos la feliĉon eviti ilian serĉon, kaj sin eltiri el la +implikaĵoj de la arbaro.</p> +<p>Timigite de tiuj ĉi antaŭsentoj, li decidis konfidi al la kompato +de la fulmotondro, kiel la malpli malbona el du okazoj, kaj +antaŭeniri per ia torda vojeto ĝis kiam li sin liberigos +el la arbaro. Li tial direktis la ĉevalan kapon en linion tute +kontraŭan al tiu de la ĉefvojo kiun li ĵus estis lasinta, +opiniante, ke la rabistoj sekvus per tiu ĉi, por lin serĉi, kaj ke +la ideo neniam sin prezentus al ili, ke li volus eliri el la ĉefvojo +por trairi nekonatan arbaron je la mallumo de kiel maltrankvila +nokto.</p> +<p>Tiamaniere li fine alvenis stepon, kaj, daŭrigis sian vojaĝon, en +plena espero atingi vilaĝon, kie sia vivo troviĝus senriska. Tuj li +de malproksime ekvidis kandeleton, kiun li rigardis kiel feliĉa +steleto, kaj, rajdante tien rapidire, li sin trovis ĉe la pordo de +solega dometo, en kiun lin lasis eniri maljunulino, kiu, sciigite, ke +li estis vojonperdinta vojiranto, ricevis lin gastame.</p> +<p>Kiam li sciigis per la mastrino, ke ne estas alia domo en multe da +mejloj, kaj ke ŝi povos provizi al li bonan liton, kaj al la ĉevalo +loĝejon kaj avenon, li ekdankas la ĉielon por sia feliĉo, +faletinte sur tian modestan kajuton.</p> +<p>Li do konsentis pasi la nokton, sub la ŝirmeco de la maljuna +dometanino, kiu lin komprenigis, ke ŝia edzo, tranĉlignisto, estis +foririnta ĉe la plej proksiman urbon por vendi sian komercaĵon, kaj +ke, pro la ventega vetero, eble li nur estis revenonta morgaŭmatene.</p> +<p>Ferdinando ekzamenis la antikvan sorĉistinon per mil ruzaj demandoj, +al kiuj ŝi respondis je tiom da verŝajneco kaj naiveco, ke li +konkludis, ke ne estas ia danĝero. Festine vespermanĝinte ovojn kaj +ŝinkon, li petegis, ke ŝi lin alkonduku al la dormoĉambro, kie ŝi +proponis, ke li kuŝiĝu.</p> +<p>Tial, je ŝia montro, li supreniris ian ŝtuparon en ĉambron, +meblitan de lito sur kvar apogiloj. La planko estis duonplenigita de +pajloŝarĝegoj.</p> +<p>Li ŝajne kontentiĝis je sia loĝejo, kiu ja lin mirigis.</p> +<p>La afabla luigantino, avertinte ke li ne alproksimiĝu la kandelon al +la flamiĝemaĵoj, foriris, kaj, ferminte la pordon, turnis la +ŝlosilon de ekstere.</p> +<p>Ferdinando, kutimite esti singardema kontraŭ siaj kunuloj, havis +gravajn suspektojn, kiam li eltrovis, ke ne estis riglo interne sur +la pordo.</p> +<p>Sekve li proponis ekzameni akurate ĉiun objekton en la ĉambro; kaj +dum la esplorado li ĉagrene trovis viran korpon, ankoraŭ varman, +kiu, antaŭ ne longe ponardite, kaŝigis inter kelkaj pajlŝarĝoj.</p> +<p>Tia eltrovo ne mankis inspiri en la brusto de Ferdinando nedireblan +teruron, ĉar li certiĝis, ke li mem renkontus la saman sorton +antaŭtagiĝo, se miraklo ne intervenu por lin protekti. Ĉe la +<span class="pagenum">119</span> unuaj transportoj de la timego, li alkuris al la fenestro, +intencante per ĝi forkuri, sed li sciiĝis, ke lia ekflugo efektive +estis malhelpita de fortaj feraj baroj. Tiam la koro ekbatis, la +haroj ekrektiĝis, kaj la genuoj ŝanceliĝis. Liaj pensoj estis +plenaj de antaŭsentoj de la morto, lia konscienco aperis kvazaŭ +atestanto kontraŭ li, kaj per dezirego preskaŭ supernatura li tuj +rapidis elpensi rimedojn por sinkonservo. Tion, kion en cirkonstancoj +malpli interesaj, lia imago ne kuraĝus, li mem senkompate +entreprenis.</p> +<p>Li senvestigis la korpon, kiu kuŝis sangadanta inter la pajlaro. +Ĝin brake alportinte en la liton li ĝin ordigis tiel, kiel +prezenti la aperon de dormanto. Tiam, estinginte la lumon, li +ekokupis la spacon de kie la korpo estis translokita, kaj, tenante +ŝargitan pistolon per ĉiu mano, li atendis la sekvon de tiu +bravegeco, kiu ofte devenas senpere el la malespero.</p> +<p>Ĉe noktomezo li aŭdis la ŝovadon de piedoj suprenirantaj la +ŝtuparon; oni malfermis silente la pordon, kaj li vidis la ombrojn +de du viroj promenantaj al la lito.</p> +<p class="far_sig">(<i>Finigota en la Julia Gazeto</i>).</p> +</div><div class="article" id="est1-8-13" lang="eo"> +<h5>LA PEKETOJ DE EPPIE.</h5> +<p class="center">Eltiraĵo el Silas Marner, de George Eliot, tradukita de G. C. Law.</p> +<p style="padding-left:6%;padding-right:6%;"><i>Silas Marner, ĝis la alveno de nekonata knabineto ĉe sia dometo, +estis ŝparema kaj malfeliĉa teksisto. Li kompatiĝis je tiu ĉi +infaneto, donis al ŝi la nomon Eppie, kaj fariĝis kvazaŭ ŝia +patro.</i></p> +<p>Kiam Eppie havis tri jarojn, ŝi estis ruza, kaj Silas devis uzi sian +paciencon kaj sagacecon. Sinjorino Dolly Winthrop, najbaro, diris al +li, ke punado estus bona por Eppie, kaj ke ŝi devas esti varmigata, +kelkafoje, je mola loko.</p> +<p>"Certe, vi eble povas fari alie," diris Dolly penseme, "vi povos +enŝlosi ŝin en la karbokelo. Mi tiel faris je mia fileto Aaron, +ĉar mi ne deziris ekfrapi lin; sed mia koro ne permesis, ke mi lin +tie forlasu pli longe ol unu minuto. Tamen la tempo estis sufiĉa por +nigrigi lin, tiel ke li devis denove laviĝi kaj vestiĝi. Tiu ĉi +estis tiel bona, kiel bastoneto por li. Tial mi diras al via +konscienco, Sinjoro Marner, vi devas ion fari, aŭ la ekfrapadon, aŭ +la karbokelon. Vi estas la estro, kaj estas necese ke vi kontrolu +ŝin."</p> +<p>Nu, Silas saĝe estis aranĝinta larĝan rubandon, per kiu li ligis +Eppie al la teksilo, kiam li estis okupata. Ĝi estis ligata ĉirkaŭ +ŝia talio, kaj ŝi povis atingi ŝian liteton kaj sidiĝi tie.</p> +<p>Dum somera mateno, Silas interesiĝis je sia laborado, kaj ofte uzis +la tondilon. Eppie aŭdis la kuriozan "klik, klik" kaj, observinte +ĝian rezultaton, ŝi akiris la logikan opinion, ke la sama rezultato +ĉiam sekvas la saman kaŭzon. La bruo de teksado komencis, kaj Silas +senpripense metis la tondilon apud Eppie. Silente, kiel museto, Eppie +kaptis ĝin. Tondinte la rubandon, ŝi forkuris, tra la malfermita +pordo, en la kampojn, kie la sunlumo invitis ŝin.</p> +<p>Dume Silas pensis ke ŝia konduto estis pli bona ol kutime. Sed, kiam +li bezonis la tondilon, la terura okazo klariĝis. Li forkuris, +kriegante: Eppie, Eppie! kaj esploris la truegojn, en kiujn li +kredis, ke eble ŝi estis falinta.... Tiam li trovis ŝin, +sidante apud marĉo, gaje kunparolante ŝian boteton, kiun ŝi estis +uzinta kiel sitelo, por plenigi huftrueton, dum ŝia nuda piedeto +komforte kovriĝis je oliv-verda slimo.</p> +<p>Silas, ĝojega je la eltrovo de sia trezoro, ekkaptis ŝin, kaj +kovris ŝin je kisoj. Sed, kiam li estis alportinta ŝin dome por la +necesa banado, li memoris pri la bezono puni Eppie. La ideo, ke ŝi +ree forkurus, donis al li nekutimitan pripenson, kaj li decidiĝis +uzi la karbokelon, kaveton apud la kameno: Eppie! li subite diris, +elmontrante ŝiajn kotajn piedojn kaj vestaĵojn: peketema Eppie tiel +forkuri! Eppie devos iri en la karbokelon, ĉar ŝi estis peketema! +Paĉjo devos meti ŝin en karbokelon!</p> +<p>Li pensis, ke tio timigus ŝin, kaj ke ŝi ekplorus. Sed, anstataŭ +tio, ŝi ekskuiĝis sur lia genuo, kvazaŭ la propono estis ĉarma +novaĵo. Vidante, ke li devus severe agi, li metis ŝin en la +karbokelon, kaj fermis la pordon. Dum momento, silentadis, sed tiam +venis krieto: Malfermigu! malfermigu! kaj Silas liberigis ŝin, +dirante: Nu, Eppie, ci neniam ree estos peketema, aŭ ci devos iri en +la nigran malbelan karbokelon!</p> +<p>La teksado longatempe ĉesadis tiun ĉi matenon, ĉar nun estis +necese lavi kaj vesti Eppie, sed Silas esperis ke tiu ĉi punado +havus sufiĉan efikon, kvankam li estus volinta, ke ŝi iom ploru.</p> +<p>Post duona horo, ŝi estis purigita, kaj Silas turnis la dorson por +vidi, ĉu li povus plibonigi la rubandon, sed poste li forĵetis +ĝin, pensante ke sendube Eppie estos bona dum la restaĵo de la +mateno. Li returnis meti ŝin en ŝian seĝeton apud la teksilo, kiam +ŝi lin rigardis kun vizaĵo kaj manoj nigraj, kaj diris: Eppie estas +en la karbokelo!</p> +</div><div class="article" id="est1-8-14" lang="eo"> +<p class="pagenum">120</p> +<h5>LA SANKTA FAJRO.</h5> +<p class="center">Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon.).</p> +<p>Por ĉion klarigi mi diros, ke tio ĉi okazis en Jerusalemo.</p> +<p>Je la Sankta Vendredo, la antaŭtago de la ceremonio, kiun mi deziras +priskribi, ni vizitis la Preĝejegon de la Sankta Tombo, kie ni vidis +kelkajn tre strangajn preparojn.</p> +<p>Apud kolono oni estis etendinta kelke da tapiŝetoj kaj kapkusenoj +sur kiuj kuŝas virinoj kaj geinfanoj, kies la viroj staras apude.</p> +<p>Unu el la virinoj dormas; la aliaj nin rigardas per ŝajno de +senvigla miro; preskaŭ mi diris, de <i>bovina</i> miro!</p> +<p>Sed la geinfanoj! Sur ĉiu vizaĝo estas ŝajno kvazaŭ ili tiom da +mirindaĵoj estas vindintaj, ke neeble estus ilin ankoraŭ mirigi pri +ia ajn afero.</p> +<hr class="short"> +<p>Kio do estas la Sankta Fajro!</p> +<p>Estas miraklo! Jes, por tri kvaronoj el la rigardantoj estas vera +miraklo!</p> +<p>Dum tiu ĉi Sabato la Savinto kuŝis en la Tombo, kaj ĉiujare (tiel +ili kredas) la fajro malsupreniras en la Tombon el la ĉielo.</p> +<hr class="short"> +<p>"<i>Ne-harak-said.</i>" Mi ekrigardas!</p> +<p>Enirante en la hotelon estas soldato Turka. Sur la kapo li portas +ruĝan Tarbuŝ’on aŭ fez’on; sur la korpo bluan vestonzuavan, sur la +kruroj bluan (sed pli palan bluan) pantalonon, kies la supro estas +larĝa kiel sako, kaj la malsupro tre prema ĉirkaŭ la maleoloj. +Botoj pezegaj vestas liajn piedojn kaj larĝa zono lian talion. Ĉe +lia flanko svingetas kurba glavo, kaj tra la zono li estas trapasinta +aron da pistoloj kaj ponardoj.</p> +<p>Sed tio, kion mi plej rimarkas, estas grandan pezegan Bastonegon, +kiun li tenas per la dekstra mano. Ĝia akra pinto kaj ĝia supro, +kiu etendis sin ĉiu flanke laŭ formo de sigelilo estas farita el +blanka metalo (kredeble ŝtalo) kaj brilis kiel arĝento.</p> +<p>Mi redonas la saluton kaj venigas la Dragoman’on (gvidiston kaj +tradukiston), laŭ kies konsilo ni singarde malaperigas niajn +poŝhorloĝojn kaj valoraĵojn.</p> +<p>Tiam per sonora frapo de sia Bastonego la soldato donas al ni la +signalon de foriro; tiun ĉi frapadon li daŭrigas la tutan vojon, en +longaj balancoj svingante la Bastonegon, kaj ĉiam frapante la teron +per la sama sonora frapo.</p> +<p>La hotelo staras ekster la muroj, tial ĝis la pordego al <i>Joppa</i> +(per kiu ni eniras la urbon) tre facila estas la irado. Tie ĉi +la amaso fariĝas multe pli densa.</p> +<p>Ni trapasas tra la <i>Strato de David</i> kaj eniras en <i>Kristanan +Straton</i>.</p> +<p>Nun ni ekvidas la utilon de la Bastonego; ĝia akra pinto, potence +minacante la sandalvestatajn piedojn de la amasegataj popoloj, +malfermas al ni, por la momento, liberan vojon. Tamen nia irado estas +laŭ maniero de ŝipo, tra maro de malbonherboj.</p> +<p>Tiel ni alvenas al la placeto antaŭ la pordego de la Preĝejego, kie +de ĉiuflanko la amaso <i>ondegas</i> kontraŭ nin; grandaj barbaj, +nelavitaj vizaĝoj kun esprimo miksita el mallerteco kaj kredemego; +virinoj, malgrandaj geinfanoj; ĉiu el ili havas sian specialan +odoron. Multe da fojoj ili separas nin de nia gvidanto, sed la +Bastonego havas ankoraŭ aŭtoritaton kvankam neeble estas ĝin +svingigi. Certe ĝi daŭrigas la frapadon, sed nur post longaj +intertempoj, kaj preskaŭ en tiun saman lokon ĝi frapas la teron el +kiu ĝi leviĝas antaŭ kiom da tempo?</p> +<p>Tre malrapide ni antaŭeniras, sed ni antaŭeniras, kaj nun ni eniras +en la Preĝejegon. Pli kaj pli densiĝis la amasego. Baldaŭ la +gvidanto mem estas haltigita.</p> +<p>Aliaj soldatoj per Bastonegoj frapadas; inter tiuj ĉi kaj la nia +fariĝas interparolado. Tro densa la amasego! Estas neeble ĝin +trapasi en tiun direkton. Malantaŭen ni komencas nin tordi, kiel +hundo sin tordas el kuniklujo. Baldaŭ ni nin turnas dekstren, kaj +iom post iom alvenas al la rando de la amasego. Ni trapasas +malgrandan pordon kaj eniras monaĥejon, kie troviĝas nur kelkaj +monaĥoj. Kia kontrasto!</p> +<p>Tiel tra ĉambroj, tra trairejoj, suprenirante ŝtuparojn, ĉiam +suprenirante ni fine alvenis al unu el la galerioj de la Preĝejego.</p> +<p>Pli ĝuste diri ni alvenis al unu sekcio de la galerio, ĉar ĝi +estas divida en sekcioj enhavantaj po sep aŭ ok arkojn per bariloj +fermataj.</p> +<p>Ni trovas nin en la Rotundo mem kaj vidas malsupren la Sanktan Tombon +(t.e., la konstruaĵon kiu enhavas la Tombon), kaj ni ankaŭ vidas +grandan porcion de la amasego da popoloj, kiun ni ĵus estas +trapasintaj.</p> +<p>En ĉiu sekcio de nia galerio troviĝas grandan homaron, kaj pli alte +mi vidas alian galerion tute per virinoj amasigata.</p> +<p>Ĉie oni rapidas la preparojn; ĉie mi vidas <span class="pagenum">121</span>kandelojn, sed +kompreneble ne ankoraŭ ekbruligitajn. El tiu vasta amasego preskaŭ +neniu estas, kiu ne tenas unu kandelon, eble eĉ du.</p> +<p>El la galerio de virinoj Greka pastro per ŝnuro mallevas aron da +ili.</p> +<p>Nun oni komencas malaperigi la lumojn. Pli kaj pli la Preĝejego +fariĝas malluma. Nur murmureto de atendeco sin levis el tiu grandega +amasego.</p> +<p>Tiam:—Sonoradegon de sonoriloj. Monaĥo post monaĥo elsaltas el +malfermaĵo en la konstruaĵo, kiu enhavas la Sanktan Tombon, kaj +rapidas supren sur ĝia eksteraĵo. Ĉiu el ili triumfe svingas +brulantan kandelon. Ĉie kaj ĉie komencas ekbruligi la kandeloj.</p> +<p>En la galerio de virinoj mano post mano la monaĥo tiras antaŭen +sian ŝnuron; ĉe ĉiu ekskuo svingiĝas en hemirondo la aro de nun +ekbruligitaj kandeloj kaj ĉiuflanken disĵetas sian sebon sur la +amasigatan homaron.</p> +<p>Al la barilo ĝi alvenas. Apenaŭ li ekprenas ĝin, kiam pli ol dudek +kandeloj estas al li puŝegataj, kaj de li ekbruligataj.</p> +<p>De tiuj aliaj, kaj de tiuj ankoraŭ aliaj. Ĉiuflanke oni elsendas la +lumon en la plejproksiman sekcion, kaj en unu momento oni vidas tutan +brilegantan rondon. Tiel brilas la tuta Rotundo, tiel la flankaĵoj. +Ĉie oni vidas la brulantajn kandelojn ĝoje agitatajn; kaj la voĉoj +sin levas, kiel la sono de la marbordo, kiam koleraj ondegoj brulege +rulas la ŝtonetojn.</p> +<p>Kaj nun procesio de la pastraro rondiras la Tombon; procesio kiun la +premego de la popolo ĉiu minute <i>ĉifas</i> kiel knabeto ĉifus +paperon.</p> +<p>Sed jam tro longa la priskribo! <i>Du</i> soldatojn ni trovas ĉe la +reveno. Kial <i>du</i>? mi pensas, ĉar la Preĝejego kiam ni ĝin +reeniras estas kompare senhoma. Malgrandan knabon mi rimarkas, kiu +tenas per ĉiu mano brulantan kandelon, kaj per siaj grandaj okuloj +nin rigardas. Plene li kredas, ke la <i>Sankta Fajro</i> ne povas bruligi +la homan korpon. Tion kredas, kredeble, preskaŭ la tuta pilgrimaro!</p> +<p>Elirante el la Preĝejego ni tuj ekvidis kial la <i>du</i> soldatoj.</p> +<p>Ŝajnas kvazaŭ la tuta amasego estas forlasinta la Preĝejegon je la +sama momento; el kiu aro ĉiu ero treege penegas sin puŝi antaŭ +sian proksimulon.</p> +<p>La Bastonegoj perdas nun sian aŭtoritaton. Pro manko de spaco neeble +estas ilin movi; tial la frapado ĉesas.</p> +<p>Forte puŝegas per la ŝultroj niaj du soldatoj, kaj, ĉar ili ne +sole reprezentas aŭtoritaton sed ankaŭ estas ambaŭ fortuloj, ili +sukcesas malfermi vojon por <i>si mem</i>.</p> +<p>Sed ne por ni!</p> +<p>Ĉi tie ni supreniras tiujn malaltajn ŝtupetojn el kiuj konsistas +plej ofte orienta strato.</p> +<p>Sur la ŝtupetoj kiel amasego!</p> +<p>Oni kredas ke ju pli longe brulas la kandelo des pli longe daŭros la +feliĉeco de la venonta jaro; tial ni vidas virinojn per la manoj +malfacilege ŝirmantajn la ankoraŭ brulantajn kandelojn; homojn ni +vidas el ĉiu raso, kaj bone ni scias ke tie ankaŭ troviĝas +geinfanoj. Foje, eble mi tion imagis, ŝajnas al mi ke mi aŭdas la +ekkrion: "<i>Leprulo.</i>"</p> +<p>Gutoj de akvo, ni estas dispelataj per ĉiu ondolinio de la homa +Oceano.</p> +<p>Malproksimiĝantaj mi vidas la gvidantojn. Fortege batalantaj ili +ĉiam supreniras. Subite ili haltas. Unu el ili tie restas por gardi +la posicion, la alia revenas nin serĉi.</p> +<p>Ha! tiu vojirado, tiu terursonĝa progresado! Tirataj, premegataj, +puŝataj, ni alvenas al kelkaj malgrandaj kolonetoj, kiuj iom baretis +la vojon.</p> +<p>Ĉi tie la premego fariĝas teruriga. Iu nekonata sin savas de +subpremado per la piedoj ĉirkaŭprenante min.</p> +<p>Bonega ideo! Mi fariĝas samideano! Miaflanke mi ĉirkaŭprenas la +talion de la pli forta el la du soldatoj, kaj (mi malŝatas ĝin diri +sed ĝi estas la vero) en tiu malnobla maniero mi estas eltirita el +la Turniĝado de la <i>Sankta Fajro</i>!</p> +<hr class="short"> +<p><i>En jaro 1834a pli ol 6,000 personoj estis en la Preĝejego.</i></p> +<p><i>Okazita Tumulto, la soldatoj Turkaj mortigis pli ol 300 pilgrimojn.</i></p> +</div><div class="poetry" id="est1-8-15" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">VINTRA DOLĈECO.</h5> +<p>Originale verkita de Rene Deshays.</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Malsupren mi rampis, tra grizaj branĉetoj;</span> +<span class="i0">Indulga Decembro la teron moligis:</span> +<span class="i0">Jen mi nun ekvidas la verdan riveron,</span> +<span class="i0">Kaj grizajn arbetojn sur kruto kontraŭa.</span> +<span class="i0">Ne larĝa la fluo, la montoj malgrandaj,</span> +<span class="i0">Kaj paca l’aero, kaj pala la suno;</span> +<span class="i0">Mallaŭta kaskado revige parolas,</span> +<span class="i0">Dormetas la herboj ĉe l’akvo lulanta.</span> +<span class="i0">Mi sekvis la kurban valeton paŝete:</span> +<span class="i0">Ĉi tie bon’ estas memori l’amikojn.</span></div> +</div> +</div><div class="article" id="est1-8-16" lang="eo"> +<p class="pagenum">122</p> +<h5>VIRSEKSA LOGIKO KAJ VIRINA INSTINKTO.</h5> +<p class="center">Originale verkita de Ben Elmy.</p> +<p>Mi memoras, ke antaŭ multe da jaroj, dum mi estis nur juna knabo, mi +ofte aŭdis kaj legis, ke ekzistas natura kaj nepasebla diferenco +inter la rezonado de la viro kaj tiu de la virino. Oni pretendadis, +ke la virino reguligas siajn agojn kaj konduton nur laŭ fantazio aŭ +instinkto; kontraŭe la viro, oni diris, aŭskultas kaj obeas la +severajn diktojn de prudento kaj de logiko—precipe de logiko.</p> +<p>Tiu ĉi pretendo tre konfuzis miajn fruajn konjektojn pri tiu mistera +logiko; ĉar, infane, mi ekpenis difini ĉiun agon virinan kiel +instinkta, kaj ĉiun viran pensadon kiel logika. Sed iafoje la sekvoj +de tia juĝo estis embarasaj; tiom por alioj, kiom por mi mem.</p> +<p>Ekzemple; serĉante kelkafoje la solvon de ia grava infana pensado, +kaj alvokante mian patrinon por informo, tiu kara patrino kutimadis +diri, "Demandu ĝin al patro via!" Tion farante, mi tamen ricevis de +la patro, por tuta respondo: "Ne enuu min, petulo!"</p> +<p>Tia konduto ŝajnis al mi vera enigmo. Ĉe la juneco de la patrino ne +ankoraŭ ekzistis kolegio de Newnham aŭ Girton; mi do ne trovis +mallaŭdinda ŝian nescion; sed la patro estis ĝuinta ĉiujn utilojn +universitatajn, kaj tamen lia "logika" agado ne pli helpis la +infanon, ol la agado sole "instinkta" de la patrino!</p> +<p>Okazis multe da tiaj disreviĝoj, kaj ne sole je aferoj spiritaj. Al +mia fratino, multe pli maljuna ol mi, la patro severe malpermesis la +uzadon de <i>frisettes</i> por pligrandigi ŝian kapornamon. Li ankaŭ tre +ridadis la <i>chignon</i> kiun portis sia propra fratino fraŭlina. Mi +sciame eltrovis, ke tiuj virinaj ornamoj estas fabrikitaj el +ĉevalharegoj, kaj mi konkludis, ke ia stranga influo de instinkto +virina estas kaŭzo de tiel malbela praktiko, kiu juste meritas +cenzuron de la virseksa inteligenteco logika.</p> +<p>Tamen, irante post nelonge en juĝejon kun mia patro, mi tre miris, +vidante pli ol dudek advokatojn kies ĉiu portis sur kapo tiom da +ĉevalharego kiom sufiĉus por fari ses aŭ sep frizaĝojn, kaj +ankaŭ grandegan "chignon." La juĝisto mem, kiun mi supozis la plej +instruita kaj logika el ĉiuj, ankaŭ portis la plej grandan kvanton +da ĉevalharego. Aliparte mi memoras, ke la vetero estis varmega, kaj +mi tre ĝojiĝis, ke mi mem ne portis eĉ ĉapon sur kapo mia; dume +nek la juĝisto nek ia advokato demetis siajn ŝvitajn perukojn.</p> +<p>Sed mia patro multe koleriĝis kiam mi rakontis al la supredirita +onklino Marinjo, ĉion kion mi rimarkis en juĝejo. Mi do serĉadis +ĉu tiu kolero estas vere rezultato de virseksa logiko, aŭ eble +nur simptomo de virseksa nelogika petoleco, neniel pli nobla ol +ia virina eco.</p> +<p>Iom post iom mi komencis dubi, ĉu ekzistas efektive tiu ĉi +pretendita diverseco de motivo aŭ de rezonmetodo en la agado de la +du seksoj. Ĉar, apud tiama tempo, oni min kondukis al parado de +soldatoj en Hyde Park. Inter aliaj aferoj mi tuj observis kiel +eksterorde dikaj estis la brustoj de la soldatoj. Timante ian koleron +de la patro, mi ne kuraĝis lin paroli pri tio ĉi; sed la onklino +Manjo ĉiam estis simpatia, tiam mi eksciigis al ŝi mian naivan +sciemon.</p> +<p>"Ha, jes," diris ŝi, "la soldatoj estas vatitaj." "Kio tio estas?" +mi demandis. "Nu," ŝi respondis, "soldato portas artan +vestplibonaĵon, tute same kiel sinjorino, nur en alia parto de la +vestaĵo. La soldato ĝin portas, kudritan al la brusto de sia +frako!"</p> +<p>Tiam mi rakontis al ŝi pluan okazaĵon. La paradtago estis blovega, +kaj la vento faligis la ĉapelon de unu el la generaloj, kaj ĝiaj +plumoj iom tordiĝis. Milita servisto eklevis la ĉapelon, kaj +alportis ĝin al la generalo, kiu kolere signalis per la fingro, ke +estas unu plumo rompita kaj elstaranta. La servisto dolĉe eltiras la +kulpan plumon, plibonigas la tutan ĉapelon, tiel lerte kiel +ĉambristino de sinjorino, kaj la generala moŝtofine trankviliĝas.</p> +<p>Tion aŭdante mia onklino ekridetis, kaj diris, ke kelkafoje milita +fajrmanĝanto zorgas pri sia ekstera vidiĝo, tute tiel nerve kaj +precize kiel sinjorino la plej fasonema. Ŝi ne diris ĉu tio estas +pruvo efektiva de "logiko virseksa."</p> +<p>La tempo pasadis, kaj mi vizitis por la unua fojo la Ĉambron de +Deputatoj (<i>House of Commons</i>), kie okazis longa kaj teda parolado, +per tiama famega politikisto. Jam tre ofte estis rakontita al mi, ke +la virina elokventeco estas rimarkinda pro trolongeco kaj +nekonsekvenco, kun granda manko da logiko. Tamen, je tiuj ĉi +specialaj ecoj, la parolado de tiu politikisto estis kiel eble plej +"virina."</p> +<p>Mi brave kuraĝis avizigi tion al mia patro, kiu, tiun ĉi fojon, +feliĉe, aprobis mian juĝon. Li eĉ diris, ke li mem preferus pli la +babilaĵon de kiu ajn maljunulino, ol aŭskulti la sensencaĵojn de +tia politikisto. Sed mi tiam ekmemoris, ke mia patro ne estis de sama +politiko kun tiu oratoro; kaj denove mi demandis min, ĉu la patraj +vortoj estas vere rezultato de virseksa logiko, aŭ nur de propra lia +fantazio.</p> +<p class="pagenum">123</p> +<p>Antaŭ nelonge virseksa egoismo aŭ blindeco malpermesis al virino la +utilojn de plena edukiteco. Oni diris, ke la virinoj ne havas +sufiĉan cerbkapablon por atingi kaj profiti je la viraj studoj—la +matematiko, la sciencoj fizikaj, k.t.p. Ni nunuloj klare kaj ĝoje +vidas kiel erarega estas tiel supozo.</p> +<p>Sed mi devas ĉesigi mian plendon. En nunaj tagoj ni bone vidas, ke +ne ekzistas la pretendita fatala diferenco de cerbkapableco inter +la du seksoj, sed ke tio ĉi estas nur afero de edukiteco kaj +ekzercado. Baldaŭ, sendube, ni ĉiuj rekonos, ke la viro mankas la +helpon de la virino ankaŭ ĉe la aferoj leĝigantaj, koncernantaj la +feliĉon de la tuta homaro; kaj ni ĝojos je la neniiĝo de la +malsaĝa disputo, ĉu viro aŭ ĉu virino havas la ecojn la plej +necesajn kaj profitajn por efektivigi la progreson de ĉiam +pliboniĝonta komuna homa raso.</p> +</div><div class="article" id="est1-8-17" lang="eo"> +<h5>LA NASKIĜEJO.</h5> +<p class="center">Originale verkita de Paul Mathews, M. A.</p> +<p>Ĉie mi amas la kamparon sed, ho! ĉarma naskiĝejo mia, kiom mi vin +amegas! Ĉu vi, karaj legantoj, konas tiun belan loketon? malgrandan +vilaĝeton, kiun trapasas nenia vojego, nur unu mallarĝa strato, en +kiun kaj el kiu kondukas malgranda vojo, ĉe kies ĉiu flanko +vidiĝas allogantaj vojetoj tra kampoj kaj arbaretoj.</p> +<p>Proksime preterfluas nobla rivero, portanta sur sia trankvila akvo +brunvelajn, malrapide movigatajn ŝarĝbarkojn. Cetere, la floroj: +vintrafine la <i>neĝagutetoj</i> (Galantoj) pli malfrue la <i>primoloj</i>, +frusomere la <i>bluaj sonoriloj</i> (Kampanuloj), plensomere la +<i>bovokuloj</i> (Lekantoj). Kaj plie la birdoj. Kiu povas senĝoje +aŭskulti la kantojn de la alaŭdoj, de la <i>nigrabirdoj</i> (merloj), de +la makulitaj turdoj, de la ruĝabrustoj aŭ, apud la rivero, de la +kanasilvioj, kiuj dolĉe kantetadas?</p> +<p>Ofte, tra la foliaro super rivereto, oni povas vidi la gajekoloritan +<i>reĝafiŝkaptiston</i> (Alciono). Kian plezuron donas la zumado de la +abeloj, la flugeto de la papilioj, kaj la multaj aliaj kamparaj +vidaĵoj! La vintro mem ne estas laciga, la nudigitaj arboj, la +neĝo, posedas siajn proprajn belaĵojn por ĉiu, kiu vere amas la +Naturon.</p> +<p>Tie mi de longe naskiĝis; el tie mi de longe estas apartigita.</p> +<p>Lastan Paskan Lundon, la unuan fojon dum tridek kvin jaroj, mi tien +revenis.</p> +<p>En la daŭro de tiuj tridek kvin jaroj mi edziĝis, alvenis al mi +familieto, tri karaj infanoj, la plena ĝuado de facila feliĉeco. +Sed ĉiam mi estis deziranta reviziti la malnovan vilaĝeton, ofte mi +estis sopiranta je la scenoj kaj la amikoj de mia infaneco.</p> +<p>En la dirita tago mi, tute sola, faris mian sentimentalan vojaĝon al +la bone memorita vilaĝeto. Eĉ nun oni devas marŝi kvin mejlojn de +la plej proksima stacidomo, ĝis la vojaĝa fino. Je ĉiu paŝo mi +preteriris ian amatan loketon, feliĉe ne aliformiĝitan. Malrapide +mi marŝadis, dolĉe pensante pri la tagoj de mia juneco, redirante +al mi la nomojn de miaj antaŭaj kunludantoj.</p> +<p>Ĉu ĉiuj estas ankoraŭ vivantaj? Ne estas eble; unu el ili, la plej +ĉarma el ĉiuj, la malgranda Suzio——. Ho ve! feliĉa tempo +pasinta!——</p> +<p>Mi eklevas la okulojn—Kio estas? ĉu mi sonĝas? Mi ŝin revidas, la +saman, la karan Suzion!</p> +<p>Mi forgesas edzinon, infanojn, mi denove knabiĝas: tie staras mia +kara kunludantino!</p> +<p>Mi kuras renkonte al ŝi elkriante "Sunjo! Sunjo!" La infano rigardas +min terurite. Kial? Ĉu ni ne plu estas amikoj? Ha! Mi memoras; mi +estas maljunulo, kompare je tiu ĉi knabineto! Ŝi ne estas mia +Suzio. "Venu tien ĉi, kara mia" mi aminde diris, "Ĉu mi vin +timigis? Diru al mi——."</p> +<p>Ŝi min ĉesigis, demandante: "Kiel vi konis mian nomon?"</p> +<p>"Mi rekonis vin, karulineto, tio estas longa rakonto. Diru al mi, +kie loĝas la patrino, mi deziras viziti ŝin."</p> +<p>"Tie," ŝi respondis, per la fingro montrante beletan dometon meze en +malgranda ĝardeno.</p> +<p>Ni tien kune iris. Alproksimiĝinte al la pordo la infano ekkriis +"Patrineto, Patrineto, venu: Sinjorego por viziti vin!" La pordo +malfermiĝis: Jes, mi estas certa, la patrino estas la vera Suzio! Mi +etendas la manon. "Sunjo!"——Ŝi min longdaŭre +rigardis——"Tomaĉjo!" kaj ni kisis unu la alian.</p> +<p>"Eniru, eniru, vi estas bonvena! Edzo! jen estas Sinjoro Tomaso, kiun +ci bone memoras."</p> +<p>La edzo estas alia bone memorata kunludinto. Ho! ĉarmegaj horoj, +kiujn mi pasigis kune kun tiuj ĉi simpluloj, kiuj ja trovis veran +plezuron min revidante. "Eble," ili diris al mi, "oni ne vin sciigis, +ke via antaŭa loĝejo estas aĉetebla?"</p> +<p>Tion ĉi mi ne estis aŭdinta. Post kelke da tagoj mi ĝin aĉetis.</p> +<p>Baldaŭ mi alkondukos mian familieton por vivadi en mia amegata +naskiĝejo.</p> +<p>Tie mi esperas ke mi finos mian teran migradon.</p> +</div><div class="serial" id="est1-8-18" lang="eo"> +<p class="pagenum">124</p> +<p style="float:left;font-size:90%;">[<i>Copyright reserved.</i>]</p> +<p style="float:right;font-size:90%;">[<i>Tradukis Esp. 6266.</i>]</p> +<h5>LA VENTEGO (Daŭrigo).</h5> +<div style="text-align:center;"> +<p>(<i>Vidu la sep antaŭajn Nrojn.</i>)</p> +<h6>AKTO I.</h6> +<p><span class="sc">Sceno 2</span> (<i>daŭrigo</i>).</p> +</div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m4">Ne, knabino;</span> +<span class="i0">Ĝi manĝas, dormas, sentojn ankaŭ havas</span> +<span class="i0">Simile je ni. Tiu ĉi junulo</span> +<span class="i0">En ŝippereo estis: pro ĉagreno</span> +<span class="i0">Li markojn portas kiuj malbeligas</span> +<span class="i0">Vizaĝon lian—vi, alie, povus</span> +<span class="i0">Nobelon en li vidi. Li, perdinte</span> +<span class="i0">Parencojn siajn, vage ilin serĉas.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="i0">Estaĵo dia povus mi lin nomi,</span> +<span class="i0">Ĉar mi neniam vidis tiel nobla!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero (<i>flanken</i>).—</p><span class="i0">L’afero venas laŭ deziro mia:</span> +<span class="i0">Ĉi tio Arielon liberigos</span> +<span class="i0">Nur post du tagoj—</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Ferdinando (<i>ekvidante Mirandon</i>).—</p> +<span class="m4">La diino</span> +<span class="i0">Muzike ĵus laŭdita!... Mi petegas,</span> +<span class="i0">Bonvolu diri al mi ĉu vi loĝas</span> +<span class="i0">En tiu ĉi insulo; ĉu vi povus</span> +<span class="i0">Konsilojn bonajn al mi doni;</span> +<span class="i0">Sed, mirindaĵo! scii mi deziras</span> +<span class="i0">Ĉu estas vi fraŭlino.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="m4">Mi, sinjoro,</span> +<span class="i0">Ne mirindaĵo estas, sed fraŭlino.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Ferdinando.—</p><span class="i0">Ĉielo! mian lingvon! Mi ja estus</span> +<span class="i0">El ĝiaj parolantoj la plej alta</span> +<span class="i0">Se hejme nun mi starus.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="m4">La plej alta?</span> +<span class="i0">Se l’Neapola reĝo tion aŭdus,</span> +<span class="i0">Vi kiu estus?</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Ferdinando.—</p><span class="m3">Simple la aŭdanto</span> +<span class="i0">De homo parolanta pri la reĝo.</span> +<span class="i0">Ke li min aŭdas tion mi bedaŭras,</span> +<span class="i0">Ĉar estas mi la reĝo: mian patron</span> +<span class="i0">Perei mi ĵus vidis.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="m4">Ho, teruro!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Ferdinando.—</p><span class="i0">Li dronis, kun sinjoroj, kun Milanaj</span> +<span class="i0">La duko, ankaŭ lia brava filo!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">La duko de Milano kaj bravega</span> +<span class="i0">Filino lia povus vin komandi</span> +<span class="i0">Se dece estus. (<i>Flanken</i>) La du gejunuloj</span> +<span class="i0">Intervidante tremis kaj ruĝiĝis ...</span> +<span class="i0">Nun Arielo baldaŭ liberiĝos.</span> +<span style="float:left;width: 8em;margin-left:-8em;text-align:right;padding-right:2px;">(<i>Al Ferdinando</i>)</span> +<span class="i0">Al vi, sinjor’, mi vorton volus diri:</span> +<span class="i0">Mi timas ke vi multe ĵus eraris.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="i0">Ĝentile kial patro ne parolis?</span> +<span class="i0">De mi vidita estas homo tria</span> +<span class="i0">Ĉi tiu, sed kortuŝa la unua.</span> +<span class="i0">Kompato same movu mian patron!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Ferdinando.—</p><span class="i0">Fraŭlino, se vi estas korlibera,</span> +<span class="i0">Reĝino Neapola vin mi faros.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">Sinjoro, al vi tuj mi diros haltu!</span> +<span style="float:left;width: 8em;margin-left:-8em;text-align:right;padding-right:2px;">(<i>Flanken</i>)</span> +<span class="i0">Nu! ili estas intersimpatiaj:</span> +<span class="i0">L’aferon mi ne volas rapidigi;</span> +<span class="i0">Nenion tro facilan oni ŝatas.</span> +<span style="float:left;width: 8em;margin-left:-8em;text-align:right;padding-right:2px;">(<i>Al Ferdinando</i>)</span> +<span class="i0">Atentu, aŭdu, ĉar mi vin kulpigas</span> +<span class="i0">Uzurpi ies nomon ne la vian:</span> +<span class="i0">Spiono eble vi ĉi tie staras</span> +<span class="i0">Por poste ŝteli de mi la insulon.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Ferdinando.—</p><span class="i0">Ne! per honoro mia!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="m4">Malhonoro</span> +<span class="i0">Neniam loĝis en sanktejo tia;</span> +<span class="i0">Ĉar se malbonon tia dom’ entenus,</span> +<span class="i0">Eĉ bono volus loĝi kun ĝi.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero (<i>al Ferdinando</i>).—</p> +<span class="m5">Venu!</span> +<span style="float:left;width: 8em;margin-left:-8em;text-align:right;padding-right:2px;">(<i>Al Mirando</i>)</span> +<span class="i0">Por la spiono ne parolu. (<i>Al Ferdinando</i>) Venu!</span> +<span class="i0">Piede, kole, mi vin kunkatenos,</span> +<span class="i0">Marakvon trinkos vi, via nutraĵo</span> +<span class="i0">Konsistos el mituloj riveretaj,</span> +<span class="i0">Radikoj sekiĝitaj, kaj glanŝeloj—</span> +<span class="i0">Nu, venu!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Ferdinando.—</p><span class="m2">Ne! mi tuj kontraŭbatalos</span> +<span class="i0">Tielan agon, ĝis la malamiko</span> +<span class="i0">Pli pova montros sin.</span></div> +<p>[<i>Eltiras sian glavon, sed tuj magie, ne povas movi.</i>]</p> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="m4"> Ho, kara patro!</span> +<span class="i0">Tro ne ofendu lin, ĉar, dolĉanima,</span> +<span class="i0">Li maltimulo estas.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero (<i>al Mirando</i>).—</p> +<span class="m4">Knabineto,</span> +<span class="i0">Ĉu vi al mi konsilus? (<i>Al Ferdinando</i>) Glavingigu,</span> +<span class="i0">Ho, perfidulo, kiu ŝajni volus</span> +<span class="i0">Sed ne maltimas frapi, tiel kulpo</span> +<span class="i0">Tremigas vin! Plu ne kontraŭbatalu:</span> +<span class="i0">Bastono mia tuj vin senarmigos.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="i0">Mi vin petegas, patro—</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero (<i>al Mirando</i>).—</p> +<span class="m4">Vi foriru!</span> +<span class="i0">Ne tuŝu mian veston.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="m4">Ho! kompatu:</span> +<span class="i0">Por li mi garantiulino estos.</span></div> +<p class="near_sig">(<i>Daŭrigota</i>).</p> +</div><div class="poetry" id="est1-8-19" lang="eo"> +<p class="pagenum">125</p> +<h5 class="poem-header">LA REVENO AL LA MONTARA PATRUJO.</h5> +<p>Originale verkita de Clarence Bicknell.</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">De miaj montoj patrujanaj, jen, fine, la revido!</span> +<span class="i0">Post longaj jaroj en la urboj, malgaje, eĉ sen rido;</span> +<span class="i0">Aŭ kie l’ebenaĵo griza senlime sin etendas,</span> +<span class="i0">Kaj, aŭ pro tim’ aŭ hont’, nenio la bluĉielon fendas.</span> +<span class="i0">Ho ĝoj’! l’aeron tiel puran libere respiradi,</span> +<span class="i0">Kaj ĉe la montoj Dibenitaj en dolĉa pac’ restadi!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Ne plu la bruo de l’amaso, la krioj en la stratoj,</span> +<span class="i0">Mizero ĉie kaj malsano, blasfem’, batiĝoj, batoj;</span> +<span class="i0">Ne plu la polvo ĉe l’vizaĝo, la fulgo en aero;</span> +<span class="i0">Ne plu herbejoj sekiĝitaj, kaj neflorada tero;</span> +<span class="i0">Sed ĉie arboj kaj arbaroj kun kampoj milkoloraj,</span> +<span class="i0">De fojno riĉa kaj brileta per herboj bonodoraj.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">El supro de la blankaj pintoj, la hejm’ de l’Monta Reĝo,</span> +<span class="i0">Mantelo kies senmakula estas l’eterna neĝo,</span> +<span class="i0">Riveroj, riveretoj kuras, portante vivobenojn,</span> +<span class="i0">Kaj, trapaŝante, ĉie faras fruktejojn ĝardenojn,</span> +<span class="i0">La branĉojn ili, ĉe la bordoj, de l’rozarbet’ balancas;</span> +<span class="i0">Bovinoj blekas, birdoj pepas, kaj papilioj dancas.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">La tutan tagon laboremaj abeloj laŭte zumas,</span> +<span class="i0">Serĉante florojn kiujn ili per kisoj amindumas.</span> +<span class="i0">Kaj kiel bela la florejo! l’azuraj ĝentianoj,</span> +<span class="i0">Kun alporozoj, orlilioj, kaj dolĉaj timianoj!</span> +<span class="i0">Mi aŭdas la naturmuzikon de l’blanka akvofalo,</span> +<span class="i0">Kaj la kantetojn de l’paŝtistoj tra l’eĥoiĝa valo.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Mi mem nun povas ree kanti la kantojn de juneco,</span> +<span class="i0">Pri la natur’, pri la patrujo, pri amo kaj beleco.</span> +<span class="i0">La pensoj, kiel agloj, flugas, nek plu sur tero haltas;</span> +<span class="i0">La koro, eĉ la membroj miaj, kiel la ĉamo saltas.</span> +<span class="i0">Parolis urboj, ebenaĵo, pri larmoj kaj pri morto,</span> +<span class="i0">Sed nun pleniĝa ĉio estas je vivo kaj je forto.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Forteco al ŝtoneg’ simile de l’nemoveblaj montoj,</span> +<span class="i0">La vivo kiel la forfluo el senĉesantaj fontoj.</span> +<span class="i0">Ho! kiel bone kun naturo la vivo de simpleco,</span> +<span class="i0">Per kiu venas tiuj benoj de sano kaj forteco!</span> +<span class="i0">Mi malproksimen ne plu vagos, sed estu mia sorto</span> +<span class="i0">En mia paca monta hejmo restadi ĝis la morto.</span></div> +</div> +</div><div class="fables" id="est1-8-20" lang="eo"> +<h5>LA MALSANA LEONO.</h5> +<p>Leono, pro maljuneco kaj malforteco, ne povis plu ĉase trafi sian +kaptaĵon, tial li sin kuŝigis en sia kaverno, kaj, per mallaŭta +voĉo, anoncis, ke li estis tre malsana. La raporto baldaŭ +disvastiĝas inter la bestaro, kaj kaŭzas grandegan plorindon pri la +reĝa malsanulo. Unu post la alia venas por lin viziti, sed, ĉar +ĉin malkune, kaj en la propran leonan kavernon eniras, la leono +facile povas fari kaptaĵon el la vizitantoj, kaj grasiĝas per +tia dieto. Vulpo, kiu suspektis la tutan aferon, fine venas +por informiĝi pri la leona saneco, sed, staras malproksime kaj +demandas "Kiel la Reĝa Moŝto sanas?" "Ha, karega amiko mia," diris +la leono, "ĉu estas vi? Kial do vi tiel forstaras de mi? Venu, +dolĉemulo, ŝutu konsolan vorton en la orelon de malfeliĉa leono, +kiu nur tre mallonge vivos!" "Vin benu la dioj!" respondis la vulpo. +"Pardonu se mi ne povos resti pli longe; sed verdire, min tre +maltrankviligas la piedsignoj, kiujn mi tie ĉi ekvidas; ĉiu el ili +ŝajnas eniri vian kavernon, sed nenia eksteren deiri."</p> +<p class="center"><i>Ne risku iri tien, kien multuloj eniras, sed neniu deiras.</i></p> +<p class="far_sig">(6266).</p> +</div><div class="article" id="est1-8-21" lang="eo"> +<h5>PATRINO KAJ INFANO.</h5> +<p class="center">Flandra poeziaĵo de Frans de Cort.</p> +<p>Kiam mi plezurege rigardas mian rozkoloran infanon, kaj tiun, kiu +donacis lin al mi, mian amegatan edzinon, tiam ne demandu kiun el +ili mia koro plej amas. Mia koro ne povas disigi la patrinon de la +infano. Mi etendas la brakojn, kaj ĉirkaŭprenas miajn gekarulojn +kune inter ili, kaj ĝojlarmoj fluas sur miajn vangojn. Ha! Se vi +scius, mallaŭte mi diras, kiel vi estas amataj, vi, infano, pro +via patrino; kaj vi, patrino, pro via infano!</p> +<p class="far_sig"><i>Tradukita de</i> <span class="sc">Eŭg. Mathys</span>, <i>filo</i>.</p> +</div><div class="letters" id="est1-8-22"> +<p class="pagenum">126</p> +<h5>CORRESPONDENCE NOTES.</h5> +<p>The Hon. Sec. of the London Esperanto Club herewith gives notice that +the Free Classes are now closed for the summer months. Due notice +will be given of the date of re-opening. In the meantime inquirers +can obtain information from Miss Schafer, 8, Gloucester Crescent, +Regent’s Park, N.W. (Stamps should always be enclosed for the reply).</p> +<p>Club Members who have not yet renewed their subscription, and whose +number is below 136, are also reminded that their renewals have +fallen due. It is earnestly hoped that they will favour the Club with +a continuance of their kind support.</p> +<hr class="short"> +<p>Our prized volume, the <i>Fundamenta Krestomatio</i>, bears a most +unfortunate title.</p> +<p>Many correspondents ask the derivation of the word. We suppose it has +been imported from the Greek, and means the Giver of Oracles. Perhaps +the Second Edition of this great work will bear some more easily +recognised title, which may serve to apprise the uninitiated of the +purpose and scope of the volume.</p> +<hr class="short"> +<p>The note in our last issue concerning the <i>Method of telling the time +in Esperantoland</i> has called forth an admirable suggestion: That +everywhere the example of railway time-tables should be followed. This +is already international, and thus no confusion could arise. Kvin dekdu, +5.12, dek kvardek, 10.40, etc., will enable us to keep our appointments +with punctuality.</p> +<hr class="short"> +<p>We have done our best to buy in copies of the <i>First Number</i> of +<span class="sc">The Esperantist</span>, with the very unsatisfactory result that +there are now to be had only six clean copies at 2/6 each.</p> +<hr class="short"> +<p>Our infant growth, though rapid, has not yet warranted the +establishment of a Standard Examination in Esperanto, for the +awarding of an <i>Atesto de Kapableco</i>. Those desirous of obtaining +this must therefore still do so under the auspices of the French +Society.</p> +<p>Nevertheless, it is to be hoped that, ere long, we also may be able +to issue British Certificates of Merit.</p> +<hr class="short"> +<p>As so many Esperantists are occupied in the City, it has been +proposed that a monthly meeting might be arranged over some +convenient lunch or tea table. Will those Gesamideanoj able and +willing to fall in with the proposal kindly communicate with the +Editor to that effect?</p> +</div><div class="article" id="est1-8-23" lang="eo"> +<h5>INSTINKTO aŭ INTELIGENTECO.</h5> +<p class="center">Dua Vera Rakonto de O.W. 7074.</p> +<p>Mi legas en la dua numero de la <i>Internacia Scienca Revuo</i> la titolon +de artikolo publikigita en la <i>Revue Scientifique</i>. Jen la teksto: +<i>E. Mancini. Aritmetiko de la Bestoj. Raporto pri kelkaj observoj +kiuj pruvas, ke la bestoj povas havi malgrandan ideon de la nombro.</i></p> +<p>Tiu titolo rememorigas al mi strangan fakton, kiun mi okulvidis, kiu +en la momento tre ridigis min kaj kiu, poste, pripensigis min; mi +estis devigita kredi, ke iaj bestoj povas kalkuli.</p> +<p>Cetere vi povos tion juĝi, mi tuj rakontos al vi la fakton.</p> +<p>En la ĉirkaŭaĵo de Montmouillon en la Departamento La Vienne en +Francujo, unu el miaj onkloj posedas bienon. Tie la gefarmamastroj +kaj liaj infanoj zorgas pri ĝi. Ili edukas en ĝi la kutimajn +bestojn, bovojn, ŝafojn, porkojn, k.t.p.</p> +<p>Ĉiutage, kiam la vetero ne tion malebligis, oni elirigas la bestojn +el la staloj, kaj oni alkondukas ilin sur la kampojn, kie ili sin +paŝtas. Kiam baldaŭ eknoktiĝos, oni rekondukas ilin al la staloj.</p> +<p>Ian tagon mi estis alirinta kun mia edzino kaj mia filino por viziti +niajn geonklojn.</p> +<p>En la tagmezo, ni aliris al la farmabieno. Mi promenis kaj alvenis +sur la kampo, kie estas porkino kun sia idaro, dek kvar porkidoj; mi +ripetas, dek kvar.</p> +<p>Estis la momento por revenigi la bestojn al la stalo. La gardistino, +per vergeto ilin realkondukis. Kiam la pordo de la stalo estis +malfermita, la porkidoj eniris la unuaj, poste eniris la patrino. +Sed, post kelkaj sekundoj, oni aŭdis blekegojn terurajn, kaj batojn +sur la pordo. Tuj la gardistino malfermis ĝin, kaj, puŝegante la +servistinon, la porkino forkuris al la kampo. Ni tuj tre miris, +kredante, ke la porkino fariĝas freneza. Mi sekvis ĝin kaj vidis ke +ĝi eniris arbetaĵon, en kiu restis unu el ŝiaj idoj. La patrino +forpelis ĝin, puŝante ĝin per sia nazego, blekegante. Ili ambaŭ +reeniris la stalon trankvile kaj la porkino silentis.</p> +<p>La konkludo de tiu vera rakonto estas tute logika: la porkino sciis +ke ĝi havis dek kvar idojn. Kiam ĝi ilin kalkulis, ĝi ekvidis, ke +ili ĉiuj ne estis kune kun ĝi, kaj ĝi forkuris por serĉi la +forestantan. Mi ne povas nekredi ke tiu porkino sciis kalkuli.</p> +<p>Ĉu vi ne pensas kiel mi?</p> +</div><div class="article" id="est1-8-24" lang="eo"> +<p class="pagenum">127</p> +<h5>GALA SKIZETO.</h5> +<p class="center">Originale verkita de E. W.</p> +<p><i>Mi naskiĝis en la jaro 1825, kaj jen la jaro 1904! Mi do kredas, ke +mi ne estas tro juna por senpeke permesi al mi iom da libertempo, en +kiu aminde memori la geamikojn de mia infaneco kaj juneco.</i></p> +<p><i>Kiam mi parolas pri miaj karaj gesamlandanoj al miaj nunaj +konatuloj, ili ĉiam diras: "Kial vi ne skribas libron? Viaj rakontoj +estas tiel interesaj."</i></p> +<p><i>Mi ĉiam respondis: "Tro multaj jam estas la libroj; kiu povas ilin +tralegi?"</i></p> +<p><i>Tamen, en la lingvo internacia ne ankoraŭ estas multe da libroj, +kaj baldaŭ multaj estos la legantoj. Mi diras "baldaŭ," ĉar tiu +ĉi lingvo estas treege facila. Post unu semajno mi povis mem ĝin +kompreni, studinte apenaŭ dek kvin minutojn ĉiutage, kaj mia memoro +tamen multe malfortiĝis.</i></p> +<p><i>Mi pensas, ke kelkaj simplaj skizoj de la Galanoj antaŭ du +generacioj eble povos interesi la kosmopolitan legantaron de</i> <span class="sc">The +Esperantist</span>.</p> +<p><i>Pro tio mi verkis tiujn ĉi rakontetojn.—E. W.</i></p> +<p class="center">I.</p> +<p class="center sc">Pacama Pastro.</p> +<p>Li estis tre granda kaj maldika; lia kapo tiel malalte kurbiĝis, kaj +lia maniero estis tiel timema, ke li ŝajnis esti kvazaŭ fremdulo en +sia propra domo. Liaj okuloj grizabluaj estis dolĉaj kaj sonĝaj, +liaj manoj malgrandaj kaj molaj vibris, kiam oni tuŝis ilin. Tia +estis lia voĉo, ke nura <i>Bonanokto</i> samtempe estis beno kaj kareso.</p> +<p>Familia tradicio diris, ke li antaŭe estis tiel granda, vira, kaj +aktiva, ke la Princo-Reganto (poste George IV.) diris pri li: "Tio +ĉi pastro estus fariĝinta la plej belega oficiro de miaj <i>Grenadier +Guards</i>."</p> +<p>Oni ankaŭ diris, ke, dum juneco, li amis kaj estis amita; sed ke li +ne kuraĝiĝis kontraŭstari la malriĉecon. Do, post jaroj de +nedecideco, li sin trovis sola.</p> +<p>Lia <i>Cariad</i> (Amantino) estis edzino kaj patrino kiam li edziĝis la +riĉan vidvinon kiun, dum tridek jaroj, ĝuis lian indulgan bonecon.</p> +<p>Nur unu foje, estante juna kaj fraŭlo, li montris sian karakteron.</p> +<p>Lia paroĥo estis apud la rifa marbordo, kie multaj ŝipoj +disrompiĝis. La tieaj homoj, tiel, kiel siaj samrasanoj la Bretoj +kaj Gaeloj, kredis, ke la maro estis donaco de Dio, por provizi por +ili fajrlignon kaj multajn aliajn trezorojn. Sed ili devus nenion +preni, se sin savis unu sola maristo el la pereita ŝipo.</p> +<p>Tiu ĉi leĝo nature ne savigis la maristaron.</p> +<p>La pacama pastro ofte predikis kontraŭ la kruela kutimo igi la +ŝippereojn.</p> +<p>Ekstere de la preĝejo, la paroĥanoj ofte diris: Se ni ne +prenos la bonajn Diajn donacojn, aliaj ilin prenos, sed li respondis: +Agu prave, kaj eble viaj najbaroj imitos vin.</p> +<p>Fine, post multe da tempo, li demandis: "Ĉu vi ne protektos la +maristojn, kaj ilian bienon?"</p> +<p>Baldaŭ sciiĝis, ke la loĝantoj de Bxxx ne permesos la ŝippereigon +sur ilia marbordo kaj ankaŭ, ke la vilaĝanoj de Txxxx kaj Sxxxx +decidiĝis agadi laŭvole, kie ajn ili povos.</p> +<p>Terura ventego blovis, kaj ŝipo surkuris sur ŝtonejon.</p> +<p>Tiam okazis ke la loĝantoj de la najbaraj vilaĝoj kunvenis al la +loko, portante falĉilojn, stangojn, martelojn, kaj aliajn +batalilojn. Kune kun siaj paroĥanoj, la pastro renkontis ilin sur la +sablo. Li antaŭeniris, kaj montris al la transpaŝintoj sian pafilon +ekkriegante: Se unu el vi provos transiri tiun ĉi mureton, mi pafos!</p> +<p>Juna granda viro, ridante je li, saltis super la barilo. Pafo tuj +ekaŭdiĝis kaj la junulo tombis sur sia vizaĵo.</p> +<p>Tamen, li nur falis pro timo. La kuglo estis pasinta inter lia brako +kaj flanko, kaj nur vundis lian vestmanikon.</p> +<p>Tamen la leciono ne estis senfrukta, ĉar, post tiu ĉi tago oni +neniam trovis en tiu ĉi loko ŝipdetruistojn.</p> +<p>La pastro neniam parolis pri la afero: eble la teruro kiun li sentis, +kiam li kredis, ke li mortigis homon, estis tro granda por sen akra +doloro esti memorita.</p> +<p>Dum multaj jaroj lia vidvino prenis el ĝia kaŝejo, kaj kun fiera +plezuro montris, la belan arĝentaĵon, de Lloyds donacita je dankeco +pro la maristoj kaj ŝarĝoj de ŝia edzo savitaj.</p> +<p class="center">(<i>Dua skizeto aperos en</i> <span class="sc">The Esperantist</span>, <i>No. 9</i>).</p> +</div><div class="article" id="est1-8-25" lang="eo"> +<p class="pagenum">128</p> +<h5>DIVERSAJ AVIZOJ.</h5> +<p>S<span class="sup">ro</span> Motteau nun tradukis la tuton de <i>La Ventego</i>, kaj oni eldonos +la verkon en aparta libro tuj kiam oni ricevis 500 promesojn ĝin +aĉeti. Ĝia kosto estos 1f. 50 (1/3 afranke). Post la eldono kosto +1/3.</p> +<p>Ĉu la Legantoj, kiuj deziras ĝin posedi, skribos al la Redakcio?</p> +<hr class="short"> +<p>La C. T. C. (Cyclists’ Touring Club) Gazette de Majo enhavas tre +valoran leteron de S<span class="sup">ro</span> Bourlet, kune kun Angla traduko. Estas +rimarkinde ke, kvankam tiu letero enhavas 500 vortojn, ne estas +bezono por supersignita litero ia! Oni konsilas, ke ĉiuj +Esperantistoj ĝin tralegu.</p> +<p>(Specimeno de la Gazeto, 3d., de 47, Victoria Street, Westminster, +S.W.).</p> +<hr class="short"> +<p>S<span class="sup">ro</span> Metcalfe sendas kelkajn interesajn sciigojn. Li venkis en la +Esperanta koresponda ŝakludo kun Belga Samideano, kaj nun komencas +duan batalon! Li ankaŭ proponas, ke kelkaj lertaj Esperantistoj +kunverku la tradukon de la Nova Testamento. Ĉu tiuj, kiuj deziras +kunlaboradi, skribos al S<span class="sup">ro</span> Metcalfe, ĉe la Redakcio?</p> +<hr class="short"> +<p>Ni jam estas vidintaj la unuajn paĝojn de <i>Alice in Esperantoland</i>, +kaj la verko promesas fariĝi tre interesa kaj valora lernilo. Al la +sindonema verkisto salutojn kaj gratulojn!</p> +<hr class="short"> +<p><span class="sc">Kara Sinjoro</span>,—La anonco pri miaj Dimanĉaj Promenadoj +sukcesis, ĉar, lastan Dimanĉon, S<span class="sup">ro</span> Sutcliffe kaj sia filo, +S<span class="sup">ro</span> Rayner, kaj ankaŭ S<span class="sup">ro</span> Farnes, kuniĝis ĉe Bromley. Ni +paroladis Esperante la tutan tagon, kvazaŭ en Esperantujo, kaj faris +multe da progreso pri interparolarto.</p> +<p class="near_sig">Fidele via,<br> + <span class="sc">C. W. T. Reeve</span>,<br> + 63, Effingham Road, Lee, Kent.</p> +<hr class="short"> +<p>Niaj Germanaj amikoj tre rapide antaŭeniras. Ni ĵus ricevis de +S<span class="sup">ro</span> Borel, <i>95, Prinzenstrasse, Berlin</i>, du novajn verkojn de la +<i>Kolekto Aprobita</i>. (1). <i>Vollständiges Lehrbuch der Esperanto +Sprache, mit Uebungen, Syntax und Proben aus Poesie und Prosa, nach +Prof. Cart, bearbeitet und erweitert von J. Borel. Kosto 1/3 (1 mark +20).</i> (2). <i>Wörterbuch Deutsch-Esperanto, unter Redaktion von Dr. +Samenhof, herausgegeben von Hermann Jurgensen und M. Pagnier. 2/- (2 +mark).</i></p> +<p>Ankaŭ ni danke ricevis. (1). <i>Cours Elementaire d’Espéranto, par E. +Deligny, Professeur au Groupe Espérantiste de Saint Omer.</i> (Bona 53 +paĝa verko). (2). <i>Sondilo Skrapanta de M. Leger, Ĉe Grupo +Esperantista, Presejo de Monako.</i> (Bone presita broŝuro +dek-unu-paĝa, kiu traktas pri nova sistemo por subakva skrapado). +(3). <i>Les Libertaires et la Langue Internationale, Espéranto, de +Emile Chapelier.</i> (47 paĝoj, 10 c). (4). <i>Esperanto, Exposición de +R. G. Abrill, Ex-Profesor de Esperanto del Instituto Comercial, +Chiclayo, Peru.</i> (22 paĝoj en la Hispana lingvo).</p> +<hr class="short"> +<p>Plezure ni rimarkas, ke ĉiam pli granda aro da semajnaj kaj monataj +Gazetoj enhavas Esperantan sekcion. La lasta, kiun ni ricevis estis +la <i>Bulletin des Sciences Naturelles de Tarare, Rhône, France</i>. Tie +ankaŭ fondiĝos Esperantan Ekzpozicion, kaj oni esperas, ke ĉiuj +sendos informojn pri komercaj aferoj. La komerco Tarara estas silk- +kaj koton-faraĵojn, malpezajn ŝtofojn senornamajn kaj ornamitajn, +broditajn kurtenojn, ĉiujn ajn brodaĵojn por virinroboj, velvetojn +kaj pluŝojn.</p> +<hr class="short"> +<p>Kara Sinjoro <i>Lingvo Internacia por Blinduloj</i> en punktoj reliefaj, +eliros en la lasta semajno de Majo. Provizora Direktoro mi estas.... +Ni eldonos ses Numerojn en 1904 (poste, se eble, dekdu). La abono +kostas por ĉiu lando 3 frankojn.... Kun kora saluto mi estas via, +Th. Cart.</p> +<p>Vere la blinduloj havas tre sindoneman amikon kaj ni sendas ĉiujn +bondezirojn al la nova kaj potenca ilo, kiu helpos je la disvastigado +de Esperanto inter ili. Blinduloj el ĉiuj nacioj verkos la +artikolojn por tiu ĉi nova Gazeto, kaj ĝi certe estos tre interesa.</p> +<hr class="short"> +<p>La Redaktoro bedaŭras, ke li ne antaŭe anoncis la fondon de +Esperantista Grupo en Battersea. La energia Sekretario estas <i>S<span class="sup">ro</span> +A. T. Lee, 2, Cupar Road, Battersea, S.W.</i>, kaj la Grupkunvenejo +estas en la <i>"Board Room, Latchmere Baths," Marde vespere</i>. Tiu ĉi +kurso daŭros dum la tuta somero.</p> +<p>S<span class="sup">ro</span> Lee saĝe utilis la valoran artikolon de Sir William Ramsay, +kiu aperis en la <i>Daily Mail</i>, por helpi lian propagandon, kaj +presigis ĝin sur aparta folieto, por disdoni, kaj li ankaŭ presigis +novan poŝtkarton.</p> +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est1-index">Back to Vol. I index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est1-9-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.</div> +<div class="fleft"><i>No. 9.</i></div> +<div class="fright"><i>Julio, 1904.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>The Esperanto Gazette for the spreading<br> + of the International Language....</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Published by THE ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C.</div> +</div> + +<div class="left border" id="est1-9-2"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS.</div> +<table> +<tr><th></th><th>Page</th></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-9-8">Editor’s Notes</a></td><td class="numb">129-130</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-9-9">The Tempest</a>, End of Act 1 (translated by A. Motteau) +</td><td class="numb">131</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-9-10">From the ‘Meditations of Marcus Aurelius’</a> (translated by K. +Eucharis)</td><td class="numb">131</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-9-11">Items of Interest</a></td><td class="numb">132</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-9-12">Adventures of Count Fathom</a> (translated by D. H. Lambert, +B.A.)</td><td class="numb">133</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-9-13">Esperanto in Japan</a></td><td class="numb">134</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-9-14">My Dearie</a> (William Officer)</td><td class="numb">135</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-9-15">The Sun at its Zenith</a> (Thomas Hunter, M.A.)</td><td class="numb">135</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-9-16">Unexpected News</a> (H.B.M.)</td><td class="numb">136</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-9-17">Boulogne</a> (H. Bolingbroke Mudie)</td><td class="numb">136–8</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-9-18">The Language of Flowers</a> (Ben Elmy)</td><td class="numb">138</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-9-20">The Certificate of Merit</a> (G. D. Buchanan)</td><td class="numb">140–1</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-9-22">Another Original Welsh Sketch</a> (E.W.)</td><td class="numb">142</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-9-23">A Night in "Calabre"</a> (translated by Paul Boulet)</td><td class="numb">143</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-9-24">Correspondence Page</a></td><td class="numb">144</td></tr> +</table></div><div class="sec-list right border" id="est1-9-3"> +<p>For Local Information apply to the Hon. Sec. of the following +Official Societies:—</p> +<ul> +<li>BATTERSEA—Sro. A. T. Lee,<br>2, Cupar Road, Battersea.</li> +<li>BRIGHTON—Miss OXENFORD,<br>16, Upper Westbourne Villas, Hove.</li> +<li>BRIXTON—Sro. E. W. EAGLE,<br>22, Kellett Road, Brixton.</li> +<li>CORBRIDGE-ON-TYNE—Sro. Lotinga,<br>Trinity Terrace.</li> +<li>DOVER—Sro. H. R. GEDDES,<br>Northumberland House, Dover.</li> +<li>EDINBURGH—Miss Tweedie, M.A.,<br>2, Spence Street.</li> +<li>FOREST GATE—Sro. E. J. R. Beal,<br>74, Claremont Road, E.</li> +<li>GLASGOW—Hon. J. H. Wallace,<br>3, Hampden Terrace, Mount Florida.</li> +<li>HUDDERSFIELD—Sro. G. H. Taylor,<br>13, Birkly Hall Road.</li> +<li>ILFORD—Sro. W. A. Jeffery,<br>42, Park Road, Ilford, E.</li> +<li>KEIGHLEY—Sro. J. Ellis,<br>Compton Buildings, Bow Street, Keighley.</li> +<li>LEEDS—Sro. J. E. Wyes,<br>2, Marlboro’ Grove, Leeds.</li> +<li>LIVERPOOL—Sro. R. E. Issott,<br>5, Gresham Street, Edge Lane.</li> +<li>NEWCASTLE—Sro. H. W. Clephan,<br>3, Cotfield Terrace, Gateshead.</li> +<li>NOTTINGHAM—Sro. F. G. Rowe,<br>51, Portland Road.</li> +<li>PORTSMOUTH—Dr. Greenwood,<br>182, Queen’s Road.</li> +<li>PLYMOUTH—Sro. Thill,<br>6, Barton Crescent, Mannamead.</li> +<li>ST. ANDREWS—Sro. J. T. Haston,<br>133, South Street, St. Andrews.</li> +<li>TYNEMOUTH—Sro. Alan F. Davidson,<br>26, Park Crescent, N. Shields.</li> +</ul> +<p>N.B.—It is earnestly hoped that gentlemen who are willing to form +local groups will communicate with the Hon. Sec., Esperanto Club, who +will do all in his power to assist them in the work.</p> +</div><div class="reklamo" id="est1-9-4" style="text-align:center;"> +<div class="left"> +<div class="h6">The Remington</div> +<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> +<p>Just think of it!</p> +<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> +<p><i>Unbound by ties of nationality:<br> + +The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> +<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> +<hr class="short"> +<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br> +100, Gracechurch St., London, E.C.</p> +</div> +<div class="right" lang="eo"> +<div class="h6">La Remington</div> +<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> +<p>Pripensu je tio!</p> +<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> +<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br> + +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> +<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> +<hr class="short"> +<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br> +100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> +</div> +</div><div class="notice" id="est1-9-5"> +<div style="float:left;padding: 1em;"> +<p style="text-decoration: underline;float:left;">JUST PUBLISHED.</p> +<p>First Edition of 100,000.</p> +</div> +<p style="text-decoration: underline;font-size:150%;word-spacing:1ex;">Text Book of Esperanto.</p> +<p>...THE INTERNATIONAL LANGUAGE...</p> +<p style="clear:both;">Price 1½ d., post free. For Propaganda purposes, 10d. per dozen, +carriage extra.</p> +<p style="font-size:90%;"><span class="sc">Publishers:</span> DIXON & HUNTING, FARRINGDON PRESS, LTD., 180, +FLEET STREET, LONDON, E.C.</p> +</div><div class="notice" id="est1-9-6" lang="eo"> +<div class="h5">Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi.</div> +<ul> +<li><span class="sc">Dro. G. Busuttil</span>, Misida, Malta. Pri diversaj temoj. Deziras +partopreni "Rondiranton" de Samideanoj.</li> +<li><span class="sc">M. Delache</span>, 82 rue Bréquerecque, Boulogne sur Mer, France. +Pri maraj konstruaĵoj kaj interŝanĝos dokumentojn kaj disegnojn +pri tiu temo.</li> +<li><span class="sc">M. A. Gehet</span>, 10 rue de l’Ouest, Rouen, France. Deziras +klopodi pri teĥnika vortaro pri la metal—kaj maŝin—komerco.</li> +<li><span class="sc">C. Stuart-Menteath</span>, Esq., 23, Upper Bedford Place, London, +W.C. Precipe kun alilandanoj prefere pri Ĝardenaj Urboj kaj scienco +de heredo por malhelpi homan degeneron. Interŝanĝos <span class="sc">The +Esperantist</span> kontraŭ alilandaj Esperantaj Gazetoj.</li> +<li><span class="sc">A. T. Simper</span>, Esq., Attaree Khat T.E., Singribari Hat, P.O. +Mangaldai, Assam, N. India. Interŝanĝos fotografaĵojn kun +ĉiulandanoj.</li> +<li><span class="sc">H. W. Southcombe</span>, Esq., The Park, Yeovil, England. Pri ĉiuj +aferoj kun alilanduloj. Deziras renkonti Esperantistojn ĉe +Ilfracombe (N. Devon) dum Julio.</li> +<li>Miss <span class="sc">M. White</span>, 60, Dalziel Drive, Pollokshields, Glasgow, +Scotland. Esp. Vidaĵkartojn el ĉiuj landoj. Ĉiam respondos.</li> +</ul> +<p><b>La Kosto de la Enskribo estas 6d.</b> (70c. per poŝtsignoj).</p> +</div><div class="banner border center" id="est1-9-7"> +<p class="pagenum">129</p> +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST.</h4> +<p>The Esperanto Gazette for the spread of the International Language.</p> +<div style="float:left;padding-left:5%;font-size:80%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ ĈE<br> +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;padding-right:5%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> +<li>The Hon. Sec., ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C.</li> +<li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> +<li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li> +<li>FRANCE.—M. C. Gaubert, 9, rue Charras, Paris.</li> +<li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> +<li>MALTA.—A. Agius, Esq., 92, Strada S. Gaetano, Hamrun.</li> +<li>RUSSIA.—Societo Espero, Bol. Podjaceskaja 24 log 12, St. Petersburg.</li> +<li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +</ul> +</div> +<p lang="eo" style="clear:both;"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis +poŝtsignon.</i></p> +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> +<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtsignoj, kiuj estas akceptataj +laŭvaloro.</i></p> +<p lang="eo"><i>Oni sendu ĉiujn artikolojn, demandojn kaj avizojn al La Redaktoro, +67, Kensington Gardens Square, London, W.</i></p> +<p style="float:left;padding-left:2em;">No. 9.</p> +<p style="float:right;font-size:80%;text-align:left;">Subscription, 3s. Per Annum.<br> +Single Copies, 4d. net.</p> +<p>JULIO, 1904.</p> +</div><div class="article" id="est1-9-8"> +<div class="left" lang="eo"> +<p>La Angla Unufoliego, enhavanta tutan Gramatikon kaj sufiĉe grandan +vortaron, estas tre valora propagandilo. Nur per Esperanto estas eble +skribi leteron al iu, kiu ne komprenas la lingvon, kaj per tiu +unufoliego (kies kosto estas nur dek centimoj) la letero estas tute +komprenebla. Por ke tio ĉi estu kiel eble plej utila por la +Esperantistaro, estas necesege ke ĝi ekzistu en diversaj lingvoj. Se +niaj alilandaj Samideanoj presigos tradukojn en siajn proprajn +lingvojn, ni plezure aĉetos centojn da ekzempleroj; sed se ili +devigos nin presigi tradukojn en la Franca, Germana, k.t.p., lingvoj +ni esperas, ke ili siaparte aĉetos milojn da ili de ni. Sed, nature, +ĝi devas fariĝi parto de la alilanda propagando. Ni fidu, ke +baldaŭ tiuj unufoliegoj multe helpos nian aferon, precipe inter la +komercistoj en ĉiuj landoj.<a href="#fnI.9.1" id="fnrefI.9.1"><sup>[1]</sup></a></p> +<p>Alia sistemo por gajni aliĝantojn estas la instruado de Esperanto +inter la sciama junularo. Ĉu niaj Esperantistaj gepatroj petos al la +instruistoj ke ili instruu iliajn gefilojn pri la internacia lingvo? +Kaj ĉu la Esperantistaj instruistoj instruos Esperanton en siaj +lernejoj? Ni ĝin esperas, kaj jam ricevis kelkajn interesegajn +leterojn de estroj kiuj jam faris tiun ĉi, kun bonegaj rezultatoj. +Ĉiam kaj ĉie la geknaboj treege ŝatas nian logikan lingvon. La +klopodo inter la junularo memorigas al mi, ke Sro. Privat, Direktoro +de <i>La Juna Esperantisto</i> (9, <i>Av. des Vollandes, Geneva</i>), sciigis +min, ke li nur havas du abonantojn en Anglujo. <i>La Juna Esperantisto</i> +celas disvastigi Esperanton inter la junuloj, kaj ni plezure akceptos +jarabonpagojn (2 frankoj) por tiu ĉi dumonata ĵurnalo.</p><p class="pagenum">130</p> +<p>Sinjoro Cart ankaŭ plendas, ke la Brita Blindularo ne ankoraŭ +kolektiĝis sub la nia Standardo. La nova <i>Esperanta Ligilo</i> (monata) +en la Braillea skribo eble tuj plibonigos tiun malbonan aferon. Ĉiuj +blinduloj devas sin turni al <i>Profesoro Cart</i>, 12, <i>Rue Soufflot, +Paris.</i></p> +<p>La verkintoj de <i>A New Hobby</i> afable donacis al the London Esperanto +Club por senpaga disdono, la restaĵon de la eldono. Tiuj +Esperantistoj kiuj sendos la poŝtelspezon povos havi senpagan aron +de tiu interesa broŝuro.</p> +<p><i>"Ies perdo, alies gajno!"</i> estas ja prava proverbo. Kvankam ni +Angloj multe bedaŭras la foriron de du el niaj plej fervoraj +kunlaborantoj, ni konsolas nin je la penso ke Germanujo kaj +Queenslando nun havos novajn kaj lertajn adeptojn, kiuj povos estri +novajn grupojn tie. Ne do estas perdo, sed nur translokigo de +energio! Bondezirojn kaj Sukceson!</p> +<p>La someraj libertempoj alvenas, kaj ĉiuj bonaj Esperantistoj +kompreneble deziras vojaĝi alilande, por paroli Esperante. Estos do +interese rimarki, ke mi ricevis tre afablajn leterojn de Kapitano +Capé, en Alĝerujo, kaj Sro. David, de la Grupo en St. Claude, Jura, +promesantaj tre koran akcepton de Anglaj Esperantistoj. Mi denove +diru, ke la Departemento Ĵura estas tre vizitinda loko, kaj mi +konsilu ĉiujn, kiuj povas, ĝui la belajn montojn, aeron kaj +lingvon. Mi bedaŭras, ke spaco mankis por la du afablajn leterojn. +Eble Alĝerujo estos pli komforta dum la vintro.</p> +<p>Ĉar la unua tago de Aŭgusto estas Angla <i>banklibertago</i>, kaj tiom +da niaj Abonintoj estos en Havro, mi provos sendigi la dekan numeron +de <span class="sc">The Esperantist</span> je Julio 28. Tiu numero enhavos tre interesan +Danan rakonton de nia bonekonata kunverkantino, Fraŭlino Baŭer. +Ankaŭ originala artikolo el Hindujo, de Sro. Simper verkita, kaj +ankoraŭ alia harstariganta originala rakonto, de la sindonema O.W., +tie troviĝos.</p> +<p>Vere <span class="sc">The Esperantist</span> baldaŭ fariĝos tute fama pro la +terurigaj rakontoj kiujn ĝi enhavas! Tiuj ĉi kun la kutimita poezio +espereble donos niajn Legantojn sufiĉe da interesaj temoj por la +libertempo.</p> +<p>Amiko, kiu pensas pri mia laboro pli ol sia propra plezuro, proponis +ke mi sekvu la planon de alilanda Gazeto, kaj ne eldonu Aŭgustan +numeron. Sed, laŭ mia opinio, tio ĉi estus nedezirinda. Ĉiumonate +mi sendos kiel eble plej legindan gazeton al la Abonintoj, fidante ke +ĝi daŭrigos ilian intereson.</p> +<p class="far_sig sc">La Redaktoro.</p> +<div class="fn-header h5">FOOTNOTE:</div> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.9.1"></a> <a href="#fnrefI.9.1">[1]</a> +<i>We have just received a Bulgarian Broadsheet, price 1d. May the others soon +follow.</i> +</p> +</div> +<div class="right"> +<p>The English Broadsheet, containing a complete grammar and an +adequately large vocabulary, is a very valuable means for propaganda. +In Esperanto alone is it possible to write a letter to anyone who +does not understand the language, and with that broadsheet (the cost +of which is but a penny) the letter is entirely comprehensible. In +order that this may be as useful to Esperantists as possible, it is +essential that it exist in divers languages. If our foreign friends +will have translations printed in their own languages, we will gladly +purchase hundreds of copies; but if they compel us to print French, +German, etc., translations, we hope that they for their part will buy +thousands of them from us. Obviously, it should become part of the +foreign propaganda. Let us trust that soon those broadsheets will +greatly help our cause, especially among business men in all +countries.</p> +<p>Another means of gaining new adherents is the instruction of +Esperanto to studious young people. Will our Esperantist parents ask +teachers to instruct their children in the international language? +And will Esperantist masters teach Esperanto in their schools? We +hope so, and have already received some most interesting letters from +principals who have already done so, with excellent results. In every +instance children greatly appreciate our logical tongue. The movement +among the young folk reminds me that M. Privat, Editor of <i>La Juna +Esperantisto</i> (9, <i>Avenue des Vollandes, Geneva</i>), tells me he has +only two subscribers in England. <i>La Juna Esperantisto</i> aims at +spreading Esperanto among the young, and we will accept with pleasure +annual subscriptions (1s. 9d.) for this bi-monthly journal.</p> +<p>M. Cart also complains that the British Blind have not yet rallied +round our Standard. The new <i>Esperanta Ligilo</i> (monthly) in Braille +will possibly at once remedy this misfortune. All blind students +should apply to <i>Professor Cart</i>, 12, <i>Rue Soufflot, Paris.</i></p> +<p>The authors of <i>A New Hobby</i> have kindly presented the London +Esperanto Club with the remainder of the edition for free +distribution. Those Esperantists who will send cost of postage can +have a number of that interesting brochure free.</p> +<p>"Someone’s loss is another’s gain" is indeed a true proverb. Although +we English greatly regret the departure of two of our most earnest +fellow-workers, we console ourselves in the thought that Germany and +Queensland will now possess new and able adepts, who will be able to +preside over new groups there. It is therefore no loss, but merely a +translocation of energy! All good wishes and success!</p> +<p>The summer holidays approach, and all good Esperantists naturally +want to journey abroad to speak Esperanto. It will, then, be +interesting to note that I have received very kind letters from +Captain Capé, in Algeria, and M. David, of the Group in St. Claude, +Jura, promising a very hearty welcome to English Esperantists. Let me +state once more that the Departement Jura is a place to be visited, +and let me advise all who can to enjoy the lovely mountains, air, and +language. I regret that space is lacking for the two kind letters. +Perhaps Algeria will be more comfortable in winter time.</p> +<p>As August 1st is an English Bank-holiday, and so many of our +Subscribers will be in Havre, I will try to have the tenth number of +<span class="sc">The Esperantist</span> sent out on July 28th. That issue will +contain a most interesting Danish tale, by our well-known +collaborator, Miss Bauer. Also an original article from India, +written by Mr. Simper; and a further hair-on-end original story, by +the devoted O.W., will appear there.</p> +<p><span class="sc">The Esperantist</span> will in truth soon become quite famous on +account of the terrifying tales therein contained! These, with the +usual poetry, will, it is hoped, give our readers enough interesting +matter for the holidays.</p> +<p>A friend who thinks more of my work than his own pleasure, proposed +that I should follow the example of a foreign Gazette, and not issue +an August number. But, in my opinion, this would be undesirable. +Every month I will send Subscribers a gazette as readable as +possible, trusting that it will sustain their interest.</p> +<p class="far_sig sc">Literal Translation.</p> +</div> +</div><div class="serial" id="est1-9-9" lang="eo"> +<p class="pagenum">131</p> +<p style="float:left;font-size:90%;">[<i>Copyright reserved.</i>]</p> +<p style="float:right;font-size:90%;">[<i>Tradukis Esp. 6266.</i>]</p> +<h5>LA VENTEGO (Daŭrigo).</h5> +<div style="text-align:center;"> +<p><i>(Vidu la ok antaŭajn Nrojn.)</i></p> +<h6>AKTO I. (fino).</h6> +<p><span class="sc">Sceno</span> 2 (<i>fino</i>).</p> +</div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero.—</p><span class="i0">Silentu! se vi diros unu vorton</span> +<span class="i0">Mi vin kulpigos, eble vin malamos!</span> +<span class="i0">Ĉu vi trompanton tian ŝirmi volus?</span> +<span class="i0">Vi pensas ke ne pli belformo estas,</span> +<span class="i0">Ĉar vi nur vidis lin, krom Kalibanon.</span> +<span class="i0">Anĝeloj vere la ceteraj homoj,</span> +<span class="i0">Ĉi tiu nur alia Kalibano!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="i0">Amemo mia do, humila vere,</span> +<span class="i0">Pli belan homon ne deziras vidi!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero (<i>al Ferdinando</i>).—</p><span class="i0">Obeu; venu; la nervaro via</span> +<span class="i0">Sen fortikeco, nun reinfaniĝas.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Ferdinando.—</p><span class="i0">Tro vere estas: nun min mem mi sentas</span> +<span class="i0">Malliberulo. La kruela perdo</span> +<span class="i0">De patro kaj amikoj, la minacoj</span> +<span class="i0">De homo, kiu tiel min ofendis,</span> +<span class="i0">Nu, ĉio al mi ŝajnus suferebla,</span> +<span class="i0">Se, foje, tage, mi ekvidi povus</span> +<span class="i0">Ĉi tiun junulinon. Libereco</span> +<span class="i0">Aliajn terajn lokojn povas ĝui:</span> +<span class="i0">Sufiĉa spaco por mi estus tiu</span> +<span class="i0">En kiu ŝi aperos.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero (<i>flanken</i>).—</p><span class="m4">Tio taŭgos:</span> +<span class="i0">Vi bone ellaboris, Arielo.</span> +<span style="float:left;width: 8em;margin-left:-8em;text-align:right;padding-right:2px;">(<i>Al Ferdinando</i>)</span> +<span class="i0">Nun, venu! (<i>Al Arielo</i>) Aŭdu plie por la sekvo.</span> +<span style="float:left;width: 8em;margin-left:-8em;text-align:right;padding-right:2px;">(<i>Al Ferdinando</i>)</span> +<span class="i0">Tuj venu kun mi!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Mirando.—</p><span class="m3">Kuraĝiĝu, tamen,</span> +<span class="i0">Ĉar bonnatura estas mia patro</span> +<span class="i0">Pli ol paroloj liaj; li malofte</span> +<span class="i0">Kolere agas.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero (<i>al Arielo</i>).—</p><span class="m3">Ho, vi liberiĝos</span> +<span class="i0">Simile al montventoj—sed, memoru</span> +<span class="i0">Fidele la ordonojn.</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Arielo.—</p><span class="m4">Akurate!</span></div> +<div class="dialogo"><p class="speaker">Prospero (<i>al Ferdinando</i>).—</p><span class="i0">Min sekvu! (<i>Al Mirando</i>) Kaj vi, por li ne petegu.</span></div> +<p class="near_sig">(<i>Foriras ĉiuj</i>).</p> +</div><div class="article" id="est1-9-10" lang="eo"> +<h5>PENSOJ EL LA MEDITADOJ DE MARKO AŬRELIO.</h5> +<p class="center">Tradukitaj de Kasimir Eucharis.</p> +<p>Kiom da noblaj kaj famaj homoj estas malaperintaj el historio, kaj +hodiaŭ estas forgesataj ĉe ni.</p> +<hr class="short"> +<p>Mi faros tion, kio estas mia devo, tio sufiĉos. Sed pri aliaj aferoj +mi neniam enuiĝos pri ili. Ĉar ili estas aŭ sen la vivo, aŭ sen +la rezono, aŭ eble ili estas perdintaj sian vojon kaj ĝin ne povas +trovi.</p> +<hr class="short"> +<p>Aleksandro la Granda kaj lia ĉevalisto, kiam mortitaj, estis ambaŭ +en la sama kondiĉio, kaj ambaŭ havis la saman hazardon esti +disĵetitaj en atomoj, aŭ esti sorbitaj en la animo de la universo.</p> +<hr class="short"> +<p>La plej granda afero por ĉiu homo estas plibonigi sian spiriton, do, +rigardu bone, kiamaniere li tion faras. Sed pri ĉiuj aliaj aferoj, +eblaj aŭ neeblaj, ili estas nur cindroj kaj fumo.</p> +<hr class="short"> +<p>Kiam vi estas farinta ian bonecon, kaj kiam via najbaro estas +plibonigata pro tio, ne estu tiel malsaĝa kiel serĉi pluan laŭdon +aŭ famon pro tio, kion vi faris.</p> +<hr class="short"> +<p>Ne agu tiel, kiel se vi havis dek mil jarojn por disĵeti. Memoru, la +anĝelo de la morto staras ĉiam apud vi. Estu do bona pro io, kaj +agu bone dum ke vi vivas kaj ĝi estas ebla tiel fari, ĉar kiam +morto venos demandi vian korpon, de tiam vi povos fari nenion.</p> +<hr class="short"> +<p>Revenu al la principoj de la saĝeco kaj vereco, kaj tiam tiuj ĉi, +kiuj nune vin rigardas kiel simio aŭ kiel sovaĝa besto deigos vin +post unu semajno.</p> +<hr class="short"> +<p>Tio, kio estas agrabla al vi, Ho Naturo! estos agrabla al mi. Nenio +estos tro frua aŭ tro malfrua por mi, kiu estas sezona al vi, Ho +bela Patrino! Ĉio, kion la sezonoj alportos al mi estos bona kaj +bela. El vi venas ĉio laŭ ĝia propra sezono, kaj laŭ propra +sezono ĝi revenos al vi. Kaj tie, kie la poeto kantis: "Kara Urbo de +Cekropo," ĉu mi ne kantos: "Kara Urbo de Dio."</p> +<hr class="short"> +<p>Kiam vi estas kolerega kaj ĉagrenega, tiam memoru, ke la homa vivado +daŭros dum momento kaj poste, ĉiu el ni, tre rapidege, enteriĝos +en la tombo.</p> +<hr class="short"> +<p>Kaj hieraŭ Antistinio diris al mi en la Senato: "Ho Aŭrelio, estas +reĝa kaj nobla afero esti mallaŭdata kiam vi faras bonajn farojn!"</p> +</div><div class="article" id="est1-9-11" lang="eo"> +<p class="pagenum">132</p> +<h5>DIVERSAJ AVIZOJ.</h5> +<p>La Redaktoro multe bedaŭras, ke tiom da abonintoj plendis pri la +prokrasto de la sendo de siaj Gazetoj. Se oni sendis la abonpagon +rekte al li, <span class="sc">The Esperantist</span> ĉiam estas sendita per +revenanta poŝto. Sed, se la abonpago estas sendita al alilanda +ricevanto, la sendo ne povas esti tiel rapida. Kaj la Redaktoro ne +povas garantii tujan sendon de alilandaj Gazetoj, menditaj per li. Li +nur scias, ke la nomoj de la abonintoj ĉiam estas tuj senditaj al la +Redaktoro de la mendita Gazeto, kaj ne plu estas lia afero.</p> +<p><i lang="la">Cunctari funestissimum</i> ŝajne ne estas alilanda Esperanta proverbo. +Ĝi estu la Angla devizo!</p> +<hr class="short"> +<p>Ĉiuj Esperantistoj multe ĝojos lerni ke Sro. de Ménil finigis sian +grandan laboron, kaj ke la <i>Tutmonda Jarlibro</i> eldoniĝis. La unua +parto estas la nova <i>Adresaro</i>, kaj poste troviĝas milojn da adresoj +el ĉiuj landoj. Ja utilega verko, pri kiu la sindonema aranĝinto +devis esti multe zorginta. Ĉiuj Esperantistoj devas havi tiun ĉi +libron, kiu enhavas multe da interesaj avizoj, krom la granda nomaro. +(Price 2s., post free, from the Librarian).</p> +<hr class="short"> +<p>Ni ankaŭ ricevis <i>Esperanto in dieci Lezioni</i>, Itala traduko de +<i>Esperanto en dix Leçons</i> (kosto 8d., verkita de Conte Albert +Gallois, en Riolunato). Ĝi helpu la Italan movadon.</p> +<hr class="short"> +<p>Ankoraŭ alia lernolibro por niaj Francaj amikoj! Tiun ĉi fojon, +estas: <i>Cours Commercial d’Esperanto</i> (1s. 6d. post free) verkita de +Léon Marissaux, 139 paĝoj; estas nur unu vorto por priskribi tiun +ĉi verkon: <i>Bonega.</i> Tie oni, de la komenco ĝis la fino, nur legas +frazojn utilaj por ĉiutaga vivado, kaj ne la fantaziajn frazojn, +kiuj kutime troviĝas en ĉiaj lernolibroj. Kaj la pecetoj por +traduki estas mallongaj kaj utilaj skizoj pri ĝeneralaj aferoj, tiel +kiel Bicikletoj, Loĝejoj, Leteroj, k.t.p. Ni esperu ke ni Angloj +baldaŭ posedos tian utilan komercan lernolibron.</p> +<hr class="short"> +<p><i>"La fundo de l’Mizero,"</i> tradukaĵo de Pola rakonto farita de la +bonekonata Esperantisto "Kabe." Kosto 8d., 91 paĝoj. Nia Pola +Samideano donis al ni tre lertan tradukon, sed ni korege konsilas +almenaŭ niajn legantinojn, ke ili ne legu tiun ĉi verkon. Priskribo +pri la vivado de lepruloj, rakontita en maniero kiel eble plej +terura, ne tute estas legindaĵo por ili, kaj, ni estas preskaŭ +certaj ke, se iaj el niaj legantoj komencos la tralegon de tiu +ĉi verko, ili senhalte legados ĝis la fino, kaj pensos kune kun +ni, ke estus estinta pli bone, se la unua paĝo estis estinta la +lasta, kaj ke la restaĵo skribiĝis neniam. Ne ĝin legu, do, ĉar +ĝi alportos nenian bonon.</p> +<hr class="short"> +<p><i>"Por niaj filoj kiam ili estos dek-ok jaraj"</i> de Dro. Paul Rodet +enhavas 32 paĝojn, kaj traktas tre lerte pri malfacila kaj delikata +temo. Ni konsilas ke la junuloj, por kiuj la libro estis skribita, +ĝin legu.</p> +<hr class="short"> +<p>Eble, kiam oni vidos tiujn ĉi vortojn, oni jam estos vidinta sur +ĉiuj Anglaj stacidomaj librejoj malgrandan ruĝan Esperantan +lernolibreton, kies kosto estas unu penco. La unua eldono estas cent +mil ekzempleroj, kaj espereble multe helpos je la rapida disvastigo +de la lingvo inter ĉiuj Anglaj-parolantaj popoloj.</p> +<hr class="short"> +<p>Ni deziras danki la multe da amikoj kiuj sendis prestranĉaĵojn. +Tiuj ĉi ĉiam plioftiĝas, kaj nepre pruvas la progreson de nia kara +afero.</p> +<hr class="short"> +<p>Sukcesa parolado estis farita en la Urbestrejo de Dovero, kaj nova +sed forta grupo tie fondiĝis, dank’ al la klopodoj de kelkaj +fervoraj tieaj kunbatalantoj. La Hon. Sek. de la Grupo estas <i>Sro. H. +R. Geddes, Northumberland House, Dover</i>, kaj ni esperas, ke tiuj +legantoj, kiuj vizitos Doveron dum la somero, povos helpi lian +propagandon. La nova Grupo eldonas belajn poŝtkartojn, ilustrantaj +la uzo de la Esperantaj participoj per la verbo Trinki! Kosto 8 +pencoj la dekduo, 4s. la cento, de 41, Outer Temple, W.C.</p> +<hr class="short"> +<p>Nova Grupo ankaŭ fondiĝis en Brightono, laŭ la anonco en No. 8. +<i>Fraŭlino C. Oxenford</i>, 16, <i>Upper Westbourne Villas, Hove, Sussex</i>, +estas la tiea Hon. Sek., kaj tre plezure ricevos la nomojn de novaj +Membroj, kaj proponoj pri la Grupaj aferoj.</p> +<hr class="short"> +<p>Amikoj en Ilfordo, Essex, ankaŭ sukcesis krei novan grupon apud +Londono. La Hon. Sek. estas Sro. W. A. Jeffery, 42, Park Road, +Ilford, E.</p> +<hr class="short"> +<p>La <i>Unua Akto</i> de <i>La Ventego</i> finiĝas en tiu ĉi numero. Laŭ la +anonco en No. 8, la tuta Dramo eldoniĝos en aparta libro (kosto 1 +fr. 50) tuj kiam sufiĉe da mendoj estos ricevitaj. Anstataŭ la +Ventega paĝo, estontaj numeroj enhavos paĝon en <span class="pagenum">133</span> la Angla +lingvo titolata <i>"Our Progress"</i> kiu enhavos avizojn pri la novaj +pruvoj de nia progreso.</p> +<hr class="short"> +<p>La Maltaj Esperantistoj enkondukis tre sukcesan novaĵon. Anstataŭ +ol kunveni en ĉambro, ili fotografiiĝis, faris tre plezuran +ekskursion en la kamparon, kaj aŭskultis Esperantan rakonton, kaj +priparolis Esperante tre plezure. Certe, dum la varma vetero, tiu ĉi +plano estas kiel eble plej multe sekvinda.</p> +<hr class="short"> +<p>Kara Sinjoro Redaktoro, Doni Esperantajn nomojn al Esperantaj +aferoj estas sendube tre bona regulo. Sed oni ne havas ian +rajton ŝanĝi la titolon de la plej granda verko de la granda +Doktoro. <i>Krestomatio</i> estas ordinara vorto en la Franca kaj Greka +lingvoj por <i>Ekzemplero klasika de la literaturo de ia lingvo</i>. Estus +tute facile aldoni al via anonco de tiu ĉi fama libro kelkajn +priskribantajn vortojn, sed la titolo devas resti, ĉar ĝi estas nun +parto de la <i>historio de la lingvo</i>. Via fidele, R. J. Lloyd (D. +Litt., M.A.).</p> +<p>(N.B.—Pravege! sed ne estas dubo ia, ke la titolo de la verko multe +malhelpas je ĝia disvastiĝo tie ĉi.—<span class="sc">Red.</span>).</p> +</div><div class="article" id="est1-9-12" lang="eo"> +<h5>TERURIGA AVENTURO DE FERDINANDO, GRAFO FATHOM.</h5> +<p class="center">De Dro. Smollet, tradukita de D. H. Lambert, B.A. (Oxon.), 9660. +(Finigita; Vidu paĝo 118 por la komenco).</p> +<p>Malkovrinte gardistlanternon, ili trafis ĉe la kvazaŭ dormanto, kaj +la tenanto enpuŝis ponardon en lian koron. La perforto de la trudo +kunpremis la bruston, kaj speco de ĝemo eliris el la traĥeo de la +mortinto. Oni refaris la frapon sen ia simila sono, pri kio la +mortigantoj kredis, ke sia tasko estis finita, kaj eliris el la +ĉambro, decidinte reveni por rabi la korpon je sia libera tempo.</p> +<p>Nia heroo neniam pasigis iometon da tempo tiel agonie, kiel en la +nuna okazo; la tuta supraĵo de lia korpo kovriĝis de malvarma +ŝvito, kaj liaj nervoj skuiĝis de grandega tremado. Por mallonge +skribi, li estadis sub sveno, kiu verŝajne helpis lian konservon: +ĉar, se li estus reteninta la uzadon de siaj sentoj, eble la +elsaltoj de lia teruro estus fariĝintaj lia malkovrilo. La unua uzo, +kiun li faris de lia rekonsciiĝo estis rimarki ke, retirante, la +mortigistoj lasis la pordon malfermita; kaj li tuj estis utiligonta +tiun ĉi ilian senzorgon, sin elĵetante sur ilin kun danĝero de sia +vivo, kiam lin haltigis interparolado, kiun li ekaŭdis el la +malsupra ĉambro, konstatante la intencon de la rabistoj denove +forveturi, esperante kapti pli da rabaĵo. Ili tiel foriris, forte +ordonante al la maljunulino, ke ŝi ŝlosu la pordegon dum ilia +forestado. Ferdinando rapide efektivigis sian pripenson. Tuj kiam, +laŭ lia diveno ili sufiĉe malproksimiĝis de la dometo, leviĝante +el sia kaŝejo, li kviete sin movas al la lito kaj, elserĉinte la +poŝojn de la mortinto trovis monujon, plenigita de dukatoj, kiujn, +kune kun arĝenta poŝhorloĝo kaj diamanta ringo, li proprigis al si +sen bedaŭro. Tiam, malsuprenirinte zorge kaj singardeme en la +ĉambron, li sin prezentis antaŭ la maljuna pekulino antaŭ ol ŝi +havis la malplejan ideon pri lia alveno. Kvankam kutimita al la sanga +komerco, ŝi ne vidis tiun ĉi aperaĵon sen signoj de +teruro kaj mirego, kredante, ke ĝi estis la fantomo de ŝia lasta +mortigita gasto.</p> +<p>Malleviĝante sur genuojn, ŝi ekkonfidiĝis al la protekto de la +Sanktuloj, sin kruciĝante je tiom da fervoro kvazaŭ ŝi estis +titolata al la speciala ĉiela atento. Nek ŝia zorgeco malgrandiĝis +kiam ŝi kleriĝis pri tiu ĉi diveno, kaj eksciis, ke ĝi ne estis +fantomo, sed vera homa formo kiu, ne atendante por ŝin riproĉi pri +la vasteco de ŝiaj krimoj, ordonis per minacoj de la morto, ke ŝi +alkondukigu al li la ĉevalon. Ŝi devis obei tian ordonon, kaj li +ŝin tuj sidigis sur la selo, kaj suprenirante mem poste, transdonis +al ŝi la kondukilojn, ĵurante per tonoj plej severaj, ke la nura +ilo por konservi ŝian vivon troviĝis en lia senriska alveno ĉe la +proksima urbo, kaj ke tuj kiam ŝi kaŭzus al li kian ajn dubeton pri +ŝia fideleco li senkompate fariĝus ŝia mortigisto. Tiu ĉi +deklaracio faris la deziritan efekton sur la maljuna inferulino kiu, +treege petegante al li kompaton kaj pardonon, promesis lin gvidi +sendanĝere en vilaĝon, malproksima de kelkaj kilometroj, kie oni +loĝigus lin, kaj venigus al li nelacigitan ĉevalon aŭ kion ajn +plie li bezonus por daŭrigi sian vojaĝon. Per tiuj ĉi kondiĉoj, +li diris, ŝi povus meriti lian bonanimon. Ili tiel kunrajdis, ŝi +sidante forke sur la selo, tenante la bridon per unu mano, kaj +vipeton per la alia, dum nia aventuranto sidis poste, observante +ŝian konduton, kaj altenante apud ŝia orelo la buŝon de pistolo. +Tiamaniere aranĝitaj, ili transiris parton da la sama arbaro, kie +lia kondukisto lin forlasis la antaŭan tagon. Estas kredeble, ke li +ne pasigis la horojn en plej agrabla revado, sin trovante envolvata +en la labirinto de tiuj ombroj, kiuj ŝajnis al li esti la oftejo de +rabado kaj mortigo.</p><p class="pagenum">134</p> +<p>Ordinara timo estis komforta sento nekomparinda kun tia, kian li nun +posedis. La unuaj paŝoj, kiujn li alprenis por sinkonservo estis la +efektoj de nura instinkto, dum lia kapablecoj estingiĝis aŭ +subpremiĝis de malespero. Sed, nunatempe, kun la reveno de +pripensado, plej teruraj antaŭsentoj lin atakis. Ĉiu brueto de la +vento tra la arbaretoj ŝveladis ĝis la raŭkaj minacoj de mortigo! +La skuado de la branĉoj prezentadis al li la vibradon de ponardoj, +kaj ĉiu ombro de arbo fariĝis la apero de sangema fripono!</p> +<p>Mallonge, en tiuj ĉi okazoj li elsentis tion, kio lin turmentis +milfoje pli ol la piko de vera rapiro, kaj kun ĉiu nova spasmo de +timego, li rememorigis al sia kondukantino per ankaŭa torento de +ĵuraĵoj, ŝin avertante, ke ŝia vivo neeviteble dependis de lia +opinio pri lia propra konservo. La homa naturo ne povis longe ekzisti +meze de tiel komplektitaj timoj. Fine li sin trovis for de la arbaro +kaj benita de malproksima vidaĝo de loĝejo. Li tiam ekturnis siajn +pensojn je nova afero. Li pripensadis ĉu li paradus sian brevegecon +kaj sindonemecon, konfesante sian ruzon, kaj transdonus sian +gvidantinon al la leĝpuno, aŭ ĉu ne estus pli saĝe, ke li +forlasus la maljunan Hekaton kaj ŝiajn kunsciantojn al konsciencaj +pikoj, kaj ke li kviete daŭrus sian vojaĝon Parizon, je +sendisputata posedo de la kaptaĵo, kiun li jam akiris. Tiun +ĉi paŝon li do decidis fari, rememoriĝante, ke per siaj sciigoj la +rakonto de la mortigito nepre elvokus la atenton de la justeco, en +kiu okazo la havo kiun li <i>prunteprenis</i> de la mortinto devus esti +redonata en favoro de liaj heredantoj. Jen argumento, kiun nia +aventuranto ne povis kontraŭstari. Li antaŭvidis la verŝajnecon, +ke oni de li malproprigus lian akiron—kiun li rigardis kiel premio +de la kuraĝo kaj saĝeco—kaj lin detenus kiel atestanto je la +rabistoj, kun evidenta domaĝo al liaj propraj aferoj. Eble li ankaŭ +elsentis konsciencajn kaŭzojn, kiuj lin malkonsilis atesti kontraŭ +kanajlaro, kies emoj preskaŭ ne povus diferenciĝi de la siaj!</p> +<p>Tiel pripensinte, li cedis al la unua petegado de la maljunulino, +kiun li eksigis ĉe loko apud la vilaĝo, elpetinte, ke ŝi forlasu +vivadon tiel malhonestan kaj siajn krimegojn, transdonante siajn +kunkulpulojn en la manojn de la justeco.</p> +<p>Ŝi ne mankis promesi tutan reformiĝon kaj, deĵetinte sin antaŭ li +pro lia bonegeco, ŝi foriris al sia dometo, forte decidinte konsili +siajn kunmortigantojn, ke ili rapidege rajdu al la vilaĝo por +kulpigi nian heroon.</p> +<p>Sed tiu ĉi, saĝege, nekonfidante je ŝiaj protestoj, nur haltis por +lui kondukanton ĝis la proksima haltejo, kiam li sin trovis en la +urbo Chalons sur Marne.</p> +</div><div class="article" id="est1-9-13" lang="eo"> +<h5>ESPERANTO EN ĴAPONUJO.</h5> +<p class="center">Letero de Sro. van Doorn en Yokohama.</p> +<p class="far_sig">26 <i>Aprilo</i>, 1904.</p> +<p><span class="sc">Tre Estimata Samideano</span>,—</p> +<p>Mi nun plezure sciigas vin iom pri la kondiĉo de Esperanto en tiu +ĉi lando. Unue mi devas diri, ke la progresado de nia lingvo, ĵus +estis komencita, kiam ĝi ricevis seriozan haltigon de la nuna +militado, kiu okupas ĉiujn la atentojn de la ĉi-tieuloj.</p> +<p>La propagandado estas tre malfacila tie ĉi, ĉar la Angla lingvo +estas deviga temo en ĉiuj lernejoj sub la registara observo. Foje +estis proponite plibonigi la ortografion de la Angla lingvo kaj fari +specon da Mond-Angla, por la speciala uzo de tiu ĉi lando, ĉar, +kvankam utilega, la Angla estas tre malfacile ellernebla por la +Ĵaponoj pri tio, ke la ortografio estas tiel absurda. Sed la propono +rezultis en nenio. Tamen estis eldonita en Tokio ĵurnalo <i>The Voice</i> +kiu formetis ĉiujn silentajn literojn kaj aliajn konfuzajn +mallogikajn uzadojn. Plie, tiu ĉi estas granda kosmopolita urbo, kaj +la propono alpreni helpan lingvon estis tre favore ricevita. Tial +la helpa-lingvo Volapük havis tie ĉi multe da studentoj. Hodiaŭ +ĝia malprospero kreis multe da skeptikuloj kaj Esperanto estas +atakita de la loka Gazetaro. Nun, kvankam la Angla lingvo estas iom +konata de ĉiuj Ĵaponanoj, estas vulgare por Ĵaponoj kaj Ĥinoj +ĝin paroli, sed la parolado de la Franca kaj Germana lingvoj estas +distinga! Ĵaponoj, dum kvardek jaroj, estas alprenintaj okcidentan +civilizacion, kaj nun povas administri ĉiujn siajn departementojn +sen helpo de alilandaj instruistoj, krom malmultaj ŝipestroj de +poŝtŝipoj, kaj malmultaj profesoroj en diversaj Ĵaponaj lernejoj. +Je tiuj ĉi ni devas esperi, ĉar ili havas gravan influon inter la +bone edukitaj Ĵaponoj. En diversaj partoj de Ĵaponujo jam de kelka +tempo ekzistas izolitaj instruistoj kaj aliaj, kiuj estas konvinkitaj +pri la bonegeco de Esperanto, kaj pri ĝia plena taŭgeco kiel +internacia helpa lingvo. Jam iliaj influoj estas videblaj, ĉar la +Ĵaponoj komencis ellerni Esperanton. Sed, bedaŭrinde, tiuj ĉi +diversnaciaj pioniroj ĝis nun restis tute izolitaj, laborante ĉiuj +aparte. Kredeble nia afero multe pli rapide antaŭenirus, se ĉiuj +Esperantistoj tie ĉi konsentus kunigi siajn fortojn kaj fondiĝus +ĝenerala kaj centra grupo.</p> +</div><div class="poetry" id="est1-9-14"> +<p class="pagenum">135</p> +<h5 class="poem-header">KANTETO.</h5> +<div class="left" lang="eo"> +<p><b>Karulino Mia.</b></p> +<p>Originale verkita. De William Officer.</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kiam la maten’ lumiĝas,</span> +<span class="i2">Ho karulino mia!</span> +<span class="i0">Ĝia belec’ memorigas</span> +<span class="i2">Plej dolĉe min de via.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kiel ĉirkaŭ mi varmeco</span> +<span class="i2">De la tagmeza horo</span> +<span class="i0">Falas, ĝi min pripensigas</span> +<span class="i2">Pri via korfervoro.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">La vespero, rosa, stela,</span> +<span class="i2">Kun sia trankvileco,</span> +<span class="i0">Murmuretas la rakonto</span> +<span class="i2">De via amemeco.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Tiel je animo mia</span> +<span class="i2">Eterne vi ĉeestas;</span> +<span class="i0">Kaj per sonĝo-lumo</span> +<span class="i2">Imago vin envestas.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">La belega mondo perdus</span> +<span class="i2">Por mi brilecon sian</span> +<span class="i0">Se am’ via malvarmiĝus</span> +<span class="i2">Ho, karulino mia!</span></div> +</div> +</div> +<div class="right"> +<p><b>My Dearie.</b></p> +<p>Tradukita en la Sokta lingvo.</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">When lichtens the mornin’</span> +<span class="i2">O dearie o’ mine!</span> +<span class="i0">Its beauty remin’s me</span> +<span class="i2">Maist sweetly o’ thine.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">As at noontide the sinbeams</span> +<span class="i2">On earth saftly rest,</span> +<span class="i0">I think o’ the fervour</span> +<span class="i2">That glows i’ thy breast.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">The e’en, wi’ its stillness,</span> +<span class="i2">Its starnies, an’ dew,</span> +<span class="i0">The tale o’ thy kin’ness</span> +<span class="i2">Aye whispers anew.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Sae thou tae my soul</span> +<span class="i2">Art near evermair;</span> +<span class="i0">And fond fancy cleeds thee</span> +<span class="i2">In dream glamours fair.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">For me the braw warl’</span> +<span class="i2">Its brichtness wad tyne,</span> +<span class="i0">Should thy love e’er grow caul’</span> +<span class="i2">O dearie o’ mine!</span></div> +</div> +</div> +</div><div class="poetry" id="est1-9-15" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">ZENITA SUNO.</h5> +<p>Originale verkita de Thomas Hunter, M.A.</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Ho! Suno en plej alta vojo,</span> +<span class="i2">Ci venas kun somera ĝojo;</span> +<span class="i0">Tagiĝas nun la tago glora</span> +<span class="i2">Junio dudek unu flora.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Pli frua estas kant’ miela</span> +<span class="i2">De la arbara birdo bela</span> +<span class="i0">Kies fluida voĉo penas</span> +<span class="i2">Dum ci en roza robo venas.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Ĝojas la besto, ĉia floro</span> +<span class="i2">Kun la plej riĉa bonodoro,</span> +<span class="i0">Kaj kun la plej kolora helo</span> +<span class="i2">Disdonas benon de l’ĉielo.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Homaro nun per interamo</span> +<span class="i2">Respondus al la cia flamo,</span> +<span class="i0">Ĉar venas ci en alta vojo,</span> +<span class="i2">Ho! Suno kun somera ĝojo.</span></div> +</div> +</div><div class="article" id="est1-9-16" lang="eo"> +<h5>NEATENDITA AVIZO.</h5> +<p>Oni ofte diras: "Jes, Esperanto estas tre bona ideo, sed ĝi ne +utilos al mi!"</p> +<p>La Redaktoro posedis amikon, kiu tiel pensis. Li havis neniajn +rilatojn kun alilanduloj, kaj ŝajne estis kontenta je la kono de la +Angla lingvo.</p> +<p>Subite, li eltrovis, ke li apartenas al fama antikva Franca familio, +kies kastelo troviĝis en la Francaj Alpoj. Bone, bonege, li pensis. +La Angla lingvo sufiĉos ĉie! Li do forveturis, por viziti la +familian naskiĝejon.</p> +<p>Alveninte en tiun malproksiman regionon, li eliras el la vagonaro, +kaj eniras la hotelon. Ho, ve! El la tuta vilaĝanaro neniu komprenas +lian lingvon. Preskaŭ ĉiuj Eŭropaj lingvoj tie havis siajn anojn, +krom la Angla. Mia amiko estis tre malĝoja. Kompreneble, mi ofte +priparolis Esperanton kune kun li, kaj li multe miris, kiam, je +vespermanĝo, li aŭdis la nomon de nia kara lingvo! Morgaŭe, tute +sole kaj silente, li vizitis la antikvan kastelejon de siaj praavoj.</p> +<p>Ĉion, kion la okuloj povis rimarki, li bone eltrovis, sed plu li ne +povis lerni.</p> +<p>Post lia reveno en Londono, li rakontis al mi tiun ĉi bedaŭrindan +okazon. "Ho!" mi ekkriis, "estos facila afero klarigi ĉiujn +malklaraĵojn! Se plaĉos al vi, vi povos profiti de mia kono +Esperanta." Iom dube, mia amiko diris al mi tion, kion li deziris, ke +mi demandu; kaj mi tuj skribis al la sindonema Sro. Sentis, kies +poemetojn estas tiel bonekonataj.</p> +<p>Mia malnova amiko multe miris, kiam, post nur kvar tagoj, mi metis +inter liaj manoj, longan leteron, enhavanta tre interesan historion +de la kastelo, kaj ĝiaj loĝantoj, kaj multe da pluaj sciigoj, kiujn +li neniam antaŭe lernis. Dank’ al Esperanto, li nun scias ke, dum la +antaŭaj militadoj, la Duko de Savojo indulgis tiun Kastelon, kiam +liaj soldatoj ruinigis ĝiajn najbarojn, ĉar la tiama posedanto iam +estis donacinta al la Dukino bonegan korbon da prunoj! Vere interesa +historio.</p> +<p>Tiu ĉi anekdoto pruvos en nova maniero, la utilon, kiun donas kono +de Esperanto.</p> +</div><div class="article" id="est1-9-17" lang="eo"> +<p class="pagenum">136</p> +<h5>BULONJO.</h5> +<p class="center">H. Bolingbroke Mudie.</p> +<p>La longe atenditaj Pentekostaj tagoj fine estas alvenintaj. Sed kia +vetero! Ĉie troviĝas nigraj nuboj kaj pluveregoj, kaj la suno tute +forgesis nin. Kuraĝe!</p> +<p>Ni baldaŭ trovis, ke ni eniris Esperantujon, ĉar, dank’ al la +senĉesaj klopodoj de nia Libertempa-Kapitano Sro. Reeve, kaj al la +afableco de la fervoja kompanio S.E. & C.R. ni trovis por ni +apartigitan vagonon. Tie ni enŝlosiĝis, por senhalte paroladi +Esperante kaj esperante, ĉar ni ja esperis, ke la vetero baldaŭ +pliboniĝus.</p> +<p>Laŭ la anonceto en <span class="sc">The Esperantist</span>, No. 7, areto da Anglaj +Esperantistoj estis forironta Bulonjon. Ni estis tiu areto, kies +partoprenantoj nombris dek-du.</p> +<p>Ĝustatempe la tre, tre longa turist-plenigita vagonaro forveturis, +kaj alvenis Folkestonen, kie la maro estis sufiĉe trankvila kaj ni +senŝancele eniris la vaporŝipon.</p> +<p>Unu el la areto havis apartan kajuton tie, kaj ni Esperantistoj multe +ŝatis la privilegion ĝin uzi. Vere, ĉiam kaj ĉie Esperantistoj +ĝuas specialajn privilegiojn.</p> +<p>Ni supozis, ke ni movadis sur la maro, sed, pro la nebulo, la +ĉirkaŭaĵoj estis preskaŭ nevideblaj. Fine la kruta Franca +marbordo aperis tra la griza nebulo, kaj ni rapide kolektigis +pakaĵojn, k.t.p., por ke ni povu tuj konatiĝi kune kun niaj jam +konataj sed neniam viditaj samideanoj. Sed ni eraris pri tio. Ne +estis necese atendi ĝis kiam la ŝipo ĉesus sian movadon ĉar, +alproksimiĝinte, ni ĝoje rimarkis ke la elŝipejo estis de granda +verda steletaro okupata. Kaj niaj kunbatalantoj rimarkas samon ĉe +ni, kaj tuj elkriegas per fortaj voĉoj tre korajn eldirojn. La +steletoj intersalutas. "Vivu Esperanto! Kiel vi sanas? Ĉu la maro +estis trankvila?" Tiuj kaj similaj demandoj ĝoje flugis de la tero +en la ŝipon, el Francujo en Anglujon.</p> +<p>Kompreneble la ĉirkaŭstarantoj multe miris pri tio. Kaj kia lingvo! +Mi ja konas ĝin sen ellernado, unu el ili rimarkis al mi. Sed +Esperanto havis bonajn reklamojn dum la tuta tago tie. Baldaŭ +alvenis la tempo kiam ni povis premi la manojn de niaj kunstudentoj, +kaj kune eniri por submetiĝi sub la linkaj okuloj de la +limdepagistoj.</p> +<p>Ni vidis malfeliĉulojn, kies cigarojn oni forprenis, sed ni estis +feliĉuloj, ni estis Esperantistoj, kaj tiaj neniam pekas.</p> +<p>La Brita Konsulo aldonis sian bonvenon al tiu de niaj Francaj amikoj, +kaj nia akcepto vere estis korega. Sur la muroj de la limdepagejo +troviĝas prezaro Esperanta. Tio ĉi certe estas bona reklamo por la +lingvo. Ni do tuj sentis, ke ni ne estis venintaj en alian landon, +sed ke la verda Esperanta standardo ankoraŭ ĉie regnis.</p> +<p>Baldaŭ ni, granda procesio, marŝis sur la stratoj de la plej grava +centro de la Franca fiŝkaptado. La maro ĉiam troviĝas je unu +flanko ĉi tie, sed vere, kiam ni alvenis, maroj ĉie vidiĝis, pro +la pluvego, kiu ĉion ŝanĝigas.</p> +<p>Post tre mallonga promeno, ni alvenis al la hotelo <i>Castiglione</i>, +kies estro estas Esperantisto, kaj tie ni oficiale prezentiĝis al +niaj novaj, pro ni malsekigitaj, amikoj.</p> +<p>Dum tiu ĉi ceremonio, unu el ni serioze diris: "Mi estas la subestro +de la vetero. Mi aranĝis la pluvon, por ke la vagonaro ne estu tro +varma kaj homplena. Nun mi aranĝos bonan veteron, por ke ni, kaj +ĉiuj aliaj kuraĝuloj, ĝuu feliĉan libertempon." Kompreneble ĉiuj +multe ridis, je tiu ĉi eldiro, kaj iu rimarkis, ke eble li nur estis +tre suba estro. Tamen, de tiu momento, la pluvo ĉesis, la stratoj +sekiĝis, kaj fine la suno ekbrilis por aplaŭdi tiun ĉi memorindan +internacian kunvenon.</p> +<p>Post tagmanĝo, ni faris promenadojn en la urbo, vizitis la +fiŝvendejon, la ŝipejon, la antikvajn urbmurojn kaj la katedron. +Tiam, reveninte hotelen, ni pretigis nin por vespermanĝo.</p> +<p>Al tiu momento, Sro. Michaux, la tre sindonema Prezidanto de la +Grupo, sendigis al mi la plej bonan urbfotografaron iam vidita, kaj, +ĉagrenege mi ĝin konfesas, mi forgesis danki lin pri tio. Eble, je +tiu ĉi okazo, li afable forgesos la proverbon ke <i>malfrua danko +estas pli malbona ol danko ia</i>, kaj akceptos miajn nunajn dankojn. +Kaj, se iatempe kiam la Grupanoj rekunveniĝis, ili bonvolos skribi +por mi siajn subskribaĵojn sur papereron, mi havos grandan plezuron +enmeti ĝin en la albumon, kiun mi ĉiam konservos inter mia ĉiam +pligrandiĝanta propagandilaro.</p> +<p>Dum la vespermanĝo ni nature priparolis la venontan kunvenon, kies +programon ni jam vidis sur la paĝoj de la <i>"Cicerone"</i> (Semajna +Bulonja organo, ĉiam enhavanta Esperantan paĝon).</p> +<p>Sed, kvankam ni multe antaŭĝuis la proponaĵojn, la kunveno mem +donis al ni nepripenseblan plezuron. Oni komencis iom post la naŭa +horo, kiam ni eniris belan ĉambregon, mirinde ornamigita de Francaj +kaj Anglaj flagoj, kaj ankaŭ de ĉiam verdaj arbetaĵoj kaj palmoj. +Vere ŝajnis, ke ni estis enirintaj en Kristnaskan festejon.</p> +<p>Sed la okuloj ne estis la solaj membroj, kiuj ĝuis tiun akcepton. +Ankaŭ la oreloj multege <span class="pagenum">137</span> ŝatis la koran ĥoron: <i>"Dio savu +la Reĝon" ("The Esperantist," No. 1)</i> kiu donis komencon al la +bonega programo.</p> +<p>Estas tute neeble priskribi tiun ĉi kunvenon detale, sed eble la +programo estos interesa por legantoj. Jen estas:</p> +<table> +<tr><td class="center" colspan="2"><i>PARTO I.</i></td></tr> +<tr><td>Dio savu la Reĝon</td><td>Ĥoro.</td></tr> +<tr><td>Prezentado</td><td>Sro. Michaux.</td></tr> +<tr><td>Valso Esperanto</td><td>Fno. Decrequy.</td></tr> +<tr><td>L’Espero</td><td>Sro. Boulet.</td></tr> +<tr><td>Mia Mano</td><td>Fneto M. T. Bergier.</td></tr> +<tr><td>Bonan Tagon, Suzo!</td><td>Sro. Derveaux.</td></tr> +<tr><td>La Paco</td><td>Sro. Dufeutrel.</td></tr> +<tr><td>Duo de la Reĝo d’Ys</td><td>Sno. Bergier kaj Fno. Sutils.</td></tr> +<tr><td class="center" colspan="2"><i>Honora Vino.</i></td></tr> +<tr><td>Piana-ludo. L’Akvofalo</td><td>Fno. Pannevin.</td></tr> +<tr><td>13a, Hungara Rapsodio</td><td>Fno. Decrequy.</td></tr> +<tr><td class="center" colspan="2"><i>PARTO II.</i></td></tr> +<tr><td>Floreto</td><td>Fneto G. Bergier.</td></tr> +<tr><td>La Cigalo kaj la Formiko</td><td>Fneto M. T. Bergier.</td></tr> +<tr><td>La Korvo kaj la Vulpo</td><td>Fneto Lephay.</td></tr> +<tr><td>Lasta Deziro</td><td>Fno. Sutils.</td></tr> +<tr><td>Hamleto</td><td>Sroj. Dufeutrel kaj Mudie.</td></tr> +<tr><td>Hispana Romanco</td><td>Sino. Bergier.</td></tr> +<tr><td>La Bano de la Pastro</td><td>Sro. Boulet.</td></tr> +<tr><td>Galateo</td><td>Sro. Derveaux.</td></tr> +<tr><td>La Marseja Himno</td><td>Ĥoro.</td></tr> +<tr><td class="center" colspan="2"><i>Bonvena Ĉampana Vino.</i></td></tr> +</table> +<p>Vere, tre memorinda programo. Kaj, se oni demandus kian eron mi pleje +ŝatis, mi estas certa ke la plenkreskuloj min pardonos, kiam mi +konfesas ke mi pleje ŝatis la kvar recitadojn de Fraŭlinetoj +Bergier kaj Lephay. Kiam oni aŭdas nian karan Esperanton el la lipoj +de kvin, sep kaj dekjaraj infanoj, ĝi havas ankoraŭ pli belan sonon +ol kutime. Kaj oni devas ankaŭ gratuli—ĉiujn! Ĉio estis bona, eĉ +bonega. Tamen estis unu afero kiu ne tute plaĉis al mi.</p> +<p>Eble ĝi estas nur bagatelo, sed mi ja opinias, ke ĝi meritas gravan +atenton. En almenaŭ unu el la belaj kantoj, mi rimarkis, ke la +tradukinto ne konservis la Esperantan akcenton.</p> +<p>Laŭ mia opinio, bona Esperanta kanto devas konservi tion ĉi, kaj +oni ne devas meti la akcenton sur silabo alia ol la antaŭlasta. Se +oni atente tralegos la tradukojn de Tom Bolin’ (No. 5) Vivo de +Maristo (No. 1) kaj aliaj tradukoj de bone konataj poemoj en <span class="sc">The +Esperantist</span> oni konstatos ke, eĉ por la kutimita melodio, kiun +oni verkis por tiuj ĉi poemoj, la Esperantaj vortoj taŭgas. Mi do +esperas ke, kiel eble plej multe, niaj muzikaj verkistoj provos +konservi la uniforman Esperantan akcenton, sen kio nia lingvo perdus +tiom da utileco kaj belsoneco.</p> +<p>Post la finiĝo de la unua parto, du infaninetoj prezentis belegajn +floramasojn al la du Anglinoj, kiuj estis inter la vizitanta areto: +belaj Esperantaj floramasoj. Mi intence diris <i>Esperantaj</i>, ĉar +ambaŭ el ili konsistis el floroj ruĝaj, blankaj kaj bluaj; Anglujo +kaj Francujo; kaj interplektita estis la bela Verdo de la Espero, la +emblemo de Internacieco.</p> +<p>Sed jam tro longa estas tiu ĉi priskribo. Por ĝin finigi, mi +rimarku pri la bonegeco de la paroladoj faritaj de Sroj. Michaux kaj +Reeve.—Sed ne! Ekzistas ankoraŭ alia afero, kiu eble havos apartan +intereson por Vi, karaj Legantoj. Oni ĉie rimarkis, ke la +<i>Verd-kovrilaĵeto</i> estis tre leginda. Dankojn, Bulonjaj Legantoj! Ju +pli granda la laboro, des pli granda la plezuro kiam oni lernas, ke +la rezultatoj estas ŝatataj. Se nur la tuta legantaro kunpensus!</p> +<p>Tre, tre laca, ni fine realvenis en nian komfortan hotelon, por +silente pripensi la mirindan tagon, matene en nigreta, malseka +Londono, posttagmeze en nuba, malseketa Bulonjo, kaj vespere en +belega, varma Esperantujo, inter la floroj, kantoj kaj salutoj de +karaj internaciaj amikoj.</p> +<p>Morgaŭ matene, post naŭ-tridek, niaj amikoj nin serĉis, kaj +kondukis en la ĝardenojn de Sro. Duhamel, la Esperantista floristo +Bulonja, kaj tie ni fotografiiĝis antaŭ bela floraro. La rezultato +estas bona, kaj ĉiam servos kiel fidela memoraĵo de plezura mateno.</p> +<p>Posttagmeze ni eniris en tramon (niaj dek du anoj kaj la Francaj +amikoj plenigis la veturilon) kaj komencis gajan veturon ĝis +Wimereux. La antaŭan nokton mi estis rimarkinta verdan rubandon sur +la fortepiano, kiu portis oreskribitan <span class="sc">Esperanto</span>. Tiun ĉi +rubandon oni nun fiksis ĉe la vitro de la tramo, kaj ĉiuj +preterirantoj bone rimarkis, ke ĝi estis Esperantista tramo. +Tiamaniere la Afero gajnis bonan reklamon.</p> +<p>Mi jam ekpensis, ke oni min trompis sed tiam, kiam unu post la alia, +mi rimarkis novajn vidindaĵojn mi certiĝis, ke estis ja fakto. +Bulonjo ne estas malbela urbo, kaj la kamparo ankaŭ estas sufiĉe +bela. Ne ŝanceliĝu, do, Anglaj adeptoj, sed tuj vizitu la belan +hejmon de tiom da fervoraj Esperantistoj.</p> +<p>Sur la beleta marbordo Wimereuxa ni ĝuis tre feliĉan posttagmezon. +La suno ĵetis sur nin ne tro varmajn radiojn, kaj la plimulto da la +kunvenintoj sidiĝis sub la ombro de la verda rubando por kunkanti +kaj ŝercadi. Sed mi ne estis tiel mallaborema, kaj ĝuis tre +plezuran ludadon kun la ĉarmaj infanoj, kiuj venis kune kun ni. Kaj, +Legantoj, estas terura sed vera fakto, ke, en Francujo, eĉ la +infanoj parolas France! Tamen ludoj kaj Esperanto ĉiam estas +internaciaj, kaj ni estis tre feliĉaj, kaj multe bedaŭris kiam +vesperiĝis, <span class="pagenum">138</span> kaj ni devis returnen trami. Post vespermanĝo, +ni denove kunvenis, kune kun niaj gastamaj amikoj en la ĉefloko de +ĉiuj Francaj urboj, la <i>Casino</i>. Tie, sidante en la belaj ĝardenoj +apud la lumigita estuario, sub la hela lunlumo, Sro. Boulet (kiu +venis el Roueno) afable promesis fariĝi nova kunverkanto, kaj ni +hodiaŭ povas legi lian lertan <i>Calabre</i> tradukon.</p> +<p>Jen alia gajno por <i>Mondvaganta Redaktoro</i>! Li ricevas artikolojn de +tiuj, kiuj li havas la plezuron renkonti. Kaj, ĝis nun, mi kredas, +mi estas la sola mondvaganta Esperanta Redaktoro. Tial Vi estas +povintaj legi multe da interesaj rakontoj, kiuj multe helpis je la +sukceso de tiu ĉi Gazeto.</p> +<p>La proksiman tagon, post matenmanĝo, ni ĥore estis kantantaj +<i lang="it">Funiculi Funicula</i> kiam niaj nelacigeblaj samideanoj venis por +konduki nin en Le Portel.</p> +<p>Kia belega sablaro tie troviĝas. Ebena kaj malmola kiel asfalto. +Bonega loko por la krevetkaptado, sed, ŝajne, Esperantistoj en +Bulonjo neniam havos tempon por tiu ĉi agrabla amuzado. La tieaj +amikoj ĉiam sukcesos trovi ian novan kaj interesan vidindaĵon.</p> +<p>Sur tiu ĉi sablaro ni denove faris ludojn kaj kursojn, kaj, fine +alvenis al la interesa vilaĝo. Le Portel estas enloĝata de +fiŝistoj, sed Wimereux, je la alia flanko de la estuario estas +rapide pligrandiganta ĉirkaŭurbo de Bulonjo.</p> +<p>En Le Portel ni vidis interesan sed funebran procesion: la +enterigiron de fiŝisto.</p> +<p>Sro. Michaux diris al mi, ke multe da la tieaj loĝantoj ankoraŭ +posedas la trajtojn Hispanrasajn, ĉar siaj praavoj venis el tiu suda +lando.</p> +<p>Sed mi jam trolongigis tiun raporton! La tramo rekondukis nin en +Bulonjon, kaj oni aranĝis finan posttagmezan promenadon ĝis la +rimarkinda monumento de la <i lang="fr">Grande Armée</i> Napoleona. Tiu ĉi estis +tiel ŝatinda, kiel la aliaj, kaj la vetero ĉiam estis bela. Tamen +oni diris, ke en la apudaj vilaĝetoj estis iom pluvdona. Ni estis +feliĉuloj havi kune kun ni la veter-subestron!</p> +<p>Dum la promeno ni priparolis la proponitan kunvenon Esperantistan, +pri kio mi esperas skribi ion poste. Tiaj kunvenoj estas la plej +bonaj aferoj por vekigi kaj revekigi intereson pri nia afero.</p> +<p>Post tre feliĉa haltado en arba valeto, kie ni denove fotografiiĝis, +kaj ludis kun la infanoj, ni kune revenis por fari la pakaĵojn +por la baldaŭe foriranta vaporŝipo. Tion farinte kaj vespermanĝinte, +niaj fervoraj amikoj akompaniis nin ĝis la enŝipejo por doni al ni +lastan <i>Ĝis la Revido</i>....</p> +<p>Dankojn, dankojn, novaj sed tamen tre malnovaj amikoj. Dank’ al vi, +ni ĝuis mirindan viziton; dank’ al vi, ni nun havas eĉ pli varman +estimon de nia kara lingvo, kaj ĝiaj afablegaj Francaj adeptoj. Unu +el nia aro estis Franca Anglano, kaj li miregis pri la tutkoreco de +nia akcepto ĉe siaj samnacianoj. Vere ni ŝajnis esti "centjaraj +amikoj!"</p> +<p>Kaj ĉu mi ĉiam facile komprenis la alilandulojn? Ne estas dubeble, +kaj ne estas dubinde!</p> +<p>Tamen unu malfacileco ĉiam troviĝis, pri tio ni devis esti +singardemaj. Jen. Ĉiam, kiam oni aranĝis estontan renkonton, oni +devis precipe zorgi pri la maniero por esprimi la horon. Ĉiam Sro. +Michaux diris ambaŭ, ekzemple, je la <i>naŭ kaj duono</i> <span class="sc">kaj</span> +je la <i>duono de la deka</i>. Sed mi, kaj miaj Francaj amikoj kunsentas, +neniam plu diros aŭ unu aŭ la alian. Ni diros je <i>naŭ-tridek</i>. +Tiamaniere ne estos eble, ke ni manku niajn renkontojn pro eraro +kaŭzata de tiu malfacileco.</p> +<p>Al la dirita horo, ĉiam aldonu la minutojn, kaj jen sistemo jam +internacia por diri la horon. Laŭ la antaŭa anonco en <span class="sc">The +Esperantist</span>, tiu ĉi sistemo estas la fervoja (kaj sekve la +praktika) uzo.</p> +<p>Kaj Vi, karaj Legantoj, kiu legis tiujn ĉi liniojn, kion vi pensas? +Ĉu vi ne multe bedaŭras, ke vi ne kuraĝis partopreni je tiu ĉi +unua oficiala grupkunvenejo? Mi ĝin esperas. Tamen, ne estas necese, +ke vi longatempe plendu pri tio. Nia Libertempo-Kapitano, Sro. Reeve +nun klopodas pri nova vizito al la Grupo en Havro. Mi jam konas tiujn +ĉi fervorajn amikojn de nia afero, kaj mi esperas ke, je la 30a & +31a Julio kaj la Aŭgusto, ili ricevos viziton de granda aro da +alilandaj Esperantistoj, ne el Anglujo nur, sed el ĉiuj proksimaj +aŭ malproksimaj landoj. La elspezo ne estos granda, kaj se tiuj, +kiuj povos tien iri, tuj skribos al Sro. Reeve (63, <i>Effingham Road, +Lee, Kent</i>) li povos aranĝi specialajn kondiĉojn kun la fervoja +kompanio L. & S.W.R. kaj neniu povos plendi pri la rezultato.</p> +<p class="center"><i>"Vivu Esperanto, kaj Vivu la Esperantistoj!"</i></p> +</div><div class="article" id="est1-9-18" lang="eo"> +<h5>LA LINGVO DE LA FLOROJ.</h5> +<p class="center">Originale verkita de Ben Elmy (Daŭrigata de paĝo 79).</p> +<p class="center">PARTO II.</p> +<p>Ju pli ni studas la florojn, des pli ni konstatas, ke multe da ili +posedas nesuspektitajn lertecojn, kiujn apud besto ni volonte +nomus instinkto aŭ eĉ prudento. La esploradoj kaj eksperimentoj +de la plimultiĝanta anaro de observistoj pruvas tion ĉi. Tamen, +ĉar la kreskaĵoj aŭ floroj estas mutaj, tial la homaj oreloj +neniel taŭgas por tiu esplorado; estas do necese, ke la homo uzu +siajn okulojn des pli zorge kaj akurate. Eĉ tiam, multe da floraj +okazaĵoj evitas la tro difektan homan vidlertecon, <span class="pagenum">139</span> homa +difekto kiun la homo mem tre ofte forgesas kaj malatentas.</p> +<p>Ekzemple, oni diras ordinare, kune kun <i>Darwin</i>, ke "<i>la kreskaĵoj +kompreneble ne posedas nervojn, nek centran nervsistemon.</i>"<a href="#fnI.9.2" id="fnrefI.9.2"><sup>[2]</sup></a> Sed +tiamaniere, fariĝas ankoraŭ pli mirinda la plua eltrovo, ke iafoje +"<i>kreskaĵo ekscitita transigas la influon al aliaj partoj de si, kaj +tiuj ĉi partoj reciproke ekmoviĝas.</i>"<a href="#fnI.9.2"><sup>[2]</sup></a> Kia do estas la agometodo +de tiaj procesoj? Se la kreskaĵo "kompreneble" ne uzas nervfadenojn +por telegrafi siajn sentadojn kaj ordonojn, ĉu eble ĝi komunikigas +inter si per "senfadena" telegrafo? Vere, tre nescia estas la homo, +eĉ ĉe la dudeka centjaro!</p> +<p>Tre miriga ankaŭ estas la fenomeno de la perioda dormo de folioj kaj +floroj, kun iliaj akompanantaj movadoj. Ankoraŭ mirindega estas, ke, +kiel la mambesto produktas albumenan sukeran lakton, tiel la +kreskaĵo produktas sukeran mielon en la floro, kun amelon kaj eĉ +albumenon en la semo, por nutri la embrion kaj la junan estontan +kreskaĵon.</p> +<p>Cetere <i>Darwin</i> skribas: "<i>Apenaŭ estas trograndigo diri, ke la +radikpinto (de kreskaĵo), tiom sentema, kaj tiel reguligante la +movadojn de la apudaj partoj, agadas tute kiel la cerbo de malsupera +besto.</i>"<a href="#fnI.9.2"><sup>[2]</sup></a> Sed certe, oni povas plivole demandi ĉu la agadoj de +kelkaj floroj ne superas eĉ iajn funkciadojn de tia besta cerbo.</p> +<p>Rilate al tio ĉi, Dro. J. E. Taylor argumentas pri "<i>psikologio +kreskaĵa</i>," kaj li tre racie inspiras, ke "<i>ĉe proksime estonta +tempo ni eble konstatos, ke ne ekzistas vivo sen sekva</i> +<span class="sc">psikologia</span> <i>agado; ke tio ĉi estas nepre resultato de tio; +ke la vivo mem estas kondiĉita per psikologia agado; ke iaj +kreskaĵoj posedas la ekvivalenton de besta instinkto, la ebleco +gajni individuan sperton, kaj ĝin transigi al iliaj posteuloj, por +ke tiuj ĉi profitu, ne tute nekonscie.</i>"<a href="#fnI.9.3" id="fnrefI.9.3"><sup>[3]</sup></a>.</p> +<p>La Amerikana poeto, Lowell, evidente kredis je tiu psikologio, ĉar +li aligas al floroj ne sole vivon, sed ankaŭ <i>animon</i>—</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">"Jen ĉia terbulo, al viv’ puŝiĝante</span> +<span class="i2">Pro alta instinkto, interna fervor’,</span> +<span class="i0">Kaj supren blinde ĝis lum’ palpetante,</span> +<span class="i2">Atingas animon per herbo kaj flor’."<a href="#fnI.9.4" id="fnrefI.9.4"><sup>[4]</sup></a></span></div> +</div> +<p>Tiel ankaŭ la Angla poeto, Shelley, ĉe "<i>La Sentema Kreskaĵo</i>," +parolas pri la gracia kortuŝeco de la interna "<i>io, kvazaŭ +spirito</i>" de tiu floro. Aliloke li remarkas, eĉ apud pli humila +kreskaĵo, la influon viveman de la aero kaj de la lumo, tuj +fariĝontaj—</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">"Korbatoj nevideblaj de la flor’,</span> +<span class="i2">Al ĉiu parto vivon pulsigantaj." + <a href="#fnI.9.5" id="fnrefI.9.5"><sup>[5]</sup></a></span></div> +</div> +<p>Alia Amerikano, la glora Walt Whitman, rakontas—"<i>Karesante mi tenas +branĉojn aŭ junajn arbojn—mi tuj sentas iliajn sukon kaj tendenon +leviĝantajn en mi, kiel hidrargo ĉe varmeco. Mi baraktas amike kun +ilia senkulpa fortiko—mi scias ke iom da ĝia virto pasas de ili al +mi. Eble ni reciproke interŝanĝas ion—eble la arboj rekonas ĉion +tion pli ol mi iam pensis.</i>"<a href="#fnI.9.6" id="fnrefI.9.6"><sup>[6]</sup></a></p> +<p>Preskaŭ idente sciigis Richard Jefferies—"<i>Tiu aliformiĝo de buloj +kaj malvarma materio en vivajn objektojn, faras la ĝojon kaj esperon +de la somero. Ĉiu tronketo de herbo, ĉiu folio, ĉiu individua +floreto kaj folieto, parolas pri espero. Konsideru la herbojn, la +kreskaĵojn—ili estas signoj de tero altiĝante ĝis la vivo, antaŭ +niaj okuloj. Tial al mi estas la floroj tiom pli ol nur trunketo kaj +folietoj.... La blankaj folietoj alvokas rekte al nia koro; la +trankvilaj kverkoj estas plenaj je mistero. La floroj, per siaj mil +vizaĝoj, kolektis la kisojn de la mateno. Ilin ŝatante mi ricevas +almenaŭ iom da ilia vivopleno—novan penson el ĉiu folieto.</i>"<a href="#fnI.9.7" id="fnrefI.9.7"><sup>[7]</sup></a></p> +<p>Certe, nia kara Jefferies multe aŭskultadis—kaj iom komprenis—la +veran lingvon de la floroj! Tion ĉi ankaŭ atestas siaj ĉarmaj +verkoj "<i>Bevis</i>," "<i>La libera Aero</i>," kaj la interesa, pretervorte +laŭdinda, "<i>Historio de Mia Koro</i>."</p> +<p>Tamen bezonas konfesi, ke ne ĉiuj floroj tiom aminde prezentiĝas +kontraŭ la homoj kaj bestoj, aŭ eĉ kontraŭ ĉiaj aliaj specoj de +floroj. Inter ili ja estas amikoj kaj malamikoj, reciproke helpantaj +aŭ malhelpantaj. Tion ĉi precipe klarigis Dro. Taylor, en sia verko +supredirita. La vero estas ke, kiel apud la bestoj, tiel ankaŭ apud +la floroj, efektiviĝas pli aŭ malpli la postuloj de "la barakto je +ekzistado," "la natura elekto," kaj "la postdaŭriĝo de la plej +konvenaj je la okazoj." Estas, do, nur malklera konkludo, ke la +floroj "nek laboras, nek ŝpinas"; la vivotempo de la floroj estas +tiom plene (kaj almenaŭ tiom utile) okupata, kiom tiu de la bestoj. +Plie, estas ja la penado de la kreskaĵoj kiu provizas ultimate la +nutraĵon mem de ĉiu besto, de ĉiu homo; tial, tiu ĉi devas +memoriĝi ke de la vivo kaj laboro de la kreskaĵoj sia propra vivado +dependas.</p> +<p>Amikaj floroj, kiel malmulte ni komprenas vian vivon, vian lingvon!</p> +<p>Ĉe la kreskanta homa pensado, nia kompreno ĉiam fariĝos pli klara, +kaj nia amo pli forta, je la plej belaj el la infanoj de la tero—la +mutaj sed elokventaj floroj.</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTES:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.9.2"></a> <a href="#fnrefI.9.2">[2]</a> +El "The Movements of Plants." +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.9.3"></a> <a href="#fnrefI.9.3">[3]</a> +The Sagacity and Morality of Plants. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.9.4"></a> <a href="#fnrefI.9.4">[4]</a> +The Vision of Sir Launfal. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.9.5"></a> <a href="#fnrefI.9.5">[5]</a> +The Zucca. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.9.6"></a> <a href="#fnrefI.9.6">[6]</a> +The Oaks and I. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.9.7"></a> <a href="#fnrefI.9.7">[7]</a> +The Pageant of Summer. +</p> +</div><div class="poetry" id="est1-9-19" lang="eo"> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kiam nutro nin vivigas,</span> +<span class="i2">Aŭ bonaĵ’ ajn nin ĝojigas,</span> +<span class="i0">Ni memoru, ke ni devas</span> +<span class="i2">Esti dankaj, ĉar ni scias,</span> +<span class="i0">Ke aliaj homoj penas</span> +<span class="i0">Por ben’ kiun ni ricevas:</span> +<span class="i4">Ne forgesu ni gefratojn</span> +<span class="i4">Bonfarintajn nekonatajn.</span></div> +</div> +<p class="near_sig">(6266).</p> +</div><div class="article" id="est1-9-20"> +<p class="pagenum">140</p> +<div class="left" lang="eo"> +<h5>LA "ATESTO PRI KAPABLECO."</h5> +<p class="center">Originale verkita de G. D. Buchanan, 8820.</p> +<p>Inter la rimarkoj kiuj aperis sub la titolo de <i>Correspondence +Notes</i>, en la lasta numero de nia Gazeto, estis mallonga paragrafo, +kiu diris, ke tiuj Britaj Esperantististoj kiuj dezirus akiri nepran +pruvon pri sia plena sciado de nia helpa lingvo devus sin turni al la +<i>Franca Societo por la Propagando de Esperanto</i>, por ricevi ĝian +konatan <i>Atesto pri Kapableco</i>. Kvankam ni ĉiuj multe ŝatas la +fratan spiriton de niaj Francaj amikoj, tamen ni esperas, ke post +nelonge ni povos aranĝi ekzamenojn por Brita <i>Atesto</i> laŭ simila +modelo. Respondante al la afabla propono de nia Redaktoro, mi traktos +mallonge pri tiu ĉi afero, esperante, ke la konsilo de pioniro eble +estu helpa al estontaj kandidatoj.</p> +<p>Kompreneble, la aspiranto devas jam posedi bonan ĝeneralan sciadon +de la fundamentaj principoj de la lingvo antaŭ ol li komencos la +specialan preparadon por la ekzameno. Se li estus tiel feliĉa +kompreni plenege la Francan lingvon, li elektu fari tiun ĉi +ekzamenon France; sed nur adepto devus atenci tion ĉi. Se, tamen, +simile al mi, li konus nur sian nacian lingvon, li ne povos ĝui la +helpon de tiaj valoraj lernolibroj kiaj <i>La Commentaire sur la +Grammaire Esperanto</i> kaj <i>La Texte Synthétique</i>.</p> +<p>Mi persone konstatis ke la Esperanta Sintakso, de Dro. Paul +Fruictier, estis preskaŭ necesega, kaj mi ĝin forte rekomendas. Se +la studento povas verki kune kun amiko, tiom pli bone. Mi mem ŝuldas +multon je la inspiraĵoj kaj konsilo de klera amiko, kun kiu mi ofte +korespondas.</p> +<p>Fininte sian preparadon, la studento devas tiam skribi al <i>Sro. +Edouard Bréon</i>, 6, <i>Rue du Levant, Vincennes, près Paris</i>, klarigante +ĉu li volas fari la ekzamenon France aŭ Angle. Post malmultaj tagoj +li ricevos plenan sciigon pri la oficiala programo.</p> +<p>Se la aspiranto elektus fari la ekzamenon Angle, estos necese ke li +traduku Esperantan eltiraĵon Anglen, kaj Anglan eltiraĵon +Esperanten. La "Demandaro" enhavos serion da gramatikaj demandoj kaj +ekzercon pri Esperanta elparolado. Por reprezenti tion ĉi, mi uzis +la bonegan fonetikan metodon kiu aperis sur paĝo 25, Nro. 2 de +<span class="sc">The Esperantist</span>.</p> +<p>Skribinte al nia Samideano, Sro. Mann, de Paris, por ricevi lian +opinion pri la speciala preparado por la ekzameno, mi ricevis la +jenan valoran respondon.</p><p class="pagenum">141</p> +<p>"Pri plej efika kaj sukcesiga metodo studi por la ekzameno, mi +rekomendus, post ellerno de la <i>Complete Text-Book</i>, zorgan legadon +de <i>Hamleto</i> kaj <i>Fundamenta Krestomatio</i>, kun <i>Esperanta Sintakso</i>, +de Fruictier. Ekzemple, oni prenu en <i>Krestomatio</i> iun anekdoton. +Legu ĝin du aŭ tri fojojn laŭtvoĉe. Poste, oni faru al si +diversajn demandojn per vortoj tiaj kiaj Kiu (n), Kies, Kie (n), +Kiel, Kial, Kiam, Ĉu? Por varii, oni rediru la anekdoton je aliaj +tempoj ol tiuj donataj en la teksto mem. Ekz., la teksto eble +rakontas la aferon, kiel okazinta je iu tempo pasinta. Nu, la +ekzercanto povus rekonstrui la anekdoton, metante la serion da agoj +en la pasantan tempon, AS, aŭ en la pasontan tempon, OS; poste en +malsimplajn tempojn: Estis ... inta (j), k.t.p. Tiamaniere la studo +fariĝas vere interesa, kaj la lernanto tre baldaŭ elposedos la +gramatikon tre simplan de Esperanto.</p> +<p>"Alion oni povas ankaŭ fari kun bonaj rezultatoj. Per la helpo de la +vortaro Angla-Esp., oni povas ekzerci sin jene. Oni povas, dum la +farado de agoj iaj, nomi ilin Esperante. Ekz. Leviĝante, fru- (aŭ +malfru-) matene, nomu la serion da agoj. Mi leviĝas, mi stariĝas, +mi surtiras miajn ŝtrumpojn, k.t.p. Mi estas vestita (mi est<i>is</i> +vest<i>ot</i>a). Mi lavas min, mi matenmanĝas, mi laboras, k.t.p. Ĉiuj +ĉi agoj estas analizeblaj kaj etendeblaj, kaj liveras tre interesajn +imagajn konversaciajn kaj gramatikajn ekzercojn.</p> +<p>Tio estas la fama Gouin’a metodo studi lingvojn; ĝi donas mirigajn +rezultatojn. Tiamaniere, la vortoj kaj esprimoj restas en la memoro, +kaj oni ne laciĝe lernas <i>papage</i> novajn vortojn. Kaj por +konversaciaj klasoj tia procedo estas praktikinda, ĉar ĝi ŝparas +la tempon kaj koncentras la pensojn de la ekzercantoj. Soj. George +Phillips & Son, Ltd., 32, Fleet Street, London, eldonas tre interesan +kaj pensigan serion da libroj verkitaj laŭ la Gouin’a metodo.</p> +<hr class="short"> +<p>N.B.—Estas preskaŭ certe ke, post nur iom da tempo, la deziroj de +tiom de adeptoj estos plenumataj, kaj Brita Ekzameno fondiĝos. Oni +nun klopodas pri la afero.—(<span class="sc">Red.</span>).</p> +</div> +<div class="right"> +<h5>THE CERTIFICATE OF MERIT.</h5> +<p class="center">G. D. Buchanan, No. 8820.</p> +<p>Among the remarks under the heading <i>Correspondence Notes</i>, in the +last number of our Gazette, was a short paragraph which stated that +those British Esperantists who desired to acquire an indisputable +proof of their thorough knowledge of our auxiliary language must +apply to the <i>French Society for the Propagation of Esperanto</i>, in +order to obtain its well-known "Atesto pri Kapableco." Although we +all greatly appreciate the fraternal spirit of our French friends, we +nevertheless hope that ere long we shall be able to organize +examinations for a British Certificate on similar lines. In reply to +the kind suggestion of our Editor, I will briefly treat of this +matter, in the hope that the advice of a pioneer may possibly be a +help to future candidates.</p> +<p>Of course, the aspirant must first possess a good general knowledge +of the elementary principles of the language before he begins the +special preparation for the examination. Should he be so fortunate as +to understand French thoroughly, let him elect to undergo the test in +French; but only an adept should attempt this. If, however, like +myself, he should know only his own national language, he will not be +able to enjoy the help of such valuable text-books as <i>La Commentaire +sur la Grammaire Esperanto</i> and <i>La Texte Synthétique.</i></p> +<p>Personally I have found that the <i>Esperanta Sintakso</i>, by Dr. Paul +Fruictier, is almost essential, and I recommend it strongly. If the +student can work with a friend so much the better. I owe much to the +suggestions and advice of a well-informed friend, with whom I often +correspond.</p> +<p>Having concluded his preparation, the student must write to <i>M. E. +Bréon</i>, 6, <i>Rue du Levant, Vincennes, near Paris</i>, stating whether he +purposes taking the examination in French or English. In a few days +he will receive full details as to the official programme.</p> +<p>Should the candidate choose to go up for the examination in English, +it will be necessary for him to translate an Esperanto extract into +English, and an English extract into Esperanto. The list of questions +will contain a series of grammatical points and an exercise on +Esperanto pronunciation. In order to illustrate the latter, I +employed the excellent phonetic system which appeared on page 25 of +<span class="sc">The Esperantist</span>, No. 2.</p> +<p>Having written to our Friend-in-Esperanto, Mr. Mann, of Paris, to +learn his opinion with regard to special preparation for the +examination, I received the following valuable reply:— </p> +<p>"As for the most effective and successful method of studying for the +examination, I should recommend, after mastering the <i>Complete +Text-Book</i>, a careful reading of <i>Hamlet</i> and the <i>Fundamenta +Krestomatio</i>, with <i>Esperanta Sintakso</i>, by Fruictier. For example, +take some anecdote from the <i>Krestomatio</i>. Read it two or three times +aloud. Then ask yourself various questions by words such as <i>Who (m), +Whose, Where (Whither), How, Why, When?</i> To vary the study repeat the +anecdote, using tenses other than those employed in the text itself. +For example, the text possibly narrates the matter as having happened +at some past time. Well, the student could remodel the anecdote, +placing the concatenation of events in the Present AS, or in the +Future OS; and afterwards in the compound tenses: <i>Estis ... inta +(j)</i>, k.t.p. In this manner the study really becomes interesting, and +the pupil will very soon master Esperanto’s very simple Grammar.</p> +<p>"One can also adopt another course with good results. With the aid of +the <i>English-Esperanto Dictionary</i> one can train one’s self as +follows. While performing any actions one can name them in Esperanto. +Thus, getting up early (or late) in the morning, enumerate the series +of actions. I get up, I stand up, I put on my stockings, etc. I am +dressed (I was about to be dressed). I wash, I have breakfast, I +work, etc. All these actions can be analyzed and extended, and supply +most interesting imaginary conversations and grammatical exercises.</p> +<p>That is the famous Gouin method of studying languages; it gives +remarkable results. Thus words and expressions are preserved in the +memory, and one does not wearily learn new words parrot-method. And +such a system is practicable for conversational classes, as it saves +time and concentrates the thoughts of the pupils. Messrs. George +Phillips & Sons, Ltd., 32, Fleet Street, London, publish a very +interesting and thought-inspiring series of books compiled on the +Gouin system.</p> +<hr class="short"> +<p>N.B.—It is almost certain that in a short time the wishes of so many +adepts will be fulfilled, and a British examination will be founded. +The matter is now under consideration.—(<span class="sc">The Editor</span>).</p> +</div> +</div><div class="jokes" id="est1-9-21" lang="eo"> +<p>La Onklino diris al sia nevino: "Ne ploru, karulino, aŭ ci +malbeliĝos."</p> +<p>"Ĉu vi multe estas plorinta, kiam vi estis juna?" +respondis la infanino.</p> +<p class="near_sig">(P de B).</p> +</div><div class="article" id="est1-9-22" lang="eo"> +<p class="pagenum">142</p> +<h5>DUA ORIGINALA SKIZETO, VERKITA DE E.W.</h5> +<p class="center">Nia Fraŭlino.</p> +<p>Ŝi loĝis en dometo, tute apud la domego ĉirkaŭfosigita de ŝiaj +praavoj. Ĝi nun apartenas al fremdulo, sed li ne estis vizitata de +la sinjoroj de la departemento, kaj estis malestimata de la +vilaĝanoj. Li do lasis neokupata sian antaŭ ne longe aĉetitan +domon.</p> +<p>Nia Fraŭlino estis, tiel, kiel ŝia frato, la <i>pacama Pastro</i> (pri +kiu mi skribis en <span class="sc">The Esperantist</span>, No. 8) tre granda, sed +ŝi estis rekta kaj tre aktiva. Ŝi havis brunajn okulojn, aglan +nazon, firman mentonon kaj voĉon kiu neniam estis laŭta, kvankam +ofte severega.</p> +<p>Unufoje Dimanĉe ŝi ĉiam sidis simple vestita, kune kun sia nevino +kaj tri servistinoj, sur la plej granda preĝbenko de la paroĥa +preĝejo. La Diservo finita, ŝi venis al ŝia pordo, kiun malfermis +la paroĥestro, kiu kolegia ĉapo en la mano, salutis ŝin profunde.</p> +<p>Ŝi respondis je solena reverenco: tiam li sekvis ŝin kaj ŝiajn +nevinojn al la pordego. Kiam ili ekstere alvenis, la aŭdintaro +eklasis siajn benkojn. En bela vetero <i>Nia Fraŭlino</i>, ĉar tiel ŝi +nomiĝis ĉiam, kutimiĝis iri sub granda arbo en la preĝejkorto, +kaj tie staris aŭ sidis dum la vilaĝanoj kunvenis por demandi al +ŝi kuracilon aŭ konsilon; por priparoli ian disputon, je kies +meritoj ili deziris, ke ŝi aljuĝu; aŭ por peti, ke ŝi ordonu la +punon por ia eltrovita krimeto. Ŝiaj decidoj neniam estis +disputataj, ĉar la Galoj havas ankoraŭ superstiĉan kredon je la +saĝeco kaj sankteco de maljuna virgulino, se ili scias, ke ŝi estas +fraŭlino de ŝia propra elekto.</p> +<p>La junularo de la vilaĝo amis kaj respektegis sian Fraŭlinon; +ankaŭ ŝi amis ilin, precipe tiujn, kies gepatrojn ŝi konis dum +ilia juneco. El tiuj ĉi, la plej de ŝi amata estis la beleta, +dolĉa dekokjara Nest. Ŝi ĝuis rigardadi la knabinon sidante inter +la geĥoristoj apud ŝia fianĉo, kiu estis lerta kaj inteligenta +frizisto el la proksima urbo. Oni sciis ke ŝi jam aĉetis multe da +utilaj ornamoj, trikotaĵoj kaj fajencoj por la estonta domo de +Nest—la domo en kiun, post unu aŭ du jaroj, la fianĉino estos +kondukata kun la eksplodo de du aŭ tri cent pafiletoj, kun la +piedfrapado de cent kvindek ĝis ducent ĉevaloj kaj azenoj, kun la +kantoj, kriegoj kaj koraj gratuloj de kvin aŭ ses cent homoj, ĉar +la familio de Nest estis granda, kaj tre respektinda en tiu loko.</p> +<p>Unu Dimanĉon, Nia Fraŭlino vidis Nest inter la geĥoristoj, sed ne +estis ŝiaflanke la <i>Cariad</i>’o.<a href="#fnI.9.8" id="fnrefI.9.8"><sup>[8]</sup></a> La sekvantan Dimanĉon ŝi +rimarkis samon, kaj revidis la knabinon palan, solan, kaj +melankolian. Ŝi informiĝis pri la kaŭzo de tio ĉi, kaj sciiĝis, +ke kelkaj terfosistoj (unu el kiuj deziris edzinigi Nest) atakis +inside la junan friziston, lin bategis kaj piedfrapis ĝis kiam +li ne povis sin movi. Ili minacis lin kaj diris, ke se li iam +kuraĝus reveni en tiun vilaĝon, ili kaŝus lian korpon tie, kie ĝi +nur troviĝus je la Fina Juĝo.</p> +<p>Nia Fraŭlino multe indignis, ke tia insulto al la tuta vilaĝo ne +estis jam punita de ĝiaj viroj. Oni ŝin klarigis ke tiuj +terfosistoj estis: "Tre grandaj viroj, atletoj. Kaj nombras preskaŭ +sesdek, kaj la tuta paroĥo nur enhavas kvardek virojn. Sed ili +foriros tuj kiam la nova strato estos finigita, kaj neniu povas +devigi Nest edziniĝi. Ĉu ŝi ne povos nenii al ŝi la plezuron vidi +la <i>Cariad</i>’on ĝis kiam liaj malamikoj foriros?"</p> +<p>Nia Fraŭlino aŭskultis, sed ne aprobis; tute ne!</p> +<p>Dimanĉo denove alvenis, kaj ŝi, dum la preteriro al la granda arbo, +vidis multajn vilaĝanojn kiuj tie atendis siajn patrinojn, fratinojn +aŭ amantinojn; ĉar la viroj tiam nur malofte eniris la preĝejon, +krom pro edzigoj kaj enterigiroj. Ŝi ankaŭ vidis grandegan +terfosiston klinanta kontraŭ stango apud lageto, kaj ŝi laŭte +diris, ke ŝi hontus je ŝia lando, se li ne havus plenegan +trempadon.</p> +<p>La Dimanĉon sekvantan la sama vidaĵo frapis ŝiajn okulojn. Tuje +ŝi alproksimiĝis al la homoj sub la arbo kaj diris al ili kiel +estas malkuraĝeco permesi, ke fremdulo tiamaniere insultu ilin. +"Kial," ŝi diris, "vi ne lin ĵetos en la lageton?" Ŝiaj paroloj +produktis nenian videblan efekton, ŝi do furioziĝis kaj ekkriis: +"Nun, ĉu ne troviĝas inter vi eĉ unu viro? Bone! per Dio, ĝin +faros mi mem!"</p> +<p>Per rapidaj longaj paŝoj ŝi marŝis al la terfosisto, lin ekkaptis +je la gorĝo kaj forĵetis lin en la akvon.</p> +<p>Neniam li tie revidiĝis. Oni raportis ke liaj kunlaborantoj tiel lin +mokis, tial ke li estis ĵetita de virino, en akvon ke li lasis ilian +bandon, kaj rapide flugis el la lando.</p> +<p>Post mallonga tempo, Nest edzigis sian dandan, malgrandan urbanan +<i>Cariad</i>’on. La juna paro ĉiam dankis la karan Fraŭlinon pro sia +feliĉeco, kiun ili ŝuldis al ŝia decida konduto; kaj la Fraŭlino +estis eĉ pli respektegata kaj amata de ŝiaj najbaroj.</p> +<p>La morto de nia Fraŭlino similis je ŝia vivo.</p> +<p>Kiam ŝi kredis, ke la fino alproksimiĝis, ŝi venigis la vilaĝan +ĉarpentiston, kaj donis al li la mendojn por ŝia ĉerko kaj ĉiujn +la ordonojn por nemultekosta enterigiro.</p> +<p>Post kelkaj semajnoj ŝi unu mateno sentis, ke ŝia animo baldaŭ +foriros. Al la karaj parencoj kaj amikoj, kiuj staris ĉirkaŭ la +lito, ŝi donis belegajn donacetojn kaj amindajn adiaŭparolojn. Ŝi +estis tiel trankvila, kaj ŝia voĉo estis tiel gaja, ke neniu +ploris. Kiam ŝi diris: Mi estas laca; ŝi fermis la okulojn, kaj +neniam ilin malfermis.</p> +<p>Multaj ploris sian Fraŭlinon.</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTE:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.9.8"></a> <a href="#fnrefI.9.8">[8]</a> +<i>Tiu ĉi vorto signifas "reciproka amo," ne nur inter viro kaj virino, +sed ankaŭ inter patro kaj filo, aŭ amikoj. Ĝi do ŝajnas +nehavi perfektan tradukon Esperantan.—E.W.</i> +</p> +</div><div class="article" id="est1-9-23" lang="eo"> +<p class="pagenum">143</p> +<h5>UNU NOKTO EN "CALABRE."</h5> +<p class="center">Eltiraĵo el Paul Louis Courrier. Tradukita de Paul Boulet.</p> +<p>Ian tagon, mi vojaĝis en "Calabre."</p> +<p>Estas lando de malbonaj homoj kiuj, mi kredas, amas neniun kaj +malamas precipe la Francojn. Klarigi al vi tion, estus tro longa; +sufiĉas diri ke ili malamegas nin, kaj ke oni pasas tre malagrable +la tempon kiam oni estas ĉe ili.</p> +<p>Kiel kunvojaĝanto, mi havis junulon.</p> +<p>En tiuj montoj, la vojoj estas valegoj; niaj ĉevaloj marŝis +multepene; mia kamarado rajdis antaŭ mi; vojeto kiu ŝajnis al li +pli irebla kaj malpli longa perdigis nin...</p> +<p>Ĝis la eknokto ni serĉis nian vojon tra tiuj arbaroj; sed, ju pli +ni serĉis, des pli ni perdiĝis, kaj la nokto estis densa kiam ni +alvenis apud tre nigra domo... Ni eniris ĝin, ne sen suspekto, sed +kiel fari?</p> +<p>Tie, ni trovis la tutan familion de karbisto, sidante ĉirkaŭ tablo +kie, ĉe la unua vorto, oni invitis nin.</p> +<p>Nia junulo ne petigis sin. Jen, ni estas manĝanta kaj trinkanta, +almenaŭ li, ĉar mi, mi ekzamenis la lokon kaj la mienon de niaj +mastroj.</p> +<p>Tiuj ĉi havis certe mienon de karbistoj, sed la domo ..., vi estus +kredinta ke ĝi estas armilejo. Tie estis nur pafiloj, pistoloj, +glavoj, tranĉiloj, tranĉilegoj. Ĉio malplaĉis al mi kaj mi facile +vidis ke mi ankaŭ malplaĉis.</p> +<p>Kontraŭe, mia kamarado ŝajnis kvazaŭ li estis ano de la familio: +li ridis, li parolis kun ili. Pro malsingardemeco, kiun mi devus esti +antaŭpensinta, li unue diris de kie ni elvenis, kien ni iris, kiuj +ni estis! Francoj, pensu iom do! Ĉe niaj plej mortigeblaj amikoj, +solaj, perditaj, tiel malproksime de ĉiu homa helpo! Plie, por +montri ĉion kio povis perdigi nin, li ŝajniĝis riĉa, promesis al +tiuj homoj pro la elspezo kaj por niaj morgaŭaj gvidistoj, tion kion +ili dezirus. Fine, li parolis pri sia valizo, petante ke oni zorgu +ĝin multe, ke oni metu ĝin apud lia lito. Li ne volis, li diris, +alian kapkusenon. Oni povis kredi, ke ni portis la kronajn +diamantojn!</p> +<p>La vespermanĝo finita, oni lasis nin. Niaj mastroj kuŝis sur la +suba etaĝo, ni, en la ĉambro kie ni estis manĝintaj. Malalta +grenejo, kien oni supreniris per skabelego, estis la dormejo kiu nin +atendis, kvazaŭ nesto en kiu oni enirus, rampante sub traboj +ŝarĝitaj de provisaĵoj por la tuta jaro.</p> +<p>Mia kamarado suprenrampis tien kaj kuŝiĝis, dormante la kapo sur la +multekosta valizo. Mi, determinata je maldormi, mi plibruligis la +fajron kaj sidiĝis apud ĝi.</p> +<p>La nokto estis preskaŭ finita tute trankvile, kaj mi komencis +rekuraĝiĝi kiam, je la horo kiu kredigis al mi, ke la tago baldaŭ +aperos, mi aŭdis, sube de mi, nian mastron kaj lian edzinon paroli +kaj interdisputi; kaj, aŭskultante per la kameno kiu komunikis kun +la suba kameno, mi perfekte komprenis tiujn ĉi vortojn diritaj de la +edzo: "Nu, fine, ni vidu! Ĉu mi devos mortigi ilin ambaŭ?"</p> +<p>Mi restis, apenaŭ spirante, mia tuta korpo, malvarma kvazaŭ +marmoro; vidante min, oni ne povis kredi ĉu mi estis viva aŭ ne.</p> +<p>Dio mia! kiam mi pensas ankoraŭ je tio! Ni ambaŭ preskaŭ +senarmiloj, kontraŭ ili kiuj havis multe da ili, kaj mia kamarado +mortata de dormado kaj de laceco! Alvoki lin? fari bruon? Mi ne +kuraĝis; foriri sole, mi ne povis; la fenestro estis nealta, sed, +sube, du dikaj hundoj bojegis kvazaŭ lupoj.</p> +<p>Post unu kvarono da horo, kiu ŝajnis al mi tre longa, mi aŭdis sur +la ŝtuparo iun kaj per la fendoj de la pordo, mi ekvidis la patron, +lampo en unu mano, en la alia unu el liaj grandaj tranĉilegoj.</p> +<p>Li unue supreniris, poste la edzino, kaj mi staris malantaŭ la +pordo; li malfermis ĝin; sed, antaŭ ol eniri, li demetis la lampon +kaj la edzino ĝin prenis. Poste, li eniris nudpiede, kaj ŝi, +estante ekstere, diris al li mallaŭte, kaŝante per siaj fingroj la +lumon de la lampo: "Malrapide, iru malrapide!"</p> +<p>Kiam li estis apud la skabelego, li supreniris, sia tranĉilego inter +siaj dentoj, kaj, alvenante ĉe la lito kie tiu malfeliĉa junulo +etendiĝis, prezentante sian gorĝon malkovritan, li prenis la +tranĉilon per unu mano, kaj per la alia ... li ekkaptis ŝinkon kiu +pendis je la plafono, tranĉis unu pecon kaj eliris sammaniere, ke li +estis enirinta. La pordo fermiĝis, la lampo eliris, kaj mi restis +sola....</p> +<p>Tuj kiam la tago aperis, la tuta familio, grandabrue, venis vekigi +nin, kiel ni rekomendis tion.</p> +<p>Oni alportis la manĝaĵojn; oni servis matenmanĝon, tre puran, tre +bonan: mi certigas tion al vi. Du kaponoj partoprenis. "Vi devas, oni +diris la kunporti unu el ili kaj manĝi la alian." Vidante ilin, mi +fine komprenis la sencon de tiuj teruraj vortoj: "Ĉu mi devas +mortigi ilin ambaŭ?"</p> +<p>Mi kredas ke estas facile diveni kion tio signifis!</p> +</div><div class="letters" id="est1-9-24"> +<p class="pagenum">144</p> +<h5>CORRESPONDENCE NOTES.</h5> +<p>The suggestion in No. 8 has already borne good fruit, and a weekly +meeting has been arranged every Monday at 6 p.m. at <i>The Club Café, +5, Bishopsgate Street Within, E.C.</i> During tea conversation in +Esperanto is compulsory, but after the meal is over discussions on +various topics take place in English. All members of the London +Esperanto Club and their friends are cordially invited to put in an +appearance when possible, and any foreign friends will of course be +especially welcome.</p> +<p>Another meeting has also been arranged for the first Thursday in +every month. This is exclusively for annual subscribers to <span class="sc">The +Esperantist</span>. The Editor will be at the before-mentioned Café +from 6–7 p.m., after which hour the Remington Typewriter firm +hard by has kindly placed a room at his disposal. Will readers please +come every first Thursday, with their proposals for the improvement +of this Gazette?</p> +<hr class="short"> +<p>As has been announced elsewhere, a short three-day visit to Havre, at +the invitation of the Group there, is being arranged by the London +Esperanto Club for all members who can join. Will these kindly send +their names to C. W. T. Reeve, Esq., 63, Effingham Road, Lee, Kent? +There should be as little delay as possible, so that arrangements may +be made with the L. & S.W. Railway Co. as to special facilities, etc. +It is expected that, encouraged by the most cordial reception +accorded by our Boulogne friends at Whitsuntide, a large number of +members will make use of this opportunity for improving their +conversational powers with foreign friends.</p> +<hr class="short"> +<p>The use of Sia and Lia puzzled one of our Correspondents. "Is it +essential or only optional to use Sia when it refers to the subject +of the sentence?" he asks. Sia <i>must</i> be used in such a case instead +of Lia, unless, as happens once in a lifetime, ambiguity might arise +from such a course, in which case lia, ŝia, etc., must be used +instead.</p> +<hr class="short"> +<p>The fact that double letters only exist in Esperanto when two +roots, the one ending and the other beginning with the same letter, +are compounded (such as hommano) is frequently overlooked, and +orthographical mistakes result. This rule is not mentioned in the +Text-Books at present in use, and hence, no doubt, the frequency of +such mistakes.</p> +<hr class="short"> +<p><i>R.’s Epitome</i> has proved a help to several students, and the author +has kindly sent another rhyme, which, we hope, may have a similar +result.</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">EG, when ending any word, shows a <i>high degree</i>.</span> +<span class="i0">Final ET, to birdo (bird), means a <i>little</i> B.</span> +<span class="i2">EDZ is <i>married</i>, GE means <i>both</i>. BO prefixed, <i>in law</i>.</span> +<span class="i2">ESTR <i>master</i>; <i>member</i> AN; IST a <i>professor</i>.</span> +<span class="i0">EK <i>just starts</i>; and AD <i>goes on</i>; RE <i>repeats</i>; again</span> +<span class="i0">ILO <i>tool</i>, and EJO <i>where</i>; INGO <i>holder</i>; then</span> +<span class="i2">ERO, <i>one of</i>; ARO <i>lot</i>; <i>females</i> all have IN;</span> +<span class="i0">UJ <i>contains</i>; ID <i>the young</i>; ULO <i>greatest seen</i>.</span> +<span class="i0">IĜ <i>becoming</i>; <i>causing</i> IG; DIS just <i>separates</i>;</span> +<span class="i0">ECO, <i>abstract</i>; AĴO, <i>work</i>; MAL always <i>negates</i>.</span> +<span class="i2">EBLA <i>possibility</i>; INDA <i>worthiness</i>.</span> +<span class="i2">EMA shows <i>propensity</i>; adjectives I guess.</span></div> +</div> +<p class="near_sig">(H.W.R., Ipswich).</p> +<hr class="short"> +<p>The order in which the suffixes should be added is logically +arranged. Take, for example, the word <i>Infan-in-eto</i>. <i>Infanetino</i> is +not correct, because the <i>-et</i> is added to give the diminutive. +<i>Infanino</i>, a little girl, <i>Infanineto</i>, a tiny little girl.</p> +<p>Similarly, in other cases, when two affixes are used in one word it +is easy to decide which has precedence.</p> +<hr class="short"> +<p>Who was the first Englishman to learn Esperanto? We invite +correspondence on this interesting point. At the moment it seems that +the distinction belongs to H. L’Estrange Ewen, Esq., whose number is +3010, and who, a short time since, wrote us a letter using the old +style of writing, <i>i.e.</i>, accents inverted, as in Bohemian, <i>e.g.</i>, +č, not ĉ.</p> +<hr class="short"> +<p>Pronunciation still presents occasional difficulties to our country +readers. The last query to hand deals with the sound of aĵ. This +must be pronounced ahzh.</p> +<hr class="short"> +<p>To those Correspondents who have asked: Which is the best way to +learn to speak Esperanto, we recommend them to talk at first to the +door, or any other inanimate object at hand.</p> +<p>Thus <i>Reading aloud</i> (or, better still, Declaiming) is one of the +best exercises, and is a very great help to the rapid mastery of the +spoken language. When you have waded through the <i>Fundamenta +Krestomatio</i> in this manner, and have spent a few days with +<i>Samideanoj</i> who do not understand English, you should speak +Esperanto like a native!</p> +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est1-index">Back to Vol. I index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est1-10-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.</div> +<div class="fleft"><i>No. 10.</i></div> +<div class="fright"><i>Aŭgusto, 1904.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>The Esperanto Gazette for the spreading<br> + of the International Language....</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Published by THE ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C.</div> +</div> + +<div class="left border" id="est1-10-2"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS.</div> +<table> +<tr><th></th><th>Page</th></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-10-8">La Marseillaise</a> (translated by Ben +Elmy)</td><td class="numb">145</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-10-10">The Merchant and the Robbers</a> +(O.W., France)</td><td class="numb">146–148</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-10-11">The Mysterious Wedding</a> (translated +by Elise Bauer)</td><td class="numb">148–150</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-10-14">A First Lesson in Esperanto</a> (Compiled +by Rev. <span class="sc">R. A. Davis</span>)</td><td class="numb">151–4</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-10-15">Our Progress</a></td><td class="numb">155</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-10-16">Some Adventures of Bagh, the +Tiger</a> (Alfred T. Simper)</td><td class="numb">156</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-10-17">An Unsentimental Love-Song to +a Wife</a> (Clarence Bicknell)</td><td class="numb">157</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-10-19">To a Wee Girlie</a> (Edward Metcalfe, +M.A., Oxon)</td><td class="numb">157</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-10-20">Lu, Dear Lu!</a> (Coon Song, translated +by C. W. T. Reeve)</td><td class="numb">157</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-10-21">Items of Interest</a></td><td class="numb">158</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-10-22">The Simple-Minded One</a> (E.W.)</td><td class="numb">159</td></tr> +<tr><td><a class="sc" href="#est1-10-23">Correspondence Page</a></td><td class="numb">160</td></tr> +</table> +</div><div class="sec-list right border" id="est1-10-3"> +<b>For Local Information apply to the Hon. Secs. +of the following Official Societies:—</b> +<ul> +<li>BATTERSEA—Sro. <span class="sc">A. T. Lee</span>,<br> +2, Cupar Road, Battersea.</li> +<li>BRIGHTON—Miss <span class="sc">Oxenford</span>,<br> +16, Upper Westbourne Villas, Hove.</li> +<li>BRIXTON—Sro. <span class="sc">E. W. Eagle</span>,<br> +22, Kellett Road, Brixton.</li> +<li>CORBRIDGE-ON-TYNE—Sro. <span class="sc">Lotinga</span>,<br> +Trinity Terrace.</li> +<li>DOVER—Sro. <span class="sc">H. R. Geddes</span>,<br> +Northumberland House, Dover.</li> +<li>EDINBURGH—Miss <span class="sc">Tweedie</span>, M.A.,<br> +2, Spence Street.</li> +<li>FOREST GATE—Sro. <span class="sc">E. J. R. Beal</span>,<br> +74, Claremont Road. E.</li> +<li>GLASGOW—Sro. <span class="sc">J. H. Wallace</span>,<br> +3, Hampden Terrace, Mount Florida.</li> +<li>HUDDERSFIELD—Sro. <span class="sc">G. H. Taylor</span>,<br> +13, Birkly Hall Road.</li> +<li>ILFORD—Sro.<span class="sc"> W. A. Jeffery</span>,<br> +42, Park Road, Ilford, E.</li> +<li>KEIGHLEY—Sro. <span class="sc">J. Ellis</span>,<br> +Compton Buildings, Bow Street, Keighley.</li> +<li>LEEDS—Sro. <span class="sc">J. E. Wyms</span>,<br> +2, Marlboro’ Grove, Leeds.</li> +<li>LIVERPOOL—Sro. <span class="sc">R. E. Issott</span>,<br> +5, Gresham Street, Edge Lane.</li> +<li>NEWCASTLE—Sro. <span class="sc">H. W. Clephan,</span> +3, Cotfield Terrace, Gateshead.</li> +<li>NOTTINGHAM—Sro. <span class="sc">F. G. Rowe</span>,<br> +51, Portland Road.</li> +<li>PORTSMOUTH—Dr. <span class="sc">Greenwood</span>,<br> +182, Queen’s Road.</li> +<li>PLYMOUTH—Sro. <span class="sc">Thill</span>,<br> +6, Barton Crescent, Mannamead.</li> +<li>ST. ANDREWS—Sro. <span class="sc">J. T. Haxton</span>,<br> +133, South Street, St. Andrews.</li> +<li>TYNEMOUTH—Sro. <span class="sc">Alan F. Davidson</span>,<br> +26, Park Crescent, N. Shields.</li> +</ul> +<p>N.B.—It is earnestly hoped that gentlemen who are willing to form +local groups will communicate with the Hon. Sec., Esperanto Club, +who will do all in his power to assist them in the work.</p> +</div><div class="reklamo" id="est1-10-4" style="text-align:center;"> +<div class="left"> +<div class="h6">The Remington</div> +<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> +<p>Just think of it!</p> +<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> +<p><i>Unbound by ties of nationality:<br> + +The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> +<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> +<hr class="short"> +<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br> +100, Gracechurch St., London, E.C.</p> +</div> +<div class="right" lang="eo"> +<div class="h6">La Remington</div> +<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> +<p>Pripensu je tio!</p> +<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> +<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br> + +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> +<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> +<hr class="short"> +<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br> +100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> +</div> +</div><div class="notice" id="est1-10-5"> +<p style="padding-left:2em;text-indent:-2em;"><b>NOTICE IS HEREBY GIVEN, that on September 1st the Price of all Back +Numbers of "The Esperantist," from No. 2 to No. 8, will be raised to +Sixpence instead of Fourpence a Copy.</b></p> +<p class="center">This is because the stock is nearly exhausted. The cost of No. 1 is +still 2s. 6d., at which price the Editor has still three copies for +disposal.</p> +<hr class="short"> +<p><b>All Communications and Contributions should be sent direct to the +Editor, at his Private Address, 67, KENSINGTON GARDENS SQUARE, +LONDON, W.</b></p> +</div><div class="notice" id="est1-10-6" lang="eo"> +<div class="h5">Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi.</div> +<ul> +<li><span class="sc">Sro. John Andrews</span>, Higher Lux Street, Liskeard, Cornwall. Kun Gealilandanoj p-ke aŭ letere.</li> +<li><span class="sc">Sro. John Booth</span>, M.C.E., Oswilda Ruma, Carlton, Melbourne, Australia. Korespondadi kun Geesperantistoj +kiuj tute nescias la Anglan (kaj prefere ankaŭ la Francan) lingvojn.</li> +<li><span class="sc">Sro. Robert Colquhoun</span>, 65, West Clyde Street, Helensburgh, Scotland. Per ilus. p-k. Ĉiam respondos.</li> +<li><span class="sc">Fraŭlino E. M. Downes</span>, 43, Nightingale Road, Harlesden, London, N.W. Interŝanĝos ilus. p-k.</li> +<li><span class="sc">Sro. S. H. Emptage</span>, 43, Dane Hill, Margate, Kent. Pri diversaj aferoj. Interŝanĝos fotografaĵojn +(precipe stereoskopajn) kun ĉiulandanoj.</li> +<li><span class="sc">Sro. S. Maitland</span>, 22, Maclise Road, Kensington, W. Pri fotografarto aŭ korespondado. Li nun fondas +Esperantan fotografan Societon.</li> +<li><span class="sc">Sro. John Merchant</span>, 43, Cliffefield Road, Sheffield, England. Kun alilandanoj per ilus. p-k. Ĉiam +respondos.</li> +<li><span class="sc">Sro. A. T. Simper</span>, Attaree Khat, Singribari Hat, P.O. Mangaldai, Assam, N. India. Kun alilandanoj +pri ĉiuj aferoj. Interŝanĝos interesajn kaj neordinarajn fotografaĵojn.</li> +</ul> +</div><div class="banner border center" id="est1-10-7"> +<p class="pagenum">145</p> +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST.</h4> +<p>The Esperanto Gazette for the spread of the International Language.</p> +<div style="float:left;padding-left:5%;font-size:80%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ ĈE<br> +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;padding-right:5%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> +<li><b>H. Bolingbroke Mudie. Esq, 67, Kensington Gardens Square, London. W.</b></li> +<li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> +<li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li> +<li>FRANCE.—M. C. Gaubert, 9, rue Charras, Paris.</li> +<li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> +<li>MALTA.—A. Agius, Esq., 92, Strada S. Gaetano, Hamrun.</li> +<li>RUSSIA.—Societo Espero, Bol. Podjaceskaja 24 log 12, St. Petersburg.</li> +<li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +</ul> +</div> +<p lang="eo" style="clear:both;"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis poŝtsignon.</i></p> +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> +<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtsignoj, kiuj estas akceptataj laŭvaloro.</i></p> +<p lang="eo"><i>Oni sendu ĉiujn artikolojn, demandojn kaj avizojn al La Redaktoro, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</i></p> +<p style="float:left;padding-left:2em;"><b>No. 10.</b> </p> +<p style="float:right;font-size:80%;text-align:left;">Subscription, 3s. Per Annum.<br> +Single Copies, 4d. net.</p> +<p>AŬGUSTO, 1904.</p> +</div><div class="poetry" id="est1-10-8" lang="eo"> +<p>Kiam ni estos en Havro ni kunkantu</p> +<h5 class="poem-header">LA MARSEILLAISE.</h5> +<p>Por la okazo tradukita de Ben Elmy, je 12. 7. 04.</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Alvenu, | ho patrujin | fanoj!</span> +<span class="i2">Nun estas | nia glora | tag’;</span> +<span class="i0">Jen, kontraŭ | ni de la ti | ranoj</span> +<span class="i2">Lev | iĝas sangminaca | flag’: (<i>bis</i>)</span> +<span class="i0">Ĉu aŭdas | vi en la kamp | aro</span> +<span class="i2">Kru | elajn bruojn de sol | dat’?</span> +<span class="i2">Li | portas morton sen kom | pat’</span> +<span class="i0">Al la edz | in’ kaj junul | aro.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0"><i>Ĥoro:</i></span> +<span class="i2">Land | anoj, armu | vin!</span> +<span class="i2">Bat | alu en kom | bin’!</span> +<span class="i2">Ni | marŝu, | ke l’ mal | pura sang’</span> +<span class="i2">Flu | adu ĝis la | fin’!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Do kion | volas sklava | maso,</span> +<span class="i2">La perfid | uloj kaj la | reĝ’?</span> +<span class="i0">Por kiu | tiom da fra | kaso,</span> +<span class="i2">La feraj | ĉenoj, fera | leĝ’? (<i>bis</i>)</span> +<span class="i0">Al vi, ho | Francoj, l’ insult | eco</span> +<span class="i2">A | signas tion, ankaŭ | pli</span> +<span class="i2">Me | ditas ke deviĝu | vi</span> +<span class="i0">Eĉ al an | tikva la sklav | eco!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0"><i>Ĥoro:</i></span> +<span class="i2">Landanoj, armu vin!</span> +<span class="i2">Batalu en kombin’!</span> +<span class="i2">Ni marŝu, ke l’ malpura sang’</span> +<span class="i2">Fluadu ĝis la fin’!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Tiranoj, | tremu; perfid | antaj,</span> +<span class="i2">De l’ homo | kaj parti’ de | grad’!</span> +<span class="i0">Post provoj | patromortig | antaj,</span> +<span class="i2">Vin | sekvos honto kaj pun | ad’! (<i>bis</i>)</span> +<span class="i0">Ni ĉiuj | volas vin bat | ali;</span> +<span class="i2">Se | falos iu per la | mort’,</span> +<span class="i2">Franc | ujo kontraŭ lia | sort’</span> +<span class="i0">Al | ian naskos rebat | ali.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0"><i>Ĥoro:</i></span> +<span class="i2">Landanoj, armu vin!</span> +<span class="i2">Batalu en kombin’!</span> +<span class="i2">Ni marŝu, ke l’ malpura sang’</span> +<span class="i2">Fluadu ĝis la fin’!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Patruja | Amo, sankta, | pia,</span> +<span class="i2">Konduku | nin, kun venĝa | man’;</span> +<span class="i0">Ha Liber | eco, kara | nia,</span> +<span class="i2">Klopodu | kontraŭ la ti | ran’! (<i>bis</i>)</span> +<span class="i0">Alflugu | Venko kun fa | voro</span> +<span class="i2">Al | nia helpo sub stand | ard’;</span> +<span class="i2">Kaj | estu tie en ri | gard’,</span> +<span class="i0">Triumfo | ĝia, nia | gloro!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0"><i>Ĥoro:</i></span> +<span class="i2">Landanoj, armu vin!</span> +<span class="i2">Batalu en kombin’!</span> +<span class="i2">Ni marŝu, ke l’ malpura sang’</span> +<span class="i2">Fluadu ĝis la fin’!</span></div> +</div> +<p>[Niaj legantoj memoros, ke Franco verkis por <span class="sc">The Esperantist</span>, +No. 1, bonegan tradukon de la Angla nacia himno. Ni do esperas, ke +niaj Francaj kunbatalantoj ŝatos tiun ĉi tradukon de sia nacia +kanto tiel, kiel ni ŝatas la nian. La tradukinto sendis ĝin al +ni nur du tagoj post kiam ni proponis ĝin, al li por ke ĝi estu +kunportata kun ni en Havron! Mil dankojn!—<span class="sc">Redaktoro</span>].</p> +</div><div class="notice" id="est1-10-9"> +<p><b>The ‘First Thursday’ Meeting for Subscribers has been discontinued +for the present. Members’ Monthly Meetings as usual, at 6 p.m., 5, +Bishopsgate St. Within, E.C.</b></p> +</div><div class="article" id="est1-10-10" lang="eo"> +<p class="pagenum">146</p> +<h5>LA KOMERCISTO KAJ LA RABISTOJ.</h5> +<p class="center">Originale verkita de O.W. 7074 (Francujo).</p> +<blockquote><p><i>Mi estis tute juna kiam oni rakontis al mi tiun historion. Jam +multe da tempo pasis de tiu tago, jaroj post jaroj; sed ĝi tiel +impresis min, ke mi neniam ĝin forgesis, kaj eĉ ne ĝin forgesos. +Nepre mi ne ĝin rakontos al vi tiel agrable, kiel oni rakontis ĝin +al mi, sed mi petas de vi indulgon. Estu do malseveraj por aŭskulti +min.</i></p></blockquote> +<p>Estis foje riĉa komercisto kiu ne okupiĝis plu pri la negoco kiu +loĝis kastelon kuŝitan meze de granda parko, plena je maljunaj, +dikegaj kaj altkreskaj arboj. Ĝi estis tute ĉirkaŭita de altaj +muroj. Bela ferpordego estis je la enirejo de la parko, kie komencis +larĝa kaj longa aleo, ĉiuflanke ombrigita de la arboj. La +komercisto havis edzinon kaj du filinojn, kiujn li amis tre varmege.</p> +<p>"Mi estos devigata lasi vin hodiaŭ por aliri la najbaran urbon," li +diris al sia edzino kaj al siaj filinoj: "Mi estas ricevonta grandan +sumon da mono, kiun oni ŝuldas al mi de longe, kaj kiun oni devas +liveri al mi hodiaŭ. Mi ne povos reveni frue, sed nenion timu, vi +scias ke mi ne havas ian malamikon en la lando; mi do revenos hejmen +sendanĝere."</p> +<p>"Ho!" ekkriis lia edzino, "ne aliru la urbon, mi antaŭsentas, ke +okazos al vi malbonaĵo, mi timas ke oni mortigos vin pro la granda +sumo da mono, kiun vi kunportos kun vi."</p> +<p>"Ĉu mi neniam aliris la urbon? Ĉu mi neniam kunportis multe da +mono? Ĉu mi iam revenis hejmen tre malfrue, renkontinte danĝeron?"</p> +<p>"Jes, jes, estas vere, sed tiun ĉi fojon, mi ne scias kial, mi +timas, mi timegas. Ne deiru, mi petegas vin."</p> +<p>La infaninoj diris kiel sia patrino, sed la patro mokis ilin, kaj, +posttagmeze, li kisis sian familion, diris al ili: "Ĝis la revido," +kaj rajdante sur bona kaj obeema ĉevalo, li fortrotis.</p> +<p>Longa estis la vojiro, kaj nevarma la vetero. Nenio okazis dum la +vojaĝo, kaj la komercisto alvenis en la urbon. Tie li ricevis la +monon ŝulditan al li, kaj faris aliajn aferojn. Poste li eniris la +gastejon, kie estis lia ĉevalo. Bonapetite li vespermanĝis, +kontenta pro la bona sukceso de siaj aferoj; tamen li memoris pri la +malgajaj paroloj de sia edzino, kaj li ne povis ne pensi pri ili.</p> +<p>Sed, kiam li finis manĝi, li pagis sian elspezon, seligis sian +ĉevalon kaj forrajdis kunportante sian monon en monsaketo, alpendita +per rimeno ĉirkaŭ la kolo.</p> +<p>Gaje fortrotis la ĉevalo, kiu blekis pro ĝojo, ĉar oni estis bone +zorginta pri ĝi en la hotelo, kaj la bela kaj bonrasa besto bone +sciis, ke ĝi aliras sian hejmon.</p> +<p>Malgraŭ la nevarmeco, oni sentis ke en la aero estis iom da +fulmatondro, kaj oni vidis je la horizonto kelkajn palajn fulmetojn.</p> +<p>Kiel mi jam diris, la vojiro estis longa, kaj nur post du horoj la +komercisto alvenus sian hejmon. Li ne rapidigis sian ĉevalon, sed +permesis ĝin marŝi laŭvole; ĉar li sciis ke, kiam ĉevalo +realiras al sia ĉevalejo, ĝi ne haltas, tute kontraŭe, ĝi +rapidas.</p> +<p>Ili devis trapasi grandan tre densan arbaron, kaj la radioj de la +luno ne trairis la branĉojn, sed la ĉevalo, oni diras, nokte vidas.</p> +<p>Tiuj altkreskaj arboj, nigraj kaj malgajaj, ŝajnis en tiu malluma +vespero tute funebraj, oni kelkafoje aŭdis la kriojn: Hu Hu! de la +paserstrigoj, kiuj en ĉiuj landoj estas opiniataj esti funebra +antaŭsigno.</p> +<p>La komercisto, iom maltrankvila, nenion vidante en la profunda +mallumo, konfidis al sia bona ĉevalo por sekvi la taŭgan vojon por +realiri hejmen. Sed pasis multe da tempo, kaj li ne alvenis al sia +domo. La ĉevalo kiu estis erarinta, ne sciis plu kien iri. Li kaj +ĝi ne rekonis la lokon, li ekscitis la bonan beston por ĝin +antaŭenirigi, sed sensukcese.</p> +<p>Kion fari? Kie mi estas? Estas tute malvarme kaj, se mi estos +devigata pasigi tie ĉi la nokton, mi mortos pro malvarmeco, aŭ +kredeble la lupoj manĝos min. Kaj miaj karaj infanoj, mia amema +edzino! Kion ili pensos ne revidante min? Ili kredos, ke oni mortigis +min! Kiom mi bedaŭras, ke mi ne obeis iliajn konsilojn.</p> +<p>Tiuj malgajaj pensoj plenigis lian animon, sed, ne perdinte tute +kuraĝon, li provis trovi la taŭgan vojon; li do prenis sian +ĉevalon per la brido; kaj post kelkaj momentoj, je la ekstremaĵo de +ia vojeto, li ekvidis lumon. Li eniris tiun aleeton dirante al si, ke +almenaŭ li trovos rifuĝejon por si kaj sia ĉevalo. La malaltaj +branĉoj batis lian vizaĝon kaj malfacile ili ambaŭ antaŭeniris. +Fine ili alvenis al maldensejo, kie li vidis la ruinojn de antikva +kastelo, kun granda korto kaj altega turo. Meze de la korto estis +fajro, kies lumecon li estis ekvidinta.</p> +<p>La vojaĝanto kondukis sian ĉevalon en la teretaĝan ĉambron de la +turo, kaj li alligis ĝin per la brido al hoko fiksita en la muro. Li +elprenis unu pistolon, kiu estis en unu el la selsakoj, kaj metis +ĝin en sian zonon. Sur la tero estis multe da folioj, sendube tie +alportitaj de la vento. La <span class="pagenum">147</span> ĉevalo do havus bonan kuŝejon. Poste +li alproksimiĝis al la fajro por varmigi sin. Post iom da tempo, +plivarmigite, li intencis kuŝiĝi por ripozi atendante la taglumon. +Tamen li estis maltrankvila: kiu ekbruligis tiun fajron? Kia estas +tiu antikva kastelo kiun mi ne konas kaj pri kiu mi neniam aŭdis? +Tiuj, kiuj ekbruligis la fajron sendube revenos.... Kaj ĉiam la +penso pri la antaŭsentoj de lia edzino revenis en lian memoron.</p> +<p>Sed li estis tre laca kaj li falis pro laceco; li pretiĝis por +envolvi sin en sian mantelon, kaj etendiĝi teren apud la fajrejo ... +kiam subite li aŭdis bruadon de paŝoj kaj de kantoj. La voĉoj +ŝajnis ebriaj, kaj li tre timis.</p> +<p>Kiaj estas tiaj homoj kiuj venas je tiu horo en tiun dezertan lokon? +Nepre ili estas rabistoj kiuj ne sole rabos min sed ankaŭ min +mortigos. Tiaj estis la pensoj de nia timegata heroo. Li tuj +stariĝis, forkuris al la turo ne atendante la novvenantojn, kaj, +kaŝinte sin malantaŭ kolono en la teretaĝa ĉambro de la turo, li +vidis per la lumo de la fajro grandan amason da viroj, kiuj eniras la +korton. Li tuj vidis, ke ili estas rabistoj. Ili ja havis ĉiuspecajn +armilojn, kaj sovaĝajn kaj kruelajn vizaĝojn. Ili freneze kantas +kaj ŝajnas ĝojegaj.</p> +<p>"Nu! Kunuloj," diris la Kapitano, altkreska viro kun la vizaĝo +nigrharplena, kun tigraj okuloj. "Nu! ni noktmanĝu kaj trinkadu! +Poste ni dividos la kaptaĵon. Vi ĉiuj estos kontentaj hodiaŭ, kaj +mi vetus, ke kelkaj el vi aliros por loĝiĝi en la urbon, kaj tie +travivos kiel honestuloj de ĉiuj respektataj, kaj honoritaj, iom pli +malfrue, per altaj rangoj kaj ordenoj!"</p> +<p>Samtempe li ridegis, kaj ĉiuj imitis lin.</p> +<p>"Ja, ni efektivigis hodiaŭ belegan, mirindan aferon. Mi bone sciis, +ke riĉa komercisto estus forestinta de sia kastelo kaj mi faris uzon +el la okazo por vin alkonduki en ĝin, kie ni ĉiom kaptis. La +kastelmastrino kaj ŝiaj filinoj estas forkurintaj, kaj ni, por nin +varmigi, ekbruligis la kastelon. Certe, en tiu ĉi momento, ĝi estas +nur amasego da cindroj. La akiraĵo estas grandega, kaj kiel mi jam +diris, ni estos ĉiuj riĉaj, ĉar vere, li estis tre riĉa, tiu +komercisto. Ci do, kunulo, iru en la kelon, kaj alportu la +manĝaĵojn kaj precipe multe da vino; ni devas festi nian mirindan +sukceson!"</p> +<p>La juna kunulo obeis la ordonojn de sia Kapitano kaj, post kelkaj +minutoj, ĉio estis preta. Ili manĝis kaj drinkadis kiel porkoj: la +vino malaperis en iliajn gorĝojn kiel en funelojn.</p> +<p>Sed subite stariĝis la Kapitano, kaj teruravoĉe li ekkriis: "Je la +diablo! iu alvenis tien ĉi dum nia forestado. Mi volas tion scii, +tuj, je ĉiuj diabloj de la infero! Ĉu vi ne vidas, teruro kaj +sango! ke oni enmetis lignon en la fajron, alie ĝi estus tute +estingita, kaj nun, mil demonoj! ĝi estas tiel brila, kiel ĝi estis +kiam ni foriris! Mi tion ripetas al vi, mil tondroj! iu tien ĉi +venis kaj, se li surprizis niajn sekretojn, sango de Diablo! li devos +morti senkompate."</p> +<p>"Jes, jes!" ekkriis la aliaj unuvoĉe, "ni mortigos lin! Ni mortigos +lin!" kaj laŭ ĉiuj direktoj ili deiris.</p> +<p>La Kapitano eniris la teretaĝan ĉambron de la turo, kune kun kelkaj +el siaj kunuloj, kaj, rigardinte en angulo, li ekvidis la ĉevalon.</p> +<p>"Ĝi ne alliĝis propramove, tiu ĉi ĉevalo!" ekkriis li: "kaj tiu, +kiu ĝin alligis, ne estas malproksime de tie ĉi. Nepre ni lin +kaptos, kaj ne estos por li kompato."</p> +<p>La malfeliĉa komercisto, kiu unue kaŝiĝis malantaŭ unu el la +kolonoj, kiuj subtenas la arkojn, aŭdinte tiujn parolojn, alkuris al +la ŝraŭbforma ŝtuparo, kiu estis en angulo de la ĉambro, kaj +rapide supreniris la ŝtupojn. Kiam li estis proksime je la unua +etaĝo, li haltis por aŭskulti la interparoladon de la rabistoj. "Li +ne estas tie ĉi, sed kredeble li estas en la turo. Ni do supreniru!" +diris tiuj ĉi.</p> +<p>Tion aŭdinte, la timegata komercisto surrampis al la dua etaĝo. +Ĉien traserĉis la rabistoj, kaj la malfeliĉulo surrampis la +etaĝojn, unu post la alia, ne trovante ian lokon por sin kaŝi.</p> +<p>Fine li alvenis sur la supraĵon: denta muro ĝin ĉirkaŭis.</p> +<p>Tie ĉi, do, mi estos devigata morti, li pensis, kaj adresis lastan +penson al sia kompatinda edzino, al siaj malfeliĉaj infanoj, kaj li +pretiĝis por ĵeti sin super la muro en la profundegaĵon, ne +volante ke la rabistoj lin mortigu.</p> +<p>Li aŭdis la paŝojn de la serĉantoj, kiuj rapidas al la lasta +etaĝo, kaj, instinkte rigardante la malplenaĵon antaŭ ol morti, li +ekvidis ferbaron, fiksitan en la muro, kiun, en la antaŭaj tempoj, +oni uzis por starigi la standardon de la kastelmastro; tute kovrita +de rustaĵo estis tiu baro.</p> +<p>Jen, li pensis, estas mia lasta rimedo por provi min savi, la +rabistoj ne rigardos eksteren kaj, kiam ili estos foririntaj, mi +resupreniros la supraĵon.</p> +<p>Li do pasis super la muron, kaptis la ferbaron per la manoj, kaj tie +apogis sin super la profundegaĵo. Li aŭdis la kriegojn de la +rabistoj, kiuj, furiozaj nenion trovinte, blasfemis kiel demonoj, kaj +malsupreniris la ŝtuparon.</p> +<p>La komercisto, iom trankviligita, ne aŭdinte plu ian brueton, +decidis por realiri la supraĵon kaj, levante la okulojn por vidi la +randon de la denta muro, li pretiĝis por ĝin kapti per la mano ... +sed, kiel mi povos esprimi la teruron, kiu premis lian animon, kiam +li vidis du okulojn, brilajn kiel fajra karbo, kiuj rigardis lin +kruele. Tiam mokanta voĉo diris al li: "Nu! <span class="pagenum">148</span> kara komercisto, +vi estas tre agrable lokata tie; tamen mi pli ŝatas mian lokon ol la +via, sed nenion timu, mi ne volas mortigi vin."</p> +<p>Tion aŭdinte nia heroo rekuraĝiĝis, kaj li penis por atingi la +muron per la mano, sed la rabisto diris al li: "Ne! mi ne volas +mortigi vin, sed vi mortigos vin mem; kaj mi devas sciigi al vi ke, +se vi penos por ekkapti la randon de la muro, mi tuj mortigos vin." +Samtempe li direktis al lia vizaĝo pistolon.</p> +<p>La pendanto, kiu sentis, ke liaj fortoj foriĝas, faris lastan penon +por ekkapti la muron, sed la laciĝo ne tion ebligis, kaj la skuo +estis tiel forta, ke la ferbaro kurbiĝis; pli kaj pli, pro la +malesperitaj penoj, kurbiĝas la ferbaro. Ĝi fine preskaŭ +kontaktiĝas kun la muro.</p> +<p>La malfeliĉulo vidis, ke ne estas plu unu sola ŝanco por savi sin. +Mil teruraj pensoj premegis lian animon. Pense li adresis lastan +adiaŭon al sia familio. Tiam, per la maldekstra mano li fortege +premegis la ferbaron kaj, per la dekstra, li prenis la pistolon kiun +li estis enmetinta en sian zonon. Pro la mallumo la Kapitano ne +ekvidis tiun geston. Direktinte ĝin al la vizaĝo de la rabisto, li +diris: "Mi devas morti, sed ci ankaŭ mortos." Kaj li pafis; sed tiu +lasta peno, tute senfortiginte lin, li duone svenis, lasis la ferbaron, +kaj falis en la profundegaĵon...!</p> +<p>Sed, karaj Gelegantoj, nenion timu! nek por la honesta komercisto nek +por la abomena Kapitano de la rabistoj.</p> +<p>La komercisto, lacega pri sia longa rajdado, estis ekdorminta sur sia +ĉevalo, kiu kviete estis kondukinta lin ĝis lia hejmo. La subita +halto ĉe la fera pordego de la parko vekigis lin, kaj li preskaŭ +falis de ĝia dorso.</p> +<p>Aŭdinte la ĉevalon, la pordisto malfermis la pordegon, kaj, ĝoje +blekante, la ĉevalo, kiu ne estis dorminta dum la vojaĝo, aliris al +la domo.</p> +<p>Mi povas certigi al vi, ke la koro de la rajdanto perforte batadis, +kiam li trairis la longan kaj malhelan aleon de sia parko, kaj li ne +povos kredi, ke lia edzino kaj liaj infanoj estas ankoraŭ vivaj en +la luksa kastelo.</p> +<p>Iliaj karesoj estis tute necesaj, por ke li kredu, ke lia +malagrablega sonĝo ne estis vera.</p> +<p>Tamen li ĵuris, ke de nun, li ne plu iros al la urbo por reveni +nokte sur ĉevalo.</p> +</div><div class="article" id="est1-10-11" lang="eo"> +<h5>LA MISTERA EDZIĜO.</h5> +<p class="center">Dana Rakonto de Henry Steffens, tradukita de Elise Bauer.</p> +<p>Nordokcidente de la insulo Zelando etendas sin malvasta duon-insula +distrikto fruktodona, supersemita de vilaĝetoj, kaj kunigita kun la +ĉeftero per mallarĝa sablaĵo. Super la sola urbo, kiun tiu ĉi +duoninsulo posedas, la tero perdiĝas en la senkvietaj ondoj de la +Kategato kaj prezentas terure sovaĝan kaj senfruktan vidaĵon. La +mova sablo tie ĉi malaperigis ĉiun postsignon de kreskaĵoj, kaj la +ventegoj kiuj blovegas el ĉiuj flankoj de la maltrankvila oceano +ĉiam kaŭzadas ŝanĝon sur la supraĵo de la dezerto, kies sablaj +montetoj alterne formiĝas kaj malaperas, senkvietaj kiel la ondoj, +kiuj muĝadas ĉirkaŭe.</p> +<p>En tiu ĉi dezerta lando estis vilaĝo nomita Roerwig, ĉirkaŭ unu +mejlo de la marbordo.</p> +<p>La mova sablo estas enteriginta la vilaĝon, kaj la loĝantoj, +plimulte paŝtistoj aŭ fiŝkaptistoj, estas forlasintaj siajn +dometojn proksimajn je la bordo. Unu sola konstruaĵo, la vilaĝa +preĝejo, kiu staras sur monteto, ankoraŭ levas sian kapon super la +nuda, ŝanĝema dezerto. Tiu ĉi preĝejo estis la scenejo de la +sekvanta okazintaĵo.</p> +<p>Je la komenco de la lasta centjaro, la respektinda paroĥestro de +Roerwig sidis en sia studejo en pia meditado. Estis jam noktomezo. La +domo staris sur la rando de la vilaĝo, kaj la moroj de la loĝantoj +estis tiel malmulte miksitaj kun malfido, ke rigliloj kaj seruroj +estis nekonataj inter ili. Ĉiu pordo restis malfermita kaj negardita.</p> +<p>La noktlampo brulis malhele, la premanta silento de la malluma horo +estis nur interrompata de la mallaŭta bruo de la maro, en kies ondoj +la pala luno rebrilis. Subite la pastro aŭdis la pordon de la domo +malfermiĝi kaj virajn paŝojn sur la ŝtuparo. Li atendis vokon al +mortanto por alporti al li la lastan Sanktan Sakramenton kiam du +fremduloj, envolvitaj en blankaj manteloj, rapide eniris en la +ĉambron. Unu el ili alproksimiĝis, kaj ĝentile diris: "Sinjoro, vi +havos la bonecon tuj sekvi nin. Vi devas fari edziĝan ceremonion; la +geedzoj atendas vian alvenon en la preĝejo. Tiu ĉi sumo" daŭrigis +la nekonatulo, vidiganta al la maljunulo monujon plenan je oro +"sufiĉe rekompencos vin por via peno, kaj la maltrankviliĝo, +kaŭzita de nia subita postulo."</p> +<p>La pastro rigardadis kun muta timo la fremdulojn, kiuj havis ion +strangan, preskaŭ teruran en siaj mienoj. La postulo ripetiĝis kun +tono serioza kaj komanda. Retrovinte sin de sia surprizo, la pastro +komencis dolĉe komprenigi, ke <span class="pagenum">149</span> lia devo ne permesas al li fari tian +solenan agon, ne konante la geedziĝontaj. Sed nun la alia fremdulo +antaŭenpaŝis kun minaca mieno, kaj diris: "Sinjoro, vi havas vian +elekton: sekvu nin kaj prenu la prezentitan sumon, aŭ rifuzu kaj tiu +ĉi kuglo pasos tra via kapo."</p> +<p>Samtempe li levis sian pistolon al la frunto de la respektindulo kaj +atendis lian respondon.</p> +<p>Tiu ĉi leviĝis, sin vestis, kaj sciigis al siaj vizitantoj, kiuj +ĝis nun estis parolantoj Dane, sed kun alilanda akcento, ke li estas +preta por sekvi ilin.</p> +<p>La misteraj alilanduloj nun silente marŝis tra la vilaĝo, sekvataj +de la pastro.</p> +<p>Estis malluma aŭtuna nokto, la luno jam malsupreniris; sed, +forlasinte la vilaĝon, la maljunulo ekvidis kun teruro kaj miro, ke +la malproksima preĝejo estas lumigita. Liaj akompanantoj, envolvitaj +en siaj blankaj manteloj, rapide marŝis antaŭ li tra la nuda sabla +ebenaĵo.</p> +<p>Alveninte ĉe la preĝejo, ili kovris liajn okulojn, flanka pordo +malfermiĝis kun bone konata brueto, kaj la pastro sentis sin +puŝatan en amason da personoj. Tute ĉirkaŭe li aŭdis murmuron de +voĉoj kaj, proksime al li, paroladon en lingvo nekonata al li, sed +li pensis ke ĝi estas Rusa. Starante senhelpa, okulkovrita, premata +de ĉiuj flankoj, kaj tre konfuza, li sin sentis kaptatan de vira +mano kaj violente tiratan tra la amason. Fine ŝajnis al li kvazaŭ +la homoj malantaŭeniris; oni forprenis la bandaĵon de liaj okuloj, +kaj li sin trovis starantan, kun unu el la fremduloj, antaŭ la +altaro.</p> +<p>Vico da grandaj brulantaj kandeloj en belegaj arĝentaj kandelingoj +ornamis la altaron. La preĝejo mem estis belege iluminita per +sennombraj kandeloj. Se antaŭe dume liaj okuloj estis kovritaj, +la murmurado de la ĉirkaŭa amaso estis pleniginta lian animon +je konsterno, li nun ne malpli miriĝis je la neinterrompita +silento, kiu reĝis en la preĝejo. La flankaĵoj kaj benkoj estis +superplenigitaj, sed la meza trairejo estis tute malplena, kaj en ĝi +li ekvidis nove malfermitan tombon. La ŝtono, kiu estis kovrinta +ĝin, estis apogita kontraŭ benko ĉirkaŭ li, li vidis nur virajn +estaĵojn sed sur unu el la malproksimaj benkoj li kredis distingi +virinan formon. La silento daŭrigis malmultajn minutojn, dum kiuj +nenia movo estis vidata inter la kolektiĝaro.</p> +<p>Fine viro, kies belega vestaĵo distingigis lin de la aliaj, kaj +anoncis lian altan rangon, leviĝis kaj rapide trapaŝis la malplenan +trairejon. Liaj paŝoj resonadis tra la konstruaĵo kaj ĉiuj okuloj +sin turnis sur lin. Li estis de meza kresko, kun larĝaj ŝultroj kaj +fortaj membroj. Lia irado estis komanda, lia vizaĝ-koloro flavabruna, +liaj haroj korv-nigraj, liaj trajtoj severaj, kaj liaj lipoj +kunpremitaj kvazaŭ en kolero. Granda agla nazo plifortigis la +arogantecon de lia mieno, kaj densaj mallumaj brovoj malaltiĝis +super liaj fervoregaj, brulaj okuloj. Li portis verdan veston kun +larĝaj oraj galonoj kaj brilanta stelo. La fianĉino, kiu nun staris +genue apud li, estis riĉege vestita. Ĉielblua vesto, arĝente +ornamita, envolvis ŝiajn delikatajn membrojn kaj falis en larĝaj +faldoj sur ŝian gracian figuron; diademo brileganta je diamantoj +ornamis siajn malhelajn harojn. Ŝiaj trajtoj estis belegaj, kvankam +malespero nun montriĝis en ili; ŝiaj vangoj estis palaj kiel tiuj +de malvivulo, ŝiaj okuloj malsekaj je ploroj kaj ŝiaj senpovaj +brakoj pendis senmove apud ŝia preskaŭ senviva korpo.</p> +<p>Genue antaŭ la altaro la figuro de morto, ŝajnis ke teruro estis +rigidiginta ne sole ŝiajn vivemajn povojn sed ankaŭ ŝian konscion.</p> +<p>La pastro nun ekvidis proksime al li maljunan malbelulinon, en +multekolora vesto, kun sang-ruĝa turbano sur ŝia kapo, kiu +rigardadis la genufleksantan fianĉinon kun esprimo de Furio. Li +ankaŭ ekvidis malantaŭ la fianĉo viron de grandega kresko kaj +malluma vido, kies okuloj estis senmove fiksitaj tere. Terurigite la +pastro staris muta dum kelke da tempo ĝis elvokanta rigardo de la +fianĉo memorigis al li la ceremonion, kiun li devis fari.</p> +<p>Sed la necerteco ĉu la geedziĝontoj komprenas lian lingvon estis +por li nova fonto de maltrankvileco. Tamen li kuraĝis demandi la +nomojn de la gefianĉoj. "Neandro kaj Feodora" estis la respondo +farita en malĝentila voĉo.</p> +<p>La pastro nun komencis legi la preĝojn kun tremanta voĉo. Ofte li +eraris kaj haltis por ripeti la vortojn, sed nek la fianĉo nek la +fianĉino ŝajnis rimarki lian konfuzon, kaj tio ĉi plicertigis al +li ke ili nekomprenas lian lingvon. Adresinte la demandon: "Neandro +ĉu vi volas havi tiun ĉi virinon por via edzino," li dubis ĉu li +ricevus ian respondon, sed je lia miro, la fianĉo respondis jese, +kun laŭta, preskaŭ kria voĉo, kiu resonadis tra la preĝejo, dume +profundaj ĝemoj de la tuta aŭditorio akompaniis la teruran "Jes!" +kaj tremeto, kiel la rebrilo de malproksima fulmo pasis super la +vizaĝo de Feodora. Tiam la pastro turnis sin al ŝi kaj diris pli +laŭte por veki ŝin el ŝia svenadego: "Feodora, ĉu vi volas havi +tiun ĉi viron por via edzo?" La senviva formo antaŭ li ŝajnis +reviviĝi ĉe tiu ĉi demando, ŝiaj lipoj tremadis, ekbrilo de fajro +radiis en ŝiaj okuloj, ŝia brusto leviĝis kaj malleviĝis, ploroj +mallumigis la brilon de ŝiaj okuloj, kaj la "Jes" elvenis kiel krio +de dolorego de mortanto, kaj ŝajnis trovi eĥon en la sonoj de +ĉagrenego, kiuj ekvenis de la ĉirkaŭa amaso. La edzino falis en la +brakojn de la abomeninda maljunulino.</p> +<p>Kelkaj minutoj pasiĝis en terura silento, la pala <span class="pagenum">150</span> preskaŭ senviva +virino denove genufleksis kvazaŭ en profunda svenado, kaj la +ceremonio estis finita. Nun la edzo leviĝis kaj kondukis sian +edzinon al ŝia antaŭa sidejo, sekvata de la grandegulo kaj la +malbelulino. Tiam la du fremduloj reaperis kaj, kovrinte la okulojn +de la pastro, puŝis lin perforte ekster la pordon, kiun ili riglilis +interne. Dum kelkaj minutoj li penis kolekti sin, kaj estis necerta +ĉu la terura sceno kun siaj rimarkindaj cirkonstancoj ne estis +sonĝo. Sed, forŝirinte de siaj okuloj la bandaĵon, li vidis antaŭ +li la lumigitan preĝejon, li aŭdis la murmuron de la amaso kaj li +estis devigata kredi je ĝia realeco.</p> +<p>Por vidi la finiĝon, li sin kaŝis en angulo de la konstruaĵo kaj, +aŭskultante li aŭdis la voĉojn plilaŭtiĝi, fervora malpaco +fariĝis, li kredis rekoni la voĉon de la edzo, komandantan +silenton.</p> +<p>Sekvis longa paŭzo.</p> +<p>Subite, pafo eksonis. Krio de virina voĉo aŭdiĝis.</p> +<p>Denove paŭzo, poste sonadis la batoj de laboriloj, kiuj daŭrigis +preskaŭ kvaronon da horo.</p> +<p>Tiam la kandeloj estingiĝis, la murmuro rekomencis, la pordo +malfermiĝis kaj aro da personoj ekkuris el la preĝejo kaj rapidis +al la maro.</p> +<p>La maljuna pastro eliris el sia kaŝejo kaj rapidis returnen en la +vilaĝon, kie li vekis la najbarojn kaj amikojn, por rakonti al ili +sian nekredeblan kaj mirindan aventuron. Sed ĉio, kio ĝis nun estis +okazinta inter tiuj ĉi simplaj homoj, estis estinta tiel kvieta kaj +ordinara, ke alia teruro atakis ilin. Ili kredis, ke ia malfeliĉa +akcidento estis detruinta la spiriton de ilia amata estro. Tiu ĉi +havis grandan malfacilecon venigi kelkajn el ili al la preĝejo, +armitajn de hakiloj kaj fosiloj.</p> +<p>Mateniĝis, kaj kiam la bona pastro kune kun siaj kunuloj supreniris +la monteton, ili ekvidis militan ŝipegon apud la marbordo, kun veloj +streĉitaj, forveturantan al la nordo.</p> +<p>Je tia mirinda vidaĵo en tiu ĉi malproksima regiono la vilaĝanoj +jam ŝanceliĝis forĵeti rakonton de la pastro kiel neverŝajna, kaj +ili inkliniĝis ankoraŭ pli kredi ĝin, vidante ke la pordo de la +preĝejo estis malfermita perforte. Plenaj je atendoj ili eniris kaj +la pastro montris al ili la tombon malfermita en la nokto. Estis +facile vidi, ke la ŝtono estis levita kaj remetita. Ili faris uzon +de siaj iloj, kaj baldaŭ nova, riĉe ornamita ĉerko aperis. La +maljunulo malsupreniris en la tombon kun malpacienco de junulo. Aliaj +lin sekvis, kaj ili kune forlevis la kovrilon. Tiam la pastro trovis +siajn antaŭsentojn certigitajn. En la ĉerko kuŝis la mortigita +edzino, kuglo estis penetrinta ŝian bruston ĝis la koro. La belega +diademo, kiun ŝi estis portinta, estis malaperinta, sed la freneza +esprimo de ĉagreno estis forlasinta ŝian vizaĝon kaj ĉiela +trankvileco kuŝis sur ŝiaj trajtoj.</p> +<p>La maljunulo sin ĵetis genuen apud la ĉerko, kaj ploregis kaj +preĝis laŭtavoĉe por la animo de la mortigitino, dume liaj +akompanantoj staradis mutaj kaj terurigitaj.</p> +<p>Li sin kredis devigita sciigi la okazintaĵon al sia estro la +Episkopo de Zelando, kaj, ĝis la alveno de ia ordono, li ĵurigis +ĉiujn siajn amikojn gardi la sekreton. Baldaŭ persono de altega +rango alvenis el la ĉefurbo, demandis pri ĉiuj cirkonstancoj, +vizitis la tombon, laŭdis la observitan silenton kaj diris, ke la +tuta okazo devas por ĉiam restadi sekreto.</p> +<p>Samtempe li minacis per severa puno ĉiun, kiu kuraĝus paroli pri +ĝi.</p> +<p>Post la morto de la paroĥestro, oni trovis en la paroĥa +registro-libro skribon, rakontantan tiun ĉi aferon. Kelkaj kredas, +ke ĝi havas ian sekretan kunigon kun la violentaj politikaj +ŝanĝoj, kiuj havis lokon en Rusujo post la morto de Katerino kaj +Petro I., sed estas malfacile, se ne neeble, solvi la profundan +enigmon de tiu mistera edziĝo.</p> +</div><div class="article" id="est1-10-12" lang="eo"> +<p><i>Pakaĵo por Avo!</i>—Nun, do! ekkriis knabineto, dum ŝi serĉis +tirkeston:</p> +<p>"Avo ja iris en ĉielon sen liaj okulvitroj! Kion li faros?"</p> +<p>Iom poste, kiam oni supozis, ke alia parenco en la domo estis morte +malsana, ŝi kuris al lia litflanko kun la avaj okulvitroj en ŝia +mano, kaj diris:</p> +<p>"Vi estas mortonta?"</p> +<p>"Oni diris al mi tion."</p> +<p>"Ironta al ĉielo?"</p> +<p>"Mi ĝin ja esperas!"</p> +<p>"Nu, jen la okulvitroj de avo, volu preni ilin al li!"</p> +<p class="near_sig">(J.T.).</p> +</div><div class="fables" id="est1-10-13" lang="eo"> +<p><i>La Vilaĝanino kaj ŝia Laktokruĉo.</i>—Vilaĝanino portante sur +ŝia kapo kruĉon da lakto, piediris vigle, kaj samtempe pripensadis: +"La mono, kiun mi ricevos por tiu ĉi lakto ebligos min pligrandigi +mian kvanton da ovoj ĝis mi havos tri centojn. La ovoj produktos +almenaŭ ducent kvindek kokidojn. Tiuj kokidoj estos taŭgaj por +vendejo ĵus kiam la kortbirdaro estos ĉiam kosta; tiel ke mi nepre +havos sufiĉe da mono por aĉeti novan robon. Vestita je tiu robo, mi +iros al la foiro, kien ĉiuj junuloj penados por min akompani; sed, +ne! mi rifuzos ĉiun el ili per kapŝanceligo." Kontentega je tia +ideo, la fraŭlino ne povis deteni sin, kaj, nekonscie, movis sian +kapon, laŭ la penso, kiu ŝin posedis, kiam subite falis la kruĉo +da lakto, kaj ŝia tuta fantazia feliĉo tuj malaperis.</p> +<p>"Ne kalkulu viajn kokidojn antaŭ ol ili elŝeliros."</p> +<p class="far_sig">(6266).</p> +</div><div class="article" id="est1-10-14"> +<p class="pagenum">151</p> +<h5>A FIRST LESSON IN ESPERANTO.<a href="#fnI.10.0" id="fnrefI.10.0"><sup>[*]</sup></a></h5> +<div class="center"> +<img alt="UNU.A LECION.O PRI ESPERANT.O." src="images/leciono.png" style="width: 418px; height: 35px"> +</div> +<p class="center">Compiled by Rev. R. A. Davis.</p> +<p>A (ah as in half)—A, adjective; AS, present tense; ANTA, pres. part. act.; ATA, pres. part. pass.</p> +<p>E (ei as in eight)—E, adverb.</p> +<p>I (ee as in three)—I, infinitive; IS, past tense; INTA, past part. act.; ITA, past part. pass.</p> +<p>O (o as in No.)—O, noun; OS, future tense; ONTA, fut. part. act.; OTA, fut. part. pass.</p> +<p>U (wo as in two)—U, imperative; US, conditional.</p> +<p>AJ, i in five; AŬ, ou in out; OJ, oy in boy; C = ts; Ĉ = ch (<i>ch</i>ur<i>ch</i>); G = g in go; Ĝ, g in <i>G</i>eor<i>g</i>e; +J, y in yes = plural; Ĵ, s in plea<i>s</i>ure; N, accusative or direct object, motion towards, direction, +time, dates, duration, price, weight, measure; Ŝ, sh in cash; KN, KV, "I thin<em class="u">k n</em>o one should +drin<em class="u">k v</em>inegar."</p> +<p>All vowels are rather long. The tonic accent marked ′ is in the last syllable but one.</p> +<table> +<tr><td>I think someone is knocking—ringing.</td> +<td>Mi pens.as ke oni frap.as—sonor.as.</td></tr> +<tr><td>Go and see who is there. Who is knocking?</td> +<td>Ir.u kaj vid.u kiu est.as tie. Kiu frap.as?</td></tr> +<tr><td>Who is there? It is Mr. A.</td> +<td>Kiu est.as tie? Ĝi est.as Sinjor.o A.</td></tr> +<tr><td>Come in.</td> +<td>En.ir.u.</td></tr> +<tr><td>Good day, Sir.</td> +<td>Bon.a.n tag.o.n, S<sup>ro</sup> (Sinjor.o).</td></tr> +<tr><td>How do you do?</td> +<td>Kiel vi san.as?</td></tr> +<tr><td>Very well, Sir, thank you.</td> +<td>Tre bon.e, Sinjor.o, mi dank.as vi.n.</td></tr> +<tr><td>Please close—lock—the door.</td> +<td>Vol.u ferm.i—ŝlos.i—la pord.o.n.</td></tr> +<tr><td>Take a seat, please. Do you know me?</td> +<td>Sid.iĝ.u, mi pet.as. Ĉu vi mi.n kon.as?</td></tr> +<tr><td>I have not the honour of knowing you.</td> +<td>Mi ne hav.as la honor.o.n vi.n kon.i.</td></tr> +<tr><td>I am a stranger to you, but I am a friend of Mr. B.</td> +<td>Mi est.as ne.kon.ata al vi, sed mi est.as amik.o de Sinjor.o Bo.</td></tr> +</table> +<hr class="short"> +<table> +<tr><td>I have something to say to you.</td> +<td>Mi hav.as io.n por dir.i al vi.</td></tr> +<tr><td>What do you want? What do you wish?</td> +<td>Kio.n vi bezon.as? Kion vi vol.as?</td></tr> +<tr><td>I want to speak to you.</td> +<td>Mi bezon.as parol.i kun vi.</td></tr> +<tr><td>Can I be of any use to you?</td> +<td>Ĉu mi pov.as est.i util.a al vi?</td></tr> +<tr><td>Forgive me, but I have received a letter which I cannot understand.</td> +<td>Pardon.u al mi, sed mi ricev.is leter.o.n kiun mi ne pov.as kompren.i.</td></tr> +<tr><td>Can you understand it?</td> +<td>Ĉu vi pov.as kompren.i ĝin?</td></tr> +<tr><td>Show me the letter, perhaps I can (shall be able to) help you.</td> +<td>Montr.u al mi la leter.o.n, ebl.e mi pov.os help.i vi.n.</td></tr> +<tr><td>It is a letter from one of my friends, but he has written it in some strange language.</td> +<td>Ĝi est.as leter.o de unu el mi.a.j amik.o.j, sed li ĝin skrib.is en ia strang.a lingv.o.</td></tr> +<tr><td>Yes, he has written to you in Esperanto.</td> +<td>Jes, li skrib.is al vi en Esperant.o.</td></tr> +<tr><td>Esperanto! What is that? I have never heard of it.</td> +<td>Esperant.o! Kio est.as tio? Mi nen.iam aŭd.is pri tio.</td></tr> +<tr><td>It is the new international language.</td> +<td>Ĝi est.as la nov.a internaci.a lingv.o.</td></tr> +<tr><td>But who speaks Esperanto?</td> +<td>Sed kiu parol.as Esperant.o.n?</td></tr> +<tr><td>People-of-every-land, and they find the propagation of Esperanto exceedingly (<i>.eg.</i>) pleasurable.</td> +<td>Ĉiu.land.an.o.j, kaj ili trov.as plezur.eg.a la propagand.o de Esperant.o.</td></tr> +<tr><td><span class="pagenum">152</span> Esperanto is the international language. By means of this language +one can be understood by the whole world. You ought to learn it.</td> +<td>Esperant.o est.as la internaci.a lingv.o. Per tiu.ĉi lingv.o oni +pov.as est.i kompren.at.a de la tut.a mond.o. Vi dev.as ĝi.n lern.i.</td></tr> +<tr><td>Thank you. Now, kindly tell me what my friend wishes to say in his +letter.</td> +<td>Mi dank.as vi.n. Nun, vol.u rakont.i al mi tio.n, kio.n mi.a +amik.o vol.as dir.i en si.a leter.o.</td></tr> +</table> +<hr class="short"> +<table> +<tr><td>Now, let us continue our conversation about Esperanto—the most +useful language.</td> +<td>Nun, ni daŭr.ig.u ni.a.n inter.parol.ad.o.n pri Esperant.o—la +util.eg.a lingv.o.</td></tr> +<tr><td>Is an international language possible?</td> +<td>Ĉu internaci.a lingv.o est.as ebl.a?</td></tr> +<tr><td>Yes, and Esperanto is a very interesting language. You can make use +of it whenever you need to write to persons living in foreign lands +who possibly do not know your language, and whose native language +you do not know.</td> +<td>Jes, kaj Esperant.o est.as tre interes.a lingv.o. Vi pov.as +util.ig.i ĝi.n kiam ajn vi bezon.as skrib.i al person.o.j +loĝ.ant.a.j en fremd.a.j land.o.j, kiu.j ebl.e ne sci.as vi.a.n +lingv.o.n, kaj kies naci.a.n lingv.o.n vi ne sci.as.</td></tr> +<tr><td>Wonderful! But how is it possible to do that? Suppose that the +person addressed not only does not know the language, but, like me, +has not even heard of it?</td> +<td>Mirind.e! Sed kiel est.as ebl.e ti.o.n far.i? Supoz.u ke la +adres.it.o ne nur ne sci.as la lingv.o.n, sed, kiel mi, eĉ ne +aŭd.is pri ĝi?</td></tr> +<tr><td>You have only to send with your letter a small leaflet called +"Little Vocabulary," and the person addressed will be able to +understand your letter.</td> +<td>Vi dev.as nur send.i kun.e kun vi.a leter.o mal.grand.a.n +foli.et.o.n nom.at.a.n "Vort.ar.et.o," kaj la adres.it.o pov.os +kompren.i vi.a.n leter.o.n.</td></tr> +<tr><td>Is it possible?</td> +<td>Ĉu ĝi est.as ebl.a?</td></tr> +<tr><td>I assure you it is so.</td> +<td>Mi vi.n cert.ig.as, ke est.as tiel.</td></tr> +<tr><td>Well, what is truly your opinion about it? What do you say +about it?</td> +<td>Nu, kio est.as ver.e vi.a opini.o pri ĝi? Kio.n vi dir.as pri +ĝi?</td></tr> +<tr><td>I certainly think that it is a practical language for +international correspondence, and that it is the only practical +solution to enable everyone whatsoever to correspond with people +living in other countries. I am convinced that it will be(come) a +great gain (boon) for the world if it receives the attention which +it deserves.</td> +<td>Mi cert.e opini.as, ke ĝi est.as praktik.a lingv.o por +inter.naci.a korespond.ad.o, kaj ke ĝi est.as la sol.a praktik.a +solv.o por ebl.ig.i ĉiu.n ajn korespond.i kun ali.land.ul.oj. Mi +est.as konvink.it.a ke ĝi (far.iĝ.os) est.os grand.a gajn.o por la +mond.o se ĝi ricev.os la atent.o.n, kiu.n ĝi merit.as.</td></tr> +<tr><td>Bravo! I think that that is a magnificent idea. But I fear +that few Englishmen will use it.</td> +<td>Brave! Mi pensas, ke ĝi estas bonega ideo. Sed mi timas, ke +malmultaj Angloj uzos ĝin.</td></tr> +<tr><td>Well, I have received a foreign publication, and it +contained a leaflet. What do you think it was? It was "A Directory +of Tradespeople accepting the use of Esperanto"! If the foreign +tradespeople are accepting the use of Esperanto, English +tradespeople must accept it too.</td> +<td>Nu! mi ricevis fremdan eldonaĵon, kaj ĝi enhavis folieton. +Kion vi pensas ke ĝi estis? Ĝi estis:—"Adresaro de la +Komercistoj akceptantaj la uzadon de Esperanto." Se la fremdaj +komercistoj akceptas la uzadon de Esperanto la Anglaj komercistoj +devos akcepti ĝin ankaŭ.</td></tr> +<tr><td>Well, I, at least, will begin to learn. I believe that +perhaps the use of Esperanto will help me in my business. How can I +begin to learn Esperanto?</td> +<td>Nu, mi, almenaŭ, komencos lerni. Mi kredas, ke eble la uzado de +Esperanto helpos min en mia komerco. Kiel mi povos komenci lerni +Esperanton?</td></tr> +<tr><td>I have some books for learning, and I will lend them you.<a href="#fnI.10.1" id="fnrefI.10.1"><sup>[1]</sup></a></td> +<td>Mi havas lernolibrojn kaj mi prunte donos ilin al vi.</td></tr> +<tr><td>I thank you, but, pardon me, could you teach me?</td> +<td>Mi dankas vin, sed, pardonu min, ĉu vi povus instrui +min?</td></tr> +<tr><td>Yes, certainly, with pleasure.</td> +<td>Jes, certe, kun plezuro.</td></tr> +<tr><td>You are very kind. When will you come?</td> +<td>Vi estas tre ĝentila. Kiam vi alvenos?</td></tr> +<tr><td>What is the date to-day? I will come in a few +days—next Saturday.</td> +<td>Kian daton ni havas hodiaŭ? Mi venos post malmultaj tagoj, la +Sabaton plej proksiman.</td></tr> +<tr><td><span class="pagenum">153</span> I will visit you any time that is agreeable to you.</td> +<td>Mi vizitos vin tiam kiam estos agrable al vi.</td></tr> +<tr><td>Come as often as possible—every day if you like.</td> +<td>Venu kiel eble plej ofte, ĉiutage, se vi volos.</td></tr> +<tr><td>I will do that willingly.</td> +<td>Tre volonte mi faros tion.</td></tr> +<tr><td>I think I will come to you to-morrow, and from now I will +visit you daily.</td> +<td>Mi pensas ke mi venos morgaŭ, kaj de nun mi vizitos vin +ĉiutage.</td></tr> +<tr><td>At what hour will you come to my house?</td> +<td>Je kioma horo vi venos al mia domo?</td></tr> +<tr><td>I will come at 10.25.</td> +<td>Mi venos je la dek-dudek-kvin.</td></tr> +<tr><td>We can begin to-day. I can give you the first lesson now; do +you consent to that?</td> +<td>Ni povas komenci hodiaŭ. Mi povas doni al vi la unuan lecionon +nun; ĉu vi konsentas al tio?</td></tr> +<tr><td>Yes, certainly, with pleasure. I consent heartily.</td> +<td>Jes, certe, kun plezuro; tutkore mi konsentas.</td></tr> +<tr><td>Here are the books. Have you a grammar?</td> +<td>Jen estas la libroj. Ĉu vi havas gramatikon?</td></tr> +<tr><td>Yes, here it is; but I cannot find the dictionary.</td> +<td>Jes, jen ĝi estas; sed mi ne povas trovi la vortaron.</td></tr> +<tr><td>I cannot find it anywhere in the room.</td> +<td>Mi ne povas trovi ĝin ie en la ĉambro.</td></tr> +<tr><td>Have you put it anywhere?</td> +<td>Ĉu vi metis ĝin ien?</td></tr> +<tr><td>I cannot remember.</td> +<td>Mi ne povas memori.</td></tr> +<tr><td>Where are your other books?</td> +<td>Kie estas viaj aliaj libroj?</td></tr> +<tr><td>They lie on the table in the dining-room.</td> +<td>Ili kuŝas sur la tablo en la manĝoĉambro.</td></tr> +<tr><td>I have neither pencil nor pen.</td> +<td>Mi havas nek krajonon nek plumon.</td></tr> +<tr><td>If you have a pen or pencil, kindly lend it me.</td> +<td>Se vi havas plumon aŭ krajonon, volu aminde prunte doni ĝin al +mi.</td></tr> +<tr><td>Have you a better pen than this, for I cannot write with +it?</td> +<td>Ĉu vi havas pli bonan plumon ol tiu ĉi, ĉar mi ne povas +skribi per ĝi?</td></tr> +<tr><td>Where are your pencils or pens?</td> +<td>Kie estas viaj krajonoj aŭ plumoj?</td></tr> +<tr><td>They are in that box by the inkstand.</td> +<td>Ili estas en tiu skatolo apud la inkujo.</td></tr> +<tr><td>There are not many pens in the pen box.</td> +<td>Ne estas multaj (multe da) plumoj en la plumujo.</td></tr> +<tr><td>I want a penholder. Are you writing?</td> +<td>Mi bezonas plumingon. Ĉu vi skribas?</td></tr> +<tr><td>I cannot understand your writing.</td> +<td>Mi ne povas kompreni vian skribaĵon.</td></tr> +<tr><td><a href="#fnI.10.2" id="fnrefI.10.2"><sup>[2]</sup></a>Always write legibly!</td> +<td>Ĉiam skribu legeble!</td></tr> +<tr><td>How do you pronounce this word?</td> +<td>Kiel vi elparolas tiun ĉi vorton?</td></tr> +<tr><td>What is the meaning of this word?</td> +<td>Kio estas la signifo de tiu ĉi vorto?</td></tr> +<tr><td>Do you understand this lesson?</td> +<td>Ĉu vi komprenas tiun ĉi lecionon?</td></tr> +<tr><td>Yes, I understand it well.</td> +<td>Jes, mi komprenas ĝin bone.</td></tr> +<tr><td>Can you not understand me?</td> +<td>Ĉu vi ne povas kompreni min?</td></tr> +<tr><td>Yes, Sir, I understand you.</td> +<td>Jes, S<sup>ro</sup>, mi komprenas vin.</td></tr> +<tr><td>Why don’t you answer? Why are you silent?</td> +<td>Kial vi ne respondas? Kial vi silentas?</td></tr> +<tr><td>I cannot do my exercise correctly. I cannot do my exercises, +for I have no dictionary.</td> +<td>Mi ne povas korekte fari mian ekzercon. Mi ne povas fari miajn +ekzercojn, ĉar mi ne havas vortaron.</td></tr> +<tr><td>I will see about the dictionary, and perhaps I will send it +to you to-morrow.</td> +<td>Mi zorgos pri la vortaro, kaj eble mi sendos ĝin al vi +morgaŭ.</td></tr> +<tr><td>What would you do if you were I? What do you advise me +to do?</td> +<td>Kion vi farus se vi estus mi? Kion vi konsilas al mi +fari?</td></tr> +<tr><td>I advise you to learn these easy exercises in this book by +heart.</td> +<td>Mi konsilas vin lerni parkere tiujn ĉi facilajn ekzercojn en +tiu ĉi lernolibro.</td></tr> +<tr><td>You will soon be able without trouble to read and speak +Esperanto. You must remember these rules.</td> +<td>Vi baldaŭ povos senpene legi kaj paroli Esperanton. Vi devas +memori tiujn ĉi regulojn.</td></tr> +<tr><td>I shall never forget them.</td> +<td>Mi neniam forgesos ilin.</td></tr> +<tr><td>When you believe your acquisition of Esperanto is sufficient +to begin corresponding, you can have your name entered amongst the +Esperantists whose names appear in the Adresaro.</td> +<td>Kiam vi kredos, ke via akiro de Esperanto estas sufiĉa por +komenci korespondadon, vi povos enskribigi vian nomon inter la +Esperantistoj, kies nomoj aperas en la Adresaro.</td></tr> +<tr><td>Do you want anything?</td> +<td>Ĉu vi bezonas ion?</td></tr> +<tr><td>I want the books which you have lent me.</td> +<td>Mi bezonas la librojn kiujn vi prunte donis al mi.</td></tr> +<tr><td><span class="pagenum">154</span> Here are the books.</td> +<td>Jen estas la libroj.</td></tr> +<tr><td>I will read each one carefully before I return it to you. I shall +read that book to-morrow morning. I shall read for two hours every +day. If I read this book at the rate of two pages an hour, I shall +finish it in three weeks or a month.</td> +<td>Mi legos ĉiun zorge antaŭ ol mi redonos ĝin al vi. Mi legos tiun +libron morgaŭ. Mi legos du horojn ĉiutage. Se mi legos po du +paĝoj en ĉiu horo, mi finos ĝin en tri semajnoj aŭ unu monato.</td></tr> +<tr><td>Whose book is this?</td> +<td>Kies libro tiu ĉi estas?</td></tr> +<tr><td>This book belongs to my wife.</td> +<td>Tiu ĉi libro apartenas al mia edzino.</td></tr> +<tr><td>I have found the dictionary.</td> +<td>Mi trovis la vortaron.</td></tr> +<tr><td>Where was it?</td> +<td>Kie ĝi estis?</td></tr> +<tr><td>I found it in my box.</td> +<td>Mi trovis ĝin en mia skatolo.</td></tr> +<tr><td>I shall buy these books. I shall read every Esperanto book that I +get. The more I hear of Esperanto the more I like it.</td> +<td>Mi aĉetos tiujn ĉi librojn. Mi legos ĉiun Esperantan libron kiun +mi ricevos. Ju pli mi aŭdas pri Esperanto, des pli mi ŝatas ĝin.</td></tr> +<tr><td><a href="#fnI.10.3" id="fnrefI.10.3"><sup>[3]</sup></a> Always employ Esperanto when you write to me.</td> +<td>Ĉiam uzu Esperanton, kiam vi skribos al mi.</td></tr> +<tr><td>Your idea is very good. I will write as often as possible, as soon +as possible; in a few days.</td> +<td>Via ideo estas tre bona. Mi skribos al vi kiel eble plej ofte ... +kiel eble plej frue ... post malmultaj tagoj.</td></tr> +<tr><td>I heartily thank you. I do not know how to thank you for your great +kindness.</td> +<td>Mi dankas vin korege. Mi ne scias kiel danki vin pro via granda +afableco.</td></tr> +<tr><td>I am very glad that I have been able to be of use to you. I think +you will progress very well—at least, I will help you in every +way.</td> +<td>Mi estas tre kontenta ke mi povis esti utila al vi. Mi kredas ke vi +progresos tre bone, almenaŭ mi helpos vin ĉiel.</td></tr> +<tr><td>Thank you once more.</td> +<td>Mi dankas vin ankoraŭ unu fojon.</td></tr> +<tr><td>Au revoir.</td> +<td>Ĝis la Revido!</td></tr> +<tr><td>Good-bye.</td> +<td>Adiaŭ!</td></tr> +</table> +<hr class="short"> +<p>In addition to the rules mentioned at the beginning of this Lesson, +the Grammar of Esperanto is further simplified by the following +devices.</p> +<p>The Definite article is invariably LA; the Indefinite article does +not exist.</p> +<p>About thirty affixes are employed to modify the meanings of +root-words, thus minimising the amount of brain work required to +acquire a long vocabulary.</p> +<p>Prefixes.—</p> +<ul> +<li>MAL—indicates all Opposites. Amiko, friend. Malamiko, enemy. Varma, warm. +Malvarma, cool.</li> +<li>RE—indicates the repetition of an action. Fari, to do. Refari, to do again.</li> +<li>FOR—denotes motion away from. Rajdi, to ride. Forrajdi, to ride away.</li> +</ul> +<p>Suffixes.—</p> +<ul> +<li>—AR indicates collection of. Arbo, tree. Arbaro, forest.</li> +<li>—AN ... inhabitant of. Angla, English. Anglano, Englishman.</li> +<li>—IN is the Feminine suffix. Viro, man. Virino, woman. Patro, father. Patrino, mother.</li> +<li>—IST .. Occupation. Boto, boot. Botisto, bootmaker.</li> +<li>—IL ... instrument. Kudri, to sew. Kudrilo, needle.</li> +<li>—EG augmentative. Pordego, a big door.</li> +<li>—ET diminutive. Pordeto, a little door.</li></ul> +<p>Students will do well to remember that Double letters only occur +when two roots, the one ending and the other beginning, with the +same letter, are joined. Hom-mano, a human hand. Re-en-iri, to go in +again.</p> +<p>ESTI, to be, is the only Auxiliary verb. I have seen, Mi estas +vidinta. He has been seen, Li estas vidita.</p> +<p>All shades of meaning can be expressed in Esperanto.</p> +<p>Questions are introduced by the word Ĉu, and the order is not inverted. Ĉu mi vidas, Do I see.</p> +<p>Prepositions govern the Nominative case, unless motion towards be indicated, when Accusative +termination is used. Promeni en la ĝardeno(n). To walk in(to) the garden.</p> +<p>THERE ARE NO EXCEPTIONS TO ANY OF THE RULES IN ESPERANTO.</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTES:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.10.1"></a> <a href="#fnrefI.10.1">[1]</a> +<i>Complete Text Book</i>, 1/8; Thirty-Six Exercises and Keys, 1/3; <span class="sc">The Esperantist</span>, Monthly, 3/- per annum (all post free), from +the Librarian, Esperanto Club, 41, Outer Temple, W.C. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.10.2"></a> <a href="#fnrefI.10.2">[2]</a> +Editor’s Request. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.10.3"></a> <a href="#fnrefI.10.3">[3]</a> +Editor’s Request. +</p> +</div><div class="article" id="est1-10-15"> +<p class="pagenum">155</p> +<h5>OUR PROGRESS; OR, SIGNS OF THE TIMES.</h5> +<p>The Head Teacher of one of the London County Council Schools has been +taking his elder boys through a <i>con amore</i> course of Esperanto. +This course is much appreciated. Happy boys of this New Age to be +able to learn the Most Modern of Languages by means of exercises +taken from the fascinating tales in this Gazette, instead of from +such old-style phrases as: "The remembrance of your assiduity has +rewarded me"; or, "The libraries of this town are very small."</p> +<hr class="short"> +<p>Mentioning <i>Libraries</i> reminds us that the copy of <i>The +Complete Text-Book</i>, supplied to a London Free Library by one of +our enthusiastic supporters, has already been so much in demand, and +has consequently become worn out, that another copy has been applied +for.</p> +<hr class="short"> +<p>Esperanto has now been adopted by the Yōst School of Shorthand and +Typewriting in Liverpool.</p> +<hr class="short"> +<p>In illustration of the commercial utility of Esperanto, our readers +will be interested to learn that a Huddersfield hardware firm has +sent a secretary to London to acquire the language, owing to the +large number of communications received from abroad in this idiom.</p> +<hr class="short"> +<p>We have received a letter from John Harrison, Esq., 114, Plymouth +Place, Leamington. He is desirous of starting an Esperantists’ +Society in that town. He adds: "It is wonderful what a brotherly +feeling exists among Esperantists. I regularly hear from ‘Via fidela +Bohema amiko’; from a Spaniard who ‘Sincere premas vian manon’; from +a Russian who ‘Sendas saluton al malproksima Anglujo.’ A Dutchman +kindly translated one of his national songs into Esperanto for me, +and a Buda Pesth friend sent me an illustrated paper containing an +Esperanto page. From other countries I have had most friendly and +interesting communications."</p> +<p>Esperantists having friends in Leamington should make Mr. Harrison’s +wish known.</p> +<hr class="short"> +<p>A valuable article on Esperanto has appeared in the <i>Warrington +Observer</i>. The author, H. Powell Hughes, Esq., of 3, Fairfield +Road, Stockton Heath, will gladly send a copy on receipt of postage. +We hope that many more Esperantists will use this means of +propaganda. Another article, perpetrated by the present writer, has +recently appeared in the <i>St. James’ Review</i>.</p> +<hr class="short"> +<p>The spirited correspondence which has occupied considerable space in +the last four numbers of the <i>Cyclist Touring Club Gazette</i> +continues with increased "ferocity" in the July number. A long letter +in Esperanto itself appears there, and we Britishers are much +indebted to M. Bourlet for his able contribution. The nescient +opponents who have taken up the hostile pen probably belong to the +ranks of those who, some time ago, equally opposed the introduction +of an important cycling innovation. But their literary dust will no +more hinder the ultimate triumph of Esperanto than it did the rapid +progress of the Free-wheel among cyclist enthusiasts.</p> +<hr class="short"> +<p>A prominent New York journal has prevailed on Dr. Zamenhof to +contribute an article on his life’s work. We have translated this +most able treatise into English for Dr. Zamenhof, and expect it will +arouse considerable interest in the States, when published.</p> +<hr class="short"> +<p>J. F. H. Woodward, Esq., writes to say that he is re-opening his +Esperanto Class at 4, St. Swithin’s Road, Bournemouth, on the second +Thursday in August, at 8 p.m., and will be glad to hear from any who +desire to join. He will also with pleasure give information to +Esperantists visiting Bournemouth who will call on him.</p> +<hr class="short"> +<p>On Saturday, June 25th, a lecture was given in German about Esperanto +to the German Communist Club, Charlotte Street, W. The chair was +taken by Herr Professor Buss. About two hundred persons were present, +and listened for about an hour and a-half with great attention. A +Class has now been arranged, presided over by Esperantist 7778.</p> +<hr class="short"> +<p>The publication of the penny <i>Text-Book</i>, referred to in No. 9, +has, unfortunately, been postponed for a few weeks, owing to delay in +obtaining the accents.</p> +<hr class="short"> +<p>Apology is due to all who have been impatiently awaiting the arrival +of the Adresaro for 1904. Although published in May, the bulk of the +copies are still in the hands of the Russian Censors, who are, no +doubt, most interested in the names of Esperanto’s many new +adherents! We trust, however, that their task will soon be +satisfactorily accomplished, so that our daily influx of peppery post +cards may cease. [Adresaro now to hand].</p> +<hr class="short"> +<p>Information for this page should be marked "Progreso."</p> +</div><div class="article" id="est1-10-16" lang="eo"> +<p class="pagenum">156</p> +<h5>KELKAJ AVENTUROJ DE BAGH,<a href="#fnI.10.4" id="fnrefI.10.4"><sup>[4]</sup></a> LA TIGRO.</h5> +<p class="center">Vera Rakonteto de Teoĝardeno en Asamo.—Originale verkita de Alfred +T. Simper.</p> +<p>Ni jam sciiĝis pri lia proksimeco je la ĝardeno, sed, dum multaj +monatoj, liaj solaj faradoj estis la mortigado kaj manĝado de unu +aŭ du ĝardenaj Kulioj<a href="#fnI.10.5" id="fnrefI.10.5"><sup>[5]</sup></a>.</p> +<p>De unu kompatinda viro nenio estis postlasita krom la kranio, kiu +kuŝis mezvoje.</p> +<p>Sed la vilaĝanoj de tiu ĉi parto malfeliĉe tiel kutimiĝis je tia +okazo, ke oni neniel dezertis la vojon. Kaj la kvar Angloj sur nia +Ĝardeno kontente vivadis kaj trankvile. Ili estis certegaj, ke la +bestoj de Hindujo, kiel ankaŭ la popolo, timiĝus preni la sangon de +siaj mastroj, la blankaj homoj.</p> +<p>Nu, venis sezono kiam la cervoj malmultiĝis, kaj maljuna Bagh, kun +granda penado apenaŭ trovadis sufiĉan manĝaĵon por konservi sian +vivon. Diris li: "Nunatempe estas malbone! Tage la vilaĝanoj +promenadas multanombre, kaj dum la mallumo ne aperas. Ofte ili +enmetas fajron en la longa herbo, kio tre timigas min." Kaj, je la +penso, li ruligis siajn okulojn, nudigis siajn dentojn kaj ekĝemis. +"Iafoje, tuta semajno pasas, kaj mi ne vidas eĉ cervon, kvankam mi +certe ne sopiras je tia malestimaĵo. Sed estas blanka viro kiu, +ĉiutage, forrajdas, kaj ĉiuvespere revenas, preter la vojo. Li kaj +lia ĉevalo fariĝus sufiĉa manĝaĵo dum tuta monato. Kiu timiĝas +je la blanka viro? Ne mi! mi ankoraŭ trinkos lian sangon!" Kaj Bagh +ŝmacis siajn lipojn.</p> +<p>Estas bonekonata fakto ke, post la unua gusto de homa sango, la tigro +tre sopiradas je ĝi dum sia vivcetero. De tiam li nomiĝas +"virmanĝulo" kaj fariĝas pli terura ol ia alia besto.</p> +<p>Tagon, je la krepusko, mi tre surpriziĝis vidi mian kolegon freneze +rajdantan en la ĝardenon. Li alvenis senĉapele, senspire, kaj sia +vizaĝo aperis kvazaŭ li estis vidinta la Diablon. Efektive granda +tigro estis elsaltinta el la ĵunglo.<a href="#fnI.10.6" id="fnrefI.10.6"><sup>[6]</sup></a> Nature la ĉevaleto pro +granda teruro ekforkuris, sed, feliĉe por li, mia amiko povis +konservi egalpezon sur la selo. Alie, ni ankoraŭ estus +senavizaj—kaj tiel ankaŭ estus la malfeliĉulo!</p> +<p>La sovaĝbesto do ĉasadis lin, sed la ĉevalisto fortege ĵetis sian +kaskon poste en la vizaĵon de la besto. Tio videble faris la +deziritan efekton, ĉar li ne plu sekvadis. Sed la flugulo neniam +haltis antaŭ ol li alvenis ĉe siaj kolegoj. Niaparte, kvankam ĝi +kompreneble estis okazo tro vera, ni ekopiniis la aferon kiel granda +ŝerco, kiel bona ridindaĵo. Sed la nervoj de mia amiko estis +kvazaŭ detruataj, kaj eĉ nun ili estas iom malfortaj.</p> +<p>Proksimatage oni eliris por serĉi la kaskon, sed ĝi ne estis +trovebla.</p> +<p>"Kaj kion opiniis Bagh?" vi demandas.</p> +<p>Tiu sinjoro estis kuŝinta en la fina stato de senpova frenezo. +Pecetoj de la kasko ĉirkaŭis lin. Lia longa vosto batis la +subaĵon. Eĉ la lacertetoj timigis montri sin, sed ili aŭdis +liajn vortojn kaj laŭe tremadis.</p> +<p>"La blankaj viroj ja estas la mastroj de ĉio," diris Bagh, penante +senkulpigi sin. "Se tiu ĉi estis estinta Hindo, mi certiĝas, ke mi +estus kaptinta lin, ĉar la Hindoj rajdas sur malrapidaj ĉevaletoj. +Sed kiu povas ĝiskuri la ĉevalon de la blankulo?"</p> +<p>"Malbenu la blankan homaron!" li blekdiris. "Kial ili venas en tiu +ĉi lando? Mi scias, ke ili ne apartenas al ĝi, ĉar, anstataŭ ol +kunloĝadi familie en vilaĝoj, ĉiu loĝas sole en aparta domo, kun +multe da Hindoj por atenti lin. Denove, ili alvenas kaj foriras +simile al la jarsezonoj, kaj ĝis nun mi ne vidis iajn inojn aŭ +idojn. Sed de kie ili venas, kaj kien ili iras neniu scias! Ne, ili +estas senrajtuloj! Krom ili, kiuj estus mastroj de tiu ĉi lando? Tre +certege, la tigroj!!"</p> +<p>Kelkminute Bagh pripensadis pri tia feliĉa estado. Tiam li daŭris: +"Sed la malbonuloj trairas la kampon sur elefantoj, kaj dissemas +morton per tondro kaj fulmo. Kion! Ĉu ili estos permesataj, +senrefrape, malsanktigi niajn proprajn loĝejojn? Ha! Mi havas ideon! +Mi eĉ vizitos la hejmon de blankulo, kaj venĝos iliajn insultojn. +Feliĉe la tuta lando ankoraŭ estas nia proprejo ĉiu nokto, kiam ni +povas iradi, maltime, kien ajn ni deziras."</p> +<p>Tiel okazis ke, la proksima noktomezo, mi miregis trovi min tute +veka—tre neordinara okazo je mi.</p> +<p>Subite mi sciiĝis pri laŭta nazspirado ekster la maldikaj muroj. La +bruo movadis de pordo al fenestro, de fenestro al pordo, tute +ĉirkaŭ la domo. Kelkafoje profunda bleketo sonoris—nur klarigo de +la gorĝo, mi supozas. Nu, estas unu afero moki onian amikon ĉar li +forkuris de tigro dum la taglumo. Sed, kredu min, estas tute alia +afero esti vekata noktomeze de malsata besto, precipe kiam oni +memoras ke, se ĝi sciis, ke puŝado de sia frunto aŭ unu bato de +sia piedo kontraŭ la fenestro donus al si la deziritan manĝaĵon! +Sed la tigro ne atakis la malfortan konstruaĵon kaj mi hodiaŭ povas +skribi tiujn ĉi vortojn. Tamen ŝajnis al mi multaj horoj antaŭ ol +li foriris.</p> +<p>Post kelkaj tagoj la blankaj viroj venis kun pafiloj kaj elefantoj +kaj multe da Hindaj servantoj. Kia glora vidaĵo estis vidi ok +grandegajn elefantojn majeste promenantajn tra la longa herbo.</p> +<p>Sed Bagh sukcese kaŝadis sin kaj ne plu estis vidita. Li jam estis +forlasinta la ĉirkaŭaĵon, neniam (espereble) por reveni.</p> +<h6 class="fn-header">FOOTNOTES:</h6> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.10.4"></a> <a href="#fnrefI.10.4">[4]</a> +Bagh, la Hinda vorto por Tigro. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.10.5"></a> <a href="#fnrefI.10.5">[5]</a> +Hindaj laboristoj. +</p> +<p class="footnote"> +<a id="fnI.10.6"></a> <a href="#fnrefI.10.6">[6]</a> +La dika kreskaĵaro. +</p> +</div><div class="poetry" id="est1-10-17" lang="eo"> +<p class="pagenum">157</p> +<h5 class="poem-header">NESENTIMENTALA AMKANTO AL EDZINO; AŬ PROFITEMA AMO.</h5> +<p>Originale verkita de Clarence Bicknell.</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Mi amas vin tagiĝe,</span> +<span class="i0">Ĉar vi, senkorenue,</span> +<span class="i0">Min lasas redormantan</span> +<span class="i0">Dum vi leviĝas frue.</span> +<span class="i0">La domon vi balaas,</span> +<span class="i0">La fajron vi bruligas,</span> +<span class="i0">Kaj por la matenmanĝo</span> +<span class="i0">La kafon vi pretigas.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Mi amas vin matene,</span> +<span class="i0">Vi iras al vendejo</span> +<span class="i0">Aĉeti necesaĵojn</span> +<span class="i0">Por mi kaj kuirejo;</span> +<span class="i0">Kaj poste vian devon</span> +<span class="i0">Mastrinan bone faras,</span> +<span class="i0">Ĉar mian tagmezmanĝon</span> +<span class="i0">Per zorgo vi preparas.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Mi amas posttagmeze,</span> +<span class="i0">Ĉar, apud la stebilo</span> +<span class="i0">Vi sidas kun kotono</span> +<span class="i0">Kun pingloj kaj kudrilo.</span> +<span class="i0">Vi flikas la tolaĵon</span> +<span class="i0">La jakojn, la kalsonojn,</span> +<span class="i0">Vi gladas la ĉemizojn</span> +<span class="i0">Aŭ metas la butonojn.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kaj post la taglaboro</span> +<span class="i0">Mi amas vin vespere</span> +<span class="i0">Ĉar tiam, laca, sata,</span> +<span class="i0">Mi <i>ĉiujn</i> amas vere.</span> +<span class="i0">Kaj en seĝeg’ sidante</span> +<span class="i0">Mi legas La Gazeton,</span> +<span class="i0">Aŭ ĝuas mian pipon</span> +<span class="i0">Kaj, eble, dormeteton.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Sed, pleje, dum la nokto,</span> +<span class="i0">Edzin’, mi vin amegas,</span> +<span class="i0">Ĉar (ekceptinte ronkon)</span> +<span class="i0">Trankvile vi dormegas.</span> +<span class="i0">Kaj tiam vi ne povas</span> +<span class="i0">Min plu riproĉegadi,</span> +<span class="i0">Aŭ kun la najbarinoj</span> +<span class="i0">Senĉese babiladi.</span></div> +</div> +</div><div class="poetry" id="est1-10-18" lang="eo"> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i4">Vivu la Gazeto!</span> +<span class="i6">Verda diamanto!</span> +<span class="i4">Vivu Zamenhofo!</span> +<span class="i6">Vivu Esperanto!</span> +<span class="i0">Vivu Esperanto, kara lingvo nia!</span> +<span class="i0">Vivu Zamenhofo, Elpensinto ĝia!</span></div> +</div> +<p class="near_sig">(4686).</p> +</div><div class="poetry" id="est1-10-19" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">KARULINETO!</h5> +<p>Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon).</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Ruĝaj pafarkoj viaj du lipoj</span> +<span class="i2">Pafas senĉese, ho! belulino,</span> +<span class="i0">Helajn sagetojn,</span> +<span class="i0">Dolĉajn ridetojn,</span> +<span class="i0">Je mia koro, jun’ kaptantino.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Lagoj profundaj viaj okuloj:</span> +<span class="i2">Belaj feinoj tie kuŝantaj</span> +<span class="i0">Ĉiam gajemaj</span> +<span class="i0">Ĉiam amemaj,</span> +<span class="i0">Kaptas la pensojn de koroj amantaj.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Retoj de haroj sunokaptantaj,</span> +<span class="i2">En kies maŝoj nun impleksiĝas</span> +<span class="i0">Grand’ radiaro:</span> +<span class="i0">Ho! kiel aro,</span> +<span class="i0">Aro de koroj ankaŭ kaptiĝas.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kiel potencaj manoj senpovaj,</span> +<span class="i2">Kara kvarjara infanineto,</span> +<span class="i0">Vere infano</span> +<span class="i0">Estas la amo,</span> +<span class="i0">Vivu, grandiĝu, dolĉ’ Karulineto!</span></div> +</div> +</div><div class="poetry" id="est1-10-20" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">LU MI’ KARA LU.</h5> +<p>Por la melodio de la fama Amerika "Coon" Kanto, de Harry Dacre.</p> +<p>Tradukita de C. W. T. Reeve.</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Lulu ĉu vi venos kune kun ĉe mi,</span> +<span class="i4">Lulu mi’ kara Lulilu?</span> +<span class="i0">Mi havas belan kanton, kiun eble vi,</span> +<span class="i4">Kantos en la ĥoro, Lulilu.</span> +<span class="i0">Mi ludos la gitaron se vi kantos kun,</span> +<span class="i0">Ĉar vi’ voĉo ŝajnas tiel dolĉa nun.</span> +<span class="i0">Venu sub la luno; Venu nun kun mi.</span> +<span class="i0">Respondu nun al mi. Respondu nun al mi.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0"><i>Ĥoro</i>:—</span> +<span class="i2">Mi pensas pri neniu krom vi Lulu.</span> +<span class="i2">Mi’ kara Lu, Mi’ bela Lu</span> +<span class="i2">Matene post dormante,</span> +<span class="i2">Mi vekiĝas ploregante,</span> +<span class="i2">La kaŭzo estas Lu,</span> +<span class="i2">La tutsola kaŭzo estas Lu, Lu, Lu.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kial Lulu koleriĝas nun je mi,</span> +<span class="i4">Lu, Lu, ĉiame kara Lu?</span> +<span class="i0">Ĉu vi povas trovi bonan pli ol mi?</span> +<span class="i4">Diru nur la veron Lulilu!</span> +<span class="i0">Ofte ĵaluzulo forte batas sin,</span> +<span class="i0">Ĉar la nigrulinoj multe amas min.</span> +<span class="i0">Tamen en la mond’ neniun amas mi</span> +<span class="i0">Escepte Lu, Jes—Ŝi—</span> +<span class="i0">Escepte Lu, Jes—Ŝi—</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0"><i>Ĥoro:</i>—Mi pensas, k.t.p.</span></div> +</div> +</div><div class="article" id="est1-10-21" lang="eo"> +<p class="pagenum">158</p> +<h5>DIVERSAJ AVIZOJ.</h5> +<p>Ni ricevis Bulgaran tradukon de Esperanta Lernolibro (de M. Cart), +verkita de Sro. Atanosof. Ni esperas ke ĝi, kune kun la Unufoliego +anoncita en nia lasta numero, multe helpos la disvastiĝon de la kara +lingvo (kosto 5d.).</p> +<p>La Esperanta Germana Vortaro ankaŭ alvenis, kaj oni devas gratuli +Sron. Jurgensen pri la bonegeco kaj grandeco de lia verko. Ĝi +enhavas 220 bonepresitajn paĝojn, kaj kostas 2s. afrankite.</p> +<hr class="short"> +<p>La <i>Swiss</i>, <i>Aix-les-Bains and Nice Times</i> de Junio 19 +enhavas daŭrigotan artikolon pri Esperanto kiu kredeble interesos +ĝian kosmopolitan legantaron. La artikolo estas skribita en la Angla +lingvo de Sro. Hector Hodler, Redaktoro de la Juna +<i>Esperantisto</i>.</p> +<hr class="short"> +<p>Kunbatalanto en Victoria, Aŭstralio, skribas: "Kvankam estas nur +antaŭ malmultaj semajnoj, ke mi estas lerninta ke Esperanto estas +vivanta, mi memoris, ke oni al mi sendis antaŭ multaj jaroj, gazeton +Esperantan Hodiaŭ (Junio 6) mi serĉis inter diversaj paperaroj, +presaĵoj, leteroj, k.t.p., kaj trovis jene: <i>La Esperantisto</i>, +No. 1, Nurnberg, 1 Septembro, 1889.</p> +<p>"Estas tre interese vidi, ke ĝi presiĝis preskaŭ tute en la nuna +Esperanto."</p> +<hr class="short"> +<p>"<span class="sc">Estimata Sinjoro</span>,—Mi havas la plezuron anonci al vi, ke +multaj personoj interesas sin pri nia Liona bonfarado. Jam mi posedas +pli ol 630 lotaĵojn, sed nun ni devas disvendi 3,000 biletojn! Kiel +vi scias tre certe, la serioj de 5 biletoj havos almenaŭ unu +gajnantan numeron. Mi plezurege sciigas al vi, ke la Rhona Prefekto, +volante partopreni al nia bonfarado, sendis kune kun afabla letero, +belegan bronzan artfaritaĵon; statuon reprezentantan ‘La Ventego.’</p> +<p>Kiel mi tre deziris du oficialajn lotaĵojn, mi faras ankoraŭ +paŝadojn ĉe la Lionan Urbestron; mi atendas lian respondon, kiu tre +certe, estos favora.</p> +<p>Ni devos ankoraŭ sciigi al viaj Gelegantoj, ke antaŭ du tagoj, mi +ricevis mendon de 100 biletoj de Ŝia Moŝto la Reĝino de +Sved-kaj-Norveĝujo, kiu interesiĝas pri tio, kion oni povas fari +por faciligi la vivadon de la malfeliĉaj blinduloj.</p> +<p>Jen kelkaj bonaj novaĵoj, kiuj kuraĝigos la ŝanceliĝantojn aĉeti +biletojn.</p> +<p>Volu akcepti miajn sincerajn salutojn,</p> +<p class="near_sig sc">E. Zabilon d’Her."</p> +<p>Oni adresu la mendojn de biletoj rekte al Fraŭlino Zabilon d’Her, 33, +rue Sala, Lyon, France.</p> +<hr class="short"> +<p>La Berlina Grupo pretigas dum la somero Esperantan Ekspozicion, kiu +estos farata en la aŭtuno, kaj kies celo estas malfermi ĝian +vintran agadon kaj Esperantajn kursojn. Oni esperas, ke la tutmonda +Esperantistaro sendos poŝtkartojn al Prinzenstrasse 95 Berlin S.</p> +<hr class="short"> +<p>Ĉe la Essex Hall kunveno de la Londona Klubo, Julio 11, oni decidis +nenion definitivan pri la proponita fondo de Komerca Firmo. Ŝajne la +ĝenerala opinio estis, ke tia entrepreno ne helpus je la Klubaj +aferoj.</p> +<p>La Hon. Sekretario, Sro. H. Bolingbroke Mudie, bedaŭrinde estis +devigita eksiĝi tiun Sekretariecon pro la grandega laboro de la +Redaktado kaj eldonado de lia Gazeto.</p> +<p>Li dankis la Membrojn pro la tre kora aprobesprimo pri liaj penadoj, +kiun oni donis al li, kaj diris ke li esperas, ke tiuj afablaj +Esperantaj amikoj, kiuj korespondadis kun li ĉar li estis la Hon. +Sekretario, daŭrigos siajn interesajn leterojn, sendante ilin al lia +privata adreso, 67, Kensington Gardens Square, W.</p> +<p>Sinjoro Stead proponis, ke la Klubo estu remodelata, por ke ĝi +fariĝu Societo de ĉiuj Britaj Esperantistoj, estrita de delegatoj +de ĉiuj la Britaj Grupoj. Oni aplaŭdis la proponon, kaj eble la +nova Hon. Sekretario baldaŭ povos sendi pluajn avizojn pri la +rezultato de la propono.</p> +<hr class="short"> +<p>"Triope" estas la nomo de la plej nova Esperanta libreto. Sinjorino +Fauvart-Bastoul (Vic-Prezidantino de la Diĵona Grupo) tie donas al +ni alian tradukon de "Nokto en Calabre" (<span class="sc">The Esperantist</span>, p. 143).</p> +<p>La dua parto estas Humoraĵaro, tradukita de Sro. Louis +Fauvart-Bastoul. Tiam sekvas "Historia aventuro de la Imperia epopeo" +originale verkita de Skadrestro Fauvart-Bastoul.</p> +<p>Tre bone presita en la Franca kaj Esperanta lingvoj, tiu ĉi libro +estas interesa aldono al nia literaturo, kaj ankaŭ estas tre +ŝatinda ekzemplo de Familia-verko.</p> +<hr class="short"> +<p>La Septembra numero kredeble enhavos: Rakonton de H. G. Wells, +tradukita (kun la permeso de la aŭtoro) de Dr. Martyn Westcott. +Ankaŭ Originala Esperanta Sistemo de Eterna Kalendaro, elpensita de +Rev. R. A. Davis; belaj poemoj kaj aliaj interesaĵoj tie troviĝos. +Doktoro R. J. Lloyd, D. Litt., M.A., ankaŭ afablege promesis verki +artikolon pri la Esperantaj Fonetikoj.</p> +</div><div class="article" id="est1-10-22" lang="eo"> +<p class="pagenum">159</p> +<h5>LA SIMPLANIMULO.</h5> +<p class="center">Originale verkita de E.W.</p> +<blockquote><p><i> +Por daŭrigi tiujn ĉi skizetojn pri miaj amataj samlandanoj, mi +raportos pri la jena okazo, pri kiu mi skribis iom post kiam mi +ĝin estis vidinta.</i></p></blockquote> +<p>Mi vidis belegan pejzaĵon kaj la herbo estis tiel malseka, ke mi +petis al kamparanino ke ŝi pruntu al mi seĝilon kiam mi skizus. +Ŝia edzo alportis maton kaj seĝon, kiujn li metis por mi ekstere de +la plektobarilo de la ĝardeneto. Mi sidiĝis tie kaj skizadis.</p> +<p>Post iom da tempo mi aŭdis piedfrapadon de ĉevalo, kaj poste, la +voĉon de la rajdanto.</p> +<p>"Bonan matenon," li diris al la viro, "ĉu via nomo estas Thomas +Johns?"</p> +<p>"Nu, vere, Via Moŝto, oni min konas per tiu nomo en tiu ĉi loko."</p> +<p>"Ĉu vi estis en la vendejo ĉe Llanfach sabaton?"</p> +<p>"Vere, Via Moŝto, mi ne ofte iras en vendejojn: tie estas ĉiam tro +da trinkaĵo kaj da——"</p> +<p>"Ne penu min trompi, Vi tie estis lastan Sabaton kaj vi partoprenis +en la tumulto ĉe la vendejo."</p> +<p>"Vere, Via Moŝto, neniam mi deziras tumultojn, ĉar mi ĉiam estas +sobra, bonkonduta, junulo."</p> +<p>"Tiom pli bone; via atesto estos tiom pli utila. Tial, senprokrasto +diru al mi akurate ĉion, kion vi aŭdis kaj vidis dum la tumulto."</p> +<p>"Ĉu, Via Moŝto, parolas pri batalo? Mi ĝin ne vidis, mi nenion tie +vidis, ja nenion!"</p> +<p>"Sed vi certe devas esti vidinta ĉion; la loko estas tre malgranda."</p> +<p>"Vere, Via Moŝto, se la loko estas tiel malgranda, kiel mia +ĝardeneto, mi povis ion nek vidi nek aŭdi, ĉar mi ne estis sabaton +ĉe la vendejo."</p> +<p>"Estas senutile peni min trompi. Mi havas certan informon, ke vi +ĉeestis dum la tuta tempo."</p> +<p>"Vere, Via Moŝto, al mi ne konvenas kontraŭdiri Vian Moŝton, kiu +estas tiel scienculo kaj kiu estis edukita ĉe granda Universitato +Angla, kaj vi havas grandajn literojn post via nomo."</p> +<p>"Nu! Diru al mi ĉion, kion vi vidis, kaj memoru, ke vi devos ĝin +ripeti en la juĝejo."</p> +<p>"Vere, eĉ se mi devus ĵuri en la juĝejo de la Ŝafido en la ĉiela +Jerusalemo mi ne povus diri, tion, kion mi neniam vidis, ja neniam!"</p> +<p>"Je kia horo vi venis en la vendejon sabaton?"</p> +<p>"Vere, Via Moŝto, kiam mi tie iras, mi alvenas kutime iom antaŭ la +deka."</p> +<p>"Nu, vi estis tie vidita de la dekunua matene ĝis la kvara. Vi vidis +la tutan aferon!"</p> +<p>"Vere, Via Moŝto, mi ja nenion vidis. Sed, se Via Moŝto bonvolos +skribi sur papero tion, kion mi vidis, mia edzino min helpos ĝin +lerni, kaj en juĝejo mi ĝin diros je mia ĵuro. Unue mi diros, ke +Via Moŝto diris, ke mi ĝin vidis, ĝi do devas esti vera, ĉar Via +Moŝto estas tiel klera sinjoro."</p> +<p>"Mi kredas, mia amiko, ke vi ne estas tiel simplanimulo, kiel vi +ŝajnigas. Sed mi vin citos, kaj vi venos, aŭ vi estos punata."</p> +<p>"Vere, Via Moŝto, mi venos."</p> +<p>La ĉevalo kaj sia rajdanto foriris. Kiam mia skizo finiĝis, mi +leviĝis, kaj la viro revenis al mi dirante: "Mia Fraŭlino, ĉu vi +pensas de mia parolado kun la advokato?"</p> +<p>"Vi ne devas koleriĝi, mi mem estas Galino, kaj mi hontas kiam mi +aŭdas miajn samlandanojn verŝajne mensogi. Kial vi ne rekte kaj +honeste respondis: Jes, Via Moŝto, mi ĉeestis?" mi respondis.</p> +<p>"Jes, vere jes. Sed ĉu vi neniam legis vian Sanktan Biblion? Ĉu vi +ne legis: Ne ĵetu viajn perlojn al porkoj? Tio signifas: Diru neniam +la veron al advokato, ĉar, se vi ĝin faras, li certe ree sin turnos +kaj vin disŝiros. Ankaŭ, se mi honeste al li diris, ke mi estis +tie, mi estus mensoginta, tial ke mi ne tie estis. Mi laboris la +tutan tagon ĉe la landsinjoro F. La viro, kiun la advokato bezonas, +estas Thomas John Johns, kiu loĝas duonmejlon de ĉi tie. Se mi +estis dirinta tion ĉi al li, mi ne estus aginta je mia najbaro tiel, +kiel mi dezirus, ke li faru je mi. Neniu el ni iam ŝatas devi paroli +kun juĝoj kaj advokatoj. Nu! Supozante ke kelkaj amikoj kunvenas en +la vendejo, kaj la biero superfluas iliajn cerbojn tiel, ke ili +malpaciĝas kaj batalas; certe ili povos decidi siajn proprajn +aferojn. Se kelkaj kapoj estos fendataj de bastonoj, tio estas multe +pli bone ol esti fendataj de la paroloj de advokatoj en ilia bela +Angla miksaĵo kaj konfuzo, kiun ili nomas lingvo! Ke la viroj +aranĝu aŭ batalu ĝis la fino, kaj tiel fariĝu pli bonaj amikoj ol +antaŭe. Jen estas mia opinio."</p> +<p>"Sed kion vi faros kiam vi ricevos vian asignon?" mi demandis.</p> +<p>"Mi iros, ja, mi iros; kaj mia edzino akompanos min. Ŝi povos +grimaci ridindege. Ofte, ja ofte, niaj najbaroj kunridos kun ni kiam +ŝi imitos la malsaĝan mienon de la advokato, kiam li aŭdos +Sinjoron F. diri, ke mi estis dum la tuta tago dek du mejlojn de la +vendejo!"</p> +<p>La kamparano laŭtege ridis, kaj mi ne povis min deteni de kunridi +ankaŭ.</p> +<p>Kompreneble mi ripetis la konversacion al neniu, nek tiam nek tie. +Lia konfido je mi, nekonatulino, plaĉis al mi. Mi sciis, ke li +ŝatis min, ĉar nur unufojon li nomis min "Fraŭlino."</p> +<p>Montri multe da ceremonia respekto antaŭe estis la ĝentila Gala +maniero por esprimi la malestimon aŭ antipation.</p> +</div><div class="letters" id="est1-10-23"> +<p class="pagenum">160</p> +<h5>CORRESPONDENCE NOTES.</h5> +<p><span class="sc">Dear Sir</span>,—"<i>ULO, Greatest seen</i>," is certainly not +right (see page 144); neither is "<i>AĴO, Work</i>," entirely +correct. The one is a <i>person</i>, and the other a <i>thing</i> +denoted by the root, which is, in the one case, often adjectival, and +in the other verbal. The Text-Book’s definition of <i>ulo</i> as +"<i>one remarkable for</i>" is somewhat exaggerated. <i>One +possessing the quality of</i> would be better (page 48).</p> +<p>The Text-Book does not give EL, <i>out of</i>, among the +prepositions.</p> +<p>I take—AĴO to be adapted from the French—AGE, to which it +corresponds in pronunciation and, to a certain extent, in +meaning.—Kore samideane,</p> +<p class="far_sig sc">John B. Shipley.</p> +<p>P.S.—Sokta lingvo!!!</p> +<p>The Editor is indeed vexed that such a ridiculous slip should have +remained uncorrected.</p> +<p>He hastens to assure Readers that this is no new rival to Esperanto, +but a delightful speech to be found north of the Tweed (Skota).</p> +<hr class="short"> +<p><i>Multaj</i> and <i>Multe da</i> have given rise to several queries. +They are alternative expressions for the English <i>Many</i>. Dr. +Zamenhof apparently disliked the dismal series +of—<i>ajn—ajn—ojn—ajn</i> which frequently occurs if the former +method be employed, and so introduced the adverbial locution <i>Multe +da</i>, wherein the <i>Da</i> does not require the Accusative case.</p> +<p>Mi havas multajn bonajn fidelajn amikojn malnovajn is less euphonious +than Mi havas multe da bonaj fidelaj amikoj malnovaj.</p> +<hr class="short"> +<p><span class="sc">Dear Sir</span>,—The Text-Book does not explain (except in a +footnote, p. 41) the use of the Gerund after a preposition: +<i>e.g.</i>, <i>instead of reading</i>; <i>before returning</i>; etc.</p> +<p>Of course, the Present Participle used adjectivally will not do. We +must bear in mind that the <i>Infinitive</i> is a <i>noun</i>, and +that it is used instead of the Gerund or Verbal Noun on the +Continent. (Anstataŭ ol legi: antaŭ ol reveni).—Via vere,</p> +<p class="far_sig sc">C. G. Stuart-Menteath.</p> +<hr class="short"> +<p>Mr. Menteath continues his letter (which is too long to print <i lang="la">in +extenso</i>) by reminding British Esperantists that the only way to +acquire a knowledge of Esperanto entirely <i>free from national +idioms</i> is to correspond frequently with those ignorant of our +tongue. We wish to thank Mr. Menteath for this useful reminder, and +trust that more foreign friends will make use of our monthly +<i>Adresareto</i>, not only by writing to the advertisers, but by +inserting their own names and special subjects.</p> +<hr class="short"> +<p>The Passive Voice in Esperanto is most frequently expressed by the +little suffix—IĜ, and brevity is the result. For example: This book +must be read, may be either: Tiu ĉi libro devas esti legata, or Tiu +ĉi libro devas legiĝi.</p> +<p>Hence verbs ending in IĜ are Passive by nature, and such forms as +<i>legiĝita</i> cannot exist; only the Active Participle, +<i>legiĝinta</i>, is admissible.</p> +<p>And these Passive verbs naturally cannot have a direct object, and so +are followed by the Nominative case. Mi fariĝas maljuna viro, (lit.) +I am getting to be an old man.</p> +<hr class="short"> +<p><span class="sc">Kara Sinjoro</span>,—Kiu estis la unua Anglo kiu lernis +Esperanton?</p> +<p>En la Adresaro Serio, No. 1, datumita 1889 (t.e., Numeroj 1 ĝis +1,000) aperas la nomoj de kvin Liverpulanoj, du Irlandanoj, unu +Londonanino kaj unu Essexano. Sed kiu estis la unua ne aperas. Inter +ili estas Sro. R. Geoghegan, kiu estas la sama persono kiel R. H. +Geoghegan, la tradukanto de la unua Zamenhofa lernolibro. Li do +meritas la titolon "Patro do la Esperantistoj Anglaj." Lia ĝusta +numero estas 264.</p> +<p>Inter la unua milo da Esperantistoj enskribitaj en la Adresaro estis +29 Germanoj, 20 Aŭstro-Hungaroj, 10 Angloj, 6 Francoj, 4 Unuigitaj +Ŝtataj Amerikanoj, 4 Svedoj, 2 Turkanoj, 1 Italo, 1 Hispano, 1 +Rumano, kaj la resto (ekceptinte unu nedirita) estis Rusoj.</p> +<p>Signifas nenion kiu estis la unua; en Esperantujo ekzistas spaco por +ĉiuj. Donu honoron al tiu, kiu plejmulte laboras pri kaj por +Esperanto, ne konsiderante profitojn kaj memglorigon!</p> +<p>Sindonema estas nia Majstro; sindonemaj estu ni! Ni danku ĉiun, kiu +helpis la aferon, ĉu nemulte, ĉu multege.—Via,</p> +<p class="far_sig sc">John Ellis.</p> +<hr class="short"> +<p>On the occasion of the Motor Boat-Race from Calais to Dover, the +Dover Group has sent an invitation to all the northern French Groups, +inviting their Members to visit them. Many favourable replies have +already been received. An official reception of the Foreign +Esperantists by the Mayor, Sir William Crundall (himself a Member of +the Group), will be held in the Town Hall, and Mr. H. R. Geddes, +Northumberland House, Dover, will be extremely glad to welcome any +British Esperantists who can be present. These should arrive in Dover +as early as possible on the morning of Monday, August 8th. Among +others, the Editor has promised to do his best to be present on the +auspicious occasion.</p> +</div><div lang="en" style="border: dashed 1px; margin-top: 4em; padding:1em 10%;"> + +<h6 class="fn-header">Transcriber’s Footnote:</h6> +<p> +<a id="fnI.10.0"></a> <a href="#fnrefI.10.0">[*]</a> +The author of this "First Lesson in Esperanto" used an unusual system of +symbols to indicate pronunciation placed over the first eleven Esperanto +phrases. This is difficult to reproduce in the current text. An approximation +is represented below. +</p> +<pre lang="eo"> + 3 8′ ½ 8 0′3 ½′ ½ 0 0′ ½ +Mi pens.as ke oni frap.as—sonor.as. + +3′ 2 5 3′ 2 3′2 8′ ½ 3′8 3′2 ½′ ½ +Ir.u kaj vid.u kiu est.as tie. Kiu frap.as? + +3′2 8′ ½ 3′8 3 8′ ½ 3 y0′0 +Kiu est.as tie? Ĝi est.as Sinjor.o A. + +8 3′ 2 +En.ir.u. + + 0′ ½ ½′ 0 3 y0′ 0 +Bon.a.n tag.o.n, S<sup>ro</sup> (Sinjor.o). + + 3′8 3 ½′ ½ +Kiel vi san.as? + + 8 0′ 8 3 y0′ 0 3 ½′ ½ 3 +Tre bon.e, Sinjor.o, mi dank.as vi.n. + + 0′ 2 8′ 3 sh 0′ 3 ½ 0′ 0 +Vol.u ferm.i—ŝlos.i—la pord.o.n. + + 3 3j′2 3 8′ ½ ch4 3 3 0′ ½ +Sid.iĝ.u, mi pet.as. Ĉu vi mi.n kon.as? + + 3 8 ½′ ½ ½ 0 0′ 0 3 0′ 3 +Mi ne hav.as la honor.o.n vi.n kon.i. + + 3 8′ ½ 8 0 ½′½ ½ 3 8 3 8′ ½ ½ 3′ 0 8 3 y0′ 0 0 +Mi est.as ne.kon.ata al vi, sed mi est.as amik.o de Sinjor.o Bo. +</pre> +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est1-index">Back to Vol. I index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est1-11-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.</div> +<div class="fleft"><i>No. 11.</i></div> +<div class="fright"><i>Septembro, 1904.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>La Esperanta Gazeto por la<br > + Propagando de la Internacia Lingvo.</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE, 67, Kensington Gardens Square, W.</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Wholesale agents: 16, Norfolk street, Strand, London, W.C.</div> +</div> + +<div id="est1-11-2" class="left border"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS.</div> + +<table> +<tr><th></th><th>Page</th></tr> + +<tr><td><a href="#est1-11-8" class="sc">Editor’s Page</a></td><td class="numb">161</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-11-9" class="sc">A Deal in Ostriches</a> (translated by +Martyn Westcott)</td><td class="numb">162–3</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-11-10" class="sc">Havre</a> (Elise Bauer)</td><td class="numb">164–5</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-11-11" class="sc">Brussels</a> (G. C. Law)</td><td class="numb">165–6</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-11-12" class="sc">A Simple Permanent Calendar</a> +(Rev. R. A. Davis)</td><td class="numb">166</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-11-13" class="sc">Vowels in Esperanto</a> (R. J. Lloyd, +D. Lit, M.A.)</td><td class="numb">167</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-11-14" class="sc">Club Committee Meeting</a></td><td class="numb">168</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-11-14a" class="sc">Esperanto in Belgium</a></td><td class="numb">168–9</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-11-14b" class="sc">The "Spectator" on Esperanto</a></td><td class="numb">169</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-11-14c" class="sc">Local Items</a></td><td class="numb">169</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-11-15" class="sc">Correspondence Page</a></td><td class="numb">170</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-11-16" class="sc">Quite an Ordinary Woman</a> (E. W.)</td><td class="numb">171</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-11-17" class="sc">Dover</a> (H. Bolingbroke Mudie)</td><td class="numb">172–6</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-11-18" class="sc">What does Little Birdie Say?</a> +(A. Motteau)</td><td class="numb">176</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-11-19" class="sc">The Rose and the Daisy</a> (Clarence +Bicknell)</td><td class="numb">176</td></tr> +</table></div> + + +<div id="est1-11-3" class="sec-list right border"> +<p>For Local Information apply to the Hon. Secs. +of the following Official Societies:—</p> + +<ul> +<li>BATTERSEA—Sro. <span class="sc">A. T. Lee</span>,<br > +2, Cupar Road, Battersea.</li> + +<li>BRIGHTON—Miss <span class="sc">Oxenford</span>,<br > +16, Upper Westbourne Villas, Hove.</li> + +<li>BRIXTON—Sro. <span class="sc">E. W. Eagle</span>,<br > +22, Kellett Road, Brixton.</li> + +<li>CORBRIDGE-ON-TYNE—Sro. <span class="sc">Lotinga</span>,<br > +Trinity Terrace.</li> + +<li>DOVER—Sro. <span class="sc">H. R. Geddes</span>,<br > +Northumberland House, Dover.</li> + +<li>EDINBURGH—Miss <span class="sc">Tweedie</span>, M.A.,<br > +2, Spence Street.</li> + +<li>FOREST GATE—Sro. <span class="sc">E. J. R. Beal</span>,<br > +74, Claremont Road, E.</li> + +<li>GLASGOW—Sro. <span class="sc">J. H. Wallace</span>,<br > +3, Hampden Terrace, Mount Florida.</li> + +<li>HUDDERSFIELD—Sro. <span class="sc">G. H. Taylor</span>,<br > +13, Birkly Hall Road.</li> + +<li>ILFORD—Sro. <span class="sc">W. A. Jeffery</span>,<br > +42, Park Road, Ilford, E.</li> + +<li>KEIGHLEY—Sro. <span class="sc">J. Ellis</span>,<br > +Compton Buildings, Bow Street, Keighley.</li> + +<li>LEEDS—Sro. <span class="sc">J. E. Wyms</span>,<br > +2, Marlboro’ Grove, Leeds.</li> + +<li>LIVERPOOL—Sro. <span class="sc">R. E. Issott</span>,<br > +5, Gresham Street, Edge Lane.</li> + +<li>LONDON—Miss <span class="sc">Lawrence</span>,<br > +41, Outer Temple, W. C.</li> + +<li>NEWCASTLE—Sro. <span class="sc">H. W. Clephan</span>,<br > +3, Cotfield Terrace, Gateshead.</li> + +<li>PORTSMOUTH, Dr. <span class="sc">Greenwood</span>,<br > +182, Queen’s Road.</li> + +<li>PLYMOUTH—Sro. <span class="sc">Thill</span>,<br > +6, Barton Crescent, Mannamead.</li> + +<li>ST. ANDREWS—Sro. <span class="sc">J. T. Haxton</span>,<br > +133, South Street, St. Andrews.</li> + +<li>TYNEMOUTH—Sro. <span class="sc">Alan F. Davidson</span>,<br > +26, Park Crescent, N. Shields.</li> +</ul> + +<p>N.B.—It is earnestly hoped that gentlemen who are willing to form +local groups will communicate with the Editor of "The Esperantist," +who will do all in his power to assist them in the work.</p> +</div> + + +<div id="est1-11-4" class="reklamo" style="text-align:center;"> +<div class="left"> +<div class="h6">The Remington</div> + +<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> + +<p>Just think of it!</p> + +<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> + +<p><i>Unbound by ties of nationality:<br > + +The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> + +<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> + +<hr class="short" > + +<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br > +100, Gracechurch St., London, E.C.</p> +</div> + +<div class="right" lang="eo"> + +<div class="h6">La Remington</div> + +<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> + +<p>Pripensu je tio!</p> + +<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> + +<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br > + +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> + +<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> + +<hr class="short" > + +<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br > +100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> +</div> +</div> + + +<div id="est1-11-5" class="reklamo center"> + +<p class="left"><em class="u">JUST PUBLISHED.</em></p> +<p class="right"><em class="u">First Edition of 100,000 Copies.</em></p> + +<p style="clear:both;font-size:200%;word-spacing:1ex;">Text Book of Esperanto.</p> + +<p>THE INTERNATIONAL LANGUAGE.</p> + +<p><b>Price 1d. Post Free. For Propaganda Purposes 10d. per doz., 6/3 per +hundred, £2 12<i>s.</i> per thousand; Carriage extra.</b></p> + +<p>These Books can only be obtained at these prices from the Publishers—</p> + +<p style="font-size:110%;">Messrs. DIXON & HUNTING. Farringdon Press, Ltd., 180. Fleet Street, E.C.</p> +</div> + + +<div id="est1-11-6" class="reklamo center" style="padding-bottom:4em;"> + +<img src="images/parti.png" alt="[Postcard: The Various Participles of a Verb.]" style="width: 646px; height: 352px"> + +<p>The Various PARTICIPLES of a Verb Ex: <i>Trinki</i> (to drink)</p> + +<table> +<tr><td colspan="2">FUTURE O</td><td colspan="2">PRESENT A</td><td colspan="2">PAST I</td></tr> +<tr><td>ACTIVE</td><td>PASSIVE</td><td>ACTIVE</td><td>PASSIVE</td><td>ACTIVE</td><td>PASSIVE</td></tr> +<tr><td>Trink<em class="u">On</em>ta</td><td>Trink<em class="u">O</em>ta</td><td>Trink<em class="u">An</em>ta</td><td>Trink<em class="u">A</em>ta</td><td>Trink<em class="u">In</em>ta</td><td>Trink<em class="u">I</em>ta</td></tr> +<tr><td>MI ESTAS TRINKONTA</td><td>LA TEO ESTAS TRINKOTA</td><td>MI ESTAS TRINKANTA</td><td>LA TEO ESTAS TRINKATA</td><td>MI ESTAS TRINKINTA</td><td>LA TEO ESTAS TRINKITA</td></tr> +<tr><td>I am about to <i>drink</i></td><td>The tea is about to be <i>drunk</i></td><td>I am drinking</td><td>The tea is being <i>drunk</i></td><td>I have <i>drunk</i></td><td>The tea has been <i>drunk</i></td></tr> +</table> + + +<p><b>Facsimile of the reverse of a New Postcard to illustrate the use +of the Participles.</b></p> + +<p>Printed on the best cards only. Price One Penny each; 3d. the doz.; 5/- per hundred.</p> + +<p>FROM "THE ESPERANTIST."</p> +</div> + + +<div id="est1-11-7" class="banner border center"> +<p class="pagenum">161</p> + +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST.</h4> + +<p>The Esperanto Gazette for the spread of the International Language.</p> + +<div style="float:left;padding-left:5%;font-size:80%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ ĈE<br > +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;padding-right:5%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> + <li><b>H. Bolingbroke Mudie, Esq., 67, Kensington Gardens Square, London. W.</b></li> + <li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> + <li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li> + <li>FRANCE.—M. C. Gaubert, 9, rue Charras, Paris.</li> + <li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> + <li>MALTA.—A. Agius, Esq., 92, Strada S. Gaetano, Hamrun.</li> + <li>RUSSIA.—Societo Espero, Bol. Podjaceskaja 24 log 12, St. Petersburg.</li> + <li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +</ul> +</div> + +<p style="clear:both;" lang="eo"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis poŝtmarkon.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtmarkoj, kiuj estas akceptataj laŭvaloro.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni sendu ĉiujn artikolojn, demandojn kaj avizojn al La Redaktoro, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</i></p> + +<p style="float:left;padding-left:2em;">No. 11.</p> + +<p style="float:right;font-size:80%;text-align:left;">Subscription, 3s. Per Annum.<br > +Single Copies, 4d. net.</p> + +<p>SEPTEMBRO, 1904.</p> +</div> + + +<div id="est1-11-8" class="article"> +<div class="left" lang="eo"> +<p>Tiu ĉi estante la dekunua numero de <span class="sc">The Esperantist</span>, la proksima +devus esti la lasta de la unua jarkolekto. Sed ne estas dezirinde +komenci volumon Novembre. Estas do intencite enmeti en la unuan +jarkolekton dekkvar kajerojn, t.e., ĝis Decembro, kiu numero havos +la enhavnomaron kaj titolpaĝon.</p> + +<p>Mi do fidas, ke tiuj, kiuj abonis de la komenco, afable sendos 4 fr. +60 (anstataŭ ol 4 fr.), por ke la abonpago daŭru ĝis Decembro, 1905.</p> + +<p>Mi ankaŭ fidas, ke miaj Aŭstraliaj, Afrikaj, Amerikaj kaj Aziaj +legantoj bonvolos reaboni per frua poŝto.</p> + +<p>Inter tre afablaj leteroj pri mia laboro, estas unu de nia bonekonata +Rusa samideano, S<sup>ro</sup> Kofman. Li skribis: "Mi ne volas preterlasi la +okazon por tie ĉi esprimi mian admiron, inspiratan de via gazeto, +<span class="sc">The Esperantist</span>. La malgrandaj rakontoj havataj en ĝi estas +bonegaj, kaj la versaĵoj (precipe en la lasta numero) estas +perfektaj, kaj la Gazeto faras veran impreson de serioza kaj +diligenta laboro, kondukata de mano forta kaj vira. Mi tutkore +deziras al vi havi baldaŭ la eblon grandigi la amplekson de <span class="sc">The +Esperantist</span>, kaj oftigi ĝian aperon, por la plezuro de viaj +legantoj kaj de ĉiu bona Esperantisto."</p> + +<p>Mi korege dankas S<sup>ron</sup> Kofman, kaj mi estas ĉiam preta por fari +tion, kion deziras miaj legantoj. Sed ĝi ne estas ankoraŭ +plenumigebla. Oni devas memori, ke mi estas la sola, senhelpa, +Redaktoro kaj mi devas konfesi ke dekses paĝoj estas sufiĉaj por +okupigi mian libertempon. Sed, <i>se Esperantistoj bonvolos reaboni, +verki artikolojn, kaj varbi abonantojn, mi esperas pligrandigi ĝin +post la fino de 1904</i>.</p> +</div> + + +<div class="right"> +<p>This being the eleventh number of <span class="sc">The Esperantist</span>, the next +should be the last of the first annual series. But it is not +desirable to commence a volume in November. It is, therefore, +intended to include in the first series fourteen numbers, <i>i.e.</i>, +till December, which issue will contain the index and title-page.</p> + +<p>I trust, therefore, that those who subscribed from the beginning will +kindly send 3s. 6d. (instead of 3s.), so that the subscription may +run till December, 1905.</p> + +<p>I also trust that my Australian, African, American, and Asiatic +readers will renew their subscriptions by an early post.</p> + +<p>Amongst the very kind letters about my work is one from our +well-known Russian friend, M. Kofman. He writes: "I do not wish to +let the opportunity slip for here expressing my admiration, inspired +by your gazette, <span class="sc">The Esperantist</span>. The short stories therein +contained are excellent, and the verse (especially in the last +number) is perfect, and the Gazette conveys a genuine impression of +serious and diligent work, guided by a strong and manly hand. I +heartily hope you will soon have power to increase the dimensions of +<span class="sc">The Esperantist</span>, and make its issue more frequent, for the +pleasure of your readers and of every good Esperantist."</p> + +<p>Most heartily do I thank M. Kofman, and I am ever ready to do what my +readers wish. But it cannot yet be accomplished. One must bear in +mind that I am the sole Editor, without assistance, and I must +confess that sixteen pages are sufficient to fill up my leisure. But, +if Esperantists will renew their subscriptions, write articles, and +recruit Subscribers, I hope to enlarge it after the close of 1904.</p> +</div></div> + + +<div id="est1-11-9" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">162</p> + +<h5>STRUT-MAKLERO.</h5> + +<p class="center">De H. G. Wells. Tradukita de Martyn Westcott.</p> + + +<p>"Parolante pri la kosto de birdoj, mi vidis struton, kiu kostis tri +cent livrojn," diris la taksidermisto, memorigante sian vojaĝplenan +junecon. "Tri cent livrojn!"</p> + +<p>Li min rigardis supre siaj okulvitroj. "Mi vidis alian, kiun oni +refuzis je kvar cent!"</p> + +<p>"Ne," li diris, "ne estis pro imagaj punktoj. Ili nur estis ordinaraj +strutoj. Iom difektitaj ankaŭ, pro malbona dieto. Kaj ne malgrandigo +de la postulo ekzistis. Oni estus pensinta ke kvin strutoj vendiĝus +je malalta prezo sur vaporŝipo de la Orientaj Hindujoj. Sed la +allogo estis, ke unu el tiuj strutoj estis glutinta diamanton.</p> + +<p> +"La bienulo estis Sir Mohini Padishah, dandon de Piccadilly<a href="#fnI.11.1" id="fnrefI.11.1"><sup>[1]</sup></a> oni +nomus lin je vido, kun malbela kapo nigra, kaj grandega turbano, en +kiu estis tiu diamanto.</p> + +<p>"La birdo subite ekmordis kaj posediĝis je ĝi, kaj, kiam la viro +koleriĝis, la birdo, mi supozas, komprenis, ke ĝi estis aginta +malprave, kaj vagis inter la aliaj por resti nekonata!</p> + +<p>"Ĉio okazis dum unu minuto. Mi alvenis inter la unuaj, kaj jen tiu +idolano alvokante siajn diojn, kaj du maristoj kaj la viro kiu zorgis +pri la birdoj, laŭtege ridantaj.</p> + +<p>"Kiel ridinde li estis perdinta juvelon!</p> + +<p>"La zorganto ne ĉeestis ĝuste je la momento, kaj li ne sciis, kiu +estis la birdo.</p> + +<p>"Tute perdata, vi komprenas!</p> + +<p>"Mi ne malĝojiĝis multe, por diri la veron. La dando estis +fanfaroninta pri sia diamanto de tiam, kiam li enŝipiris. Tia afero +rapidege disvastiĝas sur ŝipo. Ĉiuj paroladis pri ĝi. Padishah +malsupreniris por kaŝi siajn sentojn. Je vespermanĝo, li porke +manĝis ĉe aparta tablo, kune kun du aliaj Hindoj. La ŝipestro +kvazaŭ mokadis je li, kaj li troe ekscitiĝis. Li sin turniĝis kaj +babiladis en mian orelon: Li ne aĉetus la birdojn; li ja havus sian +diamanton! Li demandis siajn rajtojn kiel Brita regnano! Lia diamanto +devus troviĝi! Decidega li estis pri tio. Al la ‘House of Lords’<a href="#fnI.11.2" id="fnrefI.11.2"><sup>[2]</sup></a> +li alvokus.</p> + +<p>"La birdzorganto estis unu el tiuj malkleruloj, kiuj neniel ricevas +novajn ideojn. Li rifuzis ĉiajn proponojn por doktori la birdoj per +kuraciloj. Liaj ordonoj estis, ke li nutru ilin laŭ tiu maniero, kaj +ke li agu je ili tiamaniere, kaj li forsendiĝus, se li ne nutrus kaj +agus je ili laŭordone.</p> + +<p>"Padishah estis dezirinta stomak-pompilon-sed oni ne povas uzi tion +je birdo, kiel vi scias! Tiu ĉi Padishah estis plena je malbona +leĝoscienco kiel la plimulto de Bengaloj, kaj paroladis pri +garantiaĵo je la birdoj, kaj tiel plu.</p> + +<p>"Sed maljunulo, kiu diris ke lia filo estis advokato en Londono, +argumentis, ke tio, kion birdo glutis fariĝis <i>ipso facto</i> ero de +la birdo, kaj ke la sola rimedo de Padishah estis procesigi kaj ke +eĉ tiam oni eble povus pruvi malatenton liaflanke. Li tute ne havis +irpermeson ian en struto, kiu ne apartenis al li."</p> + +<p>"Tio treege maltrankviligis Padishah, des pli ke ni preskaŭ ĉiuj +opiniis, ke tio estis rezona.</p> + +<p>"Ne estis advokato sur la ŝipo por decidi la aferon, kaj ni ĉiuj +libere babiladis.</p> + +<p>"Fine, post Aden, ŝajnas ke li ekkonsentiĝis je la ĝenerala +opinio, kaj private vizitis la birdzorganto kaj proponis prezon por +ĉiuj la kvin strutoj.</p> + +<p>"La proksiman matenon, estis grandega malpaco ĉe matenmanĝo. La +zorganto ne havis permeson por vendi la birdojn, kaj tute nenio igus +lin vendi ilin; sed ŝajnas ke li diris al Padishah, ke Eŭrasiano, +nome Potter, jam estis farinta proponon; je tio Padishah denuncis +Potter antaŭ ĉiuj.</p> + +<p>"Sed mi kredas ke ni preskaŭ ĉiuj pensis, ke Potter estis iom +lerta, kaj mi scias ke, kiam Potter diris, ke li estis telegrafinta +de Aden al Londono, por aĉeti la birdojn, kaj ke li ricevus +respondon ĉe Suez, mi malbenegis je tia perdita okazo!</p> + +<p>"Ĉe Suez, Padishah sin cedis je larmoj, veraj malsekaj larmoj, kiam +Potter ekposedis la birdojn, kaj li tuj proponis pagi ducent kvindek +livrojn pro la kvin, tio estante pli ol ducent procent je tio, kion +Potter estis paginta.</p> + +<p>"Potter diris ke neniel li fordonus eĉ plumon, kaj ke li intencis +mortigi ilin unuope kaj trovi la diamanton: sed poste, pripensinte, +li iom kompleziĝis. Li estis vetema hundo, tiu Potter, iom +malhonesta je kartludo, kaj tia hazarda afero multege plaĉis lin +eble. Li do ŝerce proponis aŭkcie vendi la birdojn, malkune al +apartaj homoj, je unua prezo da £80 po birdo. Sed unu birdon, li +diris, li intencis gardi ‘pro ŝanco.’</p> + +<p>"Vi devas kompreni, ke tiu ĉi diamanto estis multekosta; malgranda +Hebreo, diamanta makleristo, <span class="pagenum">163</span> taksis ĝin je tri aŭ kvar mil livrojn, +kiam Padishah ĝin estis montrinta al li, kaj tiu ĉi ideo de vetludo +en strutoj sukcesegis. Nu, okazis ke mi estis parolinta pri +ĝeneralaj aferoj kun la birdzorganto, kaj tute ŝance, li estis +dirinta, ke unu birdo malsaniĝis, kaj ke li supozis, ke ĝi havis +dispepsion. Ĝi havis en sia vosto, unu preskaŭ blankan plumon, per +kio mi rekonis ĝin. Tiel, kiam, je la proksima tago, la aŭkciado +komencis per ĝi, mi plialtigis la okdek kvin livrojn de Padishah je +kvin. Mi kredas, ke mi estis iom tro certa kaj avida pri mia +plipropono, kaj iuj aliaj divenis, ke mi ion sciis! Kaj Padishah +penegis por akiri tiun birdon, simila je frenezulo. Fine, la Hebrea +negocisto akiris ĝin por £175. Kaj Padishah kriis £180 ĵus post +la malsupreniro de la martelo (tiel Potter anoncis).</p> + +<p>"La Hebreo do akiris ĝin, kaj tiam kaj tie li prenis pafilon kaj +mortigis ĝin.</p> + +<p>"Potter multege koleriĝis, tial ke li diris, ke tio ĉi malhelpus la +vendon de la aliaj tri; ankaŭ Padishah kondutis sin kiel idiotulo: +sed ni ĉiuj ekscitegis. Mi povas diri al vi, ke mi multege ĝojis, +kiam tiu ĉi dissekcio finiĝis, kaj nenia diamanto troviĝis—multege +mi ĝojegis! Mi estis proponinta £140 mi mem!</p> + +<p>"La malgranda Hebreo estis tiel, kiel la plej multe da Hebreoj; li ne +koleriĝis pro malbona ŝanco: sed Potter rifuzis daŭrigi la +aŭkciadon antaŭ ol ĉiuj kunsentis, ke la komercaĵo ne liveriĝus +antaŭ la fino de la vendado. La malgranda Hebreo deziris argumenti, +ke la okazo estis escepta, kaj, ĉar la diskuto progresis egale, la +afero estis prokrastita ĝis la proksima mateno. Ni estis vivemaj ĉe +vespermanĝo, tiun vesperon, mi vin certigas! Fine Potter venkis, +ĉar, kompreneble, li estus sendanĝera se li gardus ĉiujn la +birdojn, kaj ni ŝuldis al li iom da ŝatateco pri lia sportema +konduto. Kaj la maljunulo, kies filo estis advokato, diris, ke li +estis pripensinta la aferon, kaj ke li multe dubis, kiam birdo estis +malfermigita kaj la diamanto eltrovita, ĉu ĝi ne devus esti +redonata al sia propra bienulo.</p> + +<p>"Mi memoras, ke mi proponis, ke ĝi vere submetiĝis je la leĝoj de +trezor-trovo, kio estas efektive la vero pri la afero. Estis varmega +disputo, kaj ni decidis, ke certe estus malsaĝe mortigi la birdojn +sur la ŝipo. Tiam la maljunulo, trograndigante per parolado +leĝoscienca, penis pruvi, ke la vendo estis loterio, kaj kontraŭ la +leĝoj; li demandis la ŝipestron pri tio; sed Potter diris, ke li +vendis la birdojn <i>kiel strutoj</i>. Li ne volis vendi diamantojn, li +diris, kaj ne ĝin proponis kiel allogon. La tri birdojn li vendus +kiuj, laŭ lia plena kredo kaj opinio, <i>ne enhavis</i> diamanton! +Tio ĉi li esperis estis en la unu, kiun li gardus.</p> + +<p>"Grandegaj prezoj oferiĝis tute same je la proksima tago. La fakto, +ke estis nur kvar hazardoj, anstataŭ kvin, kompreneble igis +plialtigon de la kosto. La birdoj vendiĝis je meza prezo de £227, +kaj, sufiĉe strange, tiu ĉi Padishah ne ricevis unu—<i>ne eĉ unu!</i></p> + +<p>"Li tro koleriĝis, kaj kiam li devus esti pliproponinta, li babilis +pri garantiaĵojn, kaj, plie, Potter malhelpis lin.</p> + +<p>"Unu birdo aĉetiĝis de malgranda kvieta oficiro, alia al la +malgranda Hebreo, kaj la tria sindikatiĝis je la inĝenieroj.</p> + +<p>"Tiatempe Potter subite ŝajnis malĝoja pro la vendado, kaj diris, +ke li estis forĵetinta tute mil livrojn, kaj ke verŝajne li tirus +nulon; ke li ĉiam estis simplanimulo. Tamen, kiam mi ekparolis kun +li pri asekurado kontraŭ perdo je lia lasta hazardo, mi eklernis, ke +li jam estis vendinta la rezervitan birdon al politikisto,—viro kiu +lernadis la Hindajn etikojn kaj Socialajn aferojn dum sia libertempo.</p> + +<p>"Tiu lasta estis la £300 birdo!</p> + +<p>"Nu, tri benataj estaĵoj elŝipiris ĉe Brindisi—kvankam la +maljunulo opiniis, ke estis kontraŭ la limdepagaj impoŝtoj. Potter +kaj Padishah ankaŭ elŝipiris.</p> + +<p>"La Hindo ŝajnis preskaŭ freneziĝi kiam li vidis sian diamanton +irantan tien ĉi kaj tien, kvazaŭe. Li rediradis, ke li havigus +leĝan ordonon (li ja havis leĝan ordonon je la cerbo) kaj li donis +lian nomon kaj adreson, tial ke oni sciu kien sendi la diamanton. +Kompreneble neniu deziris lian nomon kaj adreson, kaj neniu donis la +sian.</p> + +<p>"Estis tumulto, mi certigas al vi, sur la trotuaro. Ĉiuj foriris per +malsamaj vagonaroj.</p> + +<p>"Mi daŭrigis ŝipe ĝis Southampton, kaj mi tie vidis la lastan +birdon kiam mi elŝipiris. Ĝi estis tiu de la inĝenieroj, kaj ĝi +staris apud la ŝipponto en skatolego, kaj aperis tiel krurema kaj +malsaĝa ejo por multekosta diamanto, kiel vi iam vidis!" ...</p> + +<p>"<i>Kiel ĝi finiĝis?</i>"</p> + +<p>"Ho! Tiel! Nu ! eble... Jes! estas unu alia afero, kio eble iom +klarigos.... Post mia elŝipiĝo, mi estis en Regent Street +komercante, kaj jen! brako ĉe brako, kaj ĝuantaj luksegan tempon, +<i>Padishah kaj Potter</i>! Se vi pripensadas pri ĝi...."</p> + +<p>"Ho jes! <i>Mi</i> opiniis tion! Sed, vi komprenas, ekzistas nenian +dubeton ke la diamanto estis vera diamanto. Kaj Padishah estas +eminenta Hindo. Mi vidis lian nomon en ĵurnaloj—<i>ofte</i>!</p> + +<p>"Sed ĉu la <i>birdo glutis</i> la diamanton estas, kiel vi diras, ja +alia afero!"</p> + +<h6 class="fn-header">FOOTNOTES:</h6> + +<p class="footnote"> +<a id="fnI.11.1"></a> <a href="#fnrefI.11.1">[1]</a> +Londona strato fama pro dandoj. +</p> + +<p class="footnote"> +<a id="fnI.11.2"></a> <a href="#fnrefI.11.2">[2]</a> +Brita rega ĉambro de la nobeloj. +</p> + +</div> + +<div id="est1-11-10" class="article" lang="eo"> + +<p class="pagenum">164</p> + +<h5>HAVRO.</h5> + +<p class="center">Elise Bauer.</p> + +<p>Ĉu vi neniam estis en Esperantujo? Nu, rapidu iri tien, ĝi estas la +plej bela lando sub la suno; ĝi estas la vera, longe revita, kaj +fine eltrovita utopio.</p> + +<p>Tie vi trovas fratojn kunigitajn per komuna lingvo, per komunaj +ideoj. Libereco, frateco, egaleco, laŭ la vera senco de la vortoj, +regas tie.</p> + +<p>Sed kie estas tiu ĉi feliĉa lando?</p> + +<p>Ĝi estas ĉie, kie Esperantisto renkontas Esperantiston.</p> + +<p>Mi ĵus forlasis Esperantujon, kaj mi plezure donas al vi la +priskribon de la tagoj, kiujn mi pasigis tie.</p> + +<p>La Havraj Esperantistoj afable invitis siajn Anglajn samideanojn +viziti ilin; kaj grupanoj de diversaj partoj de Anglujo saĝe sekvis +tiun ĉi amikan vokon. Certe neniu el ili iam bedaŭros la decidon, +ĉar, dank’ al la afablegeco de niaj invitintoj, ni ja estis tre +kontentaj.</p> + +<p>Vendredon, la 29<sup>an</sup> de Julio la kunvojaĝantoj kolektiĝis ĉe la +stacidomo de Waterloo, en Londono. La vagonaro rapide forportis nin +al Southampton, kie la vaporŝipo estis jam preta al forveturo. Estis +noktomezo kiam ni forlasis la havenon. Bela, trankvila nokto, tro +bela por malsupreniri en la varmegajn kajutojn. Ni do kunsidas en +angulo sur la ferdeko kaj paroladas, babiladas, ŝercas, kompreneble +Esperante.</p> + +<p>Ni jam estas en Esperantujo. Tiamaniere kelkaj horoj pasas agrable +kaj rapide. Sed komencas iom malvarmiĝi; ni ankaŭ memoras, ke ni +bezonas forton por la sekvanta tago. Ni do decidas serĉi niajn +kuŝejojn.</p> + +<p>Sed jam frue matene ni denove retrovas unuj la aliajn sur la ferdeko, +kaj ĝuas la freŝan aeron kaj la varmetajn radiojn de la leviĝinta +suno. Baldaŭ la marbordo de Francujo estas videbla. Malrapide ni +alproksimiĝas Havron.</p> + +<p>Estis ĉirkaŭ la sesa horo matene.</p> + +<p>Amaso da personoj jam kolektiĝis sur la elŝipejo. Manoj, tukoj, +ĉapoj estas svingataj.</p> + +<p>Feliĉuloj! mi pensis kun iom da envio: Feliĉuloj kiuj, revenante en +la patrujon, estas jam senpacience atendataj de parencoj, amikoj! Por +ni tiu ĉi estas fremda lando, neniu amike nin atendas!</p> + +<p>Ha! sed kio estas tio? Kio estas la verdaĵo videbla inter la multaj +blankaj tukoj? Estas verda kovrilo, jes, ne plu dubo, ĝi estas la al +ni bone konata verda kovrilo de <i>The Esperantist</i>. Ĝojo! Estas +do ni, kiujn oni jam amike atendas.</p> + +<p>Multe tro malrapide ŝajnas nun al ni la veturado de la ŝipo, +kaj la alteriĝo. Fine ni povas forlasi la ŝipon, per la +transĵetita ponto, kaj premi la manojn de niaj ĝentilaj samideanoj, +kiuj tiel afable venis tiel frue por doni al ni la bonvenon.</p> + +<p>Estas vere mirinde kiel rapide oni konatiĝas kune, kaj trovas temon +por interparolado, se oni nur havas komunan lingvon.</p> + +<p>Niaj nove trovitaj amikoj, Sinjorinoj kaj Sinjoroj, akompanis nin +ĝis la Grand Hotel de Normandie (Esperantista hotelo tre komforta) +kie ni disiĝis kun la promeso rerenkontiĝi baldaŭ. Iom poste, +kelkaj sinjoroj venis por fari kune kun ni promenadon tra la urbo kaj +laŭlonge la marbordo.</p> + +<p>Posttagmeze multaj sinjorinoj kaj sinjoroj kunvenis en nia hotelo, +kaj kune kun ili, ni multe ĝuis la ekskurson al la lumturoj. Tiuj +ĉi leviĝas sur promontoro, je ne tro granda malproksimeco de la +urbo. Ni iris tien parte trame, kaj parte piede. De tiu ĉi punkto +oni havas tre belan vidon sur la urbon kaj la kontraŭan promontoron, +kun diversaj marbanlandoj.</p> + +<p>Alveninte sur la altaĵo, ni sidiĝis sur la herbo, kaj, malgraŭ la +pluvo, kiu komencis fali, regis granda kora gajeco inter la +kolektiĝaro. Oni babiladis, ŝercis, kantis unue la Britan nacian +himnon, kies tradukinto estas ja Havrano (S<sup>ro</sup> E. Legoffre, la +sindonema Sekretario de la Grupo) poste la Esperantigitan +<i>Marseillaise</i>, kies tradukinto malfeliĉe ne ĉeestis. Niaj +Francaj amikoj multe ŝatas lian verkon.</p> + +<p>Ŝajnis ke eĉ la Pluvdio estis frapita je miro, aŭdante la malnovan +kanton en la nova lingvo, ĉar momente li tute ĉesigis sian okupon; +malfeliĉe li komprenis nian lingvon nur tro rapide, kaj denove +komencis la verŝado. Sed tio ĉi ne ĝenis nin, tute ne.</p> + +<p>Ni facile trovis rifuĝejon, kaj gaje atendis la revenon de la suno, +kiu, vidante nian nezorgecon, baldaŭ reaperis, kaj nun ni denove +reiris en la urbon.</p> + +<p>Je la sama vespero, granda kunveno de Esperantistoj havis lokon en la +bela Urbestrejo.</p> + +<p>S<sup>ro</sup> Ducros, Vic-Prezidanto de la Grupo, donis la saluton de +bonveno al la Anglaj Esperantistoj, kaj al S<sup>ro</sup> Fruictier, +Ĉefredaktoro de la <i>Lingvo Internacia</i>, kiu estis alveninta de +Parizo por partopreni en la internacia kunveno. S<sup>roj</sup> Bolingbroke +Mudie kaj Reeve elektiĝis Honoraj Membroj de la Grupo. Poste oni +prezentis nin al <span class="pagenum">165</span> multaj Havraj grupanoj, kiujn ni ne estis +ankoraŭ vidintaj, kaj la interparolado fariĝis pli kaj pli viva.</p> + +<p>Ekstere la elementoj estis en granda tumulto, pluvis, tondris, +fulmis; sed interne regis perfekta harmonio kaj paco.</p> + +<p>La sekvantan matenon, niaj amikoj venis nin trovi denove sufiĉe frue +por montri al ni kelkajn vidindaĵojn de ilia bela urbo. Ni vizitis +la ĉefpreĝejon kaj la museon, kaj promenadis sur la tiel nomata +"Promenade," la kolektiĝejo de la Havranoj.</p> + +<p>Tagmeze granda festeno kunigis nin ĉe la hotelo. Ĉirkaŭ kvindek +samideanoj kunsidis.</p> + +<p>Ankaŭ la Brita Konsulo, S<sup>ro</sup> Soulsby Rowell, ĉeestis. Estis +gajega kolektiĝo.</p> + +<p>S<sup>ro</sup> Ducros denove esprimis en varmaj vortoj sian plezuron vidi nin +siajn gastojn. S<sup>ro</sup> Bolingbroke Mudie, je la nomo de la Anglaj +Esperantistoj, dankis por la korega akcepto farita al ni. Ankaŭ +S<sup>ro</sup> Fruictier faris paroladon, kaj mi diris kelkajn vortojn. +Poste, oni kantis la du naciajn himnojn, oni deklamis bonegajn +poemojn, seriozajn kaj humorajn, oni kantis aliajn Esperantajn +kantojn, oni ludis Esperantan Valson, k.t.p. Kaj violonoj kaj +klarnetoj plibeligis la efekton.</p> + +<p>Unuvorte ni amuzis nin multege, kaj la tempo forflugis tro, tro +rapide.</p> + +<p>Vespere ni kune supreniris, per ŝnurega fervojo, sur "La Côte," +bela vojo super la urbo kie ni fotografiĝis, kaj de kie ni admiris +la belan vidaĵon. Estis jam malfrue kiam ni revenis en nian hotelon, +eble iom lacaj, sed tre kontentaj.</p> + +<p>Venis nun la lasta tago de nia plezurplena vizito.</p> + +<p>Oni afable estis aranĝinta ekskurson en la najbara marbanurbo +Trouville (kiujn ni ŝerceme nomis Truurbo) la kolektiĝejo de multaj +Parizanoj dum la somero. La transiro trans la estuario de la Seine +daŭras ne pli ol duonon da horo. Ni pasigis tre feliĉan tagmezon en +la bela urbeto, promenante kaj sidante konk-ludante sur la sablaĵo. +Diversaj humoraj fotografaĵoj nun rememorigas pri tio.</p> + +<p>Sed nun bedaŭrinde la horo de la disiĝo alproksimiĝis, ĉar la +plimulto el la Anglaj Esperantistoj intencis reveturi Anglujon la +saman nokton.</p> + +<p>Ĝis la lasta minuto niaj Havraj samideanoj zorgis pri ni, ĝis la +lasta minuto ni ĝuis la plezuron kunesti kun ili.</p> + +<p>Sed ni devis disiri. Kun malĝojo ni forlasas la gastaman urbon, sed +en niaj koroj vivas la espero, ke la amikeco naskita kaj kreskita dum +la malmultaj lastaj tagoj fariĝos pli kaj pli firma, en niaj koroj +estas la konvinko, ke nia laborado ne estas vana, ni ja jam vidis +kelkajn belajn fruktojn.</p> + +<p>Nia komuna lingvo jam kunigas la diverslandajn batalantojn per frata +spirito. Koran, koregan dankon al niaj Havraj amikoj, kies varma +akcepto inspiras nin je nova kuraĝo, je nova fervoro.</p> + +<p>Kelkaj el ni daŭrigis la vojaĝon al Roueno.</p> + +<p>Jam en Havro ni havis la plezuron konatiĝi kun la sindonemaj +Sekretarioj, S<sup>roj</sup> Boulet kaj Gehet, kaj ili tuj invitis nin viziti +ankaŭ sian grupon.</p> + +<p>Tie ni trovis la saman koran akcepton, kaj ni pasigis tre feliĉajn +horojn inter la tieaj samideanoj. Ĝis nun, ni ne estis rimarkintaj, +ke ni trovis nin en fremda lando, kaj efektive, tio ĉi ja ne estis +la okazo, ĉar ni ĉiam estadis en Esperantujo, nia komuna patrujo. +Nur kiam ni estis forlasintaj niajn samideanojn la sento ke ni estas +nun inter fremduloj iom subpremis nin.</p> + +<p>Nu! Esperantistoj, kiam vi havis libertempon kaj ne scias kie pasigi +ĝin, ne ŝanceliĝu! Iru rekte en ian provincon de Esperantujo. Tie +vi estos bonvena, vi trovos sincerajn amikojn, kaj vi revenos pli +fervora Esperantisto ol iam antaŭe.</p> +</div> + + +<div id="est1-11-11" class="article" lang="eo"> +<h5>BRUSELO.</h5> + +<p class="center">G. C. Law.</p> + + +<p class="sc">Estimata Samideano,</p> + +<p>Lastan lundon mi revenis de mia unua vizito en Esperantujon, aŭ +alivorte en Bruselon. Kaj mi pensas ke vi ŝatos mallongan skizon pri +miaj aventuroj.</p> + +<p>Unue, mi ne povas paroli France, tial mia tuta parolado estis +Esperante.</p> + +<p>Mi havas korespondanton en Bruselo, kiu tiun ĉi someron donis al mi +koran inviton al sia urbo. Do, kun iom da tremado, mi forveturis kaj +sendanĝere atingis Ostendon, kaj matenfrue alvenis Bruselon.</p> + +<p>Mi saltis el la malbela kupeo de la vagonaro, kaj tuj ekvidis viron, +kun steleto en butontruo. Ni intersalutis, kaj mi facile komprenis +lin. Kompreneble mi unue estis timema, sed post ne longe mi paroladis +preskaŭ tiel facile kiel Angle. Ĵaŭdon, la 4<sup>an</sup> de Aŭgusto, +vespere, estis kunveno de ĉirkaŭ dudek samideanoj, inter kiuj estis +S<sup>roj</sup> Rhodes kaj Ellis el Keighley, kaj S<sup>ro</sup> Reycheff el <span class="pagenum">166</span> Bulgarujo. +Sub bela stelluma ĉielo ni ĉirkaŭe sidis ĉe tabloj en kafejo, kaj +la aero estis plenigita per Esperantaj ŝercoj kaj paroladoj. Mi ofte +legis pri la bonamikeco de fremdaj Esperantistoj, kaj mi sentis tre +kortuŝita, kiam mi mem ankaŭ konatiĝis kun tiuj ĉi fervoraj +kunbatalantoj. Ĉiam kaj ĉie inter la Esperantistaro mi trovis +amikojn, ne, fratojn; kaj ofte mi silente dankis D<sup>ron</sup> Zamenhof pro +lia mirinda eltrovaĵo.</p> + +<p>La Belgoj multe miris, ke la Angloj parolas kun la sama akcento. Ili +pensis ke Angloj ne povus sukcese fari ĝin.</p> + +<p>La postan tagon ni vizitis la batalkampon de Waterloo. Tie ĉi ni +multe mirigis la kelnerojn kaj gvidistojn, kiuj ne povis kompreni +nian Esperantan lingvon. La komuna opinio estis, ke ni estis +Hispanoj.</p> + +<p>En Bruselo, ĉiutage, mia mastro kaj mi vizitis la vidindaĵojn de la +urbo, kaj li klarigis al mi per Esperanto multajn aferojn. Nenio +estis nekomprenebla al mi, kaj mi nun posedas bonan scion de Bruselo.</p> + +<p>Nun, mi havas respondon al niaj kontraŭ-batalantoj. Mi estas certa, +ke Esperanto estos sukceso, ĉar mi, la unua Angla Esperantisto +viziti Bruselon, kiu neniam ricevis Esperantan lecionon, povis kun +paroli kaj ankaŭ kompreni ĉiujn facile. Eble mia Esperanto ne estis +ĉiam korekta, kelkafoje mi devis paroli senpripense, tamen mi trovis +ke parolado estis la plej bona metodo por lerni nian lingvon. Ĝi +estis, miaflanke, deviga parolado!</p> + +<p>Mi esperas ke mi, per mia babilado, ne enuigas vin.</p> + + +<p>Sincere via,</p> + +<p class="near_sig sc">G. C. Law.</p> +</div> + + +<div id="est1-11-12" class="article" lang="eo"> +<h5>FACILA ETERNA KALENDARO.</h5> + +<p class="center">Elpensita de Rev. R. A. Davis.</p> + + +<p>Ekrigardo je la Almanako montros, ke la tago de la semajno, je kiu +komencas la jaro, falas ankaŭ sur la 5<sup>a</sup> de Februaro, la 5<sup>a</sup> de Marto, +la 2<sup>a</sup> de Aprilo, la 7<sup>a</sup> de Majo, la 4<sup>a</sup> de Junio, la 2<sup>a</sup> de Julio, +la 6<sup>a</sup> de Aŭgusto, la 3<sup>a</sup> de Septembro, la 1<sup>a</sup> de Oktobro, la 5<sup>a</sup> +de Novembro kaj la 3<sup>a</sup> de Decembro en ĉiu jaro, escepte en la +super-jaro (Leap-year).</p> + +<p>Se oni povas memori, ke T=1, L=2, M=3, N=4, R=5, S=6, J=7, oni povas +facile memori ankaŭ la daton de la monato sur kiu ĉiu tago de la +semajno falos.</p> + +<p>Por memori la valorojn de la numeroj, estos bone memori la sekvantan +frazon, kiu enhavas la literojn laŭvice: <i>Tiu Lasta Monato Neniam +Rememorigas Someran Julion</i> (<i>This Last Month Never Recalls +Summery July</i>).</p> + +<p>T (1) estas vidata en OkTobro, L (2) en ApriLo kaj JuLio, M (3) en +SepteMbro kaj DeceMbro, N (4) en JuNio, R (5) en FebruaRo, MaRto, kaj +NovembRo, S (6) en AŭguSto, kaj, laste, J (7) en MaJo.</p> + +<p>Estos ankaŭ plifaciligo memori ke, je tiu ĉi sistemo oni nur +kalkulas la literojn de la antaŭlasta (akcentata) silabo de la +monat-nomo.</p> + +<p>Nenio estas pli simpla!</p> + +<p>Oni devas sin kutimiĝi paroli pri la jaro per la nomo de la unua +tago de Januaro.</p> + +<p>Ekz. 1903 estis "Ĵaŭda-jaro" ĉar Jan. 1<sup>a</sup> estis Ĵaŭdo. Sekve +Feb. 5<sup>a</sup>, Mar. 5<sup>a</sup>, Apr. 2<sup>a</sup>, Maj. 7<sup>a</sup>, Jun. 4<sup>a</sup>, Jul. 2<sup>a</sup>, +Aug. 6<sup>a</sup>, Sept. 3<sup>a</sup>, Oct. 1<sup>a</sup>, Nov. 5<sup>a</sup> kaj Dec. 3<sup>a</sup> estis +ĉiuj Ĵaŭdoj.</p> + +<p>Simile 1905 estos "Dimanĉa-jaro," ĉar Jan. 1<sup>a</sup> estos Dimanĉo. +Sekve Feb. 5<sup>a</sup>, Mar. 5<sup>a</sup>, Apr. 2<sup>a</sup>, k.t.p., estos ĉiuj +Dimanĉoj.</p> + +<p>De tiu ĉi oni povas kalkuli la daton de ia tago de la semajno, aŭ +la tagon de la semajno sur kiu ia dato falos je ia jaro; ĉar 1905 +estos "Dimanĉa-jaro," 1906 "Lunda-jaro," 1907 "Marda-jaro," kaj 1908 +estos "Merkreda-Ĵaŭda-jaro." Ĉar tiu jaro estos super-jaro.</p> + +<p>Tiu ĉi jaro (1904) ankaŭ estas superjaro, kaj oni devas nomi ĝin +"Vendreda-Sabata-jaron" ĉar ĝi komencis je Vendredo, kaj Feb. 5<sup>a</sup> +sekve estis ankaŭ Vendredo. Sed Mar. 5<sup>a</sup>, Apr. 2<sup>a</sup>, k.t.p., +estis <i>Sabatoj, ne Vendredoj</i>, ĉar Februaro enhavis unu tagon +pli ol la ordinara nombro.</p> + +<p>Tial oni vidas ke, en la superjaro, Mar. 5<sup>a</sup> ne estos la sama tago +de la semajno kiel Feb. 5<sup>a</sup>, sed la sekvanta tago. Kaj tio ĉi +estas montrata per la duobla nomo: "Vendreda-Sabata-jaro" aŭ, en +1908, de "Merkreda-Ĵaŭda-jaro."</p> + +<p>Estas rimarkinde ke tiu ĉi sistemo ne postulas ian ŝanĝeton je la +nomoj de la monatoj en Esperanto. Ĉu Doktoro Zamenhof sciis tion, +kiam li elektis tiujn nomojn?</p> +</div> + + +<div id="est1-11-13" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">167</p> +<h5>LA ESPERANTAJ VOKALOJ.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de R. J. Lloyd, D. Lit., M.A.</p> + + +<p>Nia bona Redaktoro, sciante ke mi estas la ĉitiea instruisto pri la +Scienco de Fonetiko, kaj sciante ankaŭ ke mi estas kora amiko de la +Esperanta lingvo, petis min, lastan monaton, skribi artikolon pri la +fonetika karaktero de tiu lingvo, komparanta ĝin al tiu de aliaj +bonkonataj lingvoj de la mondo.</p> + +<p>Sed mi trovas ke la temo estas iom tro granda por unu artikolo.</p> + +<p>Mi skribos tial, tiun ĉi fojon, nur pri la vokaloj.</p> + +<p>Tie ĉi, tiel kiel en ĉiu alia parto, la karaktero de la Esperanta +lingvo estas tiu de saĝa simpleco.</p> + +<p>La fonetikaj scienculoj diras, ke la tri vokaloj la plej distingitaj, +kiujn la homaj organoj povas produkti, estas I, U kaj A (kiam oni +elparolas ilin laŭ la pura Esperanta maniero).</p> + +<p>Inter I kaj A oni trovas tiam E; kaj inter U kaj A oni trovas simile +O. Oni havas tiam kvin ĉefajn vokalojn, kiujn oni skribas ofte +tiamaniere:—</p> + +<pre> +I U + E O + A</pre> + +<p>por signifi iliajn rilatojn.</p> + +<p>Tiuj ĉi kvin vokaloj estas la plej klaraj, kiujn homo povas fari.</p> + +<p>Ili estas tial la plej uzataj el ĉiuj.</p> + +<p>Tio estas granda helpo por la disvastiĝo de Esperanto. Ĉar ekzistas +apenaŭ iu nacio, kiu ne havas tiujn ĉi kvin vokalojn en sia propra +lingvo. Estus granda malhelpo, ĉe iu nacio, al la lernado de +Esperanto, se antaŭ ol lerni la Esperanton, estus necese lerni +kelkajn fremdajn vokalojn.</p> + +<p>Kaj kvin vokaloj estas sufiĉaj: la Esperanta vortaro estas la pruvo +de tio.</p> + +<p>Tio fakto estas ankoraŭ granda bonaĵo kaj helpado por Esperanto. +Ĉar la studento, kiu komencas lerni la Anglan lingvon devas lerni +pli ol dekdu, pliparte fremdajn, vokalojn: kaj estas same ĉe la +Franca aŭ la Germana lingvo.</p> + +<p>Kaj memoru, ke estas multoble pli facile lerni la kvin, ol lerni la +dekdu, ĉar iliaj diversecoj estas multe pli klaraj kaj frapantaj.</p> + +<p>Doktoro Zamenhof montris per nenio pli, ol per sia elekto de tiuj ĉi +kvin vokaloj, sian delikatan sentadon de la universalaj bezonoj de +la homa parolado. Tiuj ĉi kvin vokaloj estas nur fremdaj al tre +malgranda nombro da homoj. Sed se la Doktoro estus preninta sesan +vokalon, estus estinta preskaŭ neeble eviti vokalon, kiu estus +estinta fremda al multaj.</p> + +<p>Sed ĉe la elektado de vokaloj ekzistas ne nur tiuj ĉi naciaj aŭ +(oni povus diri) geografiaj danĝeroj, sed ankaŭ historia danĝero +kies ĉeeston niaj karaj kunbatalantoj ĝis nun apenaŭ suspektas: +ĉar ĝi bezonas tempon por sin elvolvi.</p> + +<p>La naciaj lingvoj estas ĉiam en stato de nesentebla sed neĉesanta +ŝanĝado.</p> + +<p>Prenu nian Anglan lingvon kiel ekzemplo.</p> + +<p>Se oni renkontus <i>Shakespeare</i> hodiaŭ, kaj aŭdis lin paroli, +estus treege malfacile kompreni lin; kaj aŭdante Chaucer, oni kredus +aŭdi, ne Anglan, sed kelkan alian tute fremdan lingvon.</p> + +<p>Kaj, kiam la lingvo estas larĝe disvastiginta, ĝi ŝanĝas diverse +en diversaj lokoj. Fine la diversecoj fariĝas tiel grandaj, ke la +popolo de la unu loko ne komprenas plu la paroladon de la popolo de +alia loko: ekzemple en Francujo kaj Hispanujo. Kaj, post tio, ne +estas plu unu lingvo, sed du.</p> + +<p>Kaj ne estas, en la historio de la lingvoj, sola ekzemplero de la +reunuiĝo de du tiaj lingvoj.</p> + +<p>Ne ekzistas ankaŭ sola nacia lingvo en la mondo, kiu ne estas la +produkto de tiu ĉi diversiganta agado.</p> + +<p>Ĝi ŝajnas, je la unua vido, esti leĝo de naturo, nerompebla kaj +nevenkebla.</p> + +<p>Ĉu ĝi estas nevenkebla?</p> + +<p>Mi kredas ke ne.</p> + +<p>Kaj mi kredas, ke la ĉefa kaŭzo, kiu ĝin faros venkeblan por la +Esperantistaro, estas la saĝa elekto de tiuj ĉi kvin vokaloj. Ilia +povo restos ankoraŭ en ilia simpleco kaj certeco.</p> + +<p>Ili estas la plej naturaj kaj frapantaj sonoj, kiujn la homa voĉo +povas fari.</p> + +<p>Se oni detruus ilin hodiaŭ ili reaperus morgaŭ.</p> + +<p>Se, per malbona hazardo, iu nacio komencos paroli malkorekte la +Esperantajn vokalojn, estos tute facile montri kaj pruvi al ĝi ĝian +eraron. Kaj nature ĝi korektus ĝin: ĉar la fatala dubo, <i>Kiu el +la du sonoj estas korekta</i>? ne povas ekzisti en Esperanto.</p> + +<p>Tial la fonetika scienco justigas plene Doktoron Zamenhof, pri lia +elekto de vokaloj, kaj justigas nin, kiam ni esperas kaj kredas, ke +la puraj kaj belaj vokaloj de nia mondbenanta lingvo daŭros klare +kaj brile dum la mondo ekzistos.</p> + +<p class="far_sig sc">R. J. Lloyd.</p> + +<p><i>La Universitato, Liverpool.</i></p> +</div> + + +<div id="est1-11-14" class="article"> +<p class="pagenum">168</p> +<h5>THE PROGRESS OF ESPERANTO IN GREAT BRITAIN AND ABROAD.</h5> + +<blockquote><p><i>The contents of this section are supplied by the Hon. Sec. of the +London Esperanto Club, who invites all Esperantists to send monthly +reports of the spread of the International Language in their +districts. Communications must reach 14, Norfolk Street, London, +W.C., before the 8th of each month.</i><a href="#fnI.11.3" id="fnrefI.11.3"><sup>[3]</sup></a></p></blockquote> + +<p>A meeting of the Committee of the London Esperanto Club was held at +100, Gracechurch Street, on Monday, 15th August, Mr. O’Connor in the +chair. The chief business of the meeting was the transfer of the hon. +secretaryship of the Club from Mr. H. Bolingbroke Mudie to Miss +Lawrence. Mr. Mudie, who has given all his leisure time for nearly +two years to the work of spreading Esperanto, made a brief statement +as to the position of the Club, expressing his regret that he was +unable to devote the necessary time to the work. In future he would +be compelled to devote his leisure to <span class="sc">The Esperantist</span> and to +general propaganda. He handed over to the treasurer the books and the +balance of money due to the Club, amounting to £41 odd, and +submitted a balance sheet showing that the total outstanding +indebtedness of the Club would not amount to much more than £10, +which was more than covered by debts due to the Club. The Club, in +addition, holds a valuable stock of books for sale.</p> + +<p>Mr. W. T. Stead, in moving a resolution accepting with regret the +resignation of Mr. Mudie, expressed the feeling of all present in +declaring that such a resolution would be incomplete without a rider +declaring how grateful they were for the invaluable services which +Mr. Mudie had rendered them ever since the formation of the Club. But +for his zeal, industry, and intelligence the Club would never have +attained its present flourishing position, nor would the prospects of +Esperanto be anything like so good in England as they fortunately +were that day. Only those who had been closely associated with Mr. +Mudie could appreciate the labour and time which he had devoted to +the work. Mr. Mudie had not only been secretary, but he had +practically been treasurer, and so well had he discharged his +stewardship that as hon. treasurer he (Mr. Stead) for the first time +in his life had the pleasure of receiving a balance instead of being +called upon to defray a deficit. (Applause).</p> + +<p>Miss Schafer seconded the resolution, which was carried unanimously.</p> + +<p>Mr. Mudie responded.</p> + + +<h6 id="est1-11-14a"><i>Esperanto in Belgium.</i></h6> + +<p>Messrs. Rhodes and Ellis, the President and Secretary of the +Keighley Society, have just returned from a circular tour round the +Esperantist cities in Belgium, visiting in turn Antwerp, Brussels, +Louvain, Malines, Ghent, Bruges, Courtrai, and Liège. Notwithstanding +the fact that their visit took place at a time when the activity +of Esperantists is at its lowest ebb on account of the holiday +season, there were abundant evidences of the progress of Esperanto +in that most populous, busy, commercial country. Special meetings +were arranged in their honour in Antwerp, Brussels, and Louvain. +The last-named town, which has a population of about 45,000, has +three sections of a Society that numbers more than 200, of whom +the greater proportion can speak Esperanto with considerable +facility. A means of continuing the interest of the elementary +students after their first course is worth adopting more generally. +The students are divided into small groups, and each group maintains +its "ever-circulator," the contributions being commented upon by +the individual members, and finally corrected by S<sup>o</sup> Mathys, the +energetic secretary of the society. The contributors retain their +anonymity. At Brussels Mr. Law, of Battersea, was present, and this +unexpected <i>rencontre</i> added a pleasant surprise. Here another +proof of the utility of Esperanto was forthcoming, for S<sup>o</sup> Caneff, a +Bulgarian, told the meeting his experiences. He left Philipopolis to +become a student of Political Economy at the Brussels University, +knowing only two words of French, "moi, Bulgare," and was labelled +like a parcel of goods with the address of his destination. Arriving +at Brussels, S<sup>o</sup> Blanjean taught him French <i>by means of +Esperanto</i>, and since then he has attended his course as a student +and duly passed his examination. S<sup>o</sup> Jamin, the chief Editor of the +<i>Belga Sonorilo</i>, was the life and soul of the two meetings +which took place in the Belgian capital. His coadjutor, S<sup>o</sup> Seynaeve, +was, however, unable to be present on account of his having arranged +to take part in the Dover-Calais celebration; but he was seen at +Courtrai on his return, and was full of enthusiasm on account of the +successful consummation of that notable reunion. It seems that the +spread of Esperanto in Belgium, except in the case of a few sporadic +instances, is due to a series of letters which appeared in <i>Le +Petit Bleu</i> from the pen of Lieut. Lemaire. At Antwerp one of the +members has placed on the market, as a means of propaganda, +cigarettes bearing the name and the green star of Esperanto as their +special badge. At Ghent the group is almost entirely composed of +University students, and on account of the vacation no <span class="pagenum">169</span> meeting +could be arranged, but S<sup>o</sup> Cogen detailed the progress of the +movement in his city. The old-world beauties of Bruges were inspected +under the guidance of Lieut. Lenken, and a short call was made on +S<sup>o</sup> Witteryck, the publisher of <i>Belga Sonorilo</i> and the writer of +an amusing book, <i>Kelkaj Esperantaj Floroj</i>, a booklet which is a +very good substitute for the <i>Humoraĵoj</i>, now out of print.</p> + +<p>The Secretary of the Liège Group is a Russian, who has conversed in +Esperanto with Dr. Zamenhof himself. Amongst other things he +explained how Dr. Zamenhof himself pronounces Esperanto. The +phoneticism of Esperanto, he says, is not over-rigid, but allows a +certain margin of variation in the case of the vowels.</p> + +<p>The letter "o" is pronounced as in the North of England, the +excessive roundness of the South country pronunciation being avoided. +The "a" is also an open vowel, not always so open as the "a" in +father, but never so close as the "a" in the pronunciation which the +London Board School children make use of in the word "cat." "Estas" +is pronounced as an Englishman would pronounce it if he had never +heard of Esperanto; not quite so pedantically as "aystahs."</p> + +<p>A separate paragraph is necessary for the Ladies’ Section of the +Louvain Group. They are full of enthusiasm, preparing papers and +reports as required by their zealous secretary, and arranging musical +programmes and recitations for the social gathering which follows the +educational course with a devotion and willing obedience which is +simply amazing. These are the mothers of the future Esperantists, and +if their example could only be followed in England, "Esperanto, the +second language for all," would soon be no longer a watchword, but an +accomplished fact.</p> + +<p>Altogether, the visit proved too short, encouraging and hopeful as it +undoubtedly was. Most of the Esperantists were young, guided and +controlled by the elders, and manifesting a force that sooner or +later is bound to produce a telling effect.</p> + + +<h6 id="est1-11-14b"><i>The "Spectator" on Esperanto.</i></h6> + +<p>The extent to which Esperanto is making way in Great Britain is often +but imperfectly realised even by Esperantists. But every month +affords fresh evidence of the steady progress which Esperanto is +making among the more thoughtful and influential classes. The +<i>Spectator</i> of Aug. 13th contained a long article on "The Want +of an International Language," the significance of which it would be +difficult to over-estimate. For the <i>Spectator</i>, as Mr. H. W. +Nevinson remarks in the current number of the <i>North American +Review</i>, represents "the British spirit at the very best." "It +is," he continues, "a newspaper which is the source of true culture +to the thoughtful middle classes, and is by them justly regarded as +moderate and reasonable in its judgment. It is the highest literary +authority in the English newspaper world, and it has declared itself +emphatically in favour of Esperanto."</p> + +<p>Taking as its text the discussion of the subject of an International +language at the meeting of the French Association for the advancement +of Science at Grenoble, the <i>Spectator</i> examines and dismisses +as impracticable the various national alternative languages such as +Latin, English, French, and Spanish. It then pronounces judgment in +favour of an artificial language, and Esperanto especially, in the +following terms:—</p> + +<p>"By far the most promising is Esperanto. It is remarkably easy to +learn, owing to its irreducible minimum of grammar and its extreme +simplicity of vocabulary. As far as we have examined it, we see no +reason why this really simple and scientific language should not +afford to the tourist and the merchant exactly what they need for +communication with foreigners. If Esperanto proves equal to its +claims, and is universally adopted as the second language to be +taught in the schools of the world, a great stumbling block to free +communication between alien races will be removed."</p> + + +<h6 id="est1-11-14c"><i>Group Reports.</i></h6> + +<p>There are not many such at this time of the year. Dover, the most +active just now, is fully reported elsewhere. Very sad news comes +from Newcastle. Professor Gurney, the President, lost his life whilst +mountaineering at Arolla. His loss will be all the more deeply +deplored because in Great Britain so few university men of high +standing have hitherto evinced so quick a perception of the +advantages of Esperanto as has been shown by the heads of the French +universities and the professors. In Brighton the gatherings are most +successful; until a suitable location has been found Mr. Lambert +receives the Esperantists at 8 o’clock on Saturdays at 59, St. +Aubyns, Hove, and their full intention is to increase their +membership largely and speedily.</p> + +<p>The Plymouth Circle meets at the Ruskin Institute. Last season the +classes were held only once a fortnight; the arrangements for the +autumn are not yet complete.</p> + +<p>The Forest Gate Group meetings will re-open on September 15th at the +house of the President, Dr. V. G. Batteson, 39, Woodgrange Road.</p> + +<p>A Photographic-Esperantist Group has also been founded in London. +Information can be received from the Secretary, S<sup>ro</sup> S. Maitland, +22, Maclise Road, West Kensington. The next meeting will be on +September 8th.</p> + +<h6 class="fn-header">FOOTNOTE:</h6> + +<p class="footnote"> +<a id="fnI.11.3"></a> <a href="#fnrefI.11.3">[3]</a> +<i>The Editor is not responsible for the opinions expressed in these Club reports.</i> +</p> + +</div> + +<div id="est1-11-15" class="letters"> + +<p class="pagenum">170</p> + +<h5>CORRESPONDENCE NOTES.</h5> + +<p>The Editor much regrets that, owing to the numerous Esperantic +week-ends, and the work connected with his relinquishing the hon. +secretaryship of the London Esperanto Club, he has not been able to +give the usual attention to his postbag. He therefore trusts that +those who have not received prompt replies will excuse the delay.</p> + +<p>Next month he will leave town about September 15th, and no letters +can be forwarded for a week or so. The October number should, +however, be ready as usual.</p> + +<hr class="short" > + +<p>In case any old subscribers should have failed to notice the +announcement on last issue’s cover <i>re</i> the increase in price of +back numbers, the time limit is extended till September 10th. All +wishing to complete their series should send before that date, as the +price of Nos. 2 to 8 (inclusive) will thereafter be raised to +sixpence a copy.</p> + +<p>Those willing to dispose of No. 1 will greatly oblige by informing +the Editor of the lowest price they will accept for the same.</p> + +<hr class="short" > + +<p>The use of the apostrophe in Esperanto prose is not to be encouraged, +and has never appeared in this Gazette. It is only permissible under +the following conditions:—The A of the definite article may be +omitted when it follows a preposition ending in E. <i>La domo de l’ +mastro</i> is thus met with occasionally. But this elision is not +permissible in any other instance, even when the substantive +following the article begins with a vowel. Thus <i>La amikoj</i>, and +never <i>L’ amikoj</i>. But the question of elision is better left +alone.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Among the useful little suffixes which do so much to simplify our +vocabulary, perhaps the most troublesome to the beginner are IG and +IĜ. Our good friend, the Rev. R. A. Davis, has favoured us with +another of his invaluable aids to memory in this connection. "We +kill, or <i>cause to be</i> killed, pIGs, in order that they may +<i>become</i> sausIĜes." Who can now confuse them!</p> + +<hr class="short" > + +<p>The Penny Text-Book is now on the market, and has probably been seen +by many of our readers, for the publishers are sparing no efforts to +bring this useful and somewhat humorous booklet into notice. Such a +sentence as: <i>La leonoj estis tiklataj de la lunatiko</i> is bound +to produce such an effect on the student’s brain that the agreement +of participles can no longer be a source of doubt.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Another step in the right direction is the publication of the <i>Note +Book</i>, a new monthly paper containing articles and lessons in +Esperanto. Esperantists should send for a specimen copy (price 2d.) +from the Editor. Annual sub., 2s. 6d., also received.</p> + +<hr class="short" > + +<p>All Club Members are invited to the Monday meetings at the Club +Café, 5, Bishopsgate Street Within, from 5.30 to 7; also from 7 to 9 +at 100, Gracechurch Street (by the courtesy of the Remington +Typewriter firm). These meetings have been especially interesting and +instructive of late, as several foreign Esperantists have been +present.</p> + +<hr class="short" > + +<p>We advise those of our readers who are desirous of setting about +founding Esperanto groups to carefully read page 52 (No. 4) of +<span class="sc">The Esperantist</span>. The excellent articles appearing from time to +time in the Press also contain valuable information and hints. The +chief examples not hitherto referred to are:—<i>Ethics</i>, page 244 (July), +by H. J. Bridges; <i>The Ilford Guardian</i> (August 5th), by John Kent; +<i>The Herts Advertiser and St. Albans Times</i> (August 13th), by J. +Catton; <i>The Daily Express</i> (August 17th), by Miss Lawrence; +<i>The Star</i> (August 18th), by a humorous critic, and <i>The St. +James’ Gazette</i> (August 15th).</p> + +<hr class="short" > + +<p>The ever-increasing number of the clergy taking up Esperanto calls +forth the suggestion: Why not have a sermon on the humanitarian +nature of our movement?</p> + +<p>One often hears of Peace sermons; but surely the adoption of +Esperanto will do more to spread the Peace movement than can no end +of propaganda on former lines.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Some correspondents are always interested in knowing some of the +items to be looked forward to next month. The twelfth issue should +contain a new hymn by Ben Elmy, with charming music by J. Hadfield. A +treatise on the effect of physical culture on mental power by J. F. +H. Woodward; another Indian tale by Alfred T. Simper; and a humorous +skit, entitled <i>La Libertempulo</i>, from the pen of H. W. +Southcombe (a new contributor), will, when added to the poetry page, +help to provide, it is hoped, a number of considerable interest. Club +news, from two to four pages, will appear regularly, so long as +<span class="sc">The Esperantist</span> is recognised as the only official organ of +the Association.</p> +</div> + + +<div id="est1-11-16" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">171</p> +<h5>VIRINO TUTE NEINTERESA.</h5> + +<p class="center">Kvara Vera Rakonto. Originale verkita de E.W.</p> + + +<p>Ŝi ne estis ĉiam sensignifa; ŝi kaj ŝia fratino estis estintaj +dum du aŭ tri jaroj la belulinoj je du graflandoj, eĉ je la urbo +Bath. Sed ŝia fratino edziniĝis, la patro mortis, kaj ŝi +translokiĝis kun ŝia malsana, tre malfeliĉa, patrino, en dometon +apud vilaĝeto.</p> + +<p>Ŝia fianĉo ne estis aprobita de ŝiaj parencoj; ŝi nur povis vidi +lin malofte.</p> + +<p>Lia idealo je perfekta virino estis tiu, kiu malmulte legas, malpli +parolas, kaj kiu neniam rezonas, sed senĉese movigas la kudrilon.</p> + +<p>Tial dum preskaŭ ok jaroj ŝi sidis, horo post horo, faranta +belegajn brodojn kaj pasamentojn, neniam elirante ekster la +ĝardeneto, krom por ĉiutaga vizito al sia onklino, kiu loĝis en +proksimega dometo, por servi okaze ian malsanan aŭ malgajan +najbarinon, aŭ por iri en la preĝejon unufoje la Dimanĉon.</p> + +<p>Ŝi do sin sentis senutila.</p> + +<p>Ŝiaj patrino kaj onklino ambaŭ havis servistinon amindan kaj +fidelan, kies societo sufiĉis je siaj mastrinoj, kiuj multe ŝatis +librojn.</p> + +<p>Fine ŝia onklino mortis, kaj ŝi heredis grandan riĉecon. Ŝia +fianĉo ĝis tiam estis estinta malfervora amanto, sed nun li +fariĝis urĝa, kaj ŝia patrino, antaŭvidante proksiman morton, ne +volis ŝin lasi solan, kaj do konsentis rapidigi la edziniĝon.</p> + +<p>Ŝia nova hejmo estis en la plej proksima urbo, kie ŝi havis baldaŭ +multe da konatuloj, kiuj diris: "Tiu ĉi novedzino estas gracia kaj +bela, sed ŝi estas terurige neinteresa."</p> + +<p>Fariĝinte patrino, ŝi ŝajnis fariĝi pli juna, gaja kaj tute +feliĉa. La bela infaneto estis bonvena trezoro por la geedzoj.</p> + +<p>Tre granda nombro da parencoj kaj amikoj kunvenis por festi la baptan +feston. Ili estis atendantaj en la ĝardeno, je la horo de la +ceremonio, por iri al la preĝejo, kiam ili aŭdis laŭtajn kriegojn. +Poste oni aŭdis la vortojn: "Mi estas tute ruinigita, neniu min +dungos post tio ĉi."</p> + +<p>La malfeliĉa nutristino, rapide sin turninte por atingi la +baptovuelon, rompigis la kolon de la infaneto!</p> + +<p>Tiu ĉi historio estas rakontita al mi de unu el la gastoj, kiuj +kuregis en la ĉambron.</p> + +<p>Tie oni vidis la patrinon, tiel pala kiel ŝia mortigita ido, kiu +estis tenata en ŝiaj brakoj.</p> + +<p>Ŝajne ŝi duonsveniĝis kaj dum longaj horoj nek parolis nek ploris. +Tamen, antaŭ ol cedi je ŝia malespero, ŝi estis komfortinta la +ploregantan servistinon per la promeso: "Neniam mi eksigos vin antaŭ +ol vi zorge nutradis unu el miaj idoj dum du jaroj!"</p> + +<p>Aŭdinte de la nutristino tiun promeson, la kunvenintaj amikoj +miregis. La kompatinda patrino estis nevino de <i>Nia Fraŭlino</i>, +tial ili kredis ke ŝi estis kuraĝa kaj justa, sed tian rimarkindan +bonecon ili tute ne atendis. Kelke da ili eĉ kredis, ke la promeso +nur estis elpenso de la ruza servistino.</p> + +<p>Ĉu donita aŭ ne, la promeso plenumiĝis.</p> + +<p>Dum kelkaj jaroj la patrino restis pala, magra, malĝoja kaj +ekscitema. La kuracistoj diris, ke ŝi neniam plifortiĝus, vidante +ĉiutage la virinon, kiu mortigis ŝian infaneton, kaj amikoj petegis +ke si eksigu la virinon el la domo. Sed ŝi respondis: "Eble Dio +volas mian morton. Li ja ne povas deziri, ke mi ne plenumu promeson +mian. En mia familio, promeso estas ĉiam sankta!"</p> + +<p>Fine alvenis tempon, kiam ŝi havis duan infaneton, palan, delikatan +knabon (kiu hodiaŭ estas forta avo), kaj ŝia ekscitemeco kaj +maltrankvileco pligrandigis. Sed fine la longe atendita tago alvenis, +la dujara naskotago de la etulo.</p> + +<p>Je tiu ĉi okazo, ŝi venis frumatene al la nutristino kun la +promesita atesto pri kapableco kaj sciigis al tiu ĉi, ke ili +disiĝus tuj kiam alia nutristina servo troviĝos por ŝi.</p> + +<p>De tiam, la sano de la patrino pliboniĝis, ŝia gajeco revenis, kaj +denove ŝi fariĝis tute kontenta. Kvar jaroj poste, ŝia edzo +konstruigis belan domon du mejlojn de la urbo. Tie ŝi estis tre +feliĉa kun ŝiaj geinfanoj. Pro bona kaj simpla gastameco ŝi +fariĝis bone amata en la graflando.</p> + +<p>Sed ve! tiu feliĉeco ne estis longedaŭra. Post tri jaroj ŝia edzo +estis paralizita, kaj fariĝis tre postulanta malsanulo. Tiam ŝi +hazarde konstatis, ke li procentdonis tutan lian riĉecon, kaj la +ŝian, en jarpago je lia propra vivo sole. Ŝi ne volis malkontentigi +lin, kaj ne informis lin pri ŝia eltrovo. Tamen ŝi ne povis multe +ŝpari. La edzo eĉ rifuzis vendi sian veturilon kaj ĉevalojn, kaj +eksigi la du servistojn, kvankam li neniam povis ilin uzi, kaj ŝi +neniam eliris el la domo.</p> + +<p>Kiam ŝi vidviniĝis, la aferoj estis aranĝitaj, kaj restis nur +sufiĉe da bieno por doni £51 jara enspezo. Ŝi do translokiĝis en +loĝejeton, kaj, kun la helpo de servistino kiu ne konsentis sin +forlasi, kaj ne eĉ ricevis salajron, ŝi subtenis la geinfanojn. +Ŝiaj parencoj ne eĉ sciiĝis pri ŝia malriĉeco, sed la boparencoj +ĝin sciis, kaj pagis la edukkoston de ŝiaj filoj, kaj, post iom da +tempo, la morto de boonklo denove riĉigis ilin sufiĉe.</p> + +<p>La cetero de ŝia vivo estis tre feliĉa. Adorata de ŝiaj gefiloj, +amata de ŝiaj servistinoj, kaj respektegata de geamikoj kiuj +rakontis multajn ekzemplerojn de ŝia kuraĝeco kaj bonkoreco, ŝi +atingis grandan aĝon.</p> +</div> + + +<div id="est1-11-17" class="article"> +<p class="pagenum">172</p> +<h5>DOVERO.</h5> + +<p class="center">H. Bolingbroke Mudie.</p> + +<div class="left" lang="eo"> +<p>Fine la tago por la unua Angla kunveno de Britaj kaj Alilandaj +Esperantistoj estis preskaŭ alveninta. Mi trovis min en vagonaro, +kune kun du fervoraj kunbatalantoj, veturante Doveren. La aliaj +Londonanoj nur alvenis en Dovero du tagoj poste.</p> + +<p>Ni ne estis la solaj personoj tie allogitaj. Diversaj kaŭzoj +klarigis la troplenigon de nia vagonaro. La belega somera vetero kaj +la Aŭgusta monato estas ĉiam sufiĉaj por allogi multe da personoj +al tiu historika urbo, sed je tiu ĉi okazo ili tien iris por vidi la +aŭtomobilajn boatojn, kiuj estis farontaj kunkurson de Kalezo ĝis +Dovero.</p> + +<p>Sinjoroj Finez kaj Geddes, la ĉefaj klopodantoj de la Dovera Grupo, +afable kondukis nin ĉi kaj tien. Ili sciigis nin, ke la ŝipego de +la Red Star Line vizitus la Doveran Havenon por la unua fojo tiun +vesperon. Kaj efektive, iom poste, ni ekvidis tiun grandegan +marirantan ŝipegon alproksimantan.</p> + +<p>Dovero estas la lasta haltejo antaŭ New York; kaj mi devas konfesi, +ke mi ne malmulte enviis la feliĉulojn, kiuj estis farontaj vojaĝon +sur tia trankvila maro.</p> + +<p>La Kapitano afable montrigis al ni la ŝipegon, kaj invitis nin +vespermanĝi en la manĝosalono de tiu ĉi Ruĝa Stelo palaco. Sed +estas la Verda Stelo kiu nun devas konsideriĝi.</p> + +<p>Dum la nokto ekblovis venteto, kaj la matena maro estis punktata de +blankaj ĉevaletoj—kiel ĉe ni oni nomas la ŝaŭmigantajn ondetojn. +Tamen, la vaporŝipo ne multe luliĝis, kaj ni alvenis ĝustatempe en +la Kalezan Havenon kaj, dank’ al Esperanto, denove marŝis sur +Francan teron. Niaj tieaj geamikoj atendis nian alvenon, kaj la +stelportantoj donis al ni koran akcepton sur la digo.</p> + +<p>Ni intencis tuj iri por renkonti la Bulonjanojn; sed la atendita +alveno de M. Camille Pelletan, Franca Mara Ministro, ŝanĝigis nian +intencon kaj restigis nin kelkajn momentojn ĉe la stacidomo, +admirantajn la multe da ora pasamento, kiun portis la diversaj +kolektiĝintaj oficiroj. (Proksiman tagon Mme. Pelletan fariĝis +Membrino de la Kalaisa Grupo).</p> + +<p>Forpromenante, ni konstatis, ke la stratoj estis ornamigitaj de miloj +post miloj da flagoj, kiuj malfeliĉe ne tie troviĝis nur por festi +la Esperantistan Kunvenon! Ankaŭ la maristoj havis sian festan tagon +kaj sian karnivalon.</p> + +<p class="pagenum">173</p> + +<p>Baldaŭ ni renkontis la Bulonjajn vizitantojn, kaj kunvenis ĉe la +ĉefloko de la Grupo por oficiala prezentado. Tio farite, ni eniris +la manĝoĉambron de la <i lang="fr">Hôtel Sauvage</i>. Neniam mi estis +manĝinta kun tiom da Samideanoj. Sepdek ni estis ĉirkaŭ la tablo. +Ĉio estis tre bone aranĝita, kaj ni ĉiuj estis pli ol kontentaj +pri la rezultato. Dum la manĝado la gaja karnivalo preterpasis la +straton, aldonante alian interesaĵon al la memorinda tago.</p> + +<p>Inter la kunvenintaj Esperantistoj ne nur estis membroj el Kalaiso +kaj Bulonjo, sed multaj departementoj de la Esperantujo tie +reprezentiĝis. Kapitano Capé (Alĝerujo), Profesoro Offret (Liono), +Barono de Ménil (Reims), Komandanto Mathon (Clermont-Ferrand), M. +Pourcines (Nancy), Leŭtenento Dupont (Valenciennes), M. Michaux +(Boulogne), M. Wicart (Roubaix), M. Deligny (St. Omer), kaj M. +Lefebvre (Elboeuf) estis kelkaj el la Francaj partoprenantoj; S<sup>ro</sup> +Kuhnl (Bohemujo) kaj S<sup>ro</sup> Seynaeve (Belgujo) ankaŭ tie estis. La +Urbestro afable sendis du deputatojn por ĉeesti tiun internacian +kunvenon.</p> + +<p>Post la tagmanĝo, ni promenadis en la antikvan urbon, tiel interesan +por ni Angloj, ĝis la kvina, je kiu horo komencis la koncerto ĉe la +Ĉambrego St. Michel.</p> + +<p>Doktoro Guyot, Prezidanto de la Kalaisa Grupo, denove diris afablajn +pensojn, kaj Kapitano Capé elektiĝis Prezidanto.</p> + +<p>Post la aŭdo de diversaj telegramoj el Esperantujo, ni aŭskultis +tre interesajn paroladojn de multaj kunvenintoj.</p> + +<p>La koncerto estis tute sukcesplena, kaj ni ĉiuj ŝuldas korajn +dankojn al M. Michaux, ĝia sindonema aranĝinto.</p> + +<p>Ĉirkaŭ la 7.30 ni malkuniĝis por vespermanĝi.</p> + +<p>Poste, kelkaj promenadis laŭlonge la marbordo, aliaj eniris la +Kasenajn Ĝardenojn, kaj ĉiuj estis tute kontentaj ĝis la +forirtempo, kiam la Bulonjaj amikoj revenis en siajn hejmojn, kaj mi +estis devigata reveni en Doveron por la vaporŝipo de la unua horo +matene.</p> + +<p>Ne plu blovis la vento, kaj la vetero promesis esti perfekta por la +aŭto-boatoj, kiuj ne ankoraŭ povas toleri maltrankvilajn marojn.</p> + +<p>La oka de Aŭgusto komencas! La elementoj aplaŭdas la Esperantistan +feston!</p> + +<p>Ĉio, kion oni povis imagi, estas estinta farita por sukcesigi la +kunvenon.</p> + +<p>La vizitantoj havis specialajn ŝipbiletojn, je pli malalta pago, kaj +la biletvendisto permesis tiun rabaton nur al personoj portantaj la +verdan steleton. Bonega ideo!</p> + +<p>Ĵus antaŭ la alveno de la Esperantistoj la kunkurso de la aŭtomobilaj +boatoj finiĝis: Francujo estis gajninta la venkon. Niaj najbaroj do +montris <span class="pagenum">174</span> sian antaŭemecon je tiu ĉi afero tiel, kiel je Esperanto.</p> + +<p>Sed kia vidaĵo! Etaj boatoj kuregantaj sur la trankvila maro, +kelkafoje preskaŭ kaŝataj de la ŝaŭmkurteno, kiu estis +suprenĵetita pro la rapidegeco tra la akvo. Eĉ la torpedo-detruantaj +ŝipoj, kiuj akompanis ilin, malfacile ĝiskuris ilin.</p> + +<p>Tiu ĉi kunkurso kredeble prokrastigis la alvenon de niaj vizitantoj. +Certe ili mankis unu horon en Anglujo, sed gajnis pli longan restadon +je la sunradioj.</p> + +<p>Tamen, kiam la <i>Nord</i> alvenis, ni vidis ke la trankvileco de la +maro, kaj la scivolemeco de tiuj kiuj neniam antaŭe estis vizitintaj +nian insulon, allogis multe pli grandan aron ol ni atendis. Preskaŭ +cent da ili, antaŭ ol elŝipiri, kunkantis "Dio Savu La Reĝon." Sed +la troa fajfado de la vaporo perdigis la efekton, kaj, pro tio, ni +ĉiuj kantis ĝin denove antaŭ la Lord Warden Hotelo. Mi certigas al +vi, karaj Legantoj, ke neniaj el la preterpasantoj nun estas +senavizaj pri la Esperanta movado!</p> + +<p>La programo anoncis, ke ni havus specialan ŝipeton, por viziti la +Havenajn konstruaĵojn; sed bedaŭrinde, pro la kunkurso, tiu +proponita plezuro ne povis aldoniĝi, kaj mi do devis doni mallongan +vortan klarigon pri la grandegeco de la entrepreno, kiu iom poste +ebligos Doveron fariĝi unu el niaj plej indaj havenoj. La nunaj +vizitoj de la transatlantikaj ŝipegoj jam asekuris ĝian estontan +potencon.</p> + +<p>En kafeo ni kunkantis la Marseillaise, kore kaj ĥore.</p> + +<p>Ni tiam suprenrampis la monteton ĝis la antikva kastelo. Granda +proporcio de la vizitantoj neniam antaŭe eniris Anglujon, kaj tre +ŝatis la naturan belecon de nia marbordo.</p> + +<p>La vespermanĝo manĝiĝis ĉe Restoracio Mangilli, sed, kompreneble, +la neatendita nombro de la partoprenantoj multe malhelpis la +aranĝojn. Speciala tramo portis nin al la Urbestrejo, kiu elmontris +grandegan devizon—<span class="sc">Bonvenon! Esperantistoj.</span></p> + +<p>Lia Moŝto la Urbestro, Sir William Crundall (kiu estas ano de la +Grupo), afablege permesis, ke ni kunvenus ĉe la Council Chamber.</p> + +<p>Je la eniro en tiun ĉi belegan historikan ĉambregon, ornamitan de +belaj pentraĵoj kaj vitroj, mi ne povis malpermesi al mi pensi pri +la estinteco. Ĉar, antaŭ nur kelkaj semajnoj, mi estis enirinta la +saman Council Chamber por fari la paroladon kiu fondigis la Doveran +Grupon. Kaj nun, en la sama konstruaĵo, mi vidis Esperantistojn +kunvenintaj de kvar diversaj nacioj ĉiuj aŭskultantaj, kaj +partoprenantoj je, Esperantista koncerto. <i>Tempora mutantur!</i></p> + +<p>Nia afero ŝuldas multe, multege, al Sinjoroj Finez kaj Geddes, kies +energio efektivigis la <span class="pagenum">175</span> feliĉan okazon. Sed ankaŭ ni devas sendi +niajn sincerajn gratulojn al ĉiuj helpantoj.</p> + +<p>Sir William Crundall mem ne povis ĉeesti, pro la festo por honori la +aŭtomobilistojn. Sed S<sup>ro</sup> A. T. Walmisley, M. Inst. C. E. (unu el +la Urbestraro), kiu estas Prezidanto de la Grupo, anoncis afablan kaj +kuraĝigantan sendaĵon de la Urbestro, kiu sendis sian koregan +bonvenon.</p> + +<p>La unua kantaĵo ĉe la koncerto kompreneble estis "Dio Savu La +Reĝon" (nun parkere lernita). Tiam S<sup>ro</sup> Geddes kantis la unuan +strofon, kaj S<sup>ro</sup> Dervaux la lastan, de la Marseja Himno, ĉiuj +kunkantantaj je la ĥoro. La tegmento tremetis je la fervoro de la +kunkantantoj!</p> + +<p>La karaj Bergier kaj Michaux infaninetoj, kiujn ni tiel bone memoris +ĉe Bulonjo, estis kunvenintaj por reciti siajn ĉarmajn Lafontainajn +fablojn, starante sur la tablo.</p> + +<p>La unua parto de la koncerto ja estis ĝuata; kaj, kiam ni aviziĝis +ke la Urbestro estis provizinta nutraĵon, ni eniris en apudan +ĉambron kaj manĝis je lia sano glaciaĵe, kaj trinkis je ĝi +ĉampane.</p> + +<p>La Prezidanto ankaŭ devis ĉeesti la aŭtomobilistan feston, kaj mi +elektiĝis je la prezidantan seĝegon.</p> + +<p>La dua parto de la koncerto komencis per la nova melodia himno do +S<sup>roj</sup> Hadfield & Ben Elmy. Ĝi enpresiĝos sur la venonta Gazeto +ĉar multaj plendas pri la rareco de Esperanta muziko.</p> + +<p>M<sup>e</sup> Michaux, la koncertestro, recitis tre larmoplenan kaj amuzigan +skizeton, kaj D<sup>ro</sup> Guyot faris dankeman paroladon. Li diris: "Niaj +amikoj estas tre feliĉaj respondi al la afabla invito de la Dovera +Grupo. Jam en Kalezo ni ricevis multajn fremdajn amikojn, precipe +tiujn de la transmaro. Hieraŭ kaj hodiaŭ la Esperantistoj preparis +novan koran interkonsenton. Mi devas diri ke ili sukcesis. Ni dankas +ne nur ĉiujn Samideanojn, sed precipe la Doveran Grupon."</p> + +<p>S<sup>roj</sup> Kuhnl kaj Seynaeve diris malmultajn vortojn por kuraĝigi la +eklernantojn, kaj por pruvi ke lingvaj malfacilaĵoj nun ne devas +ekzisti inter diversnacianoj, dank’ al nia mirinda lingvo.</p> + +<p>Denove "Dio Savu La Reĝon"; denove "La Marseja Himno"!</p> + +<p>Speciala tramo portis sesdek membrojn ĝis la enŝipejo, kaj la aliaj +promenis tien.</p> + +<p>Iom post la dekunua niaj alilandaj amikoj denove estis apartigitaj de +ni per marstreketo. Sed dolĉaj estas sonoj sur la akvo, kaj la +voĉoj de la ŝipaj kaj digaj ĥoristoj unuiĝis je duobligita +energio. Pri Doktoro Zamenhof ni kantis: "For he’s a jolly good +fellow." S<sup>ro</sup> Reeve rekantis <span class="pagenum">176</span> "Kara Lu," kaj, kompreneble, +la du naciaj antemoj plenigis la havenon de inspirema muziko. Nur +post noktomezo la dolĉaj malproksimantaj sonetoj perdiĝis inter +la bruetoj de la faletantaj ondoj, kaj, konstatante ke la unua Brita +Esperantista Internacia kunveno nun apartenas al la memorinda +estinteco, ni antaŭvidas je multe da tiaj feliĉaj estontaj kunvenoj.</p> +</div> + + +<div class="right"> +<p>At last the day for the first English gathering of British and +Foreign Esperantists had almost arrived. I found myself in a train, +together with two devoted fellow-workers, going to Dover. The other +Londoners only arrived in Dover two days later.</p> + +<p>We were not the only persons attracted there. Various reasons +accounted for the overcrowding of our train. The lovely summer +weather and the month of August are always sufficient to attract many +people to this historic town, but on this occasion they were also +going there to see the automobile boats, which were about to race +from Calais to Dover.</p> + +<p>Messrs. Finez and Geddes, the principal workers of the Dover group, +kindly took us here and there. They informed us that the Red Star +Liner would visit Dover Harbour for the first time that evening. And, +in fact, a little later we caught sight of that great ocean liner +approaching.</p> + +<p>Dover is the last stopping place before New York; and I must admit I +envied not a little the happy folks about to sail on such a tranquil +sea.</p> + +<p>The Captain kindly had us conducted over the vessel, and invited us +to supper in the dining saloon of this Red Star palace. But it is the +Green Star which must now be considered.</p> + +<p>During the night a breeze sprang up, and the morning sea was flecked +with little white horses, as by us the breakers are called. +Nevertheless, the steamer did not roll much, and we arrived +punctually in Calais Harbour and, thanks to Esperanto, once more +walked on to French soil. Our friends there had awaited our arrival, +and the "starred-ones" gave us a hearty welcome on the quay.</p> + +<p>We intended to go at once to meet the Boulogne members; but the +expected arrival of M. Camille Pelletan, Minister of Marine, changed +our plan and detained us a few minutes in the station admiring the +mass of gold lace worn by the various officers assembled. (Next day +Mme. Pelletan became a member of the Calais group).</p> + +<p>On leaving, we found that the streets were decorated with thousands +upon thousands of flags, which, unfortunately, were not there merely +to celebrate the Esperantist Congress! The sailors also were having +their feast day and their carnival.</p> + +<p>We soon met the Boulogne visitors, and assembled together at the +Group’s headquarters for official presentation. This accomplished, we +entered the dining room of the <i>Hôtel Sauvage</i>. Never had I lunched +with so many friends-in-Esperanto. We were seventy round the table. +Everything was capitally arranged, and we all were more thansatisfied +with the result. During the repast the gay carnival passedalong the +street, adding another point of interest to the memorable day.</p> + +<p>Among the assembled Esperantists were not only members from Calais +and Boulogne, but many departments of Esperantoland were represented +there. Captain Capé (Algeria), Professor Offret (Lyon), Baron de +Ménil (Reims), Commandant Mathon (Clermont-Ferrand), M. Pourcines +(Nancy), Lieut. Dupont (Valenciennes), M. Michaux (Boulogne), M. +Wicart (Roubaix), M. Deligny (St. Omer), and M. Lefebvre (Elboeuf) +were some of the French participants; M. Kuhnl (Bohemia) and M. +Seynaeve (Belgium), were also there. The Mayor kindly sent two +delegates to be present at this international gathering.</p> + +<p>After lunch, we walked about the ancient town, so interesting to us +Englishmen, till five o’clock at which hour the concert began in St. +Michel Hall.</p> + +<p>Dr. Guyot, President of the Calais Group, again gave utterance to +some very kind thoughts, and Captain Capé was elected chairman.</p> + +<p>After hearing several telegrams from Esperantoland, we listened to +most interesting discourses from many of those assembled.</p> + +<p>The concert was thoroughly successful, and we all owe hearty thanks +to M. Michaux, its devoted organiser.</p> + +<p>At about 7.30 we separated for dinner.</p> + +<p>Afterwards, some strolled along the shore, others entered the Casino +Gardens, and all were quite content till the parting hour, when the +Boulogne members returned to their homes, while I had to return to +Dover by the one o’clock boat.</p> + +<p>No longer did the wind blow, and the weather promised to be perfect +for the automobile boats, which cannot yet endure rough seas.</p> + +<p>August 8th begins! The elements applaud the Esperantist fête.</p> + +<p>Everything imaginable has been done to make the gathering successful.</p> + +<p>The visitors had special tickets at a lower rate, and the +booking-clerk allowed that rebate only to persons wearing the green +star. A capital idea!</p> + +<p>Just before the arrival of the Esperantists the auto-boat race ended. +France had gained the victory. Our neighbours thus showed their +go-ahead qualities in this matter, as well as in Esperanto.</p> + +<p>But what a sight! Tiny boats tearing over the smooth sea, at times +almost hidden by the foam-curtain, which was thrown up by the +tremendous pace through the water. Even the torpedo destroyers which +accompanied them kept up with difficulty.</p> + +<p>This race probably delayed our visitors’ arrival. Certainly they +missed an hour in England, but gained a longer roasting in the sun’s +rays.</p> + +<p>Nevertheless, when the <i>Nord</i> arrived we observed that the sea’s +smoothness, and the curiosity of those who had never before visited +our island, had attracted a much greater number than we had expected. +Nearly a hundred of them, before disembarking, joined in singing "Dio +Savu La Reĝon." But the excessive hissing of the steam caused the +effect to be lost, and we therefore all sang it again before the Lord +Warden Hotel! I assure you, dear Readers, that none of the passers-by +are now ignorant of the Esperanto movement!</p> + +<p>The programme stated that we were to have a special boat to visit +the Harbour works; but unfortunately, on account of the race, that +proposed pleasure could not be included, and I had therefore to give +a short verbal explanation of the magnitude of the undertaking, which +will in a short time enable Dover to become one of our finest +harbours. The present visits of the transatlantic liners have already +assured its future importance.</p> + +<p>In a café we sang the Marseillaise, heartily and in chorus.</p> + +<p>We then scrambled up the hill to the ancient castle. A large +proportion of the visitors had never before been in England, and much +appreciated the natural beauty of our coast.</p> + +<p>Dinner was taken at Mangilli’s, but, of course, the unexpected number +of persons greatly hindered the arrangements. A special tram took us +to the Town Hall, which displayed an enormous motto—<span class="sc">Bonvenon! +Esperantistoj.</span></p> + +<p>His Worship the Mayor, Sir William Crundall (who is a Member of the +Group), had most kindly allowed us to assemble in the Council +Chamber.</p> + +<p>On entering this magnificent historical hall, ornamented with fine +paintings and glass, I could not help thinking of the past. For, only +a few weeks ago, I had entered the same Council Chamber to give the +lecture which founded the Dover Group. And now, in the same building, +I saw Esperantists assembled from four different countries listening +to, and taking part in, an Esperantist concert. <i lang="la">Tempora +mutantur!</i></p> + +<p>Our cause owes much, very much, to Messrs. Finez and Geddes, whose +energy has brought about the happy event. But we also must send our +sincere congratulations to all helpers.</p> + +<p>Sir William Crundall himself could not be present, on account of the +dinner in honour of the automobilists. But Mr. A. T. Walmisley, +M.Inst.C.E. (one of the Council), who is President of the Group, +announced a kind and encouraging message from the Mayor, who sent his +most hearty welcome.</p> + +<p>The first item of the concert was, of course,. "Dio Savu La Reĝon" +(now learnt by heart). Then Mr. Geddes sang the first verse, and M. +Dervaux the last, of the Marseillaise, all joining in the chorus. +The roof shook with the fervour of the choristers!</p> + +<p>The dear little Bergier and Michaux children, whom we remembered so +well in Boulogne, had come to recite their charming Lafontaine +fables, standing on the table.</p> + +<p>The first part of the concert was thoroughly enjoyed; and, when we +were informed that the Mayor had provided refreshments, we entered an +adjacent room and ate his health in ices, and drank it in champagne.</p> + +<p>The President had also to be present at the automobilist feast, and I +was elected to the presidential chair.</p> + +<p>The second part began with the new melodious hymn by Messrs. Hadfield +and Ben Elmy. It will be printed in the next Gazette because many +complain of the scarcity of Esperantist music.</p> + +<p>M<sup>e</sup> Michaux, the director of the concert, recited a tearful and +amusing sketch, and Dr. Guyot made an appreciative speech. He said: +"Our friends are very happy to respond to the kind invitation of the +Dover Group. In Calais we have already received many foreign friends, +especially those from across the sea. Yesterday and to-day +Esperantists have planned a new and hearty mutual understanding. I +must say they have succeeded. We thank not only all fellow-thinkers, +but especially the Dover Group."</p> + +<p>Messrs. Kuhnl and Seynaeve said a few words to encourage beginners, +and to demonstrate that linguistic difficulties need not now exist +between divers nationalities, thanks to our wonderful language.</p> + +<p>Again "Dio Savu La Reĝon"; again "La Marseja Himno!"</p> + +<p>A special tram conveyed sixty members to the pier, and the others +walked there.</p> + +<p>Shortly after eleven o’clock our foreign friends were once more +separated from us by a narrow strip of sea. But sounds are sweet upon +the water, and the voices of the choristers on ship and shore united +with redoubled energy. Of Dr. Zamenhof we sang: "For he’s a jolly +good fellow!"</p> + +<p>Mr. Reeve repeated "Kara Lu," and, of course, the two national anthems +filled the harbour with inspiring strains. Only after midnight were +the sweet receding sounds lost in the murmur of the rippling waves, +and, realising that the first British Esperantists’ International +gathering now belongs to the memorable past, we look forward to many +such happy meetings in the future.</p> +</div> +</div> + +<div id="est1-11-18" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">KION DIRAS BIRDIDETO?</h5> + +<p>(Imitaĵo de Tennyson), de A. Motteau.</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kion diras birdideto</span> + <span class="i0">En la nesto, ĉe l’ tagiĝo?</span> + <span class="i0">—Kiel flugas patrineto,</span> + <span class="i0">Flugos mi tuj en vekiĝo.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">—Eta birdid’, neste restu,</span> + <span class="i0">Ke pli fortflugila estu:</span> + <span class="i0">Tiam, kun mi, en vekiĝo,</span> + <span class="i0">Flugos vi ĉe la tagiĝo.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ĉar obeos birdideto,</span> + <span class="i0">Baldaŭ, kiel patrineto,</span> + <span class="i0">Fortflugila ĝi vekiĝos</span> + <span class="i0">Kaj de l’ nesto elflugiĝos.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kion diras l’ infaneto</span> + <span class="i0">En la lulil’, ĉe l’ tagiĝo?</span> + <span class="i0">Diras ĝi, kun la birdeto,</span> + <span class="i0">—Kuros mi tuj en vekiĝo.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">—Infaneto, pace restu,</span> + <span class="i0">Por ke pli fortkrura estu:</span> + <span class="i0">Kune, tiam, en vekiĝo,</span> + <span class="i0">Kuros ni ĉe la tagiĝo.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ĉar obeos l’ infaneto,</span> + <span class="i0">Baldaŭ, kun la patrineto,</span> + <span class="i0">Ĝi, pli forta, krure iros</span> + <span class="i0">Kien ajn ĝi ja deziros.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est1-11-19" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">LA ROZO KAJ LA LEKANTETO.</h5> + +<p>Originale verkita de Clarence Bicknell.</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Belega rozo kreskis en florejo;</span> + <span class="i2">Ne malproksime ankaŭ lekanteto;</span> + <span class="i0">La roz’ rigardis ĝin sur la herbejo,</span> + <span class="i2">Kaj diris: "Kion faras vi, floreto?"</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">"Malgranda estas vi, kaj senodora;</span> + <span class="i2">Neniu vin admiras aŭ bezonas;</span> + <span class="i0">Vi senkultura vivas, senkolora;</span> + <span class="i2">Ĉu vi al mondo ian benon donas?</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">"Li papili’ flugante en ĉielon</span> + <span class="i2">Sur via floro ne tre dolĉe tremas;</span> + <span class="i0">L’ abel’ de vi ne serĉas la mielon;</span> + <span class="i2">Nur la piedoj homaj sur vi premas."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">"Malsupre tie vi ne povas aŭdi</span> + <span class="i2">La melodimuzikon de l’ aero,</span> + <span class="i0">Nek la belaĵojn de la mondo laŭdi;</span> + <span class="i2">Kion vi faras do, ĉe l’ nigra tero?"</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Respondis al la roz’ la lekanteto,</span> + <span class="i2">"Ne pensas mi pri gloro kaj beleco,</span> + <span class="i0">Sed sur la pint’ de ĉia ajn tronketo</span> + <span class="i2">Cent semojn faras mi por l’ estonteco."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">"Sen ia dorn’ pikanta ĉe l’ folioj,</span> + <span class="i2">Mi staras al ĉielo rigardante,</span> + <span class="i0">Kaj brilas per la miaj lumradioj</span> + <span class="i2">La tero, kiu nutris min, amante."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">"Mi vidas eĉ dezertojn ĉe l’ kamparo,</span> + <span class="i2">Kaj ili ne beliĝos sen laboroj;</span> + <span class="i0">Mi do ekfloras dum la tuta jaro,</span> + <span class="i2">Por kovri ilin per malgrandaj floroj."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">La rozon iu vidas kaj deŝiras;</span> + <span class="i2">La lekantet’ malĝoja, sola restas;</span> + <span class="i0">"Ha," diras ĝi, "Pri glor’ mi ne sopiras</span> + <span class="i2">Sed vivo kun laboro benoj estas."</span></div> +</div> +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est1-index">Back to Vol. I index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est1-12-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.</div> +<div class="fleft"><i>No. 12.</i></div> +<div class="fright"><i>Oktobro, 1904.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>La Esperanta Gazeto por la<br > + Propagando de la Internacia Lingvo.</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE, 67, Kensington Gardens Square, W.</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Wholesale agents: 16, Norfolk street, Strand, London, W.C.</div> +</div> + +<div id="est1-12-2" class="left border"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS.</div> + +<table> +<tr><th></th><th>Page</th></tr> + +<tr><td><a href="#est1-12-10" class="sc">Editor’s Notes</a>.</td><td class="numb">177–79</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-12-11" class="sc">Physical Culture</a> (J. F. H. Woodward)</td><td class="numb">179–80</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-12-12" class="sc">The XIX. Century and Internationality</a> (A. Kofman)</td><td class="numb">180–81</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-12-13" class="sc">Esperanto Sounds</a> (R. J. Lloyd, D. +Lit., M.A.)</td><td class="numb">182–84</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-12-14" class="sc">Child’s Waking Prayer</a> (translated +by A. Motteau)</td><td class="numb">184</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-12-15" class="sc">The Emigrants</a> (Clarence Bicknell)</td><td class="numb">184</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-12-16" class="sc">Club News</a></td><td class="numb">185–87</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-12-17" class="sc">The Holiday-Man</a> (H. W. Southcombe)</td><td class="numb">188 </td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-12-18" class="sc">Ĉituo, The Wolf-Child</a> (by Alfred T. Simper)</td><td class="numb">189</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-12-19" class="sc">A Grievance and its Remedy</a> (by E. W.)</td><td class="numb">190</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-12-20" class="sc">Correspondence Page</a></td><td class="numb">191</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-12-21" class="sc">Friendship</a> (words by Ben Elmy, +music by J. Hadfield)</td><td class="numb">192</td></tr> +</table></div> + + +<div id="est1-12-3" class="sec-list right border"> +<p>For Local Information apply to the Hon. Secs. +of the following Official Societies:—</p> + +<ul> +<li>BATTERSEA—Sro. <span class="sc">A. T. Lee</span>,<br > +2, Cupar Road, Battersea.</li> + +<li>BRIGHTON—Miss <span class="sc">Oxenford</span>,<br > +16, Upper Westbourne Villas, Hove.</li> + +<li>BRIXTON—Sro. <span class="sc">E. W. Eagle</span>,<br > +22, Kellett Road, Brixton.</li> + +<li>CORBRIDGE-ON-TYNE—Sro. <span class="sc">Lotinga</span>,<br > +Trinity Terrace.</li> + +<li>DOVER—Sro. <span class="sc">H. R. Geddes</span>,<br > +Northumberland House, Dover.</li> + +<li>EDINBURGH—Miss <span class="sc">Tweedie</span>, M.A.,<br > +2, Spence Street.</li> + +<li>FOREST GATE—Sro. <span class="sc">E. J. R. Beal</span>,<br > +74, Claremont Road, E.</li> + +<li>GLASGOW—Sro. <span class="sc">J. H. Wallace</span>,<br > +3, Hampden Terrace, Mount Florida.</li> + +<li>HUDDERSFIELD—Sro. <span class="sc">G. H. Taylor</span>,<br > +9, Norman Road, Birkby.</li> + +<li>ILFORD—Sro. <span class="sc">W. A. Jeffery</span>,<br > +42, Park Road, Ilford, E.</li> + +<li>KEIGHLEY—Sro. <span class="sc">J. Ellis</span>,<br > +Compton Buildings, Bow Street, Keighley.</li> + +<li>LEEDS—Sro. <span class="sc">J. E. Wyms</span>,<br > +3, Maxton Avenue, Chapeltown Road.</li> + +<li>LIVERPOOL—Sro. <span class="sc">R. E. Issott</span>,<br > +5, Gresham Street, Edge Lane.</li> + +<li>LONDON—Miss <span class="sc">Lawrence</span>,<br > +41, Outer Temple, W. C.</li> + +<li>NEWCASTLE—Sro. <span class="sc">H. W. Clephan</span>, +3, Cotfield Terrace, Gateshead.</li> + +<li>PORTSMOUTH, Dr. <span class="sc">Greenwood</span>, +182, Queen’s Road.</li> + +<li>PLYMOUTH—Sro. <span class="sc">Thill</span>, +6, Barton Crescent, Mannamead.</li> + +<li>ST. ANDREWS—Sro. <span class="sc">J. T. Haxton</span>, +133, South Street, St. Andrews.</li> + +<li>TYNEMOUTH—Sro. <span class="sc">Alan F. Davidson</span>, +26, Park Crescent, N. Shields.</li> + +<li>WEST LONDON—Sro. <span class="sc">S. Maitland</span>,<br > +22 Maclise Road, Kensington, W.</li> +</ul> + +<p>N.B.—It is earnestly hoped that gentlemen who are willing to form +local groups will communicate with the Editor of "The Esperantist," +who will do all in his power to assist them in the work.</p> +</div> + + +<div id="est1-12-4" class="reklamo" style="text-align:center;"> +<div class="left"> +<div class="h6">The Remington</div> + +<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> + +<p>Just think of it!</p> + +<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> + +<p><i>Unbound by ties of nationality:<br > + +The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> + +<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> + +<hr class="short" > + +<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br > +100, Gracechurch St., London, E.C.</p> +</div> + +<div class="right" lang="eo"> + +<div class="h6">La Remington</div> + +<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> + +<p>Pripensu je tio!</p> + +<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> + +<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br > + +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> + +<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> + +<hr class="short" > + +<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br > +100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> +</div> +</div> + + +<div id="est1-12-5" class="reklamo left center"> +<p style="font-size:110%;">The Right Hon.<br > +J. Chamberlain’s Failure</p> + +<p>Mr. Chamberlain’s statements are always trenchant +and to the point. He tells us in characteristic +manner that he gave up shorthand for two reasons: +his inability to write quickly, and, above all, to +read his notes when written.</p> + +<img src="images/sloan.png" alt="Mr. Chamberlain" style="width: 221px; height: 79px"> + +<p><b>SLOAN-DUPLOYEN, the Modern 12-LESSON LEGIBLE +SYSTEM, has done away with these defects.</b></p> + +<p>Our handsome free book tells you all about it.</p> + +<p>It's worth a postcard. Send one now.</p> + +<p><b>HATCHARD & CASTAREDE, Ltd.</b>, 71 High Holborn, London.</p> +</div> + + +<div id="est1-12-6" class="reklamo right"> +<p style="font-size:170%;">The "Review of Reviews"</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;"><i>Is the Best Magazine for Busy People. +And it is read by ‘Esperanto’ Students.</i></p> + +<p>The aim of this Magazine is to make the Best Thoughts of +the Best Writers universally accessible at a Trifling Cost.</p> + +<p>The busiest and poorest in the community may here follow +with intelligent interest the great movements of Contemporary +History.</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;">Post Free for Twelve Months, 8/6,<br > +10 fr. 75 c., or 8.50 marks.</p> + +<p>Office: MOWBRAY HOUSE, NORFOLK ST., LONDON.</p> +</div> + + +<div id="est1-12-7" class="reklamo right center"> +<p style="font-size:170%;">CONCORD:</p> + +<p class="sc">Journal of the International Arbitration and Peace +Association.</p> + +<p>Published on 15th of each Month.</p> + +<p style="font-size:110%;">2/6 per annum, from 40, Outer Temple, W.C.</p> +</div> + + +<div id="est1-12-8" class="reklamo"> +<p class="center"><em class="u">JUST PUBLISHED.</em></p> + +<p style="font-size:200%;word-spacing:1ex;text-align:center;">TEXT BOOK OF ESPERANTO.</p> + +<p class="left center">By J. C. O’CONNOR.</p> + +<p class="right center">Dedicated to Sir WILLIAM RAMSAY.</p> + +<hr class="short" style="clear:both;" > + +<p style="float:left; font-size:120%;padding-right:5px;">PRICE 1d.</p> + +<p>Special price for propaganda purposes: 10d. per dozen, 6s. 3d. per +100, £2 12s. 6d. per 1,000.</p> + +<p>To be had at these prices only from the Publishers—</p> + +<p class="center">Messrs. DIXON & HUNTING, Farringdon Press, Ltd., 180, Fleet Street, E.C.</p> + +<hr class="short" > + +<p class="center">Wholesale Agents for</p> + +<p class="center">LONDON: H. Brett, Pilgrim Street, E.C.</p> + +<p class="center">COUNTRY: W. Dawson & Sons, Breams Buildings, E.C.</p> +</div> + + +<div id="est1-12-9" class="banner border center"> +<p class="pagenum">177</p> + +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST.</h4> + +<p>The Esperanto Gazette for the spread of the International Language.</p> + +<hr > + +<div style="float:left;padding-left:5%;font-size:80%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ ĈE<br > +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;padding-right:5%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> + <li><b>H. Bolingbroke Mudie. Esq, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</b></li> + <li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> + <li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li> + <li>FRANCE.—M. C. Gaubert, 9, rue Charras, Paris.</li> + <li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> + <li>MALTA.—A. Agius, Esq., 92, Strada S. Gaetano, Hamrun.</li> + <li>RUSSIA.—Societo Espero, Bol. Podjaceskaja 24 log 12, St. Petersburg.</li> + <li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +</ul> +</div> + +<hr> + +<p style="float:left;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p style="float:right;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p lang="eo"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis poŝtmarkon.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtmarkoj, kiuj estas akceptataj laŭvaloro.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni sendu ĉiujn artikolojn, demandojn kaj avizojn al La Redaktoro, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</i></p> + +<p style="float:left;width:20%;padding-left:2em;">No. 12.</p> + +<p style="float:right;width:20%;font-size:80%;text-align:left;">Subscription, 3s. Per Annum. +Single Copies, 4d. net. Nos. + 2 to 8, 6d. each; Nos. 9 to 12, + 4d. each, net.</p> + +<p>OKTOBRO, 1904.</p> +</div> + + +<div id="est1-12-10" class="article"> +<div class="left" lang="eo"> +<p class="sc">Karaj Helpantoj, Salutojn!</p> + +<p>Estas eble ke malmultaj vortoj pri <span class="sc">La Esperanta Gazeto</span> estos +por Vi interesaj. Estas la fino de ĝia unua jaro.</p> + +<p>Kiam mi ekklopodis pri la laboro ŝajne estis nur du aŭ tri Anglaj +Esperantistoj, kiuj verkus artikolojn por la Gazeto. La kuŝejoj de +la Abonantoj estis por mi tute nekonataj. Mi kredis ke la afero estus +mona perdo, ĉar la lingvo nur enkondukiĝis en Anglujon antaŭ +kelkaj monatoj. Tamen la ekzisto de gazeto helpus la Aferon; <span class="sc">La +Esperanta Gazeto</span> do ekvivis!</p> + +<p>Feliĉe mi baldaŭ eltrovis ke, el ĉiuj partoj de Esperantujo, +alvenis kleraj, interesplenaj artikoloj. Monato post monato Abonantoj +plimultiĝis.</p> + +<p>Al ĉiuj helpintoj mi deziras sendi koregan dankon. Dank’ al Vi, +ĉiunacianoj gajnis novajn pensojn, novajn konojn. Dank’ al Vi, +<span class="sc">La Esperanta Gazeto</span> povos vivadi.</p> + +<p>Tute nemetiisto, mi penadis kiel eble plej multe plaĉi miajn +legantojn.</p> + +<p>Tro ofte metiistaj eldonistoj nur pensadas pri la eldonkosto, kaj +malatentas pri la deziroj de la legantoj. Sed, je <span class="sc">La Esperanta +Gazeto</span>, mi neniam estas estinta ŝparema. Ĉiuj certe +kontentiĝas pri la boneco de ĝia papero, tipo kaj ĝenerala enhavo.</p> + +<p>Pri la literatura stilo mi kompreneble ne povas kritiki, nur mem +estante pli malpli eklernanto. Sed Doktoro Zamenhof ĵus estas +skribinta: "Via Gazeto tre plaĉas al mi; kaj mi estas konvinkita +ke ĝi ankaŭ plaĉas al ĉiuj Esperantistoj."</p> + +<p class="pagenum">178</p> + +<p>En tia afero oni ne devas forgesi, ke estus estinta tute neeble ke +individuo eldonu eĉ gazeteton en ia nacia lingvo post nur kelkaj +monatoj da libertempa lernado. Tio ĉi nur estas ebla per nia facila +Esperanto.</p> + +<p>Estas malfacila afero, tiu ĉi redaktado de Esperanta gazeto!</p> + +<p>Ĉiu vorto sendota al la presistoj (Ho ve! ne ankoraŭ Esperantistoj) +devas esti skribmaŝinata, kaj, eĉ post tio, la korektado de +prespruvoj postulas multe da penado. Preskaŭ ĉiam gravaj eraroj +preterpasas la aŭtoran atenton, kaj ofte la viglecon ankaŭ de la +Redaktoro.</p> + +<p>Mi fidas ke, estonte, ĉiuj eraroj malaperos. Sed, denove, mi petas +ke miaj legantoj senkulpigu ilin, se ili ĉeestos.</p> + +<p>Mi nun povas prezenti al la mondo praktikan pruvon de la viveco, +facileco kaj disvastiĝo de la Internacia Lingvo. En ĉiuj partoj de +la mondo <span class="sc">La Esperanta Gazeto</span> havas Abonantojn, tute sen komuna +lingvo krom Esperanto.</p> + +<p>Niaj kleraj verkantoj povas, per ĝi, sendi siajn belajn, originalajn +aŭ tradukitajn pensojn en ĉiujn landojn. La Anoncantoj povas fidi +je la Internacia Lingvo por gajni tutmondan vendejon por siaj +komercaĵoj. Ĉiuj povas interkonatiĝi.</p> + +<p>Hodiaŭ mi estas tre, sed ne tute, kontenta. Pro la akcepto de <span class="sc">La +Esperanta Gazeto</span> unu el miaj ambicioj plenumiĝis. Mi nun diros +al Vi alian!</p> + +<p>Inter la bela literaturo jam posedata de Esperantistoj vane mi +serĉis <i>unu sufiĉe vidindan volumon</i>! Libroj nur legindaj +estas ja bonegaj; sed ĉu ili sufiĉas?</p> + +<p>Supozu, ekzemple, ke oni aĉetas la necesegan <i>Fundamentan +Krestomation</i>. Ĝia kosto, laŭ Angla mezuro, ne estas tro granda; +kaj oni estas kontenta posedi la 460 interesplenajn paĝojn. Sed ĉu +la kosto ĉiam tie finiĝas? Oni trovas ke, kiel Anglo, oni ne plene +ŝatas legi libron sub papera kovrilo. Oni do devas elspezi monon por +ĝin bindigi. Tio pligrandigas ĝian koston de kelkaj frankoj. Nu, +post kelkaj jaroj, kiam la libro fariĝis valora memoraĵo de la +unuaj tagoj de la lingvo, ĉu oni estos kontenta ekvidi, ke ĝia +papero flaviĝis; makuliĝis?</p> + +<p>La respondon mi lasas al la Esperantistaro.</p> + +<p>Estas necese ke kelke da prezentindaj libroj, bonepresitaj sur bona +papero, sub bela kovrilo, ekzistu. Pro tiu celo mi intencas eldoni +diversajn utilajn verkojn. Estas ankoraŭ tro frue atendi, ke la +vendo povos pagi iliajn proprajn elspezojn; sed ilia eldoniĝo helpos +la Aferon.</p> + +<p class="pagenum">179</p> + +<p>La unua de <span class="sc">La Esperantaj Juveloj</span> estos <i>La Ventego, de Shakespeare</i>, +tradukita de nia plej klera Esperantisto, S<sup>ro</sup> Motteau. Unua +eldono, ilustrita, orumita supraĵo kaj belete bindata per malmola +verda ledo [donacinda]. Kosto 2f. 60c., afrankite.</p> + +<p>Finante, mi fidas ke Vi, kiuj ŝatas la <i>Verdkovrilaĵeton</i> +afable surskribos sur la enmetitajn abonpaperojn, kaj sendos ilin al +mi, sub la enmetita kovrilo, antaŭ la fino de Oktobro. Kaj se Vi +skribos aliflanke proponojn por plibonigi la Gazeton mi estos +kontenta.</p> + +<p>Mi esperas, kune kun Vi, ke post 1904 <span class="sc">La Esperanta Gazeto</span> +enhavos dudek paĝojn anstataŭ ol dekses; sed tiu afero dependas de +la nombro da Abonantoj.</p> + +<p class="far_sig sc">Via Redaktoro.</p> +</div> + + +<div class="right"> +<p class="sc">Dear Supporters, Greetings!</p> + +<p>It may be that a few words about <span class="sc">The Esperantist</span> will be +interesting to you. It is the end of its first year.</p> + +<p>When I undertook the work there were apparently but two or three +English Esperantists who would write articles for the Gazette. The +haunts of the Subscribers were, to me, quite unknown. I believed that +the undertaking would be a financial loss, for the language had only +been introduced into England a few months before. Nevertheless, the +existence of a Gazette would help the Cause; thus <span class="sc">The +Esperantist</span> sprang into being.</p> + +<p>Happily I soon discovered that, from all parts of Esperantoland, +well-informed, interesting articles came to hand. Month by month +subscribers became more numerous.</p> + +<p>To all helpers I desire to send most hearty thanks. Thanks to you, +people in every land have gained new thoughts, new knowledge. Thanks +to you, <span class="sc">The Esperantist</span> can continue its existence.</p> + +<p>Quite an amateur, I have tried as far as possible to please my +readers.</p> + +<p>Too often professional Publishers merely consider the cost of +production, and disregard the wishes of their readers. But, over +<span class="sc">The Esperantist</span>, I have never been sparing. Certainly all +are satisfied as to the good quality of its paper, type and general +contents.</p> + +<p>Concerning its literary style I of course cannot criticise, being +myself, more or less, a beginner. But Dr. Zamenhof has just written: +"Your Gazette greatly pleases me; and I am convinced that it also +pleases all Esperantists."</p> + +<p>In this connection one must not forget that it would have been quite +impossible for an individual to issue even a small gazette in any +national language after only a few months of spare-time study. This +is alone possible with our easy Esperanto.</p> + +<p>It is a difficult business, this editing of an Esperanto gazette!</p> + +<p>Every word sent to the printers (alas! not yet Esperantists) has to +be typewritten, and, even after that, proof correcting demands much +care. Almost invariably serious errors escape the author’s attention, +and often the vigilance of the Editor also.</p> + +<p>I trust that, in the future, all errors will disappear. But, once +again, I beg my readers to excuse them, should they be present.</p> + +<p>I now am able to present to the world a practical proof of the +vitality, facility and spread of the International Language. In all +parts of the world <span class="sc">The Esperantist</span> has subscribers entirely +without any common language other than Esperanto.</p> + +<p>Our clever writers can, by its means, send their beautiful, original +or translated thoughts into every country. Advertisers can rely on +the International Language to gain a universal market for their +goods. All can become acquainted one with the other.</p> + +<p>To-day I am very, but not altogether, content. On account of the +reception of <span class="sc">The Esperantist</span> one of my ambitions is +fulfilled. I will now tell you of another!</p> + +<p>Among the fine literature already possessed by Esperantists in vain +have I sought <i>one volume of sufficiently attractive +appearance</i>. Books merely readable are, indeed, excellent; but do +they suffice?</p> + +<p>Suppose, for example, that one buys the indispensable <i>Fundamental +Chrestomathy</i>. Its cost, according to English standard, is not too +high; and one is pleased to possess the 460 interesting pages. But +does the cost always end there? One finds that, as an Englishman, one +cannot fully enjoy reading a paperback. One must therefore spend +money on having it bound. That increases its cost by some shillings. +Then, some years later, when the book has become a valuable reminder +of the language’s early days, will one be pleased to discover that +its paper has turned yellow; has become foxed.</p> + +<p>The answer I leave to the Esperantists.</p> + +<p>It is necessary that some presentable books, well printed on good +paper, and in a nice cover, should exist. On this account I intend to +bring out several useful works. It is still too early to expect that +the sale will cover their expenses; but their publication will help +the Cause.</p> + +<p>The first of <span class="sc">The Esperanto Gems</span> will be <i>Shakespeare’s "Tempest</i>," +translated by our most able Esperantist, Mr. Motteau. First edition, +illustrated, gilt top, prettily bound in soft green leather +[suitable for presentation]. Price 2s. 1d., post free.</p> + +<p>In conclusion, I trust that you who appreciate the <i>green-covered +one</i> will kindly fill up the enclosed renewal application forms, +and send them to me, in the enclosed envelope, before the end of +October. And if you will write proposals on the back for improving +the Gazette I shall be pleased.</p> + +<p>I hope, with you, that after 1904 <span class="sc">The Esperantist</span> will +contain twenty pages instead of sixteen; but that matter depends on +the number of Subscribers.</p> + +<p class="far_sig sc">Your Editor.</p> +</div> +</div> + + +<div id="est1-12-11" class="article" lang="eo"> + +<h5>ĈU FIZIKA KULTURO PLIGRANDIGAS SPIRITAN FORTON?</h5> + +<p class="center">La Unua Premia artikolo en "Health and Strength Gazeto," de 1903.</p> + +<p class="center">Tradukita en Esperanto de la Aŭtoro, J. F. H. Woodward.</p> + + +<p>La respondo al tiu ĉi demando povas esti tre vera, tamen tre +mallonga. <i>Jes!</i> Sed tiu respondo nek interesus nek kontentigus +viajn Legantojn, tial ni esploros tiun ĉi aferon.</p> + +<p>Ili do povas juĝi por si mem, ĉu ĝi ne estos je ilia profito +partopreni en ekzercoj, kiuj ne nur plibonigas la sanon de la korpo, +sed ankaŭ la povojn de la spirito.</p> + +<p>Macfadden demandas: <i>"Kial la homo ne plibonigis fizike, kiel li +faris en aliaj rilatoj?"</i></p> + +<p>Li respondas tiun ĉi demandon jene: <i>"Ĉar li dependis de medicina +scienco por sia fizika bonstato."</i></p> + +<p>Tiu ĉi estas sendube vera pri la estinteco, sed ne pri la nuntempo, +escepte pri tio, ke ni ne enhavu tiun grandan klason da personoj, +kiuj povas kalkuliĝi laŭ miloj en la mondo, kiuj, kiam malsanaj, +konfidas tute je ĉarlatanaj kuraciloj por sia resaniĝo.</p> + +<p>Ni konas ke unu rezultato de tia malspriteco estas, ke grandaj +nombroj da ili mortas multe da jaroj pli frue ol ili devus, se ili ne +prenis tiujn ĉi ĉarlatanajn kuracilojn, kaj, anstataŭ ol tio +alprenis "fizikan kulturon" kaj permesis al Naturo ordigi tion en la +sistemo, kion ili sin mem malrektigis.</p> + +<p>Se la malboneco tie ĉi finiĝis, ĝi estus sufiĉe malbona, sed +malfeliĉe, ili naskigas en la mondon rason da malfortaj, malgrandaj +estaĵoj, kiu mankas ĉian econ kiu igas grandajn kaj belajn virojn +kaj virinojn, tiajn, kiaj estis la Spartanoj antikve. Ili nek havas +fortecon nek grandecon de korpo, kaj estas pli malpli de malforta +spirita povo. Tiuj ĉi kaŭzoj produktas moralan modelon de malalta +grado. Ja ne estas fizika forteco sufiĉa por nutri malfortan +cerbpovon; tia estas la opinio de multe da kuracistoj ĉe la +rifuĝejoj de lunatikoj en Anglujo kaj alilande.</p> + +<p>Nu, kio estas la kaŭzo de tio ĉi?</p> + +<p>Nur estas unu respondo: <i>La malatento je konvena flego kaj +pligrandigo de la korpaj povoj, netaŭga nutraĵo, tabakfumo, la +drinkaĵo, kaj malbonmoreco.</i></p> + +<p>Korektu tiujn ĉi aferojn, kaj, post du generacioj, estos nepra +plibonigo ĉe la raso.</p> + +<p>Tiu ĉi ŝanĝo jam estas iomete komencita, per la pliuzado de +gimnastikoj, kaj per kluboj de naĝarto, <i>piedpilko</i> kaj +<i>kriketo</i>, inter la loĝantoj de urboj; kaj, se milita ekzerco +estus farinta deviga en ĉia lernejo, la venanta generacio fariĝus +pli supera je forteco kaj grandeco ol tiu de hodiaŭ; ĉar, kun +brustoj plilarĝataj per plena spirado kaj aliaj atletaj ekzercadoj, +kaj konvena fleksigo de la muskoloj de la ventro, mallakso kaj la +ftiza mikrobo forpeliĝus.</p> + +<p>Kun la korpo vivigata kaj la ĉirkaŭiro de la sango multege +plibonigata, la povoj de la spirito kaj la memoro pliboniĝus laŭ la +sama proporcio, kaj tio, kio nun estas spirita peno kaj cerblaciĝo, +fariĝus plezuro. Tio ĉi estas la sperto de centoj da junuloj kaj +maljunuloj kiuj faris la penon plibonigi sian sanecon kaj fortecon +per "Fizika Kulturo," kaj kiuj sekvis la regulojn de Naturo kaj la +konsilo de <i>Shakespeare</i>, kaj "<i>ĵetis drogojn al la hundoj</i>."</p> + +<p>Antaŭa Unua Premiulo ĉe Cambridge diris al la aŭtoro ke, dum du +semajnoj antaŭ lia ekzameno, li neniam rigardis libron, sed okupis +sin de ekzerco sur ĉevalo, <i>raketoj</i>, kaj gimnastikoj. La +rezultato estis ke, kun freŝa sana sango kuranta en la tuta <span class="pagenum">180</span> korpo, +kiam li envenis la ĉambron de la ekzameno, lia cerbo estis kiel eble +plej freŝa kaj klara kaj li povis respondi al ĉiuj demandoj facile +kaj akurate. Tiel li gajnis la plej altan honoron de la jaro ĉe la +Universitato. Li diris, ke tio ĉi ne estus okazinta, se li ne estis +uzinta "Fizikan Kulturon," kiu forprenis ĉian nebulecon de la cerbo. +Sekve la spirito estis tiel klara kiel la lumo.</p> + +<p>Ni ne povus havi pli bonan ekzemplon ol tio ĉi, pri la valoro de +korpa ekzercado por cerba verko.</p> + +<p>Iuj el viaj legantoj nun bezonos scii, kiel gajni altan gradon da +korpa sano, kaj spirita potenco.</p> + +<p><i>Nu, la reĝa vojo tien estas per dieto, ekzerco, banoj, kaj dormo.</i></p> + +<p>Ni konsideros ilin laŭvice, ĉar ĉiu el ili helpas la alian fari +sian parton de la afero.</p> + +<p>Mi ne nun aludas je preparado por ia speciala konkurso, sed je la ado +de bona stato de ĝenerala sano, kio ebligos la korpon suferi grandan +ekzercon sen sento de troa laceco, kaj kio konservos la cerbon en tre +bona kondiĉo preta por serioza lernado, aŭ por la postuloj de vigla +komerca vivado.</p> + + +<h6><i>Dieto.</i></h6> + +<p>Sen nutra manĝaĵo, manĝata je konvenaj intertempoj, kaj ĝuste +digestata, estas certe ke nenia vera progreso povos esti farata. +Taŭga nutraĵo estas la fundamento, sur kiu la forteco de la korpo +kaj la povo de la spirito konstruiĝas.</p> + +<p>Estas provite per la esploradoj de D<sup>ro</sup> Alexander Haig kaj aliaj +scienculoj kiuj faris specialan studon de la afero, ke la plej bona +sano, kaj la plej grandaj povoj de persistado estas atingitaj per +grenaj produktaĵoj, fruktoj kaj lakto, kaj ne de viando kaj de +alkoholo.</p> + +<p>Tio ĉi estas evidenta pro la venkoj antaŭ ne longe gajnitaj de +atletoj en Anglujo kaj en Germanujo, kiuj nur nutradis sin +per grenaj nutraĵoj, kontraŭ tiuj, kiuj alprenis viandan dieton.</p> + +<p>Oni ne devas manĝi pli ol trifoje ĉiutage, kaj devas esti +intertempo de kvar aŭ kvin horoj inter ĉiu manĝo. La plej malfrua +ne devas esti post la sepa horo vespere. Ĉia mordaĵo devas +manĝiĝi malrapide, kaj esti multe maĉata kaj trinkaĵo ne devas +esti trinkata ĝis unu horo post la manĝo.</p> + +<p>La Unuigitaj Ŝtatanoj estas fondintaj "Malrapidan Maĉon Societon."</p> + + +<h6><i>Ekzerco.</i></h6> + +<p>Promenu almenaŭ du aŭ tri mejlojn ĉiutage en freŝa aero. Metu +ekzercilon en via dormoĉambro, kaj sekvu la instruojn presitajn sur +la karto, por dekkvin minutoj tuj kiam vi leviĝas, kaj por la sama +tempo kiam vi estas kuŝiĝonta.</p> + + +<h6><i>Bano.</i></h6> + +<p>Prenu varman banon kun sapo almenaŭ unu fojon ĉiusemajne por +malfermigi la haŭttruetojn. Tio ĉi estas necesa por esti en +perfekta sano; kaj ankaŭ bano sen sapo, varma aŭ malvarma, +ĉiutage.</p> + + +<h6><i>Dormo.</i></h6> + +<p>Ĉiam dormu sep horojn neinterrompite, se eble. Dormu kun la fenestro +malfermita iom ĉe la supro, kaj larĝe malfermita dum la somero. La +ekzerco varmigos vin antaŭ ol enlitiri, kaj la ekzerco kaj la freŝa +aero dormigos vin bone. La stomako nur havanta iom, se ion, por +digesti, ankaŭ ripozos (se oni ne manĝis post la sepa horo vespere) +kaj morgaŭe funkcios multe pli bone.</p> + +<p>Je konkludo, se la fraŭloj deziras esti ja viraj viroj, ili ne devas +drinki, ili devas eviti ĉiujn malbonmorajn kutimojn, ili devas fumi +kiel eble plej malmulte (pli bone estas neniam fumi), ĉar ĉiu el +tiuj ĉi estas malamikoj al forteco, kaj al konvena memkontrolo.</p> +</div> + + +<div id="est1-12-12" class="article" lang="eo"> + +<h5>LA XIX<sup>a</sup> JARCENTO KAJ INTERNACIECO.</h5> + +<p class="center">A. Kofman (Odessa).</p> + + +<p>Antaŭ kvar jaroj, kiam ĉiu ĵurnalo, gazeto, jarlibro kaj aliaj +periodaj eldonaĵoj faris la karakterizon de la XIX<sup>a</sup> jarcento, oni +venis unuvoĉe al la konkludo, ke tiu epoko estis precipa periodo de +internaciaj komunikoj; oni kalkulis la kilometrojn da telegrafaj kaj +telefonaj fadenoj, la milionaron da kilogramoj de fervojaj reloj, la +kolosalan spezon de internacia komerco, la neimageblan sumon de +eksterlandaj leteroj, k.c., k.c. Por ankoraŭ pli substreki la +kreskon de la internaciaj rilatoj de la XIX<sup>a</sup> jarcento oni citis +ekzemplojn, ke la Angloj, Francoj, Germanoj kaj aliaj nacioj sendas +interŝanĝe siajn infanojn por la someraj tagoj en diversajn landojn +kun la celo lernigi al siaj idoj la fremdajn lingvojn. Interalie +oni montris, ke la turistaj kluboj vastiĝis sur la tuta tero, +ellaborinte specialajn tarifojn por fervojoj, hoteloj, k.c., por +siaj enlandaj kaj eksterlandaj membroj. Mallonge, legante tiujn ĉi +sciigojn, oni efektive povus pensi, ke la nacioj faris grandegan +progreson en la interkonatiĝo. Kio rilatas la fremdajn literaturojn, +tiu ĉi punkto ŝajnis pli klara ol ĉio alia; de longe ja ĉiu +biblioteko posedas la tradukojn de ĉiu pli aŭ malpli konata fremda +aŭtoro.</p> + +<p>Se tio ĉi diriĝis pri ĉiuj popoloj ĝenerale, kion oni devis diri +pri la Angloj? La Angla nacio, kiu havas posedaĵojn en ĉiu parto de +la mondo, kies ŝipoj vizitas ĉiun maron kaj golfon, kies turistoj +estas precipe vojaĝemaj,—la Angla nacio devus unue koni la +alilandan mondon, sed ... <span class="pagenum">181</span> Cetere, estas preferinde paroligi S<sup>ron</sup> +Ĉukovski mem, kiu sufiĉe konas Anglujon kaj la Anglojn.</p> + +<p>Jen kion li skribas en la gazeto <i>Odesskia Novosti</i>, <i>No. 6372</i>, +pri nia eminenta Rusa verkisto Anton Ĉeĥov, mortinta antaŭ nelonge:</p> + +<p>"Mi vane atendis kelkajn tagojn, esperante trovi eĉ unu Anglan +gazeton, kiu memorigus la nomon de nia ĵus mortinta verkisto. Sed +ĝis hodiaŭ nenia gazeto aperigis eĉ unu linion pri li. Oni +skribadis pri la <i>Malacca</i>, oni skribadis pri <i>Nju-Ĉvang</i>, sed +la plej grandan perdon, la plej doloran Rusan malĝojon oni eĉ ne +rimarkis....</p> + +<p>"Certe, la Anglaj gazetoj ne povas reflekti ĉiujn interesojn de la +lando. Oni devas turniĝi al alia fonte. Mi prenas la lastan eldonaĵon +de la <i>Brita Enciklopedio</i>. Mi trovas tie <i>Ĉefu, Ĉifu</i>,—la nomo +de <i>Ĉeĥov</i> malestas! Fine en la artikolo pri la nuntempa Rusa +literaturo (XXXII<sup>a</sup> volumo de la Enciklopedio, eld. 1902) mi trovas la +serĉatan karan nomon. Por ne esti kulpigata je paskvilo, mi citas ĉion +diritan tie:</p> + +<p>"‘En la sfero de beletristiko, la plej eminenta estas A. Ĉeĥov, la +ano de la nova partio. Kvankam li estas ankoraŭ juna, li jam montris +sufiĉe grandan forton en siaj mallongaj noveloj. <i>Kelkaj noveloj de +Gorki, de Ertel, de Jassinski ankaŭ montras konsiderindan kvaliton.</i>’"</p> + +<p>"Jen ĉio. Tio ĉi estas skribita en 1902, kiam jam ekzistis <i>La +Mevo, La Stepo, En la foso</i> de Ĉeĥov. Kaj la paralelo inter +Ĉeĥov kaj Jassinski! Tia facilkora kaj fi-bonanima tintado de +fremdaj nomoj pruvas superfluan fojon kiel neinteresa estas por la +Angloj ĉio, kio ekscitas nin Rusojn, kio plenigas nian animon. +Sendube la aŭtoro de tiu ĉi artikolo malestimas la temon de sia +skribo, ĉar aliokaze li ne aldonus sian negliĝa-protektan epiteton +‘sufiĉe granda forto.’ Kia grandanimeco!"</p> + +<p>"Ĉu tio ne estas stranga? La Angloj vojaĝas pli ol ĉiuj aliaj +homoj, sed fremdajn landojn, la spiriton de fremdaj nacioj ili konas +malplej! Edmund Gosse, la eminenta Angla kritikisto ne senkaŭze +skribis en la <i>Heinemanna Internacia Biblioteko:</i> ‘Ni suriras la +Alpojn, sed ni ne interesiĝas je la Svisaj pastoraloj; ni promenas +laŭlonge kaj laŭlarĝe la fiordoj de Norvegujo, sed en nian kapon +eĉ ne venas la ideo pri la grandaj mondkonceptoj, kreitaj de la +verkistoj de tiu ĉi talentoplena popolo. Kun la Rusaj noveloj ni +apenaŭ faris la komencan konon, kaj ni neniam demandis nin, ĉu ne +ekzistas inter la Poloj Pola <i>Dostoevski</i>, kaj inter la +Portugaloj Portugala <i>Tolstoj.</i>’"</p> + +<p>"Kiel la Angloj konas Tolstoj’on mi jam parolis aliloke. Hodiaŭ, +kiel specimenon, mi prezentas al vi perlon de la plej solida, plej +serioza informilo <i>Webster’s International Dictionary</i>."</p> + +<p>—"L. N. Tolstoj. Rusa novelisto kaj socialisto(?), naskiĝis en +1829 (?)"</p> + +<p>"Tiel ne estas mirinde ke la nomo de Ĉeĥov tute ne estas en +<i>Webster’s Dictionary</i>.</p> + +<p>"Ekzistas ankoraŭ unu fonto, reflektanta la Rusan spiritan vivon. +Tio ĉi estas la ĵurnalo <i>Athenæum</i>, organo de la Angla kritiko, +kie koncentriĝas ĉiuj aŭtoritatoj de la lando. Ĉiujare la +Julia numero estas dediĉata al la revuo de la tutmonda literaturo, +kaj la plej granda ĉarmo de tiu revuo estas ke pri Rusujo skribas +Ruso, pri Holando—Holandano, k.t.p. En la antaŭa tempo estis +profesoro P. N. Milukov, kiu skribis la revuon de la Rusa literaturo; +li estis sekvita de K. Belmont kaj poste de V. Briusov. De tempo al +tempo—ekzemple en 1901—la Angla ĵurnalo ŝajne opiniis ke la Rusa +literaturo tute ĉesis ekzisti, kaj tial ĝi donis pri ĝi nenian +raporton. Tamen, kiam la raporto estis, rilate Ĉeĥov oni silentis +aŭ oni estis tre vortavara. Ĉiam oni okaze citis la nomon de Andre’ +Beli aŭ de D. Mereĵkovski pli ol de Ĉeĥov. Tial oni ne devas miri +ke la Angla publiko tute ne konas la nomon de la eminenta Rusa +verkisto. Estas vere ke tie ĉi aperis la traduko de <i>La Nigra +Monaĥo</i> de Ĉeĥov, sed pri tiu ĉi traduko mi ne volas paroli +nun, por ne blasfemi sur la freŝa tombo.</p> + +<p>"Mi scias ankaŭ alian okazon. Mia kolego, Rusa korespondanto, +perfekte posedanta la Anglan lingvon, tradukis la novelon de Ĉeĥov +<i>La Ĉambro N. 6</i>, kaj prezentis ĝin al la atenta eldonisto +Fisher Unwin. Tiu ĉi proponis al li reveni post 6 monatoj por povi +informiĝi, ĉu Ĉeĥov estas sufiĉe konata al la Angla publiko. Mia +kolego revenis post 2 jaroj kaj ricevis—rifuzon: la eldonisto ne +volis riski presi la novelon, ĉar <i>la Angla publiko ne konas la +aŭtoron de ‘La Ĉambro N. 6</i>.’"</p> + +<p>Tiu ĉi artikoleto de S<sup>ro</sup> Ĉukovski ne bezonas grandan +komentarion. La nombro de Rusoj, kiuj konas la Anglan lingvon estas +tre malgranda, la nombro de la Angloj, kiuj posedas la Rusan, estas +ankoraŭ pli malgranda. La XIX<sup>a</sup> jarcento, kiu faris "miraklajn" en +la sfero de interkomunikiĝo de nacioj, ne atingis eĉ tian minimalan +sukceson, ke la almenaŭa konatiĝo kun la eminenta Rusa verkisto, +kiun nun ploras la tuta inteligenta Rusujo. Jen vi havas la XIX<sup>an</sup> +jarcenton de internacieco! Tiu ĉi malĝoja kaj humiliga fenomeno +estas superflua pruvo, ke la nescio de fremdaj lingvoj estas +netransirebla baraĵo por la kono de fremdaj popoloj, de ilia +spirito, de ilia literaturo, malgraŭ la telegrafoj, telefonoj, +fervojaj reloj, k.c. <i>Sen internacia lingvo, sen Esperanto, la +fremdaj popoloj restos por ĉiam tero nekonata.</i> Ni levu do alte +la lumilon de Esperanto, kaj oni tuj vidos, aŭdos kaj sentos, ke la +lingvo internacia estas efektive la plej potenca, kaj samtempe la +sola rimedo por ligi la homojn en unu granda familio, almenaŭ +samlingva.</p> +</div> + + +<div id="est1-12-13" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">182</p> +<h5>ESPERANTAJ SONOJ.</h5> + +<p class="center"><i>Pri la plena malpermesebleco de ŝanĝoj de sonoj en Esperanto: +verkita de R. J. Lloyd, D. Lit., M.A., Fonetiko, Instruisto ĉe la +Universitato de Liverpool.</i></p> + + +<p>Estante dum multaj jaroj studento de la sonoj de la homaj lingvoj, +kaj de iliaj historiaj ŝanĝadoj, mi ekvidis, eble pli frue ol la +granda plimulto da niaj kunverkantoj, danĝeron, kontraŭ kiu nia +kara lingvo devos ĉiam, de tempo al tempo, fortege kontraŭbatali. +Tio estas la danĝero de la dividiĝo de nia lingvo, per ŝanĝoj +(diversaj en diversaj lokoj) de ĝiaj sonoj. La plimulto da niaj +gefratoj tute ne rekonas tiun ĉi danĝeron; kaj ili estas iom +inklinaj rideti, kiam la lingva studento parolas serioze pri ĝi. +Ĉar ĝi estas danĝero, kiu enrampas en lingvon, grade, nesenteble, +sekrete, kaj kiu unue tiam sin klare montras, kiam ĝi estas +fariĝinta nevenkebla. Ne ekzistas sola nacia lingvo en la mondo, kiu +ne estas la frukto de la nekonsciaj sonaj ŝanĝadoj, kiuj +diversigis, kaj fine disigis kaj dividis, kelkan pli fruan lingvon. +La ĉefa kaŭzo de tio ĉi estas, ke estas preskaŭ neeble, elradiki +tiujn ĉi ŝanĝojn de sonoj, post tiam kiam iu amaso da homoj +akceptas ilin kaj praktikas ilin ĉiutage inter si. La diverseco, +unufoje farita, restas ĉiam: kaj ĉiu nova diversaĵo proksimigas la +tempon de disigo, t. e., la tempon kiam oni ĉesos sin reciproke +kompreni.</p> + +<p>Pli frue ol mi atendis, alvenas pruvo kaj ekzemplo de tiu ĉi +danĝero: kaj li aperas ankaŭ en loko la plej neatendita,—en la +bonega <i>Esperanta Sintakso</i>, de S<sup>ro</sup> Paŭlo Fruictier. Oni legas +tie, §56:—</p> + +<p>"En kelkaj vortoj, sed precipe en kunmetitaj, renkontiĝas +konsonantoj, kiuj ne povas esti elparolataj unu post la alia. Tiam la +unua estas vole nevole elparolata kiel la dua (t.e., mole aŭ +malmole)."</p> + +<p>La aŭtoro tiam konstatas la konsonantojn, inter kiuj tio ĉi okazas. +Ili estas <i>b</i>, <i>d</i>, <i>g</i>, <i>ĝ</i>, <i>ĵ</i>, <i>v</i> aŭ <i>z</i>, antaŭirantaj aŭ sekvantaj +<i>p</i>, <i>t</i>, <i>k</i>, <i>ĉ</i>, <i>ŝ</i>, <i>f</i> aŭ <i>s</i>; kio faras 7 × 7 × 2 = 98 duoj +de konsonantoj, kiujn oni devos ĉiam elparoli, alie ol ili estas +presitaj! Ekzemple, diras li, "<i>blovpafilo</i>" havas necese la +sonon de "<i>blofpafilo</i>"; kaj "<i>ekzemplo</i>," de "<i>egzemplo</i>"; +kaj "<i>sed precipe</i>," de "<i>set precipe</i>."</p> + +<p>Anglo, kiu elparolas ĉiun tagon, ne nur <i>vp</i>, kaj <i>kz</i>, kaj <i>dp</i>, +sed preskaŭ la tutan aron da tiuj ĉi "maleblaj" duoj, simple +miregas! Eble li diras al si trankvile "Ni diras ofte al ni en +Anglujo <i>stovepipe</i>, <i>bedpost</i>, <i>arctic zone</i>; kie estas la +malfacileco? Se oni povas elparoli <i>vp</i> kaj <i>dp</i> kaj <i>kz</i> tute +facile en Angla, kial ne en Esperanto?" Kaj li rigardas sian +"<i>Sintakson</i>" kun malespero, eble eĉ kun malfido!</p> + +<p>Sume, la Anglo estas prava. Tiuj ĉi duoj (aŭ pli korekte, kelkaj el +ili) estas nur maleblaj al niaj estimataj Francaj kolegoj, ĉar ili +neniam uzas ilin en sia propra lingvo. Al la Anglo, aliflanke, ili +ŝajnas iom pli facilaj ol ili reale estas, ĉar li uzas ilin +ĉiutage.</p> + +<p>Kaj tio, kion mi volas pruvi al niaj Francaj amikoj, per tiu ĉi +artikoleto, estas ke ilia opinio pri la malebleco de tiuj ĉi +konsonantaj duoj estas erara: kaj ke estus multe pli bone lerni kiel +elparoli ilin, ol detrui unu el la plej brilaj meritoj de nia kara +lingvo,—la absolutan neŝanĝeblecon de la elparolado de ĉiu vorto +kaj de ĉiu litero en ĝia vortaro.</p> + +<p>Skribante, mi ricevas informon, ke Anglaj amikoj volas ankaŭ ŝanĝi +iom la sonojn. Mi parolos al ili pli malfrue, kiam ili estos +presintaj siajn proponojn. Oni vidos baldaŭ ke tiu ĉi Franca +propono estas tute sufiĉe por unu artikolo, por ĝin diskuti trae. +Sed sciante, per la studado de la historio de lingvaj sonoj, kiel +insida estas la danĝero de tiaj ŝanĝoj, mi estos ĉiam preta +batali kontraŭ la plej malgranda ŝanĝo de la sonoj de nia lingvo.</p> + +<p>Mi min trovas tute hejme en tiu ĉi temo pri konsonantaj duoj, ĉar +mi skribas tiujn ĉi tagojn serion da artikoloj pri la intima +strukturo de la 364 konsonantaj duoj, kiuj ekzistas en la Angla, por +<i lang="de">Die Neueren Sprachen</i> de tiu ĉi jaro (1904–5).</p> + +<p>Kaj ĉe la Franca flanko de la afero, mi estas studinta la lingvajn +praktikadojn de la Francoj multe pli zorge kaj precize ol la plimulto +de la Francoj mem, ĉar ĉe mi la sonoj de lingvoj estas profesia +afero.</p> + +<p>Eble kelkaj el niaj kunbatalantoj estas vidintaj la du ĉapitrojn, +kiujn mi skribis en 1901 por la <i>English and French Word-Book</i>, de +Sinj. Wm. Heinemann, el Londono. La unu estas Angle skribita, kaj +priskribas la sonojn de la Franca lingvo por Angloj, kaj la alia +estas France skribita, kaj priskribas la Anglajn sonojn por Francoj.</p> + +<p>Mia punkto de vidado estas tial, nek tiu de Anglo, nek tiu de Franco, +sed simple tiu de forta internacia Esperantisto. Ĉar mi tute ne +povas kredi, ke Doktoro Zamenhof povus aprobi tiun ĉi regulon. Se +"ekzemplo" havus por lia orelo, necese, la sonon de "egzemplo," li +estus certe skribinta "egzemplo," de la unua komenco de la lingvo.</p> + +<p>Kaj "ekzemplo" ne staras sole. Estas ankaŭ ekzameno, ekzekuto, +ekzemplero, ekzercaro, ekzilo, ekzisti, k. t. a. Kaj preter +<i>kz</i>, estas 97 aliaj duoj, <span class="pagenum">183</span> kiuj ĉiuj povas okazi en Esperantaj +vortoj, kaj havi sian elparoladon malbonigitan laŭ tia maniero. Oni +havus baldaŭ, se oni akceptus tiun ĉi regulon, centojn da malprave +silabaditaj vortoj en Esperanto. Sed prenu <i>kv</i>, en ekvatoro, +ekvilibro, ekvivalento, akvo, likvido, trankvila, k.t.p. Ĉu estas +necese ke oni ŝanĝu la <i>kv</i> de ĉiuj tiuj vortoj en <i>gv</i>? Tute ne! +Ne eĉ por Franca parolanto.</p> + +<p>La regulo, kiun Sinj. Fruictier eldonas, estas multe tro larĝa, eĉ +por la Franca lingvo; kaj ĝi tute ne konvenas al la Esperanta. +Ekzamenu ĝin ni pli zorge!</p> + +<p>La regulo diras ke se unu el la molaj konsonantoj <i>b</i>, <i>d</i>, <i>g</i>, +<i>ĝ</i>, <i>ĵ</i>, <i>v</i> aŭ <i>z</i> sekvos unu el la malmolaj +konsonantoj <i>p</i>, <i>t</i>, <i>k</i>, <i>ĉ</i>, <i>ŝ</i>, <i>f</i> aŭ <i>s</i>, la du konsonantoj +fariĝos molaj: sed se la malmola konsonanto sekvos la molan, la du +fariĝos malmolaj. Tio estas: <i>bp</i>, <i>bt</i>, <i>bk</i> ... fariĝos <i>pp</i>, +<i>pt</i>, <i>pk</i> ... : sed <i>pb</i>, <i>pd</i>, <i>pg</i> ... <i>fariĝos</i> <i>bb</i>, <i>bd</i>, +<i>bg</i>....</p> + +<p>Kion signifas "mola" kaj "malmola" konsonanto?</p> + +<p>Oni faras molan konsonanton dum la laringo vibras, kaj malmolan +konsonanton kiam ĝi ĉesas vibri. Nenio alia ol tio, pli aŭ malpli. +Vibrado ŝanĝus la malmolan <i>p</i>, <i>t</i>, <i>k</i> ... en la molan +<i>b</i>, <i>d</i>, <i>g</i> ... : kaj ĉeso de vibrado ŝanĝus la molan +<i>b</i> en la malmolan <i>p</i>, k.t.p.</p> + +<p>Ĉu estas eble ŝanĝi vibradon en nevibradon, aŭ nevibradon en +vibradon, inter du konsonantoj?</p> + +<p><i>Jes, certe!!</i> Tio estas fakto de fiziologio.</p> + +<p>Sed la regulo de Sinj. Fruictier signifas, ke la laringo devas +necese, aŭ vibri aŭ ne vibri, dum la tuta daŭro de la du +konsonantoj. Tia regulo ne havas la plej malgrandan fundamenton en la +strukturo aŭ funkcioj de niaj organoj. Kaj se ĝi ekzistas, ĝi +ekzistas per la volo kaj kutimo de homoj, kaj tute ne per ia fizika +neceseco.</p> + +<p>La vero fine aperas, sed ne la tuta vero. Kial niaj Francaj amikoj +praktikas nepre tiun ĉi nenecesan regulon? Simple, je la komenco, +ĉar ĝi estas pli facila: je la fino, ĉar ĝi fariĝas preskaŭ dua +naturo.</p> + +<p>Kaj la amo al la klareco, kiu sin montras tiel brile kaj hele en la +tuta verkado de niaj agemaj najbaroj, montras sin ankaŭ en ilia +kutima traktado de tiuj ĉi sonoj.</p> + +<p>Ne estas bezono paroli tie ĉi pri la tuta aro da 14 konsonantoj kaj +98 kunmeteblaj duoj. La plimulto da ili estas tiel facila, ke eĉ +Franco, kiu kutime evitas ilin, povas ilin tuj elparoli, kiam li +faras la penon.</p> + +<p>La plej malfacilaj duoj estas tiuj, kiuj enhavas du fermitajn +konsonantojn. La fermitaj konsonantoj estas <i>b</i>, <i>d</i>, <i>g</i>, <i>p</i>, +<i>t</i>, <i>k</i>; ĉar ili fermas tute, dum certa tempo, la buŝon. Tiuj +ĉi 6 konsonantoj povas fari inter si nur 18 duojn.</p> + +<p>Restas 80 duoj, kiuj estas tute ne malfacilaj. Enestas en ili du +specoj, unu speco kiu enhavas fermitan konsonanton (ekzemple +<i>tv</i>, <i>vt</i>, <i>ds</i>, <i>sd</i>), kaj alia speco kiu ne enhavas +fermitan konsonanton (ekzemple <i>zf</i>, <i>ŝv</i>, <i>vf</i>, <i>sĵ</i>).</p> + +<p>Nek la unu speco nek la alia estas nature malfacila. La leganto povas +certiĝi pri tio per la elparolado de la vortoj <i>glitveturi</i>, <i>blovtubo</i>, +<i>apudsidi</i>, <i>disdoni</i>, aŭ de <i>rozfloro</i>, <i>pluŝvesto</i>, <i>pluvfonto</i>, +<i>disĵeti</i>. La dua speco estas ĉiam tre facila. Estus perdo de +tempo, rezoni pri tio. La eksperimentado tute sufiĉos.</p> + +<p>Vera malfacileco trovas sin unue (kaj laste) en la 18 duoj, kiuj +enhavas du fermitajn konsonantojn. Prenu ni la duon <i>bt</i>, kaj la +vorton <i>subteni</i>, kiel ekzemplojn.</p> + +<p>Ekzamenante zorge la metodojn laŭ kiuj oni elparoladas <i>bt</i>, +oni trovas ke la Angloj havas unu metodon, kaj la Francoj du +metodojn, sed ambaŭ diversajn de la Angla.</p> + +<p>Sed oni bezonas scii ion pri la formado de fermitaj konsonantoj, +antaŭ ol oni povos kompreni tiujn ĉi 3 metodojn.</p> + +<p>Fermita konsonanto, plene formita, konsistas el silento kaj 2 bruoj. +Ĝi enhavas tial 3 partetojn—(1), la alfrapantan bruon, kiu faras la +fermaĵon; (2), la plenan fermaĵon, kiu produktas la silenton, kaj +(3), la elfrapantan bruon, aŭ pafon, kiu formovas la fermaĵon.</p> + +<p>Elparolante <i>aba</i>, <i>ata</i>, oni aŭdas kaj la alfrapon kaj la +elfrapon de la <i>b</i> kaj de la <i>t</i>, sed ne la silenton: ĝi +estas tro mallonga.</p> + +<p>Sed elparolante <i>ba</i> kaj <i>ta</i>, ne estas plu aŭdebla +alfrapo, nur elfrapo. La orelo tamen akceptas la elfrapon, aŭ +pafeton, kiel perfektan <i>b</i> aŭ <i>t</i> konsonanton.</p> + +<p>Sed elparolu oni <i>ab</i> aŭ <i>at</i>. Estas tiun ĉi fojon klara +alfrapo; sed la elfrapo estas malforta kaj tre diversa. En Angla oni +apenaŭ aŭdas la elfrapon: sed per kutima aŭdado, la Angla orelo +povas rekoni la <i>b</i> per la alfrapo sola. Ekzemple, <i>Arab</i>.</p> + +<p>Sed ĉe la Franco, estas tute kontraŭe. Aŭskultu, dum li elparolas +<i>Arabe</i>. Oni aŭdas tute klare la elfrapon de la <i>b</i>. Kaj +por lia orelo, sono, kiu ne posedas tiun elfrapon ne estas <i>b</i>. +Por li la Angla sono ĉe la fino de <i>Arab</i> estas io simila al +malforta <i>p</i>, sed tre malklara.</p> + +<p>Rigardu nun la efektojn de tiuj ĉi cirkonstancoj sur la kunmetado de +<i>b</i> (aŭ <i>d</i> aŭ <i>g</i>) kun <i>t</i> (aŭ <i>p</i> aŭ <i>k</i>) en la buŝoj kaj +oreloj de la du nacioj. Nia ekzemplo estas <i>subteni</i>.</p> + +<p>La Anglo havas solan kaj simplan metodon por trakti la aferon. Li +prenas la alfrapon de <i>b</i>, kaj kunigas ĝin sub silento al la +elfrapo de <i>t</i>, kaj sentas ke li estas elparolinta <i>subteni</i>.</p> + +<p>Sed la Franco tute ne akceptas tiun ĉi metodon. Sono sen elfrapo, +kaj kiu finiĝas preskaŭ sen <span class="pagenum">184</span> laringa vibrado, ne estas por lia +orelo <i>b</i>, sed io multe pli proksima de <i>p</i>.</p> + +<p>Tial li prenas unu el du vojoj. Unuflanke li povas preni la vojon de +nia amiko S<sup>ro</sup> Fruictier, kaj ŝanĝi la <i>b</i> maltime en +<i>p</i>—vojo kiu ŝajnas al mi treege danĝera por nia kara lingvo. +Sed estas tamen alia vojo, kiu estas tute tiel Franca, sen esti tiel +danĝera.</p> + +<p>La Franco ofte kunigas realan <i>b</i> (aŭ <i>d</i> aŭ <i>g</i>) kun reala <i>t</i> (aŭ +<i>p</i> aŭ <i>k</i>) per tiu tre ŝanĝebla sono, kiun li nomas <i>e mutan</i>: +ekzemple, <i lang="fr">robe turque</i>. Estus multe pli bone diri ankaŭ <i>sub<sup>e</sup>teni</i>, +k.t.p., kun tre mallonga <i>e</i>, ol detrui la perfektan fonetikecon +de la lingvo per la dirado de <i>supteni</i>, k.t.p.</p> + +<p>Mi tute povas kredi ke la Angla metodo de sola alfrapado kaj sola +elfrapado por <i>bt</i>, k.t.a., ne estas praktikebla por la amaso da +niaj Francaj kunbatalantoj. Tial tiu ĉi longa argumento kun ili pri +alia metodo, kiu estus ne nur Esperanta, sed ankaŭ Franca.</p> + +<p class="near_sig sc">R.J. Lloyd.</p> + +<p><i>La Universitato, Liverpool,<br > +Aŭguston, 1904.</i></p> +</div> + + +<div id="est1-12-14" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">VEKIĜA HIMNO DE INFANO.</h5> + +<p>(El Lamartine).</p> + +<p>Esperantigis A. Motteau.</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ho, Patro kiun patr’ adoras,</span> + <span class="i2">Ni genuflekse preĝas Vin,</span> + <span class="i2">Kaj kapklinanta la patrin’</span> + <span class="i0">Deziras ke mi Vin memoras.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ŝi diras ke elfaras Vi</span> + <span class="i2">La belajn florojn de l’ ĝardeno;</span> + <span class="i2">Ke sen Vi fruktojn, ĉe l’ mateno,</span> + <span class="i0">L’ arbejo havus ne por ni.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">La mondon tutan Vi invitas</span> + <span class="i2">Por partopreni en festen’:</span> + <span class="i2">Kaŝita en folihaven’,</span> + <span class="i0">L’ insekt, eĉ l’ unutaga, paŝtas.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">La timianon ŝafidet’</span> + <span class="i2">La stipon kaprinet’ deŝiras;</span> + <span class="i2">Dum muŝo laktan guton tiras</span> + <span class="i0">El mia plena kaliket’.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">El dika garbo grenereton</span> + <span class="i2">Falintan sekvas alaŭdid’,</span> + <span class="i2">Grenventolilon paserid’,</span> + <span class="i0">L’ infano sian patrineton.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kaj, por ricevi ĉiun donon</span> + <span class="i2">Senditan ĉiutage, Vi</span> + <span class="i2">Nur volas ke humile ni</span> + <span class="i0">Alvoku sanktan Vian Nomon.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ja Vian Nomon kantos mi,</span> + <span class="i2">Ĝin, kvankam temo por anĝeloj:</span> + <span class="i2">Infanan voĉon, Dioreloj,</span> + <span class="i0">En la ĥorego aŭdos Vi!</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">La bonan Dion mi petegos</span> + <span class="i2">(Infanon ĉar aŭskultos Li)</span> + <span class="i2">Ke donojn ne nur havu mi,</span> + <span class="i0">Sed ĉiuj kiuj bezonegos.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Al fontoj akvon sendu, Di’,</span> + <span class="i2">Al almozulo panan pecon,</span> + <span class="i2">Al la kaptito liberecon,</span> + <span class="i0">Al orfo domon donu Vi.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Al la birdido donu plumon</span> + <span class="i2">Kaj lanon al la ŝafidet’,</span> + <span class="i2">Pluvigu roson sur l’herbet’,</span> + <span class="i0">Al malsanul’ redonu sanon.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Justecon en animo mia</span> + <span class="i2">Restigu, ke Vin amu mi,</span> + <span class="i2">Ke mia forto estu Vi,</span> + <span class="i0">Kaj mia beno Volo Via.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est1-12-15" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">LA ELMIGRANTOJ.</h5> + +<p>Originalaĵo de Clarence Bicknell.</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Li lasis min, esperoplena kaj kuraĝa,</span> + <span class="i0">(Ho la ventet’ somera ekĝemanta)</span> + <span class="i0">"Ĉe la transmara land’ mi trovos okupadon,</span> + <span class="i0">Kaj baldaŭ, post alveno via, eĉ riĉecon."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Li skribis, "Land’ nebela estas kaj sovaĝa,</span> + <span class="i0">(Ho forta vento de l’ aŭtun’ blovanta)</span> + <span class="i0">Sed mi laboron dolĉan havas kaj sanadon;</span> + <span class="i0">Rapidu do, kaj al mi portu la belecon."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Tremante mi alvenis, post danĝer’ vojaĝa,</span> + <span class="i0">(Ho la ventego vintra nun muĝanta)</span> + <span class="i0">Sed nur en Nevidebla Land’ kun li vivadon</span> + <span class="i0">Mi trovos, kaj la nun perditan feliĉecon.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est1-12-16" class="article"> +<p class="pagenum">185</p> +<h5>THE PROGRESS OF ESPERANTO IN GREAT BRITAIN AND ABROAD.</h5> + +<blockquote><p><i>The contents of this section are supplied by the Hon. Sec. of the +London Esperanto Club, who invites all Esperantists to send monthly +reports of the spread of the International Language in their +districts. Communications must reach 14, Norfolk Street, London, W. +C., before the 8th of each month.</i><a href="#fnI.12.1" id="fnrefI.12.1"><sup>[1]</sup></a></p></blockquote> + + +<p>There has been no Committee Meeting of the London Club this month. +Some of the Members and the President are away, and the matter at +present to be decided upon is so important and far reaching that a +general vote of the various Esperanto centres has, as far as +possible, been taken by letter instead.</p> + +<p>The question to be decided upon is this: Has the time now come for a +general federation of all British Esperantists? So far the answer is +wholly affirmative, and by the time this October issue appears the +majority will have given their decision—yes or no. If by any chance +anyone has neglected the circular sent for consideration, will the +defaulter please look up that paper and return it with the needed +comments at once.</p> + +<p>The circular has been sent to every member of the London and Keighley +Societies, and to the Committees of the various Groups for +distribution amongst their own members.</p> + +<p>A General Meeting is called for the <i>first</i> week in October, and +notice of this will be sent by postcard. If the Federation becomes an +accomplished fact, the next point will be the choice of a Committee +to draw up the Constitution and decide upon the Officers.</p> + +<p>Curiously, the name has been a difficulty; "English-speaking" is too +wide a term, as we have no doubt that the United States will have its +own centre soon. "British" is too narrow, for some will think it will +leave out our Colonial or Celtic members. We Esperantists have coined +one word, "Samideano," to express an idea of friendship, but the +suitable all-embracing word for our contemplated union has not yet +been devised, and from the nature of things a compromise will have to +be accepted.</p> + +<p>The next question is a question of funds, of course. Have we any +self-denying Esperantists amongst us? Or are we each going to wait +and see whether our neighbour will put hands in pocket first? The +London Club has, as is natural, borne all the expense of this +preliminary enquiry, but the Central Society will have to shape its +doings by its income.</p> + + +<h6><i>Classes in and around London.</i></h6> + +<p>After a summer of Congresses and such like, we are now settling down +to our regular winter work.</p> + +<p>Unfortunately we cannot have the Finsbury Circus rooms this year, +and, at the time of going to Press, a definite arrangement had not +been made. Will those of our Members who could go to 185, Oxford +Street, please write to Miss A. Schafer, 8, Gloucester Crescent, +Regent’s Park, N. W.</p> + +<p>The Principals of the Gouin School kindly offer us the use of their +Oxford Street rooms.</p> + +<p>Miss Schafer’s lessons will be entirely in Esperanto (Conversation, +Reading, etc.). A beginners’ class is also being arranged for, which +Mr. Millidge will take.</p> + +<p>On Tuesdays a class meets, by the courtesy of Messrs. Hatchard & +Castarede, at 71, High Holborn. Applications should be sent to C. F. +Hayes, Esq., 48, Swanage Road, Wandsworth, S. W. Here, also, +beginners and those more advanced will find help, and a library is in +formation.</p> + +<p>Monday evenings, as usual, at The Club Café, 5, Bishopsgate Street +Within, E. C. Tea at 6 o’clock. The Members afterwards adjourn to +100, Gracechurch Street, where the Remington Typewriter Co. have +kindly placed a room at their disposal.</p> + +<p>A class for German-speaking students, conducted in German, is held by +Miss Schafer, on Thursday evenings, at the German Club, Charlotte +Street, Fitzroy Square. For particulars apply to Miss Schafer, as +above.</p> + +<p><i>Forest Gate.</i>—The Members meet weekly on Thursday at 7.30 for +conversation and social intercourse. Dr. Batteson, of 39, Woodgrange +Road, kindly receives them at his house. The beginners’ class is from +8 to 9 o’clock on the same evening, A. Motteau, Esq., 157, Earlham +Grove, being the lecturer.</p> + +<p><i>Battersea.</i>—A. T. Lee, Esq., of 2, Cupar Road, Battersea, writes +that the meetings are at the Latchmere Baths on Tuesday evenings at +7.30.</p> + +<p><i>Ilford.</i>—This Group meets at the house of J. Kent, Esq., 42, Park +Road, Ilford, on Friday evening at 7.30. He will gladly reply to all +inquiries.</p> + +<p><i>Brixton.</i>—E. W. Eagle, Esq., of 22, Kellett Road, is again +arranging for this Group.</p> + +<p><i>Leytonstone.</i>—Any in this neighbourhood interested in +Esperanto are requested to write to Herbert Farnes, Esq., Rozel, +Percy Road.</p> + +<p><i>E. Dulwich.</i>—G. W. Bullen, Esq., 17, Thorncombe Road, will again +arrange to receive Esperantists, if a sufficient number desire it.</p> + +<p class="pagenum">186</p> + +<p><i>The Esperanto Society, Keighley.</i></p> + +<p>Mr. Rhodes will open the Session with a paper on "Artificial +Languages" at the Keighley Municipal Technical Institute, which, like +Liverpool University, inserts an Esperanto syllabus in its +prospectus. Mr. Rhodes himself is still occupied with the preparation +of his dictionary, which from day to day needs enlarging, as more +technical terms are added to our vocabulary.</p> + + +<h6><i>General Group News.</i></h6> + +<p>(<i>Addresses of Hon. Secretaries on outside cover.</i>)</p> + +<p>Our pages have had to be prepared so early this month that full news +has not yet come to hand, and enquirers should write to the several +secretaries.</p> + +<p>From <i>Brighton</i> Miss Oxenford reports a very pleasant meeting on +the 3rd September at the Remington School, 12, St. George’s Place. +Saturday, at 8 o’clock, is the regular day and hour. Mr. Lambert, the +President, has been exploring other artificial languages with the +usual result—that no one of them can compare with Esperanto, however +ingenious it may be.</p> + +<p>G. H. Taylor, Esq., 9, Norman Road, Huddersfield, would be most +grateful if any not too far off Esperantist could arrange to come and +give a lecture there; and F. G. Rowe, Esq., 51, Portland Road, +Nottingham, has a like desire.</p> + +<p>Dr. Mayer, Central Hall, Manchester, announces lectures at the Gouin +School of Languages, 2, Victoria Street.</p> + +<p>Dr. Greenwood (Portsmouth) announces that the classes at his house +have recommenced, and will continue on Tuesday evenings all through +the winter. He and Mrs. Greenwood will be pleased to see or hear from +enquirers.</p> + +<p>The <i>Plymouth</i> classes meet at the Ruskin Institute, which has +kindly placed a room at their disposal. The members of the Social +Democratic Federation have become strongly interested, and the +Tuesday evening meetings are well attended. The new Hon. Secretary is +Arthur T. Grindley, Esq., 23, Gifford Place, Plymouth.</p> + +<p>Mr. Haxton writes that great interest is felt in St. Andrews, and he +hopes for a very encouraging session.</p> + + +<h6><i>Newspapers.</i></h6> + +<p><i>La Chronique</i>, a French journal, published in London, has had a +series of most interesting papers, beginning with a description of +the Dover Congress, which provoked a letter from Professor Hamonet. +In this letter he takes up the old contention, that to propagate +Esperanto is to commit a mortal sin, because if men ever come to use +this language as a common international means of doing business it +will infallibly follow that they will neglect the study and practice +of their own languages, and, thus forgetting them, they very soon +will fall into desuetude; thus, <i>chefs d’œuvre</i> of national +languages, which have so powerfully aided in the progress of science +and the spread of humanity, will be neglected and disused, that is to +say, that if we use Esperanto as an auxiliary language, Shakespeare +and Goethe, Victor Hugo, Schiller, Milton, and the rest will soon be +mere names connected with a distant past.</p> + +<p>To this M. Michaux, of Boulogne, replies in the issue of August 27th +(further letters follow) by explaining that M. Hamonet knows only a +part of the truth, that he does not realise that in France the +Minister of Public Instruction and other such encourage our work, +that many Esperanto translations are made by professors of high +standing in the various Universities. He then suggests that, instead +of theorising, Mr. Hamonet would do well to study practical effects, +and tells him a little story by way of warning. I can only briefly +sum up this story.</p> + +<p>A hundred years ago an American sought an interview with a monarch. +The American had made a model of the first steamboat, and he thought +he had brought it to a person who would properly appreciate it. +Fulton, the American in question, had managed to have the little boat +placed on the lake in front of the Palace windows, and pointed it out +to the great Chief. The great man answered, "Oars and the wind have +been from all time the sole means for the propulsion of boats, and +no other way is possible." "But, Sire," said the gentleman who had +introduced him, "if you will just glance at the lake in front of you, +you will see that the little model of the inventor does move by other +means." The Monarch appeared for the moment astonished; he saw the +marvellous boat, he heard the cries of the people and the applause of +the helpers, then he became angry, and at last disdainful, shrugged +his shoulders and said, "It is not because this little boat goes +automatically without oars and against the wind on a little piece +of water on my park, that the attempt of this stranger will conquer +the world; such things are not born in an hour; every race has +developed the art of navigation, but the means of propulsion have +remained invariably the same; sails and the oar propelled a boat +in pre-historic times, and will continue to be the only motor power. +Tell this ambitious young man that my navy and commerce have not +waited for his invention to be prosperous, and if men adopt his +invention they would neglect the study and practice of navigation, +and the victories of our heroes become useless."</p> + +<p class="pagenum">187</p> + +<p>Mr. Ellis, of Keighley, contributed a fine article on Esperanto, last +August, to the <i>Law Times</i>. It was entitled "Esperanto for +Lawyers," and point by point the suitability of our language for law +purposes was clearly shown. One interesting argument was taken from a +report in the <i>Internacia Scienca Revuo</i> upon a Russian boy who +died of a very rare disease. Valuable scientific information was +called forth at the inquest, and accurately given in the <i>Revuo</i> +through the medium of Esperanto.</p> + +<p>Mr. Ledger sends a most interesting summary of articles contributed +to the <i>Phonographic Monthly</i>. This paper is printed in +shorthand, and here is a list of articles:—</p> + +<p>April, 1904.—J. French. Visit to Havre and practicability of +Esperanto.</p> + +<p>May.—T. Bailey. Outline of Esperanto, but doubts whether Pitman’s be +suitable.</p> + +<p>August.—G. Ledger. Shows that the phonetic principles upon which +Esperanto is based make it admirably adaptable, and gives +illustrations.</p> + +<p>September.—J. Catton. Continues the subject, challenging Mr. +Bailey’s assertion in May.</p> + + +<h6><i>News from Abroad.</i></h6> + +<p>Count Gallois writes from Italy: "We are progressing very well indeed +here. Many daily journals are publishing articles about our language, +and the idea of it is rapidly gaining ground. On the 16th of August a +Russian Esperantist, S<sup>ro</sup> Kolovrot-Cervinski, paid us a visit at +Riolunato, and we had long and most interesting conversations with +him, our members all understanding quite easily."</p> + +<p>From Hamburg comes the news that a Group has been founded, Dr. Mybs, +of Altona, being President; his address is Markstrasse 68, Altona, +Elbe. Dr. Lindinger is Secretary.</p> + +<p>The <i>Esperantiste Mitteilungen</i> says:—"We are happy to state +that Germany, which for a long while has not taken Esperanto +seriously, has now shown an earnest reviving interest. The Berlin +group has sent out some 10,000 brochures and leaflets. Hanover has +had a good meeting of shorthand writers. Hildesheim, Stuttgart, +Königsberg, and Schleswig are planning new developments, as are +various other towns."</p> + +<p>Mr. Müller, the director of the Modern Language Institute in +Iserlohn, very much approves of Esperanto.</p> + +<p>Sinjoro C. Barttel, of Woehlerstrasse, 14, Frankfort-on-Main, writes +that he has founded an Esperanto Society in that city, and will be +delighted to hear from English Esperantists.</p> + +<p>From Sinjoro Werner, St. Gall, Switzerland (the Vice-President), +comes the announcement that the Society there, now numbers 42 +members, and from Vienna we have the encouraging news that an +Esperantist Society has been formed.</p> + +<p>Canadian readers will learn with interest that a Group has been +founded in Winnipeg. Members meet every Friday evening from 8 till 9, +at the residence of Mr. W. A. Pierce, 264, Selkirk Avenue.</p> + +<p>Dr. Zamenhof, some little time ago, contributed an article to the +<i>Independent</i>, a weekly U. S. journal. Mr. Mudie prepared the +English version, but forgot to ask that a copy should be sent to him. +No one of us has seen the article, but letters in consequence of it +have reached the London Club from nine or ten American cities, and it +will be very interesting to follow out the result of this article. We +hope to have a copy of it before long, and will certainly give our +readers the benefit of it when it comes to hand.</p> + +<p>From a visitor to the St. Louis Exhibition we hear that the Esperanto +stall there is attracting a great deal of attention—the various +national grammars, journals, etc., being prominently shown.</p> + + +<h6><i>Items of Interest.</i></h6> + +<p>Chess players who want correspondence-play with foreigners may apply +to Mr. Ellis, Keighley, who can furnish opponents. The chess terms +and method of notation have been translated into Esperanto by Mr. +Ellis, and published in the "Lingvo Internacia." Such of the +contractions as are needful for correspondence-play Mr. Ellis will +willingly make known to those about to play.</p> + +<p>During the visit of the Boulogne Esperantists to London, M. Michaux +and his party were conducted round the museum of the British South +African Company, London Wall, and the interesting exhibits from +Rhodesia were duly explained to them in Esperanto by the officials. +The occasion was very interesting, and will doubtless be repeated, as +the Company have many foreign shareholders.</p> + + +<h6><i>Pan-Celtic Congress.</i></h6> + +<p>This Congress, which met at Carnarvon, and at which members from many +countries were present, decided, after a very interesting discussion, +"That a committee should be appointed to discuss the suitability of +Esperanto as a means of communication." It had been prefaced by a +somewhat amusing, though passionate, discussion. The Cornish Celts +said that the Celtic tongue would answer the purpose. Their motion +was agreed to, but when the question was asked which Celtic tongue, +they at once said, "Why, the Cornish, of course," and an uproar was +the result, all preferring their own dialect.</p> + +<h6 class="fn-header">FOOTNOTE:</h6> + +<p class="footnote"> +<a id="fnI.12.1"></a> <a href="#fnrefI.12.1">[1]</a> +<i>The Editor is not responsible for the opinions expressed in these Club reports.</i> +</p> + +</div> + +<div id="est1-12-17" class="article" lang="eo"> + +<p class="pagenum">188</p> + +<h5>LA LIBERTEMPULO.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de H. W. Southcombe.</p> + +<p>Kiam somero revenas, venas ankaŭ familia frenezeco.</p> + +<p>Patro, patrino, geinfanoj, hundeto kaj, ne malofte, katino kaj +kanario, ĉiu el ili kredas sendube, ke ili devas veturi marobordon.</p> + +<p>Neniu scias la devenon de tiu ĉi spirita malsano, kaj mi multe dubas +ĉu alilanduloj ankaŭ tiel malbone suferas.</p> + +<p>La patro de familio estas kutime viro sufiĉe racia.</p> + +<p>Lia propra dometo estas eble malvarmeta, freŝa kaj higiena. Tie, +ĉio estas konvena kaj sufiĉe vasta. Tie, se ie en la tuta mondo, li +povas kontentigi siajn proprajn gustojn kaj eĉ siajn imagajn +bezonojn. Estas lia hejmo.</p> + +<p>Sed li havas iluzion. Li kredas ke li devas forlasi sian hejmon kaj +ĝian tutan enhavon dum kelkaj semajnoj, kaj ke li ne povas esti +feliĉa antaŭ ol li forĵetos ŝtonetojn en la maron, kaj flaros la +putrantan markreskaĵon.</p> + +<p>Krom tiu ĉi iluzieto, li ne havas la plej malgrandan malsanon, sed +tamen li devas iri al la marbordo por resaniĝi.</p> + +<p>Li kredas ankaŭ ke fenestro, tra kiu li povas rigardi la maron, +estas multe pli bona ol ĉia alia; kaj kiam la afero estas aranĝita +kun la mastrino, kiu luigas la loĝejojn, kaj li estas promesinta +pagi dum kelkaj semajnoj sufiĉe da mono por aĉeti novan dometon, li +komencas kredi, ke li baldaŭ atingos plenan feliĉecon.</p> + +<p>Ĉe la loĝejo estas granda amaso da gepatroj, infanoj, infanistoj, +pakaĵoj; kaj dum kelkaj tagoj li iom post iom ekscias kiun ĉambron +estas definitan al kiu persono.</p> + +<p>Nokte, li laciĝas kaj dormas—eble—se la du supra-etaĝaj fraŭloj +estas revenintaj hejmen, se la infano ne ploras malsupre, se la +gesinjoroj ne ronkas ambaŭflanke, se neniu piedfrapas la trairejon, +se la senaereco de la ĉambro ne sufokas lin, se bela nigra hundeto +(kun blua rubando ĉirkaŭ la kolo kaj malgranda sonorileto), ne +kuradas sur la ŝtuparo, se la najbara gekataro ne kunvenas ekstere, +se li povas elpeli el sia kapo fantaziojn pri skaraboj, pri muŝoj, +k-t-p.</p> + +<p>Ĉiutage, multe da alilanduloj, kaj samlandanoj, penas amuzi la +Libertempulon.</p> + +<p>Italoj per dancoj, per simioj, per akordionoj, per senĉesaj gurdoj.</p> + +<p>Sinjoroj parolantaj la Germanan lingvon ludas antaŭ li antikvajn, +dikegajn, flavkuprajn blovinstrumentojn kaj blekemajn klarnetojn.</p> + +<p>Germanujo estas muzika lando, kaj la muziko ne konas ian nacian +limon, sed atingas rekte la koron de la tuta homaro.</p> + +<p>Sed tio ne plaĉas nian Libertempulon, kaj li estas malagrabla +kontraŭ sia edzino, kaj deziras piede elĵeti la loĝejan-katon +(kiu, oni diras, tre ŝatas la manĝaĵojn de la vizitanto).</p> + +<p>Kion vi havas, karulo? diras la kompatinda edzino, sed li ja ne konas +kion li havas. Efektive, li suferas de sia mezasomera frenezeco.</p> + +<p>Iam li veturas kune kun sia familio, sed la infanoj ne ŝatas veturi, +kaj maljuna ĉevalo ne volas ilin posttiri.</p> + +<p>La infanoj volas nur fosi la sablaĵon, konstruigi kastelojn, kaj +spruĉi la marakvon. Ili ne volas marŝi supre multe da montetoj, kaj +la veturo ne prosperas.</p> + +<p>Poste, li pensas pri la "Coach," bela kvarĉevala veturilo zorgata de +viro kiu mirinde blovas longegan kornon. Li do sidiĝas sur la +supraĵo, kune kun dek aŭ dekdu aliaj. Pluvas, kaj ĉiu el ili +deziras starigi sian propran pluvombrelon. Tio ĉi okazigas grandan +malamikecon inter ili dum tri horoj for, kaj tri horoj re-veturante.</p> + +<p>Li ĵuras neniam ree veturi, sed estas simptomo de tiu malsaneco ke +li nepre iros ree morgaŭ, kaj kredos ke la vetero sendube estos +bonega.</p> + +<p>Je alia okazo, li suriras vaporŝipon, kiu faras tuttagan vojaĝeton. +Liaj prapatroj estis "regantoj de la ondoj" tial li ankaŭ faros +marvojaĝon.</p> + +<p>Multe da aliaj "regantoj" ankaŭ enŝipiras kaj apenaŭ estas spaco +por sidiĝi.</p> + +<p>Muzikistoj kiuj gaje ludas violonojn, glasojn, aŭ harpon, rikoltas +iom da pencoj kaj malaperas malsupren. Ili bone antaŭscias ke, iom +poste, niaj novaj maristoj ne plue bezonos ian muzikon.</p> + +<p>Ilia gajeco baldaŭ malaperos, ili fariĝos pensemaj, kaj fine, ĉiu +el ili malbenos la tagon de sia naskiĝo, kaj nur deziros esti +permesata morti.</p> + +<p>Estas simptomo de tiu ĉi somera malsano, ke morgaŭ la malsanulo +denove suriros vaporŝipon kaj kredos, ke la maro sendube devas esti +trankvila kaj ebena.</p> + +<p>Kiam, post multe da tagoj, li fine atingas sian propran domon, kiam +rave li vidas ĉian karaĵon, li ekdubas ĉu li ne estas havinta ian +spiritan malsaneton, kaj ĵuras neniam ree veturi maroborden.</p> + +<p>Kaj tiu ĉi decido daŭros—nur ĝis la sekvanta somero.</p> + +<p>Ĉar estas simptomo de tiu ĉi malsano, ke oni tute forgesas ĉiun +ĉagrenon, kiu okazis dum ĝia daŭro.</p> +</div> + + +<div id="est1-12-18" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">189</p> +<h5>ĈITUO, LA LUPO-KNABO.</h5> + +<p class="center">Vera rakonto el Hindujo.<a href="#fnI.12.2" id="fnrefI.12.2"><sup>[2]</sup></a></p> + +<p class="center">Originale verkita de Alfred T. Simper.</p> + + +<p>Sur la bordo de la Ĉenabo vivadis bovisto kaj sia malgranda familio. +Ĉiuvespere lia edzino, prenante sian infanon Ĉituon, eliris por +kolekti verdaĵojn por la vespermanĝo. Kuŝigante la infanon sur la +herbo, ŝi ofte vagis dum duonhoro.</p> + +<p>Unu tagon, revenante al la kuŝejo, la infano ne ĉeestis kaj, kio +estis pli terura, senkrie estis malaperinta. Nur liaj malmultaj +kovriloj restis.</p> + +<p>La timiga penso, ke sovaĝa besto estis forpreninta ŝian knabeton, +tuj prezentis sin al ŝi. Laŭtkriante kaj brustbatante, ŝi +ĉirkaŭiradis tiel, kiel tigrino farus je simila okazo. La +vilaĝanoj, armitaj de bastonoj kaj tranĉiloj, kuniĝis kun la +malfeliĉaj gepatroj, kaj faris serĉon. Nenio rezultadis kaj, +kvankam la ĉirkaŭaĵo estis ĉiutage trairata de bovistoj kaj +ŝafistoj, ili ne povis iajn postsignojn trovi.</p> + +<p>La afero estis de tiam forgesata de ĉiuj, krom la gepatroj.</p> + +<p>Tri jaroj pasis.</p> + +<p>Unu vesperon kelkaj knaboj arigis la bovojn kaj, laŭ la kutimo, la +bestoj alproksimiĝis al la rivero por trinki. Subite ekkriegis unu +knabo: "Lupoj, lupoj."</p> + +<p>Je tio ili faris grandan bruegon. Patrinlupo kaj siaj idoj rapide +forkuris, lasante harkovritan estaĵon—duonsimian, duonknaban—kiu +malpli rapide sekvis ilin, kvarpiede.</p> + +<p>Kompreneble, la knaboj ĉasis tian kuriozaĵon sed la lupino returnen +kuris. Tiam la ĉasantoj rapide forkuris, kaj, hejmatinginte, +rakontis pri stranga simio, kiu mankis voston, kaj akompanadis la +lupinon.</p> + +<p>Dek malfeliĉaj jaroj pasis, kiam la patrino vidis luparon inter kiu +estis io, duonhoma, duonbesta, malrapide kuranta. Pri tio ĉi oni +sciigis Anglan sportiston, kiu tiame ĉasadis en tiu regiono. "Ŝparu +filon mian, mi petegas, kaj nemortigite revenigu lin!" plorpetis la +patrino.</p> + +<p>La Anglo tutkore klopodis pri tiu ĉi afero. Li kunvenigis la plej +spertajn <i>ŝikariojn</i><a href="#fnI.12.3" id="fnrefI.12.3"><sup>[3]</sup></a> kaj foriris al la bordoj de la ĉenabo. +Pretigante allogilon kaj ĉiunokte spionadante, ili penadis kiel eble +plej multe por kapti la beston.</p> + +<p>Tiamaniere pasis monato, sed la Anglo ne volis maltrafi. Nu, unu +nokton, dum li sidadis en lia kaŝejo observante la kaproviandon, kiu +estis la allogilo, du lupoj aperis, kune kun stranga kamarado.</p> + +<p>La kaŝulo tuj eltiris sian pistolon kaj pafis je la plej granda. La +patrinlupo morte falis teren, la pli juna forrapidegis, la duone homa +besto sekvis ĝin lame.</p> + +<p>"<i>Ŝikari, ŝikari</i>, leviĝu! Ne pafu!" kriegis la Anglo.</p> + +<p>La <i>ŝikariaro</i> kun ŝnuregoj kaj bastonegoj ĉasis la estaĵon +kaj kaptis ĝin. Estis la lupknabo. Li nudigis siajn blankajn dentojn +kaj surĵetis sin sur ili. Sed li ne povis plene ekzerci siajn +membrojn, kaj baldaŭ estis ligata per fortaj ŝnuroj.</p> + +<p>Je la tendaro, oni alligis lin al tendstango per ledrimeno ĉirkaŭ +la talio. La lupknabo rifuzis manĝaĵojn kaj sopire rigardis la +arbaron, kie estis siaj kamaradoj. Hunde, li ĝemadis kaj blekadis; +kaj, je ies alproksimiĝo, li ĉirkaŭe saltetis, kiel simio.</p> + +<p>La patrino alvenis por vidi sian knabon. La tuta korpo estis kovrata +de molaj haroj, kaj la ungoj estis fariĝintaj pintaj ungegoj.</p> + +<p>Tiun nokton, stranga sono estis, aŭdata en la tendaro. La dormantoj +vekiĝis, kaj, elkurinte, ekvidis, la lupknabon forkuranta kun siaj +fratlupoj, kiuj morde estis disrompintaj la rimenon por liberigi sian +kamaradon. Kelkaj senkuglaj pafoj disigis la lupojn, kaj la knabo +rekondukiĝis.</p> + +<p>Diris la Anglo al la mizera patrino: "Lasu vi la knabon kun mi dum +unu jaro, ĝis ni lin resentebligos je la homa influo."</p> + +<p>Tiel la aminda sportisto kun la stranga estaĵo forlasis la arbaron.</p> + +<p>Iom post iom, Ĉituo estis instruata preskaŭ vertikale staradi. Sed +lia korsento restis en la densa arbaro. Kiam ajn li vidis hundon, li +kurbiĝis por ĝin karesi.</p> + +<p>Estis evidente ke, el ĉiuj ligiloj, kiuj iam altenis lin al la homa +gento, ne unu restis. Efektive, li nun estis kvazaŭ senanima besto.</p> + +<p>Sed la nova vivmaniero subite finiĝis ĉar, post malmultaj tagoj oni +trovis lian senvivan korpon sur ĝia pajla lito.</p> + +<p>Tamen la patrino ankoraŭ faras longajn pilgrimadojn por ke ŝi eniru +la pli feliĉan mondon, kaj tie renkontu sian knabon,—lupo-knabo +kvankam li estis.</p> + +<h6 class="fn-header">FOOTNOTES:</h6> + +<p class="footnote"> +<a id="fnI.12.2"></a> <a href="#fnrefI.12.2">[2]</a> +<i>Tiu ĉi historio estas tre bone konata inter la Sportistoj en Lahore.</i> +</p> + +<p class="footnote"> +<a id="fnI.12.3"></a> <a href="#fnrefI.12.3">[3]</a> +<i>Ŝikari estas Hinda vorto signifanta Sportisto.</i> +</p> + +</div> + +<div id="est1-12-19" class="article" lang="eo"> + +<p class="pagenum">190</p> + +<h5>PLENDKAŬZO KAJ RIMEDO.</h5> + +<p class="center">Kimra Historio rakontata de E.W.</p> + +<p>Antaŭ okdek jaroj Anglujo kaj Kimrujo same suferis je arbitra +imposto kiu, jaro post jaro, plipeziĝis. Por havigi monon por ripari +la vojojn ĉiuj rajdataj aŭ tirantaj bestoj, kaj ankaŭ ĉiuj bovoj +kaj ŝafoj kiuj marŝis sur la vojoj, submetiĝis al imposto. Por +kolekti tiun ĉi monon oni starigis grandajn pordegojn ne tre +malproksime unu de la alia. Ĉe ĉiu pordego estis malgranda dometo +de la monkolektisto.</p> + +<p>En kelkaj lokoj la imposto estis tiel peza kaj la pordegoj tiel +multaj ke ĝi estis vera ŝarĝo je la farmamastroj. Ekzemple, ili +kutimis bruligi kalkon por riĉigi sian teron; kiam pordego estis +inter la bruligejo kaj la farmo, la mastro ofte devis pagi <i>tri +ŝilingojn por ĉiu ŝarĝveturilo plena je kalko</i>!</p> + +<p>La laboristoj kaj la mastroj plendegis, sed vane.</p> + +<p>En la jaro 1839 kelkaj pordegoj estis mistere ĵetitaj teren kaj ne +rekonstruiĝis, pro loka perforto. Dum tri jaroj oni faris nenion +plu, ĉar la Kimroj estis ordemaj, kaj respektis la leĝon. Sed fine +ili ekkonis ke ili devis sin protekti. Ili trovis kapitanon (aŭ eble +kapitanojn) kiun ili nomis Rebeka kaj perforte ili ekposedis la +pordegojn de siaj malamikoj. Tage ĉie estis paco, sed vespere en +lokoj multe da mejloj malproksimaj, oni aŭdis bruojn de kornoj, +de pafiloj, kaj piedfrapadon de homoj kaj ĉevaloj. Morgaŭe, la +magistratoj sciiĝis ke multaj pordegdometoj estis detruitaj. +Soldatoj estis sendataj en la landon, sed ili malsaniĝis, ĉevaloj +mortis, kaj oni povis kapti nek Rebeka’n nek unu el liaj filoj. +(Tiatempe mi estis en Anglujo, kie mi ofte aŭdis, ke Rebeka estis +magistrato mem, eksoficiro, landsinjoro kaj de familio honorinda. Oni +ankaŭ diris ke li nepre estos kaptata kaj pendigata. Mi havis karan +boonklon pri kiu ĉio tio estis vera, kaj mi maltrankviliĝis pro li).</p> + +<p><i>En Martineau’s Historio de Anglujo ni legas</i>: "Foje ili detruis +pordegon malpli ol kvarono da mejlo de la magistrata kunvenejo. Se la +portistoj gardis, ili certe ne vidus lumon aŭ ian alian signon; se +ili eliris por aŭskulti, neniu proksimiĝis, sed se ili forgesis aŭ +dormis ilin ekvekis la blovo de multe da kornoj kaj la krako de +pafiloj. La pordo estis perforte malfermata, kaj ili vidis amason da +homoj, kelkaj en virina vestaĵo, kaj aliaj kun vualoj kaŝantaj la +vizaĝojn. Ili portis brilegajn torĉojn, segilojn kaj armilojn. La +portistoj devis movi sian meblaron aŭ ĝin perdi; fortaj manoj +helpis porti liton, tablon kaj meblojn sur la kampon, aliaj manoj +segis la pordstangojn apud la tero, kaj dishakis la pordegojn. Tiam +disŝiriĝis la tegmento de la dometo, la muroj ruiniĝis, plankoj +suprentiriĝis kaj la vojo estis libera por la vojaĝantoj.</p> + +<p>"Tiam la amaso rajdis al malproksima loko, kie ili refaris tion +saman. Nur en Carmarthenshire preskaŭ okdek pordegoj detruiĝis, kaj +en du apudaj graflandoj apenaŭ unu restis."</p> + +<p>La Rebekidoj eĉ pafis en la fenestrojn de la magistratoj. En la +ĉefurbo Carmarthen ili penadis detrui grandan almozulejon, sed, +antaŭ ol ili finis tiun ĉi laboron, alvenis multe da cavalerio. En +la batalo multe da Rebekidaj vundiĝis, kaj kelkaj centoj estis +kaptitaj.</p> + +<p>Post tiu ĉi batalo, la aferoj de la ribelanoj ne prosperis. Kelkaj +Angloj aliiĝis al iliaj rangoj, kaj oni kredas, ke tiuj ĉi +alilanduloj estis perfiduloj. Ĉiuj iliaj planoj estis antaŭsciitaj +de la magistratoj, kaj malhelpataj, sed la afero pligraviĝis. Oni +komencis bruligi la gren-garbarojn kaj fojnon de la magistratoj, kaj +tiujn de iliaj luantoj. La timo al Rebeka fariĝis tiel granda, ke la +juĝistoj ne kuraĝis kondamni la bruligstojn. Foje, kiam maljuna +virino estis pafita, la juĝo estis: "La malvivulino mortis pro fluo +de sango en la bruston, kio sufokis ŝin; sed la kaŭzo de tiu ĉi +sangofluo ni ne povas eltrovi!"</p> + +<p>Sed la ribelanoj ne ĉiam estis kruelaj. Ili distingis inter la +bonuloj kaj malbonuloj. Ekzemple, unu magistrato estis forta malamiko +al la Rebekidoj, sed ankaŭ li estis edzo fidela, patro aminda, kaj +landsinjoro bonega kaj simpatia. Unu matenon afiŝoj vidiĝis gluitaj +al ĉiuj liaj pordoj: "Ne timu pro via familio, aŭ pro via +posedaĵoj. Rebeka ne volas ion difekti, kio apartenas al vi."</p> + +<p>Kompreneble, la Rebekidaj, venkiĝis, sed iliaj laboroj ne estis +senfruktaj. Kune kun la komisio nomata juĝi la ribelanojn, alia +komisio sendiĝis por ricevi informojn pri la kaŭzoj de la ribelo.</p> + +<p>La registaro neniam penadis eltrovi kiu estis Rebeka kaj, inter la +Rebekidoj, nur tri transportiĝis kaj kelkaj estis dum mallonga tempo +enmetitaj en malliberejon.</p> + +<p>La Parlamento efektivigis leĝon, kiu multe malpezigis la vojajn +impostojn. Oni nur devis pagi unufoje inter sep mejloj (dek unu +kilometroj) kaj, post unu pago, oni povis trapasi unu pordegon tiel +ofte kiel oni volus dum dudek kvar horoj, t. e., de noktomezo ĝis +noktomezo.</p> + +<p>Anglujo ĝuis, kune kun Kimrujo, tiun ĉi plibonigon, kaj nun la +imposto estas preskaŭ neniigata. Nur en malmultaj lokoj, precipe +pontoj, oni devas pagi vojimpostojn.</p> + +<p>Nunaj veturantoj ŝuldas multe al la Rebekidoj.</p> +</div> + + +<div id="est1-12-20" class="letters"> +<p class="pagenum">191</p> +<h5>CORRESPONDENCE NOTES.</h5> + + +<p>Doctor Zamenhof away from Warsaw! The idea is as startling as that of +a Pope from Rome. Nevertheless, this consummation is about to be +realised, and all good Esperantists will rejoice accordingly.</p> + +<p>During the recent meeting in Calais, Maître Michaux made use of the +opportunity to kindly propose an International Congress next August +at Boulogne. It is to this attractive function that our esteemed +master has promised to do his very best to be present.</p> + +<p>Let all Samideanoj who can manage to go make a note of the date and +greet him there.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Men of ideas are a boon to Esperanto, and <i>vice versâ!</i> Our +"Holiday Captain," Mr. Reeve, has devised two novelties, announced on +the cover. The "Esperantist’s Signal" is introduced as a more +occasional sign than the Badge for mutual recognition. Its display +being optional, travellers will readily perceive the respective +advantages of the two devices.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Readers will notice among the advertisements another example of an +Esperanto name being given to a trade article. Several friends have +referred to this novel plan, which calls attention to the wares in +question and to Esperanto at the same time.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Several correspondents have expressed their satisfaction that music +has again found its way into <span class="sc">The Esperantist</span>. It often +happens that Groups possess good quartettes, and Esperanto part-songs +are much in demand. Next month another new song and words by Mr. +Rowe, of Nottingham, should appear, and musical contributions will +always receive careful attention, and be inserted whenever possible.</p> + +<p>The next issue should contain another story by H.G. Wells, translated +by Dr. Martyn Westcott. This author is busy preparing a translation +of the <i>Christmas Carol</i>, which will, when published, give especial +pleasure to our foreign friends—such sincere admirers of Dickens’ +genius.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Press notices of Esperanto have been numerous this month. Far and +away the most valuable of recent newspaper articles is a long and +able treatise by Mr. Albert Dudeney, which appeared in the +<i>Bedfordshire Times</i>. An attractive reprint, in brochure form, +will be sent on receipt of 2d. in stamps.</p> + +<p>Reprints of the <i>Unua Leciono</i>, by Rev. R. A. Davis (pp. 151–4), +can also be had. Price 1s. for 30.</p> + +<hr class="short" > + +<p>The word employed for Welsh in No. 8 was adversely criticised as +being synonymous with "of or appertaining to gall." Dr. Zamenhof has +kindly replied to my inquiry. He prefers Kimra for Welsh, Kimro +Welshman, and Kimrujo Wales.</p> + +<p>The <i>Cwmry</i> will assuredly be well pleased at the incorporation +of their national sobriquet in "The Second Tongue for All."</p> + +<hr class="short" > + +<p>Referring to No. 7, some correspondents have asked for an explanation +of the German system of telling the time. It is briefly thus:—</p> + +<p>As soon as the clock has struck, say, five, the sixth hour has +commenced. Thus half-past five is expressed as <i>halb sechs</i>, +<i>half of the sixth hour, la duono de la sesa</i>. This, of course, +is most perplexing to Englishmen.</p> + +<p>Captain Tudor, R. N., writes suggesting the adoption of the +international railway system, by which <i>half-past five</i> is +<i>kvin tridek</i> (<i>5.30</i>). This method was recommended in No. +8, which had not reached the China Seas when he wrote. No doubt +Captain Tudor will be interested to learn that this latter system +works perfectly abroad. Esperantists should use no other.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Another danger in Esperanto is the alteration of place names. Do not +address your Fleet Street friend’s letters to <i>Rapidega Strato</i>. +A friend living in <i>Lazarskaja</i> has even received letters +addressed to <i>Strato de la Almozuloj</i>. This reflects great +credit on the local post office.</p> + +<p><span class="sc">The Esperantist</span> has sinned in this matter, using such +locally adopted forms as Bulonjo, Kalezo, Kastelteodoriko, etc. Now a +French friend talks of writing to fellow students in Lejstro, +Niukaslo, and La Insulo de Uajto!</p> + +<p>Let us continue to employ, for postal purposes, the names commonly in +use for the town in question, not even adding the apparently harmless +"little O." Our friends in Louvain have often missed their letters +through giving their address as Loveno, whereby Italy receives what +is not hers, the Post Office has unnecessary trouble, and the +non-arrival of the letter is ascribed to the negligence or lack of +courtesy of the sender.</p> + +<hr class="short" > + +<p>The Editor regrets that a delay has occurred in the preparation of +the postcards for illustrating the use of the Esperantic Participles. +They are now almost ready, and form an interesting addition to the +host of propaganda postcards already in use. (Price, 8d. per dozen).</p> +</div> + +<div id="est1-12-21" class="music"> +<p class="pagenum">192</p> + +<p class="center">[<a href="music/amikeco.mid">Listen</a>] [<a href="music/amikeco.pdf">PDF</a>] [<a href="music/amikeco.xml">MusicXML</a>]</p> + +<div class="imgcenter"> +<img src="images/amikeco.png" alt="[Music: Amikeco, Words by Ben Elmy, Music by J. Hadfield.]" style="width: 560px; height: 699px"> +</div> + +<div class="verse" lang="eo"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kantu ni estontan amikecon</span> + <span class="i0">De l’homaro en la tero;</span> + <span class="i0">Noblan pacan internaciecon</span> + <span class="i0">Ni dissemos ĉe la sfero.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Fratoj—Angloj, Francoj, kaj Germanoj,</span> + <span class="i0">Kantu do, en Esperanto;</span> + <span class="i0">Ĝis ĉe ĉiuj Oceanoj</span> + <span class="i0">Eĥoiĝos sama kanto.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ĉe la nova kaj malnova mondo</span> + <span class="i0">Unu lingvo unu koro.</span> + <span class="i0">Ĉe Atlanta kaj Hinduja ondo</span> + <span class="i0">Resoniĝu paca ĥoro.</span></div> +</div> +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est1-index">Back to Vol. I index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est1-13-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.</div> +<div class="fleft"><i>No. 13.</i></div> +<div class="fright"><i>Novembro, 1904.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>La Esperanta Gazeto por la<br > + Propagando de la Internacia Lingvo.</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE, 67, Kensington Gardens Square, W.</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Wholesale agents: 16, Norfolk street, Strand, London, W.C.</div> +</div> + +<div id="est1-13-2" class="left border"> +<div class="h6">CONTENTS.</div> + +<table> +<tr><th></th><th>Page</th></tr> + +<tr><td><a href="#est1-13-11" class="sc">Editor’s Notes</a></td><td class="numb">193–4</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-13-12" class="sc">The Treasure in the Forest</a> (H. G. Wells), translated by Martyn +Westcott</td><td class="numb">195–6</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-13-13" class="sc">Surprising!</a> (Dr. Mayer)</td><td class="numb">196–7</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-13-14" class="sc">Meditations in Westminster Abbey</a> (Addison), translated by the Rev. N. +B.</td><td class="numb">197–8</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-13-15" class="sc">The B. E. A.</a></td><td class="numb">199–201</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-13-16" class="sc">Correspondence Notes</a></td><td class="numb">202</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-13-17" class="sc">Skulls</a> (Dr. A.M.)</td><td class="numb">203–4</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-13-19" class="sc">Forwards!</a> (William Officer)</td><td class="numb">204</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-13-20" class="sc">The Moon’s Plaint</a> (Kolowrat Ĉervinski)</td><td class="numb">205</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-13-21" class="sc">Anacreontic Ode</a> (Rev. A. H. Nankivell)</td><td class="numb">205</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-13-22" class="sc">Sleep!</a> (Edward Metcalfe, M.A.)</td><td class="numb">205</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-13-23" class="sc">The Dwarf</a> (Clarence Bicknell)</td><td class="numb">205</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-13-24" class="sc">My Paper Friends</a> (C. Oxenford)</td><td class="numb">206</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-13-25" class="sc">A Little-Known Heroine</a> (E.W.)</td><td class="numb">207</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-13-26" class="sc">Our Land</a> (a Poem and Music by F. G. Rowe)</td><td class="numb">208</td></tr> +</table></div> + + +<div id="est1-13-3" class="sec-list right border"> +<p>For Local Information apply to the Hon. Secs. of the following Official +Societies:—</p> + +<ul> +<li>ACTON—Sro. <span class="sc">E. J. Gant</span>,<br > +Ivy Dene, Cumberland Road, Hanwell, W.</li> + +<li>BARROW-IN-FURNESS—Sro. <span class="sc">John Thompson</span>,<br > +52, Blake Street.</li> + +<li>BATTERSEA—Sro. <span class="sc">A. T. Lee</span>,<br > +2, Cupar Road, Battersea.</li> + +<li>BRIGHTON—Miss <span class="sc">Oxenford</span>,<br > +16, Upper Westbourne Villas, Hove.</li> + +<li>BRIXTON—Sro. <span class="sc">E. W. Eagle</span>,<br > +21, Kellett Road, Brixton.</li> + +<li>CORBRIDGE-ON-TYNE—<span class="sc">Fraulein Bickell</span>,<br > +Springfield.</li> + +<li>DOVER—Sro. <span class="sc">H. R. Geddes</span>,<br > +Northumberland House, Dover.</li> + +<li>EDINBURGH—<span class="sc">Miss Tweedie</span>, M.A.,<br > +2, Spence Street.</li> + +<li>FOREST GATE—Sro. <span class="sc">G. C. H. Carter</span>,<br > +107, Ham Park Road.</li> + +<li>GLASGOW—Sro. <span class="sc">J. H. Wallace</span>,<br > +3, Hampden Terrace, Mount Florida.</li> + +<li>HUDDERSFIELD—Sro. <span class="sc">G. H. Taylor</span>,<br > +9, Norman Road, Birkby.</li> + +<li>ILFORD—Sro. <span class="sc">W. A. Jeffery</span>,<br > +42, Park Road, Ilford, E.</li> + +<li>KEIGHLEY—Sro. <span class="sc">J. Ellis</span>,<br > +Compton Buildings, Bow Street, Keighley.</li> + +<li>LEEDS—Sro. <span class="sc">J. E. Wyms</span>,<br > +Achonry House, 3, Mexbro Avenue, Chapeltown Road.</li> + +<li>LEICESTER—Sro. <span class="sc">Mugglestone</span>,<br > +Bonsall Street.</li> + +<li>LIVERPOOL—Sro. <span class="sc">R. E. Issott</span>,<br > +5, Gresham Street, Edge Lane.</li> + +<li>LONDON—Miss <span class="sc">Lawrence</span>,<br > +41, Outer Temple, W.C.</li> + +<li>NEWCASTLE—Sro. <span class="sc">J. Mills</span>,<br > +129, Clara Street, Benwell.</li> + +<li>PORTSMOUTH—Dr. <span class="sc">Greenwood</span>,<br > +182, Queen’s Road.</li> + +<li>PLYMOUTH—Dro. <span class="sc">Grindley</span>,<br > +23, Gifford Place.</li> + +<li>ST. ANDREWS—Sro. <span class="sc">J. T. Haxton</span>,<br > +133, South Street, St. Andrews.</li> + +<li>TYNEMOUTH—Sro. <span class="sc">Alan F. Davidson</span>,<br > +26, Park Crescent, N. Shields.</li> + +<li>WEST LONDON—Sro. <span class="sc">S. Maitland</span>,<br > +22 Maclise Road, Kensington, W.</li> +</ul> +</div> + + +<div id="est1-13-4" class="reklamo" style="text-align:center;"> +<div class="left"> +<div class="h6">The Remington</div> + +<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> + +<p>Just think of it!</p> + +<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> + +<p><i>Unbound by ties of nationality:<br > + +The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> + +<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> + +<hr class="short" > + +<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br > +100, Gracechurch St., London, E.C.</p> +</div> + +<div class="right" lang="eo"> + +<div class="h6">La Remington</div> + +<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> + +<p>Pripensu je tio!</p> + +<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> + +<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br > + +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> + +<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> + +<hr class="short" > + +<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br > +100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> +</div> +</div> + + +<div id="est1-13-5" class="reklamo left"> +<p style="font-size:1.2em;text-align:center;">WANTED.</p> + +<p>Post as Servant in good English Family, by young Frenchman, 6ft. 2in. +(age 17); been in England before.</p> + +<p style="margin-left:4em;text-indent: -2em;">Reply <span class="sc">M. Herdier</span>,<br > +29, rue Wissocq,<br > +Boulogne-sur-Mer.</p> + +<hr class="short" > + +<p style="font-size:300%;text-align:center;font-weight:bold;">?</p> +</div> + +<div id="est1-13-6" class="reklamo right"> +<p style="font-size:170%;">The "Review of Reviews"</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;"><i>Is the Best Magazine for Busy People. +And it is read by ‘Esperanto’ Students.</i></p> + +<p class="indent">The aim of this Magazine is to make the Best Thoughts of +the Best Writers universally accessible at a Trifling Cost.</p> + +<p class="indent">The busiest and poorest in the community may here follow +with intelligent interest the great movements of Contemporary +History.</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;">Post Free for Twelve Months, 8/6,<br > +10 fr. 75 c., or 8.50 marks.</p> + +<p>Office: MOWBRAY HOUSE, NORFOLK ST., LONDON.</p> +</div> + + +<div id="est1-13-7" class="notice" lang="eo"> + +<div class="h5">Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi.</div> + +<ul> +<li>Sro. <span class="sc">S. E. Bond</span>, porcelanovendisto, Wellington, Somerset. Deziras +paroladi kun preterpasantaj Esperantistoj.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">G. Breduillard</span>, 40, Avenue de Laon, Reims, France. Deziras +koresp. p-k. aŭ letere, pri aferoj ajn. Interŝ. ankaŭ ilus. p-k. kaj +poŝtmarkojn kun fremdaj Esperantistoj.</li> + +<li>Sino. <span class="sc">Egerton</span>, The Vicarage, Knottingley, England. Interŝanĝos ilus. +p-k. kaj poŝtmarkojn kun alilanduloj. Ĉiam respondos.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">F. Francis</span>, 46, Eridge Road, Tunbridge Wells, England. Deziras +koresp. kun ĉiulandanoj p-k. aŭ letere.</li> + +<li>Dro. <span class="sc">M. P. Gambier</span>, Doktoro de Medicino en Loudun, dept. Vienne, +France. Deziras koresp. kun fremduloj pri kiu ajn temo, ĉu letere aŭ +poŝtkarte.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">W. H. Huddy</span>, Fore Street, Liskcard, England. Koresp. kun +ĉiulandanoj p-k. aŭ letere. Ankaŭ interŝanĝos poŝtmarkojn.</li> + +<li>Sro.<span class="sc"> J. Latenneur</span>, 204 Bvd. Raspail, Paris. Interŝ. illus. p-k. kaj +poŝtmarkojn.</li> + +<li>Frl. <span class="sc">F. A. Meigh</span>, Ash Hall, Stoke-on-Trent, England. Interŝ. ilus. +p-k. kaj interesajn kaj neordinarajn fotografaĵojn kun alilandanoj.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">Walter H. Meigh</span>, Ash Hall, Stoke-on-Trent, England. Deziras +interŝ. ilus. p-k. kaj poŝtmarkojn. Ĉiam respondos.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">W. Pilling</span>, Rosario, Heene Road, W. Worthing, England. Interŝ. +ilus. p-k. kun alilandanoj. Ĉiam respondos.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">H. W. Southcombe</span>, The Park, Yeovil, England. Deziras adreson de +Esperanta skribmaŝin-kopiisto.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">Alphonso Wachter</span>, Dussamündache Str. 15 d. 6, Riga, Hagensberg, +Russia. Korespondados kun fremduloj per ilus. p-k. aŭ leteroj.</li></ul> + +<p>La Kosto de la Enskribo estas ses pencoj (70c. poŝtmarke).</p> +</div> + +<div id="est1-13-8" class="banner border center"> +<p class="pagenum">193</p> + +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST.</h4> + +<p>The Esperanto Gazette for the spread of the International Language.</p> + +<hr > + +<div style="float:left;padding-left:5%;font-size:80%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ ĈE<br > +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;padding-right:5%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> + <li><b>H. Bolingbroke Mudie, Esq., 67, Kensington Gardens Square, London, W.</b></li> + <li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> + <li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li> + <li>FRANCE.—Grupo Pariza, 28, rue Serpente, Paris.</li> + <li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> + <li>MALTA.—A. Agius, Esq., 92, Strada S. Gaetano, Hamrun.</li> + <li>RUSSIA.—Societo Espero, Bol Podjaceskaja 24, log 12, St. Petersburg.</li> + <li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +</ul></div> + +<hr> + +<p style="float:left;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p style="float:right;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p lang="eo"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis +poŝtmarkon.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtmarkoj, kiuj estas akceptataj +laŭvaloro.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni sendu ĉiujn artikolojn, demandojn kaj avizojn al La Redaktoro, 67, +Kensington Gardens Square, London, W.</i></p> + +<p style="float:left;width:20%;padding-left:2em;">Vol. I., No. 13.</p> + +<p style="float:right;width:20%;font-size:80%;text-align:left;">Subscription, 3s. Per Annum. + Single Copies, 4d. net. Nos. + 2 to 8, 6d. each; Nos. 9 to 12, + 4d. each, net.</p> + +<p>NOVEMBRO, 1904.</p> +</div> + + +<div id="est1-13-9" class="article"> +<p>Several correspondents have written for my opinion anent the new British +Esperanto Association.</p> + +<p>The success or non-success of the undertaking largely rests on its +ability to convince the British Esperantist that it is to his or her +advantage, social or financial, to become a Member of the Association +<i>direct</i>, as well as participating with a local group, under a +capitation fee. This advantage may not be apparent at first sight, but I +firmly believe that, with efficient management, it will be realised by +those who are public-spirited enough to become Members of the central +body. Correspondence Bureau, Hotel arrangements, Commercial Exchange and +Mart, Lending Library, Social Gatherings, Examination facilities, etc., +should bring a large and increasing membership.</p> + +<p>But it is absolutely necessary that the enterprise be begun with courage +and determination. No success may be reasonably expected unless a +permanent office be engaged, and an Assistant (paid) Secretary be +appointed, who may be always in attendance there to answer inquiries. If +its promoters are contemplating a less venturesome line of action, I am +strongly of opinion that the proposed Association will be at best but a +weak measure, and end in disaster. The only excuse for this latter +course would be an unfortunate lack of funds.</p> + +<p>Will not some one among our friends, well provided with this world’s +goods, be disposed to generously advance a small sum (at interest, if +needs be) sufficient to start the Association in a manner befitting its +comprehensive title? The Hon. Secretary is:—Harald Clegg, Esq., 39, +Constantine Road, Hampstead, London, N.W.</p> + +<p>Personally I greatly regret that, as announced at the Inaugural Meeting, +I have not the leisure to take any official part in the work of this +desirable organisation, but heartily wish it every success.</p> +</div> + + +<div id="est1-13-10" class="article" lang="eo"> +<p><i>Voĉo el la Himalajo.</i>—Eble, pro la konata disvastiĝo de la kara +lingvo, vi ne miros lerni, ke Hinda monaĥo, loĝante en la soleco de la +Himalajo, sesdek mejlojn for de la fervojo, kaj multaj mejloj +malproksime eĉ de poŝtoficejo, allogiĝis je ĝiaj ĉarmoj.</p> + +<p>Ŝajnas al mi, ke Esperanto rilatas tiel al la mondaj lingvoj, kiel +Vedanto rilatas al la religioj de la mondo. Esperanto donas +internacian lingvon al la parolantoj de ĉiaj lingvoj, kiel faras +Vedanto, donante al ĉiaj religianoj komunan spiriton, aŭ religian +subapogon.</p> + +<p>Plue, tiel en la unu oni ne devas forlasi sian nacian lingvon, tiel, +en la alia, oni ne devas forlasi sian religion.</p> + +<p>Saĝe diris Max Muller: "Vedanto havas spacon por preskaŭ ĉiaj +religioj, ne, ĝi ĉirkaŭprenas ĉiujn."</p> + +<p>Kaj, aliloke li skribas: "Samtempe mi ne faras sekreton ke, tutan +mian vivon, mi tre ŝatas Vedanton. Mi plene povas konsenti kun +Schopenhauer, kaj tute kompreni tion, kion li signifis, kiam li +diris: ‘En la tuta mondo ne estas ellernado, krom tiu de la originalo +(de Upaniŝadoj) tiel helpanta, kiel tiu de la Upaniŝadoj mem. Ĝi +estas la paco de mia vivo, ĝi estos la paco de mia morto.’ Kaj mi +nek timas, nek bedaŭras diri, ke mi partaĝas lian entuziasmon por +Vedanto, kaj mi sentas, ke mi ŝuldas al ĝi pro multoj, kiuj helpis +min en mia paso tra la vivo."</p> + +<p>Mi finos tiujn ĉi malmultajn liniojn kun verso el Sanskrita preĝo, +komune uzita inter Hindoj: "La universaj religioj de la mondo, ĉiuj +elvenas el malsama vidpunkto, kaj ĉiuj demandas por si bonegecon kaj +sanegecon, sed, kia ajn estu la vojo, rekte aŭ malrekte, oni iras +laŭ sia ŝato. Vi, Ho Dio! estas ilia sola fino, kiel la oceano +estas la sola fino de la riveroj."</p> + +<p class="far_sig sc">Anando.</p> +</div> + + +<div id="est1-13-11" class="article"> +<div class="left" lang="eo"> +<p class="pagenum">194</p> +<p>Mi deziras preni la unuan okazon danki tiujn legantojn kiuj jam estas +reabonintaj. Kaj mi esperas ke la ceteraj afable sendos senprokraste +siajn reabonojn ĝis la fino de 1905, por ke la demando de la +pligrandigo de la Gazeto povu decidiĝi.</p> + +<p>Diversaj leteroj alvenis, enhavantaj utilajn proponojn. Tial, +Aŭstralia amiko proponas ke ĉiuj verkantoj metu post siaj nomoj +literojn, indikantaj la de ili komprenatajn lingvojn. Tiamaniere, +"S<sup>ro</sup> Adamo Blanko, F.g.AGk." signifus ke li bone la Francan, iomete +la Germanan, kaj bone la Antikvan Grekan lingvojn komprenas. Tio ĉi +certe estus interesa, kaj kredeble estontaj verkantoj laŭe indikos +siajn lingvajn povojn.</p> + +<p>Abonanto el la Nordo skribas: "Permesu al mi gratuli vin, pro la +disvastiĝo de la <i>Esperanta Gazeto</i>. Sur la Aŭgusta numero mi +enmetis malgrandan anoncon inter la <i>Adresareto</i>. Mi jam estas +ricevinta kvin respondojn el Belgujo, kvar el Francujo, du el Rusujo, +kaj po unu el Bulgarujo, Hungarujo, Italujo, Hispanujo, kaj Maltujo. +Estus interese ekscii, ĉu ekzistas alia gazeto en tiu ĉi lando +eldonata, kiu estus alportinta tian agrablan rezultaton post elspezo +de nur sepdek centimoj!"</p> + +<p>Amerika Esperantisto skribas: "Eble estus saĝe poŝti vian ĵurnalon +nefaldatan, sub granda kovrilo, kiel oni ofte faras en la Unuigitaj +Ŝtatoj. Mi intencas bindigi miajn gazetojn, kaj la faldo igas +malgrandan difekton." Eble kajeroj senditaj alilanden premiĝis pli +ol la enlandaj numeroj. Sed ĉu tiu ĉi difekto ne malaperos post la +bindigo? Malfeliĉe, oni ne povas uzi grandajn kovrilojn; pro la +pezo; sed ĉiam, kiam du ekzempleroj estas menditaj, ili estas +sendataj laŭ tuba formo.</p> + +<p>Angla Abonanto deziras la forigon de la dulingvaj paĝoj, naive +konfesante ke li estas "mallaborema." Kontraŭe, niaj energiaj +alilandaj amikoj multe ŝatas la laŭvortajn tradukojn, kiuj helpas +ilin ellerni la Anglan lingvon.</p> + +<p>Kiel Esperanto helpas je la akiro de nia lingvo, tiel ĝi helpas je +la internaciigo de ĉiunaciaj literaturaj juveloj; kaj ni tre +kontente akceptas la novan tradukon de la mondfama <i>L’Avare</i>, de +Molière, verkita de la klerega S<sup>ro</sup> Sam Meyer (kosto 9d.). Aliaj +novaj tradukoj estas la <i>Eneido</i>, <i>Kantoj</i> 1 & 2, de D<sup>ro</sup> Vallienne +(7d.). kaj <i>Cikado ĉe Formikoj</i> (Franca Komedio), de la studentoj en +Chaumont, sub la estreco de S<sup>ro</sup> Réné Deshays (7d.).</p> + +<p>Multaj legantoj atendas la aperon de <i>La Ventego</i> de Shakespere, +tradukita de S<sup>ro</sup> Motteau. La verko estas inter la manoj de la +presistoj, kaj kredeble eldoniĝos ĉirkaŭ la monatfino (kosto, 2f. +60, kun verda leda kovrilo kaj ilustraĵoj).</p> +</div> + + +<div class="right"> +<p>I wish to take the first opportunity to thank those readers who have +already renewed their subscriptions. And I hope that the remainder +will kindly send, without delay, theirs till the end of 1905, so that +the question of the enlargement of the Gazette may be decided.</p> + +<p>Various letters have come to hand, containing useful suggestions. +Thus, an Australian friend proposes that all contributors should +place after their names letters to indicate the languages they +understand. So "Mr. Adam White, F.g.AGk." would signify that he was +acquainted well with French, slightly with German, and thoroughly +with Ancient Greek. This would certainly be interesting, and probably +future contributors will thus indicate their linguistic attainments.</p> + +<p>A Northern subscriber writes: "Allow me to congratulate you on the +circulation of <span class="sc">The Esperantist</span>. In the August number I inserted a +small advertisement in the <i>Adresareto</i>. I have already received five +replies from Belgium, four from France, two from Russia, and one each +from Bulgaria, Hungary, Italy, Spain, and Malta. It would be +interesting to ascertain if another gazette published in this country +exists which would have brought such a gratifying result after the +expenditure of only sixpence!"</p> + +<p>An American Esperantist writes: "It might be well to mail your +journal unfolded, under a large cover, as is often done in the United +States. I intend to bind my gazettes, and the folding causes a slight +defect." Maybe, copies sent abroad have been more crushed than inland +ones. But will not this defect disappear on binding? Unfortunately, +we cannot use large envelopes on account of the weight; but always, +when two copies have been ordered, they are sent in tube form.</p> + +<p>An English subscriber wishes for the abolition of the bi-lingual +pages, naïvely confessing that he is "lazy." On the other hand, our +energetic foreign friends greatly appreciate the literal +translations, which assist them to learn English.</p> + +<p>As Esperanto helps in the acquirement of our language, so does it +assist in the internationalisation of the literary gems of all +nations; and we gladly welcome the new translation of Molière’s +world-famous <i>L’Avare</i>, by the most able M. Sam Meyer (price 9d.). +Other new translations are the <i>Æneid</i>, <i>Cantos</i> 1 & 2, by Dr. +Vallienne (7d.), and <i>Cikado ĉe Formikoj</i> (a French comedy), by the +students in Chaumont (Haute Marne), under the direction of M. Réné +Deshays.</p> + +<p>Many readers are awaiting the appearance of Shakespere’s <i>Tempest</i>, +translated by Mr. Motteau. The work is in the printer’s hands, and +should be published about the end of the month (cost, 2s. 1d., with +green leather cover and illustrations).</p> +</div> +</div> + + +<div id="est1-13-12" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">195</p> + +<h5>LA TREZORO EN LA ARBARO.</h5> + +<p class="center">Dua rakonto de la klerega romanisto H. G. Wells, tradukita +(laŭpermese) de Martyn Westcott.</p> + + +<p>La kanuo<a href="#fnI.13.1" id="fnrefI.13.1"><sup>[1]</sup></a> jam alproksimiĝis al la marbordo. La golfeto +plilarĝiĝis, kaj interspaco en la blanka rifa ŝaŭmo signis la +lokon kie la rivereto enfluas en la maron; la pli densa kaj malhela +verdo de la virga arbaro montris ĝian fluejon de la malproksima +deklivo monteta. Tie ĉi la arbaro atingis rekte ĝis la marbordo. +Multe pli malproksime, dubelumaj kaj iom kvazaŭ nuboj laŭ apero, +leviĝis la montoj, kiel ondoj subite malfluidiĝintaj. La maro estis +trankvila, krom pro preskaŭ nevidebla marmovado. La ĉielo flamegis.</p> + +<p>La homo kun la skulptita remileto haltis. "Ĝi devas esti ie apude," +li diris. Li enkanuigis la remileton, kaj etendis rekte antaŭ si la +brakojn.</p> + +<p>La alia homo estis sur la antaŭparto de la kanuo, zorge rigardante +la teron. Li tenis sur genuo flavan paperan folion.</p> + +<p>"Venu, kaj rigardu tion ĉi, Evans," li diris.</p> + +<p>La du homoj parolis mallaŭte, kaj iliaj lipoj estis malmolaj kaj +sekaj. Tiu, nomata Evans, balancis sin laŭlonge la kanuo, ĝis kiam +li povis rigardi ĝin trans la ŝultro de sia kunulo.</p> + +<p>La papero ŝajnis esti kruda geografia karto. Pro ofta faldado, ĝi +fariĝis tre ĉifita kaj eluzita preskaŭ ĝis pecetoj, kaj la dua +homo kuntenis la makulitajn pecetojn tie, kie ili malkuniĝis. Sur +ĝi oni malklare povis distingi, verkitan krajone kaj preskaŭ +forfrotitan, la konturon de la golfo.</p> + +<p>"Jen!" diris Evans, "estas la rifo, kaj jen la fendo." Li gvidis sian +fingregan ungon sur la karto. "Tiu ĉi kurba kaj torda linio +prezentas la rivereton—mi povus ja trinki nun!—kaj tiu ĉi steleto +montras la lokon."</p> + +<p>"Vi vidas tiun ĉi punktan linion," diris la homo kun la karto; "ĝi +estas rekta linio, kaj ĝi kuras de la fendo de la rifo, ĝis tufo da +palmarboj. La steleto estas ĝuste tie, kie ĝi trafas la rivereton. +Ni devas rimarki la lokon, kiam ni eniros en la lagunon."</p> + +<p>"Estas malfacile kompreni tion," diris Evans, post paŭzo, "kion +signifas tiuj ĉi streketoj malsupre. Ĝi ŝajnas esti la desegno de +domo, aŭ de io simila; sed tion, kion signifas ĉiuj tiuj ĉi +streketoj montrantaj tien ĉi kaj tien, mi ja neniel povas diveni. +Kaj kia estas la skribaĵo?" "Ĥina," diris la homo kun la karto. +"Kompreneble! <i>Li</i> estis Ĥino," diris Evans. "Ili ĉiuj estis +Ĥinoj," diris la homo kun la karto.</p> + +<p>Ili ambaŭ sidis kelkajn minutojn fikse rigardante la teron, dum la +kanuo malrapide antaŭen flosadis. Tiam Evans ekrigardis la +remileton.</p> + +<p>"Jen via vico ĉe la remilo, Hooker," li diris.</p> + +<p>Kaj lia kunulo kviete kunfaldis sian karton, enpoŝigis ĝin, zorge +preterpasis Evans kaj ekremis. Liaj movadoj estis lacaj, kiel tiuj de +la homo kies forto preskaŭ foriĝis.</p> + +<p>Evans sidis, okuloj duone fermitaj, observante kiel la ŝaŭma +ondrompilo de la koralo ŝajnas pli kaj pli alproksimiĝi. La ĉielo +jam estis por ili, kiel brulanta fornego, ĉar la suno estis apud la +zenito. Kvankam ili estis tiel proksime de la trezoro, li ne sentis +la atenditan kontentegon. La ekscitego de la batiĝo por posedi la +karton, kaj la longa nokta vojaĝo de la ĉeflando sur senproviza +kanuo estis, kiel li diris, ellacigintaj lin. Li penadis sin eksciti, +turnante siajn pensojn sur la orfandaĵoj, pri kiuj la Ĥinoj estis +parolintaj, sed ili ne volus resti tie; ili revenis tuj al la ideo +pri la dolĉa akvo murmuretante en la rivero, kaj al la preskaŭ +neelportebla sekegeco de liaj lipoj kaj gorĝo. La ritma plaŭdado de +la maro sur la rifo nun aŭdetiĝis, kaj ĝi havis agrablan sonon por +liaj oreloj; la akvo lekis la kanuflankon, kaj akveroj gutadis de la +remileto inter ĉiu ekremo. Iom pli poste, li ekdormetis.</p> + +<p>Li ankoraŭ estis malklare konscia pri la insulo, sed stranga revaĵo +intermiksiĝis kun liaj sentadoj. Denove estas la nokto, kiam li kaj +Hooker estas eltrovintaj la sekreton de la Ĥinoj; li vidas la +lunlumigatajn arbojn, la malgrandan fajron bruletantan, kaj la +nigrajn figurojn de la tri Ĥinoj—unuflanke arĝentatajn pro la +lunlumo, kaj aliflanke ruĝajn pro la fajrlumo—kaj li aŭdas ilin +interparoladi Piĝin-Angle<a href="#fnI.13.2" id="fnrefI.13.2"><sup>[2]</sup></a>, ĉar ili estas venintaj el diversaj +provincoj. Hooker, unua, ekkomprenas la temon de ilia parolado, kaj +faras signon, ke li aŭskultu. Eroj el la interparolado estas +neaŭdeblaj, kaj eroj nekompreneblaj.</p> + +<p>Hispana galjeno<a href="#fnI.13.3" id="fnrefI.13.3"><sup>[3]</sup></a> de la Filipinaj Insuloj, senespere surterkurinta, +kaj ĝia trezoro enfosita ĝis la reveno-tago, estas la fundamento de +la historio; ŝippereiĝinta maristaro malmultigita per malsano aŭ +per malpacoj kaj la postuloj de la disciplino, kaj, fine, la foriro +per la boatoj, neniam plu retrovotaj. Tiam Ĉang Haj, nur unu jaro +antaŭ, sur teron vaginte, hazarde eltrovis la orfandaĵojn dum +ducent jaroj kaŝitajn. Li forkuras de sia ĵunko<a href="#fnI.13.4" id="fnrefI.13.4"><sup>[4]</sup></a>, kaj reenterigas +la oron per grandega laboro, senhelpe, sed laŭ tre ruza maniero. Li +multe akcentegis la ruzecon—estis lia propra sekreto. Nun li bezonas +helpon reveni por elfosi ilin. Post nelonge la karto flirtis teren, +kaj la voĉoj silentiĝis. Kia bela rakonto por la oreloj de du +Britaj sentaŭguloj!</p> + +<p class="pagenum">196</p> + +<p>La revo de Evans translokiĝis al la momento, kiam li tenis la +harvoston de Ĉang Haj inter siaj manoj. La vivo de Ĥino estas +apenaŭ de tia indo, kiel tiu de Eŭropano. La ruza vizaĝo de Ĉang +Haj, unue, akra kaj furioza kiel tiu de ektimigita serpento, kaj +poste terura, perfidema kaj kompatinda, fariĝis multe tro vidata en +la revo. Ĉe la fino, Ĉang Haj faras grimacon, grimacon plej +nekompreneblan kaj timigeman. Subite aferoj tre malagrabliĝis, kiel +iafoje okazas en la revoj kaj sonĝoj. Ĉang Haj babiladis kaj +minacis lin. Li reve vidis grandajn amasojn da oro, kaj Ĉang Haj sin +intermetantan kaj baraktantan reteni lin de ili. Li ekprenas Ĉang +Haj per la harvosto—kiel la flava bruto estas granda, kiel li +baraktadas kaj grimacas! Li plikreskadas ankaŭ. Tiam la brilaj +oramasoj ŝanĝiĝis en brulegantan fornon, kaj vasta diablo, mirinde +simile al Ĉang Haj, sed kun nigra vostego, eknutris lin per karbo. +Ili terure brulvundis lian buŝon. Alia diablo elkriegis lian nomon: +"Evans, Evans, dormema malsaĝulo!" aŭ ĉu li estis Hooker?</p> + +<p>Li vekiĝis. Ili estis ĉe la eniro de la laguno.</p> + +<p>"Jen la tri palmoj. Ĝi devas esti sur unu linio kun tiu arbetaro," +diris lia kunulo. "Memoru tion! Se ni aliros ĝis tiuj arbetoj, kaj +tiam vojiros en la arbetaĵon laŭ rekta linio de ĉi tie, ni ĝin +atingos, kiam ni alvenos al la rivereto."</p> + +<p>Ili nun povis vidi tie, kie la elfluo de la rivereto plilarĝiĝis. +Je ĝia vido, Evans reviviĝis. "Rapidu, amiko," li diris, "alie, je +la ĉielo, mi devos trinki marakvon!" Li mordetis sian manon, kaj +rigardis la arĝentan streketon inter la ŝtonegoj kaj la verda +densejo. Post iom da tempo, li preskaŭ furioze turniĝis al Hooker: +"Donu al mi la remileton," li diris.</p> + +<p>Tiel ili alvenis la elfluejon de la rivero. Iom pli antaŭen, Hooker +prenis akvon en la mankavon, gustumis ĝin, kaj elkraĉis. Iom poste, +li denove provis ĝin: "Tio ĉi taŭgos," li diris, kaj ili komencis +avide trinki.</p> + +<p>"Malbenu tion!" diris Evans, subite. "Estas tro malrapide." Kaj, +riske kliniĝinte trans la antaŭa parto de la kanuo, li komencis +ensuĉi la akvon per la lipoj.</p> + +<p>Baldaŭ ili faris finon de la trinkado kaj, naĝigante la kanuon en +malgrandan golfeton, ili estis surteriĝontaj meze de la densa +kreskaĵaro, kiu superpendis la akvon.</p> + +<p>"Ni devos barakti tra tio ĉi ĝis la marobordo, por ke ni trovu +niajn arbetaĵojn, kaj tiel la linion al la loko," diris Evans.</p> + +<p>"Plibone estus, ke ni remu tien," diris Hooker.</p> + +<p>Tial ili denove surriveriris kaj returnen remis al la maro, kaj +laŭlonge de la bordo ĝis la loko, kie kreskis la arbetaro. Ĉi tie +ili alteriĝis, tiris la malpezan kanuon alten sur la marbordo kaj +tiam supreniris al la rando de la ĵunglo<a href="#fnI.13.5" id="fnrefI.13.5"><sup>[5]</sup></a> ĝis kiam ili povis +ekvidi la fendon de la rifo kaj la arbetaro sur rekta linio. Evans +elprenis el la kanuo tieulan ilon, kiu havis formon de la litero L, +la kruca parto armita de polurita ŝtono. Hooker kunportis la +remileton. "Ĝi nun estas rekte laŭ tiu ĉi direkto," li diris; "ni +devos trapuŝi tien, ĝis kiam ni trafos la rivereton. Tiam ni devos +esplori."</p> + +<p>Ili trapuŝis densan amason da kanoj, da larĝaj foliegoj, kaj da +junaj arboj, kaj en la komenco ĝi estis tre laciga irado; sed tre +baldaŭ la arboj pligrandiĝis, kaj la tero sub ili plividiĝis.</p> + +<p>La brilego de la suna lumo ŝanĝiĝis je nesenteblaj gradoj, en +malvarmetan ombron. Fine la arboj fariĝis vastaj kolonoj, kiuj sin +levis ĝis baldakono de verdaĵo alte superkape.</p> + +<p>Malhelaj blankaj floroj pendis de siaj trunketoj, kaj rampetantaj +kreskaĵoj kiel ŝnuroj svingis de arbo ĝis arbo. La ombro +profundiĝis. Surtere makulataj fungegoj kaj ruĝbruna likeno +oftiĝis.</p> + +<p class="center">(FINOTA).</p> + +<h6 class="fn-header">FOOTNOTES:</h6> + +<p class="footnote"> +<a id="fnI.13.1"></a> <a href="#fnrefI.13.1">[1]</a> +Canoe; canot. +</p> + +<p class="footnote"> +<a id="fnI.13.2"></a> <a href="#fnrefI.13.2">[2]</a> +"Lingvofranca" de Komercistoj Ĥinaj. +</p> + +<p class="footnote"> +<a id="fnI.13.3"></a> <a href="#fnrefI.13.3">[3]</a> +Galleon; galion. +</p> + +<p class="footnote"> +<a id="fnI.13.4"></a> <a href="#fnrefI.13.4">[4]</a> +Junk; jonque. +</p> + +<p class="footnote"> +<a id="fnI.13.5"></a> <a href="#fnrefI.13.5">[5]</a> +Jungle; fourré. +</p> + +</div> + +<div id="est1-13-13" class="article" lang="eo"> + +<h5>SURPRIZANTA!</h5> + +<p class="center">Originala historio de la studentaj tagoj, de D<sup>ro</sup> Mayer +(Manchester).</p> + +<p>Antaŭ multe da jaroj mi estis studento en la Universitato de Vieno, +kaj, post du jaroj, mi decidis reeniri en Germanujon por daŭrigi +mian lernadon en Breslaŭo, la ĉefurbo de Silesio.</p> + +<p>Estis belega tago kiam mi alvenis tie, kaj, esperante ke mi trovos +grandan societon kune, mi direktis miajn paŝojn al la Pariza +Ĝardeno, unu el la plej favorataj ĝardenoj Breslaŭaj.</p> + +<p>Mia espero estis konfirmata.</p> + +<p>Enirante, mi vidis grandan nombron da studentoj, kies kapoj estis +kovrataj per multekolorataj ĉapetoj; ili sidis sub la arboj, kaj +trinkis Bavaran bieron, kaj fumis longajn pipojn dum la muzikistoj +ludis la Radetzkian Marŝon.</p> + +<p>Apenaŭ mi sidiĝis ĉe aparta tablo, kiam du studentoj alvenis al +mi, kaj ni komencis interparoladon, kiu iĝis vivega post malmulte da +minutoj.</p> + +<p>La du sinjoroj penadis priskribi la ĉefajn trajtojn de Breslaŭo al +mi, sed iliaj priskriboj estis tiel malsamaj, ke mi ne povis formi +ian ideon pri ili.</p> + +<p>S<sup>ro</sup> Ambrosio estis efektive optimisto, dum lia amiko S<sup>ro</sup> Nero +ludis la kontraŭan parton. Nu, kia bono elvenis el ĉiuj tiuj ĉi +kontraŭdiroj? Nenio, krom veto.</p> + +<p>Dum la lastaj minutoj, la sinjoroj disputadis pri la valoro de la +urba policaro, S<sup>ro</sup> Ambrosio absolute certigis, ke ĝi estas fama +pro ĝia lerteco, kaj <span class="pagenum">197</span> S<sup>ro</sup> Nero diris, ke estas nenio pli malbona +en la mondo.</p> + +<p>La veto estis aranĝita tiamaniere:</p> + +<p>S<sup>ro</sup> Ambrosio entreprenis esti arestata de policanoj en kvar +semajnoj, sen farinte ion kontraŭ la leĝo. S<sup>ro</sup> Nero promesis +senpune fari krimon sub la okuloj de la policanoj, kaj pretendis, ke +tiuj ĉi eĉ helpos lin. Li farus tion ĉi ankaŭ en kvar semajnoj.</p> + +<p>Oni elektis min esti juĝo por diri, je la fino de tiu ĉi tempo, kiu +ludis sian rolon laŭ la plej bona maniero.</p> + +<p>Sed kvar semajnoj estas longa tempo, kaj mi forgesis la tutan aferon.</p> + +<p>Okazis, ke mi estis ree vespere en la Pariza Ĝardeno, sidanta ĉe la +sama tablo, kiam mi ekvidis miajn antaŭajn kunulojn alvenantaj al +mi.</p> + +<p>Jen estas tio kion ili rakontis al mi.</p> + +<p>S<sup>ro</sup> Ambrosio estis peninta kvar semajnojn, per la helpo de sia +dommastrino, havigi la plej difektajn vestojn de vagisto. Li surmetis +ilin vespere kaj, post kiam la frizisto pentris lin tiel, ke neniu +povos rekoni lin, li eliris sur la straton.</p> + +<p>Li marŝis lametante, kaj zorge ĉirkaŭen rigardante. Tuj policano +ekvidis lin, kaj sekvis de malproksime.</p> + +<p>Fine S<sup>ro</sup> Ambrosio eniris en malgrandan drinkejon, kaj postulis +glason da ĝino.</p> + +<p>La mastro, kiam li vidis la mienon de sia kliento diris, retirante la +glason: "Sed ĉu vi havas monon?" S<sup>ro</sup> Ambrosio kvazaŭ timigata +kurbiĝis, kaj prenis dudek kvin talerojn papermone el sia boto, kaj +metis ilin zorge sur la tablon.</p> + +<p>La policano staris ĉiam antaŭ la fenestro por vidi la finon de la +dramo.</p> + +<p>La mastro, ekprenante la bankan bileton, sen donante la glason da +ĝino al S<sup>ro</sup> Ambrosio portis la monon al lumo, por vidi ĉu ĝi +estas vera. Li demandis: "De kiu vi ricevis tiun ĉi bileton?" "De +mia patrino," respondis la vagisto.</p> + +<p>Tiam eniris la policano.</p> + +<p>"Ĉu via patrino loĝas malproksime?" li demandis.</p> + +<p>"Jes, ĉirkaŭ kvar mil mejlojn."</p> + +<p>"Bone, venu kun mi al la polica stacidomo, por ke mi certigu vian +historion." Li tiam ekprenis lin per la brako, kaj kondukis lin +eksteren, kie alia policano atendis.</p> + +<p>Tiel S<sup>ro</sup> Ambrosio marŝis inter du policanoj laŭ la direkto al la +polica stacidomo.</p> + +<p>Nu, ekmallumiĝis kaj, kiam ili apudestis la <i>Hotel de Saxe</i>, ĉe la +alia flanko de la strato ili subite ekvidis la estron de la urba +policaro marŝantan laŭ kontraŭa direkto.</p> + +<p>Li tordis siajn longajn lipharojn, kaj rigardis sovaĝe sur ili. La +policanoj salutis, sed la estro transiris la straton.</p> + +<p>"Kiun vi havas tie?" li demandis. "Suspektindan viron, kiu havis +dudekkvin talerojn en sia boto, via moŝto." Je tiuj ĉi vortoj, la +komandanto iĝis tre kolera, kaj li ekkriis: "Kaj vi ambaŭ forlasis +vian postenon por aresti tiun ĉi malgrandan junulon, kiu ne faris +ion malrajtan? Morgaŭ matene ĉe dek-tridek, mi ordonas vin ĉeesti +mian oficejon. Nun, mi mem alkondukos tiun ĉi malliberulon al la +stacidomo, kaj vi tuj iru al viaj postenoj."</p> + +<p>Tion dirinte, li alvokis fiakron, per signo de mano ordonis la +malliberulon eniri, kaj sekvis lin. Ili do ambaŭ rapide veturis ĝis +la stacidomo, sed S<sup>ro</sup> Ambrosio multe miris kiam oni ne haltis +antaŭ tiun konstruaĵon, sed li ne kuraĝis ion diri.</p> + +<p>La fiakro ruliĝis en la plej aristokratan kvartalon de la urbo, kaj +antaŭ belega palaco ĝi haltis.</p> + +<p>La komandanto eliris, kaj ordonis al la vagisto, ke li sekvu lin en +liajn privatajn ĉambrojn.</p> + +<p>Ili ambaŭ eniris en la princan salonon, kaj la oficisto, sidiĝinte +ĵus kontraŭ la malliberulon, subite formetis siajn lipharojn kaj +diris: "Ĉu vi konas min, Ambrosio? Certe mi deziregas scii tion, +kion decidos nia amiko la juĝo pri niaj agoj!"</p> + +<p>S<sup>ro</sup> Ambrosio mutiĝis pro mirego.</p> + +<p>Tuj poste, la servistinoj envenis, kaj pretigis grandan te-tablon por +ili.</p> + +<p>Tion, kio poste okazis mi tute ne scias, sed la societo en la Pariza +Ĝardeno iĝis tiel vivema, ke mi apenaŭ povis doni mian juĝon. +Fine mi decidis jene:</p> + +<p>S<sup>ro</sup> Ambrosio, estas vere, faris nenion malrajtan sed la aresto ne +estis plenumita.</p> + +<p>S<sup>ro</sup> Nero faris krimon, sed ne estis punita.</p> + +<p>Mi do ordonis, ke S<sup>ro</sup> Ambrosio pagu la duonon, ĉar li ne estis +arestita, kaj ke S<sup>ro</sup> Nero pagu la alian duonon, por kontentigi sian +konsciencon.</p> + +<p>Surprizante estis, ke ni tri okaze rerenkontiĝis, lastan someron en +Parizo, S<sup>ro</sup> Ambrosio estas nun profesoro, S<sup>ro</sup> Nero ambasadoro, +kaj mi estas la viro, kiu rakontas tiun ĉi historion al vi.</p> +</div> + + +<div id="est1-13-14" class="article" lang="eo"> +<h5>MEDITADOJ EN WESTMINSTER ABBEY.</h5> + +<p class="center">El "The Spectator," Marto 30, 1711, verkitaj de Addison. Tradukitaj +de Rev. N.B.</p> + + +<p>Kiam mi estas en serioza humoro, tre ofte mi sole promenas en +Westminstera Abatejo; kie la mallumeco de la loko, kaj ĝia uzado, +kune kun la soleneco de la konstruaĵo, kaj la stato de la homoj, +kiuj en ĝi kuŝas, emas plenigi la spiriton je speco da melankolio, +aŭ plivole pripenseco, kiu ne estas malagrabla. Hieraŭ mi restis +tutan posttagmezon en la preĝejkorto, la kloitroj, kaj la preĝejo, +min amuzante per la tombŝtonoj, kaj la surskriboj, kiujn mi vidis en +tiuj diversaj regionoj de la <span class="pagenum">198</span> mortintoj. El ili, la plej granda nombro +raportis nenion pri la enteriĝinto, krom ke li naskiĝas unu tagon, +kaj alian tagon mortas: la tuta historio de lia vivo enhavata en tiuj +ĉi du cirkonstancoj, kiuj estas al ĉiuj komunaj.</p> + +<p>Mi ne povis ne rigardi tiujn ĉi registrojn de ekzistaĵo, +flavkuprajn aŭ marmorajn, kiel speco da satiro sur la mortintoj, +kiuj estis lasintaj nenian alian memoraĵon pri si, krom ke ili +naskiĝis, kaj ke ili mortis. Ili min memorigis pri multaj homoj +citatoj en la bataloj el heroaj poemoj, kiuj estas sonore nomataj nur +por ke ili mortiĝus, kaj kiuj nur estas famaj pro frapoj sur kapojn.</p> + +<p class="center" title="Greek: Glaukon te, Medonta te, Thersilochon te.">Γλαῦκόν τε, Μεδόντα τε, Θερσιλόχον τε.</p> + +<p>La vivo de tiuj ĉi viroj bone priskribiĝis en la Sankta Skribo per +"La vojeto de sago," kiu tuj fermiĝas kaj perdiĝas.</p> + +<p>Kiam mi eniris en la preĝejon, mi amuzis min per la fosado de tombo; +kaj mi vidis en ĉiu ŝovelaĵo suprenĵetita, la peceton de osto aŭ +kranio intermiksitan kun freŝe ŝimiĝanta tero, kiu iam havis lokon +en la kunmeto de homa korpo. Tiam mi komencis pripensi, kiaj +nekalkuleblaj aroj da homoj kuŝis kunkonfuzitaj sub la pavimo de tiu +antikva katedro; kiel viroj kaj virinoj, amikoj kaj malamikoj, +pastroj kaj soldatoj, monaĥoj kaj kanonikoj estis kunelfalataj, kaj +kunmiksitaj en la sama komuna amaso; kiel beleco, forteco, kaj juneco +kune kun maljuneco, malforteco kaj malbelformeco kuŝis nedistingataj +en la sama konfuza amaso da materialo.</p> + +<p>Tiel elvidinte tiun ĉi grandan magazenon de la morto, kvazaŭ +entute, mi ĝin pli aparte ekesploris per la rakontoj, kiujn mi +trovis sur multaj monumentoj, levigitaj en ĉiu kvartolo de tiu +antikva konstruaĵo.</p> + +<p>Kelkaj el ili kovriĝis per tiaj malŝparemaj epitafoj, ke, se la +mortinto povus konatiĝi kun ili, li ruĝiĝus pro la laŭdoj +aldonitaj al si de siaj amikoj.</p> + +<p>Estas aliaj, tiel troe modestaj, ke ili priskribas la karakteron de +la mortinto Greke aŭ Hebree kaj pro tio, ili ne estas komprenataj +unufoje dum unu jaro.</p> + +<p>En la <i>Kojno de la Poetoj</i> mi trovis, ke estas poetoj sen monumentoj, +kaj monumentoj sen poetoj.</p> + +<p>Mi ja vidis, ke la nuna militado estas pleniginta la preĝejon per +multe da tiuj ĉi senhomaj monumentoj, kiu estas starigitaj al la +memoro de personoj, kies korpoj eble enteriĝis sur la ebenaĵoj de +Blenheim, aŭ en la bruston de la oceano.</p> + +<p>Mi ne povis ne esti multege ravita de multaj modernaj epitafoj, kiuj +estas verkitaj kun granda eleganteco de esprimo kaj ĝusteco de +penso, kiuj do tiel honoras la vivantojn, kiel la mortintojn. Pri +tio, ke alilandano estas tre ema eltiri ideon pri la nescio aŭ +la ĝentileco de ia nacio el la maniero de ĝiaj publikaj monumentoj +kaj surskriboj, tiuj ĉi devus submetiĝi al la legado de kleruloj +kaj geniuloj, antaŭ ol ili estos gravurataj. La monumento de Sir +Cloudesley Shovel tre ofte min multe ofendis; anstataŭ la brava +Angla admiralo, kiu estis la distingiga karaktero de tiu malbela +sinjoro, li sur sia tombo reprezentiĝas per la figuro de koketulo +vestita de longa peruko, kaj sin ripozanta sur veluraj kusenoj +sub parada baldakeno. La surskribo respondas al la monumento ĉar, +anstataŭ ol glorigi la multajn rimarkindajn heroaĵojn, kiujn li +por sia patrujo farinta estis, ĝi nur nun sciigas pri la maniero +de lia morto, pro kio li povis rikolti nenian honoron.</p> + +<p>La Holandanoj, kiujn ni estas emaj malestimi pro manko da genio, +montras senlime pli veran guston pri la antikveco kaj la ĝentileco, +per siaj konstruaĵoj kaj tiaj laboraĵoj, ol tiuj, kiujn ni trovas +en nia propra lando. La monumentoj de iliaj admiraloj, kiuj +konstruiĝis je la ŝtata elspezo, reprezentas ilin laŭ iliaj veraj +similoj, kaj ili ornamiĝas per maraj kronoj kaj ŝipaj ornamoj, per +belaj festonoj el markreskaĵo, konkoj kaj koralo.</p> + +<p>Sed ni revenu al nia temo.</p> + +<p>Mi estas lasinta la tenejon de niaj Anglaj reĝoj por rigardi alian +tagon, kiam mi trovos mian spiriton inklina al tia serioza amuzado. +Mi scias, ke tiaj konsideroj ĝenerale ekscitas mallumajn kaj +funebrajn pensojn ĉe la timemaj spiritoj kaj malĝojaj fantazioj; +sed, por mi mem, kvankam mi ĉiam estas serioza, mi ne scias tion, +kio estas melankoliiĝi; kaj mi do povas rigardi la Naturon, en ŝiaj +profundaj kaj solenaj scenejoj kun la sama plezuro kiel en ŝiaj plej +gajaj kaj ravaj modoj. Tiel mi povas plibonigi min per tiuj aferoj, +pri kiuj aliaj terure pripensas. Kiam mi rigardas la monumentojn de +la potenculoj, ĉia envia kortuŝeco en mi mortas; kiam mi legas la +epitafojn de la belaj, ĉia malmodera deziro malaperas; kiam mi +renkontas la doloron de gepatroj sur tombŝtono mia koro kompate +moliĝas; kiam mi vidas la tombon de la gepatroj mem, mi pripensas +pri la senutileco ploregi tiujn, kiujn ni post mallonga tempo devos +sekvi; kiam mi vidas reĝojn kuŝantajn apud tiuj, kiuj detronis +ilin; kiam mi konsideras konkurantajn spiritulojn flanke ĉe flanke +metitajn; aŭ sanktulojn, kiuj dividigis la mondon per siaj +argumentoj kaj disputadoj, mi malĝoje kaj mire pripensas pri la +malgrandaj, konkursetoj, sektetoj kaj disputetoj de la homaro.</p> + +<p>Kiam mi legas la diversajn datojn sur la tomboj de unuj, kiuj hieraŭ +kaj de unuj, kiuj antaŭ sescent jaroj mortis, mi pripensas pri Tiu +Granda Tago, kiam ni ĉiuj estos samtempuloj, kaj kune aperos.</p> +</div> + + +<div id="est1-13-15" class="article"> +<p class="pagenum">199</p> +<h5>THE PROGRESS OF ESPERANTO IN GREAT BRITAIN AND ABROAD.</h5> + +<blockquote><p><i>The contents of this section are supplied by the Hon. Sec. of the +London Esperanto Club, who invites all Esperantists to send monthly +reports of the spread of the International Language in their +districts. Communications must reach 14, Norfolk Street, London, +W.C., before the 8th of each month.</i></p></blockquote> + + +<p>On Friday, October 14th, the unification of organised effort for the +propagation of Esperanto within the British Empire was accomplished +by the formation of The British Esperanto Association. This took +place at a meeting of representatives of many of the twenty-five +British Societies, and individual Esperantists of both sexes, held in +the Essex Hall, Strand.</p> + +<p>Our space does not admit of a verbatim report of the speeches, which +can only be given in condensed form.</p> + +<p>On the motion of Mr. J. Rhodes (Keighley), seconded by Mr. C. E. +Cowper (Deal), Mr. W. T. Stead was called to the chair.</p> + +<p>The chairman said the business of the evening was not to discuss the +merits or demerits of Esperanto. They were met as a company of men +and women who had come to the conclusion that Esperanto was the best +thing going in the way of a key-language, and that it was their duty +to decide how best to join their forces so as to make the best thing +within sight available to the greatest number of people in the +shortest possible time (hear, hear).</p> + +<p>When the movement began to spread it developed one or two features +which he thought were rather hopeful. Persons with enterprise began +here and there to see that if Esperanto was going to go, there was +money in Esperanto. He had a great belief in things that had money in +them (hear, hear). For this reason, that any good cause which would +pay a 5 per cent. dividend would multiply and increase itself just as +a tree would multiply itself by throwing off its seed; but any +philanthropic or other public-spirited association which would pay no +penny in dividend was like a telegraph pole set in the ground—it +would stand until it rotted, but it would never breed another +telegraph pole. So it was in relation to societies that were purely +benevolent. But perhaps that was too bad to be suggested of this new +organisation, which was to be a purely propagandist association. +He should look upon it as representing what he might call the +"Church" of Esperanto. He hoped there might be a profitable and +revenue-producing "State" of Esperanto growing up outside with +which their organisation would be in the closest possible manner +associated, and while their business would be to preach the pure +gospel of the cause, the other fellows would come along and +gather up the shekels. As for themselves, they only wanted +sufficient of the shekels to keep the matter going.</p> + +<p>A committee had been sitting for some time considering about the +formation of a National Association, and among the suggestions framed +was one as to title. Scarcely a month passed but some irate Scotsman +wrote to say he was a most dastardly person for not having taken note +that there were others beside English in the United Kingdom. Then the +Americans would not have the word "British" at all; while as to the +formula "English-speaking," the title "English-Speaking Esperanto +Association" would look rather foolish, seeing that the object was +speaking, not English, but Esperanto. It had, therefore, been finally +decided, after a good deal of discussion, that, subject to the +approval of that meeting, the title dividing them the least, and +which would be the simplest, was The British Esperanto Association.</p> + +<p>The suggestions, copies of which would be found on the chairs, had +been drawn up by the London Group, and submitted to the rest as a +basis for a provisional organisation until next May. Their purport +had practically been embodied in a number of Resolutions now to be +laid before the meeting.</p> + +<p>He concluded by moving the first Resolution: That a society, to be +entitled "<span class="sc">The British Esperanto Association</span>," be and is hereby +formed. Mr. Geddes (Dover) seconded.</p> + +<p>A discussion followed, Mr. A. E. Wackrill (late of Ceylon) suggesting +a difficulty as to the equivalent in Esperanto of "Association," and +pointing out the desirability of having the same initials for the +title in both languages. It was replied that the word "Asociacio" +(shortened in the newer <i>Esperanto-German Dictionary</i> into "Asocio") +was already available. Finally, after Mr. Parsons (Battersea) had +failed to find a seconder for his amendment—"The Esperanto Society +of Great Britain and Ireland"—the Resolution moved from the chair +was adopted unanimously.</p> + + +<h6>Resolution 2.</h6> + +<p>Moved by Mr. Ledger (London); seconded by Mr. Gill (Acton). The +objects of the Association shall be:—To promote in every way the +spread of the auxiliary International language "Esperanto" by the +formation of new local societies. By appointing representatives. +Appointing delegates <span class="pagenum">200</span> for International conferences. The arrangement +of congresses. Distributing information throughout the Empire. +Arranging for the loan of collections of literature, correspondence, +etc. The making arrangements for lectures. The publishing and +distribution of books and propaganda literature. The organising of +examinations and granting certificates of proficiency, etc., etc.</p> + + +<h6>Resolution 3.</h6> + +<p>Moved by Mr. Cowper (Deal); seconded by Mr. Hayes (London). That +the following gentlemen be elected to hold office until the +annual meeting in May, 1905:—Honorary President—Dr. Zamenhof. +President—Lieut.-Col. Pollen, LL.D. Vice-Presidents—Messrs. Joseph +Rhodes, F.J.I., J. C. O’Connor, B.A., Felix Moscheles, W. T. Stead. +Hon. Treasurer—Mr. W. Whitebrook. Hon. Secretary—Mr. H. Clegg. Hon. +Auditors—Messrs. Schultz, Comins & Co.</p> + + +<h6>Resolution 4.</h6> + +<p>Moved by Mr. T. Hoskison (Leeds); seconded by Mr. Finez (Dover). That +a provisional Council be formed, consisting of one representative of +each existing British group, with power to add to the number, such +Council to hold office until May, 1905, when the first annual meeting +shall be held and a new Council elected.</p> + +<p>Councillors.—Aberdeen, Mr. Christen; Acton, Mr. Gill; Battersea, Mr. +Lee; Bedford, Mr. Dudeney; Bournemouth, Mr. Woodward; Brighton, Miss +Oxenford; Brixton, Mr. Eagle; Corbridge, Miss Bickell; Dover, Mr. +Geddes; Dublin, Mr. Fournier; Edinburgh, Prof. Sarolea; Forest Gate, +Mr. Carter; Glasgow, Mr. Wallace; Ilford, Mr. Jeffery; Keighley, Mr. +Rhodes; Kensington, Mr. Maitland; Leeds, Mr. Wyms; Leicester, Mr. +Mugglestone; Liverpool, Dr. Lloyd; London, Miss Lawrence; Newcastle, +Mr. Mills; Plymouth, Mr. Thill; Portsmouth, Dr. Greenwood; St. +Andrews, Mr. Haxton; Tynemouth, Mr. Davidson.</p> + + +<h6>Resolution 5.</h6> + +<p>Moved by Mr. Joseph Rhodes (Keighley); seconded by Dr. Lloyd +(Liverpool). That the Association shall consist of Fellows, Members, +and Associates.</p> + +<p>An annual subscription (the amount of which shall be determined by +the Rules) shall be payable by each Fellow and Member respectively. +These subscriptions shall be 5s. for Fellows, and 2s. 6d. for Members +for the period up to the annual meeting in May, 1905.</p> + +<p>Individual Members of all Associated Groups shall be, <i>ipso facto</i>, +Associates, but without the right of voting (except through their +Group Leaders).</p> + +<p>The Rules shall provide for the election by the Council, from time to +time, of Honorary Members, consisting of friends and helpers of the +cause.</p> + + +<h6>Resolution 6.</h6> + +<p>Moved by Mr. Cowper (Deal); seconded by Mr. O’Connor (London). The +amount of annual subscription for affiliated Groups, based upon the +effective numerical strength of each Group, shall be determined by +the Rules; but the amount of subscription payable for the period up +to the annual meeting in May, 1905, shall be 3d. per head.</p> + + +<h6>Resolution 7.</h6> + +<p>Moved by Mr. Reeve (London); seconded by Mr. Millidge (London). That +the Council be empowered to prepare a draft set of Rules for the +Association, to be submitted to the first general meeting.</p> + + +<h6>Resolution 8.</h6> + +<p>Moved by Mr. O’Connor (London); seconded by Miss Lawrence (London). +That the Council be authorised to hire, as soon as possible, a room +for one year, with the approval of the Guarantor; and to engage a +paid assistant secretary for the period up to the annual meeting in +May, 1905.</p> + + +<h6>Resolution 9.</h6> + +<p>Moved by Mr. Farnes (London); seconded by Miss Schafer (London). That +the honorary secretary be authorised at the conclusion of this +meeting to enroll members on payment of the provisional subscription +of 2s. 6d., and to receive donations, and that the Council be +empowered to elect from amongst the members, before the annual +meeting in May, 1905, a limited number of Fellows who have proved +themselves to be expert Esperantists, and are willing to pay 5s.</p> + +<p>For convenience sake these resolutions have been set down in the +fashion in which they were finally settled, but no single resolution +was passed without comment or discussion, although to most of them +unanimous consent was finally given; for example, there was an +amendment to Resolution 2, Mr. E. W. Eagle (Brixton) moving that the +objects should be as in the printed paper, that is, in the sentence +"distributing information throughout the Empire," "Empire" should be +omitted. This was seconded by Mr. E. W. Bullen (Dulwich). Mr. J. C. +O’Connor (London) pleaded for the larger idea, and pointed out that +he had recently received applications for information as to how to +start Groups from persons in Adelaide, Melbourne, Sidney, and another +distant part of the Empire. The chairman suggested that, even if the +words were left out, there would really be no limitation of the +activities of the Association to that part of <span class="pagenum">201</span> the Empire contained +within the British Isles. The meeting thereupon accepted the +amendment unanimously, and the words stand simply "Distributing +Information." Sir William Ramsay had been requested to become +president, but, his absence in America making it possible that a +reply would scarcely reach London before the meeting, the noted +scholar and ardent Esperantist, Colonel Pollen, had consented to come +to our help if needed. Sir William’s telegram arrived just before the +meeting, the letter not until later. With his usual kindness he +wrote:—</p> + +<blockquote><p>R.M.S. <i>Baltic</i>, 13th October, 1904.</p> + +<p class="indent">I am most flattered by your request. My position is simply this:—I +am on the Council of so many Societies (and on the Senate of London +University, too) that I find I have not sufficient time for what is +really the business of my life, research. It is true that each +Society takes only a little time, say, one afternoon a fortnight, +some more; but in the aggregate they take far more time than I ought +to give. I am now free from the presidentship of the Society of +Chemical Industry; but I must still attend its meetings, for the new +president is an American, and cannot be present in London.</p> + +<p class="indent">These considerations lead me to decline your flattering offer. +Believe me it is not want of will; but I have made up my mind not to +undertake any more work of the kind for some years. I <i>must</i> have +time for my own work, and the only way to secure it is to decline all +public offices.</p> + +<p class="indent">Remember that I am in complete sympathy with your movement.</p> + +<p style="padding-left:20%;margin-bottom:0em;">Yours faithfully,</p> +<p style="padding-left:25%;margin-top:0em;" class="sc">William Ramsay.</p> +</blockquote> + + +<p>Thus far our efforts have been successful, and the B.E.A. formed, +but we must not forget that this is only the first step, we have to +formulate carefully the Rules; and suggestions of all kinds will be +welcome. The arrangement as to examiners and examinations will be an +arduous and difficult work, and this applies to the whole of the +objects mentioned in Resolution 2. Each and everyone of us must do +our very best to give of our time and of our means. It has often been +said that true enthusiasm empties pockets. Let us, everyone who can +afford it, at least, become members, and those who can go one better +may add a donation. Subscriptions and funds will be gladly welcomed +by the Hon. Secretary, Harald Clegg, Esq., 14, Norfolk Street, +Strand, London.</p> + +<p>Our space will not allow me to mention the classes in and around +London; particulars of these were published in the October +<span class="sc">Esperantist</span>. There was, however, one mistake, Miss Schafer’s +class at the German Club, Charlotte Street, Fitzroy Square, is held +on Wednesday. The Principal of the Cusack Institute, White Street, +close to Moorgate Street Station, has placed a room at our disposal, +and classes are held there on Thursday evenings—beginners at 6.15, +teacher Mr. Gray; advanced 7.15, Miss Schafer.</p> + +<p>Which of our readers has not heard of the extraordinary progress made +by Esperanto in Aberdeen? Their case is, I should think, unique. As +the result of a newspaper propaganda, commenced scarcely five weeks +ago, Aberdeen has more than 170 students attending classes. They +intend to hold a meeting in the Town Hall, which holds 5,000 people, +and already names for the Adresaro are coming in. All honour to the +enthusiastic Mr. A. Christen, who has originated and carried out this +successful movement.</p> + +<p>News of progress abroad will have to be held over this month. Two +items are of great importance. At a congress of workmen painters held +lately in Grenoble it was decided that delegates to the next congress +must be able to speak Esperanto; and the preparations for the +reception of Dr. Zamenhof at Boulogne are already being commenced.</p> + +<hr class="short" > + +<h6>Tutmonda Jarlibro.</h6> + +<p>As all our readers know, this wonderful directory has been compiled +by S<sup>o</sup> de Ménil, of 45, Boulevard Magenta, Paris. It being the first +of its kind, absolute correctness was impossible. All Esperantists +are, therefore, earnestly asked to correct any mistakes they find in +it, and to forward such corrections to S<sup>o</sup> de Ménil before the 10th +November. Postcards will do of course; but if we are to have a +correct directory next year everyone <i>must</i> help, and that speedily. +We have already notified M. de Ménil of most obvious slips.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Mr. H. P. Hughes, of 2, Fairfield Road, Stockton Heath, Warrington, +will send reprints of his interesting article (which appeared in +several papers) to any who will send a stamped addressed envelope, +and Mr. Dudeney’s article in the <i>Bedfordshire Times</i> is still +obtainable, price 2d.</p> + +<hr class="short" > + +<p>We learn with great pleasure that our able friend Mr. Motteau holds, +by request of Dr. Stanton Coit, a weekly class (on Mondays at 7.30) +at the Union of Ethical Societies, 19, Buckingham Street, Strand, W.C.</p> +</div> + + +<div id="est1-13-16" class="letters" lang="eo"> +<p class="pagenum">202</p> +<h5>CORRESPONDENCE NOTES.</h5> + + +<p><i>El Rusujo.</i>—Mi ĵus revenis de mia longa Esperantista vojaĝo. Plej +diverslandajn Esperantistojn renkontis mi: Hungarajn, Germanajn, +Bohemajn, Francajn, Rusajn, Italajn—ĉiujn mi same bone komprenis, +kun ĉiuj mi min sentis internaciulo, homo, Esperantisto! Mi +konvinkis min, ke Esperanto estas parolebla de ĉiuj Eŭropaj +popoloj, kaj vidis, ke nenio povos haltigi la fortan fluon de tiu ĉi +progresaĵo.—Via, <span class="sc">G. Kolowrat</span>, <i>en St. Peterburgo</i>.</p> + +<hr class="short" > + +<p><i>Pri la prefikso MAL.</i>—Ĉiuj Esperantistoj konsentas, ke ni ne +devas uzi la prefikson MAL-, kiam la logiko enkondukus uzon de SEN +aŭ NE. La prefikso MAL- montras la kontraŭecon. <i>La du ideoj estas +kontraŭaj, nur kiam ilia sumo faras nulon.</i> Eble oni ridetos tiun +algebran difinon. Tamen mi kredas, ke oni povas eltiri el ĝi, en la +plimulto da okazoj, limon inter la uzo de MAL-, kaj tiu de SEN aŭ +NE. Ekz.:</p> + +<p>Se ni varmigis ian mason da akvo, kaj malvarmigis, laŭ la sama +grado, egalan mason, sufiĉos miksi ilin, por havi nenion faritan.</p> + +<p>Puŝite egale kaj samtempe dekstren kaj maldekstren, oni ne moviĝas. +Persono kiu logas nin pro siaj bonaj kvalitoj, kaj mallogas pro la +malbonaj, sume lasas nin indiferantaj. Grasa makulo sur papero, +lumigita de poste, aperas brila; de antaŭe lumigita, ĝi estas +malbrila; lumigita egale ĉe ĉiu flanko, ĝi malaperas. Kunigante +homon fortikan kun alia malfortika, oni povus akiri la saman laboron, +kiel per du homoj senigitaj de tiuj du ecoj.</p> + +<p>Ĝenerale, la estaĵoj kaj aferoj posedas kvalitojn aŭ propraĵojn, +kiujn ni kutimas vidi kunestantaj laŭ ia grado. Tio estas la komuna +nivelo. Se radiko sciigas, ke ia propraĵo superas ĉi tiun nivelon, +la sama radiko kun MAL- montras la saman propraĵon laŭ malsupera +grado. Sed kiam ni intencas celi la foreston aŭ neeston de propraĵo +ni uzu SEN aŭ NE. Ekz.:</p> + +<p>La morto estas nur la seniĝo de la vivo; kaj la vivo neniam malon +havas. (La morto havas unu, la naskiĝon; ĉar en urbo, kie la nombro +de la naskiĝoj egalas tiun de la malnaskiĝoj, la kvanto da +loĝantoj ne ŝanĝigas.) Do, vortoj kiel <i>malviva</i>, <i>malakra</i>, +<i>malrekta</i>, <i>malcentra</i>, <i>malebla</i>, <i>malesti</i>, nenion signifas, se +oni donas al la prefikso MAL- ĝian veran sencon.</p> + +<p>Nun, ĉu ekzistas ia diferenco inter SEN kaj NE? Eble pli bone estis +uzi SEN kiam la propraĵo celata okaze forestas, kaj NE kiam ĝi tute +neestis. Senviva korpo; neviva ŝtono.</p> + +<p>Sed mi konfesas, ke ĉi tio estas nur bagatelo.—<span class="sc">H. Sentis</span>, +<i>Grenoble</i>.</p> + +<p>P.S.—En Jan., 1903, mi sendis artikolon pri tiu temo al la +malaperinta R.I. (H.S.).</p> + +<hr class="short" > + +<p><i>Atesto pri facileco</i> (se oni bezonas plu!).—Mi estis aŭdinta pri +Esperanto, sed mi sciis nenion pri <i>ĝ</i>i antaŭ <i>gestera</i> (hieraŭ) +vespero, kiam amiko sendis al mi leteron skribitan en Esperanto. Post +tri kvar<i>t</i>onoj da horo, <i>per la helpo de unu kopio</i> (<i>kajero</i>) <i>de</i> +<span class="sc">The Esperantist</span>, kiun mi ricevis kune kun mia letero, mi povis +skribi Esperantan respondon! Post vespermanĝo tr<i>e</i> horojn da nokto +mi laboris (studis) pri la paĝoj de la Gazeto. Nun, morgaŭe, mi +estas leginta granda(n) parto(n) de la Gazeto, kaj mi povas kompreni +la vortojn preskaŭ tutajn, kvankam mi havas nek vortaron nek +gramatikon, ekceptinte <span class="sc">The Esperantist</span>. Esperanto ja estas +mirindega lingvo. La alia lingvo internacia, la malnova <i>Volapük</i> ne +povis kompariĝi kun tiu ĉi. Ju pli mi vidas pri ĝi, des pli korege +mi ŝatas ĝin. Volu pardoni min, se mia letero enhavas kelkajn +er<i>o</i>rojn kaj kredu ke mi estas, via tre vere, N.L.H. en Calcutta, +Hindujo.</p> + +<p lang="en">(A letter composed after but four hours’ study, without dictionary or +grammar, other than <span class="sc">The Esperantist</span>! What can be more convincing? +The italics are ours.—<span class="sc">Editor</span>).</p> + +<hr class="short" > + +<p lang="en">Referring to your notes in a recent number of <span class="sc">The Esperantist</span>, I +believe that the best way of spreading a knowledge of Esperanto is +for the London Chamber of Commerce to demand from every candidate for +their certificate a competent knowledge of the language—that they +should be at least able to read and write Esperanto; later on, +candidates might be required to speak the language.</p> + +<p lang="en">This suggestion would be somewhat unreasonable if learning to read +and write Esperanto involved much labour; but I am surely overrating +the difficulty when I assert that any boy of average ability would be +able to conquer it by devoting one hour a week to it during our +academical term of three months. A slow boy might require two terms, +but slow boys are not wanted in the City or elsewhere.</p> + +<p lang="en">English people are so abominably shy of any new proposal, especially +when it is one of a promising nature, that I shall not be at all +surprised if you continue to cry in the wilderness for many a year to +come. You will probably have to wait until the International language +has been adopted as the language of Commerce by <i>every nation except +ours</i>.—Yours faithfully,</p> + +<p class="far_sig sc">Temple Orme.</p> +</div> + + +<div id="est1-13-17" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">203</p> +<h5>KRANIOJ.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de D<sup>ro</sup> A.M., No. 8720 (Trinidad).</p> + + +<p>La celo de ĉiu Esperantisto estas, aŭ devus esti, la forigo de +naciaj antaŭjuĝoj, kaj li devus uzi ĉiujn batalilojn por efekti +ĝin. Unu el tiuj ĉi bataliloj estas Antropologio. La konatiĝo kun +la principoj de tiu ĉi scienco montros nin, ke la diversaj Eŭropaj +nacioj estas ja apudaj parencoj, kaj ke la tiel nomataj naciaj +malamikaĵoj estas pli ol malbonaj. Kio estas tiuj ĉi malamikaĵoj, +krom heredaĵoj de la estinteco, nutritaj de egoistaj regnestroj, kaj +nuntempe, ni ĝin diras honte, de la malveroj de egale egoistaj +historiaj skribantoj.</p> + +<p>Por la nemetiisto, mi diru, ke la antropologiisto estas la naturisto +de la homo, kiu fondas siajn konkludojn sur la mezuroj kaj sur la +fizikaj trajtoj karakteraj de la vivantoj, kaj ankaŭ de la +mortintoj, sur la korpoj de la vivantoj aŭ de la mortintoj, sed, +kutime, sur la skeletoj de la mortintoj, kaj ne, kiel la historiaj +skribantoj, sur la priskribaĵoj de la malnovaj Grekaj kaj Latinaj +aŭtoroj.</p> + +<p>La plej gravaj mezuroj estas tiuj de la kranio.</p> + +<p>La kranioj dividiĝas en tri klasojn, laŭ la proporcio de la +larĝeco je la longeco; tiu ĉi proporcio, donita kiel procento da la +longeco, estas nomata "cefalika indikilo."</p> + +<p>La larĝeco estas mezurata ĵus super la oreloj, kaj la longeco de +punkto inter la brovoj ĝis la okcipita ŝvelaĵo. La proporcio de la +<i>longa kapo</i> (dolikocefaliko) estas malpli ol 75%, de la <i>meza kapo</i> +(mezocefaliko) de 75% ĝis 80%, kaj la <i>larĝa kapo</i> (brakicefaliko) +pli ol 80%.</p> + +<p>La jena priskribo ne enhavas Rusujon, Finlandon, Laplandon aŭ +Hungarujon, ĉar, rilate al iliaj loĝantoj, ili apartenas Azion; eĉ +Rusujo havas tre malgrandan nombron da Eŭropsangaj homoj.</p> + +<p>La plej unue konata Eŭropa homo estis longa kapulo, mallonga kaj +bruneta, posedanta multe da Afrikaj trajtoj. Multaj antropologiistoj +kredas, ke li originale venis el Afriko. Estas strange, ke la +Afrikanoj havas tradicion laŭ kiu, la unuaj homoj estas nigraj. +Unutage iu el ili, baninte sin en lago, blankiĝis! Kompreneble ĉiu +rapidis sin bani en la sama lago, kies akvo pli kaj pli nigriĝis pro +tio. La banantoj do fariĝis malpli kaj malpli blanka ĝis, fine, la +akvo tute perdis sian virton. La malfeliĉuloj, kiuj alvenis tro +malfrue, estas la praavoj de la nunaj nigruloj, kaj la aliaj, pli +malpli kolorataj, tiuj de la diversaj koloritaj rasoj.</p> + +<p>Poste, raso da larĝakapuloj el la Oriento, pli altaj, pri fortaj kaj +pli civilizataj ol la longakapuloj, okupis mezan Eŭropon, forpelinte +la longakapulojn al Sudo, Nordo kaj Nord-Okcidento. La nunaj Eŭropaj +nacioj estas la posteuloj de tiuj ĉi du rasoj.</p> + +<p>Por la ordigo, la antropologiistoj supozas, ke estas tri ĉefaj, +puraj rasoj en Eŭropo, krom Rusujo, Finlando, Laplando, kaj +Hungarujo.</p> + +<p>(<i>a</i>). La Teŭtonoj, altaj kaj blondaj, kiuj havas longajn kapojn kaj +vizaĵojn, kaj loĝas Skandinavujon kaj nordan Germanujon, estas la +posteuloj de tiu parto de la originalaj longakapuloj, kiuj forkuris +al la norda for de la larĝakapuloj.</p> + +<p>(<i>b</i>). La Mediteraneuloj (Iberioj), malaltaj kaj brunetaj, kiuj havas +ankaŭ longajn kapojn kaj vizaĝojn, kaj kiuj okupas la Britajn +Insulojn, okcidentan Francujon, Hispanujon kaj la tutan bordon de la +Mediteranea maro, estas la posteuloj de la restantaj originalaj +longakapuloj.</p> + +<p>La diferencaj karakteroj fizikaj de la du rasoj estas racionale +klarigitaj per klimataj kondiĉoj. Ni ŝuldas al la Iberioj la +civilizadon de antikva Egiptujo, Grekujo kaj Romo, sencitante tiun de +Persujo kaj eble tiujn de la Semitaj Imperioj, ĉar estas preskaŭ +certe, ke tiuj ĉi ankaŭ apartenis al la Mediteranea raso.</p> + +<p>(<i>c</i>). La Keltoj, mezaltaj kaj brunetaj, kiuj havis larĝajn kapojn +kaj vizaĝojn kaj loĝis mezan Eŭropon (mezan Francujon, sudan +Germanujon, Aŭstrujon, Bohemujon, Polujon, kaj aliajn).</p> + +<p>La Slavoj apartenas al tiu ĉi raso, kiu estis la posteulo de tiu +originala raso, kiu forpelis la longakapulojn.</p> + +<p>Senprecize, la fizikaj karakteroj de la tri rasoj troviĝas en la +citataj landoj, sed estas esceptaĵoj. Ekzemple:—Forta larĝkapa +elemento troviĝas en iaj partoj de Danujo. Ankaŭ la Baskoj +(Basques) prezentas alian escepton, ĉar ili posedas larĝajn kapojn +kaj longajn vizaĝojn. Kontraŭe apud la rivero Dordonjo (Dordogne) +oni trovas longajn kapojn sed larĝajn vizaĝojn.</p> + +<p>Kompreneble estas pli kumune trovi mezocefalikajn kapojn ĉie, pro la +intima miksado de la tri rasoj. Se la leganto kalkulos la nombron de +praavoj, kiujn li posedas dum du mil jaroj, li vidos, ke tio ĉi nur +estas natura, ĉar liaj propraj praavoj estos pli multenombraj ol la +tiama tuta loĝantaro de Eŭropo.</p> + +<p>Hodiaŭ ne ekzistas tia estaĵo, kia Teŭtono, Kelto aŭ Mediteraneo.</p> + +<p>Kelkaj vortoj estas necesaj pri la termino Kelta. La Kelto de la +antropologiisto estas la larĝa kapo de meza Eŭropo, sed la "Kelto" +de la historiaj verkantoj diversas, laŭ la fantazio de la aŭtoro. <span class="pagenum">204</span> +Nuntempe la Francoj, Kimroj, Skotoj, kaj Irlandoj ĝuas la titolon. +El tiuj ĉi, nur malgranda parto da Francujo povas prave uzi la +nomon, la aliaj estas tielnomitaj, ĉar ili okazas paroli Keltajn +dialektojn.</p> + +<p>La malĝusta uzado de tiu ĉi vorto ĉe la aŭtoroj kaj la +politikistoj pligrandigis multege naciajn malamikaĵojn inter la +Angloj kaj Irlandoj, kaj ankaŭ inter la Francoj kaj la Germanoj.</p> + +<p>Kvankam la Germanoj estas tiel multe aŭ pli Keltaj ol la Francoj, +tamen tutaj libraroj estas skribintaj de Germanoj kontraŭ la +Kelta Franco, kalumniante lin pro lia raso. Mommsen, rilate al +tio ĉi, estas malglore la plej granda ofendanto el ĉiuj; tamen +lia kapo estis klare Kelta. Malfeliĉa fakto—por tiuj ĉi Germanaj +aŭtoroj—estas, ke multaj el la plej famaj Germanoj havis la larĝan +Keltan kapon, inter ili, Goethe, Schiller, Bismarck kaj eĉ Martin +Luther!</p> + +<p>Ĉu la ironio povus plimulton fari?</p> + +<p>La nescianta Angla malestimo por la Irlandoj estas eĉ pli malbona ol +la Germana malestimo de la Francoj, ĉar la Kelta elemento ĉe la +Irlandoj estas tre malgranda kaj tiel intime intermiksita kun la +aliaj, ke ĝi ne estas videbla. Kontraŭe, en la orienta parto de +Anglujo, kie la Danoj loĝiĝis, la Kelta elemento estas tre ofte +trovata.</p> + +<p>La "Kelta" montano ankaŭ ŝuldas sian ekzistaĵon al la fantazio de +la aŭtoroj. La vera Skota montano estas Teŭtona-Mediteranea.</p> + +<p>Mi ŝuldas multe al la libreto de John Munro <i>Historio de la Brita +Raso</i> (History of the British Race; Newnes), kiun mi konsilas +Esperantistojn legi, kiel enkonduko al la scienco de antropologio.</p> +</div> + + +<div id="est1-13-18" class="article" lang="eo"> +<p>Kun granda bedaŭro ni anoncas, ke la agema Malta Societo ĵus estas +perdinta S<sup>ron</sup> A. Littlejohn, unu el la plej energiaj klopodantoj +inter la fervora insulanaro. Kaj, por pruvi, ke malfeliĉoj neniam +venas unuope, la sama grupo ankaŭ perdis la servojn de la helpanto, +kiu estis tipografonta la novan ĵurnalon, pri kiu la Maltaj +Esperantistoj nun klopodas.</p> + +<p>Kaj la sekvanta sciigo el Rusujo ankaŭ estas precipe doloriga. "La +23 Septembro subite mortis Membro de la <i>Soceito Espero</i>, Ekscelenco +Gregorij Nikolaeviĉ Ljubi, poŝtcenzuristo de eksterlandaj +ĵurnaloj, kaj cenzuristo de la venonta Rusa ĵurnalo ‘Esperanto.’"</p> + +<p>La mortinto estis progresema homo, li multe faradis por la <i>Soceito +Espero</i>, li penadis detrui la cenzurajn barilojn rilatajn la lingvon +Esperanto, kaj lia morto estas gravega perdo por ni Rusaj +Esperantistoj.</p> + +<p>British Esperantists will learn with pleasure that, just as we are +going to Press, news has been received of the foundation of <i>The +London School of Esperanto</i>. E. A. Millidge, Esq., one of our most +able Esperantists (to whom we owe most hearty thanks for valuable +assistance in revising the proofs of several of our numbers), will be +the chief instructor. For information apply to the Secretary, 93, +Chancery Lane, London, W.C.</p> + +<p>The principal articles of late dealing with Esperanto have appeared +in the <i>Sheffield Independent</i>, <i>Glasgow Evening Times</i>, <i>To-day</i>, +and the <i>Church Family Newspaper</i>. This last has been especially +useful, as a reference was given for further information, with the +result that many new adherents have been gained, especially among the +Clergy. If only contributors would remember never to let an article +appear without some such reference, our progress would be even more +rapid than it at present is.</p> +</div> + + +<div id="est1-13-19" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">ANTAŬEN!</h5> + +<p>Originale verkita de William Officer.</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Nun super la tero lumiĝas</span> +<span class="i2">La tagoj feliĉaj kaj belaj,</span> +<span class="i0">Brilecon de kiuj, longtempe</span> +<span class="i0">La grandaj saĝuloj vidadis</span> +<span class="i2">En siaj revadoj anĝelaj.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Leviĝu do, Esperantistoj!</span> +<span class="i2">Antaŭen je nomo de Dio!</span> +<span class="i0">Homaro, unue sensenta,</span> +<span class="i0">Komencis gravecon kompreni</span> +<span class="i2">De via altega misio.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Ĝis nun la nacioj estadis</span> +<span class="i2">Fremduloj je penso kaj koro:</span> +<span class="i0">Tro ofte iliaj ĵaluzoj</span> +<span class="i0">Kaj malamikecoj plenigis</span> +<span class="i2">La mond’ je senfrukta doloro.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Al vi apartenas la tasko</span> +<span class="i2">Grandega, senlime vastigi</span> +<span class="i0">La lingvon <i>esperan</i>. Ĝi sole</span> +<span class="i0">Posedas potencon magian</span> +<span class="i2">La multojn en unu kunligi.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">El scio larĝega, perfekta,</span> +<span class="i2">La ĝia triumfo kreskigos,</span> +<span class="i0">Simile al floroj, amecon</span> +<span class="i0">Kaj pacon, regado de kiuj</span> +<span class="i2">La homojn eterne ĝojigos.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Antaŭen, do, Esperantistoj!</span> +<span class="i2">Antaŭen je nomo de Dio!</span> +<span class="i0">Laboru fervore, senĉese!</span> +<span class="i0">La sun’ de sukceso ekbrilas</span> +<span class="i2">Sur via altega misio.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est1-13-20" class="poetry" lang="eo"> +<p class="pagenum">205</p> +<h5 class="poem-header">PLENDO DE LA LUNO.</h5> + +<p>Originale verkita de G. Kolowrat Ĉervinski.</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Dormas, silentas natur’</span> +<span class="i2">Nur siluetoj montriĝas.</span> +<span class="i0">Kaj sur ĉielo la lun’</span> +<span class="i2">Tre malkontenta vidiĝas.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i4">Tute sen ĝoj’ ĝi rigardas,</span> +<span class="i6">Eĉ falis larm’ el okul’</span> +<span class="i4">(Tiel almenaŭ mi revis)</span> +<span class="i6">Ho, luno malfeliĉul’!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Diru pro kio senĝoje</span> +<span class="i2">Tiel rigardas nun vi;</span> +<span class="i0">Eble ne estas agrabla</span> +<span class="i2">Plia fort’ de l’ sunradi’.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i4">Ĉu miras vi la malbonon,</span> +<span class="i6">Ĉu plendas vi, ke sur ter’</span> +<span class="i4">Homo feliĉa ne estas,</span> +<span class="i6">Kaj eĉ senpeka afer’?</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Eble ekscii vi volas</span> +<span class="i2">Estas por kio milit’</span> +<span class="i0">Kial ne estas la pac’</span> +<span class="i2">Ĉe la Dio kreit’?</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i4">Eble al mi vi demandas:</span> +<span class="i6">Kial, je l’ homa ĉagren’,</span> +<span class="i4">Lingvo neŭtrala malestas</span> +<span class="i6">Por la komuna kompren’?</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Restu do vi nun trankvila;</span> +<span class="i2">Bon’ venos de Esperant’</span> +<span class="i0">Lingvo neŭtrala utila,</span> +<span class="i2">Por ĉiu tera loĝant’.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i4">Ĝi la militon forigos,</span> +<span class="i6">Pacon aranĝos ja ĝi,</span> +<span class="i4">Veran ekhavos la amon</span> +<span class="i6">Tuta homar’ inter si.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kuros de l’ mondo malbono,</span> +<span class="i2">Multo en ĝi pliboniĝos,</span> +<span class="i0">Perdos la lokon mizero</span> +<span class="i2">Multaj eĉ plifeliĉiĝos.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i4">Kaj forgesiĝos l’ ofendo</span> +<span class="i6">Al vi farita de l’ sun’.</span> +<span class="i4">Eble vi ekkontentiĝos,</span> +<span class="i6">Ho bela, ho mia lun’.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Dormas, silentas natur’,</span> +<span class="i2">Nur siluetoj montriĝas</span> +<span class="i0">Kaj sur ĉielo la Lun’</span> +<span class="i2">Jam plikontenta vidiĝas.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i4">Sed ne sen ĝoj’ ĝi rigardas</span> +<span class="i6">Kaj senlarmiĝis jam ĝi—</span> +<span class="i4">(Tiel almenaŭ mi revis)</span> +<span class="i6">Ĝi konsoliĝis de mi!</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est1-13-21" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">ANAKREONAĴO.</h5> + +<p>Verkita de Rev. A. H. Nankivell.</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i2">Mi deziras pri famuloj</span> +<span class="i0">Kaj prapatroj nun kantadi</span> +<span class="i0">Kaj fortuloj batalantaj</span> +<span class="i0">Kaj sanktuloj preĝadantaj,</span> +<span class="i0">Honorindaj, memorindaj,</span> +<span class="i0">Kuraĝemaj kaj mirindaj,</span> +<span class="i0">Tiajn virojn mi laŭdadi</span> +<span class="i0">Volas; aŭdu, feliĉuloj!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Sed kor’ mia kun moketoj</span> +<span class="i0">Krias: "Mi ne volas aŭdi.</span> +<span class="i0">Kantu nun pri la knabinoj,</span> +<span class="i0">Delikataj belulinoj,</span> +<span class="i0">Gajakoraj kaj amindaj,</span> +<span class="i0">Belvizaĝaj kaj kisindaj,</span> +<span class="i0">Tiajn mi deziras laŭdi;</span> +<span class="i0">Aŭdu, feliĉulinetoj!"</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i2">Tial mi adiaŭ diras</span> +<span class="i0">Al fortuloj kaj sanktuloj,</span> +<span class="i0">Militintoj kaj venkintoj,</span> +<span class="i0">Adorintoj kaj preĝintoj;</span> +<span class="i0">Kaj de nun pri virgulinoj,</span> +<span class="i0">Karesindaj gajulinoj,</span> +<span class="i0">Forgesinte pri bravuloj,</span> +<span class="i0">Ĉiam kanti mi deziras.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est1-13-22" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">LULKANTO. DORMU!</h5> + +<p>Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon).</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Dormu, dormu en lulilo</span> +<span class="i0">Paĉja, panja korligilo;</span> +<span class="i0">Panjo ja apude sidas</span> +<span class="i0">Ci al panja am’ konfidas,</span> +<span class="i0">Ci en sendanĝero estos</span> +<span class="i0">Panjo ja apude restos;</span> +<span class="i0">Laŭ infana elkonfido</span> +<span class="i0">Dormu, dormu, dorm’!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kovras ja flugilaj vestoj</span> +<span class="i0">Sur birdetoj en la nestoj</span> +<span class="i0">Sed flugiloj cin anĝelaj</span> +<span class="i0">Kovras en mallumo helaj;</span> +<span class="i0">Ci en sendanĝero restos</span> +<span class="i0">Ĉar anĝeloj apudestos;</span> +<span class="i0">Laŭ infana elkonfido</span> +<span class="i0">Dormu, kara mia ido,</span> +<span class="i0">Dormu, dormu, dorm’!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Dolĉa en lulil’ trezoro,</span> +<span class="i0">Ŝlosilet’ de panja koro,</span> +<span class="i0">Cin al brakoj mi konfidas</span> +<span class="i0">Kies ci vizaĝon vidas;</span> +<span class="i0">Ci en sendanĝero restas</span> +<span class="i0"><span class="sc">Nia Patro</span> apudestas;</span> +<span class="i0">Laŭ infana elkonfido</span> +<span class="i0">Dormu, kara mia ido,</span> +<span class="i0">Dormu, dormu, dorm’!</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est1-13-23" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">LA MALGRANDEGULO.</h5> + +<p>Originale verkita de Clarence Bicknell.</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Malgrandegulo foje amis</span> +<span class="i2">Grandegulinon belan;</span> +<span class="i0">Li diris: "Ĉu vi min edzigos,</span> +<span class="i2">Amanton tre fidelan?"</span> +<span class="i0">Sed ŝi respondis: "Malfeliĉe</span> +<span class="i2">Mi estas tre miopa</span> +<span class="i0">Sed ni ne povas eĉ vin vidi</span> +<span class="i2">Per ilo teleskopa;</span> +<span class="i0">Por mi vi estas tro malgranda;</span> +<span class="i2">Mi restos amikino,</span> +<span class="i0">Sed iu de la via kresko</span> +<span class="i2">Konvenos por edzino."</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Pro tio, poste, sian koron</span> +<span class="i2">Al malgrandegulino</span> +<span class="i0">Li donis, sed ŝi tuj respondis:</span> +<span class="i2">"Ne estas mi virino</span> +<span class="i0">Por vi; ni estas tro similaj</span> +<span class="i2">La unu al l’alia,</span> +<span class="i0">Kvankam al mia kor’ vi estas.</span> +<span class="i2">Amanto simpatia;</span> +<span class="i0">Ĉar ne konvenas por edzeco</span> +<span class="i2">Preciza egalpezo;</span> +<span class="i0">L’edzino via devus esti</span> +<span class="i2">Virin’ de kreskomezo."</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Foriris li, kaj longatempe</span> +<span class="i2">Ne plu li enamiĝis,</span> +<span class="i0">Sed fine, lia kor’ per iu</span> +<span class="i2">De mezokresk’ bruliĝis.</span> +<span class="i0">Sed ŝi, al la demand’ fatala</span> +<span class="i2">Respondis: "Tre ĝentila</span> +<span class="i0">Vi estas, sed mi ne kuniĝos</span> +<span class="i2">Kun viro malsimila.</span> +<span class="i0">La viro, kiun mi akceptos,</span> +<span class="i2">(Nature, vir’ samlanda),</span> +<span class="i0">De mia kresko ankaŭ estos,</span> +<span class="i2">Nek pli nek malpli granda."</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">"Ho, ve!" li tiam kriis, "kion</span> +<span class="i2">Mi faros, mizerulo?</span> +<span class="i0">Neniu jesan vorton donis</span> +<span class="i2">Al mi, malgrandegulo."</span> +<span class="i0">Respondis ĉiuj al proponoj:</span> +<span class="i2">"Vi havas koron aman,</span> +<span class="i0">Sed tamen kreskon tro malgrandan</span> +<span class="i2">Aŭ saman, aŭ malsaman.</span> +<span class="i0">Mi petas, ke vi diru ion</span> +<span class="i2">Por min ekkuraĝigi."</span> +<span class="i0">"Tre efektive," ŝi respondis,</span> +<span class="i2">"Ne penu edzinigi."</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est1-13-24" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">206</p> +<h5>MIAJ PAPERAMIKOJ.</h5> + +<p class="center">Originale verkita fantazio de C. Oxenford.</p> + + +<p>Frapon! Ha, la poŝtisto—letero de unu el miaj paperaj amikoj. Vi +ridetas, tamen estas vere. Mi havas multe da paperaj amikoj, tio +estas amikoj, kiujn mi neniam estas vidinta; sed kiuj skribas al mi +el aliaj landoj. Kaj tiaj bonaj amikoj! Ĝuste similaj al la libroj, +la plej bonaj, kiujn oni povas posedi. Negrave kio mi estas vizaĝe, +profesie; neniam ili permesos min senti, ke mi estas malbela, +malsprita, neinteresa. Se mi ne estas vestata tiel bone, kiel aliaj, +neniam ili turnas la kapon kiam ni renkontas nin, sed ĉiam ili +salutas min kun amika rideto. Se mi estas laca, malafabla, kiam oni +min vizitas, oni nek ekkoleras nek nomas min malafablulino, sed oni +kvietigas min, kaj helpas min forgesi la kaŭzon de mia maltrankvileco.</p> + +<p>Sed mi devas rapidi pretigi ilin akcepti. Ĉiuj miaj paperamikoj +vizitos min hodiaŭ vespere. Kia amaso tie estos! Tiu ĉi salono +apenaŭ ilin enhavos.</p> + +<p>Mi estas ornaminta la ĉambron per floroj kaj, kiam la kandeloj estos +lumigitaj ni aperos tute belegaj. Mian veston? Mi estas vera virino: +mi estas vestinta min simila al la reĝino de Ŝiba. Tiun vesperon mi +trafas la deziron de mia koro: mi akceptas amikojn, kaj mi estas en +plej gaja humoro.</p> + +<p>Ha, ĉi tie venas la unua gasto.</p> + +<p>"Kiel vi sanas, Sinjoro...?"</p> + +<p>Ha, ha! vi supozas, ke mi estas dironta al vi lian nomon? Ne, ne!</p> + +<p>Li salutas min; kia manpremo! Nuntempe oni premas manojn laŭ +malnerva maniero, tute ekkoleriganta. Sed ne premu mian manon tro +kore, amiko mia; vi viroj neniam konas viajn fortojn.</p> + +<p>Nun la aliaj alvenas, kaj mi rapidas ilin akcepti.</p> + +<p>"Bonan vesperon, Sinjoro ... mi estas ĉarmata vin renkonti; kaj vin +ankaŭ, Sinjoro. Kion vi diras? Ho, Ho flatantulo, foriru, estas +facile vidi, ke vi elvenas el <i>La Belle France</i>!"</p> + +<p>Sed kiu estas tiu ĉi grandegulo, kiu alportas kun li tian malvarman +venton? Estas mia amiko el Rusujo; li estas sufiĉe aminda serĉi por +mi poŝtmarkojn, kvankam li min konis nur malmulte da tempo. Mi devas +paroli iom kun li, kaj prezenti lin al tiu ĉi ĉarma Fraŭlino el +Aŭstrujo, kiu tiel timeme envenas en la salonon, kun mallevataj +okuloj. Ŝi estas juna Esperantistino, kaj devas esti kuraĝigata.</p> + +<p>Kiu estas tiu ĉi sinjoro? Mi ne konas lin—sed ne, mi memoras, +li estas vidinta mian nomon sur la "<i>Adresareto de personoj kiuj +deziras korespondadi</i>," kaj deziras konatiĝi kun mi. Estimata +Sinjoro, mi timas ke vi ne ĝuos kunvenon de fremduloj! Kion, vi +estas botanikisto? Nu, jen kelkaj kuriozaj floroj; certe vi ĝuos +ilian societon, ĝis kiam mi povos trovi inter miaj gastoj similan +spiriton por prezenti al vi.</p> + +<p>Ankoraŭ alia gasto, kiu malalte kliniĝas por kisi mian manon. Tiu +ĉi ago, ĉu ĝi estas laŭ miaj Anglaj idealoj de la konveneco? Ĉu +mi permesos al mi ĝin akcepti? Sed, mi forgesas, <i>nun</i> mi estas +kosmopolitanino, kaj mi konformas al la kutimojn de ĉiuj landoj.</p> + +<p>Alia gasto, kaj ankoraŭ alia. "Bonvenon, miaj amikoj, bonvenon!"</p> + +<p>Malgraŭ mia feliĉeco, mi iom malkontentiĝas; unu el miaj amikoj +mankas; kaj mi estas pro tio tre malĝoja. Inter ĉiuj el miaj +paperamikoj, li estas la plej ŝatata. Mi trarigardas la salonon, ne, +tie ĉi li ne estas. Ha! Li envenas—"Mia kara Sinjoro, mi estas +ĉarmata vin vidi. Venu, sidiĝu apud mi kelkajn minutojn, kaj diru +kial vi estas tiel malfrua. Via Parizo, ĉu ŝi estas tiel ĝoja, ke +vi ne deziras ŝin forlasi eĉ por unu tago?"</p> + +<p>Mi ekrigardas ĉirkaŭ la salono—kun tiuj ĉi bonaj amikaj +personoj ĉe mi mi estas feliĉega, sed—tamen estas—iom +stranga,—nekomprenebla! Mi trovas min tute nekapabla rekoni eĉ unu +personon. Tiuj vizaĝoj kaj tiuj formoj ŝajnas ĉiun momenton +ŝanĝiĝi. Kelkafoje oni estas blonda, kelkafoje bruna aŭ malhela. +Unufoje oni estas granda, aliafoje malgranda! Ĉu miaj okuloj trompas +min? Ho! kio okazas? Estas subite malvarme, mallume; la salono estas +neokupata. Hu! mi vekiĝas tremetante. Nur estas sonĝo. Ho ve! mi +estas ankoraŭ sola. Nur spirite mi renkontis miajn amikojn, ili ja +estas paperamikoj!</p> + +<p>Eble, mi pripensas, estas tiom pli bone. Ve! kiam mi ekrigardas min +spegule, kaj mi vidas malgrandan, malbelan virineton de maturaĝo, mi +ĝojas, ke ili ne povas vidi min. Ĉu ili daŭrus skribi al mi se ili +povus min vidi kaj—sed ne, mi ne estos malamika, maljusta!</p> + +<p>Tial miaj paperamikoj, al vi! Mi trinkas je via sano (kvankam nur per +mia amata kafo) kaj mi dankas vin pro la multe da feliĉaj horoj, +kiujn vi estas donintaj al mi; pro la multo da agrablaj ekskursoj, +kiujn mi estas fantazie partopreninta kun vi; unuvorte, pro via +amikeco. Ĝis la revido, amikoj miaj!</p> +</div> + + +<div id="est1-13-25" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">207</p> +<h5>KIMRA SKIZO VI.</h5> + +<p class="center">Heroino malmulte konata. Originale verkita de E.W.</p> + + +<p>En 1849 mi legis en ĵurnalo de la Orientaj Hindoj, pri juna heroino +kiu, sur la Kimra marbordo, estis superinta la gloran heroaĵon de +Grace Darling. Mia spirito estis ankoraŭ tro okupita je la +revolucioj de 1848 kaj ĝiaj sekvoj, por ke mi povu multe klopodi pri +afero individua, sed, post dekses monatoj, estante ĉe amikino, kiu +bone konis Fishguard Golfeton kaj ĝiajn loĝantojn, mi ŝin demandis +pri la nova heroino.</p> + +<p>Al la tempo de la mirinda ago ŝi estis en tiu regiono kaj +kompreneble estis vizitinta la familion Llewellyn. La patro estis +fiŝkaptisto, tiel, kiel ĉiuj la vilaĝanoj, esceptinte unu +butikisto kaj la drinkejmastro. Li estis vidvo, havis vizaĝon +inteligentan, sed li tute ne povis paroli nek kompreni la Anglan +lingvon. Tamen liaj filinoj estis pli kleraj. Ili estis grandaj, +fortikaj, kaj belegaj virinoj, la pliaĝa, Margareto, havis preskaŭ +dudek kvin jarojn.</p> + +<p>Mia amikino donis al mi kopion de la rakonto de la pli juna fratino, +Marta. Jen ĝia resumo, multe mallongigita.</p> + +<p><i>Rakonto de Marto</i>: "Mi senvestigadis min, kaj mia fratino preĝadis. +Subite ŝi ekleviĝis de siaj genuoj ekkriante: "Mi aŭdis pafadon. +Ŝipo estas inter la ŝtonegoj." Mi nenion aŭdis, sed ŝi komencis +rapide sin vesti kaj ni kune eliris por doni averton.</p> + +<p>Ekstere ni povis apenaŭ stariĝi, kaj la ŝaŭmo kun la ondoj sin +ĵetis sur la vojeton. Kiam ni atingis la drinkejon, nia patro kaj la +ceteraj viroj kredis, ke ni ne povas esti alie ol frenezaj. Ili +aŭdis nenian pafadon; la nokto estis tiel nigra, kiel la peĉo; +nenia ŝipo volus proksimiĝi al la tero en tia vetero; se ŝipo tie +estus, ili povus nenion fari por ĝin helpi; nenia boato povus naĝi +unu minuton sur tia maro. Sed Mago (Margareto) ne volis reveni ĉe +ni. Forte alpremante unu la alian, kaj ofte falante, ni marŝis +laŭlonge la krutaĵon, kiu ne estas alta kaj kiu, je diversaj lokoj, +superpendas la maron. Niaj okuloj kutimiĝinte al la mallumeco, ni +vidis la blankan ŝaŭmon kune kun granda nigra makulo, kaj, apud +ĝi, malgrandajn makulojn. Ŝi diris: "Jen estas la ŝipo, tiuj estas +dronontaj maristoj; ni devas savi ilin!" Ne malproksime estis du +stangoj, kaj ankaŭ fortaj ŝnuregoj kaj turniloj por suprentiri la +boatojn kiam oni atendas uragon. Mago komencis tordi ŝnuregojn +ĉirkaŭ sia talio. Mi komprenis, ke ŝi ĵetos sin en la ondegojn, +kaj mi diris: "Ho! memoru pri via senmorta animo; ĉu vi estas certa, +ke ĝi estos savota?" Ŝi respondis: "Tio ĉi tute ne estas grava, +mia nuna devo estas savi tiujn ĉi dronontojn." Mi penadis fortiri +la ŝnuregon, por ke ŝi ne sin alligu, sed ŝi fariĝis tute furioza +kaj laŭte ekkriis: "Mi ja iros en la maron; se vi ne faros tion, +kion mi ordonos, se vi ne turnos la turnilon, kiam mi elvokos, vi +estos tiu, kiu mortigis sian fratinon."</p> + +<p>Ŝi kuris, kun la ŝnurego alligita, kaj ŝi saltis kiel eble plej +forte. Subite mi sentis ekskuon, mi turnis kaj tiris; ŝi suprenvenis +kun viro inter siaj brakoj. Ŝi metis lin sur la herbon; denove ŝi +saltis, kaj mi turnis la tenilon; dua viro saviĝis—poste tria. Nun, +la ŝnurego estante preskaŭ tratranĉita, ŝi sendis min al la +drinkejo por alvoki helpon.</p> + +<p>Dume ŝi prenis ŝnuregon de alia stango kaj alligis ĝin ĉirkaŭ +sian korpon. Homoj alvenis kun lankovriloj, brando, lanternoj kaj +ujoj da varmega akvo. Mi helpis ĉe la malsekaj, nekonsciaj maristoj. +Kelkaj viroj laboris la turnilon, kaj Mago suprenportis kvaran viron, +sed ondego ĵetis ilin kontraŭ akran ŝtonegon, kaj lia cerbo kaj +sango ŝpruciĝis sur ŝia gorĝo kaj kolo. Ŝi ŝajnis morta, sed +poste ŝi englutis iom da brando, kaj sin ĵetis en la maron kaj +savis la lastan viron. Nun la laboro de Mago estis finita, kaj ŝi +ploregis. Ni flegis ŝin, portis ŝin hejme, kaj kuŝis ŝin lite, +sed ĉiam ŝi ploregadis; eĉ nuntempe, kiam ajn ŝi ne povas dormi, +ŝi senĉese ploras."</p> + +<p>Kompreneble, mi tre deziris vidi Margareton, ĉar oni diris, ke ŝia +vizaĝo similas eĉ pli ol antaŭe al Sankta Virgulino de Rafaelo, +sed mi ne povis. Ŝi akceptis multajn vizitantojn, sed kun neniu ŝi +parolis pri la ŝippereo.</p> + +<p>Li tiama episkopo de St. Davids estis D<sup>ro</sup> Connop Thirlwall, la +klera historiskribanto de antikva Grekujo. Li simptiis kun la Kimroj, +kaj eĉ estis lerninta ilian tre malfacilan lingvon. Li sendis al la +du fratinoj £100 (2,500 frankojn) je signo de admiro pro ilia nobla +sindoneco. Li ankaŭ komunikis al la direktoroj de <i>Lloyds</i> la +detalojn pri la afero, kaj ili sendis al Margareto £100, kaj +pergamenon iluminitan, sur kiu ili dankis ŝin pro tio, ke ŝi estas +savinta la vivon al tri maristoj. (Efektive nur tri estis savitaj, +ĉar unu el la kvin mortis malmultajn tagojn post la ŝippereo). +Tiamaniere la familio riĉiĝis.</p> + +<p>Kiam mi denove estis en Kimrujo, mi intencis viziti la familion +Llewellyn, sed oni min sciigis, ke Marto edziniĝis je Koloniano, kaj +la tuta familio estis elmigrinta.</p> + +<p>La nomo de Margareto Llewellyn estas verŝajne forgesita de ĉiuj +krom kelkaj maljunuloj.</p> + +<p>Ofte mi pensas, kiel feliĉa estas ŝia sorto, povi plenumi faron +tiel heroan, kaj tamen eviti la degradecon de publika sciado.</p> +</div> + + +<div id="est1-13-26" class="music" lang="eo"> +<p class="pagenum">208</p> +<p class="center">[<a href="music/nialando.mid">Listen</a>] [<a href="music/nialando.pdf">PDF</a>] [<a href="music/nialando.xml">MusicXML</a>]</p> + +<div class="imgcenter"> +<img src="images/nialando.png" alt="[Music: Nia Lando, Words & Music by F.G. Rowe.]" style="width: 668px; height: 820px"> +</div> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kie estas nia lando,</span> + <span class="i0">Nia kara lingvo-lando?</span> + <span class="i0">Ĉu Rusujo, pacienca,</span> + <span class="i0">Al la lumo baraktanta?</span> + <span class="i0">Ĉu Svisujo kun montanoj,</span> + <span class="i0">Domo ja de liberanoj?</span> + <span class="i0">Grandaj tiuj landoj estas</span> + <span class="i0">Sed pli granda nia estas!</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kie estas nia lando,</span> + <span class="i0">Nia kara lingvo-lando?</span> + <span class="i0">Ĉu Anglujo tiel rega,</span> + <span class="i0">Ĉie ĉiam okupega?</span> + <span class="i0">Aŭ en filnacioj ŝiaj.</span> + <span class="i0">Ne dependaj energiaj?</span> + <span class="i0">Grandaj tiuj landoj estas</span> + <span class="i0">Sed pli granda nia estas!</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kie estas nia lando,</span> + <span class="i0">Nia kara lingvo-lando?</span> + <span class="i0">Ĉu Francujo kun beleco,</span> + <span class="i0">Liber-egal-frat-braveco?</span> + <span class="i0">Germanujo kun pensuloj,</span> + <span class="i0">Malrapid’ sed persistuloj?</span> + <span class="i0">Grandaj tiuj landoj estas</span> + <span class="i0">Sed pli granda nia estas!</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Nia lando estas ĉie,</span> + <span class="i0">Ĝiaj limoj ja nenie!</span> + <span class="i0">Kie premas manon mano,</span> + <span class="i0">Kune kun Samideano;</span> + <span class="i0">Aŭ saluto aŭdigata,</span> + <span class="i0">Aŭ steleto vidigata.</span> + <span class="i0">Kie ajn la klopodanto,</span> + <span class="i0">Estas lando Esperanto!</span></div> +</div> +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est1-index">Back to Vol. I index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est1-14-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.</div> +<div class="fleft"><i>No. 14.</i></div> +<div class="fright"><i>Decembro, 1904.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>La Esperanta Gazeto por la<br > + Propagando de la Internacia Lingvo.</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE, 67, Kensington Gardens Square, W.</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Wholesale agents: 16, Norfolk street, Strand, London, W.C.</div> +</div> + +<div id="est1-14-2" class="left border"> +<div class="h6">CONTENTS.</div> + +<table> +<tr><th></th><th>Page</th></tr> + +<tr><td><a href="#est1-14-12" class="sc">Editor’s Notes</a></td><td class="numb">209</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-14-13" class="sc">Welsh Sketch</a> VII. (E.W.)</td><td class="numb">210</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-14-14" class="sc">Instinct or Intelligence</a> (Dr. Gambier)</td><td class="numb">211</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-14-15" class="sc">Xmas Pudding</a> (Jem Ross Archibald)</td><td class="numb">212</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-14-16" class="sc">Origin of European Languages</a> (George J. Henderson)</td><td class="numb">213</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-14-17" class="sc">The Crane and the Simpleton</a> (Guy H. Naylor)</td><td class="numb">214</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-14-18" class="sc">Letter from Geneva</a> (Edouard Bernard)</td><td class="numb">215</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-14-20" class="sc">Club Report</a></td><td class="numb">216</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-14-21" class="sc">A Venetian Affair</a> (D. H. Lambert, B.A.)</td><td class="numb">219</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-14-22" class="sc">The Treasure in the Forest</a> (H. G. Wells), translated by Martyn +Westcott</td><td class="numb">220</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-14-23" class="sc">My Lord the Baby</a> (Edward Metcalfe, M.A.)</td><td class="numb">222</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-14-24" class="sc">To Smokers</a> (Ben Elmy)</td><td class="numb">222</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-14-25" class="sc">Flyfishbirdratcatdog!</a> (Clarence Bicknell)</td><td class="numb">222</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-14-26" class="sc">The Call of Nature</a> (G. C. Law)</td><td class="numb">223</td></tr> + +<tr><td><a href="#est1-index" class="sc">Index to ‘The Esperantist’</a> (Vol. I.)</td><td class="numb">224</td></tr> +</table></div> + + +<div id="est1-14-3" class="sec-list right border"> +<p>For Local Information apply to the Hon. Secs. of the following +Official Societies:—</p> + +<ul> +<li>Acton—Sro. E. J. GANT, Ivy Dene, Cumberland Road, Hanwell, W.</li> + +<li>Barrow-in-Furness—Sro. JOHN THOMPSON, 52, Blake Street.</li> + +<li>Battersea—Sro. A. E. LEE, 2, Cupar Road, Battersea.</li> + +<li>Brighton—Miss OXENFORD, 16, Upper Westbourne Villas, Hove.</li> + +<li>Brixton—Sro. E. W. EAGLE, 21, Kellett Road, Brixton.</li> + +<li>Corbridge-on-Tyne—FRAŬLINO BICKELL, Springfield.</li> + +<li>Dover—Sro. H. R. GEDDES, Northumberland House.</li> + +<li>Dundee—Sro. J. DUCHENE, 3, Seagate.</li> + +<li>Edinburgh—Miss TWEEDIE, M.A., 2, Spence Street.</li> + +<li>Forest Gate—Sro. G. C. H. CARTER, 107, Ham Park Road.</li> + +<li>Glasgow—Sro. J. H. WALLACE, 3, Hampden Terrace, Mount Florida.</li> + +<li>Huddersfield—Sro. G. H. TAYLOR, 9, Norman Road, Birkby.</li> + +<li>Ilford—Sro. W. A. JEFFERY, 42, Park Road, Ilford, E.</li> + +<li>Keighley—H. W. D. HAMILTON, 15, Nashville Terrace, Fell Lane.</li> + +<li>Leeds—Sro. J. E. WYMS, Achonry House, 3, Mexbro Avenue, Chapeltown Road.</li> + +<li>Leicester—Sro. MUGGLESTONE, 61, Bonsall Street.</li> + +<li>Liverpool—Sro. R. E. ISSOTT, 5, Gresham Street, Edge Lane.</li> + +<li>London—Miss LAWRENCE, 41, Outer Temple, W.C.</li> + +<li>Newcastle—Sro. J. MILLS, 129, Clara Street, Benwell.</li> + +<li>Portsmouth—Dr. GREENWOOD, 182, Queen’s Road.</li> + +<li>Plymouth—Dro. GRINDLEY, 23, Gifford Place.</li> + +<li>St. Andrews—Sro. J. T. RAXTON, 133, South St., St. Andrews.</li> + +<li>Settle—Sro. C. GRAHAM, Goldelands.</li> + +<li>Tynemouth—Sro. ALAN F. DAVIDSON, 26, Park Crescent, N. Shields.</li> + +<li>Warrington—Sro. W. H. WOODCOCK, Holly Bank, Letchford.</li> + +<li>West London—Sro. S. MAITLAND, 22, Maclise Road, Kensington W.</li> +</ul> +</div> + +<div id="est1-14-4" class="reklamo" style="text-align:center;"> +<div class="left"> +<div class="h6">The Remington</div> + +<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> + +<p>Just think of it!</p> + +<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> + +<p><i>Unbound by ties of nationality:<br > + +The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> + +<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> + +<hr class="short" > + +<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br > +100, Gracechurch St., London, E.C.</p> +</div> + +<div class="right" lang="eo"> + +<div class="h6">La Remington</div> + +<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> + +<p>Pripensu je tio!</p> + +<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> + +<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br > + +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> + +<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> + +<hr class="short" > + +<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br > +100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> +</div> +</div> + + +<div id="est1-14-5" class="reklamo left" lang="eo"> +<p><b>ĈIUJ, NI POVOS<br > +PARADIZON IRI.</b></p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kiu bone trinkas,</span> +<span class="i0">Tiu bone dormas.</span> +<span class="i0">Kiu bone dormas,</span> +<span class="i0">Tiu ne pensas malbone.</span> +<span class="i0">Kiu ne pensas malbone,</span> +<span class="i0">Tiu certe ne pekas.</span> +<span class="i0">Nu, ĉar kiu ne pekas.</span> +<span class="i0">Paradizon eniros.</span> +<span class="i0">De nun, bone trinku.</span> +<span class="i0">Kaj vi paradizon iros.</span></div> +</div> +<hr class="short" > + +<p>Por tio ĉi, oni devas aĉeti <b>bonajn vinojn</b>, kaj sin turni al:—<br > +<b>Sro. Ch. Jadoan en Mercurey (S. & L.) France.</b></p> +</div> + + +<div id="est1-14-6" class="reklamo left center"> +<p style="font-size:170%;">The "Review of Reviews"</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;"><i>Is the Best Magazine for Busy People. +And it is read by ‘Esperanto’ Students.</i></p> + +<p>The aim of this Magazine is to make the Best Thoughts of +the Best Writers universally accessible at a Trifling Cost.</p> + +<p>The busiest and poorest in the community may here follow +with intelligent interest the great movements of Contemporary +History.</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;">Post Free for Twelve Months, 8/6,<br > +10 fr. 75 c., or 8.50 marks.</p> + +<p>Office: MOWBRAY HOUSE, NORFOLK ST., LONDON.</p> +</div> + + +<div id="est1-14-7" class="notice" lang="eo"> +<div class="h5">Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi.</div> + +<ul> +<li>Sro. <span class="sc">R. A. Croston</span>, 33, Dryden Road, Liverpool. Korespondados kun +alilandanoj per p-k. aŭ leteroj. Ĉiam respondos.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">F. Francis</span>, 46, Eridge Road, Tunbridge Wells, Kent. +Interŝanĝos i. p-k. kun ĉiulandanoj.</li> + +<li>Captain <span class="sc">H. E. Jacob</span>, Aden, Arabia. Dez. kor. kun diverslandanoj sed +precipe kun la junuloj.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">Henry C. King</span>, The Wharf, Barbados, B.W.I. Kun alilandanoj pri +ĉiuj aferoj.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">G. Mercer Hollis</span>, 47, Dartmouth Park Hill, London, N.W Koresp. +kun alilandoj per i. p-k. Ĉiam respondos.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">Sidney Nicholl</span>, 9, Throgmorton Avenue, London, E.C. Interŝ. +ilus. p-k. kun gealilandanoj.</li></ul> + +<p>La Kosto de la Enskribo estas ses pencoj (70c. poŝtmarke).</p> +</div> + + +<div id="est1-14-8" class="reklamo left"> +<p style="font-size:150%"><b>CHRISTMAS POSTCARDS.</b></p> + +<p style="font-size:110%" class="sc">Wholly in Esperanto.</p> + +<p style="font-size:120%;margin-left:10%;margin-bottom:0em;font-weight:bold;">Per Packet of Twelve, <span style="font-size:110%">7d.</span></p> +<p style="font-weight:bold;margin-left:15%;margin-top:0em;">POST FREE.</p> + +<p>This Postcard has been specially designed for the B.E.A. and contains +appropriate greeting to Esperantists throughout the world. Published +by the British Esperanto Association, 14, Norfolk Street, London, +W.C.</p> +</div> + + +<div id="est1-14-9" class="reklamo right"> +<p style="font-size:110%;font-weight:bold;">THE LONDON ...</p> + +<p style="font-size:200%">School of Esperanto.</p> + +<p style="font-weight:bold;margin-left:15%;">CLASSES AND POSTAL TUITION.</p> + +<p>For Prospectus apply to—</p> + +<p>THE SECRETARY, 93, Chancery Lane, London, W.C.</p> +</div> + + +<div id="est1-14-10" class="banner border center"> +<p class="pagenum">209</p> +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST.</h4> + +<p>The Esperanto Gazette for the spread of the International Language.</p> + +<div style="float:left;padding-left:5%;font-size:80%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ ĈE<br > +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;padding-right:5%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> + <li><b>H. Bolingbroke Mudie, Esq., 67, Kensington Gardens Square, London, W.</b></li> + <li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> + <li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li> + <li>FRANCE.—Grupo Pariza, 28, rue Serpente, Paris.</li> + <li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> + <li>MALTA.—A. Agius, Esq., 92, Strada S. Gaetano, Hamrun.</li> + <li>RUSSIA.—Societo Espero, Bol Podjaceskaja 24, log 12, St. Petersburg.</li> + <li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +</ul></div> + +<hr> + +<p style="float:left;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p style="float:right;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p lang="eo"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis +poŝtmarkon.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtmarkoj, kiuj estas akceptataj +laŭvaloro.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni sendu ĉiujn artikolojn, demandojn kaj avizojn al La Redaktoro, 67, +Kensington Gardens Square, London, W.</i></p> + +<p style="float:left;width:20%;padding-left:2em;">Vol. 1., No. 14.</p> + +<p style="float:right;width:20%;font-size:80%;text-align:left;">Subscription, 3s. Per Annum. + Single Copies, 4d. net. Nos. + 2 to 13, 6d. each; Later Issues + 4d. each, net.</p> + +<p>DECEMBRO, 1904.</p> +</div> + + +<div id="est1-14-11" class="note" lang="eo"> +<p class="sc">Al la Redaktoroj de Ĉiuj Esperantaj Gazetoj.—Karaj Kolegoj,</p> + +<p>Ni ĉiuj klopodas pro la disvastiĝo de nia kara lingvo, kaj ni ĉiuj +devos uzi tiujn ilojn, kiuj plej interesos niajn Legantojn. Kun +granda plezuro mi vidas, ke ĉiuj la Esperantaj Gazetoj fariĝas pli +kaj pli interesaj kaj vidindaj, kaj montras nepran pruvon de nia +progreso.</p> + +<p>Mi tamen tre surprize vidas, ke diversaj el la Esperantaj Gazetoj +enpresis verkojn, eltiritajn el <span class="sc">The Esperantist</span>, sen la necesa +permeso aŭ anonco.</p> + +<p>Kvankam oni ĝenerale tre kontente permesos la uzon aŭ tradukon de +multaj artikoloj el tiu ĉi Gazeto, la aŭtoroj esperas, ke oni ne +plu represigos ilin, sen antaŭa permeso.</p> + +<p>Kun alta estimo, ĉiuj bondeziroj, kaj internaciaj salutoj, mi estas +fidele via,—<span class="sc">La Redaktoro</span>.</p> +</div> + + +<div id="est1-14-12" class="article"> +<div class="left" lang="eo"> +<p>Sendube legantoj vidis, ke la lastaj numeroj de <span class="sc">The Esperantist</span> ne +enhavis multajn dulingvjan artikolojn. La Redaktoro ricevis leterojn +plendantaj kaj gratulantaj pro la sama forigo.</p> + +<p>Se multaj legantoj anoncos ke ili ŝatas la dulingvajn artikolojn, +kaj trovas ke ili helpas je la akiro de la lingvo, ĉiuj numeroj +enhavos kelkajn dulingvajn paĝojn.</p> + +<p>Dum la monato ni ricevis:—</p> + +<p>"Rakontoj pri Feinoj," de Charles Perrault, tradukitaj de S<sup>ino.</sup> +Sarpy (84 pp., 1 franko).</p> + +<p>"La Evolucio de la Lingvo Internacia," en la Bulgara lingvo, de Jonko +Davidov (51 pp., 50 centimoj).</p> + +<p>"Esperanta Versfarado," de J. Parisot and T. Cart (15 pp., 30 +centimoj).</p> + +<p>"Het Wetenschappelijk Vraagstuk eener Kunstmatige Taal," de E. +Collardeau, tradukita Holande de J. Neerdaels (26 pp.); kaj diversajn +bonepresitajn broŝurojn de Haŭptmann Borel, 95, Prinzenstrasse, +Berlin, N.W. (en la Germana lingvo).</p> + +<p>S<sup>ro.</sup> Lyndridge, la verkisto de la <i>Ekzercoj de Stenografia +Esperanto</i>, anoncitaj sur nia kovrilo, deziras anonci ke li +rondirigas inter siaj korespondantoj kajeron de <span class="sc">The Esperantist</span> +verkita stenografie.</p> + +<p>Bedaŭrindege, la eldoniĝo de "La Ventego" ankoraŭ prokrastiĝas. +La belarta eldono aperos frue Decembre, kosto 3 frankoj, sed mendoj +je la abonprezo de 2 fr. 50 akceptiĝos <i>ĝis Decembro</i> 5<sup>a</sup>.</p> +</div> + + +<div class="right"> +<p>Doubtless readers have seen that the last numbers of <span class="sc">The +Esperantist</span> have not contained many bilingual articles. The Editor +has received letters complaining and congratulatory of the same +disuse. If many readers will send notice that they appreciate the +bilingual articles, and find that they help in mastering the +language, all issues will contain some bilingual pages.</p> + +<p>During the month we have received:—</p> + +<p>"Fairy Tales," by Charles Perrault, translated by S<sup>ino.</sup> Sarpy (84 +pp., 10d.).</p> + +<p>"The Evolution of the International Language," in Bulgarian, by Jonko +Davidov (51 pp., 6d.).</p> + +<p>"Esperantic Versification," by J. Parisot and Th. Cart (15 pp., 4d.).</p> + +<p>"The Question of an Artificial Language," by E. Collardeau, +translated into Dutch by J. Neerdaels (26 pp.); and sundry +well-printed brochures from Captain Borel, 95, Prinzenstrasse, +Berlin, N.W. (in German).</p> + +<p>Mr. Lyndridge, the author of the <i>Exercises in Stenographic +Esperanto</i>, advertised on the cover, wishes to announce that he sends +round among his correspondents a copy of <span class="sc">The Esperantist</span> in +shorthand.</p> + +<p>Unfortunately, the publication of "La Ventego" is still delayed. The +art edition will appear early in December, price 2s. 6d., but orders +at subscription price of 2s. will be accepted <i>till December 5th</i>.</p> +</div> +</div> + + +<div id="est1-14-13" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">210</p> +<h5>KIMRA SKIZETO VII.</h5> + +<p class="center">Malnova Ferakonto. Esperantigita de E. W.</p> + + +<p>Unu fojon, antaŭ longege, loĝis en bela trankvila valeto viro +nomita Johano, kaj sia edzino Mario. Ili estis nejunaj kaj solaj. +Antaŭe ili havis du infanojn, kvarjaran knabeton kaj dolĉan dujaran +filineton, sed ili ambaŭ mortis. La gepatroj ofte ploregis ilin, +kvankam ili estas bonaj Kristanoj, kaj neniam volis murmuri kontraŭ +Dio.</p> + +<p>Ili laboris senĉese kaj saĝe, tiel ke ilia dometo, ĝardeno kaj +kampo estis modeloj da pureco kaj beleco. Iliaj bestoj estis grasaj +kaj bonezorgataj.</p> + +<p>La geedzoj estis amataj de la najbaroj, por kiuj ili faris ĉian +eblan servon. Sed la edzino malsaniĝis; ŝi ne volis konfesi sian +suferon, ĉar ŝi timis tro malĝojigi sian fidelan Johanon.</p> + +<p>Li vidis nenion, ĉar ŝi adoris lin tiel, ke ŝiaj vangoj ĉiam +ruĝiĝis kaj ŝiaj okuloj briliĝis kiel helaj steloj, kiam ajn li +rigardis ŝin. Li ja nenion vidis; sed multaj amikoj vidis kaj kore +simpatiis kun la kompatindaj geedzoj.</p> + +<p>Tiuj ĉi helpemaj estaĵoj, la feoj, loĝas en proksima arbaro, kaj +nokte dancadas sur la kampoj. Ili ja meritas la nomon donadatan al +sia raso de la Kimraj kamparanoj. Ili vere estas "la bonaj etuloj"; +ili amas la diligenton kaj la purecon, kaj ili amegas la honestecon, +la veramecon, kaj la bonkorecon.</p> + +<p>Ankaŭ ili estas dankemaj; kaj nesciante Johano kaj Mario estis +farintaj multajn bonajn servojn je ili.</p> + +<p>Tial okazis, ke, unu matenon, kiam Mario, pala kaj laca eliris por +melki la bovinojn, ŝi trovis ilin jam manĝantajn la freŝan +furaĝon.</p> + +<p>Enirante en la laktejon, ŝi vidis, ke tuta ŝia matena laboro estis +bone farita. Multaj funtoj da bela flava butero staris sur grandaj +pladoj, la buter-lakto estis en barelo, preta por ke Johano donu ĝin +al la porkoj manĝaĵe, la nova lakto jam estis kribrita kaj verŝita +en purajn vazojn; ankaŭ ĉiuj aliaj ujoj estis brogitaj. Enfine ŝi +nenion havis fari, krom hejti la supon kaj panetojn por matenmanĝo. +Tial ŝi ripozis sin kaj pensis pri Johano. Ŝi kredis, ke li +estis farinta tutan ŝian laboron. Ŝi ĝuis tiun ĉi provon de lia +konstanta amo kaj lin dankis en sia koro. Sed poste ŝi timis, ke +li devis scii ŝian suferon, kaj ŝi tre malĝojis. Tamen, kiam li +revenis hejmen, koloro kaj brilo ŝanĝis ŝian vizaĝon tiel, ke li +ne vidis ian signon de malsaneco.</p> + +<p>Ŝi deziris danki pro lia helpo, sed ŝi timis paroli, ĉar ŝi estis +ankoraŭ tro kortuŝata, kaj, plorante, ŝi lin ĉagrenigus. Ŝi +faris do siajn hejmajn aferojn kun amplena koro kaj silenta dankemo. +Morgaŭe, denove trovinte sian tutan eksterdoman laboron bonege +efektivatan, ŝi ekpetis al Johano ke li ne tiel lacigu sin pro ŝi. +Ili ambaŭ miregis, kaj, post longa interparolado pri la afero, ili +kredis, ke iliaj nevideblaj bonfaristoj devis esti "la bonaj etuloj." +Por samtempe certigi sin kaj montri sian kontentegon, ili metis, apud +la ŝtuparo, grandan pecon de la plej bona blanka pano kune kun +freŝa butero kaj vazo plena da ĵusmelkita lakto. Morgaŭe, la +regalo ne tie troviĝis; la geedzoj do sciis ke la feoj ja servos +ilin, tial ili laŭdis Dion pro tiu ĉi favoro, kaj ili amis Liajn +bonajn Estaĵetojn.</p> + +<p>Vintriĝis, Mario pli malsaniĝis. Ŝia tuta laboro ĉiam estis +farata de la feoj, kiuj ankaŭ helpis Johanon. Ili ja plezure estus +farintaj ĉiom, kiom li bezonis, sed ili estis saĝaj, kaj sciis, ke +li pli suferus, neokupate. Ĉiu nokte, ili ĝuis sian simplan +ragalon.</p> + +<p>Enfine, la morto disigis, dum kelka tempo, la du amantojn. La tombo +de Mario superploradiĝis de Johano, beletiĝis de la Gefeoj. Nenie +kreskis pli verde la herbo; nenie floris pli brile la floroj, nenia +difektiga insekto povis proksimiĝi al la sankta loko!</p> + +<p>La feoj servadis ankaŭ la vidvon, kies domo, ĝardeno kaj kampoj +fierigis la paroĥanojn. Oni estus kredinta, ke li havis multajn +laboristojn, kaj oni enviis lin. Li tamen tre malĝojis.</p> + +<p>Pli ol unu virino volis konsoli lin, kaj fariĝi la mastrino de tiel +bela bieneto.</p> + +<p>La plej ruza el liaj amikinoj lin kaptis, kaj edzigis. Ŝi estis +junulino tiel obstina kiel egoista, kiu nek ŝatis liajn virtojn, nek +bedaŭris lian melankolion, sed kiu antaŭvidis por si vivon facilan +kaj ĝojon, vidviniĝinte. Ŝia unu deziro estis amasigi monon. +Baldaŭ ŝi komencis malplezure meti la kutiman porcion por la feoj. +"Kial ili devos ricevi pli bonan nutraĵon ol aliaj farmlaboristoj?" +ŝi demandis. "Ĉar ili amegis Marion kaj laboras senpage," respondis +Johano; "ankaŭ ili estas la plejmulton donintaj al mi el miaj +amikoj."</p> + +<p>De tiu ĉi tago li mem lasis la noktan regaleton. Post kelkaj +monatoj, li bezonis forlasi sian hejmon dum tri semajnoj, sed li ne +foriris sen peteginte sian edzinon, ke ŝi neniam forgesu siajn +helpemajn amiketojn, kiuj certe meritis ĉian dankesprimon eblan. Ŝi +ja promesis ilin memori, sed ŝi ne diris tion, kion ŝi intencis +doni al ili.</p> + +<p>Tiel okazis ke, unu nokton, kiam la bonaj <span class="pagenum">211</span> etuloj estis farintaj la +tutan laboron, ili nur trovis pecojn da nigra ŝima pano kaj kelkajn +la malbonodorajn sekigitajn harengojn. Treega estis ilia kolero! +Ekkriante, ili kuregis en la ĉambron de la avarulino, pinĉis ŝin +de kapo al piedoj ĝis iliaj viglaj fingretoj estis lacaj kaj ŝi +preskaŭ svenis. Pinĉante, ili senĉese kantis versojn:</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0"><i>Nigra pano kaj hareng’ odoras</i></span> +<span class="i2"><i>Viaj dikaj flankoj ja doloras.</i></span></div> +</div> +<p>Tiam, kun grandega peno, ili elpuŝis ŝin el ŝia lito, kaj trenis +ŝin malsupren, gaje ekridante kiam, falante de unu ŝtupo sur alian, +ŝia kapo ricevis baton.</p> + +<p>Enfine, ili forlasis ŝin, duone senvivan, apud la pordo, kaj +malaperis. De tiu tempo la malfeliĉulino devis ĉion fari kaj ankaŭ +toleri la koleron de Johano, de kiu ŝi ne povis kaŝi la kaŭzon de +la forkuro de liaj multjaraj helpantetoj.</p> + +<p>Ŝia vivo estis senĝoja, tamen trankvila, ĝis Johano mortis. +Apenaŭ li enteriĝis, kiam ŝiaj turmentantoj revenis. Nokte ili +melkis la bovinojn kaj forpelis ilin kun la bovojn, bovidojn kaj +porkojn sur la kampojn de la najbaroj. Ili ŝtelis ĉiujn ovojn de +kokino, anasino, anserino kaj kolombino. En la dometo povis neniu +ĝui noktan ripozon. Bruoj, batoj, pinĉoj, neebligis dormon. Nek +sciulo nek pastro povis forpeli la ofenditajn kaj malicajn feojn. Pro +tio, post mallonga tempo kaj multe da ĉagrenoj, la vidvino forlasis +senespere sian domon kaj belan bieneton, kaj vivis malriĉa kaj +malestimata inter fremduloj.</p> + +<p>Kontraŭ ŝi estis la bonaj etuloj tro kruelaj, sed oni devas memori, +ke tiuj ĉi strangaj estaĵoj ne estas Kristanoj baptitaj. Kredeble +ili neniam estis aŭdintaj la ordonon: "<i>Faru bonon kontraŭ tiuj, +kiuj kontraŭ vi malbonon faras</i>." Ili nur komprenis la leĝon: +"<i>Kontraŭ bonuloj bone agu</i>"; kaj mi kredas, ke ili honeste obeis +tiun leĝon.</p> + +<p>Certe mi neniam aŭdis nek legis pri feo aŭ feino nedanka!</p> +</div> + + +<div id="est1-14-14" class="article" lang="eo"> +<h5>INSTINKTO AŬ INTELIGENTECO.</h5> + +<p class="center">Vera rakonto de D<sup>ro.</sup> M. P. Gambier (O. W.)</p> + + +<p>Karaj gelegantoj, mi rakontis al vi la lastan fojon, historion pri +porkino, kiu sciis kalkuli siajn idojn. Hodiaŭ mi parolos al vi pri +alia besto.</p> + +<p>Unu el miaj amikoj, pasia ĉasisto, havis hundinon bonan, belan kaj +tre fidelan. Ian tagon la hundino, kiu estis graveda, de malproksime +sekvis sian mastron, kiu ne volis kunkonduki ĝin por ĉasi. Kiam ĝi +estis sufiĉe malproksime de loĝejo, ĝi montriĝis al sia mastro, +kiu estis tre malkontenta ĝin ekvidante. Li ne volis reveni hejmen +kaj daŭrigis sian vojiron ĝis sia kampara domo; proksime de tiu +domo estas arbareto.</p> + +<p>Kiam li alvenis al la domo, li ne vidis plu sian hundinon, li ĝin +alvokis voĉe kaj fajfe por ke ĝi revenu, sed senutile; la hundino +ne revenis.</p> + +<p>Kiam eknoktiĝis, mia amiko revenis hejmen. Tie li informiĝis pri +sia hundino; sed ĝi ne estis reveninta. Kiam estis la horo por +kuŝiĝi, li aliris al la ĉevalejo, kie ordinare kuŝas la hundino, +ĝi ne estis ankoraŭ reveninta. Tiam oni lasis la pordon de la korto +malfermita, por ke, se la hundino revenu nokte, ĝi povu aliri sian +kuŝejon.</p> + +<p>Mia amiko, tre maltrankvila pri sia hundino, matenfrue leviĝis, kaj +tuj aliris la ĉevalejon kie li vidis la hundinon kun <i>sep</i> hundidoj. +Li tre miris, kaj tute nesciis kio estis okazinta.</p> + +<p>Sed la mistero estis post nelonge klarigita: oni estis vidinta la +hundinon sur la vojo al Loudun kun unu hundido en la buŝo. Tiu kiu +estis ĝin vidinta miris, kaj li ĝin spionis. Li rimarkis, ke la +hundino rapidas al Loudun, kaj ĉar li konis la beston, li aliris al +la kampara domo de mia amiko. Post nelonge li vidis la hundinon, kiu +rapide revenas; li vidis ke ĝi eniras la arbareton, kaj poste, li +vidis la hundinon, kiu forkuras al Loudun kun ankoraŭ unu hundido en +la buŝo.</p> + +<p>La kamparano tiam eniris la arbareton kaj esploris ĝin. Li fine +eltrovis la lokon kie estas la hundidoj. Li kaŝiĝis kaj atendis. +Post nelonge la hundino revenas kaj prenas unu el siaj idoj. Ĝi +revenadis ĝis ĉiuj forportiĝis.</p> + +<p>La kamparano aliris Loudun’on kaj rakontis la aferon al mia amiko, +kiu decidis, pro la sindonemo de la patrino, ke li ne mortigus eĉ +unu idon.</p> + +<p>La loko kie la hundino estis naskinta siajn idojn estis je kvar +kilometroj (du kaj duono mejloj) de Loudun, vojaĝo je ok kilometroj +(5 m.) estis do necesa por ĉiu hundido.</p> + +<p>La hundino faris do, en unu nokto, 56 kilometrojn (35 m.).</p> + +<p>Tiu besto sciis do ke ĝi havis sep idojn, kaj ĝi lasis neniun el +ili.</p> + +<p><i>Ĉu estas eble ne admiri tiun patrinan sindonemon kiam oni vidas +virinojn, kiuj mortigas siajn infanojn!</i></p> +</div> + + +<div id="est1-14-15" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">212</p> +<h5>KRISTNASKA PUDINGO.</h5> + +<p class="center">Jem Ross Archibald.</p> + + +<blockquote><p>[Dum miaj Esperantaj vojaĝoj, mi kun granda miro eltrovis, ke oni +tute nenion konis pri tiuj mirindaj pudingoj kaj kukaĵoj, kiuj tiel +prave fierigas ĉiujn Britajn korojn. Eĉ la necesega <i>Buno</i> mankis, +kaj mi devis sendi specimenojn al Franca kolego, por ke ili allogu +lin viziti, kiel eble plej baldaŭ, tiun ĉi belan insulon.</p> + +<p>Kiam do Legantino afable proponis sendi recepton por la faro de +Kristnaskaj Pudingoj, mi kontentege akceptis la bonvenan proponon, +sciante ke ne nur la inaj legantoj, sed ke ĉiuj kontente gustumos, +eĉ nur spirite eble, niajn naciajn manĝaĵojn.—<i>La Redaktoro</i>].</p></blockquote> + +<table> +<tr><th>Fluidaĵo.</th><th>Utila Tabelo.</th><th>Sekaĵo.</th></tr> +<tr><td>2 Teokuleroj</td><td>= 1 Pudingokulero</td><td>= 1 unco (oz.) da Butero.</td></tr> +<tr><td>2 Pudingokuleroj</td><td>= 1 Supokulero</td><td>= 1 unco (oz.) da Sekaĵo.</td></tr> +<tr><td>6 Supokuleroj</td><td>= 1 Teotaseto </td><td>= 4 uncoj (¼ funto) da Faruno.</td></tr> +<tr><td>2 Teotasetoj</td><td>= Duonpajnto, aŭ 1 matenmanĝotaso</td><td>= 8 uncoj (½ lb.) da Faruno.</td></tr> +</table> +<p>N.B.—1 pajnto = ĉirkaŭ ½ litro; 1 lb. = 1 funto (½ kilo); +1 oz. = 1 unco (30 gramoj).</p> + +<p>Farigu la pudingon kelkajn semajnojn antaŭ Kristnasko.</p> + +<p>Prenu grandan poton kun bolanta akvo, ankaŭ du buteritajn pelvojn, +du pecetojn da buterita papero, kaj du pecetojn da kalikoto kaj +ŝnureto.</p> + +<p><i>Materialo.</i>—</p> + +<ul> +<li>1 lb. Riboj (purigu ilin lavante).</li> + +<li>½ lb. Miksita Kandita ŝelo (Dishaketu).</li> + +<li>1½ lb. da raspita pano.</li> + +<li>½ lb. da Faruno (Sekigu kaj kribru ĝin kun tri teokuleroj da kuirpudro).</li> + +<li>1 lb. da Bovaĵsebo dishakita.</li> + +<li>½ lb. da kribrata sukero.</li> + +<li>½ lb. da Siropo.</li> + +<li>Ankaŭ teokuleroj da miksitaj spicoj, kiel sekve—</li> + +<li>4 da pudrita zingibro.</li> + +<li>1 da pudritaj kariofiloj.</li> + +<li>1 da raspita muskato.</li> + +<li>Malgranda vinglaso da brando.</li> + +<li>1 grandega teotaso da lakto.</li> + +<li>Ses ovoj (batu la ovflavojn ĝis malpezaj, kaj la ovblanko ĝis iom +rigida ŝaŭmo).</li> +</ul> +<p><i>Metodo.</i>—Kunmiksu trae la sekajn materialojn, poste aldonu siropon, +brandon, ovojn kaj kelkajn salerojn (laŭgusto). Agitu rapide per +ligna movilo; tiam per kulerego metu la miksaĵon en la buteritajn +pelvojn, kaj atentu, ke ili estu tute plenegaj. Kovru ilin unue per +la buteritaj paperoj, kaj pecetoj da kalikoto. Tiam zorge ligu ilin +ĉirkaŭ la supro per ŝnureto.</p> + +<p>Tuj kiam la akvo bolas en la grandega poto, subakvigu la pelvojn kaj +atentu, ke la akvo efektive boladu ses horojn en la unua tago. (La +poto devas ĉiam esti akvoplena). Tiam ellevigu la pelvojn el la +akvo. Kiam la pudingo estas manĝota, resubakvigu ĝin (kompreneble +ankoraŭ en la pelvo!) en bolantan akvon kaj reboligu ĝin du horojn +(J. R. A.).</p> + +<hr class="short" > + +<p>[Mi nun aldonos kelkajn sciigojn pri la fabloscienco pri tiu ĉi +glora pudingo.</p> + +<p>(i.). Neniam manĝu la novefaritan pudingon antaŭ Kristnasko. Alie +estos certe la morto okazos en la familio. Ne estas necese, ke tiu, +kiu manĝis mortu, sed eble estu nur parenco, kiu aniĝos de la +Plimulto. Sed ĉu ĉiu homo ne estas ĉies parenco?</p> + +<p>(ii.). Kiu trovos grajnon inter la miksaĵo ne devas sciigi la +trovon, alie la pudingfarinto estos tre malkontenta.</p> + +<p>(iii.). Bona pudingo estas simila al bona vino; monato post monato +ĝi pliboniĝos. Sed oni devas atenti, ke la musoj ne konstruu en ĝi +siajn nestojn. Ili ja ŝatas tian oportunan kuŝejon!</p> + +<p>(iv.). Tiu, kies stomako ne estas sufiĉe forta, eble malŝatos la +kanditan ŝelon. Sed aliaj tre ĝuas la interesegajn sonĝojn, kiuj +ofte postvenas tro da tiu ĉi manĝaĵo. Sed oni povos prave demandi: +"Ĉu estas eble havi tro da tia pudingo!"</p> + +<p>(v.). Tiuj, kiuj pliamas vidon ol bonguston, flamigas la pudingon +kiam ĝi estas enportota en la manĝoĉambron. La lumoj estas +estingataj, oni surverŝas ĝin iom da brando, kaj ekbruligas ĝin +per alumeto. Post tiu ĉi ago, la gusto estas precipe malbona se, +kiel ofte okazas, multaj migdaloj estas ŝovitaj en la pudingan +haŭton.</p> + +<p>(vi.). Je specialaj festoj, precipe kiam multaj junuloj ĉeestas, +estas kutime enmeti en la pudingon diversajn arĝentaĵojn. Ekzemple, +tiu kiu trovas monereton estos bonŝanca dum la venonta jaro. Sed se +la trovinto malfeliĉe disrompis al si denton <span class="pagenum">213</span> ĉe ĝia trovo, oni +supozas, ke la bonŝanco duobliĝos. Tiu kiu trovas fingringon aŭ +butonon edziĝos neniam, sed, kontraŭe, la trovanto de fingroringo +edziĝos pli frue ol la aliaj.</p> + +<p>(vii.). Ĉiuj Bonaj Britoj metas sur la manĝotan +pudingon belan beroplenan etan branĉeton de +ilekso. Ankaŭ la nacia standardo estas ofte tie +fiksata. Estas ja nacia pudingo!</p> + +<p>(viii.). Se membro el la familio okaze forestas +alilande, estas la kutimo sendi al li unu el la familiaj +pudingoj. Tiu ĉi kutimo kredeble tre plaĉas Lian +Moŝton la Poŝtestron, ĉar la deviga poŝtpago estas +sufiĉe granda.</p> + +<p>(ix.). Mi finas tiujn ĉi sensensaĵojn per saĝa konsilo:—</p> + +<p>Manĝu Kristnaskan Pudingon ĉiam kaj ĉie. Kaj, kiam vi havos la +okazon, sekvu la ekzemplon de la fama Dickens’ a knabo "Oliver +Twist," kaj "petu pli" da ĝi!</p> + +<p>Mi ja scias, ke tiu ĉi pudinga temo estas multe pli riska ol +diversaj Religiaj aŭ Politikaj aferoj. Ĉiuj dommastrinoj estas tre +fieraj pli siaj propraj puding-receptoj, kaj, kompreneble, plaĉus al +multaj Legantinoj kontraŭbatali la nomitajn proporciojn, se nur ili +povus tion fari, sen malkaŝi siajn "specialajn sekretojn."—<i>La +Redaktoro.</i>].</p> +</div> + + +<div id="est1-14-16" class="article" lang="eo"> +<h5>LA NASKLANDO DE EŬROPAJ LINGVOJ.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de George Henderson.</p> + + +<p>La artikolo en la Novembra numero de la <i>Esperanta Gazeto</i> pri +"Kranioj" kondukas miajn pensojn al la temo de la Historio de la +Rasoj kaj Lingvoj de Eŭropo.</p> + +<p>Estas iom stranga koincido, ke la patrujo de Doktoro Zamenhof +estas la nasklando ne nur de la plej nova inter Eŭropaj +lingvoj—Esperanto—sed ankaŭ de la plej antikva, originala, praa +lingvo el kiu ĉiu hodiaŭa lingvo de Eŭropo (krom la Baska, la +Hungara, la Fina kaj la Turka) estas deveninta.</p> + +<p>La plej novaj esploroj pri la rilatoj de la diversaj rasoj kaj +lingvoj de Eŭropo kondukas al la konkludo, ke la deveno de la +antikva fontalingvo (diverse nomita <i>Ursprache</i>, "<i>Arja +Hindo-Germana, Hindo-Eŭropa</i>") estas produktita per la alprenado kaj +aliformigado de ia Fina-Ugria dialekto per la ne-Aziaj rasoj de +Eŭropo, antaŭ kelkaj jarmiloj.</p> + +<p>En la antaŭhistoria periodo, antaŭ la deveno de la estantaj lingvoj +de Eŭropo, estis en Eŭropo kvar tute malsimilaj rasoj kaj multaj +gradoj de miksaĵo inter tiuj ĉi kvar rasoj.</p> + +<p>(<i>a</i>). La granda blonda, long-kapa raso de la nordo, diverse nomita +<i>Norda</i>, <i>Skandinava</i>, <i>Teŭtona</i>, <i>Germana</i>, and <i>Eŭropa</i>.</p> + +<p>(<i>b</i>). La malgranda blonda larĝkapa Fin-Ugria +raso de Norda Rusujo.</p> + +<p>(<i>c</i>). La malgranda bruna rondkapa raso de centra Eŭropo, +etendiĝanta de suda Rusujo, tra la Alpujo ĝis la Pireneaj montoj.</p> + +<p>(<i>d</i>). La malgranda bruna long-kapa raso de Hispanujo, suda Italujo, +kaj la Medeteraneaj insuloj.</p> + +<p>Tiuj ĉi kvar rasoj, antaŭ ol ili kontaktiĝis kune, parolis tute +malsimilajn lingvojn.</p> + +<p>Sed la tempo alvenis kiam, pro la miksiĝo de la rasoj, novaj +dialektoj deveniĝis, kaj de unu el tiuj ĉi dialektoj naskiĝis la +fonta-lingvo de ĉiuj estantaj Eŭropaj lingvoj (krom la Baska, +Hungara, Fina kaj Turka).</p> + +<p>La regiono el kiu elmigris la Aziaj rasoj Fin-Ugria kaj Centra +Eŭropa, estis la nordo kaj la sudo de Eŭropa Rusujo. Kiam tiu ĉi +raso, migranta okcidenten renkontis la grandan blondan Nordan rason, +tiu ĉi Eŭropa raso forlasis sian propran lingvon, kaj alprenis ian +dialekton de antikva Fina aŭ Ugria lingvo, samtempe kreante el ĝi +la novan Arjan dialekton laŭ la sama maniero per kiu, hodiaŭ, +barbaraj rasoj aliformigas kaj simpligas niajn Eŭropajn lingvojn. +Tiu ĉi Arja font-lingvo ekekzistis plej kredeble en antaŭ-historia +tempo en la lando antaŭe nomita la Reĝlando Pola. Ĝi disvastiĝis +iom post iom al la okcidento al la nordo, al la sudo, kaj al la +oriento. La aliaj rasoj de Eŭropo faris tion saman, kion estis +farinta la norda raso. Ili alprenis la dialektojn de la nove kreita +Eŭrazia lingvo, kaj ankaŭ, kiel la granda blonda raso de Norda +Eŭropo, ili samtempe aliformigis ĝin. La raso de Centra Eŭropo +estis ne tiel malsimila al la Fina raso, de kiu unu lingvo restas +ĝis hodiaŭ—la Baska, kiu ŝajnas esti lingvo Ural-Altaika, +aliformigita per kontakto en Francujo kaj Hispanujo, kun la norda +Afrika, Mediteranea raso de suda Eŭropo.</p> + +<p>Tiuj ĉi kvar grandaj rasoj de antaŭ-historia Eŭropo estas nun +ĉie alprenintaj dialektojn devenintajn de la Arja font-lingvo. En +nenia lando de Eŭropo ekzistas nun la antaŭa lingvo de la raso +nord-Afrika-Mediteranea. Ni povas trovi <span class="pagenum">214</span> iliajn parencajn lingvojn +nur en Afriko, la Berbera, la Libja, kaj la antikva Egipta. La lingvo +de la norda raso estas tute malaperinta. Kia estis la forlasita +lingvo de la granda blonda raso antaŭ la alpreno de la dialektoj de +la Lapoj kaj Finoj, estas neeble diri, ĉar nenia formo de tiu ĉi +lingvo ekzistas, kaj la rilato de tiu ĉi raso al aliaj rasoj de la +homaro estas ankoraŭ mistero.</p> + +<p>La aliformigado de la Fina-Ugria dialekto el kiu venis la Arja +font-lingvo per la miksado de la rasoj, plejkredinde okazis sur la +Polaj ebenlandoj, kaj de tiu ĉi centro estas radiintaj ĉiuj +<i>Hindaj-Eŭropaj</i> lingvoj. Tiu ĉi rimarkinda antaŭhistoria dialekto +iom post iom etendiĝis, kaj estis alprenata kaj ŝanĝata, ĝis iu +ne klera en la komparanta lingvoscienco ne povas kredi, ke la Angla, +la Hinda, kaj la Rusa lingvoj estas kreskintaj de unu kaj la sama +lingvo.</p> + +<p>La maniero de la evolucio de la antikva lingvo de Polujo estis el la +unu en la multajn, kaj, kvankam la estantaj lingvoj de Eŭropo, +Armenujo, Persujo, kaj Hindujo montras klare al la studento de +lingvoj signojn de siaj devenoj, la diversiĝado en reciproke +nekompreneblajn formojn de parolado estas jam okazinta en la +malproksima estinteco, antaŭ ol la antaŭ-historiaj elmigrantoj el +Polujo estis multe antaŭirintaj en sia vojaĝo tra la Norda Germana +ebenlando, aŭ en la arbarojn de la Karpataj montoj, aŭ sur la +Sud-Rusajn stepojn.</p> + +<p>En Polujo oni havis lingvon, por ĉiuj kompreneblan, sed elmigrado +kaj miksado kun aliaj rasoj baldaŭ aliformigis ĝin en dialektojn +kaj lingvojn tiel malsamajn ke tiuj, kiuj parolis ilin, ekrigardis +unu la alian kvazaŭ alilandulo, barbaro, malamiko.</p> + +<p>Tia estas la sorto de tiu ĉi fama antikva lingvo de Polujo, la fonto +de preskaŭ ĉiuj lingvoj de la Atlanta Oceano, ĝis la Golfo de +Bengalo. Sed la Historio sin ripetas, kaj Polujo naskigas alian +lingvon, lingvon kompreneblan por ĉiuj, ESPERANTO, kiu ankaŭ +etendiĝis de Oceano ĝis Oceano. Sed ĝia maniero de etendiĝado +estas tute kontraŭa al tiu de ĝia antikva praavo. Ĝia sorto estas +<i>redoni al ĉiuj unu komunan lingvon</i>, tiel longe perditan. Unu +lingvo komprenebla por ĉiuj! Ĉiuj grandaj mondurboj enhavas siajn +Esperantistojn. La lingvo uzata de Esperantisto ja estas komprenebla +tra la tuta mondo. Ne grave kia estas la patrujo aŭ la nacieco de la +persono alparolita. Antikve, oni vastigis la multajn el la unu. Nun +oni reunuigas la multojn en la unu!</p> +</div> + + +<div id="est1-14-17" class="article" lang="eo"> +<h5>LA GRUO KAJ LA SIMPLANIMULO.</h5> + +<p class="center">Hinda Fablo, tradukita de Guy H. Naylor.</p> + + +<p>En la Oriento loĝis simplanimulo, kiu iris unu tagon al siaj kampoj, +kaj diris: "Mi semis antaŭ unu monaton; se la rikoltoj prokrastiĝus +du monatojn pli longe, mi ricevos tri cent buŝelojn da greno. Sed mi +estas rapidema, tiel, se mi rikoltus nun, mi kredinde ricevos +almenaŭ unu cent buŝelojn."</p> + +<p>Gruo, kiu aŭdis liajn vortojn, diris: "Se mi estus vi, mi havus +ĉiujn tri cent buŝelojn tiun ĉi tagon mem."</p> + +<p>"Kiel?" diris la simplanimulo.</p> + +<p>"Nu," respondis la gruo, "vi provizis akvon en la akvujo por nutri la +rikoltojn tri monatojn. Unu monato estas pasinta, tial sufiĉe da +akvo por du monatoj ankoraŭ restas en la akvujo. Se vi malfermus la +pordojn de la akvujo kaj lasus flui la akvon sur la kampojn, vi +ricevus ĉiujn rikoltojn tuj."</p> + +<p>"Ĉu vi estas certa, ke mi havos ĉiujn rikoltojn tuj?" diris la +simplanimulo.</p> + +<p>"Ho jes!" diris la gruo, "ne estas la plej malgranda dubo. Mia +geografia sciado estas vasta, ĉar mi estas vojaĝinta tra granda +parto el la mondo; tial vi povas dependi de mia mondvasta scio kaj +sperto."</p> + +<p>La simplanimulo tiam lasis flui ĉiun akveron sur la kampojn. La gruo +invitis sian parencaron, kaj unue ili kune manĝis ĉiujn grandajn +fiŝojn postlasitajn en la akvujo, kaj poste, flirtegante super la +kampoj, ili kaptis ĉiujn malgrandajn fiŝojn, kiuj estis elirintaj +kune kun la akvo. Granda parto el la rikoltoj estis forbalaita; tio, +kio restis, estis baldaŭ enfosita en la ŝlimo.</p> + +<p>La simplanimulo sidis sur la bordo de la lago, kaj ploris, dirante, +"La geografio de la gruo min ruinigis!"</p> + +<p>"Mia amiko," diris la gruo, "mia geografio estis tiel bona kiel via +aritmetiko."</p> + +<p>"<i>Estas tute same ĉu vi falas en la defluilon de tiu bordo, aŭ de +tiu ĉi!</i>"</p> +</div> + + +<div id="est1-14-18" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">215</p> +<h5>LETERO EL ĜENEVO.</h5> + +<p class="center">Edouard Bernard.</p> + + +<p>Antaŭ kelkaj tagoj okazis en nia urbo la Internacia Filozofia +Kongreso. Ĝi daŭris kvin tagojn kaj ricevis grandan sukceson ĉu +pro la nombro de la partoprenantoj (ĉirkaŭ 300) ĉu pro la laboroj, +kiuj estas prezentitaj. Mia intenco ne estas priskribi detale ĉiujn +kunsidojn de la kongreso. Mi volas nur doni al la legantoj de <span class="sc">The +Esperantist</span> kelkajn sciigojn pri la punktoj, kiuj povas ilin +interesi.</p> + +<p>La problemo de la lingvo internacia okupis la lokon, kiun ĝi +meritis. En sia parolado ĉe la komenco de la kongreso S<sup>o.</sup> J. J. +Gourd, efektiva prezidanto, aludis al tiu ĉi grava demando. Li +memorigis, ke ĝi jam okupis la atenton de la filozofoj ĉe la unua +filozofia kongreso en Parizo dum la universala Ekspozicio de 1900. +Tiu unua kongreso estis elektinta S<sup>on.</sup> Couturat kiel delegito por +ekzameni la demandon kaj raporti al la sekvanta kongreso. S<sup>o.</sup> +Couturat prezentis sian raporton kaj konkludis la aliĝon de la +kongreso al la Delegacio por la elekto de lingvo internacia. Mi +plezurege ĉeestis ĉe la disputado pri la raporto de S<sup>o.</sup> Couturat. +Tiu disputado okazis antaŭ multnombra publiko en la granda ĉambrego +de la Universitato, kiun ni nomas tie ĉi "Aula."</p> + +<p>Mi volas nur diri kelkajn vortojn pri la ĉarma paroladeto elparolita +de S<sup>o.</sup> Ernest Naville, honora prezidanto de la kongreso, unu el +niaj plej rimarkindaj gloruloj. Neniu Esperantisto nescias ke S<sup>o.</sup> +Ernest Naville prezentis Esperanton antaŭ kvar jaroj ĉe la Franca +Instituto. Tiu respektinda filozofo, kiu havas okdek-ok jarojn, estas +fervora partiano de nia kara lingvo. Pro sia granda aĝo li ne povis +eklerni Esperanton, sed li komprenas sufiĉe ĝian esencon por esti +fervora aprobanto. La granda aŭtoritato, kiun ĝuadas S<sup>o.</sup> Naville, +estas tre grava kaj tre precioza helpo por nia afero. Mi aldonas ke +li estas honora prezidanto de la Svisa Esperanta Societo, kaj ke +propaganda broŝuro ĵus estis eldonata sub liaj aŭspicioj.</p> + +<p>Mi diris do, ke S<sup>o.</sup> Naville faris ĉarman paroladeton ĉe la +filozofia kongreso. Li montris la gravecon de la demando de lingvo +internacia kiu ĉiutage pligrandiĝas. Post ke li estis parolinta je la +historia vidpunkto, S<sup>o.</sup> E. Naville esprimis sian admiron por +la mirinda verko de nia Majstro D<sup>ro.</sup> Zamenhof. Ĉio ĉi estis +parolata kun la plej granda konvinko kaj ankaŭ tre sprite.</p> + +<p>"Kiam, diris S<sup>o.</sup> Naville, oni parolis al mi la unuan fojon pri +Esperanto kaj ĝiaj mirindaj ecoj, mi restis iom skeptika, malfidanta +pri la entuziasmo de miaj kunparolantoj; ĉar tiuj lastaj al mi +diris, ke la fama filologiisto Max Müller estis skribinta, ke +Esperanto estas la plej rimarkinda el ĉiuj artaj lingvoj, mi volis +certiĝi pri tio, kaj mi turnis min rekte al Max Müller. Max Müller +al mi respondis: ‘Jes, mi skribis tion.’ Kaj S<sup>o.</sup> Naville aldonis, +ke kiam filologiisto kiel Max Müller estis doninta sian aprobon al +Esperanto, neniu havis de nun la rajton ridi." "Jam," diris ankoraŭ +S<sup>o.</sup> Naville, "junuloj venis peti min, por ke mi akceptu la econ de +honora prezidanto de la Svisa Esperanta Societo; mi respondis al ili, +ke mi ne povas akcepti tiun titolon, tial, ke mi ne povas labori laŭ +aktiva maniero por la disvastigado por Esperanto ... sed ili +insistis; mi tiam serĉis en la Akademia vortaro kia estas la signifo +de la vorto ‘honora’ kaj mi trovis: ‘honora’—tiu vorto servas por +nomi la personojn kiuj portas honorantan titolon ne plenumante +oficojn. Tio estis mia situacio kaj mi akceptis...."</p> + +<p>Estas neutile diri al vi ke la aŭdantaro tre interesiĝis je la +parolado de nia respekta honora prezidanto, kiu estis ekstreme +aplaŭdata.</p> + +<p>Mi ne devas forgesi malgrandan detalon. Antaŭ ol paroli S<sup>o.</sup> Ernest +Naville disdonis, li mem, al ĉiuj ĉeestantaj filozofoj propagandajn +broŝurojn nove publikigitajn, kies la aŭtoro estas S<sup>o.</sup> Privat, la +juna redaktoro de la <i>Juna Esperantisto</i>. Oni ne povis vidi, ne +estante tuŝata, tiun eminentan maljunulon eltirantan el sia poŝo +broŝuron por ĝin doni al ĉiuj, kiuj alproksimiĝis al li.</p> + +<p>Post la disputado pri la lingvo internacia, al kiu S<sup>o.</sup> Stein, +profesoro ĉe la Berna Universitato, favore partoprenis, S<sup>o.</sup> +Couturat petis la aliĝon de la Kongreso al la "Delegacio." Tiu +aliĝo fariĝis unuvoĉe.</p> + +<p>Ni, Ĝenevanoj, ni povas ĝoji, ke la kongreso okazis en nia urbo, +ĉar ĝi altiris la atenton de la publiko pri la lingvo internacia +kaj aparte pri Esperanto. Tiel espereble nia propagando estos +faciligata.</p> </div> -<h2>THE<br/> -ESPERANTIST.</h2> -<h5>VOL. II.</h5> +<div id="est1-14-19" class="jokes" lang="eo"> +<p>"Patro, kio estas reĝo?"</p> + +<p>"Reĝo, mia knabo, estas persono kies vorto estas leĝo, kaj kiun +ĉiu devas obei."</p> + +<p>"Patro, ĉu la patrino estas reĝo?"—(9929).</p> +</div> + + +<div id="est1-14-20" class="article"> +<p class="pagenum">216</p> +<h5>THE PROGRESS OF ESPERANTO IN GREAT BRITAIN AND ABROAD.</h5> + +<blockquote><p><i>The contents of this section are supplied by the Hon. Sec. of the +London Esperanto Club, who invites all Esperantists to send monthly +reports of the spread of the International Language in their +districts. Communications must reach 14, Norfolk Street, London, W. +C., before the 8th of each month.</i></p></blockquote> + + +<h6><i>The British Esperanto Association.</i></h6> + +<p>The first Council of the Association took place on Monday, October +24th. The President, Colonel Pollen, C.I.E., took the chair. Twelve +of the Council were present, besides the executive officers. It was +decided that the Council should use the power given them of +appointing Sub-Committees for various purposes, and to co-opt as +Councillors several people whose aid would be of value on such +Sub-Committees. Messrs. Cowper, Millidge, Motteau, and Rolston, and +Miss Schafer were then elected. It was decided to establish The +British Esperanto Association in offices at 14, Norfolk Street, +Strand, and appoint an Assistant Secretary at the rate of £26 per +annum. A Sub-Committee, viz., Mr. Cowper (of Deal), Mr. Maitland, and +Mr. Millidge, was appointed to draw up the Rules of Association, and +the Rules, when drafted, were to be submitted to the Council for +approval.</p> + +<p>It was also resolved that Dr. Lloyd, Mr. Rhodes, and Mr. Bullen +should be asked to collaborate in formulating, for submission to the +Council, a Scheme and Rules for Examinations as to proficiency in +Esperanto.</p> + +<p>A Publication Sub-Committee was also arranged.</p> + +<p>A meeting of the Executive Committee took place on November 7th, when +Miss Lawrence, the representative of the London Club, formally handed +over its store of books, and goodwill, and its affiliation fees, +announcing that this abdication of its prestige was made without +asking for any <i>quid pro quo</i>, and simply as an act of loyalty to the +central body. Miss Lawrence begged that the fact might be entered on +the minutes that the London Club had done this; and that it had borne +the heavy cost of preparing for the foundation of The British +Esperanto Association. This was considered a reasonable request, but +it was pointed out that no country Councillor was present to second +the motion proposed by Mr. Maitland, of the West London Group. It was +therefore seconded by Mr. Gill, of the Acton Group.</p> + +<p>The Committee also decided that the election of Fellows of the +Association must be left to the consideration of the full Council, +and that no immediate action could be taken in the several cases +where applicants had forwarded subscriptions accompanied by requests +that the senders might be elected Fellows of the B.E.A. It might be +pointed out here that, according to the draft Rules, "The Council +are empowered to elect from the <i>Members</i> a limited number of +Fellows, who have proved themselves to be expert Esperantists, and +who are willing to pay 5s."</p> + +<p>It was announced with regret that W. Whitebrook, Esq., would be +unable, owing to the numerous professional calls on his time, to +accept the Hon. Treasurership. The Committee expressed their +heartfelt sense of the loss this meant to the Association, and +elected Harald Clegg, Esq. (the Hon. Secretary), to fill the position +of Hon. Treasurer also. All subscriptions and donations should, +therefore, be addressed to Mr. Clegg, at the offices of the +Association:—14, Norfolk Street, Strand, London, W.C.</p> + + +<h6><i>Group News.</i></h6> + +<p>The <i>Acton Group</i> reports a very successful meeting recently, at +which the veteran Esperantist, Miss Warlow, was unanimously elected +President. Miss Warlow is the first lady President of any British +Group. Those who know her are delighted at this fitting choice. The +Hon. Secretary, Mr. E. J. Gant, Ivy Dene, Cumberland Road, Hanwell, +will gladly supply information, and intending Members will be +heartily welcomed. The classes are held in the South Acton +Schoolrooms.</p> + +<p>From <i>Aberdeen</i> comes the news that the Committee of the Chamber of +Commerce have unanimously agreed that if Mr. Christen desires to give +another lecture on the subject of Esperanto, the Chamber’s support +will be given to the meeting. The Committee were glad to know that +Mr. Christen "was advocating the popular study of this new commercial +language, which had been taken up in many parts of England and +Scotland, and was so well known on the Continent." The Group meetings +are held in the studio of Mr. Hector, and the Hon. Secretary is Mr. +Donaldson S. Rose, M.A., 259, Union Street.</p> + +<p>The <i>Brixton Club</i> is ever energetic. It is forming a circulating +library, and subscribes to five magazines. It holds its meetings on +Tuesdays, at 8 p.m. Members are invited to bring friends, and Mr. +Eagle, 21, Kellett Road, will be pleased to give information.</p> + +<p>Canon Lonsdale has consented to become President of the <i>Corbridge +Group</i>. The Membership is large for the size of the village, and this +is surely owing to the energetic past and present Secretaries, Miss +Bauer and Miss Bickell.</p> + +<p>At <i>Battersea</i>, Mr. A. Lee, 2, Cupar Road, has <span class="pagenum">217</span> organised a regular +campaign. The meetings are at the Latchmere Baths on Tuesday, at 7.30.</p> + +<p>The <i>Ilford Group</i> meets at the house of Mr. Jeffrey, 42, Park Road. +One of the Members of this Group learnt Esperanto so quickly that +after 14 days he was able to write a clever historical description of +an old town.</p> + +<p>The classes at <i>Liverpool University</i> are held on Wednesday, at 7.30, +by Dr. Lloyd, who is preparing the Rules for Examinations.</p> + +<p>In <i>Leeds</i> the classes are held at the Northern Institute on Saturday +evenings, at 8.30 p.m. The visit of Mr. Rhodes in October was much +appreciated. Between 70 and 80 people attended the lecture, many +afterwards joining the Club. To arrange for such lectures will be in +the future one of the important duties of The British Esperanto +Association.</p> + +<p>The Rev. E. Atkins has placed a room in the Working Men’s College at +the disposal of the <i>Leicester Group</i>. Mr. F. Mugglestone, 61, +Bonsall Street, who is the Hon. Secretary, will gladly give +information.</p> + +<p><i>Newcastle</i> does not mean to be content with one gathering. The +classes at 29, Grainger Street, are held on Wednesdays, at 7.30, and +a special elementary class for ladies at 10, Mosley Street, on +Wednesday evenings, from 7 until 9 o’clock.</p> + +<p>Mr. Korth, of <i>Swansea</i>, reports a rather amusing objection to the +use of the Free Library for an Esperanto class. A Committee Member +objected because "Esperanto is so awfully difficult." What kind of +study is favoured in Swansea if the height of difficulty is measured +by Esperanto? Inquirers will be gladly answered by Mr. Oswald Korth, +1, Kensington Terrace, Swansea.</p> + +<p>Mr. S. E. Hunt, Selsley Road, Woodchester (Glos.), would like to hear +from anyone in his neighbourhood interested in Esperanto.</p> + + +<h6><i>London Classes.</i></h6> + +<p><i>Monday.</i>—Club Café, 5, Bishopsgate Street Within. Tea at 6 o’clock; +at 7 the party adjourns to 100, Gracechurch Street, to rooms kindly +placed at their disposal by the Remington Typewriter Company.</p> + +<p><i>Monday.</i>—Students’ class at 7.30. Conducted by Mr. Motteau, at the +rooms of the Ethical Society, 19, Buckingham Street, Strand.</p> + +<p><i>Tuesday</i>, 6 to 8.—71, High Holborn. Room kindly lent by Messrs. +Hatchard and Castarede. Those desiring to join should write to the +Hon. Secretary, Mr. C. F. Hayes, 48, Swanage Road, Wandsworth.</p> + +<p><i>Tuesday</i>, 8.30.—The Co-operative Brotherhood Trust have a meeting +of "Clarionites." Hon. Secretary, Mr. Goode, 37, Newington Green +Road.</p> + +<p><i>Wednesday.</i>—German Club, Charlotte Street, Fitzroy Square. For +particulars send stamped envelope to Miss A. Schafer, 8, Gloucester +Crescent, Regent’s Park.</p> + +<p><i>Thursday.</i>—Cusack’s Institute, White Street, near Moorgate Street +Station. Room kindly lent by the Principals. Beginners, 6.15. +Advanced, 7.15.</p> + +<p><i>Friday</i>, 6.30.—Enterprise Club, Petersburgh House, Leadenhall +Street. For lady clerks and secretaries. This class is the result of +a lecture given to Members of the Club by Miss Schafer. The audience +was much interested in the discussion as to the utility and facility +of Esperanto. Much amusement was caused when the speaker recited a +few sentences in Esperanto, the meanings of which were easily guessed +by the ladies present.</p> + +<p>The veteran artist, Felix Moscheles, desiring to practise speaking, +would like to talk with a few Esperantists in his own beautiful home, +80, Elm Park Road, Chelsea. About twilight would be a good time.</p> + +<p>The above classes are free, but, as mentioned last month, a series of +lessons by a skilled Esperantist can be arranged for by applying to +the Secretary of the School of Esperanto, 93, Chancery Lane, W.C.</p> + + +<h6><i>Newspapers.</i></h6> + +<p>The articles and letters commenced the 27th August in <i>La Chronique</i> +(29, Bessborough Street, London) have continued every week since. The +arguments of M. Hamonet, our keen antagonist, may be summed up in the +formula we know so well: "An artificial language is so unnatural"; +and, "Esperanto, if it should be successful, will displace all the +national tongues, and Shakespeare, Goethe, Victor Hugo, Tolstoy, +become just ‘memories’; for boys (and men) are prone to idleness, and +Esperanto is so easy that of course they will prefer it to their own +tongue." Is this "approval" in disguise? The splendid articles in our +favour by MM. Michaux, Bastien, Capé, Lefèvre, and a member of the +French Academy seem waste of energy after the account of his +previsions given by our adversary, M. Hamonet; for in their wildest +dreams these gentlemen never supposed that an Englishman would prefer +Esperanto to English.</p> + +<p>The <i>School World</i> has at last spoken, and to some purpose. In the +November number Mr. Mathews, of Rochester, after an exposition of the +structure and uses of Esperanto, and a comparison with Volapuk, +argues that for a <i>large</i> number of pupils in our schools the study +of Latin, French, and German has little practical value. He would +substitute Esperanto for the <span class="pagenum">218</span> lower forms, because (1st) more time +will be set free for other subjects; (2nd) the pupils will get a good +training in the correct meaning of words, and will have such a +copious stock of roots that they will be able to overtake students +in other modern languages who have not had their advantages. He +considers Esperanto more valuable than Latin as a means of training. +An interesting article from the pen of Dr. Martyn Westcott, in the +November number of <i>Womanhood</i> (5, Agar Street, Strand), is the first +of a series which the Editress, Mrs. Ada Ballin, intends to carry on +in future numbers. There will be a monthly lesson; also short story +competitions, prizes, etc., etc.; and it is hoped that a <i>Womanhood</i> +Club will be formed. I trust Mrs. Ballin will have great success, +for, oddly enough, the majority of Esperantists are men; when once +their wives, sisters, and daughters take up the matter, "We shall see +what we shall see."</p> + + +<h6><i>Foreign News.</i></h6> + +<p>First in importance are the preparations for the Congress in Boulogne +next year. Dr. Zamenhof, having consented to preside, has also +intimated his wish that this should be a Congress in which every +Group in the world should be represented, but the Boulogne Group, +unaided, could not organise so stupendous an affair; even the +comparatively small gathering at Dover last summer cost more than +that Group could rightly afford; M. Michaux therefore calls for aid +from all quarters. The Société Française p.p. Esperanto has, as +usual, been the first to answer. It announces a contribution of 200 +francs, and more, if possible. What will Great Britain do? Many have +suggested that Dr. Zamenhof should "come out of his shell." Now he +means, if possible, to do so. We must see that he has a good welcome. +Will Esperantists send suggestions to the Hon. Secretary of The +British Esperanto Association as to how much we should contribute?</p> + +<p>There is to be a great Esperanto Exhibition in Algiers in March, and +Captain Capé, 17, Boulevard, Gambetta, earnestly hopes that +literature of all kinds may be lent him. Circulars in Esperanto, +articles of commerce with Esperanto labels, books, journals, post +cards, propaganda leaflets, etc., etc.</p> + +<p>At the Grenoble Congress M. Bolack occupied some hours in describing +the invention, the Langue Bleue, to which he has devoted so much time +and money, but he at length confessed that he could not hold a +conversation in it for even five consecutive minutes.</p> + +<p>It is stated in this month’s <i>Esperantiste</i> that, owing to a fire in +his house, Mr. Geoghegan, the first English Esperantist (it is +supposed), has lost the whole of his valuable collection of letters, +post cards, and books; this means that he has lost the addresses of +all his correspondents as well. Any such who read these lines are +asked to send him their news to East Sound, Washington County, U.S.A. +Truly every Esperantist will condole with him upon this loss.</p> + +<p>On the 19th October an amusing critique appeared in the <i>Glasgow +Evening Times</i>. Under the heading of "Shreds and Patches" its editor +attacked Esperanto in diatribe against Mr. W. T. Stead. This +naturally provoked the retort on the 20th that Esperanto was not a +new untried experiment which Mr. Stead was trying to boom, and that +there was no earthly reason for connecting the man and the language, +except that Mr. Stead is enthusiastic and open-minded, and Esperanto +as a language is approved of by such. Mr. Wallace, Mr. Buchanan, Mr. +Rhodes and others joined in the fray, and on November 2nd an amusing +skit headed "Shredoji kaj Patchegaj" appeared, in which the writer +started by saying "Mi esperas ke Mi povos uzi la Internacia Lingo +Esperanto por tui artikolon," but he found it better to stick to +English. Of the propriety of this there could be no question, seeing +the writer knew only twelve words of Esperanto. He then goes on to +classify the thirty-seven letters he had received, announcing that, +evidently, "any craft that appears within extreme range of Esperanto +must be a hostile torpedo boat." The correspondence apparently +dwindled after this date; but one singular fact with regard to it +appears to be that Glasgow people themselves were not sufficiently +interested to enlarge the Glasgow group to any conceivable extent, +the exact opposite to Aberdeen, Bedford, etc.</p> + +<p>The November number of the <i>Note-Book</i> (every issue gives Esperanto +matter) contains a very interesting report of the General Meeting of +the British Esperanto Association, together with the usual +interesting lesson, and an account of an amusing game by Mr. Hugon.</p> + +<p>The foreign Esperanto journals have been especially interesting of +late. Many of them have contained articles on "Holidays in +Esperantoland." Most of the gazettes are also improving in +appearance, which must also be taken as a good sign of progress and +increasing circulation.</p> + +<p>Several New Zealand papers have been discussing Esperanto of late. +<i>The Voice</i>, a widely-read and attractive monthly, led the way, and +Otago and Southland papers have followed on, thanks to the energy of +Mr. Field.</p> +</div> + + +<div id="est1-14-21" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">219</p> +<h5>OKAZETO VENEZIA.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de D. H. Lambert, B.A. (9660).</p> + + +<p>Pasiginte la Paskon en Romo, mi forveturis Venezion por ĝui tie la +trankvilecon nur atingeblan en urbo, kie la piedfrapado de ĉevaloj +kaj la rulsonado de radoj neniam igas sin senti.</p> + +<p>Sed kiel priskribi la Veneziajn glorojn! Kiel per ordinaraj vortoj mi +povos, ne trograndigante, konatigi la eksterordinarajn mirindaĵojn +de tiu ĉi vidinda urbo, la idealo de la romanca historio, tronata +sur ŝia centinsularo! Kie mi serĉos egalulinon al la Reĝino de la +Adriatiko, kun ŝiaj palacoj, ŝiaj gondoloj ŝiaj kanaloj, la +"<i>flumina antiquos praeterlabantia muros</i>" de Virgilio, kaj kun ŝia +unu placo, kiu kompare kvazaŭ malgrandigas ĉiujn aliajn!</p> + +<p>Kia vizitanto al Venezio ne tralegis ŝian gloran historion, temon +tiel kortuŝantan eble pro ĝiaj rakontoj pri triumfoj kaj +malfeliĉaĵoj, la ŝanĝemaj batadoj de la sorto, kiel tiu de mem +Grekujo! Kiam, jen sur la randaĵo de malespero kaj forlasonta je +ĉiam la scenojn de tiomaj ĉagrenaĵoj, ŝi rekuraĝiĝis kaj +enspiris novan vivon el la cindroj de la malĝojeco.</p> + +<p>Certe la nomoj de Contarini, Pizano, Zeno kaj Chioggia (Kioĝja) +elvokas admireman sentadon tiel fortan, kiel tiu pri Pausanias kaj +Miltiades, pri Salamis kaj Marathon.</p> + +<p>Kaj, se eĉ en la mondo de la belartoj kaj beleco Venezio preskaŭ ne +povas sin antaŭmeti kiel komparindan kun la fieraj sanktejoj kaj la +diaj elpensaĵoj de la Grekaj skulptistoj, ŝia gloro tamen ne malpli +ol ŝia dekliniĝo kaj falo, elvekigas, mi opinias, egale profundan +intereson.</p> + +<p>Protektite de la ostoj de la sanktulo Marko, la respubliko povis +prezenti maltimegan frunton al Doriaj minacoj, kaj Barbarosaj +tondriloj, senpovaj, malgraŭ la plej terura frenezeco, tremigi la +barkon, kiu sciis surrajdi la ondegojn meze de muĝadanta alilanda +blovegado.</p> + +<p>En la <i>Hotelo Victoria</i> mi trovis loĝejon tre komfortan, kaj, post +rondtabla-vespermanĝo, mi ekiris por kuniĝi kun la aro da +akvofestantoj sur la Granda Kanalo.</p> + +<p>Dum la gondolo glitadis senbrue preter la silentaj palacoj—la +akvo lumigata jen de la lunradioj, jen de ia pendanta +gaslampo,—renkontiĝante kun fantomoj nigrevestitaj kiel ĝi mem, +antaŭenirigata de la kvieta gondolisto, tra ĝia vojiro misterega, +la ligilo de la sorĉeco ŝajnis al mi plenita.</p> + +<p>La trompita imago reflugis al la jarcentoj kiam romanco kaj +amsekreteco ekscitis multajn krimojn, kiujn la profundaĵoj de tiuj +akvoj povus malkovri!</p> + +<p>Alveninte al la signita ejo mi alproksimiĝis al la diverskolora +boatego kun ĝiaj lumdonantaj Ĥinaj lanternoj, balanciĝantaj +antaŭe kaj poste, kie sidadis la kantantoj kun siaj belsonaj +muzikiloj, kies notoj, per dolĉe modulantaj akordoj, kiuj akompanis +la voĉojn, elravis la orelojn de ĉiu aŭdanto, kaj malgrandiĝadis +iom post iom tra la laguno....</p> + +<p>Tuj kiam mi revenis gastejen, preta kuŝiĝi post la tagaj laboroj, +la jena interparolado okazis:</p> + +<p>"La sinjoro bonvolos pardoni, ke necesiĝas ŝanĝo de dormoĉambro."</p> + +<p>"Sed miaj valizoj kaj la tuta vojaĝilaro jam suprenportiĝis en mian +ĉambron."</p> + +<p>"Sen malfacileco oni translokos ilin en alian."</p> + +<p>"Kion vi proponas provizi al mi? Almenaŭ interne de la hotelo, mi +esperas!"</p> + +<p>"Certigu vin pri tio, sinjoro. Mi havas ĉambron kiu al vi plaĉos, +kaj la pakaĵoj jam tie sin trovas."</p> + +<p>Suprenirinte tien, mi eniris en ĉambregon lumigitan per du grandaj +kandelabroj ĉe la pli malproksima fino, meze de mallumo, kiun ili +malfacile kontraŭstaris.</p> + +<p>La litego, ĉirkaŭate de nigraruĝaj kurtenoj kaj enmetite en +angulon prezentis neniel aperon allogi ripozon.</p> + +<p>"Sendigu tien ĉi," mi diris al la gastejestro, "noktomanĝeton; mi +kutimas preni malpezan manĝaĵon antaŭ ol ripozi."</p> + +<p>Atendante la manĝilaron, mi zorge ekzamenis la tutan salonon, +esplorante la grandnombrajn ŝrankojn kaj kestegojn, kiujn la ĉambro +enhavis.</p> + +<p>La muroj estis kovrataj de tapetoj, kiuj figuris batalantajn +Krucistojn, kies helaj plumoj, standardoj kaj armaĵoj, kie rebrilis +la sunradioj, kontrastis kun la pentrindaj postscenoj de monto kaj +arbaro.</p> + +<p>Kvankam la vetero estis varma, mi decidis ekbruligi fajreton por +heligi la malĝojan atmosferon de la salono: kaj altirinte apuden +seĝegon, mi eklegis romanon, kiun mi okaze kunportis kun mi.</p> + +<p>Post la manĝaĵo mi sentis min dormema, sed ne dezirante pasigi la +nokton sidante mi decidis min senvesti por kuŝiĝo.</p> + +<p>Sed la silento kredeble malhelpis min maldormi, kaj kontraŭvole mi +ekdormetis.</p> + +<p>Teruraj sonĝaj fantazioj tamen vin vekadis, kaj mi estis leviĝonta +pretigi min por la lito, kiam la granda spegulo, kiu pendis +kontraŭe, vidigis al mi homan kapon elrigardanta super mia seĝego.</p> + +<p class="pagenum">220</p> + +<p>Antaŭ ol mi povis rekonsciiĝi, por tiel diri, post la mirego +kaŭzita per tia neatendita aperaĵo, kiu subite neniiĝis en aeron, +miaj okuloj terure sin fiksadis sur la malantaŭa tapeto proksima de +la kapkuseno de la lito.</p> + +<p>La tapeto flankentirata malrapide maltegis la vizaĵojn de du viroj, +mallaŭte interparolantaj, sed elĵetantaj minacajn rigardojn, dum +unu per la maldekstra mano montris al la alia mian terurigitan +figuron.</p> + +<p>Ili portis vestojn antikvajn, kun longaj glavoj pendantaj de zonoj +ĉirkaŭantaj la kokson.</p> + +<p>De iliaj senkaskaj kapoj bukloj kovris iliajn ŝultrojn.</p> + +<p>Post iom da tempo, kiu al mi ŝajnis centjaro ili faris signojn +alpaŝi en la ĉambron por min ataki.... Mi provis kriegi ... faletis +... kaj svenis.</p> +</div> + + +<div id="est1-14-22" class="article" lang="eo"> +<h5>LA TREZORO EN LA ARBARO.</h5> + +<p class="center">Fino de la rakonto de H. G. Wells. Tradukita (laŭpermese) de Martyn +Westcott.</p> + + +<p>Evans tremetis. "Ŝajnas preskaŭ malvarme ĉi tie, post la brulego +ekstere."</p> + +<p>"Mi esperas ke ni rekte iras," diris Hooker.</p> + +<p>Post nelonge ili vidis, malproksime antaŭe, interspacon en la +malhela mallumeco, kie la blankaj radioj de la varmega sunlumo eniris +en la arbaron. Tie ankaŭ estis brile verda subkreskaĵo, kaj koloraj +floroj. Tiam ili aŭdis la sonon de la akvofluo.</p> + +<p>"Jen la rivereto. Kredeble ni estas nun apud ĝi," diris Hooker.</p> + +<p>La kreskaĵaro estis densa apud la riverbordo. Grandaj kreskaĵoj +ankoraŭ sennomaj, kreskis inter la radikoj de la grandaj arboj, kaj +prezentis bukedojn de vastaj verdaj folioj al la strio da ĉielo. +Multaj floroj, kaj kreskaĵo kun brila foliaro, alkroĉis sin al la +nekovrataj trunketoj. Sur la akvo de la larĝa, trankvila lageto, +malsupren sur kiu la trezorserĉantoj nun rigardis, flosis grandaj +ovalaj foliegoj, kaj kvazaŭvaksa duberozkolora floro, ne malsimila +al akvo-lilio. Pli antaŭen tie, kie la rivereto kurbiĝis for de +ili, la akvo subite ŝaŭmis kaj bruiĝis kaskade.</p> + +<p>"Nu?" diris Evans.</p> + +<p>"Ni iom flankiĝis," diris Hooker. "Tio estis atendota."</p> + +<p>Li sin turnis, kaj rigardis en la malhelajn malvarmetajn ombrojn de +la silenta arbaro, malantaŭ ili. "Se ni iros iom supren kaj +malsupren, laŭlonge la rivereto, ni kredeble atingos ion."</p> + +<p>"Vi diris——" komencis Evans.</p> + +<p>"<i>Li</i> diris, ke estas ŝtonaro," diris Hooker.</p> + +<p>La du homoj rigardis unu la alian dum momento.</p> + +<p>"Ni unue esploru iom malsupren," diris Evans.</p> + +<p>Ili antaŭeniris malrapide, scivole ĉirkaŭrigardante. Subite Evans +haltis. "Kio, je la diablo, estas tio?" li diris.</p> + +<p>Hooker sekvis per la okulo lian montrantan fingron. "Io blua," li +diris. Ĝi vidiĝis ĵus kiam ili atingis la supron de malgranda +altaĵo de la tero. Tiam li ekkoniĝis tion, kio ĝi estis. Li subite +antaŭeniris rapidpaŝe, ĝis ke videbliĝis la korpo apartenanta al +senpova mano kaj brako. La mano ankoraŭ rigide tenis la ilon, kiun +ĝi estis portinta. La aĵo estis Ĥino, vizaĝo malsupre. La +malzorgeco de la kuŝmaniero estis plene klariga.</p> + +<p>La du homoj pliproksimiĝis, kaj staris, silente rigardante tiun ĉi +senvivan korpon malbonaŭspicie. Ĝi kuŝis en spaco inter la arboj. +Apude estis fosilo, laŭ la Ĥina modelo, kaj pli malproksime kuŝis +disĵetita-ŝtonaro, proksime de novefosita truo.</p> + +<p>"Iu estas alveninta ĉi tie antaŭ ni," diris Hooker, iom tusante en +la gorĝo.</p> + +<p>Kaj tuj Evans ekblasfemis kaj freneziĝis, kaj piedfrapegis la teron.</p> + +<p>Hooker blankiĝis, sed diris nenion. Malrapide li antaŭeniris al la +kuŝanta korpo. Li vidis, la kolo plidikiĝis kaj estis purpura, kaj +la manoj kaj maleoloj estis ŝvelataj.</p> + +<p>"Pa!" li diris, kaj subite deturnis sin, kaj iris al la elfosejo. Li +ekkriis surprize, kaj kriegis al Evans, kiu malrapide sekvis lin: +"Simplulo! Estas tute bone. Jen ĝi ankoraŭ estas." Tiam li denove +turnis sin, kaj rigardis la mortintan Ĥinon, kaj poste la truon.</p> + +<p>Evans rapidis al la truo. Jam duone elfosita de la malbonŝanca +malfeliĉulo apude, kuŝis nombro da malbrilaj flavaj baroj. Li +kurbiĝis en la trueto kaj, forbalaiante la teron per la manoj, li +rapide eltiris unu el la multepezaj masoj. Tionfarante, malgranda +dorno pikis lian manon. Li forprenis la maldikan dorneton per la +fingroj, kaj levigis la fandaĵon.</p> + +<p>"Nur oro aŭ plombo povus pezi tiele," li diris triumfe.</p> + +<p>Hooker ankoraŭ rigardis la mortintan Ĥinon. Li embarasiĝis.</p> + +<p>"Li ruze alvenis tien ĉi antaŭ siaj amikoj," li fine diris. "Li +venis tien ĉi tute sola, kaj ia venena serpento mortigis lin.... +Mi volus ekkoni kiamaniere li eltrovis la lokon."</p> + +<p class="pagenum">221</p> + +<p>Evans staris kun la fandaĵo en la manoj. Sed neniel grava estas la +morto de Ĥino. "Ni devos porti tiujn ĉi al la ĉeflando peco post +peco, kaj enterigi ilin tie dum mallonga tempo. Kiel ni transportos +ĝin al la kanuo?"</p> + +<p>Li demetis sian jakon, kaj etendis ĝin surtere, kaj ĵetis du aŭ +tri or-fandaĵojn sur ĝin. Iom pli poste, li ekvidis, ke alia +dorneto pikas lian haŭton.</p> + +<p>"Tiu ĉi estas tiom, kiom ni porti povos," li diris. Tiam subite, kun +stranga ekkoloriĝo, "Kion vi rigardadas?"</p> + +<p>Hooker sin turnis al li. "Mi ne povas suferi ... lin," kaj li klinis +la kapon al la Ĥino.</p> + +<p>"Ĝi tiel similas al...."</p> + +<p>"Malsaĝeco!" diris Evans. "Ĉiuj Ĥinoj similas unu alian."</p> + +<p>Hooker rigardis sur lia vizaĝo. "Ĉiaokaze mi tuj enterigos <i>tion</i> +antaŭ ol mi helpos pri tiu ĉi afero."</p> + +<p>"Ne estu malsaĝulo, Hooker!" diris Evans. "Lasu resti tiun +putriĝantaĵon."</p> + +<p>Hooker ŝanceliĝis, kaj tiam liaj okuloj atente ekzamenis la brunan +teron ĉirkaŭe. "Ĝi ial timigas min," li diris.</p> + +<p>"La afero estas," diris Evans, "kion fari pri tiuj ĉi fandaĵoj. Ĉu +ni reenterigos ilin ĉi tie aŭ ĉu ni portos ilin per la kanuo trans +la mar-kolon?"</p> + +<p>Hooker pripensis. Lia konfuzita rigardado vagis inter la altaj +arbtrunkoj, kaj supren en la malproksiman verdaĵaron sunlumigatan. +Li tremetis denove, kiam liaj okuloj haltis ĉe la bluvestita Ĥino. +Li serĉe rigardis en la grizan profundaĵon inter la arboj.</p> + +<p>"Kio okazis al vi, Hooker?" diris Evans. "Ĉu vi perdis vian saĝon?"</p> + +<p>"Ni forprenu la oron de ĉi tie iel!" diris Evans.</p> + +<p>Li manprenis la finojn de la jaka kolumo, kaj Evans tenis la +kontraŭajn angulojn, kaj ili levigis la mason. "Kien?" diris Evans. +"Al la kanuo."</p> + +<p>"Estas strange," diris Evans, kiam ili estis antaŭenirintaj nur +kelkajn paŝojn, "sed miaj brakoj ankoraŭ doloras pro la remado." +"Malbenu!" li diris. "Sed ili ja doloras. Mi devas halti."</p> + +<p>Ili metis la jakon teren. La vizaĝo de Evans estis pala, kaj +ŝviteroj elstaris sur lia frunto. "Estas ial senaere en tiu ĉi +arbaro."</p> + +<p>Poste, kun subita ŝanĝo al neracia kolero: "Kio bona tie ĉi atendi +la tutan tagon? Helpu mi diras! Vi nenion faris krom revi, de la +tempo kiam ni ekvidis la mortintan Ĥinon."</p> + +<p>Hooker fikse rigardadis la vizaĝon de sia kunulo. Li helpis levi la +fandaĵ-portantan jakon, kaj ili antaŭeniris eble cent jardojn +silente. Evans komencis forte spiri.</p> + +<p>"Ĉu vi ne povas paroli?" li diris.</p> + +<p>"Kion vi havas?" diris Hooker.</p> + +<p>Evans faletis, kaj tiam, kun subita malbeno, ĵetis la jakon for de +li. Dum momento li rigardadis je Hooker, kaj tiam, kun ĝemo, li +ekkaptis sian propran gorĝon.</p> + +<p>"Ne alproksimiĝu al mi," li diris, kaj li iris sin apogi al arbo. +Tiam, per pli forta voĉo, "Mi resaniĝos post minuto."</p> + +<p>Post iom, lia tenado al la trunko malfortiĝis, kaj li malrapide +glitis malsupren je la arbotrunko, ĝis li fariĝis senpova amaso ĉe +ĝia radiko. Liaj manoj konvulsie kunpremiĝis. Lia vizaĝo tordiĝis +pro doloro. Hooker alproksimiĝis je li.</p> + +<p>"Ne tuŝu min! Ne tuŝu min!" diris Evans, per sufokanta voĉo. "Metu +la oron ree sur la jakon."</p> + +<p>"Ĉu mi ne povos fari ion por vi?" diris Hooker.</p> + +<p>"Metu la oron ree sur la jakon."</p> + +<p>Dum Hooker levis la fandaĵojn, li sentis piketon, sur la fingrega +radiko. Li rigardis sian manon kaj ekvidis maldikan dornon, eble du +colojn da longeco.</p> + +<p>Evans elpuŝis senvortan krion, kaj turniĝis.</p> + +<p>La makzelo de Hooker falis. Li rigardis la dornon dum momento per +plivastiĝintaj okuloj. Tiam li rigardis Evans, kiu nun kunkurbiĝis +sur la tero, la dorso fleksiĝante kaj rektiĝante konvulsie.</p> + +<p>Tiam li rigardis tra la kolonoj de arboj kaj la interpleksaĵo de +ŝnuraj tronketoj, al la loko kie, ĉe la malhela griza ombro, la +bluvestita korpo de la Ĥino malklare ankoraŭ vidiĝis. Li pripensis +pri la malgrandajn streketojn sur la karta kojno, kaj tuj li +komprenis.</p> + +<p>"Dio min helpu!" li diris. Ĉar la dornoj estis similaj al tiuj, +kiujn la Djakoj trempas en venenon kaj uzas en siaj bloviloj. Li nun +komprenis kion signifis la certegeco de Ĉang Haj pri la senriskeco +de lia trezoro. Li nun ja komprenis tiun grimacon.</p> + +<p>"Evans," li ekkriis.</p> + +<p>Sed Evans nun estis silenta kaj senmova, krom pri terura spasma +moveto de siaj membroj.</p> + +<p>Profundega silentado regis en arbaro.</p> + +<p>Tiam Hooker komencis furioze suĉadi je la malgranda rozkolora makulo +ĉe la radiko de sia fingrego—suĉanta por kara vivo mem. Post +nelonge li eksentis strangan doloron ĉe la brakoj kaj ŝultroj, kaj +la fingroj malfacile kurbiĝis. Tiam li komprenis, ke la suĉado +neniel utilos.</p> + +<p>Subite li ĉesis, kaj, sidante apud la fandaĵaro, kaj apogante la +mentonon sur la manoj, li fikse rigardadis la tordiĝintan sed +ankoraŭ movantan korpon de sia kunulo. La grimaco de Ĉang Haj +denove envenis en lian memoron. La malakra doloro etendiĝis al lia +gorĝo kaj malrapide plifortiĝadis. En la malproksimaĵo super li, +venteto movigis la verdaĵon, kaj la blankaj florfolietoj de ia +nekonata kreskaĵo malsupren flirtadis tra la mallumeco.</p> +</div> + + +<div id="est1-14-23" class="poetry" lang="eo"> +<p class="pagenum">222</p> +<h5 class="poem-header">KNABETO.</h5> + +<p>Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon).</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">La vivo estis ĝoja rev’</span> +<span class="i2">Ĉar estas mi edzeto,</span> +<span class="i0">Sed min alvenis dolĉa dev’</span> +<span class="i2">Fariĝis mi patreto.</span> +<span class="i0">Ĉar vivas knabo en la kor’</span> +<span class="i2">Mi estas kortegano;</span> +<span class="i0">Kaj riverencas kun ador’</span> +<span class="i2">Al Sinjor’ la Infano.</span> +<span class="i0">De tron’ lulila regas li</span> +<span class="i2">La tiranega eto;</span> +<span class="i0">Kaj kuras pro infana kri’</span> +<span class="i2">Patrino kaj Patreto;</span> +<span class="i0">Li ion vidas, ploras; ĝi</span> +<span class="i2"> Fariĝas lia havo;</span> +<span class="i0">Al Sinjor’ la Infano mi</span> +<span class="i2">Nun estas lia sklavo.</span> +<span class="i0">"Ni rigardegu!" En okul’</span> +<span class="i2">Vidiĝas vidindaĵoj</span> +<span class="i0">"Ni duobliĝas!"—"Nesaĝul’</span> +<span class="i2">Jen veraj infanaĵoj!"</span> +<span class="i0">Jen veraj infanaĵoj!—Ho!</span> +<span class="i2">Valoras pli ol oro</span> +<span class="i0">La font’ de tiu infanaĵ’</span> +<span class="i2">La ĝoj’ de mia koro.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est1-14-24" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">AL FUMAMANTOJ.</h5> + +<p>(<i>Laŭ Irlanda ario</i> "<i>Nora Kreina</i>").</p> + +<p><b>Ben Elmy.</b></p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Se doloras nia kor’,</span> +<span class="i2">Se ĉagrenas sin la cerbo,</span> +<span class="i0">Jen konsol’ en tia hor’—</span> +<span class="i2">Nikotina ĉarma herbo!</span> +<span class="i0">Ĉiopova la rimed’,</span> +<span class="i2">Freŝa pli ol monta pino,</span> +<span class="i0">Pli odora ol resed’</span> +<span class="i2">Estas rava Nikotino!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i4">Venu, fumo de nektar’!</span> +<span class="i6">Elspiraĵo de feino,</span> +<span class="i4">Vera ĝojo de l’ homar’</span> +<span class="i6">La fidela Nikotino!</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Ĉar, per kara nia pip’,</span> +<span class="i2">Per cigar’ aŭ cigaredo,</span> +<span class="i0">Sur la tero, sur la ŝip’,</span> +<span class="i2">Neniiĝas ĉia tedo;</span> +<span class="i0">Kaj en kiu ajn sezon’,</span> +<span class="i2">Glaciiga aŭ varmega,</span> +<span class="i0">Ni paciĝas laŭ bezon’</span> +<span class="i2">Per la Nikotino flega.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i4">Do en vintro aŭ somer’,</span> +<span class="i6">Ĉiam, ĉie, kaj sen fino,</span> +<span class="i4">Je mateno, je vesper’,</span> +<span class="i6">Adoriĝas Nikotino!</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est1-14-25" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">MUŜOFIŜOBIRDORATOKATOHUNDO.</h5> + +<p>Originalaĵo de Clarence Bicknell.</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Mi foje havis muŝon;</span> +<span class="i2">Tre bona kaj tre saĝa</span> +<span class="i0">Ĝi estis, kvankam juna,</span> +<span class="i2">Nur unutagoaĝa.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Okazis ke en akvon</span> +<span class="i2">Ĝi falis, je l’flugado,</span> +<span class="i0">Kaj mia ora fiŝo</span> +<span class="i2">Ĝin kaptis por manĝado.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kaj tiam la naturo</span> +<span class="i2">De mia fiŝ’ ŝanĝiĝis;</span> +<span class="i0">La muŝon englutinte,</span> +<span class="i2">Ĝi muŝofiŝo iĝis.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Post tio mia birdo,</span> +<span class="i2">Belega sed manĝema,</span> +<span class="i0">La muŝofiŝon manĝis</span> +<span class="i2">Sen penso kompatema.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kaj mia kara birdo</span> +<span class="i2">Post tia buŝotuŝo,</span> +<span class="i0">Ne estis simpla birdo,</span> +<span class="i2">Sed birdofiŝomuŝo.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">La birdofiŝomuŝo</span> +<span class="i2">Flugilojn siajn batis,</span> +<span class="i0">Kaj tiam mia rato</span> +<span class="i2">Ekvidis, kaj malsatis.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">La gusto de l’flugiloj</span> +<span class="i2">Tre plaĉis al palato;</span> +<span class="i0">Kaj mia rato iĝis</span> +<span class="i2">Muŝfiŝobirdorato.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Ho ve! ekzempl’ malbona!</span> +<span class="i2">La kato, al oranĝo</span> +<span class="i0">Simile, tiam pensis</span> +<span class="i2">Pri gusta vespermanĝo.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">La raton tuj li kaptis,</span> +<span class="i2">Kaj mi, de tiu dato,</span> +<span class="i0">Deviĝis lin eknomi</span> +<span class="i2">Muŝfiŝbirdratokato.</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Sed baldaŭ li mortiĝis,</span> +<span class="i2">Ĉar mia hundo brava</span> +<span class="i0">Ekdiris, post pripenso,</span> +<span class="i2">"La kato estis prava."</span></div> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kaj tial, unu tagon,</span> +<span class="i2">Li, per dentega vundo,</span> +<span class="i0">Mortigis lin, kaj restis</span> +<span class="i0">MUŜFIŜBIRDRATKATHUNDO.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est1-14-26" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">223</p> +<h5>ALVOKO DE LA NATURO.</h5> + +<p class="center">Tradukita de G. C. Law.</p> + + +<p>Estis kun bedaŭro, ke la nova vikaro, irante al la Dimanĉa kurso +trans la kampoj, eltrovis en la Edeno de verdaj herbejoj kaj arboj, +ondetanta rivereto kaj blua ĉielo, klaran postsignon de la Serpento. +Apud la ponto, kie la rivereto fluadis kviete ĉirkaŭ la radikoj de +tri salikoj, li ekvidis knabon, fiŝkaptantan. Urba knabo, laŭ sia +eksteraĵo—pala vizaĝo, brilaj okuloj, kaj la nepriskribebla gajeco +je la sido de sia eluzita ĉapo, kiu esprimis la Londonanon, +vizitantan en Arkadio.</p> + +<p>Ne kolere, sed per voĉo de granda doloro, la nova vikaro parolis al +la kulpulo: "Ĉu vi ne konas, ke estas malbone fiŝkapti Dimanĉon +posttagmeze?"</p> + +<p>La knabo rigardis lin: "Ĉu la tempo por tagmanĝado pasis?" li +demandis, kun mieno de laca surprizo.</p> + +<p>"Certe jes," respondis la vikaro; tiu ĉi subita pruvo pri la treega +priokupado de la samprofesiano frapis kordon en lia koro laŭ +neatendita maniero. "Sed ĉu matenon, ĉu posttagmezon, vi konas, ke +estas malbone fiŝkapti Dimanĉe."</p> + +<p>La knabo senĝoje rigardis sian senmovan floson—teruraĵon pentritan +je strangaj ruĝaj kaj verdaj strekoj.</p> + +<p>Io de la knaba sintenado alvokis la vikaran koron. "Nenian sukceson?" +li demandis kviete.</p> + +<p>"Ne," diris la knabo.</p> + +<p>"Nu, aŭskultu! Vi venos nun kun mi al la lernejo, kaj vi kaj mi +atencos morgaŭ nian sorton kune, se vi havos tempon."</p> + +<p>La knabo skuis la kapon, decide.</p> + +<p>"Ne," li diris, "mi vidis fiŝegon; mi vidis ĝin trifoje dum mi +restas tie ĉi; kaj mi ne foriros ĝis kiam mi estos kaptinta ĝin. +Ĝi frapis mian floson per la nazo nur por kolerigi min. Estas +malbona speco da vermoj ĉirkaŭ tie ĉi; rigardu la vermon, kiun mi +uzas nuntempe; kian objekton prezenti al tia fiŝo!"</p> + +<p>"Nu," diris la vikaro, "vi devis meti ĝin pli bone sur la hokon. +Rigardu, mi montros vin—almenaŭ morgaŭ—se vi volas."</p> + +<p>Tiun ĉi momenton, aperis el la klara profundaĵo de la rivereto io, +kun grandaj okuloj kaj larĝa korpo, videbla pro ĝia nigreco kaj +ruĝaj naĝiloj, kiu rigardis ilin, naĝis ĉirkaŭ la floso, kaj per +skueto de vosto, malaperis en sian akvan hejmon.</p> + +<p>"Tie ĝi estas!" diris kune la Londonano kaj la vikaro, kaj +senkonscie tiu ĉi ekprenis la fiŝkaptilon.</p> + +<p>"Ne tuŝu," diris la knabo, eksciteme, "mi kaptos ĝin!"</p> + +<p>"Nu, serĉu vermon, belan vermon. Ĝi ne englutos vian."</p> + +<p>Ili elserĉis la torfon, kaj la vikaro fosis per sia poŝtranĉilo +kaj, eltrovinte pli bonan vermon, komencis aranĝi ĝin sur la hoko. +Li okupis pli da tempo je tio ol la knabo volis; sed efektive, li +havis nervan rapidecon.</p> + +<p>"Ho, rapidu!" ekkriis la knabo kun senpacienca agonio, "la fiŝo ne +atendos la tutan tagon!"</p> + +<p>"Jen estas!" diris la alia, "mi kredas, ke li estas en kaveto inter +la radikoj de tiuj ĉi arboj. Nun, mi—ne vi lasos fali kviete la +fadenon en la akvon, kaj ni kuŝiĝos malproksime de la bordo. +Kuŝiĝu simile al mi!"</p> + +<p>Kaj, konformigante agadojn al vortoj, ili kuŝiĝis kune sur la +herbo, kaj la knabo faletigis la tordantan vermon inter la +radikojn....</p> + +<p>Dek minutoj pasis. Unufoje la knabo volis eltiri la vermon por +rigardi ĝin, sed la vikara mano detenis lin. Tiam, kun kvieta +decidemo, la floso faris unu rektan senŝanceliĝan salton malsupren.</p> + +<p>"Kaptinta ĝin!" diris la knabo.</p> + +<p>"Kaptinta ĝin!" diris la vikaro.</p> + +<p>La bobineto rapide turniĝis dum la fiŝego naĝis trans la +rivereton.</p> + +<p>"Ho, mi ne povas haltigi ĝin," ekkriis la knabo.</p> + +<p>"Donu al mi la fiŝkaptilon," respondis la vikaro, "aŭ ĝi +fornaĝos."</p> + +<p>"Ne, mi volas eltiri ĝin!"</p> + +<p>"Donu la ilon al mi, malsaĝuleto; se vi ne donos ĝin al mi, mi +frapos vian kapon!" ...</p> + +<p>Sinjorino Blenkinsop, revenante el la Dimanĉa kurso, kie la vikara +foresto estis estinta temo de babilado, ekvidas lin kaj la knabon. +Alproksimiĝante neatendite, ŝi rigardas la procedojn. Post kelkaj +minutoj, la vikaro, sur la genuoj, trempinte la brakon kaj manikon +senzorge en la akvon, eltiris la kaptiton teren, kaj, leviĝante, li +vidas ŝin.</p> + +<p>Ĉu li ruĝiĝis? Ĉu li ektremis? Ĉu li montris ian signon de +pento, je la malboneco de sia konduto?</p> + +<p>Ne, kontraŭe, estis nuanco de ekscitita triumfo en lia voĉo dum li +ekkriis, elmontrante la viglan fiŝon:—</p> + +<p>"Nu, Sinjorino Blenkinsop, ĉu vi iam vidis pli grandan perkon?"</p> + +<p>"Mi vetas mian vivon—<i>neniam</i>!" diris la Londonano.</p> +</div> + +<hr class="full"> +<div class="fig" style="width:100%;"> +<img src="images/cover2.jpg" alt="" style="width: 452px; height: 593px"> +</div> + +<h2 id="vol2"><span class="gesperrt">THE<br> +ESPERANTIST</span>.<br> +<span class="large">VOL. II.</span></h2> <p class="center"> Jan. to Dec., 1905. </p> <p class="center"> -<i>Wholesale Agent:</i><br/> -14, NORFOLK ST., STRAND,<br/> +<i>Wholesale Agent:</i><br> +14, NORFOLK ST., STRAND,<br> LONDON. </p> -<table summary="" style=""> +<table> <tr> -<td> <a href="vol2/e201.htm">No. 15, January, 1905</a></td> +<td> <a href="#est2-1-1">No. 15, January, 1905</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol2/e202.htm">No. 16, February, 1905</a></td> +<td> <a href="#est2-2-1">No. 16, February, 1905</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol2/e203.htm">No. 17, March, 1905</a></td> +<td> <a href="#est2-3-1">No. 17, March, 1905</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol2/e204.htm">No. 18, April, 1905</a></td> +<td> <a href="#est2-4-1">No. 18, April, 1905</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol2/e205.htm">No. 19, May, 1905</a></td> +<td> <a href="#est2-5-1">No. 19, May, 1905</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol2/e206.htm">No. 20, June, 1905</a></td> +<td> <a href="#est2-6-1">No. 20, June, 1905</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol2/e207.htm">No. 21, July, 1905</a></td> +<td> <a href="#est2-7-1">No. 21, July, 1905</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol2/e208.htm">No. 22, August, 1905</a></td> +<td> <a href="#est2-8-1">No. 22, August, 1905</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol2/e209.htm">No. 23, September, 1905</a></td> +<td> <a href="#est2-9-1">No. 23, September, 1905</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol2/e210.htm">No. 24, October, 1905</a></td> +<td> <a href="#est2-10-1">No. 24, October, 1905</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol2/e211.htm">No. 25, November, 1905</a></td> +<td> <a href="#est2-11-1">No. 25, November, 1905</a></td> </tr> <tr> -<td> <a href="vol2/e212.htm">No. 26, December, 1905</a></td> +<td> <a href="#est2-12-1">No. 26, December, 1905</a></td> </tr> </table> -<div id="est2-index"> -<h3>ENHAVARO DE "THE ESPERANTIST." VOLUMO II. NUMEROJ 15–26.</h3> +<div class="center" id="est2-index">ENHAVARO DE "THE ESPERANTIST." VOLUMO II. NUMEROJ 15–26.</div> <ul> -<li><span class="index-name">Anando.</span> Voĉo el la Himalajo, <a href="vol2/e205.htm#est2-5-11">65</a>.</li> +<li><span class="index-name">Anando.</span> Voĉo el la Himalajo, <a href="#est2-5-11">65</a>.</li> -<li><span class="index-name">Archibald, J. R.</span> Kukaĵetoj, <a href="vol2/e203.htm#est2-3-18">43</a>.</li> +<li><span class="index-name">Archibald, J. R.</span> Kukaĵetoj, <a href="#est2-3-18">43</a>.</li> -<li>—— Katino & Kokidoj, <a href="vol2/e205.htm#est2-5-14">67</a>.</li> +<li>—— Katino & Kokidoj, <a href="#est2-5-14">67</a>.</li> -<li><span class="index-name">B. 10549.</span> Pri Fantomo, <a href="vol2/e205.htm#est2-5-28">79</a>.</li> +<li><span class="index-name">B. 10549.</span> Pri Fantomo, <a href="#est2-5-28">79</a>.</li> -<li>—— Tri Verdaj Kornoj, <a href="vol2/e207.htm#est2-7-21">108</a>.</li> +<li>—— Tri Verdaj Kornoj, <a href="#est2-7-21">108</a>.</li> -<li>—— Dialogo pri Elizio, <a href="vol2/e212.htm#est2-12-19">181</a>.</li> +<li>—— Dialogo pri Elizio, <a href="#est2-12-19">181</a>.</li> -<li><span class="index-name">Baissac, A.</span> La Papo Mortis,* <a href="vol2/e210.htm#est2-10-19">156</a>.</li> +<li><span class="index-name">Baissac, A.</span> La Papo Mortis,* <a href="#est2-10-19">156</a>.</li> -<li><span class="index-name">Bassett, W. M.</span> <i>Esperanto Hymn of Peace</i>,* <a href="vol2/e212.htm#est2-12-32">191</a>.</li> +<li><span class="index-name">Bassett, W. M.</span> <i>Esperanto Hymn of Peace</i>,* <a href="#est2-12-32">191</a>.</li> -<li><span class="index-name">Bauer, E.</span> La Urbo de Demonoj,* <a href="vol2/e205.htm#est2-5-19">71</a>.</li> +<li><span class="index-name">Bauer, E.</span> La Urbo de Demonoj,* <a href="#est2-5-19">71</a>.</li> -<li>—— Letero al Bapto-Patro,* <a href="vol2/e208.htm#est2-8-15">119</a>.</li> +<li>—— Letero al Bapto-Patro,* <a href="#est2-8-15">119</a>.</li> -<li><span class="index-name">Bearne, F. E.</span> La Griza Ĉevalo, <a href="vol2/e208.htm#est2-8-20">125</a>.</li> +<li><span class="index-name">Bearne, F. E.</span> La Griza Ĉevalo, <a href="#est2-8-20">125</a>.</li> -<li><span class="index-name">Bickell, C. S.</span> Ofero de Skulptisto,* <a href="vol2/e203.htm#est2-3-24">47</a>.</li> +<li><span class="index-name">Bickell, C. S.</span> Ofero de Skulptisto,* <a href="#est2-3-24">47</a>.</li> -<li><span class="index-name">Bicknell, C.</span> <i>Kristnasko</i>, <a href="vol2/e201.htm#est2-1-9">1</a>, <a href="vol2/e212.htm#est2-12-29">188</a>.</li> +<li><span class="index-name">Bicknell, C.</span> <i>Kristnasko</i>, <a href="#est2-1-9">1</a>, <a href="#est2-12-29">188</a>.</li> -<li>—— <i>Fablo</i>, <a href="vol2/e202.htm#est2-2-17">27</a>.</li> +<li>—— <i>Fablo</i>, <a href="#est2-2-17">27</a>.</li> -<li>—— <i>Papilio</i>,* <a href="vol2/e203.htm#est2-3-14">37</a>.</li> +<li>—— <i>Papilio</i>,* <a href="#est2-3-14">37</a>.</li> -<li>—— <i>Hundaj Rimarkoj</i>, <a href="vol2/e204.htm#est2-4-20">59</a>.</li> +<li>—— <i>Hundaj Rimarkoj</i>, <a href="#est2-4-20">59</a>.</li> -<li>—— <i>La Sonĝo de Klarenco</i>,* <a href="vol2/e205.htm#est2-5-18">70</a>.</li> +<li>—— <i>La Sonĝo de Klarenco</i>,* <a href="#est2-5-18">70</a>.</li> -<li>—— Moderna Ermito, <a href="vol2/e206.htm#est2-6-11">81</a>.</li> +<li>—— Moderna Ermito, <a href="#est2-6-11">81</a>.</li> -<li>—— <i>Korsikujo de Italujo</i>, <a href="vol2/e207.htm#est2-7-27">112</a>.</li> +<li>—— <i>Korsikujo de Italujo</i>, <a href="#est2-7-27">112</a>.</li> -<li>—— <i>La Galanto</i>, <a href="vol2/e209.htm#est2-9-20">141</a>.</li> +<li>—— <i>La Galanto</i>, <a href="#est2-9-20">141</a>.</li> -<li>—— <i>Duobla Akrostiko</i>, <a href="vol2/e211.htm#est2-11-15">163</a>, <a href="vol2/e212.htm#est2-12-30">188</a>.</li> +<li>—— <i>Duobla Akrostiko</i>, <a href="#est2-11-15">163</a>, <a href="#est2-12-30">188</a>.</li> -<li>—— Memoraĵoj pri Kongreso, <a href="vol2/e211.htm#est2-11-18">168</a>.</li> +<li>—— Memoraĵoj pri Kongreso, <a href="#est2-11-18">168</a>.</li> -<li>—— <i>Ho Lando Nia!</i> <a href="vol2/e211.htm#est2-11-20">169</a>.</li> +<li>—— <i>Ho Lando Nia!</i> <a href="#est2-11-20">169</a>.</li> -<li>—— <i>Ho Vivadu!</i> <a href="vol2/e211.htm#est2-11-21">169</a>.</li> +<li>—— <i>Ho Vivadu!</i> <a href="#est2-11-21">169</a>.</li> -<li>—— <i>Malnovaj Kantoj</i>,* <a href="vol2/e212.htm#est2-12-26">186</a>.</li> +<li>—— <i>Malnovaj Kantoj</i>,* <a href="#est2-12-26">186</a>.</li> -<li><span class="index-name">B. & W.</span> Ethelwald kvietigas la Maron,* <a href="vol2/e212.htm#est2-12-25">185</a>.</li> +<li><span class="index-name">B. & W.</span> Ethelwald kvietigas la Maron,* <a href="#est2-12-25">185</a>.</li> -<li><span class="index-name">Blott, A.</span> Bulonja Kongreso, Parto II., <a href="vol2/e210.htm#est2-10-12">145</a>.</li> +<li><span class="index-name">Blott, A.</span> Bulonja Kongreso, Parto II., <a href="#est2-10-12">145</a>.</li> -<li><span class="index-name">Booth, J.</span> Ŝaftondado en Aŭstralio. <a href="vol2/e201.htm#est2-1-14">7</a>.</li> +<li><span class="index-name">Booth, J.</span> Ŝaftondado en Aŭstralio. <a href="#est2-1-14">7</a>.</li> -<li><span class="index-name">Burjade, P.</span> Renkontiĝo neatendita,* <a href="vol2/e204.htm#est2-4-13">52</a>.</li> +<li><span class="index-name">Burjade, P.</span> Renkontiĝo neatendita,* <a href="#est2-4-13">52</a>.</li> -<li><span class="index-name">Busuttil, Dr. G.</span> Kapelo el Ostoj, <a href="vol2/e203.htm#est2-3-11">33</a>.</li> +<li><span class="index-name">Busuttil, Dr. G.</span> Kapelo el Ostoj, <a href="#est2-3-11">33</a>.</li> -<li><span class="index-name">Catt, E. J.</span> Profesoro Vulpo,* <a href="vol2/e201.htm#est2-1-22">15</a>.</li> +<li><span class="index-name">Catt, E. J.</span> Profesoro Vulpo,* <a href="#est2-1-22">15</a>.</li> -<li>—— Korbo por Forĵetitaĵoj, <a href="vol2/e212.htm#est2-12-20">181</a>.</li> +<li>—— Korbo por Forĵetitaĵoj, <a href="#est2-12-20">181</a>.</li> -<li><span class="index-name">Cowan, A. A.</span> Sur la Glacio,* <a href="vol2/e205.htm#est2-5-26">78</a>.</li> +<li><span class="index-name">Cowan, A. A.</span> Sur la Glacio,* <a href="#est2-5-26">78</a>.</li> -<li>—— Stranga Aventuro de Ĉirkaŭkolo,* <a href="vol2/e212.htm#est2-12-24">184</a>.</li> +<li>—— Stranga Aventuro de Ĉirkaŭkolo,* <a href="#est2-12-24">184</a>.</li> -<li><span class="index-name">Cox, Gen. G.</span> Koloniigado en Ameriko, <a href="vol2/e205.htm#est2-5-20">74</a>.</li> +<li><span class="index-name">Cox, Gen. G.</span> Koloniigado en Ameriko, <a href="#est2-5-20">74</a>.</li> -<li>—— Savita de Morto, <a href="vol2/e207.htm#est2-7-12">98</a>, <a href="vol2/e208.htm#est2-8-22">126</a>, <a href="vol2/e209.htm#est2-9-16">136</a>, <a href="vol2/e210.htm#est2-10-13">149</a>, <a href="vol2/e211.htm#est2-11-27">174</a>.</li> +<li>—— Savita de Morto, <a href="#est2-7-12">98</a>, <a href="#est2-8-22">126</a>, <a href="#est2-9-16">136</a>, <a href="#est2-10-13">149</a>, <a href="#est2-11-27">174</a>.</li> -<li><span class="index-name">Cynicus.</span> Li, Ŝi, Ĝi & Alia, <a href="vol2/e212.htm#est2-12-21">182</a>.</li> +<li><span class="index-name">Cynicus.</span> Li, Ŝi, Ĝi & Alia, <a href="#est2-12-21">182</a>.</li> -<li><span class="index-name">Dexter, W.</span> Pri la Arto, <a href="vol2/e210.htm#est2-10-23">159</a>.</li> +<li><span class="index-name">Dexter, W.</span> Pri la Arto, <a href="#est2-10-23">159</a>.</li> -<li><span class="index-name">E. W.</span> Vivieno, <a href="vol2/e201.htm#est2-1-18">11</a>, <a href="vol2/e202.htm#est2-2-13">22</a>.</li> +<li><span class="index-name">E. W.</span> Vivieno, <a href="#est2-1-18">11</a>, <a href="#est2-2-13">22</a>.</li> -<li>—— Pri Infanoj, kiujn mi konas, <a href="vol2/e203.htm#est2-3-16">40</a>.</li> +<li>—— Pri Infanoj, kiujn mi konas, <a href="#est2-3-16">40</a>.</li> -<li>—— Davdo Dhu, <a href="vol2/e204.htm#est2-4-11">49</a>.</li> +<li>—— Davdo Dhu, <a href="#est2-4-11">49</a>.</li> -<li>—— Doni aŭ ne Doni, <a href="vol2/e206.htm#est2-6-15">87</a>.</li> +<li>—— Doni aŭ ne Doni, <a href="#est2-6-15">87</a>.</li> -<li>—— Ermito preskaŭ moderna, <a href="vol2/e207.htm#est2-7-14">100</a>.</li> +<li>—— Ermito preskaŭ moderna, <a href="#est2-7-14">100</a>.</li> -<li>—— Pri la Malsato, <a href="vol2/e208.htm#est2-8-19">124</a>.</li> +<li>—— Pri la Malsato, <a href="#est2-8-19">124</a>.</li> -<li>—— Ĝako, <a href="vol2/e211.htm#est2-11-17">165</a>.</li> +<li>—— Ĝako, <a href="#est2-11-17">165</a>.</li> -<li><span class="index-name">Elleder, O. I.</span> Kiam ekfloradas Rezedoj, <a href="vol2/e201.htm#est2-1-21">13</a>, <a href="vol2/e202.htm#est2-2-15">24</a>, <a href="vol2/e203.htm#est2-3-15">38</a>.</li> +<li><span class="index-name">Elleder, O. I.</span> Kiam ekfloradas Rezedoj, <a href="#est2-1-21">13</a>, <a href="#est2-2-15">24</a>, <a href="#est2-3-15">38</a>.</li> -<li><span class="index-name">Elmy, B.</span> <i>Nevenkebla</i>,* <a href="vol2/e204.htm#est2-4-24">63</a>.</li> +<li><span class="index-name">Elmy, B.</span> <i>Nevenkebla</i>,* <a href="#est2-4-24">63</a>.</li> -<li>—— <i>La Hispana Armiŝparo</i>,* <a href="vol2/e207.htm#est2-7-15">102</a>.</li> +<li>—— <i>La Hispana Armiŝparo</i>,* <a href="#est2-7-15">102</a>.</li> -<li><span class="index-name">Emptage, S. H.</span> La Fratoj de Birchington, <a href="vol2/e206.htm#est2-6-22">92</a>.</li> +<li><span class="index-name">Emptage, S. H.</span> La Fratoj de Birchington, <a href="#est2-6-22">92</a>.</li> -<li><span class="index-name">Evans, Rev. T. E.</span> <i>La Ora Horo</i>,* <a href="vol2/e206.htm#est2-6-18">90</a>.</li> +<li><span class="index-name">Evans, Rev. T. E.</span> <i>La Ora Horo</i>,* <a href="#est2-6-18">90</a>.</li> -<li><span class="index-name">Frenkel, R.</span> <i>El Lermontov</i>,* <a href="vol2/e210.htm#est2-10-18">155</a>.</li> +<li><span class="index-name">Frenkel, R.</span> <i>El Lermontov</i>,* <a href="#est2-10-18">155</a>.</li> -<li><span class="index-name">Gauntlett, E.</span> Protekto de Anglo, <a href="vol2/e205.htm#est2-5-25">77</a>.</li> +<li><span class="index-name">Gauntlett, E.</span> Protekto de Anglo, <a href="#est2-5-25">77</a>.</li> -<li><span class="index-name">Gordon, Col. H. K.</span> Hindustani & Esperanto, <a href="vol2/e201.htm#est2-1-15">8</a>.</li> +<li><span class="index-name">Gordon, Col. H. K.</span> Hindustani & Esperanto, <a href="#est2-1-15">8</a>.</li> -<li>—— Stato de Esperanto en Britujo, <a href="vol2/e203.htm#est2-3-23">46</a>.</li> +<li>—— Stato de Esperanto en Britujo, <a href="#est2-3-23">46</a>.</li> -<li>—— Orientaj Notoj, <a href="vol2/e207.htm#est2-7-20">107</a>, <a href="vol2/e208.htm#est2-8-12">114</a>, <a href="vol2/e209.htm#est2-9-15">135</a>, <a href="vol2/e210.htm#est2-10-14">150</a>, <a href="vol2/e211.htm#est2-11-14">162</a>.</li> +<li>—— Orientaj Notoj, <a href="#est2-7-20">107</a>, <a href="#est2-8-12">114</a>, <a href="#est2-9-15">135</a>, <a href="#est2-10-14">150</a>, <a href="#est2-11-14">162</a>.</li> -<li><span class="index-name">Grabowski, A.</span> <i>Lasta Rozo de Somero</i>,* <a href="vol2/e211.htm#est2-11-31">176</a>.</li> +<li><span class="index-name">Grabowski, A.</span> <i>Lasta Rozo de Somero</i>,* <a href="#est2-11-31">176</a>.</li> -<li>—— <i>Kanto Pri l’ Vento</i>,* <a href="vol2/e212.htm#est2-12-14">178</a>.</li> +<li>—— <i>Kanto Pri l’ Vento</i>,* <a href="#est2-12-14">178</a>.</li> -<li><span class="index-name">Guersent, C.</span> La Konscienco,* <a href="vol2/e205.htm#est2-5-17">69</a>.</li> +<li><span class="index-name">Guersent, C.</span> La Konscienco,* <a href="#est2-5-17">69</a>.</li> -<li><span class="index-name">H.T.</span> Vizito al la Kortego Ĥina, <a href="vol2/e202.htm#est2-2-16">26</a>.</li> +<li><span class="index-name">H.T.</span> Vizito al la Kortego Ĥina, <a href="#est2-2-16">26</a>.</li> -<li><span class="index-name">Haxton, J. T.</span> <i>La Domo de Ĵak</i>,* <a href="vol2/e201.htm#est2-1-17">10</a>.</li> +<li><span class="index-name">Haxton, J. T.</span> <i>La Domo de Ĵak</i>,* <a href="#est2-1-17">10</a>.</li> -<li>—— St. Andrews en Somero, <a href="vol2/e202.htm#est2-2-21">31</a>.</li> +<li>—— St. Andrews en Somero, <a href="#est2-2-21">31</a>.</li> -<li><span class="index-name">Heath, J.</span> Ŝtonigita Arbaro, <a href="vol2/e204.htm#est2-4-15">54</a>.</li> +<li><span class="index-name">Heath, J.</span> Ŝtonigita Arbaro, <a href="#est2-4-15">54</a>.</li> -<li><span class="index-name">Henderson, G. J.</span> Internacia Lingvo de Hindujo, <a href="vol2/e203.htm#est2-3-21">45</a>.</li> +<li><span class="index-name">Henderson, G. J.</span> Internacia Lingvo de Hindujo, <a href="#est2-3-21">45</a>.</li> -<li><span class="index-name">Hoskison, T.</span> Eksterdoma Instruado,* <a href="vol2/e204.htm#est2-4-19">58</a>.</li> +<li><span class="index-name">Hoskison, T.</span> Eksterdoma Instruado,* <a href="#est2-4-19">58</a>.</li> -<li><span class="index-name">Hulme, A. J.</span> Henriko VII. enirante Shrewsbury, <a href="vol2/e202.htm#est2-2-9">17</a>.</li> +<li><span class="index-name">Hulme, A. J.</span> Henriko VII. enirante Shrewsbury, <a href="#est2-2-9">17</a>.</li> -<li>—— Iometo da Muziko,* <a href="vol2/e207.htm#est2-7-16">103</a>.</li> +<li>—— Iometo da Muziko,* <a href="#est2-7-16">103</a>.</li> -<li><span class="index-name">Keesing, M.</span> <i>Klopodu!</i> <a href="vol2/e208.htm#est2-8-14">119</a>.</li> +<li><span class="index-name">Keesing, M.</span> <i>Klopodu!</i> <a href="#est2-8-14">119</a>.</li> -<li><span class="index-name">Kolowrat, G. Ĉ.</span> Revo, <a href="vol2/e205.htm#est2-5-21">74</a>.</li> +<li><span class="index-name">Kolowrat, G. Ĉ.</span> Revo, <a href="#est2-5-21">74</a>.</li> -<li><span class="index-name">Lambert, D. H.</span> <i>Pri Libreto</i>, <a href="vol2/e203.htm#Footnote3">36</a>.</li> +<li><span class="index-name">Lambert, D. H.</span> <i>Pri Libreto</i>, <a href="#est1-3-9">36</a>.</li> -<li>—— Balo de Enmaskigitoj,* <a href="vol2/e204.htm#est2-4-17">56</a>.</li> +<li>—— Balo de Enmaskigitoj,* <a href="#est2-4-17">56</a>.</li> -<li>—— Koniston & Grasmere,* <a href="vol2/e204.htm#est2-4-23">62</a>.</li> +<li>—— Koniston & Grasmere,* <a href="#est2-4-23">62</a>.</li> -<li>—— <i>Dante, Kanto I.</i>,* <a href="vol2/e211.htm#est2-11-30">176</a>.</li> +<li>—— <i>Dante, Kanto I.</i>,* <a href="#est2-11-30">176</a>.</li> -<li>—— Amuzaĵoj, <a href="vol2/e212.htm#est2-12-23">184</a>.</li> +<li>—— Amuzaĵoj, <a href="#est2-12-23">184</a>.</li> -<li><span class="index-name">Law, G. C.</span> Juna Financisto, <a href="vol2/e208.htm#est2-8-21">125</a>.</li> +<li><span class="index-name">Law, G. C.</span> Juna Financisto, <a href="#est2-8-21">125</a>.</li> -<li>—— Virino la Nekomprenebla,* <a href="vol2/e209.htm#est2-9-22">142</a>, <a href="vol2/e210.htm#est2-10-16">152</a>, <a href="vol2/e211.htm#est2-11-16">164</a>.</li> +<li>—— Virino la Nekomprenebla,* <a href="#est2-9-22">142</a>, <a href="#est2-10-16">152</a>, <a href="#est2-11-16">164</a>.</li> -<li><span class="index-name">Legge, Dr. R.</span> La Kat-Nesto, <a href="vol2/e202.htm#est2-2-14">23</a>.</li> +<li><span class="index-name">Legge, Dr. R.</span> La Kat-Nesto, <a href="#est2-2-14">23</a>.</li> -<li><span class="index-name">Leroux, C.</span> Hundo de Brisquet,* <a href="vol2/e209.htm#est2-9-18">139</a>.</li> +<li><span class="index-name">Leroux, C.</span> Hundo de Brisquet,* <a href="#est2-9-18">139</a>.</li> -<li><span class="index-name">Lloyd, Dr. R. J.</span> Gramatika Terminaro, <a href="vol2/e208.htm#est2-8-13">116</a>.</li> +<li><span class="index-name">Lloyd, Dr. R. J.</span> Gramatika Terminaro, <a href="#est2-8-13">116</a>.</li> -<li>—— Esperanta Subjunktivo, <a href="vol2/e211.htm#est2-11-23">170</a>.</li> +<li>—— Esperanta Subjunktivo, <a href="#est2-11-23">170</a>.</li> -<li><span class="index-name">Lojko, V.</span> El "Korbo de Pensoj,"* <a href="vol2/e204.htm#est2-4-25">64</a>.</li> +<li><span class="index-name">Lojko, V.</span> El "Korbo de Pensoj,"* <a href="#est2-4-25">64</a>.</li> -<li>—— <i>Pino</i>,* <a href="vol2/e207.htm#est2-7-13">99</a>.</li> +<li>—— <i>Pino</i>,* <a href="#est2-7-13">99</a>.</li> -<li><span class="index-name">Maréchal, F. L. G.</span> Unua Violono, <a href="vol2/e202.htm#est2-2-18">28</a>, <a href="vol2/e203.htm#est2-3-20">44</a>, <a href="vol2/e204.htm#est2-4-14">53</a>.</li> +<li><span class="index-name">Maréchal, F. L. G.</span> Unua Violono, <a href="#est2-2-18">28</a>, <a href="#est2-3-20">44</a>, <a href="#est2-4-14">53</a>.</li> -<li><span class="index-name">Meigh, F. A.</span> Skota Persisto, <a href="vol2/e201.htm#est2-1-25">15</a>.</li> +<li><span class="index-name">Meigh, F. A.</span> Skota Persisto, <a href="#est2-1-25">15</a>.</li> -<li>—— Konscienco Malkuraĝigas, <a href="vol2/e204.htm#est2-4-22">61</a>.</li> +<li>—— Konscienco Malkuraĝigas, <a href="#est2-4-22">61</a>.</li> -<li>—— Vilaĝaj Sportoj, <a href="vol2/e205.htm#est2-5-22">75</a>.</li> +<li>—— Vilaĝaj Sportoj, <a href="#est2-5-22">75</a>.</li> -<li>—— Memoroj pri Irlando, <a href="vol2/e206.htm#est2-6-16">88</a>.</li> +<li>—— Memoroj pri Irlando, <a href="#est2-6-16">88</a>.</li> -<li>—— Pasko en Irlando, <a href="vol2/e208.htm#est2-8-17">122</a>.</li> +<li>—— Pasko en Irlando, <a href="#est2-8-17">122</a>.</li> -<li>—— Kamparaj Amuzaĵoj, <a href="vol2/e210.htm#est2-10-25">160</a>.</li> +<li>—— Kamparaj Amuzaĵoj, <a href="#est2-10-25">160</a>.</li> -<li><span class="index-name">Messerly, G. O.</span> La Insulo Margarita, <a href="vol2/e202.htm#est2-2-22">32</a>.</li> +<li><span class="index-name">Messerly, G. O.</span> La Insulo Margarita, <a href="#est2-2-22">32</a>.</li> -<li><span class="index-name">Metcalfe, E.</span> <i>Demando</i>, <a href="vol2/e201.htm#est2-1-10">1</a>.</li> +<li><span class="index-name">Metcalfe, E.</span> <i>Demando</i>, <a href="#est2-1-10">1</a>.</li> -<li>—— Fragmentaj Memoroj, <a href="vol2/e201.htm#est2-1-19">12</a>, <a href="vol2/e202.htm#est2-2-19">29</a>, <a href="vol2/e203.htm#est2-3-17">41</a>, <a href="vol2/e204.htm#est2-4-16">55</a>, <a href="vol2/e205.htm#est2-5-24">76</a>, <a href="vol2/e206.htm#est2-6-13">84</a>, <a href="vol2/e207.htm#est2-7-17">104</a>, <a href="vol2/e208.htm#est2-8-11">113</a>, <a href="vol2/e209.htm#est2-9-17">137</a>, <a href="vol2/e210.htm#est2-10-17">154</a>, <a href="vol2/e211.htm#est2-11-25">172</a>, <a href="vol2/e212.htm#est2-12-28">187</a>.</li> +<li>—— Fragmentaj Memoroj, <a href="#est2-1-19">12</a>, <a href="#est2-2-19">29</a>, <a href="#est2-3-17">41</a>, <a href="#est2-4-16">55</a>, <a href="#est2-5-24">76</a>, <a href="#est2-6-13">84</a>, <a href="#est2-7-17">104</a>, <a href="#est2-8-11">113</a>, <a href="#est2-9-17">137</a>, <a href="#est2-10-17">154</a>, <a href="#est2-11-25">172</a>, <a href="#est2-12-28">187</a>.</li> -<li><span class="index-name">Motteau, A.</span> <i>Lampiro & Bufo</i>,* <a href="vol2/e201.htm#est2-1-11">1</a>.</li> +<li><span class="index-name">Motteau, A.</span> <i>Lampiro & Bufo</i>,* <a href="#est2-1-11">1</a>.</li> -<li>—— La Olivoj,* <a href="vol2/e201.htm#est2-1-16">9</a>.</li> +<li>—— La Olivoj,* <a href="#est2-1-16">9</a>.</li> -<li>—— <i>Legendo de Animo Fidela</i>,* <a href="vol2/e203.htm#est2-3-13">37</a>.</li> +<li>—— <i>Legendo de Animo Fidela</i>,* <a href="#est2-3-13">37</a>.</li> -<li>—— <i>Leono & Kulo</i>,* <a href="vol2/e204.htm#est2-4-18">57</a>.</li> +<li>—— <i>Leono & Kulo</i>,* <a href="#est2-4-18">57</a>.</li> -<li>—— <i>Morgaŭ</i>,* <a href="vol2/e205.htm#est2-5-15">68</a>.</li> +<li>—— <i>Morgaŭ</i>,* <a href="#est2-5-15">68</a>.</li> -<li>—— <i>La Sinapsemero</i>,* <a href="vol2/e206.htm#est2-6-21">91</a>.</li> +<li>—— <i>La Sinapsemero</i>,* <a href="#est2-6-21">91</a>.</li> -<li>—— La Kvar Henrikoj,* <a href="vol2/e207.htm#est2-7-19">107</a>.</li> +<li>—— La Kvar Henrikoj,* <a href="#est2-7-19">107</a>.</li> -<li>—— <i>Kverko & Kano</i>,* <a href="vol2/e210.htm#est2-10-20">157</a>.</li> +<li>—— <i>Kverko & Kano</i>,* <a href="#est2-10-20">157</a>.</li> -<li><span class="index-name">Nippa, A.</span> <i>El Puŝkin & Lermontev</i>,* <a href="vol2/e203.htm#est2-3-19">43</a>.</li> +<li><span class="index-name">Nippa, A.</span> <i>El Puŝkin & Lermontev</i>,* <a href="#est2-3-19">43</a>.</li> -<li>—— <i>Kaŭkazo</i>,* <a href="vol2/e211.htm#est2-11-19">168</a>.</li> +<li>—— <i>Kaŭkazo</i>,* <a href="#est2-11-19">168</a>.</li> -<li><span class="index-name">Officer, W.</span> Aventuro Terura, <a href="vol2/e208.htm#est2-8-25">128</a>.</li> +<li><span class="index-name">Officer, W.</span> Aventuro Terura, <a href="#est2-8-25">128</a>.</li> -<li>—— Mutulo de Kirkmillar, <a href="vol2/e212.htm#est2-12-13">177</a>.</li> +<li>—— Mutulo de Kirkmillar, <a href="#est2-12-13">177</a>.</li> -<li><span class="index-name">Oxenford, C.</span> La Ora Koro, <a href="vol2/e206.htm#est2-6-12">82</a>.</li> +<li><span class="index-name">Oxenford, C.</span> La Ora Koro, <a href="#est2-6-12">82</a>.</li> -<li><span class="index-name">Parisot, J.</span> <i>Pluva Tago</i>,* <a href="vol2/e205.htm#est2-5-23">75</a>.</li> +<li><span class="index-name">Parisot, J.</span> <i>Pluva Tago</i>,* <a href="#est2-5-23">75</a>.</li> -<li>—— <i>Neĝa Supro</i>, <a href="vol2/e210.htm#est2-10-24">159</a>.</li> +<li>—— <i>Neĝa Supro</i>, <a href="#est2-10-24">159</a>.</li> -<li><span class="index-name">Petrov, P.</span> Pluvo,* <a href="vol2/e204.htm#est2-4-21">60</a>.</li> +<li><span class="index-name">Petrov, P.</span> Pluvo,* <a href="#est2-4-21">60</a>.</li> -<li><span class="index-name">Philippet, Dr.</span> La Malsanuleto,* <a href="vol2/e209.htm#est2-9-23">144</a>.</li> +<li><span class="index-name">Philippet, Dr.</span> La Malsanuleto,* <a href="#est2-9-23">144</a>.</li> -<li><span class="index-name">Privat, E.</span> La Maro,* <a href="vol2/e212.htm#est2-12-17">180</a>.</li> +<li><span class="index-name">Privat, E.</span> La Maro,* <a href="#est2-12-17">180</a>.</li> -<li><span class="index-name">Randall, A.</span> Sanskrita Legendo,* <a href="vol2/e205.htm#est2-5-12">66</a>.</li> +<li><span class="index-name">Randall, A.</span> Sanskrita Legendo,* <a href="#est2-5-12">66</a>.</li> -<li><span class="index-name">Raytcheff, I.</span> La Rozesenco, <a href="vol2/e206.htm#est2-6-23">93</a>.</li> +<li><span class="index-name">Raytcheff, I.</span> La Rozesenco, <a href="#est2-6-23">93</a>.</li> -<li><span class="index-name">Reddet, S.</span> <i>La Forĝisto</i>, <a href="vol2/e205.htm#est2-5-13">67</a>.</li> +<li><span class="index-name">Reddet, S.</span> <i>La Forĝisto</i>, <a href="#est2-5-13">67</a>.</li> -<li>—— <i>Staru, Homaro, Staru</i>, <a href="vol2/e211.htm#est2-11-26">173</a>.</li> +<li>—— <i>Staru, Homaro, Staru</i>, <a href="#est2-11-26">173</a>.</li> -<li>—— <i>Revado</i>, <a href="vol2/e212.htm#est2-12-18">180</a>.</li> +<li>—— <i>Revado</i>, <a href="#est2-12-18">180</a>.</li> -<li><span class="index-name">Reeve, C. W. T.</span> <i>Fremdulo en Fremdalando</i>, <a href="vol2/e206.htm#est2-6-17">89</a>.</li> +<li><span class="index-name">Reeve, C. W. T.</span> <i>Fremdulo en Fremdalando</i>, <a href="#est2-6-17">89</a>.</li> -<li><span class="index-name">Rose, D. S.</span> <i>Barkarolo</i>,* <a href="vol2/e202.htm#est2-2-10">18</a>.</li> +<li><span class="index-name">Rose, D. S.</span> <i>Barkarolo</i>,* <a href="#est2-2-10">18</a>.</li> -<li><span class="index-name">Rowe, F. G.</span> <i>Dormu</i> (Lulkanto), <a href="vol2/e203.htm#est2-3-25">48</a>.</li> +<li><span class="index-name">Rowe, F. G.</span> <i>Dormu</i> (Lulkanto), <a href="#est2-3-25">48</a>.</li> -<li><span class="index-name">Sentis, H.</span> La Esperanta Subjunktivo, <a href="vol2/e212.htm#est2-12-27">186</a>.</li> +<li><span class="index-name">Sentis, H.</span> La Esperanta Subjunktivo, <a href="#est2-12-27">186</a>.</li> -<li><span class="index-name">Simon, A.</span> <i>Popola Versaĵo</i>,* <a href="vol2/e208.htm#est2-8-24">127</a>.</li> +<li><span class="index-name">Simon, A.</span> <i>Popola Versaĵo</i>,* <a href="#est2-8-24">127</a>.</li> -<li>—— Budho la Semisto,* <a href="vol2/e211.htm#est2-11-24">171</a>.</li> +<li>—— Budho la Semisto,* <a href="#est2-11-24">171</a>.</li> -<li><span class="index-name">Southcombe, H. W.</span> Parado ĉe Sherborne, <a href="vol2/e209.htm#est2-9-19">140</a>.</li> +<li><span class="index-name">Southcombe, H. W.</span> Parado ĉe Sherborne, <a href="#est2-9-19">140</a>.</li> -<li><span class="index-name">T.A.C.</span> La Fajr-trapaŝado, <a href="vol2/e202.htm#est2-2-20">31</a>.</li> +<li><span class="index-name">T.A.C.</span> La Fajr-trapaŝado, <a href="#est2-2-20">31</a>.</li> -<li><span class="index-name">Taylor, P. C.</span> Vera Rakonteto, <a href="vol2/e210.htm#est2-10-22">158</a>.</li> +<li><span class="index-name">Taylor, P. C.</span> Vera Rakonteto, <a href="#est2-10-22">158</a>.</li> -<li><span class="index-name">Thilander, H. J. E.</span> Braille Vortaro, <a href="vol2/e208.htm#est2-8-23">127</a>.</li> +<li><span class="index-name">Thilander, H. J. E.</span> Braille Vortaro, <a href="#est2-8-23">127</a>.</li> -<li><span class="index-name">Wachter, A.</span> Maljuna Sonorigisto,* <a href="vol2/e201.htm#est2-1-13">5</a>.</li> +<li><span class="index-name">Wachter, A.</span> Maljuna Sonorigisto,* <a href="#est2-1-13">5</a>.</li> -<li>—— Majstro Pasero, <a href="vol2/e205.htm#est2-5-29">80</a>.</li> +<li>—— Majstro Pasero, <a href="#est2-5-29">80</a>.</li> -<li><span class="index-name">Westcott, Dr. M.</span> El Egiptujo, <a href="vol2/e203.htm#est2-3-22">45</a>.</li> +<li><span class="index-name">Westcott, Dr. M.</span> El Egiptujo, <a href="#est2-3-22">45</a>.</li> -<li>—— Esperanta Rondiranto, <a href="vol2/e207.htm#est2-7-25">111</a>.</li> +<li>—— Esperanta Rondiranto, <a href="#est2-7-25">111</a>.</li> -<li>—— Nova Libro pri Francoj, <a href="vol2/e208.htm#est2-8-18">123</a>.</li> +<li>—— Nova Libro pri Francoj, <a href="#est2-8-18">123</a>.</li> -<li>—— Authoritative Teaching, <a href="vol2/e210.htm#est2-10-21">158</a>.</li> +<li>—— Authoritative Teaching, <a href="#est2-10-21">158</a>.</li> -<li>—— La Fumpotĉapelo, <a href="vol2/e212.htm#est2-12-15">178</a>.</li> +<li>—— La Fumpotĉapelo, <a href="#est2-12-15">178</a>.</li> -<li>—— Egiptujo kiel Vintra Loĝejo, <a href="vol2/e212.htm#est2-12-16">179</a>.</li> +<li>—— Egiptujo kiel Vintra Loĝejo, <a href="#est2-12-16">179</a>.</li> -<li><span class="index-name">Young, E.</span> <i>El Nova Zelando</i>, <a href="vol2/e207.htm#est2-7-26">112</a>.</li> +<li><span class="index-name">Young, E.</span> <i>El Nova Zelando</i>, <a href="#est2-7-26">112</a>.</li> -<li><span class="index-name">Zamenhof, L. L.</span> Letero pri la Dua Universala Kongreso, <a href="vol2/e211.htm#est2-11-13">161</a>.</li> +<li><span class="index-name">Zamenhof, L. L.</span> Letero pri la Dua Universala Kongreso, <a href="#est2-11-13">161</a>.</li> -<li><span class="index-name">Redaktoro.</span> <a href="vol2/e201.htm#est2-1-12">2</a>, <a href="vol2/e201.htm#est2-1-24">15</a>, <a href="vol2/e201.htm#est2-1-26">16</a>, <a href="vol2/e202.htm#est2-2-11">19</a>, <a href="vol2/e203.htm#est2-3-12">34</a>, <a href="vol2/e204.htm#est2-4-12">51</a>, <a href="vol2/e206.htm#est2-6-14">86</a>, <a href="vol2/e206.htm#est2-6-24">94</a>, <a href="vol2/e207.htm#est2-7-11">97</a>, <a href="vol2/e207.htm#est2-7-18">105</a>, <a href="vol2/e208.htm#est2-8-16">121</a>, <a href="vol2/e209.htm#est2-9-14">130</a>, <a href="vol2/e209.htm#est2-9-21">142</a>, <a href="vol2/e210.htm#est2-10-15">151</a>, <a href="vol2/e212.htm#est2-12-31">189</a>, k.t.p.</li> +<li><span class="index-name">Redaktoro.</span> <a href="#est2-1-12">2</a>, <a href="#est2-1-24">15</a>, <a href="#est2-1-26">16</a>, <a href="#est2-2-11">19</a>, <a href="#est2-3-12">34</a>, <a href="#est2-4-12">51</a>, <a href="#est2-6-14">86</a>, <a href="#est2-6-24">94</a>, <a href="#est2-7-11">97</a>, <a href="#est2-7-18">105</a>, <a href="#est2-8-16">121</a>, <a href="#est2-9-14">130</a>, <a href="#est2-9-21">142</a>, <a href="#est2-10-15">151</a>, <a href="#est2-12-31">189</a>, k.t.p.</li> </ul> <ul> -<li><span class="index-name">Sennomaj.</span> Antaŭ la Rigardo de la Vivo* (——ko), <a href="vol2/e205.htm#est2-5-16">68</a>.</li> +<li><span class="index-name">Sennomaj.</span> Antaŭ la Rigardo de la Vivo* (——ko), <a href="#est2-5-16">68</a>.</li> -<li>—— Leonoj de la Arbaro de Gir (H.K.G.), <a href="vol2/e206.htm#est2-6-25">96</a>.</li> +<li>—— Leonoj de la Arbaro de Gir (H.K.G.), <a href="#est2-6-25">96</a>.</li> -<li>—— Ideoj de Fraŭlo pri Aĉetado (9911), <a href="vol2/e207.htm#est2-7-23">110</a>.</li> +<li>—— Ideoj de Fraŭlo pri Aĉetado (9911), <a href="#est2-7-23">110</a>.</li> -<li>—— La maljuna Pastro (10532), <a href="vol2/e208.htm#est2-8-26">128</a>.</li> +<li>—— La maljuna Pastro (10532), <a href="#est2-8-26">128</a>.</li> -<li>—— <i>La Sago kaj la Kanto</i>* (9639), <a href="vol2/e211.htm#est2-11-28">175</a>.</li> +<li>—— <i>La Sago kaj la Kanto</i>* (9639), <a href="#est2-11-28">175</a>.</li> </ul> <p class="footnote"> @@ -826,12 +24481,23495 @@ LONDON. Tradukaĵoj. </p> +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est2-index">Back to Vol. I index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est2-1-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.</div> +<div class="fleft">15. (Vol. II., No. 1.)</div> +<div class="fright"><i>Januaro, 1904.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>La Esperanta Gazeto por la<br > + Propagando de la Internacia Lingvo.</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE, 67, Kensington Gardens Square, W.</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Wholesale Agents: 41, Outer Temple, London, W.C.<br> +All Communications should be sent to THE EDITOR, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</div> </div> + +<div id="est2-1-2" class="left border"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS.</div> +<table> +<tr><th></th><th>Page</th></tr> + +<tr><td><a href="#est2-1-9" class="sc">Christmas</a> (<i>Clarence Bicknell</i>)</td><td class="numb">1</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-1-10" class="sc">A Question</a> (Edward Metcalfe, M.A., Oxon)</td><td class="numb">1</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-1-12" class="sc">Month by Month</a></td><td class="numb">2</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-1-13" class="sc">The Old Bellringer</a>, by Korolenko (translated by Alfonso +Wachter)</td><td class="numb">5</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-1-14" class="sc">Sheep Shearing in Australia</a> (J. Booth, M.C.E.)</td><td class="numb">7</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-1-15" class="sc">Hindustani and Esperanto</a> (Lt.-Col. H. K. Gordon)</td><td class="numb">8</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-1-16" class="sc">The Olives</a> (translated from the Spanish of Rueda by A. +Motteau)</td><td class="numb">9</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-1-17" class="sc">The House that Jack Built</a> (translated by J. T. Haxton)</td><td class="numb">10</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-1-18" class="sc">Vivien</a>, a Fairy Tale, Part I. (E.W.)</td><td class="numb">11</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-1-19" class="sc">Reminiscences</a> (Edward Metcalfe, M.A., Oxon)</td><td class="numb">12</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-1-21" class="sc">When Blooms the Mignonette</a> (Osip Ivanoviĉ Elleder). <i>To be +continued</i></td><td class="numb">13</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-1-22" class="sc">Professor Fox</a> (translated by E. J. Catt)</td><td class="numb">14</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-1-24" class="sc">How to make Mincepies</a> (Jem Ross Archibald)</td><td class="numb">15</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-1-25" class="sc">Scotch Persistency</a> (F. A. Meigh)</td><td class="numb">15</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-1-26" class="sc">Esperanto</a></td><td class="numb">16</td></tr> +</table></div> + + +<div id="est2-1-3" class="sec-list right border"> +<p>For Local Information apply to the Hon. Secs. of the following +Official Societies:—</p> + +<ul> +<li>Acton—Sro. E. J. GANT, Ivy Dene, Cumberland Road, Hanwell, W.</li> + +<li>Barrow-in-Furness—Sro. JOHN THOMPSON, 52, Blake Street.</li> + +<li>Battersea—Sro. A. E. LEE, 2, Cupar Road, Battersea.</li> + +<li>Bedford—Sro. A. DUDENEY, 2, Rothsay Gardens.</li> + +<li>Brighton—Miss OXENFORD, 16, Upper Westbourne Villas, Hove.</li> + +<li>Brixton—Sro. E. W. EAGLE, 21, Kellett Road, Brixton.</li> + +<li>Corbridge-on-Tyne—FRAŬLINO BICKELL, Springfield.</li> + +<li>Dover—Sro. H. R. GEDDES, Northumberland House.</li> + +<li>Dundee—Sro. J. DUCHENE, 3, Seagate.</li> + +<li>Forest Gate—Sro. G. C. H. CARTER, 107, Ham Park Road.</li> + +<li>Glasgow—Sro. J. H. WALLACE, 3, Hampden Terrace, Mount Florida.</li> + +<li>Huddersfield—Sro. G. H. TAYLOR, 9, Norman Road, Birkby.</li> + +<li>Ilford—Sro. W. A. JEFFERY, 42, Park Road, Ilford, E.</li> + +<li>Keighley—H. W. D. HAMILTON, 15, Nashville Terrace, Fell Lane.</li> + +<li>Leeds—Sro. J. E. WYMS, Achonry House, 3, Mexbro Avenue, Chapeltown Road.</li> + +<li>Leicester—Sro. MUGGLESTONE, 61, Bonsall Street.</li> + +<li>Liverpool—Sro. R. E. ISSOTT, 5, Gresham Street, Edge Lane.</li> + +<li>London—Miss LAWRENCE, 41, Outer Temple, W.C.</li> + +<li>Newcastle—Sro. J. MILLS, 129, Clara Street, Bonwell.</li> + +<li>Portsmouth—Dr. GREENWOOD, 182, Queen’s Road.</li> + +<li>Plymouth—Sro. GRINDLEY, 23, Gifford Place.</li> + +<li>St. Andrews—Sro. J. T. HAXTON, 133, South St., St. Andrews.</li> + +<li>Settle—Sro. C. GRAHAM, Goldelands.</li> + +<li>Tynemouth—Sro. ALAN F. DAVIDSON, 26, Park Crescent, N. Shields.</li> + +<li>Warrington—Sro. W. H. WOODCOCK, Holly Bank, Letchford.</li> + +<li>West London—Sro. S. MAITLAND, 22, Maclise Road, Kensington, W.</li></ul> </div> -<div>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 38240 ***</div> +<div id="est2-1-4" class="reklamo" style="text-align:center;"> +<div class="left"> +<div class="h6">The Remington</div> -</body> -</html> +<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> + +<p>Just think of it!</p> + +<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> + +<p><i>Unbound by ties of nationality:<br > + +The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> + +<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> + +<hr class="short" > + +<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br > +100, Gracechurch St., London, E.C.</p> +</div> + +<div class="right" lang="eo"> + +<div class="h6">La Remington</div> + +<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> + +<p>Pripensu je tio!</p> + +<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> + +<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br > + +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> + +<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> + +<hr class="short" > + +<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br > +100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> +</div> +</div> + +<div id="est2-1-5" class="reklamo left" lang="eo"> +<p><b>ĈIUJ, NI POVOS<br > +PARADIZON IRI.</b></p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kiu bone trinkas,</span> +<span class="i0">Tiu bone dormas.</span> +<span class="i0">Kiu bone dormas,</span> +<span class="i0">Tiu ne pensas malbone.</span> +<span class="i0">Kiu ne pensas malbone,</span> +<span class="i0">Tiu certe ne pekas.</span> +<span class="i0">Nu, ĉar kiu ne pekas.</span> +<span class="i0">Paradizon eniros.</span> +<span class="i0">De nun, bone trinku.</span> +<span class="i0">Kaj vi paradizon iros.</span></div> +</div> +<hr class="short" > + +<p>Por tio ĉi, oni devas aĉeti <b>bonajn vinojn</b>, kaj sin turni al:—<br > +<b>Sro. Ch. Jadoan en Mercurey (S. & L.) France.</b></p> +</div> + + +<div id="est2-1-6" class="reklamo right"> +<p style="font-size:170%;">The "Review of Reviews"</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;"><i>Is the Best Magazine for Busy People. +And it is read by ‘Esperanto’ Students.</i></p> + +<p>The aim of this Magazine is to make the Best Thoughts of +the Best Writers universally accessible at a Trifling Cost.</p> + +<p>The busiest and poorest in the community may here follow +with intelligent interest the great movements of Contemporary +History.</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;">Post Free for Twelve Months, 8/6,<br > +10 fr. 75 c., or 8.50 marks.</p> + +<p>Office: MOWBRAY HOUSE, NORFOLK ST., LONDON.</p> +</div> + + +<div id="est2-1-7" class="notice" lang="eo"> +<div class="h5">Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi.</div> + +<ul> +<li>Sro. <span class="sc">Manuel Benavente</span>, Murcia, Spain. Deziras +interŝanĝi poŝtmarkojn, precipe kun Kolonioj. Ankaŭ interŝ. +ilus. p-k. almenaŭ unufoje. Ĉiam Resp.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">Harold W. Diamond</span>, 18, Broadhurst Street, Leicester. +Koresp. kun Esperantistoj per ilus. p-k. aŭ leteroj.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">F. Drewery</span>, 1, Glen Street, Canon Street, Leicester. +Koresp. kun Esperantistoj per ilus. p-k. aŭ leteroj.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">C. Jolivet</span>, 28 rue Fernault, Bourges (Cher), France. +Kun fremdaj Esperantistoj per ilus. p-k. Ĉiam resp.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">Walter H. Meigh</span>, Ash Hall, Stoke-on-Trent, Eng. +Interŝ. ilus. p-k. kun ĉiulandanoj, krom Gt. Brit. kaj Francanoj. +Ankaŭ petas informojn de fabrikanto de litografoj por porcelano. +Deziras aĉeti.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">Jules Michel</span>, 9 rue Martin, Lyon, France. Interŝ. +ilus. p-k. kun ĉiulandanoj. Ĉ. resp.</li> + +<li>Frl. <span class="sc">M. Mitchell</span>, Acuba House, 65, Marquess Road, Canonbury, +N. Kun alilandanoj per ilus. p-k. Ĉ. resp.</li> + +<li>Srino <span class="sc">Jean Paris</span>, Château des Hommeaux, par Le Lion +d’Angers (M. et L.), France. Dez. kor. per leteroj aŭ ilus. p-k. kun +ĉiulandaj Esperantistoj.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">H. W. Southcombe</span>, The Park, Yeovil. Eng. Petas +informojn de ge Esp. pri la datoj kaj detaloj pri ia ĉiujara +art-fajraĵo aŭ fajr-festo kiu okazas ĉe ili. Ĉiam respondos.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">Norman G. Stewart</span>, c/o Mrs. Ronald, 24, Dover Street, +Glasgow, Scotland. Per ilus. p-k.</li></ul> + +<p>La Kosto de la Enskribo estas ses pencoj (70c. per poŝtmarke).</p> +</div> + + +<div id="est2-1-8" class="banner border center"> +<p class="pagenum">1</p> +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST</h4> + +<p>The Esperanto Gazette for the Spread of the International Language</p> + +<div style="float:left;padding-left:5%;font-size:80%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ ĈE<br > +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;padding-right:5%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> + <li><b>H. Bolingbroke Mudie, Esq., 67, Kensington Gardens Square, London. W.</b></li> + <li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> + <li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li> + <li>FRANCE.—Grupo Pariza, 28, rue Serpente, Paris.</li> + <li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona. Elbe.</li> + <li>MALTA.—A. Agius, Esq., 92, Strada S. Gaetano, Hamrun.</li> + <li>RUSSIA.—Societo Espero, Bol Podjaceskaja 24, log 12, St. Petersburg.</li> + <li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +</ul></div> + +<hr> + +<p style="float:left;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p style="float:right;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p lang="eo"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis poŝtmarkon.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtmarkoj, kiuj estas akceptataj laŭvaloro.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni sendu ĉiujn artikolojn, demandojn kaj avizojn al La Redaktoro, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</i></p> + +<p style="float:left;width:20%;padding-left:2em;">15. [Vol. II., No. I.]</p> + +<p style="float:right;width:20%;font-size:80%;text-align:left;"> + Subscription, 3s. Per Annum. + Single Copies, 4d. net. Nos. + 2 to 13, 6d. each; Later Issues + 4d. each, net.</p> + +<p>JANUARO, 1905.</p> +</div> + + +<div id="est2-1-9" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">KRISTNASKO.</h5> + +<p>Originale verkita de Clarence Bicknell.</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Vilaĝ’ malgranda—vintra nokto—</span> + <span class="i2">Ŝtonega grot’ malhela—</span> + <span class="i0">Sed tie io pli brilega</span> + <span class="i2">Ol ia stel’ ĉiela.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ne reĝoj saĝaj ornamitaj</span> + <span class="i2">Per multekostaj vestoj,</span> + <span class="i0">Humile kurbiĝantaj teren</span> + <span class="i2">Ĉe la manĝuj’ de bestoj.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kaj ne la spicoj aŭ juveloj</span> + <span class="i2">Aŭ fum’ de bonodoro;</span> + <span class="i0">Ĉar mirindaĵo tie kuŝas</span> + <span class="i2">Senpreza pli ol oro.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Riĉeco, saĝo kaj scienco,</span> + <span class="i2">Malofta triopaĵo</span> + <span class="i0">Mirindaj estas; sed ol ili</span> + <span class="i2">Pli granda la vidaĵo!</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Infan’ ne longe naskiĝinta</span> + <span class="i2">En la manĝuj’ dormanta,</span> + <span class="i0">Kaj apud Li patrino simpla</span> + <span class="i2">La Filon rigardanta.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Jesuo Li, homara Reĝo,</span> + <span class="i2">La Fil’ de l’ Alta Dio;</span> + <span class="i0">Kaj ŝi, virino el virinoj,</span> + <span class="i2">La Virgulin’ Mario.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Li nun el Dia trono regas</span> + <span class="i2">Eterne adorata;</span> + <span class="i0">Kaj ŝi ĉielan kronon portas</span> + <span class="i2">De l’ tuta mond’ benata.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-1-10" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">DEMANDO.<a href="#fnII.1.1" id="fnrefII.1.1"><sup>[1]</sup></a></h5> + +<p>Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon).</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Mi, starante ĉe la rando</span> + <span class="i2">De la Rondo Familia,</span> + <span class="i0">Min prezentas per demando</span> + <span class="i2">Al gelertularo mia;</span> + <span class="i0">Min prezentas per demando,</span> + <span class="i0">Mi,—la <i>iu</i> ĉe la rando.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Se, eminentulo mia</span> + <span class="i2">Vi de mi demandos, "Kies</span> + <span class="i0">La demando?" Al la via</span> + <span class="i2">Peto, ĉu mi diros, "<i>Mies</i>"?</span> + <span class="i0">Jen, kleruloj, la demando</span> + <span class="i0">De la iu ĉe la rando.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ho! Samideanoj miaj</span> + <span class="i2">Nur per la respondo <i>ĉies</i></span> + <span class="i0">Per voĉdonoj vere viaj</span> + <span class="i2">Faros vi la lingvon <i>vies</i>.</span> + <span class="i0">Pensu, do, pri la demando</span> + <span class="i0">De la iu ĉe la rando.</span></div> +</div> + +<h6 class="fn-header">PIEDNOTO:</h6> + +<p class="footnote"> +<a id="fnII.1.1"></a> <a href="#fnrefII.1.1">[1]</a> +La Redaktoro tre ofte ricevis tiun demandon. +</p> + +</div> + +<div id="est2-1-11" class="poetry" lang="eo"> + +<h5 class="poem-header">LA LAMPIRO KAJ LA BUFO.</h5> + +<p>Tradukita de A. Motteau.</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Lampiro el la herb’ heletis</span> + <span class="i0">Fosfore (vesper’ lumigilo),</span> + <span class="i0">Ĝin Bufo ekvidint’ elĵetis</span> + <span class="i0">L’ enhavon de venenpafilo</span> + <span class="i0">Al la nekulpa vermo stela.</span> + <span class="i0">—"Neniam," la Lampiro diris,</span> + <span class="i0">"Mi malbonaĵon al vi faris;</span> + <span class="i0">Min kial do vi nun mortigas?"</span> + <span class="i0">Respondis Bufo la malbela:</span> + <span class="i0">"Ĉu vi ne lumon disvastigas?"</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-1-12" class="article"> +<div class="left" lang="eo"> +<p class="pagenum">2</p> +<h5>MONATO POST MONATO.</h5> + + +<p>La mondo nun pliaĝiĝis per unu jaro, kaj ni ĉiuj tial +plisaĝiĝis. La progreso farita de Esperanto estas eĉ pli +rimarkinda ol dum la jaro 1903. Al ĉiuj kunbatalantoj ni deziras +sendi koregajn gratulojn pro tiu ĉi sukceso, kaj ni ankaŭ aldonos +la plej sincerajn bondezirojn por la nova jaro. Ĝi estu ankoraŭ pli +progresema! Ĝi estu eĉ pli feliĉa por la Esperantistoj!</p> + +<p>Lastan monaton ni havis la plezuron aranĝi la Enhavnomaron de nia +unua volumo, kaj la fakto memorigis al ni multajn ĉarmajn horojn kun +la Esperantistoj, persone kaj letere. Precipe ni deziras sendi +bondezirojn al nia sindonema verkantaro. Ili fariĝu pli kaj pli +internaciaj!</p> + +<p>Kiam skeptikulo trarigardos tiun enhavnomaron, li ne plu dubos la +internaciecon de la lingvo.</p> + +<p>Dank’ al la jara progresado en Anglujo, oni ne plu devas kredi, ke +"Esperanto estas kuracilo por korpaj malsanoj," aŭ "nova nutraĵo +por la homa korpo," sed preskaŭ ĉiuj scias ke Esperanto nutras nur +la spiriton, kaj kuracas nur la malpaciĝojn de la homaro.</p> + +<p>Estas mirinde ekscii kiom da anoncado estas necesa antaŭ ol la +loĝantoj de eĉ unu malgranda urbo ĉiuj konatiĝu kun la temo, kaj, +kompreneble, restas ankoraŭ multe, multe da farota laboro. Ni ne +laciĝu, ni ne restu je niaj laŭroj, rigardante la ĝardenon, kiu +enhavas tiom da semitaj semoj! Ne, ni devas ĉiam klopodadi; ni ja +devas akvi la semojn per la pura akvo de internacieco, kaj ni devas +zorgi ke ili ne sekiĝu pro manko de intereso, flego, aŭ helpo +niaparte.</p> + +<p>Profeto dirus ke tiu ĉi nova jaro devas esti tre grava por la +Esperanta movado. Ĉu ni ne havos almenaŭ unu grandan Internacian +Kunvenon, kiu kredeble okazos en Aŭgusto, inter niaj afablegaj +Boulogneaj amikoj? Kaj ĉu tiu ĉi senpacience atendata renkontiĝo +ne honoriĝos je la ĉeesto de nia estimata estro, Doktoro Zamenhof +mem!</p> + +<p>Tiu ĉi sola fakto estas sufiĉe famigi la nunan jaron, sed ja estas +ne bezone atendi ĝis la bela somero por trovi signojn de progreso. +Malvarma vintro produktos diversajn novajn gazetojn, kiujn sendube la +varmeta printempa kaj varma somera vetero florigos, ĝis ili povos +posedi ian influon inter la jam multenombraj internaciaj gazetoj.</p> + +<p>Tiu ĉi fakto, la plimultiĝo de gazetoj, estas unu kaŭzo de la +nepligrandigo de <span class="sc">The Esperantist</span>. Niaj legantoj memoros ke +ni proponis pligrandigi ĝin, se eble, dum la 1905a jaro. Ni multe +timis ke, la progreso de nia afero postulus tiun ĉi <span class="pagenum">3</span> pligrandigon, +kvankam ni trovas, ke dekses paĝoj estas ja sufiĉaj por nia +libertempo.</p> + +<p>Kaj, ĉar nun ne estos necese pligrandigi gazeton, kiu ne plu estos +la <i>sola</i> Brita organo, ni klopodas ĝin pligrandigi sen pligrandigo! +Tiu ĉi ŝajnos sendube parodoksa al niaj legantoj; ĝi tamen estas +la vero, ke ni trafis! Anstataŭ la klubaj sciigoj, kiuj antaŭe +troviĝis nur Angle, ni intencas presigi serion da artikoloj sub la +nomo <i>Monato post Monato</i>. Tiuj ĉi enhavos, en la du lingvoj, la +memorindajn agojn de la antaŭa monato. Tiel alilandaj +Esperantistoj—kiuj ĉiam plimultiĝas inter nia abonintaro—ne +perdos tri aŭ kvar paĝojn, kaj enlandaj Esperantistoj gajnos pli da +ekzercado pro la ŝatataj laŭvortaj tradukoj. Jen la Q.E.F. kaj la +Q.E.D. de nia problemo.</p> + +<p>Du diversaj vojoj nun malfermiĝas antaŭ ni. Ni povas komenci tiun +ĉi serion per resumo de la jam farita progreso de la lasta jaro, aŭ +ni povos limigi niajn rimarkojn je la lasta monato. Uzante la +supredonitan titolon, la dua el tiuj ĉi du vojoj ŝajnas esti +preferinda, kaj ni nun pritraktas la memorindaĵojn de la 1904a +jarfino.</p> + +<p>Estas malvarme dum la vintraj monatoj, ni do komencos nian esploron +en pli varmaj landoj, kie la Esperanta Suno sin montris pli forta kaj +potenca ol antaŭe. Plej malproksime, la vasta regiono de Queensland, +Aŭstralio, meritas atenton nian. La Redaktoro de la plej gravaj +tieaj ĵurnaloj aniĝis je Esperanto; ni verkis artikoleton kiu eble +poste tie aperos, kaj, el diversaj partoj de la Kolonio venas la +kutimajn demandojn de niaj estontaj kunbatalantoj. Nova Zelando +ankaŭ estas Esperantema nuntempe, kaj la diversaj jam presitaj +artikoloj alportas siajn fruktojn.</p> + +<p>Tiel varma, kaj eĉ pli vasta, la Hindujo nun kolektas varbulojn por +nia aro. S<sup>ro</sup> Adinarayana Chettiar verkis valoran artikolon sur la +<i>Indian Review</i>, la plej grava el la tieaj gazetoj. Ni ankaŭ skribis +respondon,—presota aŭ ne, laŭ la volo de "Lia Redaktora Moŝto."</p> + +<p>En Centra Ameriko, la Direktoro de la Nacia Instituto de la +Respubliko San Salvador varme aprobas la Esperantajn paroladojn de +nia abonanto, S<sup>ro</sup> R. G. Abrill. Eble, pro tiu ĉi fakto, ni +scivolaj Esperantistoj baldaŭ ekkonos plu pri tiuj ĉi (de ni +preskaŭ nekonataj) Respublikoj. Parolante pri tiuj ĉi, ni ja bone +memoras interesan okazon. Tre fervora amiko translokiĝis en +Venezuelon, kaj kompreneble, ni proponis ke li tie fondigu grupon. +Post kelkaj semajnoj alvenis poŝtkarto, prezentanta "La Grupo +Progreso." Sed bedaŭrinde estis areto da nudaj nigruloj! Sed, sen +ŝerc’ devas esti en Venezuelo, multaj inteligentaj <span class="pagenum">4</span> homoj, kiuj +konsentos Esperantistiĝi. Interesaj artikoloj antaŭ ne longe venis +el Virginia kaj Erie en la Unuigataj Ŝtatoj.</p> + +<p>Pli proksime je ni, en progresama Maltujo, supersignitaj literoj +malhelpas la fondigon de la atendata <i>Malta Gazeto</i>, sed espereble, +la solvo de la problemo apudestas, kaj ni baldaŭ povos doni al ĝi +bonvenon.</p> + +<p>El Alĝerujo, la ĉiam energia Kapitano Capé sendas interesajn +sciigojn, kaj, inter alioj, deziras ricevi la nomojn de tiuj, kiuj +povos partopreni je Esperantista Karavano ĉe Pasko, 1905. Oni ankaŭ +organizas ekspozicion. Ĉu helpontoj bonvolos skribi al la +Prezidanto, 17, Boulevard Gambetta, Algiers?</p> + +<p>En Anglujo, kuraĝiga sciigo venas el Folkestone. La Komerca Ĉambro +tre interesiĝis pro parolado farata de S<sup>ro</sup> Geddes, la bonekonata +Sekretario de la Dovera Grupo. Sendube la fondo de Folkestona Societo +baldaŭ sekvos, kaj ni tiam povos aĉeti rond-vojaĝan bileton por +viziti la "Kvin Havenojn Esperantistajn," Dover, Folkestone, +Boulogne, Calais, kaj Ostend! Jen libertempa ekskurso por la +maramantoj! Pripensu je tio!</p> + +<p>Hastings nun posedas Grupon, kies prezidanto estas D<sup>ro</sup> Martyn +Westcott. Tiu ĉi fervora kunlaboranto ofte verkas artikolojn pro kaj +por Esperanto. Li diras al ni ke dum restado en Parizo li vizitis +Notre Dame, kaj tie ĝoje ekvidis la verdajn steletojn ĉe la +butontruoj de du Hispanaj vojaĝantoj. Ne estas necese diri, ke la +kontenteco estis reciproka, kaj la proverbo ke "du plezurigas, tri +ĝenas," ne tie trovis pruvon.</p> + +<p>Ĉe la Club Café ni de la Londona Klubo havis la plezuron aŭskulti +serion de artikoloj pri la Germana literaturo, kiun afable elparolis +nia vizitanto S<sup>ro</sup> Jürgensen. Tiam, kiel ĉiam, Esperanto ne +bezonis tradukiston!</p> + +<p>Sed eble la plej bona pruvo de progreso estas la fakto ke la +Esperanta Biblioteko ankoraŭ pligrandiĝis. <i>La Ventego</i>, de +Shakespeare (Arta Eldono, 3 fr.), nun estas preta. Alia bonepresita +verko sur bona papero, kiu donos al ĉiuj grandan plezuron kaj +instruon, venas el Belgujo: <i>Paĝoj el la Flandra Literaturo</i>, +tradukitaj de D<sup>ro</sup> Seynaeve kaj D<sup>ro</sup> van Melckebeke (134 pp., 1s. +6d.).</p> + +<p>La Firmo Hachette ankaŭ eldonigis <i>Kondukanto de la Interparolado +kaj Korespondado</i>, de A. Grabowski (180 pp., 2s.); utila internacia +volumo.</p> + +<p>Multaj Korespondantoj mendis kovrilon por la unua volumo. Ni +bedaŭras, ke ni ne eldonos specialan kovrilon, ĉar la plejmulto el +niaj legantoj havas, ni esperas, sian specialajn ŝatojn, kaj +preferos elekti sian propran bindaĵon.</p> + +<p class="far_sig sc">La Redaktoro.</p> +</div> + + +<div class="right" lang="en"> +<h5>MONTH BY MONTH.</h5> + + +<p>The world is now older by a year, and we are all the wiser in +consequence. The progress made by Esperanto is even more remarkable +than during the year 1903. To all fellow-workers do we desire to send +most hearty congratulations on this success, and we also add our most +sincere good wishes for the New Year. May it be still more +progressive! May it be even happier for Esperantists!</p> + +<p>Last month we had the pleasure of arranging the index of our first +volume, and the fact reminded us of many charming hours spent with +Esperantists in person and by letter. Especially do we desire to send +good wishes to our devoted contributors. May they become more and +more international!</p> + +<p>When a sceptic looks through this index he can no longer doubt the +internationality of the language.</p> + +<p>Thanks to the year’s progress in England, one no longer need believe +that "Esperanto is a cure for bodily ailments," or "a new food for +the human frame," but almost all are aware that Esperanto feeds only +the mind, and cures but the discords of humanity.</p> + +<p>It is wonderful to find out how much advertising is necessary before +the inhabitants of even a small town can all be made cognisant of the +matter, and of course a great deal of work still remains to be done. +Let us not weary; let us not rest on our laurels watching the garden +which contains so many sown seeds! No, let us ever be busy; we must +indeed water the seeds with the pure water of internationality, and +we must take care that they be not dried up for lack of interest, +care, or assistance on our part.</p> + +<p>A prophet would say that this new year must be very important for the +Esperanto movement. Shall we not have at least one great +International Congress, which will probably take place in August +among our kind friends in Boulogne? And will not this +impatiently-awaited gathering be honoured by the presence of our +esteemed chief, Dr. Zamenhof himself!</p> + +<p>This single fact is enough to make the present year famous, but it is +indeed unnecessary to wait for the lovely summer time to find signs +of progress. Chill winter will bring forth divers new gazettes, +which, no doubt, warm spring and hot summer will cause to flourish, +till they can obtain some influence among the already numerous +international journals.</p> + +<p>This fact, the increase in the number of gazettes, is one reason for +the non-enlargement of <span class="sc">The Esperantist</span>. Our readers may +remember that we proposed to enlarge it if possible during 1905. We +much feared that the progress of the cause would demand this +increase, although we find that sixteen pages are indeed enough for +our free time.</p> + +<p>And, as it will not now be necessary to enlarge a gazette which will +no longer be the <i>only</i> British organ, we are taking pains to enlarge +it without enlarging it! This may seem paradoxical to our readers; it +is nevertheless true that we have succeeded. Instead of the club +news, which formerly was found only in English, we intend to print a +series of articles under the title of "Month by Month." These will +contain, in the two languages, the memorable events of the preceding +month. Thus Esperantists in other lands—who are constantly becoming +more numerous among our subscribers—will not lose three or four +pages, and inland Esperantists will gain more practice by means of +the appreciated literal translations. Here is the Q.E.F. and the +Q.E.D. of our problem.</p> + +<p>Two different courses now open up before us. We can begin this series +with a <i>résumé</i> of the accomplished progress of last year, or we can +limit our remarks to the last month. Employing the title given above, +the latter of these courses seems preferable, and we now treat of the +memorable events of the close of 1904.</p> + +<p>It is cold during the winter months, so we will commence our +explorations in warmer lands, where the Esperantic Sun has shown +itself stronger and more powerful than of old. Farthest off, the vast +region of Queensland, Australia, merits our notice. The Editor of the +most important journals there has become allied with Esperanto; we +have written a short article, which perhaps will appear there later, +and from divers parts of the Colony come the usual inquiries from our +future fellow-workers. New Zealand is also Esperantically inclined at +present, and the several articles already published are bringing in +their fruits.</p> + +<p>As warm, and even vaster, India now enrolls recruits for our army. +Mr. Adinarayana Chettiar has written a valuable article in the +<i>Indian Review</i>, the most important of local gazettes. We have also +written a reply—to be printed or not, according to the will of "His +Mightiness the Editor."</p> + +<p>In Central America, the Director of the National Institute of San +Salvador warmly approves of the Esperanto lectures of our subscriber, +Mr. R. G. Abrill. Perchance in this account we inquisitive +Esperantists will soon be able to find out more about these (to us) +almost unknown Republics. Speaking of these, we well remember an +interesting circumstance. A very enthusiastic friend moved into +Venezuela, and, of course, we proposed that he should found a group +there. A few weeks later came a postcard representing "The Group +Progress," but, unfortunately, it was a cluster of naked niggers! +But, joking aside, there must be many intelligent folk in Venezuela +who are willing to become Esperantists. Interesting articles have +lately come from Virginia and Erie, in the United States.</p> + +<p>Nearer to us, in progressive Malta, accented letters hinder the +foundation of the awaited <i>Maltese Gazette</i>, but it is to be hoped +that the solution of the difficulty is at hand, and that we shall +soon be able to give it a welcome.</p> + +<p>From Algeria, the ever-busy Captain Capé sends interesting news, and, +among other things, wishes to receive the names of those able to take +part in an Esperanto Caravan at Easter, 1905. An exhibition is also +being organised. Will helpers kindly write to the President, 17, +Boulevard Gambetta, Algiers?</p> + +<p>In England, encouraging news comes from Folkestone. The Chamber of +Commerce was much interested at a lecture given by Mr. Geddes, the +well-known secretary of the Dover Group. Doubtless the foundation of +a Folkestone Society will soon follow, and we shall then be able to +invest in circular tickets to visit the "Five Esperanto Havens," +Dover, Folkestone, Boulogne, Calais, and Ostend. There is a holiday +trip for lovers of the sea! Just think of it!</p> + +<p>Hastings now possesses a group, whose president is Dr. Martyn +Westcott. This devoted collaborator has often written pro-Esperanto +articles. He tells us that during a stay in Paris he visited <i>Notre +Dame</i>, and there saw with pleasure the green stars worn in the +buttonholes of two Spaniards. It is needless to say that the pleasure +was mutual, and the proverb, "Two’s company, three’s none," did not +here find confirmation.</p> + +<p>At the Club Café we of the London Club had the pleasure of listening +to a series of articles on German literature, kindly delivered by our +visitor, Mr. Jürgensen. Then, as always, Esperanto needed no +interpreter!</p> + +<p>But possibly the best proof of our progress is the fact that the +Esperanto Library has further increased. Shakespeare’s "Tempest" (Art +Edition, 2s. 6d.) is now ready. Another well-printed book, on nice +paper, which will give all much pleasure and instruction, comes from +Belgium: <i>Pages from Flemish Literature</i>, translated by Drs. Seynaeve +and van Melckebeke (134 pp., 1s. 6d.).</p> + +<p>Messrs. Hachette have also published <i>Conversation and Correspondence +Guide</i>, by A. Grabowski (180 pp., 2s.); a useful international +volume.</p> + +<p>Many Correspondents have applied for a cover for Vol. I. We regret +that we are not publishing any special cover, as the majority of our +readers have, we hope, their special fancies, and will prefer to +choose their own binding.</p> + +<p class="far_sig sc">[Literal Translation].</p> +</div> +</div> + +<div id="est2-1-13" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">5</p> +<h5>LA MALJUNA SONORIGISTO.</h5> + +<p class="center">Rakonto de V. Korolenko. Tradukita de Alfonso Wachter (Riga).</p> + + +<p>La vilaĝeto kviete dormetas. La nebulaj konturoj de la malriĉaj +dometoj nur malklare disegniĝas. Ie lumo lumetas, nur malofte +pordego kraketas aŭ gardahundo ekbojas: iafoje el la malhela maso de +la bruetanta arbaro la formoj de piedirantoj aŭ de solaj rajdantoj +movas; aŭ la radoj de veturilo grincas. Tiuj estas la loĝantoj de +la unuopaj vilaĝetoj, kiuj kunvenas en sian preĝejon festi la +printempan feston.</p> + +<p>La preĝejo staras sur monteto, en la mezo de la vilaĝeto. La +fenestroj radias je lumo. La malnova, alta, malluma sonorilejo alte +superstaras en la malhele blua ĉielo.</p> + +<p>La ŝtupoj de la stuparo krakas; la maljuna sonorigisto Miĥeiĉo +supreniras la turon, kaj baldaŭ lia malgranda lanterno perdiĝas en +la spaco, kiel en la aero libere flugpendanta stelo. La supreniro de +la ŝtuparo kaŭzas penadon al la maljunulo. La piedoj ne volas obei +plu, kaj la okuloj vidas nur malbone. Jam estas tempo iri je ripozo, +sed Dio ankoraŭ ĉiam ne sendas la morton. Li enterigis la filojn, +la nepojn, li sekvis la maljunulojn kaj la junulojn al la tombo kaj +li vivas ankoraŭ! Estas malfacile....</p> + +<p>Ofte li jam festis la printempan feston; ofte, li ne scias kiel ofte, +li atendis la festan horon tie ĉi en la sonorilejo.</p> + +<p>La maljunulo paŝas la galerion de la preĝeja turo kaj li apogiĝas +je la balustrado. Sube, ĉirkaŭ la preĝejo, etendiĝas la tomboj de +la vilaĝa tombejo; la malnovaj krucoj troviĝas tie, kvazaŭ +defendantaj brakoj super la mortintoj. Tie ĉi kaj tie betulo +kreskas, kies foliaro ankoraŭ ne burĝonas. De tie la bona spica +odoro de junaj burĝonoj kaj la malĝoja trankvileco de eterna dormo +atingas al Miĥeiĉo.</p> + +<p>Kio estos kun li post unu jaro? Ĉu li denove staros tie supre sub la +metala sonorilo veki per laŭta sono la dormetantan nokton? Aŭ ĉu +li kuŝos tie sube, en la malluma angulo de la tombejo? Dio scias! Li +estas preta, sed tiun ĉi fojon Dio lasis lin festi la feston. "Al la +Sinjoro estu danko!" la maljunaj lipoj murmuretis la kutiman +formulon, kaj Miĥeiĉo suprenrigardis en la stelplenan altaĵon, en +la ĉielon, kie radiis milionoj da lumoj....</p> + +<p>"Miĥeiĉo, Miĥeiĉo!" eksonas de sube, tiel same, maljuna tremanta +voĉo. La maljuna diakono rigardas supren je la turo kaj tenas la +manon antaŭ la palpebrumantaj larmantaj okuloj, sed li malgraŭe ne +vidas Miĥeiĉon. "Kion vi volas? Tie ĉi mi estas," la sonorigisto +respondas, kaj, kurbiĝante el la turo: "Ĉu vi ne vidas min?"</p> + +<p>"Ne, ĉu ne estas jam tempo? Kion vi pensas?"</p> + +<p>Ambaŭ ili rigardis la stelojn. Mil lumoj de Dio lumetas super ili en +la alteco. La flamanta "veturilo" staras jam tre alte. Miĥeiĉo +meditas. "Ankoraŭ ne, estas ankoraŭ tro frue. Mi scias la tempon!"</p> + +<p>Li scias; li bezonas nenian horloĝon. La tero, kaj la ĉielo, kaj la +blanka nubeto kiu mallaŭte naĝas en la etero, kaj la malluma +arbaro, kiu tre mistere paroletas, kaj la murmureto, ĉiuj estas +konataj, ĉiuj estas parencaj al li. Ne vane li vivis tie ĉi sian +tutan vivon.</p> + +<p>La malproksima estinteco viviĝas antaŭ li. Li memoras kiel li foje +supreniris ĉi tiun sonorilejon. Ho Dio! Kiel longe de tiu tempo. Kaj +do mallongatempo! Li vidas sin kiam blonde bukla knabo; la okuloj +brilis, la vento—ne tiu kiu turnigadas la polvon sur la stratoj, sed +aparta vento, kiu per liaj senbruaj flugiloj blovas sur tero—ludis +en liaj bukloj. Sube, tute malproksime malmulte da malgrandaj homoj +iris, la dometoj de la vilaĝo staris, kaj la arbaro etendiĝis, kaj +nur la maldensejo sur kiu la vilaĝo staris ŝajnis grandega, +preskaŭ senlima. "Kaj tie ĝi ja estas, en ĝia tuta grandeco!" +ridetas la maljunulo, kaj li malsupren rigardas je la malgranda +maldensejo.</p> + +<p>Tia estas ankoraŭ la vivo! En la juneco ni vidas nek finon, nek +limon. Kaj tiam ĝi kuŝas tie, kiel sur la supraĵo de la mano, de +la komenco ĝis la fino, tie en la angulo de la tombejo! Estas tempo +por ripozi! Ja estas tempo! Miĥeiĉo ankoraŭ unufoje rigardas je la +steloj, leviĝas, surmetas la ĉapelon kaj kolektas la ŝnurojn de la +sonoriloj.</p> + +<p>Post minuto, la nokta aero ektremas pro laŭta sono, dua, tria, kvara +sekvas unu la alian, kaj en la varmetan nokton elsonas potencaj, +longetirataj, kantantaj, kaj sonorantaj tonoj.</p> + +<p>Ili silentas. En la preĝejo komencas la Diservo. En la pli fruaj +jaroj Miĥeiĉo estis ĉiam malsuprenirinta, kaj estis starinta ĉe +la pordo por preĝi kaj aŭskulti la kanton. Sed nun li restas en sia +alteco, li do estas tiel laca hodiaŭ. Li sidiĝas sur la benko, +aŭskultas la mutiĝantan sonoradon de la svinganta metalo, kaj +meditas. Pri kio? Eĉ li povis doni nenian respondon je tiu ĉi +demando. La turo estas nur nesufiĉe lumigata per la malgranda +lanterno, <span class="pagenum">6</span> la sonoriloj mem estas perditaj en mallumo; de +malsupre el la preĝejo kelkafoje eksonas mallaŭta kanto, kaj nokta +vento movas la ŝnurojn kiuj estas alligitaj al la feraj koroj de la +sonoriloj.</p> + +<p>La maljunulo lasas profunde malleviĝi la kapon, en kiun venas +neklaraj pensoj.</p> + +<p>"Ili kantas la himnon," li pensas, kaj vidas sin en la preĝejo. +Infanokuloj malsuprene rigardas de la ĥorejo. La maljuna pastro, la +mortinta Patro Naŭmo, preĝas je tremanta voĉo la finan preĝon. +Cent kapoj de vilaĝanoj subfleksiĝas kiel maturaj spikoj je la +vento, kaj denove stariĝas. Ili faras la signon de la kruco. Estas +nur konataj vizaĝoj. Tie la severa vizaĝo de la patro, tie la pli +maljuna frato kiu profunde ekĝemas. Tie li mem, florante en sano kaj +forto, plena de nekonata espero kaj feliĉeco, de la ĝojoj de la +vivo!</p> + +<p>Kie estas la feliĉeco? Malsuferebla laboro, turmento, zorgo! Kie +estas la feliĉeco? La malfacila sorto fosas faltojn sur la juna +frunto; fleksigas la fortan dorson; instruas ekĝemi kiel la pli +maljuna frato!</p> + +<p>Sed tie, maldekstre, inter la vilaĝaninoj, kun humile subfleksita +kapo, staras lia "knabino." Ŝi estis bona edzino, ŝi ripozu en +paco! Kaj multajn suferojn ŝi suferis, la amatino!</p> + +<p>Mizero, kaj laboro, kaj sufero detruas la plej belan virinon; la +brilo de la okuloj estingiĝas, kaj esprimo de ĉiama timo antaŭ la +neatenditaj batoj de la sorto anstataŭas la ĉarmegan belecon de +juneco! Jes, kie estas ilia feliĉeco?</p> + +<p>Unu el la filoj estis restinta al ili, ilia espero, ilia ĝojo, sed +ankaŭ ĉi tiun la maljusteco de la homoj detruis.</p> + +<p>Jes, tie li sidas, la riĉa pekulo, kaj subfleksas sin ĝis la tero, +kaj opinias ke per tio li povos delavi la larmojn de la orfoj; +humilege li falas sur genuojn, kaj batas la frunton kontraŭ la tero.</p> + +<p>Sed Miĥeiĉo furiozas, kaj la malhelaj vizaĝoj de la sanktuloj sur +la muroj serioze rigardas super la homa sufero kaj la homa +maljusteco.</p> + +<p>Ĉio tio estis pasinta, ĉio tio kuŝas malproksime je li. Nun la +mondo konsistas por li el ĉi tiu malvasta turo, kie la vento en la +mallumeco kriegas kaj ekmovas la sonorilajn ŝnurojn.</p> + +<p>"Dio juĝos vin," la maljunulo murmuras, kaj larmoj fluadas sur liaj +maljunaj vangoj.</p> + +<p>"Miĥeiĉo, he Miĥeiĉo! Kio estas? Ĉu vi ekdormis?" eksonas de +sube. "Kion!" vokas la maljunulo, kaj li rapide saltas sur la +piedojn. "Dio, mi do ne estas ekdorminta! Estas la unua fojo!" Kaj, je +rapida lerta mano, li kolektas la ŝnurojn. Sube, preskaŭ kiel +formikoj, moviĝas la amaso de la vilaĝanoj, la orbrilantaj +standardoj de la preĝejo flugetas en la aero. Estas la ĉirkaŭiro. +La procesio ĉirkaŭ la preĝejo estas finita, kaj Miĥeiĉo aŭdas +la ĝoja voko "Kristo estas reviviĝinta."</p> + +<p>Kaj tiu ĉi voko pelas ondegon for de la maljuna koro de Miĥeiĉo. +Ŝajnas al li ke la vakskandeloj pli hele ekbrilas, ke la amaso pli +dense ondetadas, kaj la standardoj pli gaje flugetas.</p> + +<p>Antaŭe neniam la maljuna Miĥeiĉo tiel sonoris. Ŝajnas, ke la +plenega maljuna koro vivigas la senvivan metalon, kaj la tonoj +ĝojegas kaj kantas, ridas kaj ploras, kaj ĉiam pli alte ĝis fine +ili atingas la steloplenan ĉielon. Kaj la steloj brilas kaj brilegas +ĉiam pli hele, kaj la sonoriloj tremas kaj supreniras, kaj denove +falas, keresante, sur la tero.</p> + +<p>La granda baso sonegas, kaj vokas per potenca forta voĉo, pro kio +ektremas ĉielo kaj tero: "Kristo estas reviviĝinta!"</p> + +<p>Kaj du tenoroj, tremantaj pro egalaj batoj de la feraj koroj de la +sonoriloj, unuvoĉe kaj belsone kantas: "Kristo estas reviviĝinta!"</p> + +<p>Kaj du tute malgrandaj sopranoj, kvazaŭ timeme, miksiĝas inter la +grandaj, kaj ĝoje kaj kiel malgrandaj infanoj, rapideme kantas: +"Kristo estas reviviĝinta!"</p> + +<p>Kaj ŝajnas, ke la malnova sonorilejo tremas kaj ŝanceliĝas, kaj ke +la vento, kiu ventumas la vizaĝon de la sonorigisto, etendas siajn +larĝajn flugilojn kaj kunkantas: "Kristo estas reviviĝinta!"</p> + +<p>Kaj la maljuna koro forgesas la vivon, kun ĝiaj zorgoj, kaj ĝia +mizero. Li forgesas ke sia vivo estis forfluinta nur en ĉi tiu +malvasta kaj malhela turo, ke li restas sola en la mondo, kiel +maljuna arbo, kiun la fulmo frakasis. Li aŭskultas la tonojn, tiujn +ĉi kantantajn kaj ĝemantajn sonorilojn, kiuj svingas al la fiera +ĉielo, kaj denove malsupreniras sur la malriĉa tero, kaj ŝajnas al +li, ke li estas denove ĉirkaŭata de siaj filoj kaj nepoj, kaj ke +iliaj ĝojaj voĉoj unuiĝas al la ĥoro kaj kantas al li pri +feliĉeco, pri ĝojo kiujn li ja ne konis en vivo.</p> + +<p>La maljuna sonorigisto tiris la ŝnurojn; grandaj larmoj fluis sur +liaj vangoj, kaj lia koro frapis pli forte, pro la iluzia feliĉeco.</p> + +<p>Sube, la vilaĝanoj aŭskultis kaj interparolis. Neniam la maljuna +Miĥeiĉo tiel mirinde sonigadis!</p> + +<p>Subite la granda sonorilo tremis falstone, kaj mutiĝis.</p> + +<p>La voĉoj mutiĝis, kvazaŭ oni volis aŭskulti la malĝojan +etenditan tonon, kiu tremis, kaj ploris, kaj ĝemis kaj, iom post +iom, sin perdis en la aero.</p> + +<p>La muljunulo refalis senforte sur la benkon, kaj du lastaj larmoj +fluis malrapide sur liaj palegaj vangoj....</p> + +<p>Anstataŭ lin, vi tie sube! La maljuna sonorigisto elsonoris!</p> +</div> + + +<div id="est2-1-14" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">7</p> +<h5>ŜAFTONDADO EN AŬSTRALIO.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de J. Booth, M.C.E.</p> + + +<p>Eble la plej karakteriza afero kiun oni povas vidi en tiu ĉi lando +estas unu el niaj grandaj ŝaftondejoj dum plena irado.</p> + +<p>La konstruaĵo uzata por tiu afero nesimilas kian ajn, ĝia vidiĝo +estas ofte pentrinda, ofte mala. La aktiveco de la afero dum +tond-tempo estas miriga; dum neuzatempo, miro estas ke la loko aperas +tiel lasata kaj senbrua, kiel dezerto.</p> + +<p>La konstruaĵo, kiun ni nomas "Woolshed" (elp. ŭulŝed), estas +konstruata el ligno, per grandaj pezegaj stangegoj kaj traboj, +trunkoj de arboj faligitaj en najbaroj arbaroj, apenaŭ pli ol +deŝeligitaj, aŭ malebene segitaj kaj hakitaj. Ĝi estas tegmentata +per ŝelo, aŭ, pli malantikve, per zinkita fero, murata per +lignaĵoj, kaj interne dividata je multaj ŝafkortoj kaj vojetoj. Ĝi +havas neniajn fenestrojn sed nur truojn, kovratajn, se bezone, per +lignaj kovriloj.</p> + +<p>Internaj dividaĵoj de la "ŝed" estas farataj per lignabariloj por +konstrui ejojn en kiuj staras la ŝafoj.</p> + +<p>Ĉe unu fino de la "ŝed" estas la granda ŝafenirejo, ĉe la alia, +la pordego tra kiu la sakegoj de lano estas portataj al vagonoj. +Inter la ŝafejo kaj tiu pordego staras la tablo aŭ benko sur kiu +oni ekzamenas la ŝaflanojn; kaj ankaŭ la lanpremegilo. Apud tiu ĉi +sin trovas ujoj por inko, numeriloj, brosoj, kudriloj kaj ŝnuretoj, +k.t.p. La oficejeto de "ŝed-estro" kutime lokiĝas en proksima +angulo. La "ŝed" eble ne estas afero tre beleta, sed tamen oni devis +ĝin sperte desegni ĉiudetale, tial ke ne estu ia tempperdo nek +difekteco al ŝafoj aŭ lano, nek malhelpo al tondistoj.</p> + +<p>Nu vidu kampon, tiel grandan kaj larĝan ke oni ne povas vidi limojn +ie, jen arbata per Eŭkaliptoj, altaj aŭ malaltaj laŭ iliaj specoj +sed ĉiam verdaj, jen tute nearbata nature aŭ nearbigata homlabore, +aŭ ankoraŭ, kaj plej ofte, nek nearbata, nek verdigata per arboj; +sed plena je arboj, mortigitaj per ŝeltranĉado ringe (tie ĉi +nomata "ringado," Angle, <i>ringing</i>).</p> + +<p>Tiu ĉi ringado, mi devas klarigi, estas la tranĉo tute ĉirkaŭ +arbo, tute tra la ŝelo, intence ĝin mortigi por plibonigi la +kreskadon de la ĉirkaŭa herbaro, sen la laborego postulata por +arbon elfosi.</p> + +<p>Blankaj, nudaj, malbelaj, staras tiuj mortaĵoj, aŭ en sunbrilego, +aŭ en malvarma blua lunlumo; sed iel tamen rigardindaj kaj majestaj, +ĉar ili estas tiel multaj, tiel grandaj, tiel similaj.</p> + +<p>Ĉe tia loko sin trovas nia konstruaĵo, eblege apud rivereto, eble +apud fosita akvotruo, ĉar riveroj estas malmultaj tie ĉi. Ĉirkaŭe +staras dometoj por tondistoj kaj laboristaj. Krom tiuj, kaj kelkaj +lignaj bariloj, nenio estas videbla pli proksime ol eble kelkaj +mejloj.</p> + +<p>Neuzatempe, ĉio estas sufiĉe malaktiva, sed tiam kiam la tempo +alvenas kiam la tondegado komencas, kia ŝanĝo! Tiam la tuta loko +ekviviĝas, dometoj estas enloĝigitaj, eĉ troplenigataj, viroj kaj +knaboj kuradas tien ĉi kaj tien, kaj anstataŭ ol la antaŭa +senbruego, oni aŭdadas bruegadojn, ekkriojn, babilaĵojn +ĉiaspecajn, kaj, pli laŭte ol ĉio, blekon blekegon, blekadon de +ŝafoj kaj iliaj idoj!</p> + +<p>Tiu ĉi estas la okupega tempo el jaro por la ŝafposedantoj. Dum +tiuj ĉi tri aŭ kvar semajnoj ili kolektas sian ĉiujaran +lanrikolton; ĉiuj iliaj ŝafoj kiuj dum la jaro paŝtis sur vastaj +kampoj nun estas tie ĉi amasigataj. Tien ĉi venas tondistoj de la +tuta ĉirkaŭaĵo, kaj la lokaj laboristaj, tiom kiom oni povas +forsendi de ilia kutima laboro, kaj multe da aliaj laboruloj kiuj +serĉas laboron; ĉiuj kunrenkontiĝas por kune labori ĉe tiu ĉi +afero, dum ia mallonga tempo kaj tiam poste disiri ree laŭ siaj +diversavojoj.</p> + +<p>Kiel la laboro estas farata? Kion tiu amaso faros?</p> + +<p>Jen nu la afero komencas. Matenfrue (aŭ ofte vespere de la antaŭa +tago) tiom da ŝafoj, kiom povas enhavi la plej granda ŝafkorto de +la <i>ŝed’o</i>, estas kurigataj en ĝin, tiam poste, kiam ĉio estas +preta, oni plenigas el tiu ĉi ŝafkorto la pli malgrandajn +dividaĵojn, kiuj ĉeestas laŭlonge ambaŭaj flankoj de la +konstruaĵo. Brua laboro ĝi estas; tia vokego, tia puŝado, tia +blekado, tia piedgratado, kiu daŭras ĝis la lasta ŝafo tondiĝis. +La laboristoj plenumas tiun ĉi laboron kaj ili ankaŭ faras ĉiun +ordinaran nespertan laboron, da kiu estas nature multo.</p> + +<p>Inter tiuj ĉi centraj dividaĵoj, kaj la flankaj muroj staras la +tondistoj. Horo batas. Ŝedestro elvokas "tempo!" Ĉiu tondisto +ekprenas unu el siaj ŝafoj, trenas aŭ portas ĝin en larĝejon, +rapide ĝin renversas, tenas ĝin inter siaj kruroj; kaj post +malmulte da minutoj, ĝia blanka lanaro kuŝas amasata sur la planko. +Tuj la nuda maldika bruteto estas forpelata tra malgranda truo en +malgrandan eksterkorteton, kie oni kalkulos la nombron pro kiu ĉiu +tondegisto estas pagota. En tiu ĉiu korteto ankaŭ oni gudropresas +la ŝafojn kaj presas per varmega feraĵo la ŝafidojn kiuj unuafoje +venas al tondegado. Ofte oni tranĉas la haŭton de ŝafo dum ĝia +tondegado, sed tuj knabo alkuras al ĝi kun gudro-bastono, tiun +surmeti kiel kuracsebo sur vundoj. Tiuj ĉi knaboj ankaŭ tuje levas +la lanon kaj nudpiede kuras por ĝin alporti al tiu, kiu dividas +ĉiujn lanarojn laŭ specoj kaj eco, metante ĉian econ en ĝian +propran ejon. Tio farita, la premistoj komencas sian laboron je +la lano. Ili prenas, eble, cent, aŭ ĉirkaŭ tiom da lanaroj kaj +enmetas ilin en grandan kvadratan sakegon, tenatan en kaj per duobla +ligna skatolego. En ĝin <span class="pagenum">8</span> kaj en ĝi ili premas lanon per peza maŝino, +de kiu la skatolo estas parto. Tiu ĉi maŝino estas farita el +ligno kaj fero, havanta grandan radon kaj ŝraŭbon. Kiam sakego +estas plena de multepremata lano, la premilo estas forlevata, la +flanksuproj enfaldataj kaj kudrataj, kaj la sakego, nompresa kaj +numerata, estas ruligata apud la pordego. Ĝi restas tie ĝis oni +metas ĝin sur lano-vagono por forpreni al plej proksima stacidomo +aŭ urbo por vendi; aŭ eble oni ĝin sendas rekte al ŝipoj por +vendi en aliaj landoj.</p> +</div> + + +<div id="est2-1-15" class="article" lang="eo"> +<h5>HINDUSTANI KOMPARATA KUN ESPERANTO.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Lt.-Col. H. K. Gordon.</p> + +<div class="left"> +<p>La lingvo nomita "Hindustani," ankaŭ la "Lŭshkŭr" (ŭ kiel <i>u</i> en +la Angla vorto "<i>but</i>"), aŭ la "Soldatlingvo" de la Hindujo, havas +similecon tute konvinkan al Esperanto.</p> + +<p>Hindujo, kun siaj 300 milionaj da anoj, enhavas proksimume 185 +apartajn kaj malsamajn dialektojn aŭ lingvojn, kaj ĉirkaŭ 30 +diversajn religiojn, la ĉefaj el kiuj estas la Hindu, kiu provizas +70% de la popolo; Muhumedan (aŭ Musulmani), 21%; Budhista, 3%, +lasante 6% por ĉiuj aliaj.</p> + +<p>En la fruaj jaroj de la Angla agado en Hindujo militoj intergentaj +aŭ interreligiaj estis senĉesaj, kaj la Musulmanoj batalis la +Hinduojn, kaj <i>vice versâ</i>, de la Nordo ĝis la Sudo, kaj de la +Oriento ĝis la Okcidento de la vasta Peninsulego; tiel dum la pasado +de jaroj helplingvo intertriba evoluis.</p> + +<p>Hindustani estas fondita grandmezure laŭ la Persa lingvo, la +Kortegalingvo de la Orientanoj; tamen, en diversaj distriktoj ĝi +aliformiĝis per lokaj karakteraĵoj.</p> + +<p>Sekve, la Alilandano alvenante Hindujon unue lernas Hindustani, kiu +al li havigos lingvapasporton tra tuta la grandega regno; kaj se li +lokiĝus en speciala loko, li lernos ankaŭ, se necese, la +lokolingvon.</p> + +<p>Kiel Esperanto, Hindustani estas kompare tre facila lingvo +ekkompreni, precipe por la instruituloj, kiuj certe havas ian konon +de la Persa lingvo.</p> + +<p>Oni ne povas diri, ke la ekzistado de Kampolingvo, aŭ universala +helplingvo tre difinite emis produkti pacon; ĝi neniel sin +intermetis je la patruja amo aŭ je religia diverseco, sed, kiel +Esperanto, sendube ĝi permesas ke unu nacio pli bone konatiĝu kun +alia, kaj tiamaniere ĝi havas pacan influon.</p> + +<p>Tamen Hindustani ne estas ĝis nun flatita, ricevinte la nomon: "<i>Nia +kara lingvo!</i>"</p> + +<p>Por ĝenerala interŝanĝo de sciencaj kaj komercaj aferoj Esperanto +havas klaran valoron, kaj ŝajnas certe ke laŭ tiu ĉi direkto ĝi +havas grandan estontecon antaŭ si.</p> + +<p>Ekzemple, ni prenu Germanan kritikan verkon pri, eble Biologio aŭ +Ĥemio; se eldonita kaj presita nur Germane, ĝi ne povos havi la +disvastigatan legantaron kiun eble ĝia graveco meritas. Sed se +eldonita en Esperanto, la tuta civilizita mondo estus gajnanto.</p> +</div> +<div class="right" lang="en"> +<p>The language called Hindustani, also the "Lŭshkŭr" (ŭ as <i>u</i> in +the English word "<i>but</i>"), or "Camp" language of India, has a +convincing analogy with Esperanto.</p> + +<p>India, with its 300 millions of inhabitants, contains roughly 185 +separate and distinct dialects or languages, with about 30 different +religions, of which the chief are Hindu, furnishing 70% of the +population; Muhumedan (or Musŭlmani), 21%; Buddhist, 3%, leaving 6% +for all others.</p> + +<p>In the early years of English enterprise in India intertribal and +inter-religious wars were unceasing, and Musŭlmanis fought the +Hindus, and <i>vice versâ</i>, from North to South, and from East to West +of the great Peninsula; thus in the course of years an international +tongue was evolved as an intertribal language.</p> + +<p>Hindustani is based on Persian, the Court language of the East, in +different districts affected by local lingual characteristics.</p> + +<p>As a result, the foreigner landing in India first learns Hindustani, +which will furnish him with a lingual passport throughout the great +country; and if he settles down in a particular part, he will also +learn, if he feels inclined, the language of the district.</p> + +<p>Like Esperanto, Hindustani is a comparatively easy language to pick +up, especially by the well-educated, who are certain to have some +knowledge of Persian.</p> + +<p>The existence of a "Camp" language, or universal auxiliary tongue, +cannot be said to have made very definitely for peace; it did not +interfere with patriotism or "caste," but, like Esperanto, no doubt +permits of one nation having a better knowledge of another, and so +has a peaceful tendency.</p> + +<p>Hindustani, however, has not so far been flattered by receiving the +name of <i>our dear language</i>!</p> + +<p>For interchange of scientific and commercial affairs generally +Esperanto has a distinct value, and it seems certain that in this +direction it has a great future before it.</p> + +<p>For example, let us take a German critical work on, say, Biology or +Chemistry; if printed and published only in German, it cannot have +the extended body of readers to which its importance probably +entitles it. But if published in Esperanto, the whole civilised world +would be the gainer.</p></div></div> + + +<div id="est2-1-16" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">9</p> +<h5>LA OLIVOJ.</h5> + +<p class="center">Proverbo de Lope de Rueda.</p> + +<p class="center">Esperantigita de A. MOTTEAU.</p> + +<p class="center">[<span class="sc">Lope de Rueda</span> (1500-1565) <i>naskiĝis en Sevilo kaj mortis +en Kordovo</i>].</p> + + +<p>PERSONOJ.</p> + +<ul> +<li><span class="sc">Toruvio</span>, maljuna vilaĝano.</li> +<li><span class="sc">Menciguela</span>, ilia filino.</li> +<li><span class="sc">Agueda de Toregnano</span>, lia edzino.</li> +<li><span class="sc">Alojo</span>, najbaro.</li> +</ul> + +<p><i>La sceno en vilaĝa strato.</i></p> + +<p><span class="sc">Toruvio.</span>—Kompatema Dio, kia vetero! Neniam tia fulmotondro +min persekutis de la monta supro al la malsupro. Mi ekpensis ke la +ĉielo ĵus elfluadis, kaj ke la nuboj alrulis ĝis la tero. Almenaŭ +se mia noktomanĝo estus preta ... sed la sinjorino edzino mia eble +eĉ neniam zorgis pri tio.... Rabiego ŝin sufoku! Ho, he! +Menciguela, mia filino! (<i>Li frapas la pordon</i>). Prave! ĉiu dormas +en la vilaĝo. Agueda de Toregnano! ho, he! ĉu vi min aŭdas? (<i>Li +ree frapas</i>).</p> + +<p><i>Venas</i> <span class="sc">Menciguela</span>.—Ho! patro mia, ĉu vi volas disrompi la +pordon?</p> + +<p><span class="sc">Toruvio.</span>—Bonege! vidu ŝian langon, nun! vidu ŝian +bekegon! Nu, ĉu vi povus diri al mi kie estas via patrino, +fraŭlino?</p> + +<p><span class="sc">Menciguela.</span>—Ŝi estas ĉe la najbarino por helpi ŝin +sekigi silkfadenarojn.</p> + +<p><span class="sc">Toruvio.</span>—Peston al silkfadenaroj, al ŝi, kaj ankaŭ al vi +mem. Iru tuj kaj alvoku ŝin!</p> + +<p><span class="sc">Agueda</span> (<i>alvenante</i>).—Nu, nu! sinjoro fanfarono! vi vidos +ke, ĉar li alportas malpezan ŝarĝon da hejtligno, ne estos eble +konsentiĝi kun li!</p> + +<p><span class="sc">Toruvio.</span>—Kion? Malpezan ŝarĝon da ligno vi nomas ĝin, +sinjorino! Mi per la ĉielo ĵuras ke mi apenaŭ povis ĝin surmeti +al miaj ŝultroj, kvankam via baptofilo helpis min.</p> + +<p><span class="sc">Agueda.</span>—Estu do; ni nun estos riĉe provizitaj! Sed en kia +stato vi staras, edzo mia! Kian figuron vi prezentas!</p> + +<p><span class="sc">Toruvio.</span>—Mi estas trempita kiel vera supo! Rapidu, edzino, +mi petas, donu al mi ion por manĝi.</p> + +<p><span class="sc">Agueda.</span>—He, per la diablo, kion mi povos doni al vi? Mi +nenion havas.</p> + +<p><span class="sc">Menciguela.</span>—Ve! patro mia, kiel malsekigita estas tiu ĉi +ligno!</p> + +<p><span class="sc">Toruvio.</span>—Jes, verege; sed sendube tio ne malebligos vian +patrinon diri, ke kompreneble roso estas la kaŭzo.</p> + +<p><span class="sc">Agueda.</span>—Kuru, filino, ekpreparu duon da ovoj por la +noktomanĝo de via patro; poste vi pretigos lian liton.—Edzo, mi +vetus, ke vi neniam jam ekpensis labori pri tiu plantaĵo de +olivujoj, kiun mi tiel rekomendis!</p> + +<p><span class="sc">Toruvio.</span>—Kial do mi revenus hejmen tiel malfrue, se ne ĉar +mi ĵus faris tion, kion vi al mi diris?</p> + +<p><span class="sc">Agueda.</span>—Prave do! kaj kie vi plantis?</p> + +<p><span class="sc">Toruvio.</span>—Tie, apud la figarbo, kie mi iam kisis vin: ĉu vi +memoras tion?</p> + +<p><span class="sc">Menciguela.</span>—Patro, kiam ajn vi volos noktomanĝi, ĉio +estas preta.</p> + +<p><span class="sc">Agueda.</span>—Vi ne scias tion, kion mi ĵus pensis, edzo mia? +Tiu replantaĵo, kiun vi teren enmetis hodiaŭ, post ses aŭ sep +jaroj, produktos kvar aŭ kvin centfuntojn da olivoj, kaj, aldonante +branĉeton tie ĉi, branĉeton tie, post dudek kvin aŭ tridek jaroj, +vi havos sufiĉegan fruktodonan olivarbejon.</p> + +<p><span class="sc">Toruvio.</span>—Neniu povus esti pli prava ol vi, edzino; tio +nepre plenumos mirindaĵon.</p> + +<p><span class="sc">Agueda.</span>—Edzo mia, mi ĵus ankaŭ pensis—Ĉu vi scias +kion?—Ne?—Nu, aŭskultu bone. Mi mem faros la olivkolektadon, vi +transportigos ilin sur via azeneto, kaj Menciguela vendos ilin en la +vendejo. Sed, filino, memoru tion, kion mi nun diras al vi: vi devos +postuli por ĉiu buŝelo almenaŭ po du <i>Kastiliaj realoj</i>.</p> + +<p><span class="sc">Toruvio.</span>—Po du Kastiliaj realoj! Ho! certe vi ŝercetas; ne +estus konscience. Sufiĉe estos vendi ĉiun buŝelon po dekkvar aŭ +eble dekkvin denaroj.</p> + +<p><span class="sc">Agueda.</span>—Silentu, mi petas! Estas plantaĵo de la plej bona +speco, Kordova plantaĵo!</p> + +<p><span class="sc">Toruvio.</span>—Nu! Eĉ se ĝi estus Kordova speco, la prezo, kiun +mi ĵus nomis, estos sufiĉa.</p> + +<p><span class="sc">Agueda.</span>—Silentu, mi ripetas! Ne min surdigu per via +sensencaĵo. Nu do, filino, vi ĵus aŭdis min; po du Kastiliaj +realoj; ne malplialta prezo!</p> + +<p><span class="sc">Toruvio.</span>—Ankoraŭ? Venu tie ĉi, filineto. Kioman prezon vi +postulos por la olivoj?</p> + +<p><span class="sc">Menciguela.</span>—Tioman prezon kiun vi volos, patro mia.</p> + +<p><span class="sc">Toruvio.</span>—Dekkvar aŭ dekkvin denarojn?</p> +<p class="pagenum">10</p> + +<p><span class="sc">Menciguela.</span>—Jes, mia patro.</p> + +<p><span class="sc">Agueda.</span>—Kion? "Jes, mia patro." Venu, tie ĉi, filineto. +Kion vi demandos por la olivoj?</p> + +<p><span class="sc">Menciguela.</span>—Tion, kion vi volos, patrino.</p> + +<p><span class="sc">Agueda.</span>—Du Kastiliajn realojn?</p> + +<p><span class="sc">Toruvio</span> (<i>kolere</i>).—Kompaton! Du realojn! (<i>Al</i> +<span class="sc">Menciguela</span>) Mi promesas al vi ke se vi postulos pli ol la +prezon, kiun mi ĵus diris, vi ricevos de mi pli ol ducent batojn. +Nun, diru: kioman prezon?</p> + +<p><span class="sc">Menciguela.</span>—Tion, kion vi nomis, patro.</p> + +<p><span class="sc">Toruvio.</span>—Dekkvar aŭ dekkvin denarojn?</p> + +<p><span class="sc">Menciguela.</span>—Jes, patro.</p> + +<p><span class="sc">Agueda.</span>—Kion? Vi diris ankoraŭ "Jes, patro!" (<i>Ŝi batas +ŝin</i>) Prenu tion, prenu tion, pro via malobeo!</p> + +<p><span class="sc">Toruvio.</span>—Ne tuŝu la knabinon....</p> + +<p><span class="sc">Menciguela.</span>—He, patrino! he, patro! ne mortigu min!</p> + +<p><span class="sc">Alojo</span> (<i>alvenante</i>).—Kio estas tio? Genajbaroj, kial vi +tiel batas tiun ĉi knabineton?</p> + +<p><span class="sc">Agueda.</span>—Ho, sinjoro (<i>montrante ŝian edzon</i>), tiu ĉi +malbonulo celas doni senpage ĉion, kion ni posedas; li tute volas +ruinigi la domon. Olivoj tiel dikaj kiel juglandoj!...</p> + +<p><span class="sc">Toruvio.</span>—Per la prapatraj ostoj! Mi ĵuras ke ili ne estas +eĉ tiel dikaj kiel milisemoj!</p> + +<p><span class="sc">Agueda.</span>—Sed mi certigas jese.</p> + +<p><span class="sc">Toruvio.</span>—Sed mi neas tion, kion vi certigas.</p> + +<p><span class="sc">Alojo.</span>—Nu, najbarino, volu aminde eniru domen. Mi prenas +sur min pacigi ĉion. (<span class="sc">Agueda</span> <i>foriras</i>). Klarigu por mi la +aferon, nun, najbaro. Montru al mi viajn olivojn; eĉ se estas dudek +cent funtoj, mi aĉetos la tuton.</p> + +<p><span class="sc">Toruvio.</span>—Ne tiel estas, sinjoro; estas ne tiel, vere. Ni ne +staras tiel antaŭe kiel vi pensas. La olivoj ne estas en nia domo; +ili nur estas sur nia bieno.</p> + +<p><span class="sc">Alojo.</span>—Nu! venigu ilin tie ĉi; vi povas konfidi al mi; mi +aĉetos la tuton je la plej rajta prezo.</p> + +<p><span class="sc">Menciguela.</span>—La patrino postulas po du realoj por ĉiu +buŝelo.</p> + +<p><span class="sc">Alojo.</span>—Tio estas tre alta prezo.</p> + +<p><span class="sc">Toruvio.</span>—Ĉu ne, sinjoro?</p> + +<p><span class="sc">Menciguela.</span>—Patro ne demandas pli ol dekkvin denarojn.</p> + +<p><span class="sc">Alojo.</span>—Montru al mi specimenon.</p> + +<p><span class="sc">Toruvio.</span>—Dio mia! Vi ne ŝajnas kompreni min, sinjoro. Mi +tuj klarigos. Hodiaŭ, mi teren enmetis replantaĵon de olivarboj, +kaj la edzino ĵus diris ke post ses aŭ sep jaroj oni povos kolekti +kvar aŭ kvin centfuntojn da olivoj, ke ŝi mem kolektos, mi +forportos, kaj nia filino vendos ilin, sed ke tiu ĉi ne devos +postuli malpli ol du realojn: mi kontraŭstaris al tio; ŝi ree tian +kondiĉon ripetis: tio estas la tuta afero.</p> + +<p><span class="sc">Alojo.</span>—Mirinda afero, vere. Ĉu estas eble imagi tian +okazon? Apenaŭ la olivujoj teren estas enmetitaj, kiam jam vi +devigas vian filinon plori pro ili.</p> + +<p><span class="sc">Menciguela.</span>—Vi estas pravega, sinjoro.</p> + +<p><span class="sc">Toruvio.</span>—Ne ploru plu, Menciguela. Tiu ĉi infanino, +sinjoro, valoras sian propran orpezon. Nun, filineto mia, iru pretigi +la manĝilaron; mi promesas, ke mi aĉetos por vi antaŭtukon el la +vendprezo de la unuaj olivoj kiujn ni rikoltos.</p> + +<p><span class="sc">Alojo.</span>—Adiaŭ, najbaro. Eniru domon ankaŭ, kaj pace vivu +kun via edzino.</p> + +<p><span class="sc">Toruvio.</span>—Saluton al vi, sinjoro.</p> + +<p><span class="sc">Alojo</span> (<i>sola</i>).—Oni devas konfesi, ke en tiu ĉi mondo ni +okaze vidas nekredeblaĵojn! Tiuj geedzoj interinsultas unu la alian +pri olivoj, kvankam eĉ la olivarboj ne kreskas ankoraŭ!</p> +</div> + + +<div id="est2-1-17" class="article" lang="eo"> +<h5>LA DOMO DE ĴAK’.</h5> + +<p class="center">Popola infana versaĵo, tradukita de J. T. Haxton.</p> + + +<p>Jen estas la domo konstruita de Ĵak’.</p> + +<p>Jen estas la greno, kiu restis en la domo konstruita de Ĵak’.</p> + +<p>Jen estas la rato, kiu manĝis la grenon, kiu restis en la domo +konstruita de Ĵak’.</p> + +<p>Jen estas la kato, kiu mortigis la raton, kiu manĝis la grenon, kiu +restis en la domo konstruita de Ĵak.’</p> + +<p>Jen estas la hundo, kiu turmentis la katon, kiu mortigis la raton, +kiu manĝis la grenon, kiu restis en la domo konstruita de Ĵak’.</p> + +<p>Jen estas la bovino kun kurba korno, kiu ĵetis la hundon, kiu +turmentis la katon, kiu mortigis la raton, kiu manĝis la grenon, kiu +restis en la domo konstruita de Ĵak’.</p> + +<p>Jen estas tutsola la virgulino, kiu melkis la bovinon, kiu ĵetis la +hundon, kiu, k.t.p.</p> + +<p>Jen estas la viro, ĉifone vestita, kiu kisis la virgulinon tutsolan, +kiu melkis, k.t.p.</p> + +<p>Jen estas la preĝisto, tute razita, kiu edzigis la viron, ĉifone +vestitan, kiu kisis, k.t.p.</p> + +<p>Jen estas la koko, matene kriinte, kiu vekis la preĝiston, tute +razitan, kiu edzigis, k.t.p.</p> + +<p>Jen estas la farmamastro, grensemanta, kiu posedis la kokon, matene +kriinte, kiu vekis, k.t.p., k.t.p., k.t.p., k.t.p., k.t.p., k.t.p.</p> +</div> + + +<div id="est2-1-18" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">11</p> +<h5>VIVIENO.</h5> + +<p class="center">Duparta Ferakonto de E. W.</p> + + +<p>[<i>Parto</i> I.].—Meze de longa, larĝa vilaĝo staris dometo iom pli +granda kaj, se tio estus ebla, pli pura ol la aliaj. Ĝi ŝajnis tiel +hela, tiel blanka, kiel la neĝo, kaj la lunradioj ripozis sur ĝi +tiel kviete kiel la pala feliĉulino en ĝi ripozis sin sur la mola +lito inter la puraj blankaj bonodoraj drapoj. La virino estis tre, +tre feliĉa.</p> + +<p>Apud ŝi kuŝis mola, varma fasketo; ŝia novenaskita trezoro, la +infaneto kiu devas anstataŭi karan sesjaran knabeton kiun, antaŭ ok +jaroj, elmanĝis la lupoj.</p> + +<p>La kompatindaj gepatroj nun konsoliĝis. La patrino dankeme pensis, +ke ŝia edzo havos filon, kunlaboranton, kaj komforton, en sia aĝo +kiam ŝi estos enterigita.</p> + +<p>Poste envenis la patro, feliĉa kiel ŝi. La geedzoj kisis kaj benis +la infaneton kaj preĝis al Dio kun kora, plena kaj trankvila +ĝojego.</p> + +<p>Dum la nokto, venteto ekblovis tra la fenestro super la lito sed la +gepatroj ne vekiĝis.</p> + +<p>Antaŭ ol tagiĝis, Davdo eliris, ĉar li devis tre frue konduki +siajn bestojn al la paŝtejo, por ke ili ne tro malsatu, devigataj +pasigi la tutan nokton inter la ter-muroj de la vilaĝo, for de la +teruraj lupoj.</p> + +<p>Ekvekiĝinte, Marta vidis sian—ne! ne estis ŝia, tiu ĉi bela +blanka infanetino, jam havanta almenaŭ unu monaton, kiu mirante +ĉirkaŭen rigardis!</p> + +<p>Preskaŭ freneziĝinta pro ŝia perdo, la malfeliĉa patrino volis +forĵeti la fremdulineton, sed la helaj bluaj okuloj sin fiksis tiel +konfidemaj sur ŝia vizaĝo, ke ŝi ne povis puni la senkulpan +etulinon.</p> + +<p>Dum ŝi kuŝis, multe plorinte, duonsvena, duondorma, pura lumo +ekbrilis en la ĉambreto kaj voĉo pli dolĉa ol homa voĉo murmuris +en ŝian orelon: "Ni estas ambaŭ mizeregaj, mi pleje, ĉar vi povis +plori, mi ne povis, kaj vi rehavos vian knabeton, mi—mi nenion +scias! Estu do bona kontraŭ mia idino, kaj mi estos bona kontraŭ +via ido." La lumo tiam malaperis.</p> + +<p>Davdo revenis hejmen kun la anonco, ke la pastro venos morgaŭ por +bapti la novenaskitan knabon. Li aŭdis kun mirego kaj teruro la +rakonton de sia edzino. Post longa konsiliĝo, ili decidis nenion +diri al la pastro pri ĉio, kio okazis. Li estis maljunulo, kaj +loĝis tre malproksime, kaj nur vidis la vilaĝanojn por bapti, +edzigi aŭ enterigi. La najbaroj estis amikoj, kaj ne babilus pri +alies aferoj, se ne estus necese.</p> + +<p>Post multa pripenso la gepatroj elektis el antikva idola kanto la +nomon Vivieno, kaj la pastro sen ŝanceliĝo ĝin murmuris, baptante +la infaninon.</p> + +<p>Tiun nokton Marta sonĝis, ke du belegaj sinjorinoj staris apud la +lulilo, unu el ili diris: "Estas bone, se ŝi havus animon senmortan, +la bapto estas necesa; sed, se ŝi estus, kiel ni, sen animo, la +bapto neniel malutilos." La dua diris: "Mi petas, fratino, benu +ŝin!"</p> + +<p>La unua solene resumis: "Jen mia beno, mia baptodonaco: Multaj homoj +ŝin amos, ŝi sopiros pri ĉies amo kaj, se iafoje ŝi amos, ŝi ne +estos reamata." Tiam okazis virina agonia ekkrio, kaj la lumo kaj +sono neniiĝis.</p> + +<p>Ofte Marto kredis aŭdi voĉojn nehomajn en la nokto. Unufoje ŝi +kredis distingi la vortojn: "Se iam ŝi vidos la belecon perfektan, +ŝi ĝin amos kaj eterne estos feliĉa."</p> + +<p>Kiam Marto resaniĝis kaj rekomencis sian ĉiutagan laboron, neniam +ŝi vidis lumon nokte nek aŭdis mirindan voĉon. Davdo nenion +aŭdis, eĉ li ne kredis je la sonĝoj de la edzino; tamen li baldaŭ +ekamis la blankan, ĝentilan Vivienon, kaj estis bonega kontraŭ ŝi. +La vivo de la tuta familio estis, dum dekkvar jaroj, trankvila kaj +prospera.</p> + +<p>Vivieno fariĝis la anĝelo de la vilaĝo. Ŝia beleco ĉarmis ĉiajn +okulojn; ŝia dolĉa voĉo ravis ĉiajn orelojn; ŝia kvieta kaj +ĝentila karaktero, ŝia honesta konduto kaj ŝia senegala submetiĝo +al la plenkreskuloj kaj, precipe, al la maljunuloj, gajnis je ŝi la +aprobon de la saĝuloj. Ŝia viveco, granda kuraĝo, ŝia lerta +spirito, ŝia ŝercado igis ŝin la idolo de la junaj. Ĉiuj amegis +ŝin; ŝi ĉiujn egale amis, tute kiel ŝi amis bestojn, birdojn +florojn, insektojn mem! Ŝi volis ja bonfari al la tuta kreitaĵo de +la bona Dio. Ofte ŝi levis limakon el polva truo kaj alportis ĝin +al la mola herbejo. La brutoj sciis, ke ŝi amis ilin, de malproksime +ili rekonis ŝin. Ĉevaloj, bovidoj, azenoj kaj hundoj venis por +ricevi ŝiajn karesojn, kaj ludis, saltante ĉirkaŭ ŝi; ofte eĉ +sciuro volonte sin lasis fali el arbo en ŝiaj brakoj, mem la porkoj +tre rapide kuris, por ke ŝi gratu iliajn molajn sentemajn orelojn! +Jes, Vivieno estis feliĉa knabino! Sed, ho ve! ne ĉiamaj estas +belaj tagoj!</p> + +<p>Unu matenon ŝi eliris por viziti malsanan najbarinon, kaj ŝi neniam +revenis.</p> + +<p>Longe serĉadis ĉiuj, sed vane, kaj malĝojo estis en ĉies koro, +pleje ĉe ŝiaj nutra-gepatroj, kiuj dum multaj tagoj ploradis.</p> + +<p>Post unu semajno alvenis ĉe ili junulo strange vestita sed bela kaj +forta. Li ĉirkaŭprenis silente Davdon, genufleksis apud la piedoj +de Marto kaj kisis ŝiajn manojn. La geedzoj sciis, ke estas ilia +longatempe perdita infano, kaj ili laŭe ĝojegis. Sed neniam povis +ili forgesi la bonan, belan Vivienon.—<i>Finota.</i></p> +</div> + + +<div id="est2-1-19" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">12</p> +<p>[<i>Author’s Copyright.</i>]</p> + +<h5>FRAGMENTAJ MEMOROJ.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon).</p> + + +<h6><i>Antaŭparolo.</i></h6> + +<p>Kiel en suna kampo infano kolektas florojn, tiel vagante en la kampo +de miaj memoroj mi kolektas miajn memoraĵojn; kunmetante ilin tute +senarte, ne aranĝante ilin laŭ ia ajn metodo sed ĉiam prenante +tiun kiu min plej altiras ĉe la momento mem. Se vi, mia legantaro, +deziras artefaritan bukedon, vi ne rigardu miajn florojn. Tamen mi +prezentas ilin kun tre kora deziro ke ili interesos kaj plaĉos al +vi.</p> + + +<h6 class="sc">Unua Fragmento: la Ŝtatoj.</h6> + +<p>Antaŭ multaj jaroj mi vizitis Unuigitajn Ŝtatojn de Ameriko.</p> + +<p>Fermante la okulojn mi revidas la vilaĝon, unu el tiuj fungaj +vilaĝoj kiuj tiel ofte troviĝas en la Ŝtatoj. De la loko kie nun +ĝi staras, ne estis antaŭ nur unu jaro eĉ unu domo pli proksima ol +dudek mejloj, sed nun (t.e., ĉe la tempo kiam mi tien alvenas) ĝi +posedas du Bankojn, du leĝistojn, kuraciston, gazeton kaj du +stacidomojn. Proksime de ĝi ankoraŭ restas negranda arbaro, sed +tiel rapide la arboj fariĝas domoj ke, laŭ ĉiu kredindeco, ĝi +post nelonge tute malaperiĝos.</p> + +<p>"Kiom da tempo vi pensas atendi," mi demandas al Amerikano, "de kiam +vi unue pripensis konstruigi domon ĝis kiam vi estas en ĝi +loĝanta?"</p> + +<p>"Nu, fremdulo," li respondis, "se mi atendus du semajnojn mi pensus +ke mi tre longe atendis." ...</p> + +<p>De tri tagoj la vetero estas varmega. En ombro la termometro montras +104°, 105° kaj hodiaŭ 107° Farenheite (ĉirkaŭ 42° centegrade).</p> + +<p>En ĉambreto de unu el la lignaj domoj mi kuŝas, malpezege vestita, +sur lito, ventumante min per du grandaj ventumiloj.</p> + +<p>Apud la lito troviĝas tableto portanta grandan kruĉon da glacia +akvo (t.e., akvo en kiun oni estas metinta glacion) kaj glason. Mi +estas soifa kaj mi ofte trinketas.</p> + +<p>Tiel malgranda estas la ĉambreto ke, etendinte la manon, mi facile +tuŝas la muron kies varmega ligno bruldoloras mian haŭton.</p> + +<p>Tra la fenestro, larĝe malfermita, eniras zumo de "<i>cimoj</i>" +("<i>cimo</i>," kun aldono de priskriba vorto estanta Amerikana por ĉiu +fluga insekto), kaj okaza frapo de iu grandega sed mallerta muŝo +kontraŭ la metalfadena reto kiu kovras la fenestron ekstere.</p> + +<p>Por ne Amerikanaj legantoj mi klarigos la frazon.</p> + +<p>Dum somero la insekta vivo estas multega en la Ŝtatoj. Oni do +streĉas sur trabaĵon metalfadena reton kaj alfiksas la trabaĵon +ekstere de la fenestroj kaj pordoj. Por tiuj ĉi lastaj alfiksante al +la trabaĵo ĉarnojn oni faras kvazaŭ eksteran pordon, kaj en—aŭ +elirante ĉambron oni ĉiam zorge fermas la unuan pordon antaŭ ol +malfermi la alian.</p> + +<p>Kiel necesegaj ili estas du ekzemploj montru:—Mi mem vidis la +ambaŭ. (1). Foje en domo, kie la reto estas ŝirita, tuj kiam oni +ekbruligis lampon en unu momento, arego da insektoj dense kovras la +supraĵon de la tablo, kvankam la disŝiraĵo estis tre malgranda. +(2). En farma domo la familianoj laŭ vico svingis dum la manĝoj +branĉeton supre de la tablo, sed malgraŭ tio la muŝoj preskaŭ +kovris la manĝaĵojn.</p> + +<p>En ĉiuj miaj memoroj pri Ameriko intermiksas la zumegon de +insektarego....</p> + +<p>Sed nun mi estas trinkinta la tutan enhavon de mia kruĉo kaj +ankoraŭ mi soifas. Antaŭ miaj okuloj alvenas alloga vidaĵo, tiu, +nome, de la sodakvujo ĉe la drogisto.</p> + +<p>Mi vidas meze de la ujo la kranegon por la sodakvo, kaj laŭlonge la +vicon da kranetoj por la diversaj gustoj; mi vidas la homaron kaj la +glasaron, kaj mi aŭdas la siblon de la ŝaŭmanta trinkaĵo.</p> + +<p>En tiu ĉi vilaĝo [pardonu, ho! Amerikanoj: "urbo"] estas nur unu +apoteko, kaj mi ridas memorante la aregon de malkontentigitaj +soifuloj kiujn mi vidas foje kiam la sodakvujo rompiĝis. Sed mi +estas mem soifulo, kaj iom mi komprenas la soifegon de drinkulo.</p> + +<p>Inter soifo kaj inercia komencas neegala barakto; neegala ĉar la +soifo estas ĉiama kreskanta forto.</p> + +<p>Leviĝinte mi vestas min, kaj, kunprenante sunombreleton, eliras el +la domo sur la lignan flankpromenejon.—(<i>Daŭrigota</i>).</p> +</div> + + +<div id="est2-1-20" class="notice" lang="eo"> +<h5>NEKROLOGIO.</h5> + + +<p>Kun grandega bedaŭro ni anoncas la morton de nia sindonema +kunverkanto Doktoro A. Milner en Trinidad. Ĉiam preta helpi ĉiujn, +li estis multe estimata kaj amata en la insulo, kaj ĉiuj, precipe la +Esperantistoj, kunsendos plej sinceran simpation al lia sengepatra +fileto, kaj al ĉiuj parencoj. Ĵus antaŭ la morto, li deziris ke ni +anoncu ĝin, por ke la Esperantistoj ne plu sendus leterojn al +Mayaro.</p> +</div> + + +<div id="est2-1-21" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">13</p> +<h5>KIAM EKFLORADAS REZEDOJ.</h5> + +<p class="center">Pentraĵeto el Rusa Litvujo.</p> + +<p class="center">Originale en Esperanto, verkita de Osip Ivanoviĉ Elleder.</p> + + +<p>Ĉiujare kiam la bonodoro de rezedoj dolĉigadas aeron en mia +ĝardeno, mi devas pensi pri mia mortinta amiko Leonid Leonidoviĉ.</p> + +<p>Li estis iom strangulo, mia kompatinda amiko, sed li estis homo tute +bonkora, toleranta kaj indulganta ĉiujn, faranta al neniu iajn +malagrablaĵojn. Li loĝis en proksimeco de mia loĝloko, tiel ke ni +tre ofte povis vidi unu la alian. Li staras kvazaŭ antaŭ miaj +okuloj; homo en mezaaĝo, inter liaj malblondaj haroj troviĝis eĉ +kelkaj arĝentaj, kvankam li nepre ne estis maljunulo. El lia pala, +mallarĝformita vizaĝo rigardis du mallumaj, senfine malgajaj +okuloj. Li vivadis tute sole, multe paroli li ne amis, tial, kvankam +ni ofte kunvenadis mi do neniam aŭdis de li ion pli detalan pri lia +pasinta vivo.</p> + +<p>Li estis en nia provinco nur antaŭ kelkaj jaroj alveninta, sed ĉar +li, kiel mi jam diris, al neniu estis farinta malbonaĵojn, oni +kutimiĝis kun li, eĉ kun liaj iom strangaj manieroj kaj lasis lin +vivi laŭ lia volo.</p> + +<p>Al liaj strangaĵoj apartenis ankaŭ la kutimo fari ĉiu vespere +vastajn promenadojn, prefere en lokojn izolitajn, kaj se estis ĉielo +klara, sennuba, tiam li revenadis hejmen nur frumatene kiam la nokta +firmamento ekpaliĝis. Tiuj malmultaj homoj, al kiuj sukcesis observi +lin dum la suprediritaj promenadoj (sed tio okazis nur tre malofte, +ĉar li ĉiam elektadis lokojn trankvilajn, senhomajn por siaj +promenoj), rakontis ke li tiam laŭtvoĉe paroladas kun si mem, +kvazaŭ havante ian nevideblan akompananton.</p> + +<p>Preter mia loĝloko fluas la rivero Ŝeŝupa<a href="#fnII.1.2" id="fnrefII.1.2"><sup>[2]</sup></a> per multegaj +kurbiĝoj tra la herbejoj kaj kamparoj peniĝanta atingi la maron.</p> + +<p>La bordoj de ĝi troviĝas ofte tre altaj kaj krutaj, kelkaj el tiuj +krutaĵoj estas kovritaj per densaj arbetaroj, kaj en la printempo +kaj somero multkolorigitaj per miloj da diversaj kampfloretoj. La +unuajn violojn oni trovadas tie, kies floretoj, palbluaj, kiel nia +norda ĉielo, elspiradas kvankam malpli fortan, tamen delikatan +bonodoron,<a href="#fnII.1.3" id="fnrefII.1.3"><sup>[3]</sup></a> kaj kiam la somero kun liaj varmigantaj sunradioj +aperas, balanciĝas tie sur graciaj trunketoj lumbluaj sonoriletoj de +grandfloraj kampanuloj kaj heliĝas sangruĝaj liĥnisoj, <i>larmoj de +Dia patrino</i>, nomas ilin la popolo. Multaj najtingaloj kantadas en +densa branĉaro siajn dolĉajn amkantojn kaj la kvieta murmurado de +plaŭdantaj ondoj harmonie akompanadas ilin. Estas ĉarmegaj tiuj +bordoj de Ŝeŝupa-rivero en Litvalando!</p> + +<p>Alte sur unu de tiuj krutaĵoj, sur la granda, muskkovrita ŝtono jam +de kelkaj jaroj havis sian sidejon freneza knabino el unu de +proksimaj kolonioj. La frenezulino estis tute orfiĝinta, ŝiaj +gepatroj estis mortintaj, kaj ŝi vivadis ĉe sia onklo, malriĉa +posedanto de kelkaj malgrandaj kampetoj. Sed ŝi loĝadis ĉe li nur +dum la severa vintra sezono: kiam al fino de monato Marto aŭ Aprilo +la varmetaj ventoj komencis fluidigi la neĝamasojn, kiam alte en la +aero la unuaj alaŭdoj estis aŭdataj kaj aperis la sovaĝaj anseroj, +tiam ŝi forlasis malluman ĉambreton en la dometo de sia onklo +kaj—malaperis.</p> + +<p>Ŝi vagadis tiam ne timante ankoraŭ ofte tre malvarman veteron—ŝi +neniam vestiĝis varme—tra la herbejoj kaj kampoj serĉante florojn. +Malfeliĉulino, ŝi devis longe serĉi ĝis ŝi trovis iajn ĉar en +mia lando la printempo nur malrapide aperadas. Ŝi tial vagadis longe +kaj malproksimen; sed kiam nur ekverdiĝis la Ŝeŝupa-bordoj tiam +oni kun plena certeco povis ŝin trovi sur la suprenomita granda +ŝtono.</p> + +<p>Tie sidis ŝi plej multe senmove, verdan florkronon sur la kapo, kies +densaj, nigraj haroj estis senorde sur la ŝultroj falantaj. Ŝia +malriĉa vestaĵo estis plibeligita per floroj kaj verdaj branĉetoj +kiuj ĉie, kie nur eble, estis alfortiĝintaj. Apud ŝi sur la +ŝtonplato kuŝadis bukedoj de kampfloroj. Ŝi restadis je +Ŝeŝupa-bordoj tage kaj nokte, nur la plej turmentiganta malsato +devigis ŝin foriri. Tiam ŝi iris aŭ hejmen, aŭ en ian proksiman +kolonion<a href="#fnII.1.4" id="fnrefII.1.4"><sup>[4]</sup></a>; silente alveninte, ŝi timeteme haltis antaŭ la +fenestro, aŭ apud la pordo de dometo kaj nenion petante, nenion +dirante staris ŝi tie tiel longe: ĝis iu el la domgeloĝantoj, kiuj +ĉiuj ŝin konis, kompate donacis al ŝi iom da manĝado. Satiĝinte +kaj, provizite kun peco da pano, sendanke, silente, kiel ŝi alvenis, +ŝi ree timeteme kiel arbarabirdeto malaperis.</p> + +<p>Nur nokte ŝi fariĝis pli rimarkebla. Ĉu luma ĉu malluma estis la +nokto, ĉu agrabla vetero regadis aŭ ĉu ventego kriegis kaj pluvego +siajn akvojn teren verŝis, egale, ĉiatempe oni aŭdadis ŝian +kantadon de la krutaĵo super la Ŝeŝupa-rivero.</p> + +<p>Ŝia kanto en Litva lingvo—ŝi posedis rimarkinde klaran, belan +voĉon—jen mallaŭte, apenaŭ aŭdeble, jen laŭtvoĉe eksonante, +havis tian tireman, melankolian finrimon kiu estas propra al ĉiuj +Litvaj kantoj, eĉ al kantoj kun ĝoja aŭ petola enhavo.</p> + +<p>En noktoj trankvilaj, kiam la luno superarĝentigis <span class="pagenum">14</span> la tutan +ĉirkaŭaĵon, kaj sur la rivera supraĵo aperadis multaj dancantaj +lumetoj: steloj respeguligantaj en saltantaj ondoj, tiam sonis la +voĉo de freneza knabino kiel mistera kanto de akvofeino kiu nokte +eliradas por promeni en pala brilo de lumo super la dormantaj, +rosofreŝaj herbejoj.</p> + +<p>Se iu malfruiĝinta fremdulo estis tiam en verda densejo trovinta +frenezulinon, kiel ŝi, florornamita, sur la altaŝtono sidis, aŭ se +li en malcerta lunlumo estis sur la riverbodo renkontinta ŝin, +glitantan tien mistere, mallaŭte, kun alte leviĝintaj manoj—li +sendube estus kredinta, ke li vidis aŭ feinon de akvoj aŭ alian +noktan fantomon.</p> + +<p>La frenezulinon ĉiuj ĉirkaŭuloj konis kaj ĉar ŝia farado estis +tute sendanĝera kaj neniun malutiliganta, oni lasis ŝin libere +vagadi, florojn deŝiradi kaj loĝadi sur la riverbordo. Tiamaniere +ŝi vegetadis de neniu maltrankviligita, forlasita de ĉiuj. Nur +unufoje en ĉiu jaro ŝi furioziĝis. Tio estis en komenco de vintro +kiam ŝia onklo ŝin devis kapti kaj perforte forkonduki de ŝia +amata placeto por ke ŝi ne frostiĝu. Tiam tiu ĉi knabino pacema, +trankvila, fariĝis furiozega. Oni devis ŝin kun ŝnuregoj kunligigi +kaj dum du aŭ tri tagoj ŝi devis resti en la domo alligita. Post +tiu tempo ŝi ree fariĝis trankvila, pacema kaj obeema kaj +senkontraŭstare restadis nun hejme. Ŝi eĉ en tiu sezono fariĝis +pli prudenta kaj helpis je diversaj pli facilaj domlaboroj.—Sed kiam +en la naturo nur la unuaj printempaj antaŭsentoj aperis, kaj la +alaŭdoj revenis el sudaj landoj, tiam forlasis ŝi tuj la hejmon kaj +vivis ree libere kiel birdo de kampoj sur sia ŝtono; kantante kaj +florojn deŝirante.—Tiam ree, de apenaŭ ekverdiĝintaj bordoj, en +trankvilaj noktoj, post longa interrompo, malproksimen estis aŭdebla +ŝia kantado, kaj la infanaro en la najbaraj kolonioj ĝojiĝante +elvokadis: "<i>Taŭ dor grajt atleks garnis ir lakŝtingala, durnovoĉe +jaŭ gieda!</i>" (Nun jam baldaŭ alflugos cikonioj kaj najtingaloj, la +frenezulino jam kantas!).</p> + +<p class="far_sig">(<i>Daŭrigota.</i>)</p> + +<h6 class="fn-header">PIEDNOTOJ:</h6> + +<p class="footnote"> +<a id="fnII.1.2"></a> <a href="#fnrefII.1.2">[2]</a> +Ŝeŝuppe = Litva vorto, signifas "<i>sesriveroj</i>" ĉar ses +fontoj kuniĝintaj formas ĝian komencon. +</p> + +<p class="footnote"> +<a id="fnII.1.3"></a> <a href="#fnrefII.1.3">[3]</a> +<i>Viola mirabilis.</i> +</p> + +<p class="footnote"> +<a id="fnII.1.4"></a> <a href="#fnrefII.1.4">[4]</a> +Litvaj kolonioj estas unuopaj vilaĝaj mastraĵoj kun bezonaj +konstruaĵoj izolite starantaj. Vilaĝoj en senco de kunegrupitaj domoj +de kelkaj vilaĝanoj ne ekzistas ĉi tie. +</p> + +</div> + +<div id="est2-1-22" class="article" lang="eo"> + +<h5>PROFESORO VULPO.</h5> + +<p class="center">Tradukita de E. J. Catt.</p> + +<p>Maljuna vulpo tre klera, tre elokventa, deviĝis pro malforteco, sin +doni tute al spiritaj aferoj. Li komencis prediki al la loĝantoj de +la arbaroj. Lia elokventeco estis pasia, lia moraleco neriproĉinda. +La konstatis per la plej konvinkanta logiko ke, per simplaj honestaj +manieroj oni povas facile atingi, kaj ĝui, feliĉecon. "Male," li +diris, "la vana mondo nin allogas, nin trompas, nin devigas multe +pagi por ĝiaj artifikaj proponoj kaj promesoj, kiujn ĝi neniam +plenumas, sed ĉiam fortiras de ni."</p> + +<p>Tamen, nia profesoro malprosperis, tute ne sukcesis; neniu venis lin +aŭskulti, krom kelkaj maljunaj religiaj cervinoj, kiuj loĝis en +kvieteco kaj povis nenion fari por helpi je sia progresado.</p> + +<p>Kion li do faris?</p> + +<p>Li decidis ŝanĝi sian temon. Li do komencis kondamni la kutimojn de +rabo, la soifo por buĉado kiun posedas la ursoj, tigroj kaj leonoj. +De nun li altiris amasojn da aŭskultantoj: cervoj, kapreoloj, +gazeloj, ĉiuj trovis mil ĉarmojn en liaj paroladoj. Baldaŭ li +gajnis reputacion, oni povas eĉ diri iom da famo, tiel ke maljuna, +pia, bonvola leono, Reĝo de la lando, multe deziris lin vidi, lin +aŭdi.</p> + +<p>La vulpo raviĝis sin prezenti ĉe la kortego de la reĝo.</p> + +<p>Li alvenis, predikis. Li vere superis sin! Li solene denoncis la +kruelegecon de bestoj. Li paroladis pri la dia furiozo, venĝo, kaj +kolerego kiu devas frue aŭ malfrue fali sur ĉiuj el ili.</p> + +<p>La korteganoj miris pro tia maltimo, kaj rigardis unu la alian sen +ion dirante, ĉar la reĝo ŝajnis plaĉata pro tiu ĉi ne ordinara +sincereco.</p> + +<p>La prediko finite, la reĝo alvokis la oratoron. La monarĥo diris al +li: "Vi sukcesis min plaĉi, vi montris al mi la veron. Mi ŝuldas al +vi justan rekompencon; kion vi demandas kiel premio por via +instruado?"</p> + +<p>Kaj la vulpo respondis: "Ho, Via Reĝo Moŝto, kelkajn meleagrojn!"</p> +</div> + + +<div id="est2-1-23" class="jokes" lang="eo"> +<p>Sabatan posttagmezon knabeto sidis sur rivera bordo fiŝkaptante, +kiam homo venis al li kaj demandis:</p> + +<p>"Kiom da tempo vi estas tie ĉi?"</p> + +<p>"Preskaŭ du horojn."</p> + +<p>"Kiom da fiŝoj vi estas kaptintaj?"</p> + +<p>"Ho! se mi kaptos tiun ĉi fiŝon, kaj alian, mi havos du!"—(9929).</p> +</div> + + +<div id="est2-1-24" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">15</p> +<h5>HO VE! NI VIROJ.</h5> + + +<p>Ho, kompatindaj Esperantistoj! Ĉu ja povas esti vere ke ni, senkonaj +kaj senspertaj viroj, sendis al vi recepton por fari Kristnaskan +Pudingon sen la ĉefa enhavaĵo—sen la sekvinberoj?! Humilege ni +petas vian pardonon. Ni, la Redaktoro kaj la Presistoj, eluzis tutan +funton da sekvinberoj, anstataŭ ol permesi, ke ili estu duonigitaj +kaj elgrajnitaj, por ke ili plibonigu la belan pudingon. Kaj, ne +kontenta pro tiu ĉi, ni ankaŭ eluzis duonfunton da riboj.</p> + +<p>Ni memoras ke, foje, ĉarma knabino diris al ni ke: "Kiso sen +lipharoj estas kiel ovo sen salo!" kaj nun ni lernis ke: "Kristnaska +pudingo sen sekvinberoj estas kiel Hamleto sen la Princo de Danujo!"</p> + +<p>Kvankam la dua estas eble tiel stranga elpensaĵo kiel la unua, ni +tute konsentas pri ĝi, sed, pri la liphara-sala afero ni, +malfeliĉaj viroj, ne povas juĝi.</p> + +<p>Nu do, vi feliĉaj legantinoj, kiuj ne ankoraŭ faris viajn +Pudingojn, memoru ke oni devas enmeti ankaŭ unu funton da +sekvinberoj, kaj unu kaj duonon da riboj.</p> + +<p>Ni nun havas la plezuron aldoni la recepton, verkita de la sama +afabla legantino, S<sup>rino</sup> Jem Ross Archibald, por la faro de +<i>Novjara Haketaĵo</i> (Angle, <i>mincmit</i>).</p> + +<p><i>Materialo.</i>—</p><ul> +<li>1½ funtoj da Riboj (Lavitaj kaj sekitaj).</li> +<li>1 da sekvinberoj (sen la grajnoj).</li> +<li>¼ da Miksitaj Kanditaj Ŝeloj (dishaketitaj).</li> +<li>1½ da Pomoj (ŝelitaj kaj senkoraj).</li> +<li>¾ da Bovaĵsebo (haketu en pecetojn).</li> +<li>Triono da raspita muskato.</li> +<li>⅓ unco da Cinamono (pudrita).</li> +<li>⅓ unco da Zingibro (pudrita).</li> +<li>⅓ unco da Ĉiuj Spicoj (pudrita).</li> +<li>Duon-teokulero da kariofiloj.</li> +<li>¾ funto da Mola sukero.</li> +</ul> + +<p><i>Metodo.</i>—Haketu ĉion (oni ne povas haketi tro). Malsekigu per du +vinglasoj da brando. Metu la miksaĵon en botelojn, kovru ilin per +papero malsekita en brando. Poste kovru ilin per seka papero kaj ligu +per ŝnureto.</p> + +<p><i>Kiamaniere ĝin uzi.</i>—Kovru kun malpeza pasteco, surmetu iom da la +haketaĵo, malseku la randojn de la telero per lakto, pinĉu la +randojn poste kovru ĉion per pasteco.</p> + +<p>Ŝmiru kun ovblanko kaj metu pudritan sukeron sur la supraĵo, +traboru en la mezo, por permesi ke la aero trapasu.</p> + +<p>Baku en rapida forno dum ĉirkaŭ dudek minutoj, ĝis ĉiuj estos +palbrunaj. Metu ilin (varmegaj) sur varmaj teleroj.</p> +</div> + + +<div id="est2-1-25" class="article" lang="eo"> +<h5>SKOTA PERSISTO.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de F. A. Meigh.</p> + + +<p>La persisto de la Skotoj ĉiam estas figurata al ni dum nia juneco +per la fabelo de "Bruco kaj la Araneo." Ni ĉiuj scias kiel la +malfeliĉa reĝo rigardis la unuan kaj la duan vanan penadon de la +araneo ŝpini teksaĵon, kaj, kiam la insekto trafis la trian fojon, +la reĝo decidiĝis ankaŭ fari trian penadon forpeli la malamikojn. +Kompreneble li ankaŭ sukcesis.</p> + +<p>Mi devigis memori tion ĉi kiam mi vizitis Skotlandon antaŭ kelkaj +tagoj.</p> + +<p>Mi estis fotografinta kelkajn antikvajn skulptitajn tombŝtonojn ĉe +Stirlinga preĝej-korto kaj mi subite ekvidis vespejon tute proksime +al mi.</p> + +<p>Apenaŭ mi formovis, kiam ok aŭ naŭ malgrandaj nudkruraj infanoj +alvenis kaj, ekvidante la vespejon, komencis ĝin inciti per +bastonoj.</p> + +<p>Kompreneble la vespoj malŝategis tiun ĉi malafablan agon, kaj +montris sian koleregon pikantaj la krurojn kaj vizaĝojn al la +sieĝantoj. Subite estis serio da teruraj kriegoj, kaj la infanoj +devis rapide reeniri la urbon, kriegante dum la forkuro.</p> +<p>Post mallonga tempo ili revenis kune kun plifortigaĵo de malgrandaj +infanoj, kiuj estis armitaj per bastonoj kaj ŝtonoj.</p> + +<p>Ili denove incitegis la vespejon kaj la vespoj, nun fariĝintaj tute +koleregaj, elflugis simile al nubo. Tiuj knaboj, kiuj ne estis jam +rekompencitaj pro sia klopodo, preterpaŝis mallongan interŝpacon +kaj atakis la vespejon per ŝtonoj. Kelkaj infanoj frotadis la +brakojn kaj vizaĝojn, sed ĉiuj, senescepte, kriegis tiel laŭte +kiel permesas la pulmoj.</p> + +<p>Estis neniel senkuraĝa roto kiu muzike revenis en la urbon. Malgraŭ +la fakto, ke iliaj vizaĝoj estis ŝvelitaj ĝis la patrinoj povis +apenaŭ rekoni siajn proprajn idojn, la malgranda armeo preterpasis +la stratojn promesante plenan venĝon je la vespoj la sekvantan +matenon.</p> + +<p>Eĉ Bruco mem povus juste fieriĝi de siaj posteuloj, pro la maniero +je kiu ili estis lernintaj lian lecionon pri persisto.</p> +</div> + + +<div id="est2-1-26" class="article" lang="en"> +<p class="pagenum">16</p> +<h5>ESPERANTO</h5> + +<p>In the first number of a new volume it may be advisable, for the +benefit of those hitherto unacquainted with Esperanto and its ends, +to give a brief description of the Second Language for All Nations.</p> + +<p>Esperanto in no way aims at displacing any existing national +language, but merely seeks to exist side by side with all as a friend +in need. The selection of any national language to fulfil this +important <i>rôle</i> would, obviously, be impossible, without bestowing +great advantage on the nation whose national tongue was thus +selected. Hence the need for some neutral medium, as simple as +possible. Yet, in addition to simplicity, the Help-Language must be +capable of fulfilling all the requirements of the far-reaching needs +of modern life. And it is in this direction that the Esperanto star +is especially brilliant, for it has been proved by thousands, all the +world over, to be admirably adapted for commercial and friendly +correspondence, literary work, poetry, and even for scientific +research, as well as being particularly valuable for the spoken +social and commercial intercourse of nations. This last peculiarity +is, in the main, the result of two simple facts: the language uses +but the five main continental vowels, A, E, I, O, U (Pa may we go +too), which least lend themselves to confusion, and, secondly, the +tonic accent of every word falls on the last syllable but one. As +only such sounds have been incorporated as are easily rendered by all +prominent nations, the happy result is that, no matter to what +nationality your interlocutor may belong, his Esperantic address of +welcome will be perfectly intelligible to you, and, indeed, you will +have difficulty, as often as not, in detecting any "foreign" accent. +These advantages, united with the fact that Esperanto is the national +language of none, and that all can therefore use it without fear of +making themselves ridiculous, are sufficient to give the Second +Language for All Nations a just claim to its somewhat grandiose +title. Moreover, the remarkable spirit of freemasonry which at +present unites the world’s fellow-students adds such a striking and +unique charm to the study of the language, that those who have the +public spirit to be in the van of a movement more beneficial to +mankind than ninety per cent. of so-called philanthropic concerns, +rejoice to find that they have chanced upon the most delightful of +pastimes.</p> + +<p>The system underlying the structure of Esperanto is so scientifically +reduced to a minimum that it were even possible to set it forth +within the slender limits of this single page, but we will leave the +reader to gain his knowledge direct from the able text-books which +already exist in almost every European language, from Finnish to +Bulgar.<a href="#fnII.1.5" id="fnrefII.1.5"><sup>[5]</sup></a></p> + +<p>It is rather our purpose to introduce some inducements to the study +of this remarkable language. We say remarkable, because, no matter +who the student—be he Russian, be he Spaniard—the language fully +satisfies him as to its syntax, vocabulary, and uniformity. This fact +alone assures Esperanto of the great future which its present state +leads the investigator to expect.</p> + +<p>But, to return to our main purpose: "Why should our reader join our +ranks?" It were well to first inquire what especial pursuits be his. +If a scientist, then he must find his world woefully hemmed in by the +almost impassable barriers of Babel. Owing to the fact that, year by +year, more and more invaluable works are appearing in, say, the +to-us-almost-unlearnable Russian, he may be spending precious years +on a theory which has long been exploded in the literature of that +vast, but little known, land. Yet, had our friend become an +Esperantist, and a subscriber to the invaluable Scienca Revuo, he +would have saved his time.</p> + +<p>But, should our reader not soar so high as science, let him become a +regular correspondent with some charming foreign fellow-student, or +let him subscribe to some of the many International Gazettes, and he +will find his ideas wonderfully broadened by the more exhaustive view +he will be able to form of the world in general. Even such apparent +trifles as picture postcards, postage stamps, and the like are vastly +instructive, and many a volume of enthralling interest might be +written about an Esperantist’s postcard album.</p> + +<p>But it is to the pocket, alas! that all things must appeal before +they can truly achieve success. Let our business man of the Twentieth +Century but realise that an international language brings an +international market, and he will at once become an Esperantist, and +reap the benefit. There is no particle of doubt that a commercial +traveller knowing Esperanto possesses many advantages over his +competitors.</p> + +<p>The writer hopes that these few remarks may serve as an introduction +to Esperanto for many future fellow-students. In conclusion, he must +candidly confess that, during the two years he has interested himself +(somewhat excessively it may be) in the matter, he has had the +pleasure of corresponding with thousands of persons, from China to +Peru, and of visiting hundreds abroad. He has derived an almost +incredible amount of pleasure and information from the one fact that +he is, what all should soon be, an <i>Esperantist</i>.</p> + +<h6 class="fn-header">FOOTNOTE:</h6> + +<p class="footnote"> +<a id="fnII.1.5"></a> <a href="#fnrefII.1.5">[5]</a> +See Cover for list of principal works. +</p> + +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est2-index">Back to Vol. II index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est2-2-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.</div> +<div class="fleft">16. (Vol. II., No. 2.)</div> +<div class="fright"><i>Februaro, 1905.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>La Esperanta Gazeto por la<br > + Propagando de la Internacia Lingvo.</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE, 67, Kensington Gardens Square, W.</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Wholesale Agents: 41, Outer Temple, London, W.C.<br> +All Communications should be sent to THE EDITOR, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</div> +</div> + +<div id="est2-2-2" class="left border"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS.</div> +<table> +<tr><th></th><th>Page</th></tr> + +<tr><td><a href="#est2-2-9" class="sc">Henry VII. entering Shrewsbury</a> +(A. J. Hulme)</td><td class="numb">17</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-2-10" class="sc">Barkarolo</a>, French of Théophile Gautier +(Esperanto of D. S. Rose, M.A.)</td><td class="numb">18</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-2-11" class="sc">Month by Month</a></td><td class="numb">19</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-2-13" class="sc">Vivien</a>, continued from p. 11 (E. W.)</td><td class="numb">22</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-2-14" class="sc">The Cat’s Nest</a> (Dr. R. Legge)</td><td class="numb">23</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-2-15" class="sc">When Blooms the Mignonette</a>, continued +from p. 13 (O. I. Elleder)</td><td class="numb">24</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-2-16" class="sc">A Visit to the Chinese Court</a> (H. T.)</td><td class="numb">26</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-2-17" class="sc">Fable</a> (Original Poem by Clarence +Bicknell)</td><td class="numb">27</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-2-18" class="sc">The Legend of the First Violin</a> +(F. L. G. Maréchal)</td><td class="numb">28</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-2-19" class="sc">Reminiscences</a>, Part II. (Edward Metcalfe, +M.A., Oxon)</td><td class="numb">29</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-2-20" class="sc">Crossing the Fire</a></td><td class="numb">31</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-2-21" class="sc">St. Andrews in Summer</a> (J. T. Haxton)</td><td class="numb">31</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-2-22" class="sc">The Island of Margarita</a> (G. O. +Messerly)</td><td class="numb">32</td></tr> +</table></div> + + +<div id="est2-2-3" class="sec-list right border"> +<p>For Local Information apply to the Hon. Secs. +of the following Official Societies:—</p> + +<ul> +<li>Acton—Sro. E. J. GANT, Ivy Dene, Cumberland Road, Hanwell, W.</li> + +<li>Barrow-in-Furness—Sro. JOHN THOMPSON, 52, Blake Street.</li> + +<li>Battersea—Sro. A. E. LEE, 2, Cupar Road, Battersea.</li> + +<li>Bedford—Sro. A. DUDENEY, 2, Rothsay Gardens.</li> + +<li>Brighton—Miss OXENFORD, 16, Upper Westbourne Villas, Hove.</li> + +<li>Brixton—Sro. K. W. KAGLE, 21, Kellett Road, Brixton.</li> + +<li>Corbridge-on-Tyne—FRAŬLINO BICKELL, Springfield.</li> + +<li>Dover—Sro. H. R. GEDDES, Northumberland House.</li> + +<li>Dundee—Sro. J. DUCHENE, 3, Seagate.</li> + +<li>Forest Gate—Sro. G. C. H. CARTER, 107, Ham Park Road.</li> + +<li>Glasgow—Sro. J. H. WALLACE, 3, Hampden Terrace, Mount Florida.</li> + +<li>Huddersfield—Sro. G. H. TAYLOR, 9, Norman Road, Birkby.</li> + +<li>Ilford—Sro. W. A. JEFFERY, 42, Park Road, Ilford, E.</li> + +<li>Keighley—H. W. D. HAMILTON, 15, Nashville Terrace, Fell Lane.</li> + +<li>Leeds—Sro. J. E. WYMS, Achonry House, 3, Mexbro Avenue, Chapeltown +Road.</li> + +<li>Leicester—Sro. MUGGLESTONE, 61, Bonsall Street.</li> + +<li>Liverpool—Sro. R. E. ISSOTT, 5, Gresham Street, Edge Lane.</li> + +<li>London—Miss LAWRENCE, 41, Outer Temple, W.C.</li> + +<li>Newcastle—Sro. J. MILLS, 129, Clara Street, Denwell.</li> + +<li>Portsmouth—Dr. GREENWOOD, 182, Queen's Road.</li> + +<li>Plymouth—Sro. GRINDLEY, 23, Gifford Place.</li> + +<li>St. Andrews—Sro. J. T. HAXTON, 133, South St., St. Andrews.</li> + +<li>Settle—Sro. C. GRAHAM, Goldelands.</li> + +<li>Tynemouth—Sro. ALAN F. DAVIDSON, 26, Park Crescent, N. Shields.</li> + +<li>Warrington—Sro. S. G. THROSSELL, Holly Bank, Letchford.</li> + +<li>West London—Sro. S. MAITLAND, 22, Maclise Road, Kensington, W.</li></ul> +</div> + +<div id="est2-2-4" class="reklamo" style="text-align:center;"> +<div class="left"> +<div class="h6">The Remington</div> + +<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> + +<p>Just think of it!</p> + +<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> + +<p><i>Unbound by ties of nationality:<br > + +The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> + +<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> + +<hr class="short" > + +<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br > +100, Gracechurch St., London, E.C.</p> +</div> + +<div class="right" lang="eo"> + +<div class="h6">La Remington</div> + +<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> + +<p>Pripensu je tio!</p> + +<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> + +<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br > + +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> + +<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> + +<hr class="short" > + +<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br > +100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> +</div> +</div> + +<div id="est2-2-5" class="reklamo left" lang="eo"> +<p><b>ĈIUJ, NI POVOS<br > +PARADIZON IRI.</b></p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kiu bone trinkas,</span> +<span class="i0">Tiu bone dormas.</span> +<span class="i0">Kiu bone dormas,</span> +<span class="i0">Tiu ne pensas malbone.</span> +<span class="i0">Kiu ne pensas malbone,</span> +<span class="i0">Tiu certe ne pekas.</span> +<span class="i0">Nu, ĉar kiu ne pekas.</span> +<span class="i0">Paradizon eniros.</span> +<span class="i0">De nun, bone trinku.</span> +<span class="i0">Kaj vi paradizon iros.</span></div> +</div> +<hr class="short" > + +<p>Por tio ĉi, oni devas aĉeti <b>bonajn vinojn</b>, kaj sin turni al:—<br > +<b>Sro. Ch. Jadoan en Mercurey (S. & L.) France.</b></p> +</div> + + +<div id="est2-2-6" class="reklamo right"> +<p style="font-size:170%;">The "Review of Reviews"</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;"><i>Is the Best Magazine for Busy People. +And it is read by ‘Esperanto’ Students.</i></p> + +<p>The aim of this Magazine is to make the Best Thoughts of +the Best Writers universally accessible at a Trifling Cost.</p> + +<p>The busiest and poorest in the community may here follow +with intelligent interest the great movements of Contemporary +History.</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;">Post Free for Twelve Months, 8/6,<br > +10 fr. 75 c., or 8.50 marks.</p> + +<p>Office: MOWBRAY HOUSE, NORFOLK ST., LONDON.</p> +</div> + + +<div id="est2-2-7" class="notice" lang="eo"> +<div class="h5">Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi.</div> + +<ul> +<li>Sro. <span class="sc">G. L. Browne</span>, Agonto por Patentoj, 433, Birkbeck +Bank Buildings, High Holborn, London, W.C. Deziras leterojn, k.t.p., +pri ĉiuj aferoj.</li> + +<li>Frl. <span class="sc">F. A. Meigh</span>, Ash Hall, Stoke-on-Trent. Deziras koresp. +per ilus. p-k. kun fremdaj Esperantistoj. (Prefere kun ne-Francaj).</li> + +<li>Frl <span class="sc">M. Mitchell</span>, Acuba House, 65, Marquess Rd., Canonbury, +London, N. Kun alilandanoj per ilus. p-k.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">Alfred Monod</span>, 3 ch. de la Poterie, Geneva, Switzerland. +Dezirus kor. kun ne-Francaj samideanoj.</li> + +<li>Rev. <span class="sc">A. H. Nankivell</span>, Bere Alston, R.S.O., S. Devon, +England. Deziras korespondadi kun alilandanoj pri ekleziaj kaj +politikaj aferoj.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">W. W. Padfield</span>, 37, Burrell Road, Ipswich, England. +Deziras interŝ. leterojn aŭ mallongajn tradukaĵojn kun fremda +Esperantisto (lernanto) por reciproka kritikado kaj plibonigado.</li> + +<li>Dro. <span class="sc">C. Fred Pollock</span>, 1, Buckingham Terrace, Glasgow, +Scotland. Deziras korespondadi kun ĉiulandaj Esperantistoj por ilus. +p-k. Ĉiam kaj tuj respondos.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">Jules Poncet</span>, Teraillet, Geneva, Switzerland. Deziras +interŝ. ilus. p-k. kun ĉiulandaj Esp.</li> + +<li>Srino. <span class="sc">A. Randall</span>, 12, The Paragon, Bath. Deziras informojn +per ilus. p-k. pri la aferoj kiuj plej interesigas la virinojn de +aliaj landoj.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">Eugene Velaine</span>, 30, rue des Arbalètriers. Saint +Quentin, Aisne, France. Deziras interŝ. ilus. p-k. kaj p-markoj kun +ĉiulandanoj, sed precipe kun Britaj Kolonianoj. Tuj kaj ĉiam +respondos.</li></ul> + +<p>La Kosto de la Enskribo estas 6d. (70c. poŝtmarkoj).</p> +</div> + + +<div id="est2-2-8" class="banner border center"> +<p class="pagenum">17</p> +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST</h4> + +<p>The Esperanto Gazette for the Spread of the International Language.</p> + +<div style="float:left;padding-left:5%;font-size:80%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ ĈE<br > +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;padding-right:5%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> + <li><b>H. Bolingbroke Mudie, Esq., 67, Kensington Gardens Square, London, W.</b></li> + <li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> + <li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li> + <li>FRANCE.—Grupo Pariza, 28, rue Serpente, Paris.</li> + <li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> + <li>NEW ZEALAND.—Esperanto Society, P.O. Box 50, Auckland.</li> + <li>RUSSIA.—Societo Espero, Bol Podjaceskaja 24, log 12, St. Petersburg.</li> + <li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +</ul></div> + +<hr> + +<p style="float:left;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p style="float:right;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p lang="eo"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis poŝtmarkon.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtmarkoj, kiuj estas akceptataj laŭvaloro.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni sendu ĉiujn artikolojn, demandojn kaj avizojn al La Redaktoro, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</i></p> + + +<p style="float:left;width:20%;padding-left:2em;">16. [Vol. II., No. 2]</p> + +<p style="float:right;width:20%;font-size:80%;text-align:left;"> + Subscription, 3s. Per Annum. + Single Copies, 4d. net. Nos. + 2 to 13, 6d. each; Later Issues + 4d. each, net.</p> + +<p>FEBRUARO, 1905.</p> +</div> + + +<div id="est2-2-9" class="article" lang="eo"> +<div class="imgcenter"> +<img src="images/henriko.jpg" alt="Eniro de Henriko" style="width: 771px; height: 393px"> +<p>"La Eniro de Henriko VII. en Shrewsbury super la korpo +de la Urbestro."</p> +</div> + +<p class="center">PENTRATA KAJ RAKONTATA DE ALFRED J. HULME.</p> + + +<p>Henriko Tudoro, tiatempe Grafo de Richmond (poste Reĝo Henriko VII. +de Anglujo) estis en jaro 1485 vojaĝanta tra Kimrujo kaj Anglujo +kune kun granda sekvantaro, sur la vojo al la batal-kampo de Bosworth +Field, kie li venkis la tiaman reĝon, Riĉardon III.</p> + +<p>Antaŭ la tur-fortigita pordego de Shrewsbury venis la Grafo +Henriko—bela juna viro havante dudek jarojn—kun sia sekvantaro, kaj +postulis permeson eniri.</p> + +<p>Sed la urbanoj malpermesis al li la eniron, ekkriegante, ke ili ja +nenian reĝon konas krom Riĉardo, kies fidelaj regatuloj ili estas, +kaj kies sigelon ili uzadas. La Urbestro esprimis solenan kaj +seriozan ĵuron, ke la Grafo ne envenos urbon escepte trans lia +korpo—signifante, ke li preferas la morton antaŭ ol li permesos al +Henriko la eniron.</p> + +<p>Henriko trankvile reiris, starigis tendetaron kaj, nokttempe, sendis +tri sinjorojn por paroladi ĉe la pordegejo. La rezultato de tiu ĉi +parolado estis, ke la urbanoj decidis, ke ili permesos al li la +eniron, se li transpaŝos super la korpo de la (vivanta) urbestro, +dum tiu ĉi kuŝas sur la tero ekster la pordegejo, kaj per tio ne +estos ĵurrompulo.</p> + +<p class="pagenum">18</p> + +<p>Tial, morgaŭe, tio efektiviĝis. Kun la belegeco kaj lukso, kiuj +tiatempe akompanis militajn aferojn, la kavaliraro, rajdante antaŭ +la militistaro, inter kiu estis Henriko, alvenis antaŭ la pordega +fortikaĵo. La kradega barilo leviĝis. La urbestraro, areto da +urbanoj, kaj la urbestro—Tomaso Mitton—portante longan bluan robon, +kaj liaj kunestroj kaj partianoj, sekvata ambaŭflanke de +honor-gvardio de du vicoj da soldatoj, ĉiu tenante halebardon, +elvenis ekster la pordego.</p> + +<p>La kradego malleviĝis. Kvankam tiu ĉi okazis ekster la pordegoj, la +ceremonio estis videbla el multaj hom-plenaj fenestroj de la +ĉirkaŭ-urbaj domoj apud la pordego, kie devis loĝi ĉiuj neburĝoj +kaj alilanduloj.</p> + +<p>Kiam liaj du lakeetoj metis sur tero matraseton kaj, genufleksinte, +tenis la angulojn de la kapkuseno, la inda urbestro kiel eble plej +majeste kuŝiĝis apogante sin sur kubuto, kaj serioze rigardis la +junan Grafon Henrikon.</p> + +<p>Doninte la kondukilon de sia gaje kaj blazone drapirata ĉevalo al +paĝio, la Grafo, vestata de brileganta blua ŝtala armaĵo, sed kun +ortuka supervesto kaj velura ĉapo malsupreniris sur la (por bonveno +flor-kovratan) teron kaj, inter kelkaj el liaj altrangaj kunuloj, +promenis al la kuŝejo de Tomaso Mitton, kaj kun humila kaj bonsenta +mieno suprepaŝis la gravan kaj konsciencan Urbestron, kaj per tio +savis lian valoran ĵuron.</p> + +<p>Tio farite, la kradego tuj leviĝis, procesio formiĝis kaj, sub +pluveto de floroj—precipe ruĝaj, kiuj signifis la Lankastrian +devenon kaj heredecon de la estonta reĝo,—la amaso sin turnis +urben.</p> + +<p>Henriko, rajdante sian belegan kremkoloran ĉevalon, iĝis la fokuso +de granda bonvena aplaŭdado de la ĝoja popolo kiu salutis lin per +krioj de: "Dio bone progresigu cin" kaj, por la unua fojo, liaj +oreloj ricevis tiun ravan krion: "Dio savu nian Reĝon."</p> + +<p>Henriko gaste restis nur unu nokton en domo, kiu ankoraŭ staras.</p> + +<p>Historio rakontas al ni, ke li tiam preteriris, kaj, unu semajno +poste, sur la batalkampo, li kroniĝis anstataŭ la ĵusmortinta +Riĉardo III.</p> + +<p lang="en">(<i>Block reproduced by kind permission of</i> <span class="sc">Messrs. Meisenbach & +Co.</span>).</p> +</div> + + +<div id="est2-2-10" class="poetry"> +<div class="left"> +<h5 class="poem-header">BARCAROLLE.</h5> + +<p>De Théophile Gautier.</p> + + +<div class="verse" lang="fr"> +<div class="stanza"> + <span class="i2">Dites, ma jeune belle,</span> + <span class="i2">Où voulez-vous aller?</span> + <span class="i2">La voile ouvre son aile,</span> + <span class="i2">La brise va souffler!</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">L’aviron est d’ivoire,</span> + <span class="i0">Le pavillon de moire,</span> + <span class="i4">Le gouvernail d’or fin;</span> + <span class="i0">J’ai pour l’est une orange,</span> + <span class="i0">Pour voile une aile d’ange,</span> + <span class="i4">Pour mousse un seraphin.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i2">Dites, etc.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Est-ce dans la Baltique,</span> + <span class="i0">Sur la mer Pacifique,</span> + <span class="i4">Dans l’île de Java?</span> + <span class="i0">Ou bien dans la Norvège,</span> + <span class="i0">Cueillir la fleur de neige,</span> + <span class="i4">Ou la fleur d’Ansoka?"</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i2">Dites, etc.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">"Menez-moi," dit la belle,</span> + <span class="i0">"À la rive fidèle,</span> + <span class="i4">"Ou l’on aime toujours."</span> + <span class="i0">Cette rive, ma chère,</span> + <span class="i0">On ne la connaît guère</span> + <span class="i4">Au pays des amours.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i2">Dites, etc.</span></div> +</div> +</div> + +<div class="right" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">BARKAROLO.</h5> + +<p>Tradukita de D. S. Rose, M.A.</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i2">Diru, belulino!</span> + <span class="i2">Kien iri vi volas,</span> + <span class="i2">Liberiĝas la velo,</span> + <span class="i2">La venteto blovas.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Elefantost’ remiloj</span> + <span class="i0">Kaj silkaj flagetoj,</span> + <span class="i4">Ora direktilo;</span> + <span class="i0">Por balasto kaj vel’</span> + <span class="i0">Oranĝo, de anĝel’</span> + <span class="i4">La bela flugilo.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i2">Diru, k.t.p.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ĉu al la Baltiko,</span> + <span class="i0">Aŭ la Pacifiko?</span> + <span class="i4">Diru, kara mia,</span> + <span class="i0">Aŭ kie, de neĝo</span> + <span class="i0">Reĝadas la reĝo</span> + <span class="i4">En lando glacia?</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i2">Diru, k.t.p.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">"Foriri volas mi</span> + <span class="i0">"Al la lando kun vi</span> + <span class="i4">Kie amo restas."</span> + <span class="i0">Ĉe amantoj, Ho ve!</span> + <span class="i0">Tiu lando tute</span> + <span class="i4">Nekonata estas!</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i2">Diru, k.t.p.</span></div> +</div> +</div> +</div> + +<div id="est2-2-11" class="article"> +<div class="left" lang="eo"> +<p class="pagenum">19</p> +<h5>MONATO POST MONATO.</h5> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0"><i>"Nun mi tuj instruos vin,</i></span> + <span class="i0"><i>Kial ĉiu vorto, aŭ bruo, aŭ sono,</i></span> + <span class="i0"><i>Pro ĝia ripetado,</i></span> + <span class="i0"><i>Eĉ se ĝi nur blekiĝis de muso,</i></span> + <span class="i0"><i>Devas alveni ĝis la Domo de la Famo."</i></span></div> +</div> + +<p>Legante tiujn vortojn de la patro de la Angla poezio, ni nature +memoras la historion de Esperanto. Ĉiuj nun scias kiel la unuaj +vortoj, parolitaj en la Pola Varsovio, pli kaj pli disvastiĝadis, +ĝis kiam ili fine atingis sian celon, la finoj de la mondo. Kaj ni +hodiaŭ ĝoje ekvidas ke la son-ondetojn, ĉiam plilarĝiĝantaj, +fine superfluis la tutan mondon, ĉar Esperanta Societo nun ekzistas +en Nova Zelando. Feliĉa je la posedo de forta Komitato, tiu ĉi plej +moderna el Societoj komencis viglan vivadon, flegata de la kolonia +lerteco kaj energio, kiu ĉiam karakterizas la Novan Mondon.</p> + +<p>Sur represaĵo de anonco sur la <i>Auckland Star</i> ni legas:—</p> + +<p>Esperanto—kaj internacia frateco.—Vidu anoncon.</p> + +<p>Esperanto—la afero de la dudeka jarcento.—Vidu anoncon.</p> + +<p>Esperanto—perfektigas nian neperfektan lingvon.—Vidu anoncon.</p> + +<p>Esperanto—de plezuriga utileco por ĉiuj.—Vidu anoncon.</p> + +<p>Esperanto—kontaktigas kun nuntempa Eŭropa pensado.—Vidu anoncon.</p> + +<p>Esperanto—la Help-lingvo.—Vidu anoncon.</p> + +<p>Ni citas tion ĉi kiel specimeno de koloniaj penadoj propagandi kiu, +kiam aldonata al "Esperantaj naĝ-kursoj," "Esperantaj ludoj," +k.t.p., estas dezirinda aldono al la ĝis nun uzataj metodoj.</p> + +<p>Kiel la son-ondetojn nun, kiel ni ĵus vidis, atingis siajn limojn, +ili nature kuntiriĝas, kaj, kiam alvenos la somero, ili devas esti +kunĉentriĝintaj, ne ĉe Varsovio, sed ĉe Bulonjo, la bonvena +haveno de la Esperantistoj.</p> + +<p>La memorinda kunveno kredeble superos niajn atendojn. S<sup>ro</sup> +Michaux, la nelacigebla, ĉiutage ricevadas promesojn ĉeesti, kaj +multe da la vizitontoj intencas profiti pro la okazo, kaj viziti +Londonon antaŭ, aŭ post, la kongreso. La dato de tiu ĉi definitive +anonciĝis kiel Aŭgusto 3–13; la ĉefaj kunvenoj okazos je la 6a kaj +10a de la monato. Bileto por ĉiuj kunvenoj, festoj, kaj ceremonioj +kostas nur tri frankojn, kaj tial neniel <span class="pagenum">20</span> povos malhelpi la +ĉeestadon de kiel eble plej multe da samideanoj. Estas esperinde, ke +ni en Londono povos aranĝi diversajn socialajn kunvenojn por +kontentigi niajn alilandajn vizitontojn.</p> + +<p>Tiaj okazoj kiaj la Jarkunveno de la London Esperanto Club, kiu +okazis Jan. 12 ĉe la Essex Hall, donas grandan helpon al la Afero. +Je la nomita okazo multaj afablaj helpantoj faris kantojn, +recitadojn, kaj dramajn skizojn en Esperanto, kaj multaj favoraj +kritikaĵoj aperis sur la Brita gazetaro la sekvantan tagon.</p> + +<p>Ĵus antaŭ tiu bone ĉeestata kunveno la gazeto de la B.E.A. unue +aperis, sub alloganta verda kovrilo. Ĝi devos trafi sian celon, +nome, unuigi la diversajn grupojn kaj helpi la ĝeneralan Britan +propagandon. Ni rapidas sendi niajn plej korajn bondezirojn pro la +sukceso de la nova ĵurnalo. Ĝia enhavo estas proksimume la duono de +tiu de <span class="sc">The Esperantist</span>, kaj la jarabonpago estas proporcie.</p> + +<p>Iom simila je formo kaj apero estas la nova kaj beleta <i>Germana +Esperantisto</i>, kiu estas inda je niaj Germanikaj amikoj, kaj kiu +sekve havos kreskantan disvastiĝon.</p> + +<p>La nova Rusa Monataĵo estas baldaŭ atendata, kaj ankaŭ devos esti +valora aldono al niaj jam grava Biblioteko. Ni plezure vidas ke la +<i>Vestnik Znanja</i> (Scienca Revuo) nun eldonigas senpagan aldonon, +enhavantan mallongan monatan lernolibron. Nia kunverkanto, S<sup>ro</sup> +Kolowrat, antaŭ ne longe eldonis Rim-vortaron kaj beletan kanton, +"<i>Kuraĝe antaŭen</i>," kiujn li sendos post ricevo de 70 c. poŝtmarke +(Morskaja 29, Peterburg).</p> + +<p>Turkujo ĝis nun restis iom malantaŭe, kaj estas kun speciala +plezuro ke ni lernas pri la fondiĝo de Esperanta kurso en unu el la +plej ĉefaj kolegioj, kie la studentoj montrigas la kutiman +entuziasmon pro la lingvo. Eble, se tiu ĉi fakto estis konita antaŭ +kelkaj monatoj, Gergovio estus vizitinta Turkujon dum ŝia Esperanta +vojaĝo!</p> + +<p>Sed eble niaj legantoj ne konas pri ŝia ekzistado! Certe ni mem tre +miris kiam ŝi alvenis ĉi tie dum la Kristnaskaj festoj, pasigi la +gajan tempon en nebulega Londono. La nebulego estis ja tiel densa ke +la poŝtisto ne havis facilan laboron meti ŝin ĉe ŝia celo. Ni +supozas ke tiaj mond-vagantaj leteroj baldaŭ oftiĝos, ni do tie ĉi +ekzamenos la historion de Gergovio de kiam ŝi lasis sian hejmon en +<i>Clermont-Ferrand</i> lastan Julion.</p> + +<p>Vizitinte Belgujon, Svedujon, Bohemujon, Rusujon, Germanujon, ŝi +envenis Anglujon, nur rapide transsendiĝis Kanadujen, el kie al +la <span class="pagenum">21</span> Unuigitaj Ŝtatoj, Meksiko, Peruo, Hindujo, Maltujo, Italujo, +Algerujo, kaj, fine, "Hejmo, dolĉa hejmo"! Ĉiu ricevinto aldonis +kelkajn vortojn de bonveno, tial ke la dokumento ja estos kuriozaĵo, +se ĝi postvivas la danĝerojn de la vojaĝo ĉirkaŭ la mondo.</p> + +<p>Neordinara nombro de artikoloj aperis dum la lasta monato pri +Esperanto, kaj ni interese ekscias ke la Amerika <i>New Era</i> ekhelpis +nin, sur la alia bordo de la hareng-lagego.</p> + +<p>Kontraŭe, novaj libroj ne estis multenombraj. Libreto laŭ la <i>Penca +Lernolibro</i> eldoniĝis de la firmo Hachette en la Franca lingvo, kaj +la firmo Borel eldonis alian broŝuron kaj libreton pri <i>Kurbaj +Linioj</i> (23 pp.; 70 c.).</p> + +<p>Kvankam "La Ventego" estis presita antaŭ la Nova Jaro, ni nur +ricevis ilin de la bindistoj malmultope. Ni kontente anoncas ke ĉiuj +fruaj aĉetantoj nun proviziĝis, kaj ke granda nombro de aprobantaj +leteroj jam alvenis de niaj amikoj.</p> + +<p>Ĉar ŝajnis esti bezono por ia bone aranĝita libreto por donaci, +kie la kutima paperdorsa broŝuro ne estus akceptinda, ni nun +eldonigas "<i>The Esperanto Language Practically Considered and +Described</i>," de nia bonekonata amiko kaj eminenta filologisto, D<sup>ro</sup> +Lloyd, de Liverpool. Sub bela art-tuka kovrilo (kun portreto), tiu +ĉi libreto nun estas aĉetebla je 1 fr. 20, aŭ 10 frankoj la dekon.</p> + +<p>Ni fidas ke ĝi same ricevos la aprobon de niaj legantoj, kaj gajnos +novajn samideanojn el la rangoj de la lingvistoj kaj kleruloj al kiuj +ĝi celas alvoki.</p> + +<p>Konkludante, ni deziras danki ĉiujn Korespondantojn kiuj afable +sendis Kristnaskajn kaj Nov-Jarajn kartojn.</p> + +<p class="far_sig sc">La Redaktoro.</p> +</div> + +<div class="right" lang="en"> +<h5>MONTH BY MONTH.</h5> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0"><i>"Now hennesforth I wol thee teche,</i></span> + <span class="i0"><i>How every speche, or noise, or soun,</i></span> + <span class="i0"><i>Through his multiplicacioun,</i></span> + <span class="i0"><i>Thogh it were pyped of a mouse</i></span> + <span class="i0"><i>Moot nede come to Fames House."</i></span></div> +</div> + +<p class="near_sig sc">Chaucer.</p> + +<p>Reading those words of the "Father of English Poetry," we naturally +call to mind the history of Esperanto. All now know how the first +words, spoken in the Polish Warsaw, have become more widely known, +until they have finally reached their goal, the ends of the earth. +And we to-day gladly note that the little waves of sound, ever +widening, have at last covered all the earth, for an Esperanto +Society now exists in New Zealand. Fortunate in the possession of a +strong Committee, this most modern of Societies has commenced a +vigorous existence, fostered by the Colonial smartness and energy +which ever characterises the New World.</p> + +<p>On a reprint of an advertisement in the <i>Auckland Star</i> we read:—</p> + +<p>Esperanto—and International Fraternalism.—See Advert.</p> + +<p>Esperanto—the vogue of the 20th Century.—See Advert.</p> + +<p>Esperanto—makes perfect our imperfect speech.—See Advert.</p> + +<p>Esperanto—of pleasurable usefulness to all.—See Advert.</p> + +<p>Esperanto—effects contact with present-day European thought.—See +Advert.</p> + +<p>Esperanto—the Key Language.—See Advert.</p> + +<p>We quote this as a specimen of Colonial efforts at propaganda, which, +when added to "Esperanto swimming races," "Esperanto games," etc., +form a desirable addition to the hitherto adopted methods.</p> + +<p>As the waves of sound have now, as we have just seen, reached their +limit, they naturally tend to contract, and, when summer comes, they +should have become concentrated once more, not at Warsaw, but at +Boulogne, the welcome haven of the Esperantists.</p> + +<p>The memorable gathering bids fair to eclipse our expectations. Maitre +Michaux, the indefatigable, daily receives promises to be present, +and many of the visitors intend to profit by the opportunity, and +visit London before or after the Congress. The date of the latter has +been definitely fixed for August 3th–13th; the principal meetings +will take place on the 6th and 10th of the month. Tickets of +admission to all meetings, festivities, and ceremonies cost only +half-a-crown, and so can in no way check the visit of as many +friends-in-Esperanto as possible. It is to be hoped that we in London +will be able to devise some social gatherings to entertain our future +foreign visitors.</p> + +<p>Such functions as the Annual Meeting of the London Esperanto Club, +which took place on January 12th at the Essex Hall, give great +stimulus to the Cause. On the occasion in question many kind helpers +rendered songs, recitations, and dramatic selections in Esperanto, +and numerous favourable criticisms appeared in the British Press on +the following day.</p> + +<p>Just before that well-attended meeting the Gazette of the B.E.A. made +its first appearance, under an attractive green cover. It should +serve its purpose, namely, to unite the divers groups and assist +general British propaganda. We hasten to send our best wishes for the +success of this journal. Its contents amount to approximately half +those of <span class="sc">The Esperantist</span>, and the subscription is likewise +in proportion.</p> + +<p>Somewhat similar in form and appearance is the new and pleasing +<i>Germana Esperantisto</i>, which is worthy of our Teutonic friends, and +which should, in consequence, have a steadily growing circulation.</p> + +<p>The New Russian Monthly is expected shortly, and should also be a +valuable addition to our already impressive Library. We are pleased +to note that the <i>Vestnik Znanja</i> (Scientific Review) now issues a +free Esperanto supplement, containing a short monthly text-book. Our +contributor, Mr. Kolowrat, has also recently published a +Rhyme-vocabulary and a pretty song, "<i>Kuraĝe antaŭen</i>," which he +will send on receipt of six stamps (Morskaja 29, St. Petersburg).</p> + +<p>Turkey has so far been rather in the background, and it is with +especial pleasure that we learn of the foundation of an Esperanto +course in one of the principal colleges, where the students show the +usual enthusiasm for the language. Maybe, had this fact been known a +few months back, Gergovio might have visited Turkey on her Esperanto +journey.</p> + +<p>But perhaps our readers are not aware of her existence. We certainly +were most surprised when she put in an appearance at Christmastide, +to spend the happy season in foggy London. Indeed the fog was so bad +that the postman had no easy task to deposit her at her destination. +We suppose that such world-encircling letters will soon become +common, so we will here look into Gergovio’s history since she left +her home in <i>Clermont-Ferrand</i> last July.</p> + +<p>After visiting Belgium, Sweden, Bohemia, Russia, Germany, she entered +England, only to be promptly despatched to Canada, whence to the +United States, Mexico, Peru, India, Malta, Italy, Algiers, and, +finally, "Home, sweet home." Each recipient added a few words of +welcome, so that the document will indeed be a curiosity, if it +survives the perils of the journey round the world.</p> + +<p>An exceptional number of articles on Esperanto have appeared during +the last month, and we note with interest that the American <i>New Era</i> +has lent a hand on the other side of the herring-pond.</p> + +<p>On the contrary, new books have not been plentiful. An adaptation of +the <i>Penny Text-book</i> has been published by Messrs. Hachette in +French, and Messrs. Borel have published another brochure and a +little work on "Curved Lines" (23 pp.; 7d.).</p> + +<p>Although "La Ventego" was printed by the New Year, we only received +them from the binders a few at a time. We are glad to say that now +all early purchasers have been supplied, and that a great number of +approving letters have been already received from our friends.</p> + +<p>As there seemed to be a need for some nicely got-up booklet, suitable +for presentation, where the usual paper-back brochures would not be +acceptable, we now publish "<i>The Esperanto Language Practically +Considered and Described</i>," by our well-known friend and eminent +philologist, Dr. Lloyd, of Liverpool. In neat cloth cover (with +portrait), this book can now be obtained at 10d. a copy, or 9s. the +dozen.</p> + +<p>We trust that it will likewise receive the approval of our readers, +and will serve to gain fresh adherents from the ranks of the +linguists and scholars to whom it is intended to appeal.</p> + +<p>In conclusion, we desire to thank all correspondents who kindly sent +Christmas and New Year cards.</p> + +<p class="far_sig sc">The Editor.</p> +</div> +</div> + +<div id="est2-2-12" class="article" lang="eo"> +<p>Post kiam ni sendis ĉiujn artikolojn por tiu ĉi numero de <span class="sc">The +Esperantist</span>, alvenis la sekvanta letero, kiun afable sendis al +ni D<sup>ro</sup> Carlo Bourlet, el Parizo.</p> + +<p>"<span class="sc">Kara Sinjoro</span>,—Mi estas vokita al la milito, kaj mi devas +forveturi Mandĵurujon. Ĉar mi estas nejuna kaj malsana, tial mi +esperas, ke oni baldaŭ min liberigos kaj mi povos denove labori por +nia afero kaj partopreni en la Kongreso.</p> + +<p>"Sed, en ĉia okazo mi, en la daŭro de kelka tempo, ne povos labori. +Tial mi petas ke miaj amikoj ne miru, ke iliaj leteroj al mi, kelkan +tempon (eble eĉ longe), restos sen respondo.—Via, <span class="sc">L. Zamenhof."</span></p> + +<p>Kompreneble ĉiuj Esperantistoj sendas siajn bondezirojn al nia +eminenta Estro, kaj esperas ke lia vojaĝo ne estos tre longa, kaj ke +li povos ĉeesti Bulonje.</p> + +<p>Profesie, D<sup>ro</sup> Zamenhof estas okulisto kaj, eble, ne estos tro fari +por li ĉe la militejo. Ni laboradu por ke la lingvo restu sur pli +forta fundamento antaŭ ol nia Estro revenos kunlaboradi.</p> + +<p>Nur unu semajno antaŭ ol li skribis tiun malfeliĉan sciigon, ni +ricevis unu el liaj afablaj komunikaĵoj pri <i>La Ventego</i>:—</p> + +<p>"<span class="sc">Kara Sinjoro</span>,—Kun vera plezuro mi ricevis la ekzempleron +de la tre bele eldonata ‘Ventego,’ kaj mi dankas Vin kore por Via +donaco. Volu akcepti mian plej sinceran novjaran bondeziron por Vi +persone, kaj por Via gazeto."</p> + +<p>Vere, la gravaj okazoj de la vivo venas subitege.</p> + +<p><i>P.S.—La milita malsanulejo trovas, ke nia Estro ne estas sufiĉe +forta por la milito. La certa oficiala decido venos nur post kelkaj +tagoj.</i></p> +</div> + + +<div id="est2-2-13" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">22</p> +<h5>VIVIENO.</h5> + +<p class="center">Duparta Ferakonto de E. W.</p> + + +<p>[<i>Parto</i> II.].—La korteganoj tre ekscitiĝis; ĉiuj la kavaliroj de +la Ronda Tablo invitiĝis por partopreni je la memorinda okazo. Oni +ĉie kaj ĉiam parolis pri gravaj solenaj gloraj vidaĵoj, dancoj, +ludoj, kursoj, pri bravec-provoj kaj batal-lerteco inter fortaj +herooj, pri kunkurenco inter belulinoj rilate al juveloj, vestoj kaj +antaŭeco. Tiel okazis ke tute sen rimarko aperis en la kortego +orfulino, zorgatulino de la princo. Estis nia Vivieno, iom +plibeliĝinta je formo kaj moroj, de la tempo kiam ŝi, plorante +forpreniĝis de la hejmo de ŝia infaneco. La klaraj bluaj okuloj nun +havis marverdan nuancon, kaj ombriĝis per longaj okulharoj preskaŭ +nigraj. Ŝiaj iam blondaj, libere defalantaj haroj nun alformis +kvazaŭ duoblan nigra-ruĝan kronon ĉirkaŭ ŝia malgranda kapo. +Ŝia voĉo estis klara kaj dolĉa, sed estis malpli sincera, malpli +korega. Efektive la novaj longaj roboj embarasis ŝin. Baldaŭ kelkaj +nejunaj kavaliroj, altiritaj per ŝia modesta silento, atente +rigardis ŝin, kaj eltrovis, ke ŝi havis trajtojn kaj vizaĵkoloron +pli delikatajn ol tiuj de la plej adoritaj belulinoj de la kortego. +Kompreneble ili esprimis al ŝi sian admiron, egale kompreneble ŝi +plezure aŭdis kaj ridetis.</p> + +<p>De tiu tempo ĉiuj kavaliroj amindumis ŝin, kaj kredis reciprokan la +senton.</p> + +<p>Tamen Vivieno ne estis feliĉa; kaj ŝi eĉ deziris morti, tiel akraj +estis la ĵaluzoj de la antaŭe adoritaj belulinoj.</p> + +<p>Unu tagon la mondfama profeto Merlin vizitis la reĝon, kaj havis +solenan akcepton. Ĉiuj vidis en li la plej grandan konsilanton kaj +defendanton de la nacio. Vivieno vidis nur viron malgrandan, havantan +perfektajn trajtojn, fergrizajn harojn, longan barbon, okulojn +dubelumajn kaj abstraktan vizaĝesprimon. Ŝi atendis ian mienon +adorindan, formon suprehoman pro gracia majesteco. Tamen, post +malmultaj tagoj, ŝi ne povis plu ĝui la spritemajn parolojn de la +ĉirkaŭstarantoj, sed nur volis aŭdi unu voĉon, esti sola por ĝin +aŭskulti.</p> + +<p>Unu vesperon subite ekrigardanta, ŝi vidis la okulojn de Merlin +fiksatajn sur ŝi kun esprimo de akra serĉado. Kviete ŝi toleris +lian rigardegon kaj volonte ŝi redonis rigardon plenan je la plej +ĝentila, respektega amo. Post tiu tago ili estis geamikoj. Rajdante, +promenante aŭ ĉe la reĝaj salonoj, li estis ĉiam apud ŝi, kaj +malicaj enviemaj korteganoj korege ridis vidi la profeton ensorĉitan +de "senkora koketulino." Ilia mokado ĉagrenis nek la profeton, nek +Vivienon. Ĉiutage ŝi fariĝis pli feliĉa, ŝi povis ĉion ami en +tero kaj ĉielo, mem la malsaĝojn kaj malbonojn. Ŝi amegis sian +belegan landon kaj—senlima feliĉeco kaj eterna—ŝi tiom amis +Merlin, ke ŝi neniam pensis al la amo de Merlin; neniam ŝi +demandis: Ĉu mi estas amata de li?</p> + +<p>[<i>Parto</i> III.].—Denove estas grandega ekscitego en la kortego de +Princo Arthur, ne plu pro reĝaj vizitantoj kaj publika gajeco, sed +pro teruraj danĝeroj kaj pro la rimedoj por savi la liberecon al la +lando, la honoron al la batalantoj, kaj la vivon al la popolo. La +barbaroj, senfidaj Sisnaĥoj, idolanoj, homoj senhejmaj, senteraj, +neamataj de siaj kunloĝantoj, nomaduloj: tiuj ĉi, per glavo kaj +glaveto, fajro kaj perfido, penadas venki aliajn landojn. Ofte +venkitaj, ofte forpelitaj, ili ĉiam pli multnombre revenadis kaj +malrapide estis akirantaj la tutan insulon. La kavaliroj de la Ronda +Tablo kaj siaj samlandanoj heroe bataladis, sed la glora malmulto +devas necese cedi al la multoj, kiuj ne devis zorgi pri virinoj kaj +infanoj. Nun la fino proksimiĝis. Jam sendis Arthur kaj Merlin tempo +post tempo en transmarajn landojn tiom da nebatalantoj kiom la ŝipoj +povis enhavi. Nun oni bezonis savi ĉiujn, kiuj restis en danĝero +ĝis la reveno de la ŝipoj.</p> + +<p>La profeto havis multajn amikojn inter la Feoj, li sciis kie trovi +grandajn subterajn kavernojn, kie senĉese fluas puraj riveretoj, kaj +en kies proksimeco kreskas fruktoj, grenoj kaj radikoj. La ĉeestado +de tiom da homoj ja nekonvenis al la feoj, sed la feoj, kaj precipe +la feinoj, estas treege patramaj. Ili neniam deziras forlasi sian +landon, ili avidas nek oron nek arĝenton; en siaj spertaj magiaj +manoj la arbaroj fariĝas multe pli belaj ol smeraldoj, pli +multekostaj ol rubenoj. Ili honoris kaj amegis la venkitajn +defendantojn de la Kimrujo. Sed la feoj sciis ke inter tiuj estis +perfiduloj, pagitaj de la Sisnaĥoj. Tial ili devigis Merlin ĵuri +solene neniam diri la sekreton de la kavernoj krom al unu sola +estaĵo; kun ilia konsento, ili konfidis ĝin al la duonfeino +Vivieno.</p> + +<p>Nun ŝi estis plene okupata, tage rajdante, sekvita de juna +ĉevalisto, al malproksimaj vilaĝetoj por instrui la loĝantojn +ĉion, kion ili devos fari, nome sin pretigi por rapida forkuro; +ĉiam observi la supron de la monteto de Merlin, kaj tie vidinte +lumturfajro, tuj marŝi tien kun ĉiuj porteblaĵoj. Nokte ŝi helpis +malsanulinojn, konsolis malfeliĉulinojn, kaj kuraĝigis timulojn.</p> + +<p>Fine alvenis la fatala tago. Matene marŝis la Princo kun la pluparto +de la kavaliroj por kontraŭbatali la Sisnaĥojn el la oriento, +morgaŭe marŝos la aliaj, sub Merlin, kontraŭ alia bandego, el la +nordo. Vivieno ricevis la lastajn ordonojn <span class="pagenum">23</span> de la profeto, kun +lia beno. Ŝi diris al li adiaŭ kaj iris returnen al la palaco. +Lacega, ŝi sin kuŝis; apenaŭ dorminte, ŝi ekvekiĝis pro brilega +lumo, kiu montris al ŝi tri feinojn. Unu diris: "Venu tuj kun ni, +aŭ Merlin mortos!" Sen prokrasto, sen dubo, ŝi eksaltis, ĵetis sur +sin nigran mantelon kaj silente akompanis ilin. Voje, ŝi sciiĝis, +ke bando da armataj viroj jam ĉirkaŭis la monteton en kiu li estas +ĉe la lumturo kaj, ne kuraĝinte supreniri en lokon ensorĉitan, ili +atendas lian malsupreniron. Nenia feo povis averti ilin, ĉar la +monteto fermiĝis kontraŭ ĉiuj nehomaj estaĵoj krom la ĉielaj +anĝeloj; sed la Kristana bapto de Vivieno ŝin ebligos eniri mem en +la lokon plej sekretan. Ŝi sola povas savi la vivon tiel necesegan +al la tuta nacio; ŝi perdos eble sian propran vivon, tamen ŝi savos +sian popolon.</p> + +<p>Vivieno konsentis. Ŝi ricevis de la feinoj du teksaĵojn tiel +delikataj kiel araneaĵo, kaj aŭdis ilian instruon. Ŝi devos trovi +Merlin en malgranda observatorio apud la lumturo, sciigi al li la +venontan atakon, lin decidigi sin kaŝi en proksima nevidebla kaverno +kaj ĵuri solene, ke li tie restos ĝis la reveno de la Princo. Se li +tute ne volus tiel lasi sian oficon, Vivieno devos ĵeti sur lian +vizaĝon la bluan teksaĵon, kiu lin tuj dormigos, je dormado kiu +daŭros dum centjaroj, se li ne vekiĝus per ĉarmo pli potenca. Pro +tio la teksaĵo ruĝa! Ĉiuj el la feinoj ripetis: "Vualo blua por +dormigi, vualo ruĝa por vekigi!" kaj subite malaperis.</p> + +<p>Sola kaj laca, Vivieno alvenis al la monteto. Ŝi vidis la armatajn +gardantojn kaj diris, "Mi alportas depeŝon al la Estro." Ili ŝin +permesis trapasi. Por ke neniu povu sekvi ŝiajn piedsignojn ŝi +lasis la vojeton kaj baraktis tra dornoj kaj arbetaĵoj ĝis ŝi +alvenis kun manoj kaj piedoj kontuzaj kaj sangaj al la observatorio. +Merlin dormis. Aŭdinte ŝian voĉon, li eksaltis kaj, aŭdinte sian +tutan rakonton respondis: "Adiaŭ, iru en la kavernon, tie restu ĝis +mi estos kondukinta al la batalon la virojn armatajn, kaj poste reiri +en la palacon." "Pro amo de la nacio, cin savu, mia patro, ci estas +la sola espero de nia patrujo."</p> + +<p>Decide li diris, "Vi vin trompas, filino mia, neniu estas iam +necesega, kiam venos la horo Dio sendas la viron. Adiaŭ!" Tiam sciis +Vivieno ke la virta saĝulo neniam cedos. Ekĝemante, ŝi preĝis: +"Pardonu al mi, patro mia, ke mi cin tentis. Donu al mi unu solan +kison, ĉar eble ni nin neniam revidos." Malrapide, ŝanceliĝe, liaj +lipoj tuŝas ŝian frunton; vibro de feliĉeco fortigis ŝiajn +brakojn. Subite al li ĉirkaŭpreninte la kolon, ŝi ĵetis de poste +la bluan vualon super lia kapo, kaj lin helpis atingi seĝon. +Konfuza, ŝi staris rigardanta la belegan vizaĝon dormantan. Subite +brila lumo blindigis ŝin, triumfaj krioj surdigis ŝin, la tero +tremis kaj fendiĝis, vento el profundejo ŝin ekkaptis, turniĝadis +kaj sensentan alĵetis sur la teron.</p> + +<p>Morgaŭe Vivieno kondukis palajn forkurantojn al la kavernoj. +Vespere, ellacigita, ŝi dormadis.</p> + +<p>Dum multaj centjaroj la sklaviĝaj Kimroj komfortiĝis pro la kredo +ke Merlin revivos por ilia reliberigo.</p> + +<p>Kia estis la sorto de Vivieno? Neniu scias, estas ne grave! Ŝi ja +estas nekompatinda, ĉar ŝi ĝuis grandegan feliĉecon.</p></div> + + +<div id="est2-2-14" class="article" lang="eo"> +<h5>LA KAT-NESTO.</h5> + +<p class="center">Observata kaj rakontata de D<sup>ro.</sup> Richard Legge.</p> + + +<p>Legante la interesan rakonton en via Decembra numero pri "Instinkto +aŭ Inteligenteco" mi pensis, ke la sekvanta vera okazo estus +rakontinda.</p> + +<p>Antaŭ ne longe mi havis katinon, kiu estis loĝadinta ĉe mi dum pli +ol du jaroj. Jen ŝi estis aminda, jen ŝi montris signojn de esti +nur duone malsovaĝigita. Unufoje ŝi foriris el la domo kaj estadis +ekstere dum du aŭ tri monatoj. Ofte ŝi alvenis al la pordo, sed nek +ŝi envenus nek akceptus iajn manĝaĵojn. Fine, ŝi revenis kaj +redaŭrigis siajn antaŭajn kutimojn amindajn.</p> + +<p>Je Septembro de tiu ĉi jaro oni ekvidis ke ŝi atendadis sian +akuŝon: ŝi travagis la domon kaj serĉis lokon konvenan por tiu ĉi +okazo, multefoje farinta liton en komodo en la dormoĉambro. Oni ne +permesis tion kaj forpelis ŝin kaj fermadis la pordon de la +dormoĉambro. Poste, dum multe da tagoj, ŝi eliris ĉiutage kaj +revenis al la domo nur por manĝi. Tago post tago oni penadis trovi +kien ŝi iris, sed sensukcese. Oni ŝin vidis kuri ĉirkaŭ tricent +futojn tra la kampo, kaj tiam ŝi malaperis. Fine, unufoje, mia +kolego, Dr. N——, ŝin vidis suprenrampantan la trunkon de +kratagarbo kaj enirantan la neston neuzitan de pigo de la antaŭa +jaro. Dr. N—— suprensekvis ŝin kaj trovis en la nesto kvar belajn +katidojn kun ilia patrino. La nesto estas pli ol dudek futojn supre +la tero.</p> + +<p>Tiu ĉi katino mem loĝis kaj elnutris antaŭan aron da idoj en la +hundejo kun mia hundino.</p> + +<p>Mi ne estas aŭdinta antaŭe pri katidoj, kiuj estas naskiĝintaj en +arbo.</p></div> + + +<div id="est2-2-15" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">24</p> +<h5>KIAM EKFLORADAS REZEDOJ.</h5> + +<p class="center">Pentraĵeto el Rusa Litvujo.</p> + +<p class="center">Originale en Esperanto, verkita de Osip Ivanoviĉ Elleder.</p> + + +<p>Mi memoras la unuan renkonton de Leonid Leonidoviĉ kun la freneza +knabino. Tio estis en printempo post lia alveno. Li venis en nian +Litvan angulon en malfrua aŭtuno en monato Novembro. Neĝojn ni +havis tiam ankoraŭ ne multajn sed la frostoj estis jam severaj, tial +la frenezulino estis jam antaŭ kelkaj semajnoj forkondukita de sia +sidejo. Mi konatiĝis najbarmaniere kun Leonid Leonidoviĉ kaj ni +ofte iris kune promenadi aŭ ĉasadi. Mi estas granda admiranto de la +naturo kaj Leonid Leonidoviĉ konis tiel bone ĉiujn naturaperaĵojn, +kaj kvankam li ne volonte paroladis, tamen ĉio, kion li rakontadis, +estis ĉiam interesinda; mi tial plezure akompanadis lin. Tiamaniere +ni konatiĝis kaj kunamikiĝis.</p> + +<p>Pasis la vintro, venis printempo, alflugis birdaroj. Ĉiuvespere el +la proksima arbaro eksonadis nun laŭtaj melodiaj fajfadoj de turdoj +kaj merloj kaj apud ĉia marĉeto vagadis ruĝtibiaj cikonioj. Unu +tagon en Aprilo estis venta, malagrabla vetero, sed post mezatago, je +la kvara horo, la vento tute kvietiĝis, fariĝis pli varme kaj mi +foriris por fari la promenadon tra la arbetaĵo, kies fondo nun estis +kovrita per amasoj de ĉielbluaj hepatikoj kaj blankaj anemonoj, +parte origita per steletoj de flavaj gageoj (<i>gagea lutea</i>) aŭ sur +malseketaĵoj per larĝfoliaj ĥrisosplenioj (<i>Chrysosplenium +atternifolium</i>).—Admirante tiun ĉi tapiŝon de raviganta ĉarmeco, +kun kiu nevideblaj spiritoj por festo fianĉa nun ornamigis la teron, +mi tie renkontis Leonid Leonidoviĉ, kaj ni kune longe promenis +aŭskultante la voĉojn de reviviĝinta naturo aŭdataj ĉie: el la +tero, el akvoj, en la aero, de ĉiuj sennombraj folioburĝonoj. Ĉie +oni sentis la spiron de juna mistera vivo. Ĉio tio videble +bonfarante efikis je la spirita stato de mia akompananto, li fariĝis +pli parolema kaj la malĝoja trajto, kiun oni ĉiam en lia vizaĝo +vidis, estis nun malpli rimarkema ol kutime.</p> + +<p>La luno jam klare lumis kiam ni venis al la bordo de Ŝeŝupo, jen +subite eksonis de ne tre malproksime, kvazaŭ el nuboj ĉielaj +elirante, la kantado de la frenezulino.</p> + +<p>Kiel arĝentaj voĉoj de harpo eksonoris tra la silenta nokto la +kanto portata de kvietaj printempaj aerondoj—jen proksimiĝante, jen +ree malaperante, nun laŭte, ĝis fine, malrapide iom post iom +disfluiĝante en la trankvila malproksimeco ĝi ekmortiĝis. Ŝi +kantis kanton pri malfeliĉaj geamantoj kaj sendireblan sopiron kaj +maldolĉegan plendon de juna knabino, kies amatulo estas deviĝinta +restadi malproksime kaj nur per "<i>marga gromateli</i>" (multkolora +letereto) povas konsoligi sian knabinon, esprimis la strofo ĵus +eksonanta:</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0"><i>"... kass man’ iĵ vardalo, ir iĵ pravardelo</i></span> + <span class="i0"><i>nier’ mano jaŭnialo, balto dobile-e-lo,</i></span> + <span class="i0"><i>ir atejtu ponu, ŝimtas milionu</i></span> + <span class="i0"><i>nier’ mano jaŭnialo balto dobile-e-e.</i>"<a href="#fnII.2.1" id="fnrefII.2.1"><sup>[1]</sup></a></span></div> +</div> + +<p>Ni haltis kaj aŭskultis:</p> + +<p>... balto dobile-e-e-e redonita de eĥo ŝajnis vibri kaj tremeti +ĉie en la aero.</p> + +<p>Leonid Leonidoviĉ demandeme ekrigardis min.</p> + +<p>"Kio estas tio?" diris li post unuminuta silentado mallaŭte, kaj lia +voĉo ŝajnis iom malcerta.</p> + +<p>"Litva kanto," rediris mi.</p> + +<p>"Kaj la mistera kantistino?"</p> + +<p>"Estas kompatinda frenezulino," kaj mi rakontis al li kion mi sciis +pri ŝi.</p> + +<p>Li aŭskultis min tre atenteme kaj mi rimarkis kiel li dum mia +rakonto kelkfoje nevole ektremetis.</p> + +<p>Kiam mi finiĝis ekdemandis mi: "Ĉu vi volas vidi la frenezan +knabinon? Ŝi sidas ne tre malproksime de ĉi tie sur la alta ŝtono +apud la rivero."</p> + +<p>"Ne!" diris li rapide, "mi ne deziras vidi ŝin."</p> + +<p>Liaj vortoj sonis kontraŭ kutime malmole, ja preskaŭ malamike. Liaj +vangoj estis iom ruĝiĝintaj kiam li diris: "Fariĝis jam tro +malfrue, mi devas iri hejmen; bonan nokton!" kaj ne atendinte mian +resaluton, kun rapidaj paŝoj li malproksimiĝis.</p> + +<p>Pasis kelkaj semajnoj post la rakontita okazo. Leonid Leonidoviĉ mi +nenie trovadis. Al kutimaj vesperpromenadoj li ne alvenadis, kaj mi, +estinte tage tre okupata, ne povis elserĉi lin, tial mi nenion sciis +pri lia farto. Unu dimanĉon mi fine decidis viziti lin sed alveninte +en lian hejmon mi trovis domon fermitan kaj sensukcese mi devis +reveni hejmen.</p> + +<p>Tagoj post tagoj foriradis, jam de longe estis hirundoj revenintaj al +siaj antaŭjaraj nestoj, en la arbaro kriadis kukoloj laŭte sian +nomon, el la densaĵoj de Ŝeŝupa-bordo eksonadis dolĉaj kantoj de +najtingaloj. Sur fondo de arbetaĵo jam malaperis anemonoj kaj +hepatikoj, aliaj kreskaĵoj anstataŭis ilin: pli altaj, pli +luksaj leviĝadis ili <span class="pagenum">25</span> fiere siajn florkapetojn, malestime +malsuprenrigardante je la modestaj, nun velkiĝantaj, infanetoj de +frua printempo. De mia amiko mi nenion aŭdis.</p> + +<p>Venis tagoj sunplenaj, la kukoloj jam ĉesis kriadi, en la grenkampoj +ekfloris bluaj cejanoj, kaj kiel helaj flametoj lumiĝis inter la +trunkaro ruĝaj floroj de kamppapavoj. De mallarĝaj kamplimetoj +alportadis ventspiro odoron de timianoj kaj en mia ĝardeno +ekflorantaj rezedoj dolĉigadis la aeron de vasta ĉirkaŭaĵo kun +sia raviganta bonodoro. ... La norda somero kun sia varmeco, kun siaj +ĉarmoj kaj turmentoj estis veninta.</p> + +<p>Mi en tia tempo ofte forestadis de mia hejmo, ankaŭ mi havis multe +por fari, tial mi ne posedis libertempon por aliaj aferoj. Mian +homoevitantan amikon mi ne vidadis, kaj tial mi estis lin iom +forgesinta.</p> + +<hr class="short" > + +<p>"...Rezedoj miaj karegaj rezedoj kiom mi amas vin, ĉarmegaj, +dolĉaj floretoj kiom vi estas karaj al mia koro, amataj, mi +eksalutas vin; mi benas vin mil—milfoje!" Tiujn vortojn per de +profunda pasio tremanta voĉo elparolitajn, aŭdis mi foje vespere +kiam mi okaze eniris en la parton de mia ĝardeno, kiu estas pli +malproksima de mia domo kaj kien ordinare en tia malfrua horo neniu +venadis. Mi haltis kaj aŭskultis atente, la voĉo ŝajnis al mi +konata. Kiu estas tie? demandis mi min mem ekmirigite. Jen ree mi +aŭdis:</p> + +<p>"Kresku, floru, odoru, vi estas ja ŝiaj favoruloj. Ho! se la vento +povus forporti vian dolĉegan spiron kune kun miaj salutoj al ŝi, +malproksimen, malproksimen," jen la voĉo eksilentis, la parolanto +devis esti min rimarkinta.</p> + +<p>"Leonid Leonidoviĉ!" mi elvokis, kaj kun malmultaj grandaj paŝoj mi +estis ĉe la barilo de ĝardeno.</p> + +<p>Aliflanke, duone kaŝigite per elkreskitaj tie densaj siringoj, genue +staris sur la herbaĵo mia amiko. Lia ĉapelo kuŝis apud li sur la +tero, liaj brakoj estis etenditaj tra la paliseroj de barilo: kvazaŭ +li volas ĉirkaŭpreni iun; li estis ankoraŭ pli pala ol kutime kaj +tremis de ekscitiĝo.</p> + +<p>"Leonid Leonidoviĉ! granda Dio kio estas al vi?" elvokis mi, +"parolu, diru al mi kara amiko!" kaj kun granda salto super barilo mi +estis apud li.</p> + +<p>"Ho!" ekĝemis li, "pardonu, mi petegas ... mi nenion ... mi nur +estis ... mi volis ..." konfuze balbutis li, sin leviĝante kaj +timeteme ĉirkaŭrigardante "mi nur admiris viajn florojn, ili estas +tiel belaj ... mi tre amas rezedojn," aldonis li fine pli kuraĝe.</p> + +<p>"Nu mia kara amiko," rapidis mi rediri por maskigi lian videblan +konfuziĝon, "kiel mi ĝojas vin ree foje vidi, ni tiel longe ne +kunvenis, kiel vi fartas? Sed nun mi ne lasos vin, vi devas iri kune +kun mi, ni hodiaŭ vespermanĝos kune," kaj prenante lin sub la brako +ni eniris en mian ĉambron. Alveninte tien li rakontis ke li +lasttempe iomete malsaniĝis kaj pro tio ne povis daŭrigi nian +interkomunikaĵon, ankaŭ ke li nun estas pli okupata ĉar li skribas +artikolon en ia scienca ĵurnalo. Tiel kaj simile li penadis pravigi +sian longan forestadon, sed mi ekkonis, ke ĉio dirita ne estis la +vera kaŭzo, ĉar li seninterrompe balbutiĝis kaj ruĝiĝis. Li ne +estis lerninta mensogi, mia kara Leonid Leonidoviĉ.</p> + +<p>Iom post iom mia amiko retroviĝis, li fariĝis pli certa, kaj kiam +li malfrue adiaŭdiris devis li promesi, ke li baldaŭ ree venos por +ĝuadi la bonodoron de liaj amataj floroj.</p> + +<p>De nun Leonid Leonidoviĉ ofte alvenadis, kaj forirante li ĉiam +portadis freŝan rezedbukedon kun si.</p> + +<p>De ia tempo komencis cirkuladi famoj: ke la frenezulino trovis nun +kolegon. Kolonistoj kiuj nokte kaptis fiŝojn en la Ŝeŝupo +rimarkis, ke sube ĉe la granda ŝtono staras ia viro dum tutaj horoj +se ne eĉ dum tutaj noktoj. Ankaŭ malfruigitaj terlaboristoj vidis +ofte vespere Leonid Leonidoviĉ kiel li iris tra la kamparoj en +direkto de la rivero, kaj oni supozis ke li, kaj la nokta gasto ĉe +granda ŝtono estas sama persono.</p> + +<p>Mi tion ne volis kredi, sed, foje ĉasante, mi preteriris la sidejon +de la freneza knabino kaj mi vidis ke sur la ŝtonplato kuŝas +freŝaj rezedbukedoj, tiuj samaj kiujn mia amiko el mia ĝardeno +portadis hejmen. Efektive samaj rezedbukedoj! Mi estis multe +ekmirigita.</p> + +<p>Kiam mi foje kun Leonid Leonidoviĉ kunvenis mi tial intence tuŝis +la temon pri la freneza knabino kaj diris ke nun baldaŭ venos la +tempo kiam mallaŭtiĝos ŝiaj kantoj ĉar la vintro alproksimiĝas. +Tute kontraŭ mia atendo mia amiko aŭskultis mian parolon kun +trankvila mieno; li eĉ ne konfuziĝis kiam mi rakontis, ke mi vidis +rezedbukedojn sur la ŝtono kuŝantajn kaj nur ĉe la vortoj, ke la +noktaj kantoj nun baldaŭ mallaŭtiĝos mi rimarkis, ke lia vizaĝo +malklariĝis, kaj videbla malgajeco speguliĝis en liaj trajtoj. Post +mallonga silentado li rediris:</p> + +<p>"Jes, mi devas konfesi ke mi kutimiĝis, kaj ke mi nun ofte +aŭskultadas la kantojn de kompatinda knabino—li ĉiam evitadis la +vorton <i>Frenezulino</i>—kiuj tiel sopireme, tiel kortuŝante eksonadas +tra la nokta trankvileco. Ŝi estas malfeliĉulino kaj ŝia sorto +estas certe terura, sed dume ŝi povas restadi sub la pura ĉielo en +la libera naturo, havante siajn florojn kaj siajn kantojn: ŝi +estas certe feliĉa, eble pli feliĉa ol tiuj kiuj posedas nenion +krom—sopiro, brula sopiro je la feliĉeco: tiom por ili karega, kiom +ne atingebla, egale kiel neatingebla estadas <span class="pagenum">26</span> por sola nokta migrulo +la brila stelo sur ĉiela firmamento...."</p> + +<p>"Mi kore bedaŭros kiam mallaŭtiĝos la nokta kantistino ĉar tiam +ŝia kantado mankos al mi, sed ankoraŭ pli mi bedaŭros ŝin mem, ke +ŝi estos devigita forlasi sian verdan sidejon kaj restadi en surda +putra ĉambreto por longa vintra sezono. Kompatindulino, tiam ankaŭ +ŝi perdos ĉion kion ŝi amis!"</p> + +<p>Li eksilentiĝis—"Kaj tamen" daŭrigis li poste, "por ŝi revenos la +printempo, ekfloros ree la rozoj, ŝi ree ekkantos, por ŝi restadas +la espero. Ekzistas homoj pli malfeliĉaj ol tiu ĉi knabino!" +aldonis li pli mallaŭte, kvazaŭ nur por si mem.</p> + +<p>Post tiu parolo restis Leonid Leonidoviĉ nur ankoraŭ mallonge ĉe +mi, li diris cetere ke, ĉar la noktan kantistinon la floroj tiom +feliĉigadas li, por plezurigi ŝin, alportadis kelkafoje bukedon por +ŝi.</p> + +<p>Ni adiaŭdiris.</p> + +<p class="center"><i>Finota.</i></p> + +<h6 class="fn-header">PIEDNOTO:</h6> + +<p class="footnote"> +<a id="fnII.2.1"></a> <a href="#fnrefII.2.1">[1]</a> +Kio povas helpi al mi nomo subskribita—kiam ne estas (ĉi tie) mia knabo, +la blanka trifolieto—kaj se alvenu aroj da sinjoroj, cent-milionaroj—ne estas +(ĉi tie) mia knabo, la blanka trifolieto. +</p> + +<p class="footnote"> +[<i>Litva popola kanto.</i>] +</p> + +</div> + +<div id="est2-2-16" class="article" lang="eo"> + +<h5>VIZITO AL LA KORTEGO ĤINA.</h5> + +<p class="center">Speciale verkita por "The Esperantist" de H. T.</p> + +<p>Antaŭ kelkaj semajnoj, mi havis la honoron ĉeesti ĉe aŭdienco +donata de la Bopatrin-imperiestrino kaj la Imperiestro de Ĥinujo al +grava admiralo, kaj venas al mi la ideo, ke mallonga priskribo pri +tiu-ĉi intervidiĝo povus iom interesi la legantojn de <span class="sc">The +Esperantist</span>.</p> + +<p>La Ministro reprezentanta nian landon ĉe la Ĥina Kortego kaj la +Admiralo, kune kun siaj sekvantaroj, forlasis la Senditejon je la +naŭa horo matene, en portiloj portataj ĉiu per kvar portistoj kaj +antaŭenirigataj de gardistareto de kavalerio. La vojoj de Pekino, +kvankam plilarĝaj ol ordinare en Ĥina urbo, estas malpuraj kaj +odoraj krom en la ĉirkaŭaĵo de la Senditejoj, kie ili estas +tenataj en plibona ordo. Post oftaj haltoj, por ke la alportantoj +povu ŝanĝi la stangojn de la portiloj sur la alian ŝultron, ni +fine eniris "La Malpermesatan Urbon"—la eniro en kiun estas kutime +malpermesata al alilanduloj—tra orienta pordego, kaj trapasinte +kelkajn pordojn kaj kortojn, ni malsupreniris el niaj portiloj kaj +marŝis la restaĵon de la vojo.</p> + +<p>Estis multe da Ĥinoj ĉirkaŭstarantaj, kiuj rigardis nin tre +scivoleme, kaj ni estis akceptataj de la Konsilantoj de la +<i>Wai-wu-pu</i>, aŭ Direktaro pro Alilandaj Aferoj. Pliaĝaj Mandarinoj +kun kiuj ni interŝanĝis ĝentilajn salutojn, tiam nin alkondukis al +la Ĉambrego de Aŭdienco. Tie ni nin trovis en modere granda kaj +altega ĉambrego, ornamita de oraj surskriboj Ĥinaj. En centro estis +tapiŝatan estradon sur kiu stariĝis speco de alta tablo portanta +kelkajn ornamojn do artefaritaj floroj. Malantaŭ la tablo sidiĝis +Ŝia Imperiestra Moŝto en tia maniero, ke nur estis videbla la kapo +kaj ŝultroj. Ŝi ŝajne havis nur kvardek kvin jarojn, sed vere +havas preskaŭ sepdek. La hararo estis aranĝita laŭ modo Manĉua; +de la fizionomio oni juĝis decidecon kaj forton; la voĉo estis +fortika kaj plaĉa. Facile estis kompreni kial tiu ĉi maljuna +sinjorino prenas la ĉefan parton en la registaro, kiam oni rigardis +la dolĉan kaj kvazaŭ malfortan Imperiestron, kiu, sidiĝanta ĉe +ŝia maldekstra flanko, sur malpli alta seĝo, kaj for de la tablo, +ŝajnis esti junulo de dekok jaroj, kvankam li havas pli ol tridek.</p> + +<p>Ĉe ĉiu flanko de la ĉambrego sin trovas duoblaj vicoj de +Mandarinoj portantaj malhelajn purpurajn robojn, senornamitaj krom +per la ilustrita simbolo de rango, portata antaŭe kaj poste. Ĉiu +portis la oficialan kastoran ĉapelon kun plumo kaj butono, kaj ĉiu +tenis mallongan glavon per la maldekstra mano.</p> + +<p>La Ministro prezentis la Admiralon al Ŝia Majesto kaj al la +Imperiestro, kaj la Imperiestrino, faranta respondon, parolis pri la +plezuro ŝi sentis akcepti oficiron de tia reputacio kaj invitis lin +supreniri sur la estradon. Ŝia Majesto faris afablajn informiĝojn +pri la vojaĝo de la Admiralo kaj sendis ĝentilajn salutojn al lia +Regnestro.</p> + +<p>Kredeble la interparolado kondukiĝis per tradukisto, ĉar oni kredas +ke nune nek Ŝia Majesto nek la Admiralo scias paroli Esperanton, +kaj la Imperiestro ne malfermis la buŝon dum la tuta aŭdienco. +Estis rimarkinde ke en ĉiu okazo kiam estis necese ke la +Mandarino-tradukisto sin adresu al Ŝia Majesto, li devis genufleksi +ĉe ŝiaj piedoj. Kiel la maljuna sinjoro zorgis sin levi antaŭ ol +adresi sin al la alilanduloj, la interparolado tial estis iom longa; +oni povas kompreni ke li havis multe da ekzerco.</p> + +<p>Fine finiĝis la komplimentoj, kaj farinte kelkajn malaltajn salutojn +ni eliris, kaj oni nin alkondukis en apudan salonon kie ni +partoprenis kelkajn refreŝigaĵojn kune kun la Konsilantoj de la +<i>Wai-wu-pu</i>. Ni tiam diris adiaŭ al ili kaj al la ĉefaj oficiroj de +la Kortego kaj foriris, havantaj la plezuran senton esti vidintaj la +plej interesantan virinon de la nuna epoko.</p> +</div> + + +<div id="est2-2-17" class="poetry" lang="eo"> +<p class="pagenum">27</p> +<h5 class="poem-header">FABLO.</h5> + +<p>Originale verkita de Clarence Bicknell.</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kataro foje la musaron</span> + <span class="i2">De l’ ĉirkaŭaĵ’ al balo</span> + <span class="i0">Invitis, la vesperon finan</span> + <span class="i2">De l’ gaja karnavalo.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">"Esperas ni," l’ invito diris,</span> + <span class="i2">"Ke ĉiuj kun komplezo</span> + <span class="i0">Alvenos, de la oka horo</span> + <span class="i2">Vespere ĝis noktmezo."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">La tre timemaj musoj tiam</span> + <span class="i2">Suferis per korbatoj;</span> + <span class="i0">Deziris ili balon iri</span> + <span class="i2">Sed dubis pri la katoj.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kaj ili, post pripenso, skribis</span> + <span class="i2">"L’ inviton honorindan</span> + <span class="i0">Akceptos ni, se vi promesos</span> + <span class="i2">Konduton tre amindan."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">"Ĉar ni memoras, malfeliĉe,</span> + <span class="i2">Ke vi, je l’ estinteco,</span> + <span class="i0">Kaj ni malpacojn ofte havis</span> + <span class="i2">Pro mank’ de amikeco."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Respondis la katar’, "Pro tio</span> + <span class="i2">Ne timu, gekaruloj,</span> + <span class="i0">Al nia diro vi konfidu,</span> + <span class="i2">Ni estas veramuloj."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">"Sur niaj koroj la pasitaj</span> + <span class="i2">Malpacoj estas pezo,</span> + <span class="i0">Sed ĉion vi kaj ni forgesos</span> + <span class="i2">Ĉe l’ bal’, ĝis noktomezo."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">La musoj do akceptis kore,</span> + <span class="i2">Kaj pri la preparadoj</span> + <span class="i0">Pripensis kaj diskutis ofte</span> + <span class="i2">Per longaj paroladoj.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">La tago venis; kaj la gastoj</span> + <span class="i2">Je l’ ĝusta horo oka,</span> + <span class="i0">Kaj ĉiu ĉiun eksalutis</span> + <span class="i2">Per kiso reciproka.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">La katoj kun musinoj dancis,</span> + <span class="i2">La musoj kun katinoj;</span> + <span class="i0">Ĉirkaŭkurante ili ŝajnis</span> + <span class="i2">La radoj de maŝinoj.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">La tempo pasis tre rapide;</span> + <span class="i2">La musoj kun fervoro</span> + <span class="i0">Pligrandiĝanta ĉiam dancis,</span> + <span class="i2">Nek pensis pri la horo.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Sed ĉesis la muzik’ subite,</span> + <span class="i2">La direktor’ sidiĝis,</span> + <span class="i0">La noktomeza hor’ sonoris,</span> + <span class="i2">La ĝoja bal’ finiĝis.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">La musoj do antaŭen marŝis</span> + <span class="i2">Por centmil dankojn diri,</span> + <span class="i0">Sed la kataro tuj kriegis</span> + <span class="i2">"Ne devas vi foriri."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">"Ni ankaŭ estas tre dankemaj</span> + <span class="i2">Kaj ĝuis la dancadon,</span> + <span class="i0">Sed nun ni ĝuos <i>vin</i>, karuloj,</span> + <span class="i2">Kaj bonan noktmanĝadon."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">La musoj kriis, "Ho! perfidaj,</span> + <span class="i2">Bonfaron vi promesis,</span> + <span class="i0">Ĵurante ke vi la malpacojn</span> + <span class="i2">De l’ estintec’ forgesis."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">"Sed vi akceptis," la kataro</span> + <span class="i2">Respondis, "kun komplezo,</span> + <span class="i0">L’ inviton de la oka horo</span> + <span class="i2"><i>Sed ne ĝis postnoktmezo</i>."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kaj tuj la musoj malaperis;</span> + <span class="i2">Ne restis eĉ la ostoj</span> + <span class="i0">Nur, kiel memorig’ de l’ balo</span> + <span class="i2">La pintoj de la vostoj!</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0"><i>La homoj kiuj veron diras</i></span> + <span class="i2"><i>Sen vortoj tute veraj,</i></span> + <span class="i0"><i>Ol mensoguloj ili estas</i></span> + <span class="i2"><i>Sendube pli danĝeraj.</i></span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-2-18" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">28</p> +<h5>LA LEGENDO PRI LA UNUA VIOLONO.</h5> + +<p class="center">El la Franca de Jean and Jerôme Tharaud, tradukita de F. L. G. +Maréchal.</p> + + +<p>En la vastaj arbaroj de Transilvanio loĝas izolaj lignotranĉistoj, +meze da klaraĵoj, en lignaj kajutoj. Por gajni sian panon, ili nur +scias turnigi siajn hakilojn.</p> + +<p>La paso de ciganoj estas kvazaŭ fulmo de gajeco por tiuj ĉi homoj, +kies vivo estas tiel sovaĝa kaj tiel senŝanĝa.</p> + +<p>La du ciganoj portas sub brakoj unu la violonon, la alia la cimbalon, +aŭ harpon kun kupraj kordoj. La harpo akompanas, per siaj saltantaj +notoj, la seninterrompan melodion de la violono. La perdita +vojaĝanto, kiu estas erarinta, dum la vespero, en Transilvanian +arbaron kaj trovis kunvenon de lignotranĉistoj, kaj kiu vidis tiujn +ĉi kaj iliajn edzinojn danci je la lumeto de mortanta fajro dum la +cigano, sidanta sur falinta arbo ludas sur la kordoj de sia violono, +miras pro la magia povo de tiu ĉi humila ilo. Li do komprenus ĝin, +se li scius la legendon pri la unua violono.</p> + +<p>Antaŭ longa tempo, en Transilvania arbaro, apud klaraĵo, loĝis kun +siaj gepatroj kaj fratoj bela knabino, kies nomo estis Macha. La +familio loĝis en kajuto, per arbtrunkoj konstruata, kaj kovrata per +muskoj. La patrino kaj filino kudras la haŭtajn vestojn, kuiradas la +viandon kaj boligas la supon. Ĉiumatene, dum la bela vetero, la +patro eliras kune kun siaj filoj, kun pezega hakilo sur la ŝultro. +Kvinope, ili atakas grandegan arbon. Ili ĉesas frapegi nur kiam la +falo de la arbo proksimiĝas. Tiam Konstanteno, la plej juna, montis +por fiksi ŝnuron ĉe la pinto de la arbo. La kvin filoj tiras, la +patro donas lastan hakegon, kaj la arbo falas bruege. Tiam ili +detranĉas la branĉojn, forprenas la ŝelon, kaj la blankaj kaj +glataj trunkoj de la abioj naĝas sur torento ĝis la valo.</p> + +<p>Ilia vivo pasiĝis feliĉe kaj pace.</p> + +<p>Macha similas al siaj fratoj. Sed tiuj ĉi estas malbelaj kaj ŝi +estas belega. Ŝi havas adorindan flavruĝan haron, kies la liberaj +ondoj falas sur la dorso kaj, sur la tempio du grandaj bukloj, kiel +du riveretoj, fluas sur la perla blankeco de la vangoj. Ŝi havas la +grandajn bluajn okulojn de la Valaĉiaj filinoj. Ŝi konis ĉiujn +kantojn de la montaro. Per ŝi la kajuto florornamiĝis, dum la +somero, de ĉiaj floroj el la arbaro. Ŝia patrino adoregis ŝin, +ŝia patro, kiam li parolis al ŝi dolĉigas la sonon de sia voĉo; +ŝiaj fratoj revis, en la arbaro, pri la donacoj kiujn ili povus al +ŝi donaci. Traĵano, la plej maljuna, atakis per hakilo ursojn, por +doni al ŝi la felon. Romo serĉis inter la silikoj rarajn ŝtonojn +el kiuj li, antaŭ kelkaj jaroj, konstruis por ŝi ĉirkaŭ-kolon je +barbara lukso. Konstanteno montis al la pintoj de la plej grandaj +arboj por trovi birdojn, kaj Liveo iris al la vilaĝo por serĉi +kelkajn papavajn kukaĵojn.</p> + +<p>Macha ricevis tiun ĉi adoron kiel io natura. Longan tempon ŝi +deziris nenion plu. Sed iom post iom la infaneco pasiĝis, kaj +ekfloris juneco. Ŝi tiam ekrevis pri nekonataj aferoj.</p> + +<p>Nur ŝia patrino devenis tiujn ĉi novajn sentojn, kiujn posedis +Macha, kaj ŝi fariĝis eĉ pli karesanta kontraŭ ŝi. La patro kaj +filoj estis malfeliĉaj kaj poste koleraj pro la malvarmeco je kiu +Macha nun akceptis iliajn karesojn kaj donacojn.</p> + +<p>De la klaraĵo, sur kiu estis la kajuto, Macha povis vidi sur la +supro de monto la grizajn murojn de kastelo. Ofte ĝi kontraŭstaris +sieĝojn, kaj la flamoj, kiuj lekis la murojn, postlasis grandajn +nigrajn fulgajn langojn. Oni rakontis strangajn historiojn pri la +sen-homa kastelo, kaj la lignotranĉistoj ne preterpasis la ombron de +la turo nokte....</p> + +<p>En tago, Macha vidis flugeti ĉe la supro de tiu turo grandegan +silkan flagon. Oni diris en la arbaro, ke la filo de la +kastel-mastroj revenis. La arbaro, kiu jam de longe nur konis la +sonon de hakiloj, la falon de abioj, betuloj kaj kverkoj, nun resonas +per la sono de la ĉaskorno, per la bojo de la ĉas-hundoj....</p> + +<p>Estas la fino de aŭtuno. Macha portas en korbo, al malproksima +kunvenejo, kie laboras ŝiaj fratoj, lignotelerojn da supo. Si, por +la unua fojo, aŭdas la galopon de ĉevalo. Ŝi elsaltas el la vojo, +kaj kaŝas sin malantaŭ kverk-trunko kaj atendas. Subite, el la fino +de mallarĝa aleo ŝi vidas alproksimiĝi, inter la oraj folioj de la +flaviĝa arbaro, kavaliron belevestitan, kiu rajdis belan blankan +ĉevalon, selata de verda ledo.</p> + +<p>Kiel ventego li pasas antaŭ ŝi. La vento de la trakuro flugetigis +lian mantelon, fazanplumo tremetas en lia fela ĉapo kun ora rando. +Lia arĝenta ĉas-korno frapas la selon.</p> + +<p>Per la dekstra mano li tenas grandan bastonon.</p> + +<p>Macha rave rigardas la kavaliron, malaperanta inter la arboj.</p> + +<p>Tiu ĉi viro apartenas al alia gento ol ĉiuj homoj, kiujn si antaŭe +vidis. Li estas pli bela, li estas pli fleksebla, pli riĉa. Ŝiaj +pensoj devas esti tiel malmultaj, kiel ŝiaj vestoj! Plena de +dolĉega sento, kiun ŝi neniam antaŭe sentis, Macha de tiu tago +atendis en la arbaro la "arĝentan kavaliron." Ŝi ofte revidis lin, +sekvantan cervon, sed ŝi ne kuraĝis sin montri, kaj nur rigardis +lin de malproksime, kaŝata malantaŭ ŝtonego.</p> + +<p class="pagenum">29</p> + +<p>Unuvesperon, kiam la lacega kavaliro revenis malrapide, ŝi +kuraĝiĝis prezenti al li fruktojn en korbo; alian tagon ŝi donis +al li akvon en ligna pokalo, alian tagon amason de floroj, kiuj +ekfloras sub la unua neĝo—la lastajn florojn de la jaro. La +kavaliro prenis la fruktojn el la korbo; trinkis la malvarman akvon +el la pokalo; akceptis la florojn kaj senhalte preterpasis, ne eĉ +rigardinte la junan Machon.</p> + +<p>Tiam alvenis la granda vintro. La kavaliro restis en sia kastelo, +kune kun la servistoj kaj hundoj. Macha, en la gepatra kajuto, revis +pro la arĝenta kavaliro, atendante la printempon kun ama febro.</p> + +<p>Fine la printempo anonciĝis en la arbaro: la sezono por ĉasi +revenis por la kastelmastro.</p> + +<p>Liveo elportis el la vilaĝo por Macha ruĝajn ŝuojn. Ŝi surmetis +sian plej belan veston kaj pelton kaj atendis la kavaliron ĉe +voj-kruco de la arbaro. Li aperis al ŝi en sia gloro.</p> + +<p>La radioj de la suno, kiu kuŝiĝis malantaŭ la senfoliaj arboj, +brilegis sur la arĝenta vesto kaj la ĉevalo, gaja pro tiu ĉi unua +ekskurso post la longa vintro, saltegis kaj blekis.</p> + +<p>Macha ekkantis:</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">"Bela kavaliro, bela kavaliro,</span> + <span class="i0">Venu al mi, tiun ĉi printempo!</span> + <span class="i0">La birdoj kantas sur la branĉoj</span> + <span class="i0">La ruĝaj ŝuoj estas por plaĉi al vi,</span> + <span class="i0">Bela kavaliro, bela kavaliro!"</span></div> +</div> + +<p>Sed la bela kavaliro preteriris, senaŭdi la kanton, kaj Macha ne plu +povis aŭdi la piedfrapadon de la ĉevalo, kaj ekploris....</p> + +<p>Ŝi ploradis nokte kaj tage, ĉar la kavaliro ne volis ami ŝin. +Malespero plenigis ŝian koron, kaj la ideo envenis en ŝian kapon, +ke ŝi demandu helpon al la potenculoj de la Infero.</p> + +<p>Macha estis sola en klaraĵo, nigrita per la restaĵoj de antaŭa +kunveno. La kvarona luno levigis malrapide sian duoblan kornon supre +la arboj de la arbaro. Kverkoj etendis sur la juna fraŭlino la +ombron de siaj branĉoj, kiel manoj. Malproksima perdita hundo bojis. +La horo kaj la loko estas indaj por alvoko al la Diablo!</p> + +<p>Subite ŝi kriis: "Al mi, Diablo, al mi!"</p> + +<p>Tuj, el la trunko de maljuna tondrofrapita kverko duone manĝata de +formikoj, elvenis stranga estaĵo, kies ruĝaj ŝuoj estis fiksataj +al la subbrakoj kaj kiu, anstataŭ ĉapo, portis sur la kapo vastan +kok-kreskaĵon. Li tenis en la mano spegulon. Ĝentile li demandis al +Macha: "Kion vi volas?"</p> + +<p>La juna fraŭlino respondis per forta voĉo: "Mi amas viron, kiu ne +volas ami min."</p> + +<p>Aŭdinte tiujn ĉi vortojn, la demono ridegis, kaj la ridego ne +ekvekis ian eĥon en la naturo.</p> + +<p>"Mi volas vin helpi. Prenu tiun ĉi spegulon. Prezentu ĝin al via +amatulo kiam vi vidos lin. Kiam lia vizaĝo rebrilos sur tiu ĉi +kristalo, li amos vin je amo."</p> + +<p class="center">(<i>Daŭrigota</i>)</p> +</div> + + +<div id="est2-2-19" class="article" lang="eo"> +<p class="left" lang="en">(<i>Author’s Copyright</i>).</p> +<p class="right" style="text-align:right">(<i>Eldonrajto de la Aŭtoro</i>).</p> + +<h5>FRAGMENTAJ MEMOROJ.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon).</p> + + +<p>En la unua porcio de tiuj ĉi Memoroj, mi diras, ke mi eliris sur la +lignan flank-promenejon. Tiun vorton "lignan" mi deziras akcentegi, +ĉar en tiu ĉi vilaĝo (se oni ekceptas du aŭ tri brikajn +konstruaĵojn) ĉio estas ligna.</p> + +<p>Ligna flankpromenejo, kiu konsistas el lignaj tabuloj, altigitaj per +lignaj subportiloj, kondukas al lignaj vendejoj kaj lignaj domoj.</p> + +<p>Mi loĝis en domo, kiu staras aparta, kaj de mia domo la +flankpromenejo etendas sin kiel ponteto super la verda kamparo, ĉar +tie ĉi la kampoj atingas la straton.</p> + +<p>Inter tabulo kaj tabulo oni lasas negrandajn interspacojn por ke la +pluvo facile trapasu. Kompreneble la herbaĵo povas ankaŭ trapasi +<i>supren</i>.</p> + +<p>Mi tre ŝatis mallevi la okulojn kaj rigardi tra la interspacoj la +verdaĵon kaj la florojn.</p> + +<p>Sed ne sole la kampoj atingas la straton; la bestoj ankaŭ ĝin +atingas, kaj libere vagadas sur ĝi. Tie tre ofte mi vidas ilin +trankvile sin paŝti. Pro tio mi ne estas surprizata kiam mi vidas +<i>Boviston</i> kaptante per ŝnurkaptilo, ĉevalidon.</p> + +<p>"Boviston," mi diras, sed tiu ĉi ne estas akurata traduko de la +Amerika nomo "Cow Boy" (Bovina Knabo).</p> + +<p>Al tiuj, kiuj ne konas tiun ĉi nomon, mi diros, ke la Bovina Knabo +tute ne estas knabo sed viro, kiu sur la Amerikaj herbejoj gardadas +la brutarojn.</p> + +<p class="pagenum">30</p> + +<p>Lia nepartigebla kunulo estas sia ĉevalido (Poney) kiu ankaŭ estas +altkreska ĉevalo, kaj li ĉiam kunportas grandan kaptoŝnuron kaj +turnpafileton, ambaŭ el kiuj li uzas lertege.</p> + +<p>Tial la vorto "knabo" signifas "viro" kaj la vorto "ĉevalido" +signifas "ĉevalo."</p> + +<p>La Bovisto kiun mi nun ekvidas nur sin amuzas ĵetante sian +ŝnurkaptilon de la flankpromenejo. Tre larĝa ĉapelo, ornamita de +pecetoj de flavkupro, kovras lian kapon; ĉirkaŭ liaj oreloj pendas +longajn harbuklojn, kaj sur liaj kruroj li portas grandajn botojn kun +spronoj. Vere tre stranga sed tre pentrinda figuro estas tiu de la +Amerika Bovisto—la Hispana <i>Vaquero</i>.</p> + +<p>La drogisto estas elirinta el sia vendejo por kuraĝigi la Boviston.</p> + +<p>Li ankaŭ portas tre strangan ĉapelon. Li havas ĉirkaŭ la kapo kaj +frunto kvazaŭ larĝan ledvindilon (se vi figuras ke li estas metinta +ĉirkaŭ la kapo banderolon de gazeto, sed ledan banderolon, vi +figuros tre ĝuste). En tiu banderolo estas fiksataj kvar maldikegaj +bastonetoj, subtenante malpezegan sunombreleton, kiun li povas altigi +aŭ klinigi laŭ sia deziro, dum la aero libere trapasas inter ĝi +kaj la supraĵo de lia kapo. Li tre laŭdas sian ĉapelon, tamen +ŝajnas al mi ke, por la salutado, ĝi ne estas tute konvena.</p> + +<p>Kiam mi mem, kun mia larĝa sunombrelo estas alveninta al ili, ni +prezentas, mi supozas, tre rimarkindajn, eĉ eble ridindajn, +figurojn.</p> + +<p>La vilaĝo staras sur flanko de monteto, kaj pense mi nun +malsupreniras la deklivon ĝis la rivero. Tiu ĉi ne estas la "Creek" +(rivereto) pri kiu poste mi parolos. Se la leganto trovos en sia +vortaro <i>Creek</i>, <i>Golfeto</i>, li ne miru. La uzo de la vorto <i>Creek</i> +por rivereto estas tute Amerika.</p> + +<p>Ĝi estas vera rivero. Sed oni ne devas pensi pri klara akvo en kiu +oni povas vidi ĉiun ŝtoneton. Neniel! Mi parolas pri unu el tiuj +larĝaj malrapidegaj kaj malpuraj riveroj, kiuj ŝajnas ne kuri, sed +rampi.</p> + +<p>Ĉu mi diros Irlandaĵon? Mi ofte deziras lavi la riveron!</p> + +<p>Mi estas mem akvotrinkulo, kaj al tiu ne estas ĝojige trovi en sia +glaso dikan tavolon de ruĝa polvo; nek al siofulo estas plezure lasi +stari sian glason duonon da horo, por ke la polvo amasiĝu ĉe la +fundo.</p> + +<p>Nature mi riproĉis al la kelnero: "Ĉu vi ne havas filtrojn?" "Ho +jes, certe. Tiu ĉi akvo jam estas filtrita. Vi devas ĝin vidi +antaŭ ol ni ĝin filtris!"</p> + +<p>Foje, ĉe hotelo, mi vidis en la karafo ne sole polvon, sed ankaŭ +malbelegan kaj ege aktivan insekton. Ugh! Mi ne estis sufiĉe soifa +por trinki tiun akvon!</p> + +<p>Tamen ĉe diversaj grandaj Amerikaj urboj mi trovis la akvon tre +bongustan. Oni boligas ĝin, densigas la vaporon, kaj reoksigenigas +ĝin.</p> + +<p>Sur la rivero naĝas pramo en kiun mi eniras kune kun mia kunulo, kaj +tiamaniere trapasas la riveron. Alvenintaj ĉe la alia bordo, ni +elŝipiĝas, kaj, kun granda intereso interparolantaj pri miaj aferoj +ni ne rimarkas, ke ni eniris grandan kampon da maizo. Subite mi +ekvidas ke, krom la kreskaĵoj kaj la mallarĝa vojeto ĉe niaj +piedoj, ni povas nenion vidi. Starante sur la pintoj de la +piedfingroj mi elstreĉis supren ĝis la plena etendo, mian brakon +sed eĉ tiel mi ne povis tuŝi la supron de la kreskaĵo. Mi tute +komprenis kiamaniere oni povus sin perdi en tia gren-kampo.</p> + +<p>Mi diris en la unua porcio, ke unu el la karakterizoj de la Ŝtatoj +estas la multegeco de la Insekta Vivo. Ĉe ĉiu paŝo mi havis la +senton tiel, kiel se ni subpremigas multegon da akridoj. Kredeble ĝi +estas nur senton, ĉar tiuj insektoj estas treege aktivaj, kaj mi +trovis ilin plej ofte ĉe la supro kaj ne ĉe la malsupro de miaj +botoj.</p> + +<p>Mi sentis ke mi estas "Gulivero" kaj ili la "Liliputaj" ĉevaloj kiuj +sursaltas miajn piedojn. Mi devis imagi la rajdantojn. Certe mi +aŭdis sonon, kvazaŭ de multego da siblaj voĉoj.</p> + +<p>Tiu sono estas por mi iom tro inspira, ĉar ĝi similas al tiu de la +son-serpento (rattle-snake), kvankam oni povas facile ilin distingi; +kaj mi ne tre ŝatas la bruon de la akridoj pri tio, ke foje, +vespere, mi estis postsekvata de son-serpento. La morgaŭan tagon oni +mortigis ĝin. Ĝi estis dekkvar futoj longe kaj havis dekkvar +sonorilojn (rattles). Se oni diras la veron, dirante ke ĝi ricevas +novan sonorilon ĉe ĉiu jaro, ĝi havis ankaŭ dekkvar jarojn.</p> + +<p>Fine la farmamastro nin trovis vagantajn sur siaj kampoj, kaj afable +montris la ni la farmon, ĉiam klarigante la ĝustan koston de ĉiu +afero kiun li montras al ni.</p> + +<p>Kelkaj Amerikanoj, se vi dirus al ili: "Kia ĉarma vidaĵo!" +respondus: "Jes, la tero valoras po kvin dolarojn la Ejkro" +(Acre = .40 da Hektaro).</p> + +<p>Tiaj Amerikanoj demandos al vi la koston de viaj vestoj, via +poŝhorloĝo, de ĉio, kion vi portas.</p> + +<p>Mi kredas ke se unu el tiaj Amerikanoj (ili estas nur <i>unu</i> tipo de +la vere potenca raso) estus pendigota, li demandus al la pendigisto +la koston de la ŝnurego, tia estas la forto de la kutimo!</p> + +<p>Tamen tiu scivolemo ne estas malĝentila, almenaŭ laŭ la intenco. +Kontraŭe, la scivoluloj estas tre bonaj, tre gastamaj, kaj faros al +vi multajn amindaĵojn.</p> + +<p>Mi havas tre koran memoron de miaj Amerikaj amikoj.</p> +</div> + + +<div id="est2-2-20" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">31</p> +<h5>LA FAJRTRAPASADO.</h5> + +<p class="center">Priskribo de ceremonio kiu okazis en Pondicherry (Hindujo) en jaro 1901.</p> + + +<p>Estas la kvina horo vespere, en bela somera vetero. Nia puŝ-puŝ +(homŝovata veturilo) estas interpuŝata inter multe da gaje vestataj +viroj, kiuj amasiĝis sur la strato.</p> + +<p>Duonon horon ni tre malrapidas sur stratoj flankataj de budoj, +malkaraj bazaroj, bufedoj, k.t.p., kaj fine atingas la kuŝejon de la +rivero (kiu en tiu sezono de la jaro estas tute seka kaj senakva). +Tie ĉi okazos la ceremonion.</p> + +<p>Ĉirkaŭ la loko oni povas vidi nur homajn kapojn, kiuj aperas, vico +super vico; la tuta pentraĵo estas kvazaŭ flamego de hela koloro.</p> + +<p>Antaŭ ni estas ligna konstruaĵo, kie sidiĝas oficistoj kaj kelkaj +gravaj urbanoj; ankaŭ malmultaj sinjorinoj, kiuj alportas iom da +diverseco al sceno kie alie ĉeestis nur viroj.</p> + +<p>La konstruaĵo apudestis kvadratan terpecon, kiu similis malprofundan +fosaĵon plenigata de dika tavolo de brulantaj karboj.</p> + +<p>Tiu ĉi fajro estas senlace incitata kaj bruligata de kelkaj +laboristoj, ĝis kiam oni tute ne povas alproksimiĝi la lokon, tiel +varmega estas la ĉirkaŭfluanta aero.</p> + +<p>Subite oni ekaŭdas la sonon de Hinda muziko, kaj tien ĉi rapidas la +dio kaj diino, portataj sur la ŝultroj de siaj adorantoj.</p> + +<p>Granda amaso procesie sekvas la gediojn kaj multaj el la sekvantoj +ĵuris, dum la pasinta jaro, trapasi tra la fajro en tiu ĉi tago.</p> + +<p>Ili tion ĉi ĵuris, aŭ por ke ili deturnu ian malbonaĵon, kiu +ekminacas ilin, aŭ en dankema memoro ĉar iu malsana aŭ malsaneta +dum la pasinta jaro feliĉe tute resaniĝis.</p> + +<p>Tiuj, kiuj intencas trapaŝi la fajron fastas la tutan tagon, sin +banas kaj nun aperas ĉirkaŭataj de floraj girlandoj.</p> + +<p>La procesio trifoje ĉirkaŭmarŝadas la fajron, kaj fine oni +starigas la diojn, vidaĵoj al la oriento.</p> + +<p>Je antaŭkonsentita signalo, la ceremonio komencas.</p> + +<p>La adorantoj tramarŝas tra la mezo de la fajro; ili trapasas tra la +longeco de la brulanta fosaĵo, kiu havas eble kvin jardojn da +longeco (preskaŭ kvin metrojn).</p> + +<p>Ili malrapide, mi certigas al vi, kaj en tre orda maniero, trapaŝas +ĝin, kun tute sendolora mieno.</p> + +<p>Oni tie vidas multaj adorantoj, kiuj portas sur ŝultro malgrandan +idon. Tio ĉi okazas, precipe inter malalt-rangaj familioj, ĉar ili +kutimas fari religian promeson ke, se malsanuleto resaniĝos, ili +devos trapaŝi tra la fajro dum la plej proksima festo. Sed ili +kredas, ke la kompatema dio ne volas igi timeman infanon sole trapasi +la fajron; sekve la ido estas portata sur ŝultro de la patro, kaj la +religia ĵuro estas tiamaniere plenumata.</p> + +<p>La ceremonio finite, la amaso bruegeme disiras, senrapide kaj nepre +diskutante la ĵusviditan ceremonion, ĝiajn meritojn kaj malmeritojn +rilate al aliaj antaŭaj festoj.</p> + +<p>Tiu ĉi bruego, tumulto kaj konfuzo oni neniam povus skribe +komprenigi al okcidentulo.</p> +</div> + + +<div id="est2-2-21" class="article" lang="eo"> +<h5>ST. ANDREWS EN SOMERO.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de J. T. Haxton.</p> + + +<p>Estas la mezo de la sezono en la antikva griza urbo apud la maro. La +bela ĉefstrato brilas per la helaj someraj vestaĵoj de la virinoj, +kaj la krioj kaj fluetanta ridado de infanoj falas dolĉe sur la +oreloj.</p> + +<p>Tiu ĉi strato, kiu prave fierigas la anojn de St. Andrews, estas en +somero vere vidindaĵo. Ĝi estas longa, sed ne tro; larĝa, sed ne +tro; ne tro ebena, ne tro rekta, ornamata de florvazegoj, flankata de +nun foliplenaj tilioj kaj de multe da puraj, bonezorgataj butikoj.</p> + +<p>Ĉe unu fino estas la antikva pordego, bone konservata, kie oni +prezentis al reĝo Karlo II. en 1650 la arĝentajn ŝlosilojn de la +urbo.</p> + +<p>Ĉe la alia fino estas la restaĵo de la vasta katedro, kiu +detruiĝis dum la Reformiĝo, kaj estas eĉ nun nobla en ĝia ruino.</p> + +<p>Meze de la strato estas la Pastro-kolegio, la Universitata +Biblioteko, la Poŝtoficejo, la Urbestrejo kaj la Urbopreĝejo.</p> + +<p>Eble la ĉefa rimarkindaĵo pri la strato, kiel eĉ pri la tuta urbo, +estas la stranga mikso de la antikva kun la moderna.</p> + +<p>Sed kiel ni promenas laŭlonge tiu ĉi admirinda strato "sub la +tilioj," ni vidas virojn pretigante du veturilojn por veturi la unu +al Crail (Krel) malgranda marborda urbo malproksime ĉirkaŭ dek +mejlojn, la alia al Dura Din, bela valeto.</p> + +<p class="pagenum">32</p> + +<p>La vojaĝontoj apudstaras. Jen feliĉaj geedzoj kun bela filineto; +jen malagrabla, gala, maljuna fraŭlo; jen la ĝojega mezaĝa viro, +kiu ŝercas kaj kore ridas kun siaj amikoj, jen la nerva virino, kiu +senkonfide ektremas pro ĉiu movo de la ĉevaloj.</p> + +<p>Fine, ĉiu enestas kaj ĉio estas preta kaj, kun ĥoro de amikaj +adiaŭoj ili forveturas, la radoj gaje bruetante sur la ŝtonoj.</p> + +<p>Sed ni devas trovi la vojon al la herbejoj aŭ "Links," ĉar ĉio en +St. Andrews ekzistas pro la ludo Golf. De longega tempo tiu ĉi ludo +ludiĝis sur la famaj herbejoj, kiuj estas sendube la plej bonaj en +la mondo. Tie ĉi junuloj kaj maljunuloj—mi ja devas diri gejunuloj, +ĉar tiom da fraŭlinoj ludas nun la "reĝan kaj antikvan +ludon"—trovas sanon kaj forton, ludante sian amatan ludon.</p> + +<p>Homoj venas de ĉie, proksime kaj malproksime, por peli la "fajfantan +pilketon" sur la herbo. Tion ĉi ne povas kompreni tiu, kiu vidas la +ludon unuafoje. Ĝi ŝajnas esti tre facila kaj neinteresa. Estas +necese, ke oni prenu la bastonon kaj penadu irigi la pilkon por +eltrovi kiom da arto estas en la ŝajnsimpla ludo.</p> + +<p>Tion ĉi kiam oni eltrovas, preskaŭ senescepte oni decidas ke oni +devas akiri tiun ĉi arton. Tiel komencas la "Golfa febro!"</p> + +<p>Sed en St. Andrews, golfo ne estas nur ludo. Per ĝi centoj da viroj +trovas okupadon—servante la ludantojn; konservante la herbejon; +fabrikante la ludilojn; portante la bastonojn; instruante lernantojn.</p> + +<p>Vivu do la Reĝa Ludo!</p> + +<p>Proksime al la golf-ludejo estas la marbordo, kie grandaj amasoj da +infanoj ludas, konstruas sablokastelojn, rajdas sur azenoj, kaj sin +banas en la maro.</p> + +<p>Apud la maro kaj en la moderna kvartalo de la urbo sin trovas multaj +belaj domoj, sed en la antikvaj partoj la antikvisto trovas feliĉan +ĉasejon.</p> + +<p>Ĉar St. Andrews estis iam la eklezia ĉefurbo de Skotlando, kaj tial +enhavas ruinojn de multaj preĝejoj, kiuj tenas ĉirkaŭ si memorojn +pri la Skotaj religiaj malpacoj. Oni ankoraŭ montras la lokojn, kie +la sorĉistinoj droniĝis kaj kie la turmentitoj bruliĝis.</p> + +<p>Resume, por ĉiu, la scienculo, la antikvaĵ-amanto, la gaja +plezur-serĉanto, la resaniĝanto; ĉiu trovos ion plaĉan en tiu ĉi +griza, malnova, universitata urbo ĉe la rando de la Norda Maro.</p> +</div> + + +<div id="est2-2-22" class="article" lang="eo"> +<h5>LA INSULO MARGARITO.</h5> + +<p class="center">De G. O. Messerly.</p> + + +<p>Mi alvenis tien ĉi post unutaga vojaĝo de Trinidad, per vaporŝipo +de la "Royal Mail Company."</p> + +<p>Ni unue atingis Carupanon, haveno sur la "Costa Firme," kie ni trovis +la maron tre maltrankvila. Samtage ni lasis tiun ankorejon por veni +al Margarito, Venezuela insulo lokita ĉirkaŭ kvindek mejlojn norden +de la Venezuela ĉeflando.</p> + +<p>La vidaĵo estas bela kaj la marbordo estas poezia tiam, kiam oni +kontempladas ĝian belecon kaj vastecon, kaj la belecon de la +malproksimaj montoj.</p> + +<p>Sennombraj velŝipoj de perlfiŝistoj estas videblaj. Ili serĉas kun +pacienco la ĉefan riĉecon de tiu ĉi insulo, kaj ilia nombro +kreskadis kaj kreskadis tiel rapide, ke mi pensis ke ili estis +nekalkuleblaj.</p> + +<p>La ĉi tieaj perlfiŝistoj uzas la <i>arrastra</i> aŭ skrapilon, kiu +kolektas en sako ĉiujn perl-ostrojn kiujn ĝi trovas antaŭ ĝi sur +la fundo de la maro. Poste la fiŝistoj suprentiras la skrapilon kaj +elektas la pli grandajn ostrojn. Tiuj ĉi estas malfermataj kaj la +viando estas metata en kaldronon kaj kuirata ĝis kiam ĝi iĝas +kvazaŭfluida.</p> + +<p>La supo estas poste forĵetata, kaj la perloj, kiuj restas sur la +fondo de la kaldrono, estas lavataj en malvarma akvo. Tiam la perlo, +la plejamata juvelo de belaj sinjorinoj, aperas brilanta sed ... +multekosta!</p> + +<p>La Margarita popolo, kies raso estas miksaĵo de Kariba kaj Kaŭkaza +sango, estas bonkora.</p> + +<p>Iliaj devizoj estas <i>Hoy</i> (hodiaŭ) por ricevi, kaj <i>Mañana</i> +(morgaŭ) por pagi; sed alimaniere ili estas honestaj kaj aktivaj +komercistoj. Iliaj ĉefaj komercaĵoj estas Perloj, Kafo, Maizo, kaj +Kapra-haŭtoj, kaj ili faras grandan komercadon kun Trinidado kaj +Curaçao.</p> + +<p>Mi mem estas, mi kredas, la unua Venezuelana Esperantisto sed ne la +sola, ĉar mi jam varbis kelkajn, kaj mi ĉiam klopodas!</p> + +<p>La plej malbonaj malamikoj de nia lingvo en Venezuela certe estas la +literoj ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, kaj ŝ ĉar iliaj sonoj estas tute neŝatataj +de la loĝantoj de la patrujo de Bolivar.</p> +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est2-index">Back to Vol. II index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est2-3-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.</div> +<div class="fleft">17. (Vol. II., No. 3.)</div> +<div class="fright"><i>Marto, 1905.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>La Esperanta Gazeto por la<br > + Propagando de la Internacia Lingvo.</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE, 67, Kensington Gardens Square, W.</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Wholesale Agents: 41, Outer Temple, London, W.C.<br> +All Communications should be sent to THE EDITOR, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</div> +</div> + +<div id="est2-3-2" class="left border"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS.</div> +<table> +<tr><th></th><th>Page</th></tr> + +<tr><td><a href="#est2-3-11" class="sc">Chapel of Bones</a> (Dr. Gustav Busuttil)</td><td class="numb">33</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-3-12" class="sc">Month by Month</a></td><td class="numb">34</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-3-13" class="sc">Legend of a Faithful Soul</a> (A. Motteau)</td><td class="numb">37</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-3-15" class="sc">When Blooms the Mignonette</a>, concluded +(O. I. Elleder)</td><td class="numb">33</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-3-16" class="sc">Concerning Children I Know</a> (E. W.)</td><td class="numb">40</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-3-17" class="sc">Reminiscences</a>, Part III. (Edward +Metcalfe, M.A., Oxon)</td><td class="numb">41</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-3-18" class="sc">Three Cake Recipes</a> (Jem Ross Archibald)</td><td class="numb">43</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-3-19" class="sc">From Puŝkin and Lermontev</a> (A. Nippa)</td><td class="numb">43</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-3-20" class="sc">Legend of the First Violin</a>, continued +(F. L. G. Maréchal)</td><td class="numb">44</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-3-21" class="sc">India’s International Language</a> +(George J. Henderson)</td><td class="numb">45</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-3-22" class="sc">From Egypt</a> (Dr. Martyn Westcott)</td><td class="numb">45</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-3-23" class="sc">Esperanto in Great Britain</a> (Colonel +H. K. Gordon)</td><td class="numb">46</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-3-24" class="sc">The Sculptor’s Sacrifice</a> (C. S. Bickell)</td><td class="numb">47</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-3-25" class="sc">Dormu!</a> Original Music by F. G. Rowe, +words of Edward Metcalfe, M.A. +(see p. 205, Vol. I.)</td><td class="numb">48</td></tr> +</table></div> + + +<div id="est2-3-3" class="sec-list right border"> +<p>For Local Information apply to the Hon. Secs. +of the following Official Societies:—</p> + +<ul> +<li>Acton—Sro. E. J. GANT, Ivy Dene, Cumberland Road, +Hanwell, W.</li> + +<li>Barrow-in-Furness—Sro. JOHN THOMPSON, 52, Blake Street.</li> + +<li>Battersea—Sro. A. E. LEE, 2, Cupar Road, Battersea.</li> + +<li>Bedford—Sro. A. DUDENEY, 2, Rothsay Gardens.</li> + +<li>Blackpool—Sro. T. WHITTINGTON, B.A., Baines Grammar +School, Poulton-le-Fylde.</li> + +<li>Brighton—Miss OXENFORD, 16, Upper Westbourne Villas, Hove.</li> + +<li>Brixton—Sro. E. W. EAGLE, 21, Kellett Road, Brixton.</li> + +<li>Corbridge-on-Tyne—FRAŬLINO BICKELL, Springfield.</li> + +<li>Dover—Sro. H. R. GEDDES, Northumberland House.</li> + +<li>Dundee—Sro. J. DUCHENE, 3, Seagate.</li> + +<li>Forest Gate—Sro. G. C. H. CARTER, 107, Ham Park Road.</li> + +<li>Glasgow—Sro. J. H. WALLACE, 22, Queen Mary Avenue, +Crosshill.</li> + +<li>Huddersfield—Sro. G. H. TAYLOR, 9, Norman Road, Birkby.</li> + +<li>Ilford—Sro. W. A. JEFFERY, 42, Park Road, Ilford, E.</li> + +<li>Keighley—H. W. D. HAMILTON, 15, Nashville Terrace, Fell Lane.</li> + +<li>Leeds—Sro. J. H. BEAUMONT, 19, Leathley Road, Hunslet.</li> + +<li>Leicester—Sro. MUGGLESTONE, 61, Bonsall Street.</li> + +<li>Liverpool—Sro. R. E. ISSOTT, 5, Gresham Street, Edge Lane.</li> + +<li>London—Miss LAWRENCE, 41, Outer Temple, W.C.</li> + +<li>Newcastle—Bro. J. MILLS, 129, Clara Street, Benwell.</li> + +<li>Portsmouth—Dr. GREENWOOD, 182, Queen’s Road.</li> + +<li>Plymouth—Sro. GRINDLEY, 23, Gifford Place.</li> + +<li>St. Andrews—Sro. J. T. HAXTON, 133, South St., St. Andrews.</li> + +<li>Settle—Sro. C. GRAHAM, Goldelands.</li> + +<li>Warrington—Sro. S. G. THROSSELL, Holly Bank, Latchford.</li> + +<li>West London—Sro. S. MAITLAND, 22, Macliss Road, +Kensington, W.</li></ul> +</div> + +<div id="est2-3-4" class="reklamo" style="text-align:center;"> +<div class="left"> +<div class="h6">The Remington</div> + +<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> + +<p>Just think of it!</p> + +<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> + +<p><i>Unbound by ties of nationality:<br > + +The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> + +<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> + +<hr class="short" > + +<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br > +100, Gracechurch St., London, E.C.</p> +</div> + +<div class="right" lang="eo"> + +<div class="h6">La Remington</div> + +<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> + +<p>Pripensu je tio!</p> + +<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> + +<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br > + +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> + +<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> + +<hr class="short" > + +<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br > +100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> +</div> +</div> + +<div id="est2-3-5" class="reklamo left" lang="eo"> +<p><b>ĈIUJ, NI POVOS<br > +PARADIZON IRI.</b></p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kiu bone trinkas,</span> +<span class="i0">Tiu bone dormas.</span> +<span class="i0">Kiu bone dormas,</span> +<span class="i0">Tiu ne pensas malbone.</span> +<span class="i0">Kiu ne pensas malbone,</span> +<span class="i0">Tiu certe ne pekas.</span> +<span class="i0">Nu, ĉar kiu ne pekas.</span> +<span class="i0">Paradizon eniros.</span> +<span class="i0">De nun, bone trinku.</span> +<span class="i0">Kaj vi paradizon iros.</span></div> +</div> +<hr class="short" > + +<p>Por tio ĉi, oni devas aĉeti <b>bonajn vinojn</b>, kaj sin turni al:—<br > +<b>Sro. Ch. Jadoan en Mercurey (S. & L.) France.</b></p> +</div> + + +<div id="est2-3-6" class="reklamo right"> +<p style="font-size:170%;">The "Review of Reviews"</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;"><i>Is the Best Magazine for Busy People. +And it is read by ‘Esperanto’ Students.</i></p> + +<p>The aim of this Magazine is to make the Best Thoughts of +the Best Writers universally accessible at a Trifling Cost.</p> + +<p>The busiest and poorest in the community may here follow +with intelligent interest the great movements of Contemporary +History.</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;">Post Free for Twelve Months, 8/6,<br > +10 fr. 75 c., or 8.50 marks.</p> + +<p>Office: MOWBRAY HOUSE, NORFOLK ST., LONDON.</p> +</div> + + +<div id="est2-3-7" class="notice left"> +<p style="font-size:140%;">FOR SALE.</p> + +<p style="padding-left:10%;"><span class="sc">160 Guinea ‘Broadwood’ Grand Piano</span> +for £63. In fine condition; Rosewood. +For all particulars write to <span class="sc">The Editor</span>.</p> +</div> + + +<div id="est2-3-8" class="notice right" lang="eo"> +<p style="font-size:140%;">LITOGRAFAĴOJ BEZONATAJ.</p> + +<p style="padding-left:10%;">Sro. <span class="sc">Walter H. Meigh</span> deziras aĉeti Francajn aŭ +Germanajn litografaĵojn por la ornamigo de porcelano. +Skribu al li ĉe Ash Hall, Stoke-on-Trent, England.</p> +</div> + + +<div id="est2-3-9" class="notice" lang="eo"> +<div class="h5">Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi.</div> + + +<ul> +<li>Sro. <span class="sc">A. C. Body</span>, 34, Greenbank Avenue, Plymouth. Deziras interŝanĝi ilus. p-k. kun alilandaj Geesperantistoj.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">Oscar Fugatschwig</span>, Srebrenica, Bosnia. Nemetiista fotografanto, deziras koresp. per ilus. p-k.</li> + +<li>Frl. <span class="sc">Helen E. Jones</span>, 44, Church Street, Stanley, Liverpool. Deziras koresp. kun ĉiulandaj gejunuloj per +ilus. p-k. Ĉiam respondos.</li> + +<li>Frl. <span class="sc">Mitchell</span>, Acuba House, 65, Marquess Road, Canonbury, London, N. Kun alilandanoj per ilus. p-k.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">Walter H. Meigh</span>, Ash Hall, Stoke-on-Trent, England. Deziras interŝ. kolorajn ilus. p-k. kun +ĉiulandanoj, krom Francanoj kaj Britanoj.</li> + +<li>Srino. <span class="sc">Fred Pollock</span>, 1, Buckingham Terrace, Glasgow, Scotland. Deziras kores. kun ĉiulandaj +Esperantistoj per ilus. p-k. Tuj & ĉiam respondos.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">J. Wibberley</span>, 11, Montrose Terrace, Plymouth. Deziras interŝ. ilus. p-k. kun alilandaj Esperantistoj.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">Harry L. Wiltshire</span>, Pierrepont House, Chippenham, England. Deziras kor. kun alilandanoj per +ilus. p-k. Tuj & ĉiam respondos.</li></ul> + +<p>La Kosto de la Enskribo estas 6d. (70c. poŝtmarkoj).</p> +</div> + + +<div id="est2-3-10" class="banner border center"> +<p class="pagenum">33</p> +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST</h4> + +<p>The Esperanto Gazette for the Spread of the International Language.</p> + +<div style="float:left;padding-left:5%;font-size:80%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ ĈE<br > +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;padding-right:5%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> + <li><b>H. Bolingbroke Mudie, Esq., 57, Kensington Gardens Square, London, W.</b></li> + <li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> + <li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li> + <li>FRANCE.—Grupo Pariza, 28, rue Serpente, Paris.</li> + <li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> + <li>NEW ZEALAND.—Esperanto Society, P.O. Box 50, Auckland.</li> + <li>RUSSIA.—Societo Espero, Bol Podjaceskaja 24, log 12, St. Petersburg.</li> + <li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +</ul></div> + +<hr> + +<p style="float:left;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p style="float:right;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p lang="eo"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis poŝtmarkon.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtmarkoj, kiuj estas akceptataj laŭvaloro.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni sendu ĉiujn artikolojn, demandojn kaj avizojn al La Redaktoro, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</i></p> + +<p style="float:left;width:20%;padding-left:2em;">17. [Vol. II., No. 3]</p> + +<p style="float:right;width:20%;font-size:80%;text-align:left;"> + Subscription, 3s. Per Annum. + Single Copies, 4d. net. Nos. + 2 to 13, 6d. each; Later Issues + 4d. each, net.</p> + +<p>MARTO, 1905.</p> +</div> + + +<div id="est2-3-11" class="article" lang="eo"> +<h5>KAPELO EL OSTOJ.<a href="#fnII.3.1" id="fnrefII.3.1"><sup>[1]</sup></a></h5> + +<p class="center">Originale verkita de D<sup>ro</sup> G. Busuttil.</p> + + + +<p>Unu el la kuriozaĵoj de nia insulo Malto, aŭ pli bone de la tera +globo, certe estas malgranda kapelo, kiun niaj fremdaj vizitantoj +bone konas sub la nomo de "Kapelo el Ostoj." Ĝi kuŝas sur la +okcidenta flanko de nia Granda Haveno apud la fortikaĵo Sankta Elmo. +Antikve ĝi estis nur Enterigejo kie ripozis la ostoj de tiuj Maltaj +militistoj kaj kavaliroj de la Ordeno de Sankta Johano Baptisto, kiuj +kontraŭbatalis kaj venkis la Turkojn dum la famega sieĝo de la jaro +1565a.</p> + +<p>Je la jaro 1619a komandatoro G. Nibbia konstruigis sur la enterigejo +malgrandan preĝejon, kiun li dediĉis al "Tre Sankta Nomo de Mario," +sed kiun vulgare oni nomas "La Virgulino’n de la Enterigejo." Tiu +Enterigejo troviĝas en la preĝeja postaĉambro.</p> + +<p>Je la jaro 1850a oni elfosigis la ostojn por ilin aliloke enterigi, +sed pastro proponis ornami per tiuj homaj restaĵoj la preĝejan +postaĉambron. La propono estis akceptata, kaj la pastro pacience la +ostojn tiamaniere aranĝis, ke li aliformigis la ĉambron en ion +misteran, similan al la morta regno.</p> + +<p>La unuan fojon kiam mi eniris en la kapelon mi ne scias kio min plu +mirigis, ĉu la mistera vidiĝo, ĉu la preskaŭ mozaika vidaĵo, kaj +mi ne povis bone difini ĉu la unua impreso estis terura aŭ mirega; +eble ĝi estis miksaĵo de miro kaj teruro—miro pro bela kaj vere +mirigiga ordo de la ostoj—teruro pro la nevidebla, sed reala +apudesto de la morto.</p> + +<p>Antaŭ la kapela postamuro troviĝas altaro montrante el antaŭflanko +latinan surskribon kiun malsupre mi tradukos Esperanten. Apud la muro +nigre pentrita, blanka statuo de la Virgulino kun Ŝia Infano +elstaras meze de granda kadro kunmetita el ostoj (femurostoj kaj +kranioj alterne). Ĉiuflanke de la altaro mi vidas niĉon en kiu +elstaras la tempa simbolo, nome—Skeleto tenante per ĝia dekstra +mano, falĉilon.</p> + +<p>La antaŭaĵo de la kapelo konsistas el granda navo kunmetita el +ostoj precipe el kranioj.</p> + +<p>Jen estas la traduko de la latina surskribo:—</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">La universala teras fero estas teatro;</span> + <span class="i0">Homa vivo estas tragedio:</span> + <span class="i0">Ĉio iluzio; ĉio ŝajno.</span> + <span class="i0">La morto estas la lasta linio de ĉio.</span> + <span class="i0">Ĝi malkovras, kaj ĉion solvas.</span> + <span class="i0">Vi kiu vivas tion ĉi pripensu;</span> + <span class="i0">Preĝpetu (de Dio) la lumon eternan por tiuj, kiuj ĉi tie ripozas</span> + <span class="i0">Foriru kun paco kaj senĉese memoru, ke vi mortos.</span></div> +</div> + +<p>Ĉu pace foriri eble estis? Mia flanke la kompanio de tiuj kranioj, +skeletoj, k.t.p., longatempe min persekutis.</p> + +<h6 class="fn-header">PIEDNOTO:</h6> + +<p class="footnote"> +<a id="fnII.3.1"></a> <a href="#fnrefII.3.1">[1]</a> +Tiu ĉi artikolo jam aperis en la manskribita gazeto "Voĉo +Internacia." (<i>Rondestro: S<sup>ro</sup> H. Hodler, Geneva</i>). +</p> + +</div> + +<div id="est2-3-12" class="article"> +<div class="left" lang="eo"> + +<p class="pagenum">34</p> + +<h5>MONATO POST MONATO.</h5> + +<p>Niaj legantoj estos kontentaj eklerni ke la Oficiala liberigo, pri +kiu ni skribis lastan monaton, ja alvenis, kaj ke nia bona Estro +revenis Varsovion por daŭri sian trankvilan Proesperantan laboradon, +anstataŭ ol vojaĝi en Mandĉurujon. Kvankam ni bedaŭras la +kaŭzojn kiuj efektivigis tiun ĉi liberigon de la milita deĵoro, +kaj volus ke D<sup>ro</sup> Zamenhof estu pli forta kaj en pli bona sano, ni +tre ĝojas ke li povos alporti la veran Sigelon de la Lingvo al +Boulogne en Aŭgusto, kaj tiel donos al la Kunveno tiun signifon kiun +ni ektimis tie mankus.</p> + +<p>Sendube oni aranĝos tie ion pri la jam de longe pripensata +Internacia Komitato. Ŝajnas al ni ke la fondigo de tia organizaĵo +estas tute necesega por aŭtoritate enkonduki novajn vortojn por la +kreskantaj bezonoj de viva lingvo. Kompreneble nur tiuj radikoj jam +en la <i>Universala Vortaro</i> estas la nunaj fundamentaj radikoj de la +lingvo, kaj ĉiuj aliaj necesaj vortoj enkondukiĝis de diversaj +Esperantistoj. Eĉ la kreinto mem de la lingvo nur donis sian aprobon +al tiuj lastaj vortoj, ne kiel leĝ-donanto, sed nur kiel la +Esperantisto plej kompetenta fari la elekton.</p> + +<p>Ni do ĉiuj atendas iom senpacience la fondigon de tiu centra +Komitato. Kompreneble ĝi devos esti <i>internacia</i>; sed ni kredas ke +niaj malproksimaj legantoj en Ameriko, Afriko, Azio kaj Aŭstralio +devos skribe sendi siajn proponojn rekte al D<sup>ro</sup> Zamenhof por lia +konsidero, por ke ili submetiĝu je la Bulonja Kongreso, kiu kredeble +enhavos anojn el preskaŭ ĉiuj Eŭropaj landoj. Sed eble la anoj de +nia plej nova Grupo, tiu de la Hinda urbo Udipi, ne povos tie aŭdigi +siajn voĉojn kun siaj preskaŭ samaĝaj Grupanoj de Folkestone.</p> + +<p>La fondo de Grupo en tiu ĉi urbo estas tre plezuriga, kaj pensigas +nin denove pri la somera vojaĝo al la <i>Kvin Havenoj</i>, pri kiu ni jam +ekpensas.</p> + +<p>La Kapitano Capé, kiu nepre ĉeestos, ĵus donis al la Esperantistaro +belforman kaj bonan tradukon de <i>La Unua Ĉapitro de Miaj +Memorskriboj</i> (kosto 75 c.), de François Coppée, la fama Franca +verkisto, kiu donas sian varman aprobon al Esperanto. Ankaŭ nia +bone-konata verkisto, Sam Meyer, eldonigis sub broŝura formo la +humoran unuaktan komedion "La Supujo" (16 paĝoj, 40 c.).</p> + +<p>Sed el Peruo alvenas plej notinda teĥnika libro, <i>Rezisteco de la +Ferkolonoj</i>, de D<sup>ro</sup> Federico Villareal. Ĝi estas grand-forma 69 +paĝa verko, en la lingvoj <span class="pagenum">35</span> Esperanta kaj Hispana, kiu nepre fortigas +nian Sciencan Bibliotekon.</p> + +<p>Profesoro Th. Cart, kies dika <i>Esperanta Ligilo</i> estas la Braille’a +organo por la Blinduloj, ĵus verkis versan tradukon de <i>Trafendita +Turo</i>, antikva Franca legendo. Tiu ŝatinda verketo eldoniĝas de la +Esperanta Akcia Societo, de kiu multaj el niaj legantoj estas +akciuloj.</p> + +<p>Pro la ofta apero de Esperantaj verketoj, je kosto malpli ol 1 franko +de privataj individuoj eldonataj, ni estos tre kontentaj se la +verkistoj bonvolos sendi al ni dekon da ĉiuj tiaj eldonaĵoj kun +fakturo. Ni plezure sendos la pagon aŭ per aliaj libroj (laŭ +valoro) aŭ per poŝtmarkoj.</p> + +<p>Oni altiras la atenton de ĉiuj Esperantistoj al la kvar paĝoj de +nia kovrilo. Sur ili oni trovas utilajn informojn, kiuj plifaciligos +Internacian Komercadon. Ni ja kredas ke, post kelkaj jaroj, estos +tute ordinara afero sendi pencon aŭ du, al, eble, Germanujo, por +tiuj beletaj pingloj, kiujn la Germanoj fabrikas pli bone ol ni, +kompreneble, la Germanoj, siaflanke, senpene sendos al ni siajn +malgrandajn mendojn por bunoj kaj diversaj kukaĵoj, kiujn ni faras +tiom pli solidajn ol ili!</p> + +<p>Anoncoj sur Esperantaj gazetoj devas alporti Internaciajn mendojn, +kaj tuj kiam ni libere alprenas Esperanton por komercaj aferoj, ĉiuj +komercistoj rapidegos ellerni la lingvon. Ni jam ricevis diversajn +bonajn metiajn katalogojn kaj broŝurojn. Sed eble la letero de +S<sup>ro</sup> Jadeau<a href="#fnII.3.2" id="fnrefII.3.2"><sup>[2]</sup></a> havos specialan intereson por la legantoj de <span class="sc">The +Esperantist</span>, ĉar ĝi estis kiel respondo al Angla demandanto +pri anonco sur nia kovrilo. Tiaj leteroj, kiaj estas tiu ĉi pruvas +la valoron kaj taŭgecon de Esperanto komerce.</p> + +<p>Diversaj korespondantoj skribis de tempo al tempo, proponante ke ni +iom pritraktu tiujn gramatikajn punktojn kiuj ŝajne ne ricevis +sufiĉan atenton sur niaj lernolibroj. Eble la nova verko de Dr. +Lloyd klarigos tiajn. Sed, se ne, ni penados doni la necesan klarigon +sur la <span class="sc">The Esperantist</span>.</p> + +<p>Pri de D<sup>ro</sup> Lloyd, <i>The Esperanto Language Practically Considered +and Described</i>, ni jam ricevis multajn aprobajn kritikojn, kaj unu +fervora kunbatalanto eĉ verkis versaĵon pri ĝi, kiun ni presigas +sube.<a href="#fnII.3.3" id="fnrefII.3.3"><sup>[3]</sup></a></p> + +<p>En la fino de Januaro tre interesa parolado pri Esperanto paroliĝis +de nia estimata kunverkanto, S<sup>ro</sup> Paul Mathews, M.A., ĉe la +Pionira Klubo, kies Membrinoj interese aŭskultis, kaj varme +aplaŭdis la parolinton.</p> + +<p>Konkludante, ni rakontos kelkvorte la amuzilojn kiujn ni, Membroj de +la Londona Klubo, alprenas ĉe niaj Lundaj Kunvenoj ĉe la Club Café, +5, Bishopsgate Street Within, E.C. Ni faras tion, opiniante ke la +bona progreso jam farita inter niaj <span class="pagenum">36</span> adeptoj pruvas ke tiaj amuzaĵoj +provizas pli agrablan stud-manieron ol simpla (aŭ malsimpla) +lerno-libro.</p> + +<p>Komence, ni sekvas la Internacian kutimon manĝi iom, dume parolante +aŭ Esperanto aŭ Angle. Poste, je la sep kvin, ni transiras la +straton en la ĉambrojn sindone pruntedonitaj al ni de la Remington +Skrib-maŝina Kompanio. Tie ni sidiĝas en rondetojn, kaj partoprenas +je diversaj ludoj. Ekzemple, unu rondero rakontos unu frazon, kiel la +komenco de rakonto. Lia (aŭ ŝia) najbaro aldonos alian frazon, kaj +tiel plu. La rezultato ja estas <i>miriga</i>, kaj ni ofte minacas doni +unu el tiuj ĉi rakontoj al niaj legantoj! Poste, eble, unu +ĉeestanto foriras dum ni elektas aferon pri kiu li devos demandadi, +ĝis li eltrovos ĝin. Kompreneble, la demandoj kaj ĉiuj paroloj dum +tiuj ĉi ludoj devas esti Esperante parolataj.</p> + +<p>Alia tre ŝatata ludo estas "Mi enpakis en mian valizegon." En tiu +ĉi okazo la unua rondero diras (eble) "<i>Ĉapelon</i>," lia najbaro +devas ripeti <i>ĉapelon</i>, kaj (eble) <i>dent-purigilon</i>. Kaj la afero +progresas, ĉiu persono devas ripeti ĉiujn la aferojn jam ŝovitajn +en tiun misteran valizegon de liaj najbaroj, kaj ankaŭ aldoni pluan +aferon, ĝis fine, oni ne plu povas memori la longan katalogon, kaj +ĉagrene ekkrias: "Kaj la valizego pleniĝis!"</p> + +<p>Sed la plej instruanta ludo estas: S<sup>ro</sup> A. eldiras Anglan frazon, +kaj deziras ke alia membro ĝin traduku Esperante—bonega +cerb-akrigilo tiu ĉi!</p> + +<p class="far_sig sc">La Redaktoro.</p> + +<p><i>N.B.—La Redaktoro forveturos (D.V.) alilanden je la fino de Marto & +varmege petas, ke oni sendos ĉiujn artikolojn por No. 19 antaŭ +Marto 28.</i></p> +</div> +<div class="right" lang="en"> +<h5>MONTH BY MONTH.</h5> + +<p>Our readers will be pleased to learn that the Official exemption, of +which we wrote last month, has arrived, and our good chief has +returned to Warsaw, to continue his pro-Esperanto work instead of +journeying to Mandchuria. Although we regret the circumstances which +brought about this exemption from military service, and would wish +that Dr. Zamenhof were stronger and in better health, we are +exceedingly glad that he will be able to bring the true Seal of the +Language to Boulogne in August, and will thus give the Congress that +significance which we had begun to fear would be wanting.</p> + +<p>Doubtless something will there be arranged concerning the +long-considered International Committee. It seems to us that the +foundation of such an organisation is absolutely necessary for +authoritatively incorporating additional words for the growing needs +of a living language. Of course, only those roots already in the +<i>Universala Vortaro</i> are the present fundamental roots of the +language, and all other words found to be necessary have been +introduced by various Esperantists. Even the creator of the language +himself has given his sanction to these latter words, not as +law-giver, but merely as the Esperantist most competent to make the +selection.</p> + +<p>We all, therefore, await with impatience the foundation of this +central Committee. Naturally it must be <i>International</i>; but we fear +that our distant readers in America, Africa, Asia and Australia will +have to send their suggestions in writing, direct to Dr. Zamenhof for +his consideration, in order that they may be submitted to the +Boulogne Congress, which will probably include members from almost +all European countries. But maybe the members of our latest Group, +that in the Indian town of Udipi, will not be able to make their +voices heard there with their almost as young Group-members in +Folkestone.</p> + +<p>The foundation of a Group in the latter town is most gratifying, and +makes us think once more of the summer trip to the <i>Five Harbours</i>, +which we have now in mind.</p> + +<p>Captain Capé, who will, of course, be present, has just given the +Esperantists a neatly got-up and good translation of <i>The First +Chapter of my Reminicences</i> (price 8d.), by François Coppée, the +famous French author, who gives his warm approval to Esperanto. Also +our well-known author, Sam Meyer, has just published in brochure form +the humorous one-act comedy, "The Tureen" (16pp., 5d.).</p> + +<p>But from Peru comes a most noteworthy technical book, <i>The Resistance +of Iron Columns</i>, by Dr. Federico Villareal. It is a large 69-page +work, in Spanish and Esperanto, which undoubtedly strengthens our +Scientific Library.</p> + +<p>Professor Cart, whose bulky <i>Esperanta Ligilo</i> is the Braille organ +for the Blind, has just composed a versified translation of <i>The +Cleft Tower</i>, an ancient French legend. This pleasing work is +published by the Esperanto Society, Ltd., of which many of our +readers are shareholders.</p> + +<p>Owing to the frequent appearance of Esperanto booklets, published at +one shilling or less by private individuals, we shall be much obliged +if the authors will kindly send ten each of all such publications to +us, with an invoice. We will gladly remit either in other books +(according to value) or in postage stamps.</p> + +<p>The attention of all Esperantists is called to the four pages of our +cover. On these is to be found useful information, which will +facilitate International Commerce. We indeed believe that in a few +years it will be quite a usual thing to send a penny or two, say to +Germany, for those pretty pins, which the Germans make better than +we; and, of course, Germans, on their part, will conveniently send us +their small orders for buns and odd cakes, which we make so much more +solid than they!</p> + +<p>Announcements in Esperanto magazines must bring International orders, +and as soon as we freely adopt Esperanto for commercial purposes, all +merchants will hasten to master the language. We have already +received several capital business catalogues and brochures. But +perhaps M. Jadeau’s letter<a href="#fnII.3.2"><sup>[2]</sup></a> will have a peculiar interest for +readers of <span class="sc">The Esperantist</span>, as it was in reply to an English +inquirer concerning an advertisement on our cover. Such letters as +these prove the value and suitability of Esperanto commercially.</p> + +<p>Several correspondents have written from time to time, proposing that +we should touch upon grammatical points which had apparently not +received adequate attention in our text-books. Probably Dr. Lloyd’s +new book will explain such. But, if not, we will endeavour to supply +the necessary explanation in <span class="sc">The Esperantist</span>.</p> + +<p>Regarding Dr. Lloyd’s <i>The Esperanto Language Practically Considered +and Described</i>, we have already received many most appreciative +criticisms; and one devoted fellow worker has even composed verses, +which we print below.<a href="#fnII.3.3"><sup>[3]</sup></a></p> + +<p>At the close of January last a most interesting lecture on Esperanto +was delivered by our esteemed contributor, Mr. Paul Mathews, M.A., at +the Pioneer Club, the Members of which listened with interest, and +warmly applauded the speaker.</p> + +<p>In conclusion, we will relate in a few words the amusements which we +Members of the London Club employ at our Monday meetings at the Club +Café, 5, Bishopsgate Street Within, E.C. We do so believing that the +good progress already made among our experts proves that such +amusements provide a more agreeable form of study than a simple (or +complicated) text-book.</p> + +<p>To begin with, we adopt the International custom of having something +to eat, chatting the while either in Esperanto or in English. Then, +about 7h. 5m., we cross the road to the rooms kindly lent us by the +Remington Typewriter Company. There we sit in circles and join in +various games. For example, one member of the circle gives a +sentence, as the beginning of a story. His (or her) neighbour adds +another, and so on. The result is indeed <i>astounding</i>, and we often +threaten to spring one of these stories on our readers! Then, +perhaps, one present goes out while we select some object, about +which he asks questions until he discovers it. Of course, the +questions and all words in these games must be spoken in Esperanto.</p> + +<p>Another greatly appreciated game is "I packed in my trunk." In this +case the first member of the circle says, maybe, "A hat"; his +neighbour has to repeat <i>a hat</i>, and adds (maybe) <i>a toothbrush</i>. And +the matter goes on, each person having to repeat all the things +already stuffed into this mysterious trunk by his neighbours, and +also to add something more, until, finally, one can no longer +remember the long catalogue, and dolefully announces: "And the trunk +was full!"</p> + +<p>But the most instructive game is this: Mr. A. pronounces an English +phrase, and asks another member to translate it into Esperanto—a +capital wit-sharpener.</p> + +<p class="far_sig sc">The Editor.</p> +</div> + +<h6 class="fn-header">PIEDNOTOJ:</h6> + +<p class="footnote"> +<a id="fnII.3.2"></a> <a href="#fnrefII.3.2">[2]</a> +<span class="sc">Estimata Sinjoro.</span>—Mi bone ricevis vian karton kaj mi +rapidas por sendi al vi la demanditajn sciigojn. Plezure mi vendos detale miajn +vinojn. Ĉu per kesteto enhavanta 12 botelojn, aŭ 24 duon-botelojn, +ĉu per bareloj, ĉiu enhavanta de 55 ĝis 225 litrojn da blanka +aŭ ruĝa vino. +</p> + +<p class="footnote"> +La elspezoj pro la sendo kaj la impoŝto kunekun estas je:—</p> + +<p class="footnote"> +12 frankoj (9s. 8d.) por unu kesteto enhavanta 12 botelojn, aŭ 24 +duon-botelojn da <i>ŝaŭmantaj</i> vinoj (ĉampana vino, k.t.p.).</p> + +<p class="footnote"> +9 frankoj (7s. 3d.) por unu kesteto enhavanta saman kvanton de <i>ne +ŝaŭmantaj vinoj</i>, blankaj aŭ ruĝaj.</p> + +<p class="footnote"> +100 frankoj (£4) por unu barelo enhavanta 225 litrojn da blanka aŭ +ruĝa vino.</p> + +<p class="footnote"> +Pro tiaj elspezoj kaj laŭ la kvalito, mi do povos sendi:—</p> + +<p class="footnote"> +Unu Kesteton da 12 boteloj po. 45 ĝis 60 frankoj (£1 16s. ĝis £2 +8s.). Plie, por duon-boteloj 75 centimoj.</p> + +<p class="footnote"> +Unu Barelon da 55 litroj po. 110 frankoj (£4 8s.).</p> + +<p class="footnote"> +Ĉio afrankite de porto kaj de limpago en stacidomo de la adresato. +Ĉiu detala sendo estas liverota por la pago.</p> + +<p class="footnote"> +Se vi povus sciigi al mi pri tio, mi tre deziras seriozajn +makleristojn ĉe via lando por vendi detale miajn produktojn.</p> + +<p class="footnote"> +Estante preta por zorge plenumi viajn mendojn, mi prezentas al vi +miajn plej korajn salutojn.—<span class="sc">Jadeau.</span></p> + +<p class="footnote"> +<a id="fnII.3.3"></a> <a href="#fnrefII.3.3">[3]</a></p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Vagonare vojaĝante</span> + <span class="i0">(mi konfesos Esperante)</span> + <span class="i0">Lernolibron mi maltegis</span> + <span class="i0">Kaj ĝin tute mi tralegis.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Dum la longa vojaĝiro</span> + <span class="i0">Jen per ravo, jen per miro</span> + <span class="i0">Min profunde interesis</span> + <span class="i0">Tiu libro kaj impresis.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">"Kia estas la libreto</span> + <span class="i0">De plezuro la fonteto?"</span> + <span class="i0">Diru al la demandanto—</span> + <span class="i0">"Pri la lingvo Esperanto.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">"De Doktoro Lloyd verkita</span> + <span class="i0">Kaj je pencoj dek vendita.</span> + <span class="i0">Kaj enhavas ĝi resumon</span> + <span class="i0">Kiu disvastigas lumon.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">"Sur sintakson, gramatikon,</span> + <span class="i0">Kvankam ĝi ne havas dikon.</span> + <span class="i0">Sed por Esperantistaro</span> + <span class="i0">Estas multuminparvaro!"</span> +</div> + +<p class="near_sig">D.H.L. (9660).</p> +</div> +</div> + +<div id="est2-3-13" class="poetry" lang="eo"> +<p class="pagenum">37</p> +<h5 class="poem-header">LA LEGENDO DE ANIMO FIDELA.</h5> + +<p>De Adelaide Procter, tradukita de A. Motteau.</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Katene ĝemas la spiritoj</span> + <span class="i2">En purgatoriflamo:</span> + <span class="i0">Foriĝas grade malmeritoj</span> + <span class="i2">De pentoplena l’ amo,</span> + <span class="i0">Kredeble, kiu penis tere</span> + <span class="i2">Por sin purigi vere.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Eĉ tie, ĉiu Marifesto</span> + <span class="i2">Senpena tag’ fariĝas,</span> + <span class="i0">Kaj, dum benita tia resto,</span> + <span class="i2">Espero kuraĝiĝas—</span> + <span class="i0">Ĉar ĉiuj ĝuas l’ interpacon,</span> + <span class="i2">Dipatrinodonacon.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Sed, foje, en purgatorio,</span> + <span class="i2">Eĉ sankta la reveno</span> + <span class="i0">De la Nomfesto de Mario</span> + <span class="i2">Ne ĉie iĝis beno—</span> + <span class="i0">Ĉar spiritvoĉo tiel ĝemis</span> + <span class="i2">Ke mil koreĥoj tremis!</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Spiritoj kune al Ĉielo</span> + <span class="i2"><i lang="la">Te Deum</i> himnon sendis,</span> + <span class="i0">Sed, Ĉefheroldo Miĥaelo</span> + <span class="i2">Ĝin aŭdis kiu plendis:</span> + <span class="i0">"Vi, kial kantas ne dankeme?"</span> + <span class="i2">Li diris kompateme.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Respondis la spirit’ ĝemanta:</span> + <span class="i2">"Sendanka mi ne estas;</span> + <span class="i0">"Sed kvankam paco viviganta</span> + <span class="i2">"Ĉi tie kun ni restas,</span> + <span class="i0">"Ĝi nek forpelas mian penon,</span> + <span class="i2">"Nek donas al mi benon.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">"Ĉar tere min aminta koro</span> + <span class="i2">"Bedaŭras nun kaj ploras,</span> + <span class="i0">"Kaj lian ŝarĝon de doloro</span> + <span class="i2">"Konstante mi memoras:</span> + <span class="i0">"Devenas mia la sufero</span> + <span class="i2">"El lia malespero.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">"Se estus eble por mi iri...</span> + <span class="i2">"Se vidi lin mi povus!</span> + <span class="i0">"Kor-amon mian eĉ rediri...</span> + <span class="i2">"Li pli espere vivus!</span> + <span class="i0">"Pli pacience submetita,</span> + <span class="i2">"Li estus fortigita."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Tuj diris nun la Ĉefanĝelo:</span> + <span class="i2">"Punlim’ mallonga via</span> + <span class="i0">"Finiĝos baldaŭ: en Ĉielo</span> + <span class="i2">"Dolor’ ne estas ia!</span> + <span class="i0">"Ĉu devus tera stato lia</span> + <span class="i2">"Pli pezi ol la via?</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">"Permeso iri via estu:</span> + <span class="i2">"Nur unu terminuton</span> + <span class="i0">"Konsolu lin: ne kune restu</span> + <span class="i2">"Pli ol la templimiton...</span> + <span class="i0">"Sed al vi kostos kora l’ amo</span> + <span class="i2">"Miljaron da punflamo."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Tilia ombro ŝirme falas</span> + <span class="i2">Sur par’ de gefianĉoj;</span> + <span class="i0">Karese ili kunparolas</span> + <span class="i2">Sub la tremantaj branĉoj:</span> + <span class="i0">Trankvila, dolĉa la vespero</span> + <span class="i2">Invitas al l’espero...</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Sed, jen! nordvento akre blovas</span> + <span class="i2">Tra la tiliarbejo...</span> + <span class="i0">Ĝemego sin terure levas</span> + <span class="i2">Ĝis la supernubejo,</span> + <span class="i0">Lasante juna edzo vidva,</span> + <span class="i2">Kun la edzin’ senviva!</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ĉe l’ pordo de l’ purgatorio,</span> + <span class="i2">Ĝis Miĥael’ staranta,</span> + <span class="i0">Atingis la terura krio</span> + <span class="i2">De la spirit’ iranta</span> + <span class="i0">Por pagi koston de koramo:</span> + <span class="i2">Miljaron da punflamo.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">"Anim’ fidela, preteriru</span> + <span class="i2">"Kun la heroldo dia;</span> + <span class="i0">"En paradizon tuj eniru,</span> + <span class="i2">"Pro l’ amo granda via:</span> + <span class="i0">"Dum minut-agonia faro</span> + <span class="i2">"Pasiĝis la miljaro."</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-3-14" class="poetry" lang="eo"> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Al floro papilio flugis, la folietojn ŝiris,</span> + <span class="i2">Suĉante tie unufoje, kaj tiam supreniris.</span> + <span class="i2">Lacerto el murtruo venis; pri io ĝi sopiris,</span> + <span class="i2">Sed nur rigardis unufoje, kaj tiam reeniris.</span> + <span class="i0">Sinjor’ fraŭlinon belan vidis; li multe ŝin admiris,</span> + <span class="i2">Sed nur parolis unufoje, kaj tiam tuj foriris.</span> + <span class="i4">Ne estis en la flor’ mielo; Nek suno en ĉielo;</span> + <span class="i4">Sen mono estis la anĝelo; Ho! kia ver-fabelo!</span></div> +</div> + +<p class="near_sig sc">(Clarence Bicknell).</p> +</div> + + +<div id="est2-3-15" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">38</p> +<h5>KIAM EKFLORADAS REZEDOJ.</h5> + +<p class="center">Pentraĵeto el Rusa Litvujo.</p> + +<p class="center">Originale en Esperanto, verkita de Osip Ivanoviĉ Elleder.</p> + + +<p>Pli kaj pli pala, senkolora ekmontris la ĉirkaŭaĵo. La lastaj +birdoj estis nin forlasintaj, akraj nordorientaj ventoj peladis nun +senhalte super la vastaj Litovaj ebenaĵoj kiel tranĉiloj +penetrigante la felvestojn de homoj. En rigida mallaŭteco staris nun +la nuda arbetaro sur Ŝeŝupodeklivaĵoj, nur kiam la vento +enturniĝis, freneze sekigitajn foliojn rondigante, eksonis de tie +kiel siblado de ekkolerintaj serpentoj.</p> + +<p>Mallumajn, grizajn nubojn respeguliĝantaj akvoj de Ŝeŝupo fariĝis +nun malhelaj, netravideblaj; ilia murmurado ŝajnis esti esprimo de +ĉagreno kaj plendo kaj ili fluis pli rapide kvazaŭ dezirante +forkuri de proksimiĝanta severa vintro. Ĉio aperis malplena, +forlasita, malgaja.</p> + +<p>De granda ŝtono forblovis la ventego ĉiujn somerajn memoraĵojn. +Ĝi forblovis florojn tie disĵetitajn, forblovis rezedbukedojn +velkiĝantajn; forblovis ankaŭ la noktan kantistinon.</p> + +<p>Ŝi nun sidis alligita al multepeza ligna benko en malĝoja +ĉambreto, tra kies etaj fenestretoj estis partoj de ĉirkaŭaĵo +videblaj. Sopire eraris ŝiaj rigardoj tien, kie la konturoj de altaj +riverbordoj desegniĝis de griza firmamento.</p> + +<p>... Ho, tie plaŭdetis la ondoj de Ŝeŝupa rivero, tie leviĝadis +ĝiaj bordoj ... ho, tien tien!!</p> + +<p>La benko kraketis, la ŝnuroj tranĉis sangruĝajn striojn en nudaj +brakoj, sed la katenoj tenis fortike; sovaĝe rigardis la knabino +apud si....</p> + +<p>Jen subite, tra grizaj aŭtunaj nuboj, kiel por adiaŭiĝo +trarigardis la subiranta suno, origante la tutan ĉirkaŭaĵon. Ĝia +radio eniris eĉ en la malhelan ĉambreton eklumigante tie la lignan +krucifikseton starantan apud nigra preĝlibro sur la fenestra +tabuleto, ĝi ekheligis malmultan, malriĉan meblaron kaj kisis +kareseme la palan vizaĝon de en vana penado turmentiĝanta knabino. +La pensoj de la kompatindulino denove vagis eksteren: tie en la pura +aero ekbrilis ŝia sidejo, muskkovrita, alta ŝtono, tie la sama suno +kiu nun sendis sian lastan saluton al ŝi, kisadis ŝian vizaĝon +kiam frumatene la dolĉaj kantoj de birdaroj vekigadis la junan tagon +kaj sur la herbejo ekbrilis miliardoj da diamantoj. Tie la sama suno +kisadis ŝin adiaŭiĝante vespere kiam la ondoj dormeme murmuradis, +kaj la najtingaloj kantis, kaj nun alligita en surda putra ĉambro +ŝi ne povas kunkanti!</p> + +<p>La benko kraketis, la ŝnuroj entranĉis en la blanka korpo, ruĝa +sango gutis sur la tero.... Vana penado!</p> + +<p>Malrapidante estingiĝis la ora radio kaj iom post iom ekpaliĝis la +lasta rebrilo de jam malaperiginta suno. Malhele, funebre fariĝis +ree en la malgranda ĉambreto.</p> + +<p>Kaj ekstere murmuris ĉagrene la Ŝeŝupo-ondoj pli rapide portante +siajn akvojn al la maro.</p> + +<p>La frenezulino serioze ekmalsaniĝis. Ŝi, kiu tage kaj nokte sen +malutiliĝo elportadis ĉiujn veterŝanĝojn ekmalsaniĝis en varma +ĉambro. Ŝia farto jam ekmontris senespera kiam Leonid Leonidoviĉ +eksciis pri ĝi.</p> + +<p>En nia lando loĝadas kuracistoj nur en malproksimaj urboj, tamen mia +amiko veturis tuj urbon kaj revenis kun kuracisto kiu difinis +seriozan pulmobrulemon.</p> + +<p>Daŭris multajn semajnojn, kaj kelkfoje devis ankoraŭ veni la +kuracisto ĝis la knabino resaniĝis, ĉar al la brulemo aligiĝis +infektema, longedaŭra malsano. Sen helpo de Leonid Leonidoviĉ, kiu +tre ofte mem venadis por vidi la malsanulinon, kaj observi ŝian +flegadon, kiu ankaŭ pagis ĉiujn elspezojn, ŝi certe estus +mortinta. Ŝiaj parencoj estis tre malriĉaj kaj ili havis ankaŭ nur +malmulte da intereso pri la vivo de la kompatinda orfino.</p> + +<p>Kvankam ĉiam ŝia spirita stato en la vintro pliboniĝadis, estis do +tre rimarkinde ke ŝi post ŝia malsaneco, kiam ŝi reakiris fortojn, +fariĝis preskaŭ tute prudenta. Ŝi ekkonis mian amikon kiel ŝia +bonfaranto kaj kisis unu tagon el propra volo liajn manojn. Ŝiaj +parencoj kaj najbaraj vilaĝanoj opiniis ke la grava malsano +liberigis ŝin de frenezeco, kaj kredis ke ŝi restos nun por ĉiam +prudenta. Tio komence ankaŭ ŝajnis efektiviĝi. Sed ju pli +proksimiĝis la printempo, des pli timetema, malparolema ŝi +fariĝis, des pli ofte eraris ŝiaj rigardoj en la bluan +malproksimecon kaj ankoraŭ kuŝis multaj blankaj neĝstrioj sur +nigriĝantaj kamparoj, kiam ŝi unu belan tagon estis malaperinta.</p> + +<p>Saman tagon revenis alaŭdoj Litvalandon.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Pasante iam vespere apud granda ŝtono mi ekaŭdis subite la voĉon +de Leonid Leonidoviĉ. Ĝi sonis tute proksime kvankam mi la +parolanton pro densaj arbetoj ne povis vidi. Tute klare mi aŭdis +lian parolon:</p> + +<p class="pagenum">39</p> + +<p>"... foriris la tago por dormi, la horo de revido proksimiĝas. +Rozkolore flamas la okcidento, kaj baldaŭ ampleksos ĉion intima +krepusko, ŝirmantulino de geamantoj kaj tiam aperos ankaŭ ci, +amatulino. Ci venos, ci ja ne povas forlasi min ĉar ci konas mian +senliman amon, mian sopiron. Ci venos! El blua alteco ci +malsupreniros pura kaj bela kiel ĉielaj anĝeloj, por atesti ke ci +min amas, ke ci restadas la mia, la mia por la eterneco.</p> + +<p>Ili diris ke ci ĉesis ami min, ne sciantuloj! ili ne scias, ke tio +estas ne eble. Ili parolas tiel, ĉar ili ne konas cin. Erariĝintoj! +kiun cia koro ekamis, tiun ĝi amos ĝis sia lasta bato. Neŝanĝebla +estas cia amo, ĉar ci estas sanktulino.</p> + +<p>Ili diris ke ci estas mortinta. Ne eble! tiam ja ankaŭ mi ne vivus +plu—aŭ mia amo estus el la tombo vekinta cin. Nin ja nenio povas +disigi, ĉar niaj animoj estas kunigitaj kaj apartenas unu por la +alia—por la eterneco!</p> + +<p>Ho! Ci aŭdis mian alvokon, ci aperas ... dankojn, dankojn, ora, ora +stelo mia!"</p> + +<p>En tiu ĉi momento mi ekrigardis mian amikon, kiel li, starante sube +ĉe la rivero, eketendis siajn brakojn alten je la klara nokta +ĉielo, kie ĵus ekbriletis radiantaj steloj....</p> + +<p>En la arbetaĵo kantis dolĉe la najtingalo, kareseme ventumis la +printempa mola aero, kaj de alta ŝtono eksonis nun la plendo de la +freneza knabino:</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">"<i>kass man’ iĵ vardalo ir iĵ pravardelo.</i>"</span></div> +</div> + +<p>Mediteme mi revenis hejmen. Kiela stranga afero estas do la homa +koro, pensis mi, dume la dormo longe evitis miajn okulojn.</p> + +<hr class="short" > + +<p>La rezedoj en mia ĝardeno estis ree ekflorantaj. Ilia raviganta +aromo estis la dolĉa saluto de veninta somero. Varmega estis la +vetero. Jam de kelkaj semajnoj radiis arda suno de sennuba ĉielo sur +la elsekiĝinta, soifanta tero. Per videblaj ondetoj tremetis la +aero, velkiĝante pendigis la kampfloretoj siajn kapetojn malsupren, +kaj sub ombro de branĉoj kun vaste malfermigitaj bekoj, malvigle +sidis la korvoj.</p> + +<p>Unu tielan ardan tagon, en malfrua postmezataghoro mi foriris por +ĉasi anasidojn en densajn kanarojn de Ŝeŝupo. Mi ne scias kio tiun +tagon estis kaŭzinta mian fortan, internan maltrankvilecon; estis +miaj nervoj per longedaŭra turmentiganta varmegeco tro +ekscitiĝintaj aŭ estis io alia, sufiĉe, mi sentis strangan, +neklarigeblan timon kaj maltrankvilon, kvazaŭ mi antaŭsentus, ke io +okazos.</p> + +<p>Enfervoriĝinta en sukcesa ĉaso mi tute ne rimarkis, ke jam vespero +alproksimiĝis, kaj ke mallumaj nuboj, el sudo leviĝintaj, komencis +kovrigi ĉielon. Malproksima rulado de tondro nur rememorigis min ke +estas tempo pensi pri la reveno. Mi alfajfis mian hundon kaj rapidis +direkti miajn paŝojn hejmen.</p> + +<p>Dume, ĉiam pli dense kovris nigraj nuboj la firmamenton, ĉiam pli +akraj fulmoj eklumigadis ĉielon, kaj la tondro eksonis pli laŭte, +pli forte. Mi rapidegis atingi proksiman altan bordon, apud granda +ŝtono, kie mi povis almenaŭ iom ŝirmi min de malbona vetero.</p> + +<p>Jam en interrompoj ekbruis la unuaj ventpuŝoj, kaj grandaj gutoj +falis multepeze sur la teron, kiam mi alvenis tien. Firme apoginte +min al la krutaĵo, mi decidis atendi la preteriron de la +fulmatondro.</p> + +<p>Subite la vento eksilentiĝis, pluvo ĉesis, kaj plenega senmoveco +aperis: nek la plej malgranda trunketo moviĝis, nek ia folieto +tremetis, ĉio staris rigide, senmove kiel ekŝtonigite, kvazaŭ la +tuta naturo pro ekteruriĝo kaj timo ne kuraĝis eĉ spiradi. Nur sur +la firmamento ŝoviĝis nigraj, masaj nubegoj, kiel minacaj +gigantuloj, fantomsimile antaŭen. Tiu ĉi momenta senmoveco estis +pli timiganta ol la antaŭa bruado kaj moviĝo. Instinkte oni sentis, +ke la eksplodo nun estas proksimega, neevitebla.</p> + +<p>Jen kelkaj blankaj, zigzagaj fulmoj kaj akraj tondro-batoj donis +signalon, kaj la fulmatondro kun tuta potenco kaj forto nun +eksplodegis.</p> + +<p>Estis terure grandioza naturmontraĵo. Surda bruado eksonis en la +aero, la mallumeco fariĝis plenega, nur por sekundoj per blanka aŭ +verda lumo ekheligadis, fulmoj la ĉirkaŭaĵon, igante postan +mallumon ankoraŭ pli nigran. La ventego furioze kriegis, arboj +bruis, kaj nuboj, malfermigante siajn kluzojn, verŝis muĝante siajn +akvojn sur la teron. Bato post bato sekvis, la ĉielo ŝajnis unu +fajra maro.</p> + +<p>Sur la dekstra flanko, proksime de mia kaŝejo, troviĝis la granda +ŝtono. En la flagranta lumo de fulmoj mi por momentoj vidis ĝin, +kiel magia, nigra, alta turo preskaŭ vertikale super la rivero sin +leviganta. Siblado, fajfado, bruego, igis inferan muzikadon. En +ŝaŭmantaj kaskadoj ĵetiĝis de la krutaĵo muĝantaj riveroj +malsupren. La tero kun nuboj miksiĝis, ŝajnis ke la naturo ellasis +ĉiujn terurojn en ĉi tiu batalo de elementoj.</p> + +<p>Mia kaŝejo, kiu nur mizere min ŝirmis, komencis fariĝi tre +maloportuna tamen mi ne povis forlasi ĝin.</p> + +<p>Jen la akrega, blindiganta fulmo, super mia kapo la terurega, +krakadanta tondro, laŭtega, kordisŝiranta ekkrio, kaj en rebrilo de +tuj sekvinta fulmo mi ekvidis nigran virinan figuron kun vaste +svingitaj brakoj falegantan, la kapon malsupren, de la pinto de alta +ŝtono en la riveron.</p> + +<p>Nek falegon en la ondojn, nek ceterajn kriojn, nenion plu mi aŭdis, +la bruo de la vetero supersurdigis <span class="pagenum">40</span> ĉion. Mi eksaltis el mia kaŝejo +ekkurante al la riverbordon. Sed tio ne estis facile. Mallumeco, +ekscitiĝo, densa arbetaro, branĉoj kaj radikoj, akvaroj fluantaj, +malhelpis ĉiun paŝon. Mi glitis, mi falis, mi rampis, kaj alveninte +fine al la rivero mi nek aŭdis, nek vidis ion, tial post mallonga +tempo, ekkoninte mian plenan senpovon por ia helpo, mi rapidegis +atingi la plej proksiman kolonion.</p> + +<p>Tie alvokinte homojn, ni kun stangoj kaj fajrhokoj reiris al la +rivero. La vetero estis dume kvietiĝinta sed pro la densega +salik-arbetaro sur la bordo elkreskita, fariĝis nia laboro tre +malfacila. La mallonga somera nokto pasis en sensukcesa serĉado, nur +sub la granda ŝtono ĉe la riverbordo ni trovis ĉapelon kaj +surtuton de Leonid Leonidoviĉ.</p> + +<p>Tagiĝis, kiam, tenatan de salikradikoj ni eltiris el la rivero la +korpon de malfeliĉa knabino kaj kune, firme ĉirkaŭprenita de ŝiaj +brakoj—la korpon de mia amiko.</p> + +<p>Ambaŭ mortintaj, droniĝintaj.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Estis klare: la kompatindulino ekteruriĝinta aŭ konfuziĝinta pro +proksimega enbatiĝo de fulmo, abismiĝis suben de sia alta +sidejo.—Leonid Leonidoviĉ surpriziĝinta dum sia vesperpromenado de +la fulmatondro kaŝiĝis ankaŭ ĉe la granda ŝtono, sed aliflanke +kaj apud la riverbordo, kie mi ne povis vidi lin.—Kiam li rimarkis +falintan en la Ŝeŝupon knabinon, li, estinte bona naĝanto, +forĵetis sian ĉapelon kaj surtuton kaj ensaltis en la riveron por +savi ŝin. Sed estis alie difinita. Okulvideble la knabino kun +timiĝo de ekdroniĝanto firme ĉirkaŭprenis lin, kaj sin +alkroĉinte je li estis la kaŭzo, ke li ne povis naĝi. Tiamaniere +ili ambaŭ trovis en la terura nokto sian pereon....</p> + +<hr class="short" > + +<p>Klare radiante leviĝis sur sennuba lazura firmamento la suno +promesante belegan someran tagon.</p> + +<p>Sur verda herbaro paceme kuŝis mia amiko kaj apud li, inter +malsekigitaj floroj, la nokta, nun muta kantistino de la granda +ŝtono.</p> + +<p>En la branĉaro de kviete moviĝantaj bordsalikoj ludis junaj +sunradioj.—Sur la nudigita brusto de Leonid Leonidoviĉ mi rimarkis +oran medalioneton. Demetigante ĝin mi trovis en ĝi bukleton de +molaj, brunaj haroj.... En la matensuno ekbriletis ili en oraj +nuancoj....</p> + +<p>Mi remetis la medalionon, alfortiginte ĉirkaŭ la kolo de la +mortinto la ligilon. Super la vizaĝo de mia amiko flugetis ĵus la +sunradio—kiel lasta feliĉa rideto....</p> + +<p>Ĉiujare, kiam la bonodoro de rezedoj dolĉigadas la aeron en mia +ĝardeno, mi devas pensi pri mia mortinta amiko Leonid Leonidoviĉ.</p> +</div> + + +<div id="est2-3-16" class="article" lang="eo"> +<h5>PRI INFANOJ, KIUJN MI KONAS.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de E. W.</p> + + +<p>(i.). Knabineto de tri jaroj kaj unu monato parolis tre rapide kaj +tiel malklare, ke amikino diris al ŝi: "Volu paroli pli bone, estas +neeble kompreni tion, kion vi volas diri."</p> + +<p>Kun kompatinda rideto la infanino respondis: "Mi ja bone parolis; vi +tute ne komprenis, ĉar mi parolas France," kaj ŝi gaje ridis pro +sia ŝerceto.</p> + +<p>(ii.). Antaŭ du aŭ tri jaroj, avino legis al kvinjara knabo. Tiu +ĉi havis apude lud-pafilon kaj kelkafoje li ekkriis: "Haltu, avinjo, +mi vidas Boeron, mi devas pafi lin," kaj li pafis.</p> + +<p>Poste li diris: "Mi mortigis lin, legadu do nun."</p> + +<p>Enfine la avino demandis lin: "Ĉu vi ne bedaŭras pro knabinetoj +Boeraj, kiam vi mortigis iliajn patrojn?"</p> + +<p>Unu minuton li silentis, tiam li decide respondis: "Ne, avinjo, ĉar +estas tute neniaj geknaboj. La Boeraj estas saĝuloj; ili sciis, ke +estos militado, tial ili preĝis: "Kompleze Dio, ni tute ne volas +naskigi infanojn. Ili estas tre piaj homoj, kaj do Dio aŭdas iliajn +preĝojn, kaj certe ne estas infanoj Boeraj."</p> + +<p>La avino tiam lin demandis: "Ĉu vi ne kompatas la avinojn Boerajn? +Pensu nur kiel mi ploregus, se mi perdus vian patron. Sendube ili +amas siajn filojn, tiom, kiom mi amas mian. Ĉu vi ne ilin kompatas?"</p> + +<p>La knabo deturnis la kapon dirante: "Mi pensas, avinjo, ke estos pli +bone, ke vi legadu."</p> + +<p>(iii.). Vidvo, kiu kore penadis fari ĝuste tion, kio plaĉus al lia +estinta edzino, aŭdis la vesperan preĝon de ŝia sesjara nevino. +Tiu ĉi, subite leviĝante, diris: "Mi nur volas ke miaj preĝoj +vivus."</p> + +<p>"Ke ili vivus? karega infano," ripetis la pia maljunulo, kiu atendis +aŭdi en respondo kelkajn parolojn de fido aŭ de ama deziro, "ke ili +vivus: kion vi volas diri?"</p> + +<p>"Mi volas diri, ke mi estus feliĉa se miaj preĝoj estus vivantaj, +kiel hundoj kaj katoj, por <span class="pagenum">41</span> ke mi povu ilin bati, pinĉi, kaj +piedfrapi—tiom mi ilin malamegas. Ĉiam estas preĝoj matene kaj +vespere, tamen ne estas unu malpura ĉifonata bubetino sur la stratoj +tiel malbona kiel mi!"</p> + +<p>Ŝi parolis kun flamruĝaj vangoj, okuloj ekbrilantaj, kaj piedoj, +kiuj perforte frapadis la teron.</p> + +<p>Larmoj fluis supre la grizaj lipharoj de la maljuna militisto.</p> + +<p>(iv.). Du fratoj, el kiuj Tomo estas pli juna de du jaroj ol Fredo, +tre ŝatis ludi ĉe la fajro, kaj ofte faris malbonaĵojn. La pliaĝa +sole puniĝis. Al mi tio malplaĉis, ĉar mi volis puni ankaŭ Tomon, +hontigante lin.</p> + +<p>Mi diris do: "Vi estas tiel malbona kiel Fredo; vi devas ĉiam lin +devigi ne tuŝi la fajron."</p> + +<p>"Kiamaniere mi povos lin devigi?"</p> + +<p>"Diru al li: ‘Mi vokos Anjon (la vartistinon),’ kaj, se li persistos, +alvoku ŝin."</p> + +<p>Li promesis tiel agi.</p> + +<p>Post kelkaj tagoj, la odoro de brulanta ligno nin rapidigis al unu +ĉambro. La du knaboj ĝojis, ili lumigis fajron sur la planko, sub +lito. Fredo puniĝis, sed ne Tomo.</p> + +<p>Tiu ĉi rigardis min dube, kaj diris "Estas tute la kulpo de Fredo, +li <i>volis</i> ĝin fari!"</p> + +<p>"Ĉu vi alvokis Anjon?"</p> + +<p>"Ne, estas la kulpo de Fredo, li min ne memorigis alvoki Anjon!"</p> + +<p>(v.). Nove naskito kuŝis sur la brakoj de sia patrino kaj faris +bruetojn, kiel faras la infanetoj, kiam ili estas feliĉaj.</p> + +<p>Ĝia kvarjara frato venis, dirante: "Panjo mia, tiu ĉi estas malbona +infaneto, ĉar ĝi parolas Telegue. Mi parolas Angle, mi ne komprenas +la lingvon, kiun parolas la infaneto, ĉar ĝi estas tre malpura +Teleguo."</p> + +<p>(En la parto Hindujo, kie oni parolas <i>Telegue</i>, la servistoj estis +tre maldelikataj, tial ke la Angloj ne volis, ke siaj infanoj lernus +ilian lingvon.)</p> +</div> + + +<div id="est2-3-17" class="article" lang="eo"> +<h5>FRAGMENTAJ MEMOROJ.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon).</p> + +<p class="center"><i>La aŭtoro rizervas ĉiajn rajtojn.</i></p> + + +<p>Eble la transiro de la farmamastro al la vojoj de la regiono estas +natura, sed se ne, memoru, mi petas, ke mi ne promesis ordigi miajn +pensojn. Kontraŭe mi diris ke mi ĉiam prenos la penson, kiu plej +altiras min ĉe la momento. Mi nun pensas pri la vojoj. Tial mi +parolos pri la vojoj.</p> + +<p>Ofte mi akompanadis dum liaj veturoj la kuraciston, kiu havas tre +bonan ĉevalon kaj estas tre lerta veturiganto.</p> + +<p>Lia veturilo, el speco kiun en la Ŝtatoj oni nomas <i>Buggy</i> estas tre +malpeza sed treege forta. Ĝi havis du altegajn radojn, kaj povadis +enhavi nur du personojn. Alian veturilon mi ofte vidis, kiu povadis +enhavi nur unu personon. Tiajn veturilojn oni nomas <i>Sulky</i> +(kolereta), ĉar, oni diras, ili tre konvenas por koloretulo.</p> + +<p>Forveturante mi ĉiam tre miris ĉu ni revenos sen kelka malfeliĉa +okazintaĵo. Foje kiam ni estis nokte veturintaj kune tra la mallumo, +mi iris piede la morgaŭan tagon por rigardi la vojon. Kiam mi ĝin +vidis mi apenaŭ povis kredi, ke mi ankoraŭ vivas. Tamen ni estis +trotantaj tre rapide kaj la ĉevalo eĉ ne faletis.</p> + +<p>Ie mi legis pri maristo de kiu oni demandis priskribon pri la +manieroj kaj kutimoj de sovaĝa gento, kiun, dum siaj marvojaĝoj, li +vizitis. Li skribis nur kvar vortojn:—<i>Manieroj</i>, <i>neniom</i>; +<i>kutimoj</i>, <i>malagrablaj</i>.</p> + +<p>Oni ankaŭ rakontas ke la fama Irlanda parolisto <i>Sir Boyle Roche</i> +foje diris pri kelkaj parlamentanoj, ke ili estas "Videgeblaj pro sia +forestado."</p> + +<p>Kiam mi pensas pri la vojoj de tiu regiono, mi ankaŭ pensas pri la +du supreskribitaj rakontetoj.</p> + +<p>Certe la urbanoj ofte parolis pri siaj "vojoj." Ili eĉ estis fieraj +pri ili. Tamen ili ne ĉie estas formovintaj la radikojn de la arboj, +kiujn ili antaŭe dehakis, kaj foje la tuta malsupraĵo de la +arbtrunko ankoraŭ restas sur la vojo mem. Ĉiujn tiajn +kontraŭaĵojn la <i>Buggy</i> supereksaltis, kaj se en tiaj okazoj mi ne +falis sur la kuraciston, tio okazis pro tio, ke li estas falinta sur +min.</p> + +<p>Sed oni devas memori ke, por fari longajn vojaĝojn, la Amerikanoj +ĉiam veturas per vagonaro. Tial ili ne tre bezonas en la kamparo +bonajn vojojn. Se en Eŭropo ni estus ricevintaj la fervojojn antaŭ +ricevi la vojojn por veturiloj, eble ni ne havus tiujn lastajn tiel +bonajn kiel ni nun posedas ilin. Multon ni ŝuldas al niaj praavoj +kiuj veturadis per publikaj veturiloj (stage coaches).</p> + +<p>Oni ankaŭ devas memori, ke kuracistoj vizitas tre senhomajn lokojn. +Unu el tiaj vizitoj revenas en mian memoron; vizito kiun ni faris al +Franca familio, kies kelkaj el la infanoj estas malsanaj. Ili +loĝadis tute en la kamparo, kaj, estantaj novaj enmigrantoj, ne +ankoraŭ parolas la lingvon <span class="pagenum">42</span> Amerikan. (Mi diras <i>Amerikan</i>, ĉar +ĝi tre diferencas de la Angla lingvo, de kiu ĝi estas filo).</p> + +<p>Mia kunulo petis, ke mi eniru kun li por traduki.</p> + +<p>"Sed la ĉevalo," mi diris, "ĉu ĝi restos senmove!"</p> + +<p>"Ho, jes. Mi montros al vi la Amerikan manieron dresi ĉevalojn. Li +tre bone restos."</p> + +<p>Kaj preninte la kondukilon li ĝin alligas al la antaŭa parto de unu +el la grandegaj radoj, tiamaniere ke ĝi estu iom prema.</p> + +<p>"Nun," li diris, "se la ĉevalo antaŭeniros, la rado per sia +turniĝo tiros la kondukilon, kaj se li tamen persistus (kion li ne +faros) ĝi certe rompus al li la makzelon. Se li ŝanĝos la movon +kaj iros malantaŭen, ankoraŭ la rado turniĝante tiros la +kondukilon. Pro tio li ne forkuros? Ĉu vi ne tiel dresas en Anglujo +la ĉevalojn?"</p> + +<p>"Ho, ne," mi respondis ridetante. "Niaj Anglaj vojoj ne estas sufiĉe +larĝaj por tiamaniere haltigi ĉevalojn. Tie ĉi mi certe ne plendas +pri la mallarĝeco de la vojo. Ne, mia malfacilaĵo estas ke mi tute +ne povas ie eltrovi vojon."</p> + +<p>"Ho," li respondis, "la tuta plataĵo estas nia vojo. Ĉu vi deziras +unu pli bonan aŭ pli belan?"</p> + +<p>Mi ĉirkaŭrigardis sur la verdan plataĵon kaj respondis, "Ne"; tiam +kiel posta prepenso mi aldonis, "Almenaŭ ne dum daŭros la bela +vetero." ...</p> + +<hr class="short" > + +<p>Dum unu el niaj multaj veturadoj, ni estis alvenintaj al la ligna +ponto per kiu la vojo trapasas la <i>Creek</i>’on.</p> + +<p>Mi vidis multajn tiajn pontojn! Jen la maniero konstruigi ilin:—</p> + +<p>Trans la <i>Creek</i>’o oni metas du aŭ tri dikajn trabojn kiujn oni +enfiksas en la du bordojn.</p> + +<p>Al la traboj oni alfiksas transe tabulojn. Sur la tabulojn, kiuj ofte +suprensaltas sub la radoj de surpasanta veturilo, oni metas maldikan +tertavolon, kaj jen la ponto.</p> + +<p>Barilojn ĝi tute ne havas, tial kompreneble oni povas tre facile +enveturi de ĝi en la rivereton.</p> + +<p>Sed malgraŭ la proksimeco de tia belega (!) ponto la kuracisto +insistis traveturi la akvon.</p> + +<p>"Tio," li diris, "ne sole malvarmigos la hufojn de la ĉevalo; ĝi +ankaŭ iom purigos la radojn de la <i>Buggy</i>. Jen du dezirindaĵoj."</p> + +<p>Tiajn saĝajn parolojn mi ne povis kontraŭdiri. Ni enveturis la +<i>Krikon</i>.</p> + +<p>Mi skribis supre, ke la radoj de la <i>Buggy</i> estas altegaj. Mi skribos +tie ĉi, ke la kuŝejo de la <i>Kriko</i> estis profunda. Pli kaj pli la +akvo supreniris ĝis fine ĝi eniris eĉ en la veturilon mem. +Sentante subitan malsekiĝon ĉe la piedoj mi malsuprenrigardis. Ili +estis en la akvo.</p> + +<p>"Kion mi devas nun fari?" mi demandis.</p> + +<p>Kaj trankvila voĉo respondis:—"Ho, metu viajn piedojn sur la +spruĉ-ŝirmilon." Kaj alligante al la precepto la ekzemplon, la +kuracisto levigis siajn krurojn al la nomita loko. Tion saman mi +ankaŭ faris kaj kun niaj kvar piedoj elstreĉitaj rekte antaŭ ni, +ni daŭrigis la traveturon. La akvo ankaŭ daŭrigis sian supreniron, +sed antaŭ ĝi atingis la seĝon de la <i>Buggy</i> ni trapasis la plej +profundan parton de la rivereto.</p> + +<p>Fine ni alvenis al la alia bordo kiu, laŭ sia kruteco, tre similis +al domtegmento.</p> + +<p>Mi certe estus preferinta suprenrampi per miaj propraj kruroj sed mia +kunulo deziris, ke mi vidos kiamaniere Amerika ĉevalo povas +suprenrampi riverbordon.</p> + +<p>Ĉu iu el miaj legantoj iam sidis ĝuste malsupre sub (aŭ ĉu mi +diros post; estas malfacile diri en kia pozicio):—Ĉu iu el miaj +legantoj iam sidis malsupre sub forte suprenrampanta ĉevalo, kaj +rimarkis kiamaniere ĝi streĉas kaj ŝveligas ĉiun el siaj grandaj +muskoloj?</p> + +<p>Ĉu li rigardis supren kaj vidis nur la bluan ĉielon, la supron de +la bordo, suprependentan arbon, kaj la fortikan korpon de la besto?</p> + +<p>Ĉu li entenis la spiradon kiam ĝi faletis, glitis, kaj li sentis +malantaŭen rulon de la radoj (kiu tamen ŝajnas al li veran ruladon, +tiel longe la sekundoj daŭras); kaj fine elspiras elspiraĵon de +kontentiĝo kiam li trovas sin ankoraŭ en la akvo de la <i>Kriko</i>?</p> + +<p>Ĉu li vidis la ĉevalon kun mieno honta komenci denove la saman +supreniradon? Ĉu li kurbis sin antaŭen por ĝin helpi? Ĉu li vidis +kiam per granda peno ĝi atingis per la antaŭaj hufoj la supraĵon, +dum ankoraŭ la malantaŭaj faletas kaj glitas sur la kruta kaj mola +deklivo?</p> + +<p>Ĉu li sentis la ekskuon kun kiu la veturilo fine supreneksaltis; +entiris en siajn pulmojn longan spiradon kaj ĉirkaŭrigardis la +ebenan plataĵon tiel, kiel se li estus revidanta longe perditan +amikon.</p> + +<p>Se jes, li komprenos mian priskribon, kaj li ankaŭ atestos, ke en +tia okazo, la suprenrampado de ĉevalo ne estas malsimila al tiu de +grandega hundo.</p> + +<p>Tion mi iom longe priskribis pro kaŭzo ke ĝi tre bone montras la +fortecon kaj malpezecon de la veturilo kiun la Amerikanoj nomas +<i>Buggy</i>.</p> + +<p>En alia veturado kun alia veturiganto kaj en alia regiono la <i>Buggy</i> +en kiu mi veturis enfosiĝis ĝis la akso en sablon.</p> + +<p>Mia kunulo neniel maltrankviliĝis kaj la malpezega kaj fortega +<i>Buggy</i> facile trapasis la sablan kontraŭaĵon.</p> + +<p>Sed mi estas jam skribinta sufiĉon por montri, ke miaj veturadoj ne +estis tute sen intereso.</p> +</div> + + +<div id="est2-3-18" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">43</p> +<h5>KUKAĴETOJ ANGLA, SKOTA AND IRLANDA.</h5> + +<p class="center">Originale verkitaj por la Kvina Hora Manĝo, de Jem Ross Archibald.</p> + + + +<p><span class="sc">Angla.</span> <i>Materialo</i>:—</p> +<ul> +<li>¾ funto da faruno (kribrita kun 1 teokulero da kuir-pudro).</li> +<li>¼ da sukero (kribrita).</li> +<li>¼ da butero, tri ovoj, teotaso da lakto.</li></ul> + +<p><i>Metodo.</i>—Frotu, per la fingroj trae, la sukeron, buteron kaj la +kribritan farunon kaj kuir-pudron. En aparta pelvo batu la ovojn ĝis +malpezaj, poste aldonu la lakton. Nun, per ligna kulero agitu rapide +la tutan miksaĵon. Duone plenigu kelkajn buteritajn +kukaĵet-stanaĵojn. Baku en varmega forno ĉirkaŭ 15 minutojn.</p> + +<p>Kiam malvarmaj, ili estas pretaj.</p> + + +<p><span class="sc">Skota.</span> <i>Materialo</i>:—</p> +<ul> +<li>1 funto da butero.</li> +<li>1¾ da faruno (kribrita).</li> +<li>¼ da faruno riza.</li> +<li>½ da sukero (kribrita).</li></ul> + +<p><i>Metodo.</i>—Metu la buteron en pelvegon kaj, per la mano, farigu ĝin +krema. Nun aldonu la sukeron kaj kunmiksu trae. Poste (sed nur iom +post iom) aldonu la du specojn da faruno, miksu ĝis ĝi fariĝas +ebena elasta knedaĵo. Elrulu la knedaĵon per ligna rulilo ĝis ĝi +fariĝas nur ĉirkaŭ duon-colo dike (1.5 cm). Formu ĝin en +rondetoj, levigu ĉiun tre zorge, kaj metu ĉiun sur aparta buterita +papero. Poste, por ornami la kukaĵetojn, piku la supraĵon meze per +forko, kaj per la montra fingro kaj dika fingro pinĉu en punktoj la +randon. La forno ne devas esti tre rapida, baku ĉirkaŭ 20 aŭ 25 +minutojn. Dum varmaj, tiuj ĉi kukaĵoj estas tre facile rompeblaj. +Lasu ilin ĝis malvarmaj sur la paperoj. Poste enmetu en biskvitujon, +ĉar, en la aero, ili baldaŭ moliĝas.</p> + +<p><span class="sc">Irlanda.</span> <i>Materialo</i>:—</p> +<ul> +<li>¾ funto da faruno riza (kribrita).</li> +<li>1 da sukero (kribrita).</li> +<li>½ da butero.</li> +<li>¼ da migdaloj (ŝelitaj per bolanta akvo kaj dishaketitaj).</li> +<li>9 ovoj, batitaj ĝis ŝaŭmaj.</li> +<li>Unu teokulero da citron-suko.</li> +<li>Unu teokulero da Karavaj semoj.</li> +<li>Unu teotaso da rozo-akvo.</li></ul> + +<p><i>Metodo.</i>—Batu la buteron per ligna kulero ĝis krema. Iom post iom +aldonu la sukeron kaj la rozo-akvon, batu ĝis tre miksitaj. Aldonu +la ŝaŭmigitajn ovojn, agitu rapide per ligna kulero, kaj aldonu iom +post iom la riz-farunon jam kribritan. Nun aldonu la migdalojn, la +semojn, kaj la sukon. Verŝu la miksaĵon en kukaĵ-ingon (stanan) +jam pretigita per buterita papera subŝtofo.</p> + +<p>Baku en rapida forno dum ĉirkaŭ 90 minutoj.</p> +</div> + + +<div id="est2-3-19" class="poetry" lang="eo"> +<div class="left"> +<h5 class="poem-header">EL PUŜKIN.</h5> +</div> +<div class="right"> +<h5 class="poem-header">EL LERMONTEV.</h5> +</div> +<p style="clear:both;text-align:center;">Tradukitaj de A. Nippa (Ivanino).</p> + +<div class="verse left"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">En la kampo vasta, pura</span> + <span class="i2">Brilas neĝo ondigita,</span> + <span class="i0">Lumas luno trojko<a href="#fnII.3.4" id="fnrefII.3.4"><sup>[4]</sup></a> kuras</span> + <span class="i2">Sur la neĝo trabatita.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kantu vi! kaj mi silenta</span> + <span class="i2">Aŭdos nun avide kanton—</span> + <span class="i0">Bruas la malgaja vento,</span> + <span class="i2">Kaj malvarma lun’ lumanta.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kantu vi: en nokt’ malgaja,</span> + <span class="i2">Sur la vojo, al la koro,</span> + <span class="i0">Estas dolĉaj sonoj gajaj</span> + <span class="i2">De la kanto belsonora.</span></div> + +<h6 class="fn-header">PIEDNOTO:</h6> + +<p class="footnote"> +<a id="fnII.3.4"></a> <a href="#fnrefII.3.4">[4]</a> <i>Tri-ĉevala glit-veturilo.</i></p> + +</div> +<div class="right"> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Nokte staris la nubet’ dormanta</span> + <span class="i0">Ĉe la brusto de ŝtoneg’ grandega,</span> + <span class="i0">Kaj matene vojon venis ĝi fruege,</span> + <span class="i0">Sur bluaĵo gaje ludiĝante.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Sed malseka signo postrestadis</span> + <span class="i0">En la sulkoj de ŝtoneg’ staranta.</span> + <span class="i0">Sola staras li, profunde pripensanta,</span> + <span class="i0">Kaj mallaŭte en dezert’ ploradis.</span></div> +</div> +</div> +</div> + +<div id="est2-3-20" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">44</p> +<h5>LA LEGENDO PRI LA UNUA VIOLONO.</h5> + +<p class="center">El la Franca de Jean & Jerôme Tharaud, tradukita de F. L. G. +Maréchal.</p> + + +<p>Macha rapide ekkaptis la spegulon kaj forkuris. Ŝi kuris ĝis la +kajuto, kiu estis senhoma. Ŝi eltiris la spegulon el sia pelto kaj +rave rigardis ĝin. Ĝi estis simpla ornamaĵo, nur ovforma spegulo +ornamita per opaloj. Ŝi ne laciĝis rigardi sin sur la spegulo, kiu +redonis ŝian vizaĝon kaj grandajn bluajn okulojn kiel la limpida +akvo el la fontoj.</p> + +<p>La proksiman tagon ŝi atendis apud la ponto de la kastelo, kaj +vespere, kiam la kavaliro revenis hejmen sole, ĉar, pro la rapideco +de lia ĉevalo, li postlasis siajn servistojn, li vidis Machan eliri +el la arbaro. Ŝi prenis la ĉevalon per la brido kaj prezentis al li +la spegulon. Tuj kiam li vidis sian vizaĝon sur la spegulo, li +ekkriis: "Malfeliĉo je mi! Estas la Diablo! Estas la diablo kiu +konstruis tion, kion vi tenas!"</p> + +<p>Li spronis la ĉevalon, la brido estis elprenita el la manoj de +Macha, kaj la kavaliro forkuris.</p> + +<p>Ŝi revenis al la kastelo kelkajn tagojn sentrafe. La pordo restis +fermata.</p> + +<p>Macha ploris nokte kaj tage. Ŝi kulpigis la Diablon, pri tio, ke li +trompis ŝin, kaj ŝi alvokis lin denove.</p> + +<p>La Diablo falis el branĉo de arbo, sur la vojon, tiel, kiel akvero +falas de folio post la pluvo.</p> + +<p>Macha, plorante, rakontis al li sian malfeliĉon. Nun, ŝi diris, mi +estas, per vi, eĉ pli malfeliĉa ol antaŭe. Ĉar mi ne plu havas la +konsolon vidi lin. Li ne ĉasas plu en la arbaro, kvazaŭ li timas +iajn sorĉojn.</p> + +<p>La Diablo ridegis.</p> + +<p>Li povas forkuri, mi ja lin prenos. Li apartenas al mi, kune kun vi; +ĉar tiu, kiu vidis sin sur la spegulo, estas al mi.</p> + +<p>Macha respondis je fiera voĉo: "Esti, aŭ ne esti, al vi estas ne +grave. Tiu, kiun mi deziras estas la kavaliro, vi promesis lin al mi, +kaj vi ne donis lin al mi. Vi estas perfidulo!"</p> + +<p>La ruzulo respondis: "Mi neniam donas ion por nenio."</p> + +<p>Macha estis aŭdinta pri kontraktoj kun la Malamiko, kaj ŝi +tremegis.</p> + +<p>"Kion vi volas por via laboro?" demandis ŝi, per tremante voĉo.</p> + +<p>"Preskaŭ nenion!" respondis la Diablo. "Vian Patron!"</p> + +<p>"Mian patron!" ekkriis la terurigita fraŭlino.</p> + +<p>"Vian patron," respondis la Diablon malrapide.</p> + +<p>Macha respondis: "Neniam!"</p> + +<p>"Kiel vi volas," diris la ruzulo, kiu tuj malaperis, kvazaŭ +englutita de la tero.</p> + +<p>Macha revenis hejmen malfeliĉa, decidinte morti prefere ol doni sian +patron al la Diablo. Ŝi renkontis la lignotranĉistojn sur la vojo. +Ili marŝis unu post la alia, kaj portis la hakilojn sur la ŝultro. +Ili akceptis Machon per gajaj krioj....</p> + +<p>La kastelo restis silenta ankoraŭ kelkaj tagoj, sed, unu matenon, la +servistoj kaj la hundoj trairis la ponton, kaj Macha revidis la belan +kavaliron. Li galopis antaŭ ŝi, sen vidi ŝin, kiel ĉiame.</p> + +<p>Macha freneziĝis pro kolero, kaj ekkriis: "Al mi, Ho Malamiko! Al +mi!"</p> + +<p>La longa kaj maldika formo de la Diablo eliris el musotruo. Li metis +sian manon kontraŭ la orelo por ricevi la malproksiman galopon de +ĉevalo sur la folioj.</p> + +<p>"Aŭdu, aŭdu! Tiu estis la bela kavaliro. Li estas via, se vi +volas!"</p> + +<p>Macha sopiris. La Diablo daŭrigis: "Post kelkaj horoj la bela +kavaliro povos aparteni al vi. Sed mi bezonas vian patron!"</p> + +<p>"Prenu lin!" ĝemegis Macha.</p> + +<p>La ruzulo tiam puŝis ŝin antaŭ si ĝis la Cervo-kruco, en tiu loko +laboras la patro de Macha.</p> + +<p>Noktiĝis, kiam ili alvenis al la loko. La lignotranĉisto dormis, +sur la nuda tero, antaŭ malgranda amaso da ligno kiu brulis, kaj de +kiu malrapide supreniris fumo. La koro de Macha fluidiĝis, vidante +sian patron, sola, sen defendo, fordonita al la Malamiko per ŝi mem, +per lia propra filino. Ŝi deziris ekkrii por veki lin. La hakilo +brilis sur la herbo; ĝi defendus lin. Sed nenia sono eliras el ŝia +gorĝo.</p> + +<p>La Diablo metis sian hok-forman manon sur la ŝultro de la dormanta +viro kaj, prenante lin per la piedoj, turnigis lin rapidege ĉirkaŭ +sia kapo. Kiam li haltis, la homa formo de la ligno-tranĉisto +malaperis, kaj nur restis en la mano de la ruzulo, speco da plata kaj +sonora kesto.</p> + +<p>"Nun," diris la Diablon, "donu al mi viajn fratojn. La ilo, kiu devos +ĉarmi vian kruelan kavaliron ne estas finita...."</p> + +<p>"Miajn fratojn," kriis Macha, levigante la brakojn al la kapo pro +timego, "neniam!"</p> + +<p>Ŝi foriris, malfeliĉa, kaj serĉis Traĵanon, Romon, Konstantenon +kaj Liveon, kiuj segis en klaraĵo meze de faligitaj arboj. Ili lasis +sian laboron, sed Macha ricevis iliajn salutojn sensente kaj timeme.</p> + +<p>Dum la posttagmezo la kvar fraŭloj kuŝiĝis flanko ĉe flanko sur +la lignosegejo, por dormi.</p> + +<p class="center"><i>Finota.</i></p> +</div> + + +<div id="est2-3-21" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">45</p> +<h5>LA INTERNACIA LINGVO DE HINDUJO.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de George J. Henderson.</p> + + +<p>Multaj personoj forpelas la ideon de arte-farita lingvo, kiel ne +praktikebla propono, kaj anoncas, ke la formado kaj la fondado de tia +lingvo estas absurda kaj senespera.</p> + +<p>Sed estas ne bone konite, ke la ideo de unu komuna lingvo arte +simpligita por uzo inter homoj parolantaj diversajn lingvojn estis +jam efektivigita antaŭ tri jarcentoj en la "senmova kaj +neprogresema" Oriento!</p> + +<p>Lt.-Kolonelo Gordon, sur la <i>Esperanta Gazeto</i>, paĝo 8, montris tiun +ĉi fakton al la Esperantistoj, sed la sekvantaj rimarkoj eble +interesos iujn.</p> + +<p>Unu el la plej grandaj gajnoj iam donacitaj al la Hinda regiono el la +Oriento estas la fondo de tiu komuna lingvo, Urdu, aŭ Hindustani.</p> + +<p>La celo de Esperanto estas ripeti tiun ĉi historion, kaj donaci al +la Eŭropa kaj Amerika civilizacio tion, kio estas longatempe +efektivigita por cent milionoj da homoj en la Oriento.</p> + +<p>Urdu, aŭ Hindustani, estis, en la komenco, nur miksa dialekto, aŭ +ĵargono, kiu devenis en la bazaroj de Delhi post la Mughala venko, +kiel komunikilo inter la venkintaj Tartaroj kaj la Hindaj enlandanoj. +Sed la unua granda puŝo ĉe ĝia progreso estis donata de la klerega +kaj tre potenca imperiestro Akbar, kiu vivis en la deksesa jarcento.</p> + +<p>Li tiam pensis, ke estus utile alfari ĝin, kaj fondi ĝin, kiel la +oficiala lingvo de lia regno.</p> + +<p>Post la forpelo de la Mughala Imperio, kaj dum la Brita okupado, la +uzo de Hindustani fariĝis pli kaj pli universala, ĝis hodiaŭ, kiam +ĝi estas la komuna komunikilo aŭ internacia lingvo de la Hindujo, +meze da Babelo de lingvoj kaj dialektoj, inter tiom da homoj, kiom +loĝas en la tuta Eŭropo.</p> + +<p>Ĝia nomo Urdu estas Tartara vorto, signifanta "soldataro," el kiu +ankaŭ devenas la Angla vorto <i>horde</i>.</p> + +<p>En la komenco ĝi estis iom simila al la <i>Lingua Castrensis</i> de la +Romaj soldatoj, kaj ĝi ekekzistis pro la natura neceseco por ia +komuna dialekto por reciproka kompreno, kiam du popoloj estas +kunvenintaj pro komercaj aŭ militaj kaŭzoj, kiuj ne povas sin +interkompreni.</p> + +<p><i>Pidgeon-English</i>, <i>Chinook</i> kaj <i>Pennsylvania Deutsch</i> estas +nun-ekzistantaj ekzempleroj de tiaj naturaj ĵargonoj, sed Hindustani +aŭ Urdu en sia nuna stato, malsimilas tiujn. Ĝi estas en granda +parto arte-farita lingvo, ĉar ĝi estis aliformigata kaj alprenata +laŭ difinita plano de la Imperiestro Akbar, kiam ĝi estis fondata +kiel politika institucio.</p> +</div> + + +<div id="est2-3-22" class="article" lang="eo"> +<h5>EL EGIPTUJO.</h5> + + +<p class="sc">Kara Sinjoro,</p> + +<p>Vi diris al mi, ke vi kredis, ke viaj legantoj ŝatus lerni ion pri +mia vivado tie ĉi. Nu, mi intencas skribi libreton pri miaj spertoj, +kaj mi estas tre okupa pretigante sciigojn por ĝi. Sed mi diros al +vi ion, kion mi eklernis hieraŭ; eble ĝi estos surprizo ĉe vi, +kiel ja ĝi estas ĉe mi.</p> + +<p>Ofte ni demandas cigaredojn Egiptajn, kredante ke ni estas fumontaj +tabakon, kiu kreskis en Egiptujo. Sed, de 1890, nenia tabako estas +kreskigita en tiu ĉi lando; tial ke la Kedivo estas ĝin +malpermesinta. Efektive ĉia tabako venas tien ĉi el Turkujo, +precipe el Latakia.</p> + +<p>Ankaŭ la cigaredaj paperoj venas el Italujo, kaj oni ne faras +paperojn tie ĉi.</p> + +<p>La enlanduloj ne eĉ laboras aŭ zorgas pri la cigareda komerco, kaj +la cigaredoj estas volvigataj de Grekoj, preskaŭ tute.</p> + +<p>En Eŭropo la fumantoj insistas, ke ili ricevos "cigaredojn Egiptajn +faritajn de kompanioj Grekaj," tial, en Kajro, estas multe da firmoj +Anglaj, Francaj kaj Italaj, kiuj komercas sub titoloj Grekaj.</p> + +<p>Mi mem kredas, ke oni enmetas en la cigaredojn iom da +salpetro, sed tie ĉi ili min certigas, ke nenia falsiĝo estas +permesata, kaj ke ili ricevas la bonan guston per prudentaj elektoj. +Nu, estas eble!</p> + +<p>El ĉiuj Egiptaj cigaredoj, tiuj en Kajro faritaj estas ja la plej +bonaj; kaj ili estas preskaŭ ĉiuj sendataj alilanden. La enlandanoj +fumas ĉiame cigaredojn, sed nur de la malsuperajn kvalitojn.</p> + +<p>Da Kajraj cigaredoj ĉiuj estas volvigitaj mane.</p> + +<p>Sufiĉe pri cigaredoj.</p> + +<p>Mi baldaŭ iros al Assouan por vidi la novan grandegan akvo-ŝtopilon +tie. Malfeliĉe ĝi subakvigis la insulon Philæ, kaj tial rabis de la +vojaĝanto unu el la plej belaj vidaĵoj en la tuta mondo. Senpreza +monumento de antikveco estas perdita, ĉar nur porcioj da tiuj belaj +temploj povas esti vidataj supre la akvo de la Nilo, similaj al +juveloj disŝiritaj el siaj tenejoj.</p> + +<p>Sed, kompreneble, oni devas kalkuli kiel gajno la pligrandan +prosperecon de la enlanduloj, kiu jam okazis, dank’ al la plibona +akvigado de la tero....</p> + +<p class="far_sig sc">Via sincere, <br > +<span class="sc">Martyn Westcott</span>.</p> + +</div> + + +<div id="est2-3-23" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">46</p> +<h5>LA STATO KAJ ESTONTECO DE ESPERANTO EN BRITUJO.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Colonel H. K. Gordon.</p> + + +<p>Unue, mi volus diri, ke mi longatempe prenis intereson ĉe diversaj +lingvoj, kaj, vojaĝinte multejare eksterlande, mi penadis lerni +multe da ili, ekzemple, Franca, Germana, Itala, Norvega, Japana, +Birmana, kaj Hindua, tiamaniere ke, aŭdinte pri Esperanto, mi tuj +interesiĝis: post mallonga studo mi sentis min konvikita, ke fine +jen estas arta lingvo, saĝa kaj praktika, kiu ne nur iras pli +malproksime ol iaj antaŭaj provoj tiun direkton, sed nepre ŝajnas +apogi siajn pretendojn por pripensado sur fundamentoj tiel fortaj kaj +veraj, ke mi mem ne povas kredi, ke alia ĝin superos.</p> + +<p>Kvankam sendube ĝi mem devos pliboniĝi aŭ aliformiĝi laŭ la +ŝanĝaj bezonoj, komunaj al ĉiuj mondaj aferoj, al tiuj ŝanĝoj +ĝia memstara fleksebleco volonte sin pruntas. En ia okazo, ĝiaj +fundamentoj estas certe kaj vere fonditaj.</p> + +<p>La unua afero kiu frapis min estis tiu ĉi: ke Esperanto ne estas +triviala infana ludilo de lingvo, pri kiu oni povas uzadi frazojn +banalajn aŭ utopiajn: sed ke estas lingvo por homoj sanspiritaj kaj +praktikaj, kiuj en ĝi vidas ilon longatempe bezonitan, kaj kiu en si +mem havas la ecojn necesajn por povi tuj fariĝi tiu, kiun ĝi +pretendas vere esti, nome, <i>helplingvo internacia</i>.</p> + +<p>Ni ĉiuj scias kiel ni estas emaj (eble ni Britoj precipe, mi timas), +iom koleriĝi, kiam ni mankas kompreni parolante aliajn lingvojn, kaj +kiel ni kulpas aliajn, kiam ni mem kulpiĝus, almenaŭ iaparte. En +tiaj cirkonstancoj kiel estas eble, ke ni simpatius kun veraj sentoj +de aliaj nacianoj? Tiel, tuta ebleco ĉe "interkompreniĝo" estas +komence mortita, kaj la golfo, malfeliĉe por ĉiuj, pli larĝiĝas +ol kontraŭe.</p> + +<p>Kaj tiu ĉi pripenso rilatas al ĉiuj aferoj de la vivo ĉe nacioj +kaj individuoj.</p> + +<p>De la plilarĝa internacia vidpunkto, la malutilaĵoj estas gravaj, +kaj estas allasitaj tre longatempe.</p> + +<p>Tiu ĉi aperas precipe ĉe aferoj komercaj kaj literaturaj, tiel +ankaŭ ĉe socialaj rilatoj.</p> + +<p>Interkonatiĝo pligrande reciproka devigos multe da tre profitaj +internaciaj rezultatoj, pri kiuj tamen ni ne bezonas nuntempe +koncerniĝi.</p> + +<p>Ni progresu metode.</p> + +<p>Ne estas necese almeti veturilon antaŭ ĉevalo. Tiaj rezultatoj +fariĝos aŭtomate en sia propra tempo.</p> + +<p>Dume, ni devas pripensadi kiamaniere ni povos alkonduki nian +legantaron kaj aliajn personojn ŝati nian eltrovon, kiun ni ŝuldas +al la kreinta genio de Sinjoro Doktoro Zamenhof.</p> + +<p>Tiel kiel ĉe multe da aliaj similaj veraj eltrovoj metitaj +antaŭ publiko memkontenta kaj skeptika, ne estas facila afero altiri +ilian atenton: estas ja malfacile iun eltrovi, kiu eĉ volas +aŭskulti sufiĉe longatempe por vidi ĝiajn punktojn, kvankam tio +ĉi ne postulas pli ol kelkaj minutoj da klarigado.</p> + +<p>Oni devas ekkompreni ke:—</p> + +<p>(i.). Esperanto estas lingvo jam plene kaj vere science konstruita, +tute preta por tuja efektiva praktika uzado, parole kaj skribe, kaj +ne nur frenezaĵo, tia kia eble multe da aliaj estintaĵoj estis.</p> + +<p>(ii.). Estas vera postulo por tia internacia helplingvo.</p> + +<p>(iii.). La lernado de Esperanto estas multege pli facila ol la +lernado de ia sola alilingvo, kun gramatiko kiu estas modelo de +scienca simpleco, kaj ke estas plezura surprizo ĝin ellerni.</p> + +<p>(iv.). Homoj, kies nomoj portas sendube aŭtoritaton en aferoj +filologiaj, ĝin publike aprobas.</p> + +<p>(v.). Nuntempe la amaso da temoj instruitaj ĉe niaj lernejoj +permesas nenian tempon por bone lerni eĉ la patrujan lingvon, kaj +ĉe multe da okazoj la penadoj por instrui alilandlingvojn sekve +montras indiferentajn rezultatojn: kaj tiu ĉi okazas precipe ĉe +junaj studentoj, kiuj devas frue forlasi lernejojn por eniri +profesiojn kaj komercajn situaciojn, tie gajni vivilon senprokraste.</p> + +<p>(vi.). Kiam libertempo okazas por la studado de fremdaj lingvoj +(prefere en la landoj mem) akiro de Esperanto estas neniel malhelpo, +sed estas vere helpo por lernantoj.</p> + +<p>Se ni povas (kaj ni nur povas penadi), konvinkigi la publikon pri +tiuj ĉi punktoj, la memstaraj bonecoj de Esperanto certe trafigos +ĝin.</p> + +<p>Multe da diskutado nuntempe aperas en ĵurnaloj pri la Greka kaj +Latina lingvoj, kiel cerbaj gimnastikaj uzadoj; kiom valoraj tiuj ĉi +estu por libertempuloj, kiuj deziras ilin lerni legante, parolante, +kaj skribante, la frua studo precipe de la gramatiko sendube naŭzas +la plej multe da lernantoj, kvankam ili ĝuus tradukojn. Nenio povas +esti plifacila ol la gramatiko Esperanta. Se oni deziras lerni la +bilardaludon, oni uzas rektan ilon, anstataŭ la pinton de +ombrelo—kvankam eble oni povus penade ludi tiamaniere!</p> + +<p>Se cerbaj gimnastikaj uzadoj estas valoraj, ĉu ni ne havas +matematikojn, kaj el ludoj, ŝak- kaj vist-ludojn?</p> + +<p>En la ĉiutagaj ĵurnaloj nuntempe multa diskutado okazas kontraŭ la +Stato de Edukado en tiu ĉi lando, pri kiu vastega sumo da mono +elspeziĝadas.</p> + +<p>Pro la severa kunkurso, precipe el Germanujo kaj Ameriko, oni +plendegas, ĉiaflanke, je nesufiĉaj <span class="pagenum">47</span> rezultatoj. Oni diras ke +niaj knaboj, el ĉiuj klasoj de Societo, foriras de lernejo kun +malmulte, eĉ neniom, da inteligenta taŭgeco kontraŭ la +vivbatalado. Ke kamparanetoj lasas lernejon atinginte nenian +kapablecon je ia metio, kaj kun nenia deziro pliigi sian sciadon, tia +kia ĝi estas, kaj tiel nekapablaj legi inteligente, ke ili ne havas +la eblon fari progreson, eĉ tion dezirante. Kaj ke ili ricevas +nenian sciencan instruadon nek kuraĝadon tiun direkton. Ke junuloj +difinitaj por la Militistaro aŭ la Reĝa Ŝiparo povas nek skribi +nek silabi ĝuste sian propran lingvon, kaj konas preskaŭ neniom da +alilandaj lingvoj, da geografio aŭ da ĉirkaŭekzistantaj +natursciencoj.</p> + +<p>Ankoraŭ, aliaj, starante pli alte, eliras el Kolegio kun malmulte +pli ol supraĵa kono de Latina kaj Greka, sen povi senĝene paroli +ian modernan lingvon.</p> + +<p>La celo de Edukado estas instruadi lernantojn pri sciencaj +pensad-metodoj, instruadi ilin kiel ellernadi kaj deprenadi por si +mem, laŭ la maniero la plej efektiva kaj sen malŝpari valoran +tempon: tiel ke, kiam ili lasos la lernejon, ili sin sentos +kuraĝigitaj je plia studado: anstataŭ ol, kiel kutime, naŭzitaj je +verko, pleje libraverko ĉambre, kun ĝia akompananta nescio pri +ĉirkaŭaferoj.</p> + +<p>Unue, ŝajnus necese koni, se estus eble, por kiu metio aŭ profesio +la knabo estas edukota: ni konas, ke tio ĉi ne ĉiam estas ebla. +Tiaokaze ĝenerala praktika instruado, alfarita al lia stato, estas +ĉio, kio estas cirkonstance ebla. Sed, kiam tio estas konata, la +afero estus multe pli facila. Videble, ne estas rezone instruadi por +Inĝeniero knabon iĝonta farmisto, aŭ por la Ŝiparo Reĝa se +iĝonta Soldato aŭ por Advokato se iĝonta Kuracisto, k.t.p. +Tiamaniere, devas esti punkto kie instruado devas komenci +specialiĝi, prefere ĉe lernejoj specialigitaj.</p> + +<p>Rilate knabinoj, ne okazas la sama malfacileco: kvankam ĝi iom +ekzistas.</p> + +<p>Kompreneble, por la alta edukado, precipe kontraŭ la libertempuloj, +niaj Universitatoj provizas okazon: kvankam sendube ili estus +plibonigeblaj.</p> + +<p>Ne estas kaŭzo por timi, ke iu, bezonante studi Latinan aŭ Grekan +aŭ ian alian lingvon, vivan aŭ nevivan, ne trovos plenan okazon en +la estanteco, kiel en la estinteco.</p> + +<p>Kontraŭ Latina kaj Greka, oni pretendas ke, ĉar ili estas lingvoj +tre malfacilaj, ilia akiro farigas neegalan instruadon por la +spirito: kaj forigante ilin, ni ne povus ĝuste kompreni nian propran +lingvon.</p> + +<p>Kvankam tio ĉi eble estas iom vera, kaj kono pri ili, tiel ĉia +scieco, estus profite akirinda, estas ja multe da verkistoj de +pravegaj Anglaj libroj, kiu scias nenion pri ili.</p> + +<p>Tial ili ne estas necesaj, kaj vortodeveno estas lernebla el +lernolibroj, aŭ eĉ el bona vortaro. Scieco pri historio de la homa +progreso estas atingebla per tradukoj el lingvoj nevivaj kaj vivaj. +Sinjoro Profesoro Huxley diras: "<i>La vera celo de vivo ne estas +scieco, sed agado.</i>"</p> + +<p>Nun, por la ordinara lernanto, eble estos utile instruadi +"<span class="sc">Esperanto</span>," ĝis kiam li povas trovi tempon por lerni +estontajn utilajn alilandajn lingvojn. El <span class="sc">Esperanto</span> li povas +lerni la gramatikon en la formo la plej severe simpla, kaj scienca, +fondita sur la sperto el multe da gramatikoj de nunaj kaj antikvaj +lingvoj. Plie li nepre trovos ĝin vortodevena helpon pri la lernado +de modernaj lingvoj.</p> + +<p>Ankaŭ, oni demandas, ke niaj junuloj devas ricevi instruadon pri +patriotismo, siaj rajtoj kaj devoj kiel Angloj: la graveco de nia +Imperio, la Administracio de nia patrujo, k.t.p.</p> +</div> + + +<div id="est2-3-24" class="article" lang="eo"> +<h5>LA OFERO DE LA SKULPTISTO.</h5> + +<p class="center">Tradukita de C. S. Bickell.</p> + + +<p>Skulptisto, kiu treege penadis sed trovis sin preskaŭ sen nutraĵo, +ĵus estis fininta laboron, je kiu li estis metinta ĉiujn siajn +esperojn.</p> + +<p>Ĝi estis plastra modelo de bela virino, kaj la artisto enamiĝis en +la senvivan figuron sur kiu li elspezis tiom da tempo kaj laboro. Li +ja esperis, ke ĝi metus lin sur la vojon, kiu kondukas al la Famo +kaj al la Riĉeco.</p> + +<p>Estis malvarmega nokto, kaj la malfeliĉa viro, tremetante pro +malvarmo en sia mizera subtegmento, maltrankviliĝis pri la +sendanĝereco de la modelo, ĉar la frosto estas pereiga malamiko al +la plastro.</p> + +<p>Kun sopiro de laceco kaj kun ĝemo kiu trapasis lian maldikan korpon, +li demetis la eluzitan veston de siaj nevestitaj ŝultroj. +Ameme li drapiris la figuron per la malnova vesto, kaj, ĵetinte sin +teren apud ĝi, li dormadis.</p> + +<p>Kiam la mateno venis, la frosta suno malfacile ĵetis siajn radiojn +tra la fenestro de la subtegmento kaj brilis sur du figuroj, +malvarmaj kaj senvivaj.</p> + +<p>La skulptisto kuŝis morte glaciiĝinta apud sia bela kreitaĵo: li +donis sian vivon pro la arto, kiun li tiel amis.</p> + +<p>Multaj artistoj, kortuŝataj pro la malfeliĉa sorto de nekonata +frato, monoferis sufiĉan sumon por fari bronzan modelon de la virina +figuro, kaj oni metis surskribon sur la pedestalon de la statuo, +rakontantan la malĝojan historion de la ofero de la skulptisto al la +Arto.</p> +</div> + + +<div id="est2-3-25" class="music"> +<p class="pagenum">48</p> +<p class="center">[<a href="music/dormu.mid">Listen</a>] [<a href="music/dormu.pdf">PDF</a>] [<a href="music/dormu.xml">MusicXML</a>]</p> + +<div class="imgcenter"> +<img src="images/dormu.png" alt="[Music: Dormu! Words by Edward Metcalfe, Music by F. G. Rowe.]" style="width: 549px; height: 672px"> +</div> + +<div class="verse" lang="eo"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Dormu, Dormu en lulilo,</span> + <span class="i2">Paĉja, Panja korligilo;</span> + <span class="i0">Panjo ja apude sidas</span> + <span class="i2">Ci al panja am’ konfidas.</span> + <span class="i0">Ci en sendanĝero estos</span> + <span class="i2">Panjo ja apude restos;</span> + <span class="i0">Laŭ infana elkonfido</span> + <span class="i2">Dormu kara mia ido,</span> + <span class="i4">Dormu, dormu, dorm’,</span> + <span class="i4">dormu, dormu, dorm’!</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kovras ja flugilaj vestoj</span> + <span class="i2">Sur birdetoj en la nestoj</span> + <span class="i0">Sed flugiloj cin anĝelaj</span> + <span class="i2">Kovras en mallumo helaj:</span> + <span class="i0">Ci en sendanĝero restos</span> + <span class="i2">Ĉar anĝeloj apudestos;</span> + <span class="i0">Laŭ infana elkonfido</span> + <span class="i2">Dormu kara mia ido,</span> + <span class="i4">Dormu, dormu, dorm’,</span> + <span class="i4">dormu, dormu, dorm’!</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Dolĉa en lulil’ trezoro,</span> + <span class="i2">Ŝlosilet’ de panja koro,</span> + <span class="i0">Cin al brakoj mi konfidas</span> + <span class="i2">Kies ci vizaĝon vidas;</span> + <span class="i0">Ci en sendanĝero restas</span> + <span class="i2"><span class="sc">Nia Patro</span> apudestas;</span> + <span class="i0">Laŭ infana elkonfido</span> + <span class="i2">Dormu kara mia ido,</span> + <span class="i4">Dormu, dormu, dorm’,</span> + <span class="i4">dormu, dormu, dorm’!</span></div> +</div> +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est2-index">Back to Vol. II index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est2-4-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.</div> +<div class="fleft">18. (Vol. II., No. 4.)</div> +<div class="fright"><i>Aprilo, 1905.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>La Esperanta Gazeto por la<br > + Propagando de la Internacia Lingvo.</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE, 67, Kensington Gardens Square, W.</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Wholesale Agents: 41, Outer Temple, London, W.C.<br> +All Communications should be sent to THE EDITOR, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</div> +</div> + +<div id="est2-4-2" class="left toc"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS.</div> +<table> +<tr><th></th><th>Page</th></tr> + +<tr><td><a href="#est2-4-11" class="sc">Black David</a> (Fairy Tale by E.W.)</td><td class="numb">49</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-4-12" class="sc">Month by Month</a></td><td class="numb">51</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-4-13" class="sc">An Unexpected Meeting</a>, Alphonse +Daudet (translated by Paŭlo Burĵado)</td><td class="numb">52</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-4-14" class="sc">Legend of the First Violin</a> (translated +by F. L. G. Maréchal) concluded</td><td class="numb">53</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-4-16" class="sc">Reminiscences</a>, Part III. (Edward +Metcalfe, M.A., Oxon)</td><td class="numb">55</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-4-17" class="sc">A Masked Ball</a> (D. H. Lambert, B.A.)</td><td class="numb">56</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-4-18" class="sc">The Lion and the Gnat</a> (A. Motteau)</td><td class="numb">57</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-4-19" class="sc">Outdoor Education</a> (Thomas Hoskison)</td><td class="numb">58</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-4-20" class="sc">Doggie’s Views on the Servant +Question</a> (Clarence Bicknell)</td><td class="numb">59</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-4-21" class="sc">Rain</a>, from the Bulgarian (translated +by Penko Petrov)</td><td class="numb">60</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-4-22" class="sc">"Conscience makes Cowards of us +All"</a> (F. A. Meigh)</td><td class="numb">61</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-4-23" class="sc">Coniston and Grasmere</a> (A. R. and +D. H. Lambert)</td><td class="numb">62</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-4-24" class="sc">Inflexible</a>, W. E. Henley (translated +by Ben Elmy)</td><td class="numb">63</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-4-25" class="sc">From Rubinstein’s Thought-Basket</a> +(translated by Vs. Lojko)</td><td class="numb">64</td></tr> +</table></div> + + +<div id="est2-4-3" class="notice right" lang="eo"> +<p style="font-size:170%;">AVIZO GRAVA.</p> + +<p>La malnova firmo Buchanan, Scott & Co., fondita en la jaro 1870, +prezentas siajn komplimentojn al la Esperantistaro kaj anoncas ke, +post nelonge, interesa kaj enspeziga propono aperos en tiu ĉi spaco. +Ĉiu Esperantisto, ĉu membro de ia konata grupo aŭ kies nomo +enskribiĝis en la Adresaro de D<sup>ro</sup> Zamenhof, kiu volas akcepti +tiun ĉi proponon povos samtempe ne nur ŝpari al si specialan +rabaton sed ankaŭ antaŭenpuŝi la disvastigon de Esperanto.</p> + +<p><b>BUCHANAN, SCOTT & CO.,</b></p> + +<p style="padding-left:10%;">Garthland Street,<br > + City, Glasgow, Scotland.</p> +</div> + +<div id="est2-4-4" class="reklamo" style="text-align:center;"> +<div class="left"> +<div class="h6">The Remington</div> + +<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> + +<p>Just think of it!</p> + +<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> + +<p><i>Unbound by ties of nationality:<br > + +The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> + +<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> + +<hr class="short" > + +<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br > +100, Gracechurch St., London, E.C.</p> +</div> + +<div class="right" lang="eo"> + +<div class="h6">La Remington</div> + +<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> + +<p>Pripensu je tio!</p> + +<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> + +<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br > + +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> + +<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> + +<hr class="short" > + +<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br > +100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> +</div> +</div> + +<div id="est2-4-5" class="reklamo left" lang="eo"> +<p><b>ĈIUJ, NI POVOS<br > +PARADIZON IRI.</b></p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kiu bone trinkas,</span> +<span class="i0">Tiu bone dormas.</span> +<span class="i0">Kiu bone dormas,</span> +<span class="i0">Tiu ne pensas malbone.</span> +<span class="i0">Kiu ne pensas malbone,</span> +<span class="i0">Tiu certe ne pekas.</span> +<span class="i0">Nu, ĉar kiu ne pekas.</span> +<span class="i0">Paradizon eniros.</span> +<span class="i0">De nun, bone trinku.</span> +<span class="i0">Kaj vi paradizon iros.</span></div> +</div> +<hr class="short" > +<p>Por tio ĉi, oni devas aĉeti <b>bonajn vinojn</b>, kaj sin turni al:—<br > +<b>Sro. Ch. Jadoan en Mercurey (S. & L.) France.</b></p> +</div> + + +<div id="est2-4-6" class="reklamo right"> +<p style="font-size:170%;">The "Review of Reviews"</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;"><i>Is the Best Magazine for Busy People. +And it is read by ‘Esperanto’ Students.</i></p> + +<p>The aim of this Magazine is to make the Best Thoughts of +the Best Writers universally accessible at a Trifling Cost.</p> + +<p>The busiest and poorest in the community may here follow +with intelligent interest the great movements of Contemporary +History.</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;">Post Free for Twelve Months, 8/6,<br > +10 fr. 75 c., or 8.50 marks.</p> + +<p>Office: MOWBRAY HOUSE, NORFOLK ST., LONDON.</p> +</div> + + +<div id="est2-4-7" class="notice left"> +<p style="font-size:140%;">FOR SALE.</p> + +<p style="padding-left:10%;"><span class="sc">160 Guinea ‘Broadwood’ Grand Piano</span> +for £63. In fine condition; Rosewood. +For all particulars write to <span class="sc">The Editor</span>.</p> +</div> + + +<div id="est2-4-8" class="notice right"> +<p style="font-size:120%;">Correspondence Lessons in Esperanto.</p> + +<p>ARE GIVEN BY</p> + +<p style="padding-left:10%;">Mr. A. MOTTEAU, Certified Teacher of Esperanto, +157, Earlham Grove, Forest Gate, +London, E.</p> + +<p>7/6 the Quarter.</p> +</div> + + +<div id="est2-4-9" class="notice" lang="eo"> +<div class="h5">Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi.</div> + +<ul> +<li>Sro. <span class="sc">Cedric H. Akaster</span>, 31, Connaught Avenue, Plymouth. Deziras interŝanĝi ilus. p-k. kun Geesperantistoj el aliaj landoj.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">A. C. Body</span>, 34, Greenbank Avenue, Plymouth. Deziras interŝanĝi ilus. p-k. kun Geesperantistoj el aliaj landoj.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">C. B. Burgess</span>, Penn Buildings, Erie, Pa., U.S.A. +Deziras koresp. kun Kristanaj Sciencistoj.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">H. Clegg</span>, 14, Norfolk Street, London, W.C. Volas +renkonti fremdajn Esperantistojn, kiuj vizitos Londonon dum +Paskatempo. Li plezure almontros la vidindaĵojn & klopodos por fari +la viziton ĝuebla.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">Edward Gauntlett</span>, Okayama, Japonujo. Deziras +interŝanĝi poŝtmarkojn; precipe deziras ricevi antaŭtempajn +kaj superpresitajn markojn de Anglujo kaj Britaj kolonioj. Ĉiam +respondos.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">L. A. Gill</span>, Churchfield Halls, Acton, London, W. +Deziras koresp. kun ĉiul. per ilus. p-k.</li> + +<li>Frl. <span class="sc">Mitchell</span>, Acuba House, 65, Marquess Road, Canonbury. +Kun alilandanoj per ilus. p-k.</li> +</ul> + +<p>La Kosto de la Enskribo estas 6d. (70c. poŝtmarkoj).</p> +</div> + + +<div id="est2-4-10" class="banner border center"> +<p class="pagenum">49</p> +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST</h4> + +<p>The Esperanto Gazette for the Spread of the International Language.</p> + +<div style="float:left;font-size:80%;width:37%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ ĈE<br > +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;width:60%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> + <li><b>H. Bolingbroke Mudie. Esq., 67, Kensington Gardens Square, London. W.</b></li> + <li>AUSTRIA.—Sro. T Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> + <li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li> + <li>FRANCE.—Grupo Pariza, 28, rue Serpente, Paris.</li> + <li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> + <li>NEW ZEALAND.—Esperanto Society, P.O. Box 50, Auckland.</li> + <li>RUSSIA.—Societo Espero, Bol Podjaceskaja 24, log 12, St. Petersburg.</li> + <li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +</ul></div> + +<hr> + +<p style="float:left;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p style="float:right;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p lang="eo"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis +poŝtmarkon.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtmarkoj, kiuj estas +akceptataj laŭvaloro.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni sendu ĉiujn artikolojn, demandojn kaj +avizojn al La Redaktoro, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</i></p> + +<p style="float:left;width:25%;padding-left:2em;">18. [Vol. II., No. 4.]</p> + +<p style="float:right;width:25%;font-size:80%;text-align:left;"> + Subscription, 3s. Per Annum. + Single Copies, 4d. net. Nos. + 2 to 13, 6d. each; Later Issues + 4d. each, net.</p> + +<p>APRILO, 1905.</p> +</div> + + +<div id="est2-4-11" class="article" lang="eo"> +<h5>DAVDO DHU.</h5> + +<p class="center">Ferakonto originale verkita de E.W.</p> + + +<p>Seka printempo sekvata de somero varmega faris neŝipireblaj eĉ +la plej grandajn riverojn, tial ke la Sisnaĥoj reiris Orientan +Britujon, forlasante la belegajn regionojn, kiujn ili ruinigis.</p> + +<p>Iom post iom revenis en siajn hejmojn la mizeraj kamparanoj, sola +restaĵo el multaj centoj da feliĉaj kaj diligentaj homoj.</p> + +<p>El tiuj ĉi preskaŭ ĉiuj mortis batalante pro la patrujo, aŭ, +perdinte esperon, serĉis alilande la liberecon, kiun ili ne plu +povis defendi ĉe si.</p> + +<p>Sed, inter la malfortuloj, la virinoj kaj infanoj kiuj plorante +revidis siajn senhomajn vilaĝojn, troviĝis almenaŭ unu heroo.</p> + +<p>Davdo Dhu, tiel nomata pro la nigreco de liaj haroj kaj okuloj, estis +farinta miregindaĵojn de boneco, pacienco kaj saĝeco dum tiu ĉi +melankolia reven-tempo.</p> + +<p>Unue li sole esploris la landon por scii ĉu la malamikoj ja forlasis +la scenejon siaj kruelegoj. Tion eltrovinte, li multe komfortis +kaj kuraĝigis la revenantojn kaj laboradis tage kaj nokte al la +rekonstruo de ter-mura protekto kontraŭ luparoj, kiujn la odoro de +neenterigitaj homoj kaj bestoj allogis el la montoj kaj arbaroj.</p> + +<p>Neniam li dormis sub tegmento ĝis ĉiu alia kapo kuŝis en hejmo +sia.</p> + +<p>La vilaĝanoj lin amis kaj respektegis, vidante en li iom da +superhoma, ili volonte estus elektintaj lin sia princo, sed li +insiste rifuzis altiĝi super siaj kunuloj. Li volis nur ilin servi. +Estante orfo, oni urĝis lin edziĝi, sed tion ankaŭ li rifuzis, +sciante ke multe da junuloj bezonis pli ol li vivadon feliĉan.</p> + +<p>Pro la rabadoj kaj detruo faritaj de la lupoj oni revivigis antikvan +leĝon, kiu permesis al neniu edziĝi antaŭ mortigi difinitan +nombron da lupoj.</p> + +<p>Davdo helpis ĉiujn fraŭlojn ĉasi, kaj alporti ilian takson de +kapoj kaj feloj, ĝis kiam ĉiuj, kiuj ĝin deziris, fariĝis +fianĉoj aŭ edzoj.</p> + +<p>La plej bela fraŭlino el ĉiuj estis rifuzinta multajn proponojn. +Oni diris ke ŝi rezervas sin por la heroo. Ŝi estis sprita, lerta +kaj ĉarma. Kiam do Davdo pripensis la amon, nature li enamiĝis en +ŝi, kaj ŝi konfesis al li longe kaŝatan amon.</p> + +<p>Ĉiuhore li revis pri Sisilo, sed li estis serioza, kaj tute +ne parolema, tiel ke neniu sciis lian senliman amon pro la +fianĉino—eble ŝi mem eĉ ne sciis ĝin.</p> + +<p>Avide dezirante akiri kiel eble plej baldaŭ sian impoŝton da feloj, +Davdo ĉasis preskaŭ ĉiun duan tagon, kun neŝanĝa sukceso, sed, +enfine, la bonŝanco mankis al li.</p> + +<p>Ĉasata de luparo li provis salti trans larĝa profundaĵo, sed li +falis, glitadis kaj nekonsciiĝis.</p> + +<p>Kiam li iom reviviĝis, li sin sentis subtenata de molaj brakoj. +Konfuze li demandis: "Kie mi estas? Kies brakoj tenas min?"</p> + +<p>Voĉo dolĉega murmuris: "Vi restas sur la brusto kiu vin nutris dum +via infaneco, vin ĉirkaŭas la brakoj kiuj tiam vin portis."</p> + +<p class="pagenum">50</p> + +<p>Kiam Davdo refortikiĝis, la feino parolis kun li tiel aminde kaj +sincere, ke li kuraĝis ŝin demandi por ke ŝi lin elŝtelis de liaj +gepatroj, kaj kiu estis la infano tie forlasita anstataŭ li.</p> + +<p>Ŝi klare kaj afable respondis: "Al ni feinoj ja estas permesite +edziniĝi kun viroj. Se, dum la tuta vivo, la viro restas fidela, +la feino ricevas senmortan animon. Ŝi povas elekti aŭ morti kun +li, aŭ longan vidvinan vivon, lumigitan per la espero por eterna +reunuigo. Fea edziĝo konsistas nur el manpremo kun kiso. Tia simpla +ceremonio nur ligos honorulon. Feino, kiu sin degradis per amo por +perfidulo devas necese penton fari per disŝiro de ĉiu ligo kiu ŝin +memorigos de li.</p> + +<p>Forlasite, mi devis forpeli mian idon, kaj ĉar mi konis la bonecon +de viaj gepatroj, mi anstataŭis al ili mian trezoron, kaj ŝtelis +vin. Mi tion lastan faris, ĉar, laŭ niaj leĝoj, ĉiu feino devas +varti infanon almenaŭ dum kvardek jaroj.</p> + +<p>Mi sciis ke, kun ili, vi ne perdus la ĉe ni infusan bonecon. Vere +feoj estas virtaj, sed tiu virto ne estas laŭdinda, ĉar ni ne povas +senti malbonan deziron. Bonfari estas nia naturo, nia vivo mem. Homoj +per feinoj nutritaj, per feoj instruitaj, devas fariĝi la plej +granda beno de la homaro. Vi, karulo, estos la koro kaj la cerbo de +viaj venkitaj Britoj. Vi vane ne vivos!</p> + +<p>Apenaŭ resaniĝinta, Davdo volis iri hejmen sed ne povis. Laŭ fea +leĝo, devas neniu homo felandon lasi veka kaj konscia. Tial estis +dormante ke li portiĝis de vilaĝo en vilaĝon, de monto al monto, +de kaverno en kavernon, por prediki la evangelion de rezignacio.</p> + +<p>Malmultaj kaj malfortaj, la Britoj ne povos sukcese kontraŭstari al +la barbaroj. Ili do devas cedi kvazaŭ al dekreto de Dio, devas servi +senhonte la novajn regnestrojn, penadi ilin plibonigi kaj konverti al +Kristo.</p> + +<p>Davdo transportiĝis eĉ en Kimrujon, kie li trovis la pli militaman +popolon pri kiuj la profeto Taliesin diris, ke, multon perdinte, ili +ĉiam gardos sian sovaĝan landon kaj belan lingvon.</p> + +<p>Al la Kimroj Davdo rekomendis virton, unuecon, kaj bataladon. +Ĉirkaŭ la urbo de Merlino li vidis popolon preskaŭ feliĉan, +tutfide kredantan en ilian profetinon. Pri ŝi ili diris: "Ŝi estas +inspira virgulino, amata de Dio, de anĝeloj, de sanktuloj kaj de +tiom da feoj, kiom homoj. Ŝi loĝas en la monteto de la profeto, +klopodas pri lia domo atendas lian vekiĝon, legas lian libron, +kaj klarigas al ni lian volon. Ni tute ne bezonas alian juĝanton, +pastron aŭ reĝon, ol nia Vivieno." ...</p> + +<p>Unu matenon Davdo, vekiĝante en sia hejma vilaĝo ĝoje rapidis ĉe +Sisilo, kaj sciiĝis de ŝiaj gepatroj ke, lin kredinta pereitan, ŝi +antaŭ ok monatoj edziniĝis.</p> + +<p>Lia koro ĉesis bati, dum kelkaj momentoj li nenion vidis nek aŭdis. +Tiam silente li formarŝis.</p> + +<p>Tiun tagon li sin kaŝis.</p> + +<p>Morgaŭe la vilaĝanoj vidis la saman gajan aktivan helpeman viron, +kiun ili perdis antaŭ du jaroj.</p> + +<p>Nokte li ofte ploris, tage li sin devigis pensi nur pri siaj +najbaroj. Kiam li ne volis malĝojiĝi pro sia doloro, li rakontis +pri sia falo, kaj sia savo de la feoj; pri lia misio kaj pri ĉio, +kion li vidis en Britujo kaj Kimrujo. Sed pri la felando li parolis +neniam, ĉar bone li ellernis ke homa lingvo ne povas esprimi +sentadojn aŭ eĉ agadojn feajn.</p> + +<p>Tiamaniere pasis unu jaro. Davdo, silente batalante, tute venkis sian +doloron. Sisilo estis feliĉa, la vilaĝo prosperis, sed homoj devis +severe laboradi por vivi, kaj li helpis al multaj.</p> + +<p>Varmegan vesperon, junulino portis lignon el la arbaro. Ŝi estis +pala, maldika, kaj tro malforta por tia laboro, sed sia patro kaj +gefratoj mortis, kaj sia patrino estis malsanulino kiun ŝi, Mirio, +sole subtenis. Mirio ne posedis spriton, lertecon, aŭ belecon. Ŝi +estis tute sen geamikoj kaj sen espero.</p> + +<p>Fleksigita sub sia ŝarĝo, kaj preskaŭ svenanta, ŝi ĝin sentis +subite forprenata, kaj ŝi aŭdis la voĉon de Davdo, kiu diris: "Tiu +ĉi ne estas virina laboro. Mi portos la lignon, mi petas tenu brakon +mian."</p> + +<p>Sen ia penso pri amo aŭ edzeco, li diris al Mirio, ke ne estos +necese ke ŝi plu laboru, ĉar li estos filo al ŝia patrino.</p> + +<p>Mirio nekomprenis kaj ĝoje akceptis la neintencan proponon. Ŝi +estis tiel feliĉa, tiel danka, ke li ne kuraĝis vidi la doloron +kiun kaŭzus la scio de ŝia eraro. Li do nur diris ke li morgaŭe +vizitos la patrinon.</p> + +<p>La tutan nokton li vagadis en la arbaro kaj aŭskultis feajn voĉojn. +Li bezonis konsilon.</p> + +<p>Kio estis la fea konsilo kiun li ricevis? Jen estas:</p> + +<p>"Vi estas aminta, sed neniam vi reamos. Mirio ne estas amata de +ĉiuj; oni diras ke ŝi estas ne verema kaj bonkora. Ŝi estas do +sufiĉe kompatinda! Ĉu vi volas plimultigi ŝiajn dolorojn per +rifuzo de la amo kiun ŝi neniam estus espriminta se vi ŝin ne +trompis per vortoj maldiskretaj. Bedaŭro estas parenco de la amo. +Sed ĉu la bedaŭro ne mortos, kiam ŝi estos kontenta, ĝojega? Ne +timu!"</p> + +<p>Davdo kaj Mirio fariĝis geedzoj.</p> + +<p>La vilaĝanoj miregis, sed lia ĝentila bonega respekto por la +malforteco havis tiom da simileco al timema amo, ke ili tute +trompiĝis.....</p> + +<p>Post kvardek jaroj gefiloj kaj genepoj enterigis Mirion apud la +antaŭ ne longe morta Davdo, la heroo, patrioto, kaj saĝulo—Davdo +Dhu.</p> +</div> + + +<div id="est2-4-12" class="article"> +<p class="pagenum">51</p> +<div class="left" lang="eo"> +<h5>MONATO POST MONATO.</h5> + + +<p>Enlandaj & eksterlandaj Korespondantoj skribis aprobante la rimarkojn +faritaj lastan monaton pri la fondigo de Internacia Esperanta +Komitato. Nun estas konsiderinde en kia direkto restas ĝiaj +funkcioj.</p> + +<p>Ŝajne ĝi ne posedos iometon plu da aŭtoritato por ŝanĝi la +formon de la neelparoleblan vorton <i>scii</i>, aŭ por forigi la uzon +de la vorto <i>ol</i> post <i>anstataŭ</i>, ol posedas jam la ordinara +Esperantisto. Sed ekzistas multaj manieroj, laŭ kiuj tia organizaĵo +povos elmontri sian valoron, & kore ni invitas niajn legantojn, ke +ili pripensu la aferon, & sendu al ni siajn proponojn, zorge evitante +"neeblaĵojn"! Ni klopodos por ke la ricevotaj respondoj estu +submetitaj al la Bulonja Kongreso, ĉe kiu tiom da ni ĉeestos.</p> + +<p>Bedaŭrinde, via Redaktoro povos ĉeesti Bulonjon nur de Aŭgusto 5 +ĝis 8.</p> + +<p>Sed, kiel kompenso pro ĉi tiu malfeliĉo, li donas al si la +privilegion ekviziti multajn samideanojn en Alĝero, Multujo, & +aliloke.</p> + +<p>Ĉar estas, malkontentige, neeble esti ĉe du lokoj je unu & la sama +momento, estas neeviteble ke korespondantoj devos atendi kelkajn +semajnojn por respondoj al iliaj afablaj komunikaĵoj. Sed, Majfrue +ni esperas reordigi la aferojn kiel kutime. La eldonigo de la <span class="sc">The +Esperantist</span> kompreneble daŭriĝos kiel kutime. La Maja kajero +jam presiĝis.</p> + +<p>La progreso dum la pasinta monato ne estas estinta speciale +rimarkinda.</p> + +<p>Artikoloj alvenis el Queensland, Hindujo, & la Unuigitaj Ŝtatoj, +kiuj vekigis iom da intereso. Nova grupo fondiĝis ĉe Chippenham +(Wilts), kies Hon. Sek. estas S<sup>ro</sup> Harry Wiltshire, Pierrepont +House.</p> + +<p>S<sup>ro</sup> Rhodes (Keighley) eldonigis belforman Rim-Vortaron (kosto +70c.) kiu utilos al niaj estimindaj poetoj. Ni ankaŭ ricevis numeron +de la <i>Alĝera Duonmonata Stelo</i>, kiu, sendube, estas nukleo por pli +granda organo de niaj Nord-Afrikaj kunbatalantoj.</p> + +<p>El nedirekta deveno alvenis la sciigo ke Japonaj kunstudentoj +intencas fondigi sian Esperantan organon.</p> + +<p>Konkludante, ni deziras danki ĉiujn verkistojn pro ilia afableco; +&, kvankam ni plenege estimas la sindoneman laboron de niaj oftaj +verkantoj, ni precipe deziras danki tiun kreskantan aron da +diversnacianoj kies verkoj aperas sur niaj paĝoj por la unua fojo.</p> +</div> +<div class="right" lang="en"> +<h5>MONTH BY MONTH.</h5> + + +<p>Correspondents at home and abroad have written approving of the +remarks made last month concerning the foundation of an International +Esperantic Committee. It is now to be considered in what direction +its functions lie.</p> + +<p>Apparently it will not possess one iota more of authority to change +the form of the unpronounceable word <i>scii</i>, or to abolish the use +of <i>ol</i> after <i>anstataŭ</i>, than the ordinary Esperantist possesses +at present. But many ways exist in which such an organisation can +show its value, and heartily do we invite our readers to consider +the matter and send us their suggestions, taking pains to avoid +"impossibilities." We will see that the replies received be submitted +to the Boulogne Congress, at which so many of us will be present.</p> + +<p>Unfortunately, your Editor can be in Boulogne from August 5 to 8 +only.</p> + +<p>But, as compensation for this disappointment, he is allowing himself +the privilege of paying a flying visit to many fellow students in +Algiers, Malta, and elsewhere.</p> + +<p>As it is, unfortunately, impossible to be in two places at one and +the same time, it is inevitable that correspondents will have to wait +some weeks for replies to their kind communications. Early in May +we hope to put things in their usual working order once more. The +publication of <span class="sc">The Esperantist</span> will, of course, continue as +usual. The May number has already been printed.</p> + +<p>The progress of last month has not been especially remarkable.</p> + +<p>Articles have come to hand from Queensland, India, and the U.S.A., +which have aroused some interest. A new group has been founded at +Chippenham (Wilts), the Hon. Sec. of which is Mr. Harry Wiltshire, +Pierrepont House.</p> + +<p>Mr. Rhodes (Keighley) has issued a neat Rhyme Vocabulary which will +be useful to our esteemed poets. We have also received a number of +the <i>Alĝera Duonmonata Stelo</i>, which will doubtless form the nucleus +of a larger organ for our North African friends.</p> + +<p>From an indirect source comes the news that Japanese Esperantists +intend to found their Esperanto journal.</p> + +<p>In conclusion, we wish to thank all contributors for their +kindness; and, although we fully appreciate the devoted work of our +frequent contributors, we especially thank that growing number of +"Internationals" whose compositions appear on our pages for the first +time.</p> +</div> +</div> + +<div id="est2-4-13" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">52</p> +<h5>RENKONTIĜO NEATENDITA.</h5> + + +<p class="center">De Alphonse Daudet, tradukita de Paŭlo Burĵado (Narbonne).</p> + + +<p>"Blidah! Blidah!" ekkriis la kondukisto, malfermante pordokurtenon.</p> + +<p>Konfuze, tra vitraĵoj malglatigitaj de nebuleco, Tartareno de +Taraskono ekvidis placon de beleta subprefekturo, placon regulan +ĉirkaŭatan de arkadoj kaj plantatan de oranĝujoj, meze de kiu +plombaj soldatoj ekzercadiĝas en klara nebuleco roza de la mateno. +Ĉe la kafejoj oni deprenis la fenestro-kovrilojn. En angulo, halo +kun legomoj....</p> + +<p>Estis ĉarme, sed tio ne odoris ankoraŭ la leonon.</p> + +<p>"Al sudo! Pli al sudo!" murmuris la bona Tartareno, reinterniĝante +en sian angulon.</p> + +<p>Ĵus tiam, la pordo malfermiĝis. Blovigo da aero freŝa eniris, +alportante per siaj flugiloj kun parfumo de la oranĝujoj +floriĝantaj, malgrandetan sinjoron aveljake vestitan, maljunan, +sekan, sulkigitan, simetrie regulan kun figuro dika kiel pugno, +kravato nigrasilka alta je kvin fingroj, leda paperujo, pluvombrelo: +la vera notario vilaĝa!</p> + +<p>Ekvidante la militilaron de la Taraskonano, la malgranda sinjoro, +kiu sidiĝis kontraŭe, ŝajnis treege surprizata kaj ekrigardis +Tartarenon kun insisteco ĝenanta.</p> + +<p>Oni maljungis, oni jungis. La veturilego forkuris.</p> + +<p>La malgranda sinjoro rigardadis ĉiam Tartarenon, kiu fine +malpaciencis.</p> + +<p>"Tio mirigas vin?" diris li, rigardante siavice la malgrandan +sinjoron plenvizaĝen.</p> + +<p>"Ne, tio ĝenas min," respondis la alia tute trankvile, kaj ja per +sia tendŝirmilo, sia turnpistolo, siaj du pafiloj en iliaj ingoj, +sia ĉastranĉilo kaj plie sia korp-amplekso natura Tartareno de +Taraskono okupis multon da loko.</p> + +<p>La respondo de la sinjoro incitis lin.</p> + +<p>"Ĉu vi imagas okaze, ke mi iros al leono kun via pluvombrelo?" diris +la granda homo kun fiereco.</p> + +<p>La malgranda sinjoro rigardis sian pluvombrelon, ridetis senbrue; +poste, ĉiam kun la sama flegmo: "Tiam, sinjoro, vi estas...?"</p> + +<p>"Tartareno de Taraskono, mortigisto de leonoj!"</p> + +<p>Elparolante tiujn vortojn la brava Taraskonano skuis kiel kolhararo +la glanon de sia ĉekia’.</p> + +<p>Iĝis en la veturilego ekmovo de miregiĝo.</p> + +<p>La Trapisto faris la signon de la Kruco, la du virinoj elpuŝis +krietojn de timiĝo, kaj la fotografisto de Orléansville +alproksimiĝis al la mortigisto de leonoj, jam revanta la honoron +kiun li faros lian fotografilon.</p> + +<p>La malgranda sinjoro, li ne konfuziĝis.</p> + +<p>"Ĉu vi jam mortigis multe da leonoj, Sinjoro Tartareno?" demandis li +tute trankvile.</p> + +<p>La Taraskonano akceptis lin per bona maniero.</p> + +<p>"Ĉu mi mortigis multe da ili, sinjoro! Mi deziras por vi, ke vi +havu nur tiom da haroj sur la kranio!" Kaj ĉiu veturilano ekridis, +rigardante la tri flavajn harojn kiu stariĝas sur la kapo de la +malgranda sinjoro.</p> + +<p>Sia vice, la fotografisto de Orléansville ekparolis:</p> + +<p>"Terura profesio la via, Sinjoro Tartareno! Oni travivas iafoje +malbonajn momentojn.... Tiel tiu kompatinda Sinjoro Bombonel."</p> + +<p>"Ha jes; la mortigisto de panteroj," diris Tartareno iom malŝate.</p> + +<p>"Ĉu vi konas lin?" demandis la maljuna sinjoro.</p> + +<p>"Ho per Dio! ĉu mi konas lin! ... Ni ambaŭ ĉasadis pli ol +dudekfoje kunekun."</p> + +<p>La malgranda sinjoro ekridetis. "Vi ĉasas do ankaŭ la panterojn, +Sinjoro Tartareno?"</p> + +<p>"Iafoje, por pasigi la tempon," diris la obstinega Taraskonano.</p> + +<p>Li aldonis, relevante la kapon per gesto heroa, kiu elflamigis la +koron de la du virinoj: "Tio ne valoras la leonon!"</p> + +<p>"Sume," riskis la fotografisto de Orléansville, pantero estas nur +"dika kato!"</p> + +<p>"Nepre ĝuste," diris Tartareno tute ne malkontenta, ke li humiligis +iom la gloron de Bombonel, precipe antaŭ la sinjorinoj.</p> + +<p>Ĉi tie, la veturilego haltis, la kondukisto venis por malfermi la +pord-kurtenon, kaj, turnante sin al la malgranda maljunulo: "Jen vi +estas alveninta, sinjoro," li diris kun plena respekto.</p> + +<p>La malgranda sinjoro sin levis, malsupreniris kaj, antaŭ li refermis +la pordon, li diris: "Ĉu vi volas permesi, ke mi donu al vi +konsilon, Sinjoro Tartareno?"</p> + +<p>"Kian, sinjoro?"</p> + +<p>"Mian fidon! aŭskultu, vi havas eksteraĵon de bona viro, mi +preferas diri al vi tion, kio estas.... Revenu vi rapide Taraskonon, +Sinjoro Tartareno. Vi perdas vian tempon ĉi tie. Restas ja ankoraŭ +kelkaj panteroj en la provinco, sed fi! ĝi estas tro malgranda +ĉasaĵo por vi! Sed pri leonoj, estas finite. Ne restas unu en +Alĝerio ... mia amiko Ĉasaing ĵus mortigis la lastan!"</p> + +<p>Poste la malgranda sinjoro salutis, fermis la pord-kurtenon, kaj +foriris ridante, kun sia paperujo kaj pluvombrelo.</p> + +<p>"Kondukisto!" demandis Tartareno kun sia kutima grimaceto. "Kiu do +estas tiu bona homo?"</p> + +<p>"Kiel eble! Vi ne konas lin? Sed li estas Sinjoro Bombonel."</p> +</div> + + +<div id="est2-4-14" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">53</p> +<h5>LA LEGENDO PRI LA UNUA VIOLONO.</h5> + +<p class="center">El la Franca de Jean & Jerôme Tharaud, tradukita de F. L. G. +Maréchal.</p> + + +<p>En la direkto de la Kastelo, oni sonigis la ĉaskornon. La ĉasistoj +venis al Macha. Tra la arbetoj ŝi rekonis, meze de lia brilanta +sekvantaro, sian amaton, klinantan super la kolo de la ĉevalo. +Neniam li aperis al ŝi tiel bela, ol en tiu momento. Ne plu li estas +viro, sed vivanta revo, mirinda kreitaĵo de ŝia deziro.</p> + +<p>Ŝiaj fratoj estas ankoraŭ etendataj en la dormego de la juneco.</p> + +<p>La blovo de varmega elspiraĵo turnigis ŝin. Satano estis tie kaj, +per gesto, li montris la dormantajn ligno-tranĉistojn, kaj tiam li +pantomimis kiel viro, kiu postulas monon.</p> + +<p>Macha tordis siajn brakojn supre la kapo. Ŝi adoregis siajn fratojn +... tamen ŝi fordonis ankaŭ ilin al la Diablo!</p> + +<p>Tiu ĉi metis en sian maldekstran manon (pli rigida ol ŝtalo) la +duan fingron de Traĵano; per la dekstra mano li prenis la finon de +la fingro; li tiris ĝin kiel fadeno.</p> + +<p>Kiam Macha turnis la kapon, ŝi vidis la duonon de la korpo de +Traĵano ĉe la interna parto de la diabla mano, kaj la alian duonon +transformigata en longan kaj maldikan fadenon. Pli senmova ol la +trunkoj de la arboj, ŝi vidis la restaĵon de sia frato iom post +iom pasi tra la malgranda truo, dum la fadeno ĉiam plilongiĝis kaj +fariĝis pli kaj pli maldika.</p> + +<p>Kiam lia tuta korpo trapasis, la Diablo tranĉis fadeneron tiel longa +kiel la homa brako.</p> + +<p>"Tio ĉi ne estas multe," li diris, "Mi kontentiĝas pro ne multe."</p> + +<p>Romo tenis per la mano la apoglokon, kiu utilas por segi la lignon. +La ruzulo prenis lin per la piedoj kaj, turniginta lin rapide +kiel ŝnuristo turnigas sian ŝnuron, li marŝas malantaŭen +ŝpinanta fadenon, kiu grandiĝis ĉiam, dum la korpo de Romo ĉiam +maldikiĝis. Kiam la ŝnuro estis maldika kaj brilanta, la Diablo +tranĉis parton de ĝi, ankaŭ tiel longa kiel la homa brako.</p> + +<p>Kiam li alproksimiĝis al Konstanteno, Macha kriegis, sed eĉ ŝi +mem aŭdis nenion. La Diablo prenis lin per la kapo kaj la piedoj, +kaj transformis lin en glas-globo, kiun li eltiris ĝis li obtenis +brilegan fadenon. De tiu ĉi li ankaŭ detranĉis porcion, tiel longa +kiel homa brako.</p> + +<p>Liveo sole restis. Macha kuris al li por savi lin. Ŝi levigis lin +sur siaj brakoj, sed la piedoj ne povis plu kuri.</p> + +<p>"Mirinde," diris la Diablo, kaj, prenante haron el la barbo de Liveo, +li komencis eltiri ĝin, dum Macha svingigis Livenon per aŭtomata +movo, kaj la korpo de ŝia frato pezis malpli kaj malpli, kaj ŝiaj +brakoj fine falis kontraŭ ŝia korpo. Liveno nur estis silko, kaj +Satano detranĉis pecon tiel longa kiel homa brako.</p> + +<p>La kvar fratoj de Macha ne ekzistis plu!</p> + +<p>Ĉe la supra parto de la plata kaj sonora kesto—kiu estis la korpo +de la patro—la Diablo nun alligis kvar fadenojn, unu dika, alia +diketa, alia maldiketa, alia maldika.</p> + +<p>Macha ne cedis je timego. "Nun, la kavaliron!" ŝi ekkriis.</p> + +<p>"Pacienco!" respondis Satano, "la muzikilo ne estas finita."</p> + +<p>"Kion vi ankoraŭ volas?" kriis Macha furioze.</p> + +<p>"Preskaŭ nenion!" li respondis.</p> + +<p>Macha rigardis la Malamikon en la okuloj kaj legis lian penson. Ŝi +mallevis la kapon. Pli ol sia patro, pli ol siaj fratoj, ŝi amis +sian patrinon.</p> + +<p>"Prefere demandu al mi mem la vivon!" ŝi diris.</p> + +<p>"Vian vivon! Ne, estas via animo, kiun mi bezonas!" Satano respondis.</p> + +<p>La Diablo foriris en la arbaron, pinĉante la kordojn de la violono +per reva fingro. Macha rekonis la animojn de siaj fratoj en tiu ĉi +malgaja muziko. La plej dika el la fadenoj signifis la solenecon de +Traĵano, la dua figuris la melankolion de Romo, la tria la aman +koron de Konstanteno, kaj la lasta la senzorgan animon de Liveo.</p> + +<p>Macha revenis al la kajuto.</p> + +<p>La arbaro estis plena je malbonaj voĉoj. La bestoj persekutiĝis, la +birdoj ĉasiĝis.</p> + +<p>La patrino de Macha, maltrankvila pri tio, ke ŝi ne vidis sian +edzon nek filojn, sidiĝis sur arbotrunko antaŭ la kajuto. Tie, ŝi +dormis.</p> + +<p>La luno klarigis la herbon de la klaraĵo.</p> + +<p>Macha ne kuraĝis eniri en tiun klaraĵon. Ŝi haltis en la noktaj +ombroj, kaj rigardis. La patrino ŝajne estis senviva. Ŝiaj longaj +oraj haroj falis sur la ŝultroj kaj vestis ŝin ĝis la zono.</p> + +<p>Multaj memoroj revenis al Macha. Ŝi deziris morti.</p> + +<p>Najtingalo kantis. Per ĝia voĉo la arbaro refariĝis sorĉa +ama loko. Macha apogis sin, sufokanta kontraŭ kverk-trunko. La +najtingalo daŭrigis sian pasian kanton. Vento tremetigis la foliojn; +la Diablo eliris el la ombro, kaj trairis la klaraĵon, dancante sur +siaj pintaj ungoj.</p> + +<p>Estis tre hele super la kastelo de la kavaliro. Oni donis feston +en la granda korto, kaj la bruoj de malproksima muziko atingis la +orelon.</p> + +<p>La Diablo estis apud Macha. Li fiksis sur ŝi siajn fajrajn okulojn.</p> + +<p>Ŝi diris mallaŭte, tiel mallaŭte, ke estas necese havi orelojn de +la malamiko por aŭdi: "Prenu ŝin!"</p> + +<p class="pagenum">54</p> + +<p>Por ke ŝi ne vidu la krimon, ŝi kaŝis sian kapon en sia +antaŭtuko.</p> + +<p>"Ne timu, sed rigardu, mia belulino."</p> + +<p>Macha malkovris la kapon. La korpo de la patrino estis nur fleksebla +bastoneto.</p> + +<p>Al tiu ĉi la Diablo alfiksis la longajn orajn harojn de la patrino. +Tiu estis la arĉo.</p> + +<p>Li pasigis tiun arĉon sur la fadenoj, premis la ŝlosilojn por +belsonigi la tonojn, kaj ludis. Tiam Macha povis rekoni la surdan +ritmon de la kvar hakiloj, kiuj diris: "Kion vi faris al viaj +fratoj?"</p> + +<p>"Prenu tiun ĉi muzikilon," diris Satano, "kaj marŝu trifoje +ĉirkaŭ la kastelo, pasiganta la arĉon super la fadenoj, kiel mi +jam faris. Vi estu feliĉega, fraŭlino mia!" ...</p> + +<p>... Macha tuj montis la deklivon de la monto. Ŝi alvenis apud la +muroj de la kastelo, kaj komencis ludadi kaj promenadi ĉirkaŭe.</p> + +<p>En granda ĉambro kuŝis la vunditan kavaliron sur lito. Li estis +tre pala. Dum la lasta ĉaso li vundiĝis de la dentegoj de sovaĝa +porko. Tuj kiam li aŭdis la aman voĉon de nekonata muziko, li sin +levis el la lito.</p> + +<p>Macha finis la unuan ĉirkaŭ-iron.</p> + +<p>La kavaliro, forgesante sian vundon, vestiĝis dum ŝia dua +ĉirkaŭ-iro. Li metis sur sin ĉiujn la ornamaĵojn, kiujn li +havis en la kastelo, kaj, kiam li kolektis sian tutan riĉecon, li +malfeliĉiĝis pro sia malriĉeco.</p> + +<p>La muziko fariĝis tiel moviga, ke la kavaliro portis la manon al la +koro.</p> + +<p>Mi ne sentas plu la doloron de mia vundo, sed mi sentas bone, ke mia +koro estos ĉiam malsana, se mi trovos ekstere nur la venton; li +diris al si mem.</p> + +<p>Kaj li malsupreniris la grandan ŝtonan ŝtuparon.</p> + +<p>Macha finigis la trian ĉirkaŭ-iron.</p> + +<p>La kavaliro trakuris la ponton, kaj sin ĵetis sur genuoj antaŭ +Macha. Ŝi forgesis ĉion: patron, fratojn, patrinon.</p> + +<p>"Ne donu al mi viajn riĉaĵojn," ŝi diris. "Mi nur deziras vian +koron! Kial ĝi estis necese uzi la muzikon de tiuj ĉi fadenoj por +ke vi amu min?"</p> + +<p>"Ho, tiu ĉi muziko, kiu transportas min! Oni dirus ke estas homaj +voĉoj, kiuj parolas."</p> + +<p>Kaj ili ambaŭ eniris en la kastelon, kaj vivadis kune dum multaj +feliĉaj tagoj.</p> + +<p>De tempo al tempo la kavaliro estis maltrankvila. Li sentis sin +kvazaŭ ensorĉata. Li deziris scii, kia estas la diabla povo de la +eksterordinara muzikilo. Li suspektis ke Macha kaŝis de li grandan +misterion. Li vane demandis ŝin pri tio. Ŝi ĉiam silentigis lin +per kisoj. Iafoje la violonaj plendoj estis tiel ŝirantaj, ke li +deziris forkuri, kaj komenci denove la antaŭan vivon. Sed preskaŭ +tuj la kantado de la violono fariĝis tiel dolĉa, ke li ĉion +forgesis—la mondon, siajn amikojn, siajn servistojn, la bestojn de +la arbaro, ĉion, krom la sopiroj de tiu ĉi demona muziko.</p> + +<p>Macha estis iom ĵaluza de la violono, kiu havis sur ŝia Henriko pli +da potenco ol posedis ŝia propra beleco. Ofte ŝi estis tentinta +rompigi la sonoran kesteton kontraŭ ŝtonego. Sed ŝi timis perdi +la Henrikan amon. Ŝi forgesis sian patron, siajn fratojn, sian +patrinon, kaj ŝi fordonis sin al sia pasio.</p> + +<p>Unu vesperon, iu frapis al la pordo.</p> + +<p>Pluvis. Kiu povas veni je tia horo?</p> + +<p>Macha timegis. Homo eniris, kovrata per dika mantelo.</p> + +<p>"Bonan vesperon, miaj amikoj," diris la nekonatulo, demetanta sian +ĉapelon.</p> + +<p>Macha rekonis la voĉon, kaj ekkriis: "Henriko, la Diablo!" kaj +ĵetis sin en liaj brakoj.</p> + +<p>Satano ridis, kaj prenis la amantojn sub siaj brakoj, kiel +pajlaro....</p> + +<hr class="short" > + +<p>La violono restis en la dezerta kastelo.</p> + +<p>Unu tagon, cigano, kiun la okazo kondukis tien, serĉis kuŝejon +inter la ŝtonoj por sin ripozi. Li trovis la violonon, kaj prenis +ĝin.</p> + +<p>Malsuprenirinta en la valon, li ludis en la vilaĝojn. Viroj, +infanoj, virinoj sekvis lin. Laŭ sia deziro, li plorigis kaj ridigis +ĉiujn.</p> + +<p>Tia estas la legendo pri la unua violono, kiel ĝin rakontas la +ciganoj en Transilvanio.</p> +</div> + + +<div id="est2-4-15" class="joke" lang="eo"> +<h5>ŜTONIGITA ARBARO.</h5> + +<p class="center">(J. Heath (8723)).</p> + + +<p>Iam, Anglo kaj Amerikano interparoletis kune, pri la diversaj +mirindaĵoj de iliaj patrujoj. La Anglo fiere parolis pri la belegeco +de la "New Forest," kaj rakontis multajn trajtojn de tiu belega +regiono.</p> + +<p>"Sed," rimarkis la Amerikano, "vi ĵus devas vidi la arbarojn de mia +lando—precipe la ŝtonigitan arbaron en mia ĉirkaŭaĵo. Ĉiuj +la arboj tie estas ŝtonigitaj—ĉiu branĉo—ĉiu branĉeto—ĉiu +plej malgranda folio—bestoj, birdoj, ĉio estas tute ŝtonigita. +Kaj tiam, kiam mi laste tie estas, jen ĉasisto, kiu same estis +ŝtonigita. Sia pafilo—ŝtonigita, la fumo—ŝtonigita, eĉ la kuglo +el lia pafilo restis en aero ŝtonigita!"</p> + +<p>"Haltu do!" ekkriis la Anglo, "nun mi estas vin elkaptanta—ĉar laŭ +la leĝo de graveco tiu kuglo devis fali teren."</p> + +<p>"Ho! alilandulo, ne tiel rapide!" respondis la Amerikano, "ĉar +mi certigas vin ke, je tiu okazo, <i>la leĝo de graveco mem estis +ŝtonigita</i>."</p> +</div> + + +<div id="est2-4-16" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">55</p> +<h5>FRAGMENTAJ MEMOROJ.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon).</p> + +<p class="center"><i>La aŭtoro rizervas ĉiajn rajtojn.</i></p> + + +<p>Pense mi forlasas la vilaĝon kiun mi ĝis nun priskribis, kaj, post +iom longa fervoja veturado, alvenas al alia. Ĉe la stacidomo min +renkontas iom rimarkinda persono; la pastro kies mi estos gasto. +Junulo li estis kuracisto kaj studiadis ĉe Londono kaj Parizo. Poste +li vizitis Turkujon. Dum la milito inter la Nordaj kaj Sudaj Amerikaj +Ŝtatoj li akompanadis la armeon kiel kuracisto. Multe li vojaĝadis. +Tiam, fariĝinte pastro, dum kelkaj jaroj li vivis kiel misiisto +ĉe la Indanoj. Nun, maljunulo, li estas pastro de ligna preĝejo +en ligna vilaĝo, kaj loĝadas en ligna domo kies la dormoĉambroj +estas eniritaj, sen pero de trapasejo, rekte de la salonoj. Klera +kaj bone edukita li estas respublikano; firme kredas ke ĉiuj homoj +estas absolute egalaj; tute malestimas fierecon pro raso; kaj neniam +forgesas, ke li devenas mem de tre bona kaj antikva familio.</p> + +<p>Nature oni supozus, ke la domo de tia homo ne estus tute ordinara, +kaj vere oni trovus en ĝi iom strangan miksaĵon. En mia +dormoĉambro, ekzemple, la tolo estas belega, ĉiuj la negrandaj +objektoj el la plej bona speco, tamen kiel lavtablo mi uzis +keston—per blankaj kurtenetoj beligitan, puran, kaj al mi tute +ĉarman; sed, funde, keston kiu antaŭe, mi supozas, entenis sapon. +La pastro klarigas ke, kiam oni ŝanĝas ofte sian domon, granda +meblaro estas tute sennecesa kaj eĉ foje malkonvena.</p> + +<p>La pastredzino ridetas. "Venu kun mi," ŝi diras, "kaj rigardu +mian provizejon. Neniam en Anglujo vi vidis ion similan"; kaj, min +kondukinte en la ĝardenon, ŝi montras al mi lignan kovrilon.</p> + +<p>Mi ĝin levas kaj vidas enfosita en la tero grandan kvadratan +lignan keston, en kiu kuŝas, aŭ pendas de hokoj en la flankaĵoj +alfiksitaj, diversaj manĝaĵoj. Tiajn kovrilojn oni okaze vidas en +la Angla kamparo sur la buŝo de profunda puto.</p> + +<p>"Ni ne havas kelojn," klarigas mia kondukantino, "kaj la vetero +estas varmega. Ni ankaŭ devas ĉion gardi kontraŭ la atakoj de +tiuj malgrandaj rabistoj, la blankaj formikoj, kiuj tuj kovrus per +siaj korpetoj ian manĝaĵon, kiun oni estus lasinta en la domo. Eĉ +per multaj kovertoj oni ne povas ion kaŝi de ili. Foje mi enfaldis +kelkajn bulkegojn tiel preme en kovertoj ke mi pensis: ‘Neeble +estas ke eĉ la blankaj formikoj eniru tiun ĉi paketon.’ Sed, ho, +ve! Kiam mi ĝin malfaldis ĝi estis tute plenega je la malgrandaj +turmentetoj."</p> + +<p>Sed eĉ en Anglujo ni havas niajn malagrablaĵojn. Foje ĉe iom +malfrua horo mi revenis loĝejon, kaj estante malsata serĉis mem la +panon. Mi ĝin trovis en la manĝoĉambro sur flanktablo, kie estis +lasinta ĝin la senzorgaj servistoj. Mi trovis sed mi ne manĝis! Eĉ +nun mi sentas min vomema ree vidante tiun promenejon kaj paŝtejon de +arego de grandegaj nigraj skaraboj. Ugh!!! Mi preferas la blankajn +formikojn.</p> + +<p>La pastrejo tute similas al multaj aliaj dometoj de tiu vilaĝo. +Oni alvenas al ĝi de la vilaĝo sur ligna flankpromenejo de kiu +ĝin apartigas kelkaj lignaj bariloj. Por eniri la ĝardenon oni +malsupreniras malgrandan lignan ŝtupareton. La dometo, kiu havas +nur unu etaĝon, staras ĝuste meze sur rektangula terpeco de du +Ejkroj (=.81 da Hektaro) kaj ĉar ĝi estas altigita kelkajn futojn +de la tero oni supreniras kelkajn aliajn ŝtupetojn por alveni al +la balkono. Mi ĉiam pensadis ke estus granda plibonigo konstruigi +kvazaŭ ponteton de la balkono al la flankpromenejo. La balkono +etendiĝas la tutan longon de la antaŭa flanko de la dometo. Sur +ĝin (la balkonon) rigardas la du salonoj kaj de ĝi la pordoj +kondukas rekte en la salonojn. Alfiksitaj al la pordo-kadroj estas +retpordoj tiajn kiajn mi jam priskribis.</p> + +<p>Enirante la pli grandan salonon, kiu estas lumigita per tri fenestroj +oni rimarkas ĉe la malantaŭa flanko du pordojn, kiuj kondukas rekte +al dormoĉambroj. Ĉe la dekstra flanko alia pordo donas aliron al la +alia salono de kiu oni eniras la trian dormoĉambron kaj la kuirejon. +Pordo de la kuirejo kondukas al la malantaŭa terpeco kiu enhavas la +belegan provizejon, kiun mi ĵus priskribis.</p> + +<p>Tie oni ankaŭ trovas ĉevalejon kaj veturilejon sed ŝajnas al mi +ke la pastro posedas ĉevalon nur por ĝin prunte doni al la anoj de +sia preĝejo. Se li mem deziras veturadi eble li prunte prenos la +ĉevalon de najbaro, laŭ maniero de la <i>Oxford’a</i> subgradulo, kiu +dezirante doni al mi tason da teo, ne povis trovi la tekruĉon. Li +venigis la <i>Scout</i> (serviston).</p> + +<p>"Karolos, kie estas mia tekruĉo?"</p> + +<p>"Sinjoro A. ĝin prunte prenis, Sinjoro."</p> + +<p>"Bone; Sinjoro B. ĵus estas elirinta. Iru, kaj prunte prenu la +lian."</p> + +<p>Por havi agrablan okupon mi entreprenis dehaki unu el la arboj +(restaĵoj de antaŭa arbaro) kiuj ankoraŭ troviĝas en la ĝardeno. +Ili estis el speco <i>Katalpa</i> arbo enlanda en la Ŝtatoj kaj Japonujo.</p> + +<p>Mi ne min montris tre rapida laboranto.</p> + +<p>Eble la pastro estis prava dirante ke oni ne <span class="pagenum">56</span> kutime bezonas libron +kaj seĝegon por dehaki arbon. Mi citis kontraŭ li la ekzemplon de +kelkaj antikvaj lernejestroj kiuj kutimis antaŭ si starigi knabon, +kaj ĉe la fino de ĉiu paragrafo de la libro kiun ili legadis doni +al li grandan baton per vergo. Oni nur anstataŭigu por la vergo la +hakilon, por la knabo la arbon kaj por la lernejestro min mem kaj oni +tuj vidos kiel energie mi laboris.</p> + +<p>Se mia metodo ne estas rapida, ĝi estas almenaŭ treege agrabla, sed +la gajno al la <i>laboranto</i> dependas ĉefe de la libro.</p> + +<p>La pastredzino, kiam ŝi trovis ke mi estas infanamulo venigis, por +min amuzi, multajn geinfanojn, kaj mi forlasos tiun ĉi memoraĵon +kun bedaŭro, sentante tiel kiel se mi estis enmetinta en ĝian ingon +violonon kies estas rompitaj la kordoj. Ha, se nur la arboj havus +orelojn kiel ili amus la gajajn, klarajn, infanajn voĉojn kiuj tiel +ofte sonadas inter iliaj malhelaj trunkoj!</p> + +<p>Poste en Aŭstrio mi vidis ludon kiu memorigis al mi unu el tiuj, +kiujn ludis la Amerikaj infanoj en tiu pastra ĝardeno.</p> + +<p>Eble estos interese al la leganto noti la similaĵojn. Mi tial +mallonge priskribos la ambaŭ.</p> + +<p>La du ludoj estas:—(1). <i>Snake</i> (la serpento)—Amerika. +(2). <i>Kreis Ball</i> (Pilko de Rondo)—Aŭstra.</p> + +<p>(1). <i>Snake.</i>—Krom unu (la kaptanto) ĉiuj la ludantoj sidas ringe +kaj ĵetas unu al alia naztuketon. Tiu ĉi naztuketo <i>kune kun la +kaptanto</i> reprezentas la serpenton kaj la nomo <i>snake</i> signifas aŭ +la ludon, la kaptanton aŭ la naztuketon.</p> + +<p>La kaptanto staras meze en la ringo kaj penas tuŝi per mano iun +ludanton kiun suprensaltas la serpento (naztuketo) <i>ĉe la momento</i> +kiam ĝi ankoraŭ iamaniere restas sur li. Tiu tuŝo eble reprezentas +la mordeton de la serpento, kaj la ludanto mordetita fariĝas la nova +kaptanto.</p> + +<p>Sed ĉar serpento ne povas mordeti personon kiun ĝi ne tuŝas, kaj +ĉar la <i>snake</i> (naztuketo) estas tre rapide saltigita plej ofte kiam +la mano tuŝas la korpon, la serpento estas ĵus forsaltinta al alia +ludanto. Kaj la kaptanto malsukcesas.</p> + +<p>Kiam li forsaltigas ĝin ĉiu ludanto ekkrias <i>snake</i>: kaj oni povas +bone supozi ke la ludo ne estas tute senbrua.</p> + +<p>Tiu ĉi estas <i>infana</i> ludo, sed la Aŭstraj ludantoj estis +plenkreskuloj.</p> + +<p>Tie ĉi ili <i>staris</i> ringe kaj anstataŭ naztuketo ĵetadis unu +al alia grandan ledan pilkon kiu havis ledrimenon por faciligi la +ĵetadon. La kaptanto ne penas tuŝi la ludanton sed la pilkon kaj, +kiam li sukcesas, li kiu laste ĝin ĵetis fariĝas kaptanto.</p> + +<p>Funde la du ludoj estas tute samaj, tamen la lokoj kie mi ilin vidis +estas apartaj pli ol kvin mil mejloj.</p> + +<p>Multon mi povus skribi pri tiu pastrejo sed mi memoras kiamaniere +gazeto foje priskribis feston kaj mi haltigas la plumon.</p> + +<p>"La procesio," diris la gazeto, "estis tre bela kaj pli ol du mejlojn +je longo, tiel kiel estis ankaŭ la parolado de la ĉefa parolisto."</p> + +<p>Eĉ en parolado tia longo estas nepardonebla.</p> +</div> + + +<div id="est2-4-17" class="article" lang="eo"> +<h5>BALO DE LA ENMASKIGITOJ.</h5> + +<p class="center">Originalo de Jane Heatly, tradukita de D. H. Lambert, B.A. (9660).</p> + + +<p>Anatolo certe estis ĉarma individuo. Li portis veston el densa +mallume-griza pelto miksita kun bruno, helajn ruzajn okuletojn, kaj +mienon tiel bonaniman, ke estis neeble timiĝi pri li.</p> + +<p>Eble vi pensus, ke li estas manĝemeta, ĉar, por diri veron, li +estus ien irinta kaj ion ajn farinta pro tranĉaĵo da pano kaj +mielo!</p> + +<p>Laŭ tiu ĉi priskribo mi estas certa, ke vi estos diveninta, ke +Anatolo estis urso. Jes, Anatolo estis urso, kaj tiam, kiam la nuna +rakonteto malfermiĝas, li estis la ĉefa aktoro el vojaĝanta +bestaro, kiu foje haltis en Franca urbeto havanta nomon tre longan, +pri kiu ne estas necese, ke ni rompu la kapon.</p> + +<p>Sed, krom sia vidindeco, Anatolo estis vera klerulo. Li povis danci +ĝigon (speco da kampara danco) kiel eble plej gracie—tio estas, +laŭ urso! Kiam li tagmanĝis havante buŝ-tukon ligitan sub la +mentono kaj trinkis unuglute botel-plenon da vino, la ravo de la +vidantaro iĝis senfina.</p> + +<p>Kelkafoje okazis, ke Anatolo foriris el sia kaĝo por promeneti +memstare; unufoje li sin trovis sur la ĉefstrato de tiu ĉi speciala +urbeto antaŭ domo brile lumigata, kaj el kiu eliris sonoj da muziko +kaj dancado.</p> + +<p>Ĝi apartenis al la Urbestro, kiu estis donanta Balon de +Enmaskigitoj.</p> + +<p>Nu, aŭdante la danc-muzikon, Anatolo sentis sin klinema ankaŭ +ekdanci.</p> + +<p>Li ĉiam kutimis danci ĉiufoje kiam li aŭdis muzikilojn.</p> + +<p>Kun mieno serioza li supreniris la peronon, la pordegoj subite +malfermiĝis, kaj Lia Ursa Moŝto eniris!</p> + +<p>Nu, ĉiuj sciis, ke S<sup>ro</sup> Ripaton, amiko de la Urbestro, estas +ĉeestonta ĉe la balo enmaskigite kiel urso.</p> + +<p>Estis ja intencite, ke ĝi estu la precipa vespera altiro, kaj alia +amiko de la Urbestro volonte proponis preni sur sin la rolon de +Urso-gardisto.</p> + +<p class="pagenum">57</p> + +<p>Okazis, ke tiu ĉi amiko estis neatendite malhelpata apudesti, sed +li promesis sendi unu kiel anstataŭulo, kiu tamen povas alveni nur +malfrue.</p> + +<p>Tial, kiam Anatolo marŝis en la ĉambregon, la tuta ĉeestantaro +unuvoĉe ekkriis:—"Jen estas S<sup>ro</sup> Ripaton, kia bonega urso li +fariĝis! Ĉu iam vidiĝis io, tiel perfekte farita!"</p> + +<p>Sinjorino la Urbestrino alproksimiĝante donis al li koran manpremon, +kaj afable demandis pri lia edzino!</p> + +<p>Sed al komplimentoj kaj demandoj Anatolo egale respondis per +profundaj blekoj, kiuj ridigis laŭtege ĉiujn. Neniam antaŭe oni +ludis tiel admirinde la rolon de urso!</p> + +<p>Oni proponis poste konduki Sinjoron Urson en manĝo-ĉambron. Tuj +kiam li englutis plad-plenon da kukoj kaj botel-plenon da vino +<i>senhalte</i>, la mirego de liaj admirantoj estis senlima.</p> + +<p>Dume, alvenis S<sup>ro</sup> Ripaton mem!</p> + +<p>Li tre surpriziĝis trovante alian urson jam alveninta. "Tiu ĉi," li +diris, "devas esti mia malnova konatulo Pierre. Li intencis antaŭiri +min, ĉu vere? Neniu tamen povas ne ekvidi, ke li ne havas la plej +malproksiman ideon kiel ursiĝi. Per mia honoro, mi neniam vidis ion +malpli simila al urso! Nu, ne grave; mi regalos lin per leciono, kiun +li ne estas forgesonta!"</p> + +<p>Li alpaŝis al Anatolo, kiu lin salutis per amika bleko. S<sup>ro</sup> +Ripaton reblekis responde tiel nature, ke estis neeble decidi, kiu +el la du plej bone ursiĝis, kaj tiam vizaĝo kontraŭ vizaĝo, ili +komencis danci.</p> + +<p>La vero min dirigas, ke tion farante Anatolo ne plene trafis sian +celon. Liaj paŝoj ne estis nepre tiel firmaj, kiel ili devus +esti. Efektive, la botelpleno da vino igis kompatindan Anatolon +tiel dormema, ke, post malmulte da minutoj, li ĉesis danci, kaj +forŝanceliĝis en kojnon, kie oni baldaŭ aŭdis lin laŭte +ronkantan.</p> + +<p>Je tiu ĉi mem momento S<sup>ro</sup> Barbichon, la posedanto de la bestaro, +eniris, alveninte por serĉi Anatolon.</p> + +<p>"Ha," pensis la Urbestro, "jen estas la persono, kiu estas aktonta +kiel urso-gardisto, anstataŭ mia kara amiko." Li laŭe mallaŭte +diris en la orelon al S<sup>ro</sup> Ripaton, ke la kvazaŭa urso-gardisto +ĉeestas, kaj ke li faru ĉion, kion la gardisto ordonos, ĉar tio +tre pligrandigos la komunan amuzon.</p> + +<p>Grandegan buŝumon kun ĉeno alligita oni rapide surmetis al +S<sup>ro</sup> Ripaton, kaj lin triumfe kondukinte tra la balsalono, lin +malsuprenirigis sur la straton.</p> + +<p>"Kien en la mondo li min forkondukos?" pensis kompatinda S<sup>ro</sup> +Ripaton; sed li ne kuraĝis diri parolon pro la timo, ke oni lin faru +ridindaĵo sur la strato, pri kio li certe ne antaŭkalkulis.</p> + +<p>Kun mirego kaj teruro li subite sin trovis enŝovita en feran kaĝon, +kies elirejon oni tuj ŝlosis kaj baris.</p> + +<p>Ĝi estis preskaŭ malluma, kaj tra la krepusko aŭdiĝis la sonoj +de malĝojigaj muĝadoj! Iom post iom liaj okuloj ekkutimiĝis al la +mallumo kaj li sciiĝis, ke li estas en kaĝo de sovaĝaj bestoj! En +unu angulo kuŝis Leono, maljuna kaj sendenta—sed vera leono! en +alia Lupo—malsovaĝa kaj humila, tamen—vera lupo!</p> + +<p>S<sup>ro</sup> Ripaton ne povis plu ĝin elporti. Kriegante terure li +deĵetis la urs-maskon, kaj malkovris sin al la miregigata gardisto, +kiu kuris returnen al la kaĝo, pro lia kriego, tial ke S<sup>ro</sup> +Ripaton, la amiko de la Urbestro, estis leĝulo la plej honorinda en +la urbeto.</p> + +<p>"Sed kie," demandis la malfeliĉa gardisto, ellasante S<sup>ron</sup> +Ripaton, kun multaj esprimoj de bedaŭro kaj malĝojo, "kie estas mia +urso? Kie estas Anatolo?"</p> + +<p>"Via urso," rediris S<sup>ro</sup> Ripaton, "Anatolo! Ha! mi nun komprenas, +Anatolo do estas la dua!"</p> +</div> + + +<div id="est2-4-18" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">LA LEONO KAJ LA KULO.</h5> + +<p>Tradukita de A. Motteau.</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">"For de ĉi tie, elpuraĵ’ de l’ tero,</span> + <span class="i4">"Insekta mizerero!"</span> + <span class="i0">Leono tiel al la kulo diris.</span> + <span class="i0">Ĉi tiu kontraŭstaris la bestegon,</span> + <span class="i0">Kaj tuj ĝi fiereme militiris:</span> + <span class="i0">"Ĉu pensas vi ke timas mi sonegon</span> + <span class="i0">"De brua kvarpieda blekegulo?</span> + <span class="i0">"Titolo reĝa taŭgas ne por kulo!</span> + <span class="i0">"Ol vi pli dika eĉ la bovo estas,</span> + <span class="i0">"Kaj ĝia paco kun mi tute restas."</span> + <span class="i0">Dirinte tion, kulo trumpetadis,</span> + <span class="i0">Leonon ĉirkaŭflugis kaj pikadis</span> + <span class="i4">Ĉi tie, kaj tie,</span> + <span class="i4">Kaj ie, kaj ĉie! ...</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Blekege nun la forta besto ŝaŭmas ...</span> + <span class="i0">Je timo, ĝin vidante, homoj tremas!</span> + <span class="i0">Kaj tia humileg’ de grandegulo</span> + <span class="i0">Elvenas nur el la mizera kulo.</span> + <span class="i0">Nek dento, nek ungego kapti povas</span> + <span class="i4">L’ insekton malamikan.</span> + <span class="i4">Leonon la fortikan</span> + <span class="i0">La kulo fine batas, kaj nun blovas</span> + <span class="i4">Trumpete ĝian gloron.</span> + <span class="i0">Ne longe tamen daŭras la vantaĵo:</span> + <span class="i0">Ĝi zume flugas ĝis araneaĵo,</span> + <span class="i0">Kaj tie kulo trovas ne honoron</span> + <span class="i4">Sed lastan horon.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-4-19" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">58</p> +<h5>EKSTERDOMA INSTRUADO.</h5> + +<p class="center">Artikolo el "The Sunday Chronicle," tradukita kun permeso de la +Redakcio de Thos. Hoskison, Esperantisto 7312.</p> + + +<p>Estis tempo en la historio de tiu ĉi nacio (Anglujo) kiam, pro la +manko de sistemo de deviga edukiteco, malmulte, tre malmulte da +junuloj estis instruitaj en la malŝatata librolernado, kaj ilia +instruado estis rektigata al la ĉefaj artoj kiel tiuj tiam estis +komprenitaj. Poste alvenas tempo kiam infanoj estis sendataj al +lernejoj, kaj instruataj preskaŭ tute el libroj; kaj en tiu tempo +la longeco de la rivero Ganges, la alteco de Monto Everest kaj la +nombro de la loĝantaro de la urbo Meksiko estis juĝataj faktojn pli +urĝe gravajn ol ĝusta kompreno de la leĝoj de la naturo, nune ni +reiras kaj plektas la metodojn pasintajn kune kun la lasta sistemo. +La ĝardenlernejo estas la fasono de la nuntempo.</p> + +<p>Ĝi estas antikva, tre antikva ideo. Antaŭ du mil kvincento da jaroj +Persaj knaboj estis instruataj en la elementaĵoj de terkulturado +kaj de ĝardenkulturado en ĝardenlernejoj. Sed ĝi ne devige +estus malŝatata pro sia antikveco, kaj estas profitoj en ĝia +moderna aplikado kiuj ĝin taŭgigas je akcepto kaj etendado. Antaŭ +dek aŭ dekdu jaroj la Surrey County Council (Surreja Graflanda +Estraro) komencis kiel pioniroj en la antaŭenigo de tiu ĉi plej +interesa projekto. Ili decidis "instrui knabojn pri la principoj +kaj praktikado de la sukcesa kulturado de dometa-ĝardeno aŭ +‘allotment.’"</p> + +<p>Oni sentis ke tia edukiteco estus tre utila en lokoj kie urbaj +distriktoj kaj la kamparo apudiĝas, kaj ke, kiel ĝi estas edukiga +kaj praktika kaj elkondukas kapablaĵojn de observado, ĝi kapabligus +multajn knabojn por kampara vivado kiuj alie migrus al urboj +nehavante la ecojn necesajn por laboro tie. La elementa edukada +sistemo ŝajne forlogis knabojn for de praktika kontakto kun la +tero ĝis kiam ili fariĝis tro maljunaj kaj, kvankam ne estis +esperate aŭ dezirate ke ĉiu lernanto, tiel instruita, fariĝus +lerta kaj metiista ĝardenisto, estis juĝate ke donante al knaboj +intereson en kamparaj okupaĵoj, ĝi ne nur elkondukus iliajn +kapablaĵojn sed ilin dotus per novaj rimedoj; kaj helpus al ili +pligrandigi la fruktodonecon de la tero. S<sup>ro</sup> Wright, bone konata +ĝardenkulturisto, kiu estis elektita kiel la ĉefinstruisto por +ĝardenkulturo de la estraro, prenis sur sin la aferon, kaj terpeco, +taŭga por la celo, estis akirita kaj disdividita en malgrandaj +ĝardenoj. Estas nune pli ol 300 da tiaj ĝardenoj en la graflando, +kaj ili estas kulturataj, sub observado, de knaboj kiuj iras lernejon +tage aŭ vespere. La iloj estas provizataj de la estraro, kaj +malgranda parto de ĉiu terpeco kiu mezuras 30 futojn × 9 futoj estas +rezervita por floroj. La rikolto apartenas al la kulturistoj mem, kaj +la knaboj montris tian intereson en la laboro ke efektive rimarkindaj +rezultatoj estis atingitaj.</p> + +<p>En urbo Hale la tero kiu estis luata estis ŝtonetaĵa bedo, kaj +estis unue netaŭga por la celo. Sed la leciono estis tute pli +fortiga tial ke ĝi montris tion kio povus esti farata en la plej +malfavoraj cirkonstancoj, alpreninte la pravajn metodojn. En la unua +jaro la ĝardenoj produktis rikoltojn valorajn ĉirkaŭ po 4s. 8d. +ĉiu kio montris perdon ĉe la elspezo por materialoj po £2 13s. +4d. la <i>acre</i> (unu ejkro = 40.46 hektaro); sed kun tempo la frukto +doneco de la tero kaj la lerteco de la kulturistoj pligrandiĝis kaj +nun ĝenerala taksado po 10s. ĉiu ĝardeno montriĝas aŭ gajno +super elspezo po £40 la ejkro, plimultigo de 113%. Kelke da ĝardenoj +efektive montras profiton de 13s. 4d. aŭ gajnon po £64 la ejkro. La +plej bonaj ĝardenoj montras profiton po £80 la ejkro, la elspezo +estante po £40 kaj la enspezo po £120 la ejkro. La knaboj gajnis +multon je ĝenerala scio, je observado, je praktika lerteco, kaj tiel +la progreso de teoria edukado pli faciliĝis.</p> + +<p>Multaj aliaj graflandaj estraroj sekvis la saman planon kaj estas +nune granda nombro da ĝardenlernejoj kiuj simile estas sukcesaj. +Ĝardenkulturado estas nun rimarkinda fako de edukado en "truant"<a href="#fnII.4.1" id="fnrefII.4.1"><sup>[1]</sup></a> +kaj "industrial"<a href="#fnII.4.1"><sup>[1]</sup></a> lernejoj ĉar ĝi inklinigas al praktikeco +la spiritojn de la knaboj multe da kiuj migras al Kanado kie +ili progresadas tre bone. La Amerikanoj frue rekonis la valoron +de tiu ĉi sistemo, kaj en la Unuigitaj Ŝtatoj estis multaj +ĝardenlernejoj. La sistemo ja fariĝis fiksa fako de Amerika +instruado kaj estas ĝenerale kredate ke la edukada valoro de tia +instruado estas tre granda. Dum la ĝardena instruado la knaboj +ankaŭ akiras scion pri tiaj objektoj kiel mensuracio, desegnado, +librotenado, meteorologio kaj komercaj metodoj.</p> + +<p>La unua ĝardenlernejo en Ameriko komenciĝis en Boston antaŭ +dekkvin jaroj kaj ĝi unue celis altiri la infanojn al la kulturado +de sovaĝaj floroj. Poste aldoniĝis granda ĝardeno por legomoj kaj +nune en Boston estas dekses tiaj institucioj.</p> + +<p>En New York la sistemo komenciĝis sur peco da senkultura tero uzata +por forĵetado de rubo, k.t.p. Ĝi estas kovrita per ĉifonoj, +pecetoj ĉiu specaj kaj <span class="pagenum">59</span> rompitaj boteloj, sed tamen sinjorino +alkondukis al ĝi nombron da infanoj kiuj formovis la forĵetaĵon. +La urbaj laboristoj alprenis al si la ideon kaj plugis kaj erpis la +terpecon. Poste palisaro estis konstruita ĉirkaŭ ĝi. Aleoj estis +faritaj kaj ĝardenoj estis desegnitaj. Semoj estis ricevitaj kaj +ĝardenisto instruis dudekkvin infanojn kiel ili devus komenci. La +rezultato estis baldaŭ vidata, kaj la ideo fariĝis tiel populara +en New York kiel en Boston. La <i>Philadelphia Vacant Lots Cultivation +Association</i> (Filadelfia Asocio por la Kulturado de senkulturaj +terpecoj) sekvas la saman vojon, ĉiu infano kulturante unu pecon +kaj ĉiuj kune kulturante komunan ĝardenon. Hejmo por knabinoj tie +havas sian ĝardenon kaj sepdek knabinoj havante de ses ĝis dekses +jarojn elprenis el ĝi rikoltojn valorajn £1,600 je elspezo de £832 +montrante profiton de £776 por la hejmo. La sistemo estas subtenata +pro la grandega nombro da neskribitaj lecionoj je kiuj la lernantoj +estas instruitaj, ĉar kiel la Amerikanoj diras: "Naturo paroladas."</p> + +<p>Germanujo ankaŭ sekvas la saman vojon. Lastan jaron la Berlina +estraro decidis fondi tagan lernejon en la abia arbaro apud +Charlottenburg; sur la ĉirkaŭaĵo de la urbo. Sido estis pretigita +kaj la faligitaj arboj fariĝis lignaĵo por la konstruaĵoj kaj la +meblaĵoj de la lernejo.</p> + +<p>Poste 150 geknaboj de la urboj estis kondukataj al ĝi el la popolaj +lernejoj. Post la matenmanĝo du horoj da instruado laŭ la kutimaj +reguloj komencas la taga laboro. Tiam dum du horoj la gejunuloj vagas +en la arbaretoj la instruistoj dume sciigas ilin per komentario +pri la objektoj vidataj, per paroladetoj pri natura historio, pri +la kutimoj kaj la uzadoj de insektoj, birdoj kaj aliaj vivantaj +objektoj, pri la kreskado de arboj kaj kreskaĵoj kaj iliaj roloj en +la servo al la mondo. Sed la ideo unue estas alprenita por venigi +iom da pli dolĉaj influoj en la vivadon de tiuj ĉi urbaj infanoj, +por plibonigi ilin fizike kaj spirite, kaj por vivigi ilin inter +ĉirkaŭaĵoj ne kutimaj.</p> + +<p>"Avina leĝfarado" ni aŭdos, sed kredeble la lecionoj kiujn ellernas +la gejunuloj estos pli profitaj al ili en plimatura aĝo ol scio de +la longeco de la rivero Rhein kaj de la jaro kiam mortis Nero. La +sistemo estis tute sukcesplena kaj ĝi disvastiĝos.</p> + +<h6 class="fn-header">PIEDNOTO:</h6> + +<p class="footnote"> +<a id="fnII.4.1"></a> <a href="#fnrefII.4.1">[1]</a> +Al tiuj lernejoj oni sendas la malobeemajn kaj malbonajn geknabojn. +</p> + +</div> + +<div id="est2-4-20" class="poetry" lang="eo"> + +<h5 class="poem-header">HUNDAJ RIMARKOJ PRI LA DOMSERVISTA PROBLEMO.</h5> + +<p>Originale verkita de Clarence Bicknell.</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ke la riĉuloj plendas, mi tre ofte aŭdis,</span> + <span class="i2">Servistojn kontentigajn ne trovinte;</span> + <span class="i0">Sed mi, nur hundo kaj malriĉa, ĉiam laŭdis</span> + <span class="i2">La miajn, ilin ĝis nun ne ŝanĝinte.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">De mia hundeteco tri mi havis ĉiam,</span> + <span class="i2">Sinjoron, kun edzino kaj filino;</span> + <span class="i0">Fidele ili min servadis, kaj neniam</span> + <span class="i2">Mi plendis pri kondut’ aŭ disciplino.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Unue la filino, per invito,</span> + <span class="i2">Kun mi ludadis, kombis mian felon,</span> + <span class="i0">Min lavis, kaj vespere portis min al lito,</span> + <span class="i2">Eĉ karesante sian hundanĝelon.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ŝi, kiel bona servistin’, pri mia sano</span> + <span class="i2">Pensadis de mateno ĝis vespero;</span> + <span class="i0">Ŝi donis al mi lakton kun buteropano,</span> + <span class="i2">Kaj kelkafoje pecojn da sukero.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Mi posttagmeze la patrinon veturile</span> + <span class="i2">Kondukis al la urbo aŭ butikoj,</span> + <span class="i0">Kaj dum ŝi pensis pri aferoj, mi trankvile</span> + <span class="i2">Dormadis aŭ blekadis kun amikoj.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ŝi sin okupis pri la domo, pri manĝadoj,</span> + <span class="i2">Aŭ pri leteroj, libroj, higieno;</span> + <span class="i0">Sed mi amuzis min per belaj promenadoj,</span> + <span class="i2">Kurante en la kampoj aŭ ĝardeno.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">La viron ankaŭ mi ne volis sola lasi;</span> + <span class="i2">"Nun venu al rivero, al herbejo."</span> + <span class="i0">Mi ofte diris, "Kaptu fiŝojn, iru ĉasi,</span> + <span class="i2">Alportu ion al la kuirejo."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Por mi biskviton, panon, havis li, aŭ oston,</span> + <span class="i2">Kaj dum mi manĝis, trinkis aŭ baniĝis,</span> + <span class="i0">Laboris li, kaj, ĉar mi portis nur la voston</span> + <span class="i2">Sed li pafilon pezan, li laciĝis.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Sed nun estante dekdujara, kaj maljuna,</span> + <span class="i2">Mi dormas je l’ somero sub la fagoj,</span> + <span class="i0">Aŭ kuŝas je l’ aŭtuno ĉe florejo suna,</span> + <span class="i2">Kaj ĉe la fajro dum la vintraj tagoj.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Sed mi memoras tre dankeme ĉiutage</span> + <span class="i2">Ke bona estis mia hunda sorto;</span> + <span class="i0">Servistojn mi fidelajn havis, eĉ senpage,</span> + <span class="i2">Kaj ili min servados ĝis la morto.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-4-21" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">60</p> +<h5>PLUVO.</h5> + +<p class="center">De Doroŝieviĉ, tradukita (el la Bulgara) de Penko Petrov (Jalta).</p> + + +<p>La ĉiela filo, lia nomo travivu la universon, imperiestro Li-O-A +staris apud fenestro en sia porcelana palaco.</p> + +<p>Li estis juna tial bona. Post la lukso kaj brilego li ne ĉesis pensi +pri la malriĉuloj kaj malfeliĉuloj.</p> + +<p>Estis pluvo. Larmaroj fluadis, ploradis la ĉielo, arboj kaj floroj +faligadis larmojn post ĝi.</p> + +<p>Enuo turmentadis la koron de la imperiestro kaj li ekkriis:</p> + +<p>"Bedaŭrindaj tiuj, kiuj en pluvo ne havas eĉ ĉapon sur la kapo," +kaj turniĝante al sia ĉambelano li diris:</p> + +<p>"Mi volus scii kiom da tiaj malfeliĉuloj estas en mia Pekingo."</p> + +<p>"Lumo de la suno!" diris, genufleksante kaj kapklinigante +Tzung-Ĥi-Tzang, "Ĉu estas io neebla al la ordonantulo al la reĝoj? +Eĉ antaŭ la suno malaperos, Vi scios, patro de la aŭroro, tion +ĉi, kio estas kompleza al Vi."</p> + +<p>Kaj la imperiestro ridetis bonkore, kaj Tzung-Ĥi-Tzang tuj iris, +uzante sian tutan forton, ĉe ĉefministro San-Ĉu-San.</p> + +<p>Li alvenis lacigspire kaj rapide, eĉ ne sukcesis fari ĉiujn +respektojn, kiujn oni donas al ĉefministro.</p> + +<p>"La ĝojo de la universo, nia plej afabla ordonanto (premiĝante, li +parolis) estas en terura maltrankvileco.</p> + +<p>Lin maltrakviligas tiuj ĉi, kiuj iras dum pluvo sen ĉapoj en nia +Pekingo, kaj li deziras scii eĉ hodiaŭ, kioma estas ilia nombro!"</p> + +<p>"Jes, ekzistas tiaj sentaŭguloj!" respondis San-Ĉu-San. Kaj li +ordonis, ke oni alvokigu la urbestron Paj-Ĥi-Vo.</p> + +<p>"Malbonaj novaĵoj de la palaco," diris li al ĵus enirinta +Paj-Ĥi-Vo, kiu por esprimi atenton klinigis sian kapon. "La +posedanto de nia vivo rimarkis malordon!"</p> + +<p>"Kiel!" terure ekkriis Paj-Ĥi-Vo. "Ĉu jam ne estas apud la palaco +la ĝardeno enombrigita, kiu ĉarmas Pekingon je la okuloj de la +bogdiĥano?"</p> + +<p>"Mi ne scias bone, kiel okazis tio ĉi," respondis San-Ĉu-San, "sed +Lian Moŝton terure maltrankviligas la sentaŭguloj kiuj iradas dum +pluvo sen ĉapoj. Li deziras scii eĉ hodiaŭ kiomaj estas ili en +Pekingo. Vi ordonu!"</p> + +<p>"Vi alvokigu, por ke venu ĉe mi, tuj, tiu ĉi maljuna hundo +Ĥuar-Dzung!" kriadis post minuto Paj-Ĥi-Vo al siaj subuloj.</p> + +<p>Kiam la estro de la urba patrolo, paliĝinta de teruro tremante +falis inter liaj piedoj, la mandarino elfluigis sur li falakvon de +malbenoj.</p> + +<p>"Fripono, sentaŭgulo, malnobla perfidulo! Vi volas, ke ili dishaku +nin ĉiuj kune kun vi, en pecoj!"</p> + +<p>"Klarigu al mi la kaŭzon de via kolero"—parolis treminta de timo +apud la piedoj de la mandarino, Ĥuar-Dzung—"por ke mi povu kompreni +la konsolantajn vortojn, kiujn vi parolas al mi; alimaniere, mi +timas, ke mi ne povos kompreni la lingvon de via saĝeco."</p> + +<p>"Maljuna hundo, kiu devus gardadi ie porkan aron, sed ne la plej +grandan urbon en la tuta mondo! La reĝo Ĥina mem estas rimarkinta, +ke en la urbo ekzistas senordo—sur la stratoj vagas sentaŭguloj, +kiuj eĉ dum pluvo ne havas ĉapon por ĝin meti sur kapo. Vesperon +ankoraŭ vi sciigu min, kiom da tiaj sentaŭguloj estas en Pekingo!"</p> + +<p>"Ĉio precize estos plenumita!" respondis Ĥuar-Dzung, ekbatinte sian +frunton tri fojojn sur la plankon.</p> + +<p>Post kelke da minutoj li murmuregis kaj frapadis per piedoj sur la +kolektitaj policanoj.</p> + +<p>"Brutoj el kiuj mi pendigos la duonon, por ke mi povu vivajn +bruligi la ceterajn! Tiel vi observadas la urbon? Dum pluvtempo +iuj sentaŭguloj estas irintaj sen ĉapoj! Ĉiuj estu elkaptitaj +post horo (<i>la Ĥina horo = 40 minutoj</i>), alimaniere la diabloj vin +prenos."</p> + +<p>La policanoj iris plenumi la ordonon—dum unu horo sur la stratoj de +Pekingo ekzistis efektiva ĉaso.</p> + +<p>"Nu kaptu lin! Kaptu lin!" kriadis la policanoj, persekutante la +homojn, kiuj nehavis ĉapojn.</p> + +<p>Ili eltiris ilin sub la bariloj, sub la pordoj de la domoj, kien ili +estis kaŝiĝintaj.</p> + +<p>Post horo sen unu minuto, ĉiuj en Pekingo, kiuj ne havis ĉapojn sur +siaj kapoj, staris en la korto de la malliberejo.</p> + +<p>"Kiomaj ili estas?" demandis Ĥuar-Dzung.</p> + +<p>"Dudek mil okcent sepdek unu!" respondis la policanoj, kliniĝante +eĉ ĝis la tero.</p> + +<p>"La mortigistoj tuj aperu!" ordonis Ĥuar-Dzung.</p> + +<p>Kaj post duono da horo 20,871 senkapigitaj Ĥinoj kuŝadis en la +korto de la malliberejo.</p> + +<p>20,871 da kapoj estis metitaj sur ponardegoj kaj disportitaj el la +urbo por saĝigado de la popolo.</p> + +<p>Ĥuar-Dzung iris raportadi al Paj-Ĥi-Vo; Paj-Ĥi-Vo al San-Ĉu-San; +kaj San-Ĉu-San sciigis al Tzung-Ĥi-Tzang.</p> + +<p>Mallumiĝis. La pluvo ĉesis. Blovadis venteto, kiu disbalancigadis +la arbojn, kaj la pluverojn, <span class="pagenum">61</span> lumaj kiel rubenoj, faladis sur la +bonodoraj floroj, kiuj fajeriĝis kaj bruliĝis, lumigitaj per la +radioj de la malaperiĝanta suno.</p> + +<p>Per brilego kaj bonodoro estis plena la reĝa ĝardeno. La filo de la +ĉielo, Li-O-A, staris apud la fenestro en sia porcelana palaco kaj +raviĝis de la mirinda vidaĵo.</p> + +<p>Sed juna kaj bona, li eĉ en tiu ĉi minuto ne forgesis la +malfeliĉulojn.</p> + +<p>Ekokaze diris li, turniĝante al Tzung-Ĥi-Tzang:</p> + +<p>"Vi volis sciigi min, kiom da anoj en Pekingo nehavas ĉapojn por +kovri siajn kapojn dum pluvo."</p> + +<p>"La deziro de la tutmonda posedanto estas plenumita per liaj +servistoj!" respondis per malaltan riverencon Tzung-Ĥi-Tzang.</p> + +<p>"Kiomaj ili estas? Nur diru al mi la veron!"</p> + +<p>"En tuta Pekingo ekzistas jam ne unu Ĥino, kiu nehavas ion por kovri +sian kapon dum pluvo. Mi ĵuras, ke mi diras la veron!"</p> + +<p>Kaj Tzung-Ĥi-Tzang levis siajn manojn, kaj, klinigis sian +kapon—signo de sankta ĵuro.</p> + +<p>La vizaĝo de bogdiĥano lumiĝis per ĝoja, feliĉa rideto.</p> + +<p>"Feliĉa urbo! feliĉa lando!" ekkriis li. "Kiel mi estas feliĉa, ke +sub mia potenco tiel bone vivas la popolo."</p> + +<p>La ĉiuj gepalacanoj, vidante ke la bogdiĥano ĝojas, ekĝojis kune.</p> + +<p>Kaj San-Ĉu-San, Paj-Ĥi-Vo kaj Ĥuar-Dzung ricevis la ordenon "<i>La +ora Drakono</i>" pro siaj patrujaj zorgoj al la popolo.</p> +</div> + + +<div id="est2-4-22" class="article" lang="eo"> +<h5>LA KONSCIENCO MALKURAĜIGAS ĈIUJN.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de F. A. Meigh.</p> + + +<p>Antaŭ pli ol cent jaroj, niaj landanoj estis tre superstiĉaj, +kaj eĉ la loĝantoj en nia vilaĝeto timis, kiam oni parolis pri +fantomoj.</p> + +<p>Ned Saunterer, la heroo de tiu ĉi rakonto, loĝis en proksima +urbo, kie antaŭe estis nur malmultaj domoj, sed kiu nuntempe estas +grandega kaj prospera urbo.</p> + +<p>Dum kelkaj jaroj Ned laboris ĉe porcelana fabrikejo, sed li preferis +vivon pli libera. Li tial aĉetis fajencajn komercaĵojn kaj vendis +ilin en proksimaj kvartaloj.</p> + +<p>Tiu ĉi metio prosperis kaj li baldaŭ povis aĉeti azenon por porti +la komercaĵon kamparen.</p> + +<p>Multe da friponaĵo ekzistis dum la priskribata periodo, kaj ne estis +eksterordinara okazo, kiam oni haltigis vojaĝantojn sur la vojo, kaj +rabis ilin.</p> + +<p>La leĝafako malofte sin intermetis pri tiaj aferoj kaj oni ofte +decidis malpacojn per la "du pugnoj."</p> + +<p>Por protekti sian komercaĵon kontraŭ tiuj ĉi ŝtelistoj, kiam +li vojaĝis nokte, Ned alligis ĉenon al la kruro de la azeno, kaj +ankaŭ surmetis sur ĝia kapo kovraĵon iom similan al du grandegaj +kornoj. Tia estis la kredemo inter la vilaĝanoj pri supernaturaj +estaĵoj ke, kiam oni aŭdis la tintadon de la ĉeno kaj vidis +strangan nekonatan beston tra la mallumo oni ĝin kredis esti la +diablo, kaj forkuris kiel eble plej rapide.</p> + +<p>Nia vilaĝeto tiatempe konsistis el malmultaj unuopaj dometoj kaj unu +preĝejo. Unu el tiuj ĉi dometoj enhavis, oni diris, fantomon, kaj +neniu volis tie loĝi.</p> + +<p>Post kelkaj monatoj du strangaj viroj alvenis, kaj, malgraŭ la +fantomo, luis la dometon.</p> + +<p>Ili tamen ne estis ŝatataj de la najbaroj, kaj oni ilin rigardis +kiel suspektuloj. Ili posedis ĉevaleton kaj ŝarĝoveturileton, sed +ŝajnis al ĉiu ke ili neniam uzis ĝin.</p> + +<p>Tiatempe, ĉe multaj Anglaj vilaĝetoj, homoj ofte kontraŭleĝe +elterigis la mortintojn el la preĝejkorto, kaj vendis la ostojn.</p> + +<p>Al tiu ĉi metio apartenis la du viroj.</p> + +<p>Unu mallumegan kaj ventegan nokton, ili eniris la preĝejkorton, kun +la ĉevaleto, ŝarĝveturileto kaj fosiloj, kaj komencis malfermi unu +el la tomboj.</p> + +<p>Nia amiko Ned ankaŭ veturis frumatene al malproksima urbo kaj, +revenante, li perdis la vojon. Post kelkaj horoj, li trovis sin apud +nia vilaĝa preĝejo, kaj la azeno vagis al la preĝejkorto. Malgraŭ +la ventego, la du homoj en la tombo jam ekaŭdis la supernaturan +sonon de la ĉeno alligita al la kruro de la azeno, kaj unu el ili, +subite suprenrigardinte, vidis tute apude ion, kion li kredis esti +terura korna diablo.</p> + +<p>Kun laŭta kriego la du viroj suprenrampis el la tombo, kaj rapide +malaperis en la mallumo.</p> + +<p>Kiam Ned komprenis kio okazis, li ĝojis pro sia bonŝanĉo, +kaj, sen ia konsciencdubo, tuj posediĝis je la ĉevaleto kaj +ŝarĝoveturileto, kaj uzis ilin por veturigi sian komercaĵon.</p> + +<p>La du viroj neniam revenis por demandi siajn posedaĵojn, ĉar ili +timis la leĝan punon, kiu atendas ĉiujn korpoŝtelistojn.</p> +</div> + + +<div id="est2-4-23" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">62</p> +<h5>CONISTON KAJ GRASMERE.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de A. R. Lambert, tradukita de D. H. Lambert, B.A.</p> + + +<p>Kiel Grasmere rememorigas sian ligilon al la nomo de Gulielmo +Wordsworth, tiel Coniston devas ĉiam prezenti al ni la figuraĵon de +Johano Ruskin.</p> + +<p>Pri tiu ĉi egale kun tiu ni ŝajne sentas nin incititaj per kvazaŭa +sankta devo fari pilgrimadon por viziti la ĉirkaŭaĵojn, kaj vidi +la lastan restejon de la fama samtempa pensinto kaj Kritikisto. Ĉar, +kiel ajn vaste homaj opinioj diferencu pri la ideoj de Ruskin rilate +al la vivo kaj la belartoj, povas esti nur unu juĝo pri la grandeco +de lia animo kaj la pura kaj alta stilo de lia instruado. Trovante do +Ruskin’an ekspozicion malfermita en Koniston dum la somermonatoj nia +deziro viziti la lokon tie pligrandiĝis.</p> + +<p>La vojo de Windermere al Coniston kuŝas inter la plej belegaj en +<i>Laglando</i>. Post la rivertransirejo ni pasas sur la ĉefvojo tra la +vilaĝo Sawrey kaj laŭlonge "Esthwaite Water" ĝis kiam ni atingas +la antikvan vendejurbon Hawkshead. Tien ĉi alveninte inter strangaj +maljunaj domoj kaj gastejetoj kun suprependantaj fruntanguloj, +lozenĝformaj vitraĵoj kaj eluzitaj nerektaj peronoj oni povas +facile ŝajnigi esti malantaŭenirinta kelkajn centjarojn.</p> + +<p>La kortoj ankaŭ, malglate pavimitaj, la maljuna arkita enirejo trans +kiu aperas, kvazaŭ enkadrita, pli da dometoj, gajigitaj per la hela +kolorado de rampkreskaĵoj kaj nasturtiumoj nepre ĝojigas la arteman +spiriton.</p> + +<p>Tie ĉi almenaŭ sin trovas pejzaĝetoj de antikva Anglujo +nedifektitaj de la nuntempa konstruarto.</p> + +<p>Al la vojaĝanto de Hawkshead la lando prezentas vidiĝon belegan +kaj majestan. La montoj "Weatherlam" Conistona "Old Man" kaj aliaj +ekaperas ĝis kiam, elirante el la beleta arboflankigita parto de +la vojo ni vidas antaŭ ni meze de ĝiaj belaĵoj Konistonan lagon; +tiam preterpasinte la lagfontejon ni ricevas bonan vidaĵon de +"Brantwood," kaj post ne longe ni eniras en la vilaĝeton Coniston. +Vizitinte la tombejon de Ruskin kiu nun entenas belan monumenton, ni +daŭrigas nian vojon ĝis la Institute, kie troviĝas la muzeo. Tiuj +kiuj ankoraŭ ne vidis la Sheffield’an muzeon devas impresiĝi en tiu +ĉi ekspozicio per profunda sento pri la artistaj povoj de Ruskin. La +delikateco kiun li montras prezentante montpejzaĝaron, la poetsento, +belformeco kaj perfekta desegnolerteco kiujn li vidigas per siaj +skizoj en Venezio kaj ĉie en Italujo konigas al ni supermezuran +talenton. La kolekto, laŭtempe ordigite, formas kiel la antaŭparolo +de la katalogo nin sciigas "pentritan vivrakonton per si," ĉar la +antaŭaj skizoj prezentas malmulte pli ol konturojn, dum kelke da la +antaŭnelongaj desegnaĵoj tie ĉi ekspoziciitaj helpis ilustri liajn +librojn "<i>Modernaj Pentristoj</i>," "<i>Ŝtonoj Veneziaj</i>," k.c.</p> + +<p>Liaj detalpentraĵoj de foliaro kaj inkplumverkitaj skizetoj estas +mirindaj kaj unu desegnaĵo de senvivaj objektoj, ekzemple, inkujo, +sorbpaperujo, k.t.p., ne forgesante tiun de Aŭstrala opalo, klarigas +kun kioma brileco li sukcesis kolorigi.</p> + +<p>Estas du portretoj de Ruskin faritaj de B. W. Richmond, R.A., unu +kiel junulo tre belvizaĝa, la alia kiel mezaĝa viro, ankaŭ unu +pentrita de Arthur Severn ne longe antaŭ la morto de Ruskin, kaj +unu verkita de Collingwood, figurante la Profesoron en lia Kabineto +ĉe Brantwood. Belaj ekzempleroj de la verkoj de la antikvaj estroj +pendas je la malproksima parto de la ĉambreto, tri originale de +Turner, unu el kiuj liaj amikoj donacis al Ruskin ĵus resaniĝintan +post severa malsano.</p> + +<p>Ĉu multaj samtempuloj legas Wordsworth, mi volus scii t.e., multe +da la publikaro? Mi kredas ke ne; tamen tion kion Ruskin elfaris pro +arto oni povas vere diri ke Wordsworth efektivigis por ke oni ellernu +kaj poete komprenigu Naturon tra ĉiuj ŝiaj kapricaj fazoj. Kie oni +povas elserĉi poemojn pli perfektajn, kaj la versoj verkitaj apud +Tintern Abbey Naturspiriton mem elspiras.</p> + +<p>Je tiu ĉi centjaro kun ĝiaj novaj ideoj kaj movadoj kaj pli vastaj +celoj ni ofte emas forgesi tion, kion ni ŝuldas al la grandaj +forpasintaj geniuloj, sed kiom ajn ni cedu pli aŭ malpli al la +nuna mondspirito ni vidigas tamen kiom ni altestimas tiajn animojn +vizitante la scenojn kiujn nia rememorigo pri ili sanktigas.</p> + +<p>La plej belan vidaĵon de la lago de Grasmere oni ricevas de la +supro de Dunmail Raise. Ĉirkaŭite de altaj montoj ĝi prezentas +pentraĵon je trankvila ripozplena beleco preskaŭ nesuperebla, +kaj certe nenia imagebla loko pli taŭgus por la loĝejo de poeto. +Malrapide malsuprenirante oni sentas ĉie la spiriton de la fama +poetfilozofo. Multe da liaj plej belaj poemoj estas skribitaj ĉe +Grasmere, kaj baldaŭ post kiam li ekloĝis tie oni publikigis la +duan volumon da la Liraj Baladoj el kiuj eble la plej bone konata +estas la altega "<i>Odo pri Senmorteco</i>."</p> + +<p>Tiu ensorĉa poemo "<i>La antikva Maristo</i>" partoprenis al la +"Baladoj." Coleridge kaj Wordsworth interkonsentis kunlabori serion +da poemoj samtempe eldonotaj. "Rimarkinda viro, havante grandajn +grizajn okulojn" kiel la poeto priskribas Coleridge—ja, li kun sia +vagidea filo kaj De <span class="pagenum">63</span> Quincey tiom rememorigas al ni Laglandon kiom +Wordsworth mem.</p> + +<p>Nenian pli laŭidean loketon por poeta lastripozejo oni povas +bone pripensi ol la preĝejkorton ĉe Grasmere. La rivero Rothay +murmuras apude kaj tie ĉi la simplaj rektaj ŝtonoj kiuj konatigas +la tombejon de la poeto kaj de aliaj liaj parencoj nin impresas pli +forte ol monumentoj pli imponaj.</p> + +<p>Jen enteriĝis ankaŭ Hartley Coleridge; en la ĥorejo de la +preĝejeto vidiĝas medaliono enhavante kapon de Wordsworth +supreskribita de la verkinto de la "<i>Jaro Kristana</i>"; "Dove Cottage" +poste nin interesas, kie la junaj geedzoj pasigis sesjaran feliĉon. +Ĝi estas tute kampara dometo, havante lozenĝformajn vitrojn kaj +alkovojn kun benkoj kaj mallumaj enkadritaj muroj; ĝi elrigardas +same kiel kiam Wordsworth tie loĝadis sed nuntempe oni ĝin rizervas +nur pro vizitantaj. Multaj antikvaj gravuraĵoj pendas de la muroj +konsistante el portretaj de la edzino de la poeto, de lia filino Doro +Quillinan kaj lia fratino Doroteo, kaj en supraĉambro estas kelkaj +figuraĵoj de Wordsworth kiam junulo kaj kiam maturaĝa viro.</p> + +<p>En apuda ĉambro estas portretoj de Coleridge, lia filo Hartley, +Matthew Arnold, De Quincey kaj aliaj. Al tiu ĉi parto da la domo +aliĝis la ĉambro por servi kiel Wordsworth’a muzeo, sed nune ĝi +estas en komenciĝa stato.</p> + +<p>La posta ĝardeno estis formata de la poeto, kaj suprenirante per +kelkaj turniĝadantaj ŝtupoj oni atingas ĉarman laŭbon, de kiu oni +havas belegan vidaĵon de la lago kaj la monto "Silver How"; tie ĉi +neinterrompite li povis senvorte interkomuniĝi kun Naturo.</p> + +<p>"Rydal Mount," malproksima tri mejlojn de Grasmere, la hejmo de la +poeto dum la lastaj tridek-sep jaroj de lia vivo sendube estas pli +bonkonata, kaj la pejzaĝaro estas egale bela. Sed laŭ mia pensado +estas speciala altiro al tiu ĉi humila dometo okupata de la juna +poeto antaŭ lia genio estis akirinta la ĝeneralan rekoniĝon kiun +li meritis. Enirante en Rydal post la ĉirkaŭiro de "Loughrigg +Fell" kun "Fairfield" pleno videbla oni preterpasas la kamparejon de +D<sup>ro</sup> Arnold, "Fox How," "Fox Ghill" la domon de la mortinto Sinjoro +W. E. Forster, kaj "Loughrigg Holme," kie vivis Doro Quillinan kun +sia edzo, kaj kie post ilia morto, ŝiaj du filinoj Rothay kaj +Jemimo Quillinan vivis kaj mortis. Nenio povas superi la belecon +de la ĉitiea pejzaĝaro simila je parko, kiel la vojo turniĝadas +laŭlonge la rivero Rothay ĝis kie oni trafas la ĉefvojon kaj +trovas sin kontraŭ "Rydal Hall" la kamppalaco de la Le Flemings.</p> + +<p>Multaj kapablaj verkintoj temigis la neordinaran belecon kaj +ĉarmecon de Laglando, kaj malmultaj el tiuj kiuj vizitis tiun +naturdotan landon ne volonte revizitus regionon tiel pentrindan, al +ni karigitan kaj sanktigitan per ĝiaj literaturaj memoroj.</p> + +<p>Tiuj ĉi vere kune kun la imponeco de ĝia scenaro devas je eterne +interesigi nian Anglan Laglandon al ĉiuj kiuj estimas je ilia vera +valoro la grandajn forpasintajn animojn.</p> +</div> + + +<div id="est2-4-24" class="poetry"> +<div class="left" lang="en"> +<h5 class="poem-header">INFLEXIBLE.</h5> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Out of the night that covers me,</span> + <span class="i2">Black as the pit from pole to pole,</span> + <span class="i0">I thank whatever gods may be</span> + <span class="i2">For my unconquerable soul.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">In the fell clutch of circumstance</span> + <span class="i2">I have not winced nor cried aloud:</span> + <span class="i0">Under the bludgeonings of chance</span> + <span class="i2">My head is bloody, but unbowed.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Beyond this place of wrath and tears</span> + <span class="i2">Looms but the horror of the shade,</span> + <span class="i0">And yet the menace of the years</span> + <span class="i2">Finds and shall find me unafraid.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">It matters not how strait the gate,</span> + <span class="i2">How charged with punishments the scroll,</span> + <span class="i0">I am the master of my fate,</span> + <span class="i2">I am the captain of my soul.</span></div> +</div> + +<p class="near_sig sc">W. E. Henley.</p> +</div> +<div class="right" lang="eo"> + +<h5 class="poem-header">NEVENKEBLA.</h5> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">El min kovranta nokto, nigra ĉie</span> + <span class="i2">De unu lim’ polusa ĝis alia,</span> + <span class="i0">Mi dankas kiajn diojn estu tie,</span> + <span class="i2">Pro la animo nevenkebla mia.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ĉe prem’ fatala de okaz’ perforta</span> + <span class="i2">Mi ne tremetis, ankaŭ ne kriadis;</span> + <span class="i0">Ĉe la bategoj de malbono sorta</span> + <span class="i2">Vunditan kapon rekte mi tenadis.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Post la koler’ kaj larmoj de la tero,</span> + <span class="i2">Terura ia ombro nur aperas;</span> + <span class="i0">Kaj tamen la minacoj de mistero</span> + <span class="i2">Min ne timigas, nek mi malesperas.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Do kiel ajn la leĝ’ severa estas,</span> + <span class="i2">Aŭ kiel puna la skribaĵo sia,</span> + <span class="i0">De mia sorto mi la mastro restas,</span> + <span class="i2">La kapitano de l’ animo mia.</span></div> +</div> + +<p class="near_sig"><i>Tradukita de</i> <span class="sc">Ben Elmy</span>.</p> +</div> +</div> + + +<div id="est2-4-25" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">64</p> +<h5>EL "KORBO DE PENSOJ."</h5> + +<p class="center">De Ant. Gr. Rubinŝtein,<a href="#fnII.4.2" id="fnrefII.4.2"><sup>[2]</sup></a> +tradukitaj de Vs. Lojko (St. Petersburg).</p> + + +<p>En muziko nenion oni povas <i>argumenti</i>: nek belecon, nek malbelecon. +Se iu dirus: la naŭa simfonio de Beethoven estas abomena muziko, +oni povas nur turni al li dorson, sed argumenti, ke li diras +sensencaĵon—estas neeble. Grandan signifon havas muzika kaj +estetika klereco, disvolvanta kapablon diferencigadi en muziko belan +de malbela, sed signifo de klereco ankaŭ estas limigita, ĉar +subjektiva sento ĉiam ludas tie ĉi grandegan rolon. En tio ĉi +muziko havas komunajn trajtojn kun religio: <i>argumenti</i>, ke ekzistas +Dio, ankaŭ estas neeble. Feliĉaj en ambaŭ okazoj estas tiuj, kiuj +prave sentas.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Arto estas Evo, proponanta pomon al artisto. Kiu ekprovis tiun ĉi +acidan pomon, tiu perdas paradizon de anima paco kaj kontenteco. Kaj +kulpa en ĉio estas sukceso—tiu ĉi malica serpento.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Artisto, precipe artisto-kreanto, bezonas esti konfesita. Ne estas +devige, ke tiu ĉi konfeso estu universala; estas sufiĉe, se ĝi +eliras de negranda rondeto, eĉ nur de du-tri aldonituloj. En alia +okazo kreema spirito estas dismordetata per maldolĉeco de dubo pri +siaj propraj fortoj.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Por la publiko la vivo estas serioza fenomeno, la arto—amuzo; por la +artisto—male.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Mi mem al mi ŝajnas treege nelogika: en vivo—respublikano kaj +radikalulo, en arto—konservativulo kaj despoto.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Al mi ne unufoje venadis en kapon ideo verki muzikaĵon sub titolo +"Amo—temo kun variacioj," sed mi ĝis nun ne plenumis tiun ĉi +ideon. En pasintaj jaroj mi facile prosperadis verki temon, sed +mankis necesaj sciaĵoj por variacioj, nun do al mi estas facile +verki variaciojn, sed ne estas jam fortoj por temo.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Por muzika verkisto, kiun nun oni ne deziras koni, restas nur konsolo +en espero, ke—povas esti—ankaŭ en regiono de muziko oni sin prenos +iam je arĥeologiaj disfosoj.</p> + +<hr class="short" > + +<p>En sentenco "Se juneco scius, se maljuneco povus" estas la "alfa" kaj +la "omega" de la tuta filozofio de la vivo.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Nur sanaj homoj povas esti ateistoj. Malsanuloj, suferantoj, povas, +kompreneble, por kelka tempo ekdubi je Kreinto, sed ne malkonfesi +lin. Espero nutras ilian kredon, kredo—esperon.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Junulo—pesimisto, laciĝinta vivi, estas inda je rido kaj mallaŭdo: +ja li ne havis eĉ tempon por ekkoni la mondon kaj la vivon de ĉiuj +flankoj; sed maljunulo, restinta viveĝoja optimisto, ŝajnas al mi +ankaŭ stranga kaj negranda: ĉe li ja estis sufiĉa tempo por ekkoni +la mondon kaj la vivon de ĉiuj flankoj.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Se homo devenas de simio, restas demando, ĉu atingis li nun, fine, +fizikan limon aŭ ĉu li estas kapabla pliperfektiĝadi kaj plu. Se +estas vera tio ĉi lasta, ĉu oni ne povas konsenti, ke en estonto +homo fariĝos eĉ anĝelo!</p> + +<hr class="short" > + +<p>Sola vorto, kiu en la Angla lingvo ĉiam komenciĝas de granda +litero, estas—I, "mi." Kiel bonege karakterizas tio ĉi la +karakteron de Anglo!</p> + +<hr class="short" > + +<p>Eminentaj personoj malofte gajnas ĉe proksima persona konatiĝo kun +ili.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Neprava estas tiu, kiu diras, ke oni devas decidiĝi je edziĝo nur +post tiam, kiam ambaŭ gepartoprenantoj tute ekkonis unu la alian. +Oni povas esti fianĉo kaj fianĉino dum longaj jaroj, sed tute +ekkoni unu la alian oni povas nur post la unua monato de edza vivo.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Pipro kaj salo aldonas gustecon al nutraĵo, batalado al vivo.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Se vi volas, ke vin oni bone akceptadu ie, venadu tien pli malofte.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Trufoj estas terpomoj de riĉuloj, terpomoj estas trufoj de +malriĉuloj.</p> + +<hr class="short" > + +<p>"Ekstremaĵoj sin tuŝas"—estas ebla, tial, ankaŭ ligo inter Rusujo +kaj Francujo.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Plej granda feliĉo, kiu estas donita al homoj, estas lumo de +suno. Ho, lumo de la suno! Eĉ strange estas, ke homoj, vivantaj +sub blua suna ĉielo, havas tiujn samajn politikajn kaj socialajn +malkontentojn, kiel tiuj, kiuj estas aljuĝitaj vivi sub nuba ĉielo +kaj nebuloj.</p> + +<h6 class="fn-header">PIEDNOTO:</h6> + +<p class="footnote"> +<a id="fnII.4.2"></a> <a href="#fnrefII.4.2">[2]</a> +Granda Rusa muzika verkisto kaj virtuozo, aŭtoro de bela opero "Demono," +kies temo estas prenita el glora poemo "Demono" de M. Lermontov. +</p> +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est2-index">Back to Vol. II index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est2-5-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.</div> +<div class="fleft">19. (Vol. II., No. 5.)</div> +<div class="fright"><i>Majo, 1905.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>La Esperanta Gazeto por la<br > + Propagando de la Internacia Lingvo.</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE, 67, Kensington Gardens Square, W.</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Wholesale Agents: 41, Outer Temple, London, W.C.<br> +All Communications should be sent to THE EDITOR, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</div> +</div> + +<div id="est2-5-2" class="left toc"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS.</div> +<table> +<tr><th></th><th>Page</th></tr> + +<tr><td><a href="#est2-5-11" class="sc">Voice from the Himalayas</a> (Anando)</td><td class="numb">65</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-5-12" class="sc">A Sanskrit Legend</a> (A. Randall and L. K. Venner)</td><td class="numb">66</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-5-13" class="sc">The Smith</a> (a Song by Mme. Reddet)</td><td class="numb">67</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-5-14" class="sc">Another Cat’s Nest</a> (Jem Ross Archibald)</td><td class="numb">67</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-5-15" class="sc">To-Morrow</a> (Poem by A. Motteau)</td><td class="numb">68</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-5-16" class="sc">In Life’s Presence</a> (——ko)</td><td class="numb">68</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-5-17" class="sc">Conscience</a>, from Victor Hugo (translated by C. Guersent)</td><td class="numb">69</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-5-18" class="sc">Clarence’s Dream</a>, Shakespeare (Clarence Bicknell)</td><td class="numb">70</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-5-19" class="sc">The City of the Demons</a> (Elise Bauer)</td><td class="numb">71</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-5-20" class="sc">Colonization in America</a> (Gen. Cox)</td><td class="numb">74</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-5-21" class="sc">Reverie</a> (Kolowrat Ĉervinskij)</td><td class="numb">74</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-5-22" class="sc">Our Village Sports</a> (F. A. Meigh)</td><td class="numb">75</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-5-23" class="sc">A Rainy Day</a> (Poem by J. Parisot)</td><td class="numb">75</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-5-24" class="sc">Reminiscences</a>, Part V. (Edward Metcalfe, M.A., Oxon)</td><td class="numb">76</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-5-25" class="sc">The Protection of an Englishman</a> (Edward Gauntlett)</td><td class="numb">77</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-5-26" class="sc">On the Ice</a>, from Pickwick (A. A. Cowan)</td><td class="numb">78</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-5-28" class="sc">A True N.Z. Ghost Story</a> (Esp. 10549)</td><td class="numb">79</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-5-29" class="sc">Master Sparrow</a> (Alfonso Wachter)</td><td class="numb">80</td></tr> +</table></div> + + +<div id="est2-5-3" class="notice right" lang="eo"> +<p style="font-size:170%;">AVIZO GRAVA.</p> + +<p>La malnova firmo Buchanan, Scott & Co., fondita en la jaro 1870, +prezentas siajn komplimentojn al la Esperantistaro kaj anoncas ke, +post nelonge, interesa kaj enspeziga propono aperos en tiu ĉi spaco. +Ĉiu Esperantisto, ĉu membro de ia konata grupo aŭ kies nomo +enskribiĝis en la Adresaro de D<sup>ro</sup> Zamenhof, kiu volas akcepti +tiun ĉi proponon povos samtempe ne nur ŝpari al si specialan +rabaton sed ankaŭ antaŭenpuŝi la disvastigon de Esperanto.</p> + +<p><b>BUCHANAN, SCOTT & CO.,</b></p> + +<p style="padding-left:10%;">Garthland Street,<br > + Glasgow, Scotland.</p> +</div> + + +<div id="est2-5-4" class="reklamo" style="text-align:center;"> +<div class="left"> +<div class="h6">The Remington</div> + +<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> + +<p>Just think of it!</p> + +<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> + +<p><i>Unbound by ties of nationality:<br > + +The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> + +<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> + +<hr class="short" > + +<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br > +100, Gracechurch St., London, E.C.</p> +</div> + +<div class="right" lang="eo"> + +<div class="h6">La Remington</div> + +<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> + +<p>Pripensu je tio!</p> + +<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> + +<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br > + +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> + +<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> + +<hr class="short" > + +<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br > +100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> +</div> +</div> + +<div id="est2-5-5" class="reklamo left" lang="eo"> +<p><b>ĈIUJ, NI POVOS<br > +PARADIZON IRI.</b></p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kiu bone trinkas,</span> +<span class="i0">Tiu bone dormas.</span> +<span class="i0">Kiu bone dormas,</span> +<span class="i0">Tiu ne pensas malbone.</span> +<span class="i0">Kiu ne pensas malbone,</span> +<span class="i0">Tiu certe ne pekas.</span> +<span class="i0">Nu, ĉar kiu ne pekas.</span> +<span class="i0">Paradizon eniros.</span> +<span class="i0">De nun, bone trinku.</span> +<span class="i0">Kaj vi paradizon iros.</span></div> +</div> +<hr class="short" > + +<p>Por tio ĉi, oni devas aĉeti <b>bonajn vinojn</b>, kaj sin turni al:—<br > +<b>Sro. Ch. Jadoan en Mercurey (S. & L.) France.</b></p> +</div> + + +<div id="est2-5-6" class="reklamo right"> +<p style="font-size:170%;">The "Review of Reviews"</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;"><i>Is the Best Magazine for Busy People. +And it is read by ‘Esperanto’ Students.</i></p> + +<p>The aim of this Magazine is to make the Best Thoughts of +the Best Writers universally accessible at a Trifling Cost.</p> + +<p>The busiest and poorest in the community may here follow +with intelligent interest the great movements of Contemporary +History.</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;">Post Free for Twelve Months, 8/6,<br > +10 fr. 75 c., or 8.50 marks.</p> + +<p>Office: MOWBRAY HOUSE, NORFOLK ST., LONDON.</p> +</div> + + +<div id="est2-5-7" class="notice left"> +<p style="font-size:140%;">FOR SALE.</p> + +<p style="padding-left:10%;"><span class="sc">160 Guinea ‘Broadwood’ Grand Piano</span> +for £63. In fine condition; Rosewood. +For all particulars write to <span class="sc">The Editor</span>.</p> +</div> + + +<div id="est2-5-8" class="notice right" lang="en"> +<p style="font-size:120%;">Correspondence Lessons in Esperanto.</p> + +<p>ARE GIVEN BY</p> + +<p style="padding-left:10%;">Mr. A. MOTTEAU, Certified Teacher of Esperanto, +157, Earlham Grove, Forest Gate, +London, E.</p> + +<p>7/6 the Quarter.</p> +</div> + + +<div id="est2-5-9" class="notice" lang="eo"> +<div class="h5">Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi.</div> + +<ul> +<li>Sro. <span class="sc">A. C. Body</span>, 34, Greenbank Avenue, Plymouth. Dez. +interŝanĝi ilus. p-k. kun Gees. el aliaj landoj.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">C. B. Burgess</span>, Penn Buildings, Erie, Pa., U.S.A. +Deziras koresp. kun Kristanaj Sciencistoj.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">Edward Gauntlett</span>, Okayama, Japanujo. Deziras +interŝanĝi poŝtmarkojn; precipe deziras ricevi antaŭtempajn +kaj superpresitajn markojn de Anglujo kaj Britaj kolonioj. Ĉiam +respondos.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">L. A. Gill</span>, Churchfield Hall, S. Acton, London, W. +Deziras koresp. kun ĉiul. per ilus. p-k.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">G. O. Messerly</span>, Porlamar, Margarita, Venezuela, S. +America. Dez. kor. kun Geesp. nur letere pri feminismaj, literaturaj, +& estetik fizikkulturaj aferoj. Ne kolektas poŝt-markojn. Ĉiam +respondos.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">George Meadows</span>, 68, Shrewsbury Street, Manchester, +S.W. Dez. kor. kun fremduloj per ilus. p-k aŭ letere. Dez. renkonti +Esp. en Manchester.</li> + +<li>Frl. <span class="sc">Mitchell</span>, Acaba House, 65, Marquess Road, Canonbury. +Kun alilandanoj par ilus. p-k.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">W. Miles</span>, inĝeniero, 80, Station Road, Petersfield, +Anglujo. Deziras kor. kun Geesp. per ilus. p-k. Tuj & ĉiam resp.</li> +</ul> + +<p>La Kosto de la Enskribo estas 6d. (70c. poŝtmarkoj).</p> +</div> + + +<div id="est2-5-10" class="banner border center"> +<p class="pagenum">65</p> +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST</h4> + +<p>The Esperanto Gazette for the Spread of the International Language.</p> + +<div style="float:left;font-size:80%;width:37%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ ĈE<br > +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;width:60%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> + <li><b>H. Bolingbroke Mudie. Esq., 67, Kensington Gardens Square, London. W.</b></li> + <li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> + <li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve. 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li> + <li>FRANCE.—Grupo Pariza, 28, rue Serpente, Paris.</li> + <li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> + <li>NEW ZEALAND.—Esperanto Society, P.O. Box 50, Auckland.</li> + <li>RUSSIA.—Societo Espero, Bol Podjaceskaja 24, log 12, St Petersburg.</li> + <li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +</ul></div> + +<hr> + +<p style="float:left;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p style="float:right;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p lang="eo"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis +poŝtmarkon.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtmarkoj, kiuj estas akceptataj +laŭvaloro.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni sendu ĉiujn artikolojn, demandojn kaj avizojn al La Redaktoro, +67, Kensington Gardens Square, London, W.</i></p> + +<p style="float:left;width:25%;padding-left:2em;">19. [Vol. II., No. 5.]</p> + +<p style="float:right;width:25%;font-size:80%;text-align:left;"> + Single Copies, 4d. net. Nos. + 2 to 13, 6d. each; Later Issues + 4d. each, net.</p> + +<p>MAJO, 1905.</p> +</div> + + +<div id="est2-5-11" class="article" lang="eo"> +<h5>VOĈO EL LA HIMALAJO.</h5> + +<p class="center">Letero de Anando.</p> +<div class="left" lang="eo"> +<p>La kvin sentoj malkovras la eksteran homon de unu al alia, sed ne +la internan. La sciado nur de la ekstera homo de ĉiu alia ne povas +fondi la veran parencecon inter homo kaj homo.</p> + +<p>Estas nur kiam lingvo venas kaj malkovras la internan homon de unu al +alia, estas nur kiam per lingvo ili eltrovas ke ili havas similajn +sentojn, ke la homoj ekkomprenas ke simila spirito aŭ individueco +ekzistas en ĉiu homo. Tiu ĉi ideo ree postulas aĝojn por maturiĝi +en tiun de universala frateco, kio nun estas bonekonata, almenaŭ +nome, de ĉiuj civilizataj landoj.</p> + +<p>Sed ekzistas ankoraŭ pli altan gradon, pli glora ol universala +frateco.</p> + +<p>Ĝi estas la <i>Universala Propro</i>, eltrovata de la antikvaj Hindaj +saĝuloj. Ĝi signifas ke la Propro en la Homaro estas Unu kaj la +Sama, kaj ne estas multespeca, aŭ simila.</p> + +<p>Estas la funkcio de lingvo malkovri la internan homon kaj aranĝi +lian parencecon rilate la aliaj. La malplej perfektigita dialekto +efektivigas tion inter la homoj de kiuj ĝi estas parolata.</p> + +<p>Kia, do, estas la funkcio de nia Esperanta lingvo, la lingvo +internacia?</p> + +<p>Vere fondigi kaj pliprofundigi ne sole la fratecon, sed ankoraŭ +pliproksime—la Propron de ĉiuj homoj. Instrui ke oni pensu pri +alia kiel pri Si, aŭ pensi <i>Si-e</i> (Sanskrit <i>atmavat</i>), se mi povos +tiel skribi. La universala lingvo progresu tra ĉiuj landoj, vekanta +la universalan senton, la <i>homecon</i> de ĉiuj homoj, la <i>Universalan +Propron</i> de la Homaro, kaj tiam la gloro de la <i>Unu Si-o</i> post ĉio, +brilos sur la mondon kaj estos videbla por ĉiuj, eĉ kiel estas +videbla la suno. Tiam efektive la homoj fariĝos <i>filoj de lumo</i>, al +kio celas la homa evolucio.</p> +</div> +<div class="right" lang="en"> +<p>The five senses reveal the outer-man of one to another, but not the +inner. The mere knowledge of the outer-man of each other cannot +establish the true relationship between man and man.</p> + +<p>It is only when language comes and reveals the inner-man of one to +the other, it is only when through language they find out that they +have similar feelings, that men rise to the idea of a similar spirit +or self in each. This idea again takes ages to mature into that of +universal brotherhood, which is now well known, at least by name, in +all civilized countries.</p> + +<p>But there is a step still higher, more glorious than universal +brotherhood.</p> + +<p>It is the Universal Selfhood, discovered by the ancient sages of +India. It means that the Self in Man is One and the Same, and not +many and similar.</p> + +<p>It is the function of language to discover the inner-man and adjust +his relation to others. The least developed <i>patois</i> does this among +the people by whom it is spoken.</p> + +<p>What, then, is the function of our Esperanto language, the +international tongue?</p> + +<p>To truly establish and deepen not only the brotherhood, but closer +still—the Selfhood of all men. To teach one to think of another as +<i>Self</i>, or "to think <i>Self-ly</i>" (Sanskrit <i>atmavat</i>), if I may say +so. Let the universal language progress through all lands, waking +up the universal feeling, the <i>humanity</i> of all men, the <i>Universal +Selfhood</i> of Man, and then the glory of the <i>One Self</i> behind all +will shine upon earth and be visible to all, even as the sun is +visible. Then truly will men be children of light, towards the +attainment of which is human evolution.</p> +</div> +</div> + +<div id="est2-5-12" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">66</p> +<h5>SANSKRITA LEGENDO.</h5> + +<p class="center">Tradukita de A. Randall & L. K. Venner.</p> + +<div class="left" lang="eo"> +<p>En la komenco, kiam Ajvashti venis al la kreo de la Virino, li trovis +ke, kreinte la Viron sia materialo elĉerpiĝis, kaj ke da malfluidaj +elementoj neniom restis.</p> + +<p>Je tiu malfacilego, post multe da meditado, li jene faris:</p> + +<p>Li prenis la Rondecon de la Luno, kaj la Kurbojn de la Rampaĵoj, kaj +la Teniĝon de la Rampantaj Kreskaĵoj, kaj la Trememon de la Herbo, +kaj la Maldikecon de la Kano, kaj la Floron de la Florkreskaĵoj, +kaj la Malpezecon de la Folioj, kaj la Maldikiĝon de la Rostro de +la Elefanto, kaj la Ekrigardojn de la Cervinoj, kaj la Kunvenon de +la Abel-amasoj kaj la Ĝojan Gajecon de la Sunradio, kaj la Ploremon +de la Nuboj, kaj la Ŝanĝemon de la Ventoj, kaj la Timemon de la +Leporo, kaj la Vanecon de la Pavo, kaj la Molecon de la Brusto de +la Papago, kaj la Malmolecon de la Diamanto, kaj la Dolĉecon de la +Mielo, kaj la Kruelecon de la Tigro, kaj la Varman Brilon de Fajro, +kaj la Babilemon de Garoloj, kaj la Kares-murmuradon de Kolomboj, kaj +la Hipokritecon de la Gruo, kaj la Fidelecon de la Ĉakavako, kaj, +kunmetinte kune tiujn ĉi, li kreis la Virinon kaj ŝin donis al la +Viro.</p> + +<p>Sed, post unu semajno, la Viro venis al li kaj diris: "Sinjoro, tiu +ĉi estaĵo, kiun vi donis al mi, malfeliĉigadas mian vivon. Ŝi +senĉese babilas, kaj min turmentas pli ol estas tolereble, neniam +permesante al mi pacon. Ŝi okupas mian tutan tempon, ŝi senkaŭze +ploras, kaj ĉiam ŝi estas mallaborema. Mi venas por redoni ŝin, +ĉar mi ne povas kun ŝi vivadi."</p> + +<p>Tial Ajvashti diris "Tre bone," kaj li reprenis ŝin.</p> + +<p>Tiam, post alia semajno la Viro revenis al li, kaj diris: "Sinjoro, +mi sentis la vivon esti tre izola tuj kiam mi redonis tiun estaĵon +al vi. Mi memoras ke ŝi dancis kaj kantis al mi, kaj mi memoras +la flankrigardojn de la okuloj, kiel ŝi ludis kun mi, kaj min +ĉirkaŭprenis, kaj ŝia rido estis muziko, kaj ŝi estis bela por +rigardi, kaj mola por palpi; tial do redonu ŝin al mi!"</p> + +<p>Tial Ajvashti diris "Tre bone," kaj li redonis ŝin.</p> + +<p>Tiam, post nur tri tagoj, la Viro revenis denove al li kaj diris: +"Sinjoro, mi ne povas ĝin kompreni, sed, malgraŭ ĉio, mi +certiĝas ke ŝi estas pli turmento ol plezuro al mi, tial, mi +petas, reprenu ŝin."</p> + +<p>Sed Ajvashti ekkriis: "Ho! Hontindulo, foriru! Mi tion ĉi ne suferos +plu; vi devas fari tiel bone, kiel vi povos."</p> + +<p class="pagenum">67</p> + +<p>Tiam la Viro diris: "Sed mi ne povas vivi kun ŝi!"</p> + +<p>Kaj Ajvashti respondis: "Vi nek povas vivi sen ŝi." Kaj li turnis la +dorson kontraŭ la Viro kaj daŭrigis sian laboron.</p> + +<p>Tiam la Viro diris: "Kion mi faros? Mi ne povas kun ŝi vivi, kaj mi +ne povas sen ŝi vivi!"</p> +</div> +<div class="right" lang="en"> +<p>In the beginning, when Iwashti came to the creation of Woman, be +found that he had exhausted his material in the making of Man, and +that no solid elements were left.</p> + +<p>In this dilemma, after much profound meditation, he did as follows:</p> + +<p>He took the Rotundity of the Moon, and the Curves of the Creepers, +and the Clinging of Tendrils, and the Trembling of Grass, and the +Slenderness of the Reed, and the Bloom of Flowers, and the Lightness +of Leaves, and the Tapering of the Elephant’s Trunk, and the Glances +of the Deer, and the Clustering of the Swarms of Bees, and the Joyous +Gaiety of the Sunbeam, and the Weeping of the Clouds, the Fickleness +of the Winds, and the Timidity of the Hare, and the Vanity of the +Peacock, and the Softness of the Parrot’s Bosom, and the Hardness of +Adamant, and the Sweetness of Honey, and the Cruelty of the Tiger, +and the warm Glow of Fire, the Chattering of Jays, and the Cooing of +the Kabala, and the Hypocrisy of the Crane, and the Fidelity of the +Chakawaka; and compounding all these together, he made Woman and gave +her to Man.</p> + +<p>But after one week Man came to him and said: "Lord, this creature +whom you have given me makes my life miserable. She chatters +incessantly, and teases me beyond endurance, never leaving me alone. +She takes up all my time, she cries about nothing, and is always +idle. I have come to give her back again, as I cannot live with her."</p> + +<p>So Iwashti said "Very well," and he took her back.</p> + +<p>Then after another week Man came to him and said: "Lord, I find +that my life is very lonely since I gave you back that creature. I +remember how she used to dance and sing to me, to look at me out of +the corners of her eyes, and play with me and cling to me, and her +laughter was music, and she was beautiful to look at and soft to +touch; so give her back to me again."</p> + +<p>So Iwashti said "Very well," and he gave her back again.</p> + +<p>Then after only three days Man came back again to him, and said: +"Lord, I know not how it is, but, after all, I have come to the +conclusion that she is more of a trouble than a pleasure to me, so +please take her back again."</p> + +<p>But Iwashti said: "Out on you, shameful one! Be off! I will have no +more of this; you must manage how you can."</p> + +<p>Then Man said: "But I cannot live with her."</p> + +<p>And Iwashti said: "Neither can you live without her." And he turned +his back on Man and went on with his work.</p> + +<p>Then Man said: "What is to be done? For I cannot live with her, and I +cannot live without her."</p> +</div> +</div> + +<div id="est2-5-13" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">LA FORĜISTO.</h5> + +<p>Kanto originale verkita de S<sup>rino</sup> Reddet. (Sens).</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ho Forĝisto, forĝu feron!</span> + <span class="i0">Prenu per muskola brako</span> + <span class="i0">La martelon, forte frapu,</span> + <span class="i0">Bona la plugferon faru.</span> + <span class="i2">Jes, mi ekbruligas karbon,</span> + <span class="i2">Kaj mi forĝas por la Vivo!</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ho Forĝisto, forĝu feron!</span> + <span class="i0">Tiru el la ruĝa fajro</span> + <span class="i0">Ĉiujn metiistajn ilojn</span> + <span class="i0">De l’ maŝinoj la radarojn.</span> + <span class="i2">Jes, mi ekbruligas karbon,</span> + <span class="i2">Forĝos tuj por Laboristo!</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ho Forĝisto, forĝu feron!</span> + <span class="i0">Serĉu el la blua ŝtalo</span> + <span class="i0">La plej bonan kaj flekseblan,</span> + <span class="i0">Forĝu bisturilon akran!</span> + <span class="i2">Jes, mi ekbruligas karbon,</span> + <span class="i2">Forĝos tuj por Kuracisto!</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ho Forĝisto, forĝu feron!</span> + <span class="i0">Aŭdu de la pafilego</span> + <span class="i0">Fore la teruran voĉon</span> + <span class="i0">Kaj rapide forĝu glavon!</span> + <span class="i2">Ne ne! Mi estingas karbon,</span> + <span class="i2">Mi ne forĝos por la Morto!</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-5-14" class="article" lang="eo"> +<h5>LA KATINO & LA KOKIDOJ.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Jem Ross Archibald.</p> + + +<p>La interesa rakonto <i>Katnesto</i> sur la Februara numero de <span class="sc">The +Esperantist</span> rememorigis al mi la saĝan maljunan katinon, kiun +mi ofte vidis kune kun ŝiaj strangaj familioj en farmadomo, kien mi +vizitis geamikojn.</p> + +<p>Ŝia nomo estos Torty, sed ŝi estis ankaŭ nomita "Kara avineto," +ĉar ŝi flegis kaj tre zorge vartis kelke da orfaj katidoj, kies +malfeliĉajn gepatrojn la ĉasgardistoj mortigis en la proksima +arbaro.</p> + +<p>Kiam mi ŝin ekvidis, mi pensis la nomon "Avineto" tute taŭga por +ŝia plen-zorga vizaĝo sed, tiatempe, mi ne konis, ke Torty posedis +plumajn tiel bone kiel pelajn familiojn.</p> + +<p>En tago mi ŝin vidis alportante en ŝia buŝo etan kokidon.</p> + +<p>Mi tuj ekkuris, kiel mi tiam pensis, por savi la vivon al la +malfeliĉa kokido.</p> + +<p>Torty atingis la kuirejon, mi ŝin sekvis en tiun grandan ĉambron.</p> + +<p>Ŝi ĝentile metis la birdeton en komfortan korbon apud la kameno. +Ŝi blekis kaj murmuretis dum ŝi vartis la kokideton!</p> + +<p>Mi diris al la servistoj, ke mi timis ke Torty mortigus la birdeton, +kaj ili tiam diris al mi la sekvantan rakonton.</p> + +<p>La farmamastrino unu tagon trovis kuvon da kokidoj, kies malserioza +patrino forlasis ilin perei en la kortbirdejo.</p> + +<p>Tion ĉi la farmamastrino tre bedaŭris, ĉar ili apartenis al bona +raso de bela kortbirdaro, tial ŝi alportis ilin, kaj enmetis ilin en +korbon apud la fajro en kuirejo.</p> + +<p>Ŝi eliris el tiu ĉambro por trovi flanelon por kovri kaj varmigi la +kokidojn.</p> + +<p>Ŝi aŭdis la maljunan katinon murmurante apud la korbo, kaj diris +"Torty! Kara katino, vi povos varmigi tiujn ĉi malfeliĉajn +kreitaĵojn!"</p> + +<p>Nu imagu ŝian miregon, kiam Torty blekis "Miaŭ (<i>Jes!</i>) kaj tuj +eksaltis tre zorge en la korbon."</p> + +<p>De tiu tempo, ĉiuj el la orfaj birdetoj fariĝis la genepoj de la +aminda maljuna "Avineto Torty."</p> + +<p>Oni povas priskribi la korbon de Torty ankaŭ kiel la <i>Katnesto</i>.</p> +</div> + + +<div id="est2-5-15" class="poetry" lang="eo"> +<p class="pagenum">68</p> +<h5 class="poem-header">"MORGAŬ."</h5> + +<p>Popoldira fabelo versigita de A. Motteau.</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">"Matene, morgaŭ, kampon mian,"</span> + <span class="i2">Trenjo diris, "mi tuj plugos,</span> + <span class="i2">Antaŭ ol sezon’ forflugos,</span> + <span class="i0">Aŭ grenon havos mi nenian."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Alvenis morgaŭ; la plugilo</span> + <span class="i2">Tute preta lin atendis,</span> + <span class="i2">Sed nun manĝinviton sendis</span> + <span class="i0">Al li aminde la bofilo.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Eĉ Trenjon ŝanceligis tio ...</span> + <span class="i2">Ĉu li devos tuj plugiri,</span> + <span class="i2">Aŭ ĉu ĉe filin’ manĝiri?</span> + <span class="i0">Bah! <i>tago</i> taŭgas por <i>nenio</i>.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Amiko Trenjo do festenis</span> + <span class="i2">Ĉe l’ bofilo kaj filino,</span> + <span class="i2">Kie, eble, ruĝa vino</span> + <span class="i0">Malfrue lin en lit’ detenis.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Anstataŭ tago, du li perdis—</span> + <span class="i2">"Morgaŭ mi pli longe plugos,"</span> + <span class="i2">Diris li, "ne tiel taŭgos."</span> + <span class="i0">Sitele morgaŭ trapluvadis.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Postmorgaŭ la veter’ beliĝis ...</span> + <span class="i2">Plugi ĉu nun povas Trenjo?</span> + <span class="i2">Ne, ĉar en la ĉevalejo</span> + <span class="i0">Ĉevalo lia malsaniĝis.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kaj tiam venis vilaĝfesto,</span> + <span class="i2">Kaj neniu faris ion:</span> + <span class="i2">Ŝatis Trenjo l’ opinion</span> + <span class="i0">Ke beno ĉiam estas resto.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Semajn’ alia sin komencis</span> + <span class="i2">Per grandega kampfoiro;</span> + <span class="i2">Eĉ foriĝi de l’ vojiro</span> + <span class="i0">Neniam Trenjo ja intencis.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Edziĝon tiam li alestis,</span> + <span class="i2">Poste al enterigiro:</span> + <span class="i2">Tro malfrue la deziro</span> + <span class="i0">Por kampon plugi nun ĉeestis.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0"><i>Se post la semsezono plugos</i></span> + <span class="i2"><i>Prokrastulo kampon sian,</i></span> + <span class="i2"><i>Ne miregu se nenian</i></span> + <span class="i0"><i>Tritikon li engrenejigos.</i></span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-5-16" class="article" lang="eo"> +<h5>ANTAŬ LA RIGARDO DE LA VIVO.</h5> + +<p class="center">Tradukita de ——ko.</p> + + +<p>Antaŭ la rigardo de la severa vivo staris du homoj, ambaŭ +nekontentaj je ĝi, kaj al la demando: "Kion vi atendas de mi?" unu +el ili per laca voĉo diris:</p> + +<p>"Mi estas indignigita per la krueleco de viaj interkontraŭecoj, +senforte mia prudento penas kompreni la sencon de la ekzisto, kaj per +senlumeco de malkompreno je vi animo mia estas plena. Mia memkonscio +diras al mi, ke homo estas la plej bona el ĉiuj kreitaĵoj."</p> + +<p>"Kion vi volas de mi?" senpasie demandis Vivo.</p> + +<p>"Feliĉon! ... Por feliĉo mia estas necese, ke vi interpacigu du +fundamentojn de la interkontraŭecoj de animo mia: mian <i>mi volas</i> +kun via <i>vi</i> devas."</p> + +<p>"<i>Volu</i> tion, kion vi <i>devas</i> por mi," severe diris Vivo.</p> + +<p>"Mi ne volas esti ofero via!" ekkriis la homo. "Mi volas esti reganto +de la vivo, sed devas mi kolon fleksadi en jugo de ĝiaj leĝoj—por +kio?"</p> + +<p>"Vi parolu do pli simple!" diris la dua homo, starinta pli proksime +al Vivo, sed la unua daŭrigis, ne doninte atenton al la paroloj de +lia kolego:</p> + +<p>"Mi volas liberecon, vivi en harmonio kun deziroj miaj, kaj mi volas +esti por proksimulo laŭ sento de devo, nek frato, nek servanto, kaj +mi estos tiu, kiel mi volos libere—sklavo aŭ frato. Mi ne volas +en societo esti ŝtono, kiun societo kuŝigas, kien kaj kiel ĝi +ekvolas, konstruante malliberejojn de feliĉo sia. Mi estas homo, mi +estas spirito kaj prudento. Vivo, mi devas esti libera!"</p> + +<p>"Haltu!" diris Vivo, severe ridetante. "Vi multe parolis, kaj ĉio, +kion vi diros plu estas por mi certa. Vi volas esti libera! Kio do? +Estu! Bataladu kun mi, venku min, kaj estu por mi reganto; kaj mi +tiam via sklavo estos. Vi scias, mi estas senpasia kaj al venkantoj +ĉiam facile cedadis. Sed estas necese venki! Vi al batalado kun mi, +pro via libereco, ĉu estas kapabla? Jes? Sufiĉe forta estas vi por +venko kaj je forto via ĉu vi kredas?"</p> + +<p>Kaj la homo diris malgaje: "Vi entiris min en bataladon kun mem mi, +vi akrigis prudenton mian, kiel tranĉilon, ĝi enpuŝiĝis al mi +malproksimen en animon kaj dispremis ĝin!"</p> + +<p class="pagenum">69</p> + +<p>"Sed vi kun ĝi pli severe parolu, ne plendu," diris la dua homo.</p> + +<p>Sed la unua daŭrigis: "Mi ripozi volas de premo via. Ho donu al mi +ĝui feliĉon!"</p> + +<p>Vivo ree ekridetis per rideto, simila al brilo de glacio:</p> + +<p>"Diru! Kiam vi parolas, ĉu vi postulas, aŭ petas?"</p> + +<p>"Mi petas!" kiel eĥo la homo diris.</p> + +<p>"Vi petas, kiel kutima almozulo; sed, malfeliĉulo mia, mi devas diri +al vi—Vivo almozon ne donas! Kaj ĉu vi scias? Libera li ne petas, +li mem prenas donacojn miajn.... Sed vi! Vi estas nur sklavo de miaj +deziroj, sed ne pli. Libera estas tiu, en kiu estas forto de ĉiuj +deziroj rifuziĝi por en unu sin enmeti. Ĉu vi komprenis? Foriru!"</p> + +<p>Li komprenis, kaj kuŝiĝis, kiel hundo, ĉe la piedoj de la +senpasia vivo por nerimarkeble kaptadi pecojn de ĝia tablo, ĝiajn +manĝ-restaĵojn.</p> + +<p>Tiam la senkoloraj okuloj de la severa vivo ekrigardis la duan +homon—tio estis maldelikata, sed bona vizaĝo:</p> + +<p>"Pri kio vi petas?"</p> + +<p>"Mi ne petas, sed postulas."</p> + +<p>"Kion?"</p> + +<p>"Kie estas justeco? Donu ĝin tien ĉi! Ĉion ceteran poste mi +prenos, dume bezona al mi estas nur justeco. Mi longe atendis, +pacience atendis, mi vivis en laborado, sen ripozo, sen lumo! Mi +atendis.... sed sufiĉe! Kie estas justeco?"</p> + +<p>Kaj Vivo al li senpasie respondis: "Prenu!"</p> +</div> + + +<div id="est2-5-17" class="article" lang="eo"> +<h5>LA KONSCIENCO.</h5> + +<p class="center">De Victor Hugo, tradukita de C. Guersent (Rouen).</p> + + +<p>Kune kun siaj infanoj, kiam Kaino, la haroj malordigitaj, la vizaĝo +oliv-verdigita, tra la blovanta ventego forkuris malproksime de +Jehovo kiam vesperiĝis, li malĝoje alvenis ĉe la malsupron de +monto en vasta kamparo. Lia edzino lacigata, liaj senspiraj filoj +petis de li: "Ni kuŝiĝu teren kaj dormu."</p> + +<p>Kaino, ne dormante, sonĝis malsupre de la monto. Levinte la kapon en +la ĉiela funebra arkaĵo li vidis Okulon grande malfermatan, kiu, +en la mallumo, fikse rigardis lin. "Mi estas tro proksime," li diris +tremante.</p> + +<p>Li vekis siajn dormantajn filojn, sian lacigitan edzinon, kaj ree +forkuris malĝoje tra la mondon. Tridek tagojn kaj noktojn li +vagadis. Li marŝis muta, pala kaj tremanta je la plej malgranda +brueto, ne rigardante malantaŭ si, ne ripozante, ne dormante.</p> + +<p>Fine li alvenis ĉe la marbordoj de lando nomata Assuro.</p> + +<p>"Ni haltu tie," li diris, "ĉar tiu loko estas sendanĝera. Tie estas +la fino de la mondo."</p> + +<p>Kiam li sidiĝis, li vidis ankoraŭ Okulon lin rigardantan ĉe la +horizonto.</p> + +<p>Tiam li skuiĝis de forta tremo:</p> + +<p>"Ŝirmu min!" li ĝemis, kaj, la fingro sur la buŝo, liaj infanoj +rigardis lin sovaĝe tremantan.</p> + +<p>Kaino diris al Ĵabelo, patro de la vagantuloj de la vasta dezerto, +kiuj loĝas sub vastaj tendoj: "Etendu tiuflanke la tol-tendon."</p> + +<p>Oni etendis la tolan mureton.</p> + +<p>Kiam oni starigis ĝin per plombaj najloj: "Ĉu vi nenion plu vidas?" +diris Tsillao, lia blonda nepino, dolĉa kiel matenruĝo; kaj Kaino +respondis:</p> + +<p>"Okulon mi ankoraŭ vidas."</p> + +<p>Ĵubalo, patro de tiuj, kiuj trapasas la vilaĝojn ludante per +trumpetoj kaj frapante tamburojn ekkriis: "Mi konstruos barilegon."</p> + +<p>Li altigis bronzan muregon, kiu ŝirmis Kainon. Sed tiu ĉi ankoraŭ +ĝemis: "Tiu ĉi Okulo ĉiam rigardadas min."</p> + +<p>Enoĥo diris: "Ni faru zonon de turoj tiel teruran, ke nenio povu +alproksimiĝi. Ni faru fortikaĵon, kaj ni ĝin tute fermu."</p> + +<p>Tiam Tubalkaino, la forgistestro, konstruis grandegan kaj superhoman +urbon. Dum li laboris, liaj fratoj forpelis la Enosidojn, kaj la +Sethidojn, kaj oni boris la okulojn de la preterpasantoj.</p> + +<p>Vespere oni pafarkis al la steloj. La granito anstataŭis la +tol-tendon; oni kunligis ĉiujn ŝtonojn per feraj ligiloj.</p> + +<p>Infera ŝajnis la urbo. La ombro de la turoj noktigis la kamparon, la +muregoj estis dikaj same kiel montoj, kaj oni skribis sur la pordo: +"Estas tute malpermesate al Dio tien ĉi eniri!"</p> + +<p>Kiam ili finis muregi, oni ŝirmis la avon en ŝtonturo, sed li +restis funebra kaj okulfiksata.</p> + +<p>"Ho, Avo mia! Ĉu la Okulo malaperis?" diris Tsillao tremanta, kaj +Kaino ree ĝemis: "Ne, ĉiam ĝi estas tie."</p> + +<p>Tiam li diris: "Mi volas loĝi sub la tero, kiel homo tute sola en +sia tombo; nenio plu vidos min, mi neniam ion plu vidos."</p> + +<p>Oni do fosis kavegon, kaj Kaino diris: "Bone!"</p> + +<p>Tiam li malsupreniris sola sub tiun malluman arkaĵon.</p> + +<p>Kiam li estis sidiĝinta, kiam oni estis ferminta super lia kapo la +subteran galerion, tra la mallumo, en la tombo, Kainon ĉiam fiksadis +la Okulo.</p> +</div> + + +<div id="est2-5-18" lang="eo" class="drama"> +<p class="pagenum">70</p> +<h5 class="poem-header">LA SONĜO DE KLARENCO.</h5> + +<p>Tradukita el la dramo "La Reĝo Riĉardo III." (Shakespeare) de C. +Bicknell.</p> + + +<p class="role">Brakenburo.</p> + + <span class="i0">Kial malbone fartas Via Moŝto?</span> + +<p class="role">Klarenco.</p> + + <span class="i0">Ho! mi la nokton tre mizere pasis,</span> + <span class="i0">Pro sonĝoj kaj vidaĵoj terurigaj;</span> + <span class="i0">Do kvankam mi Kristan’ fidela estas,</span> + <span class="i0">Ne volus mi similan nokton pasi</span> + <span class="i0">Por gajni mondon da feliĉaj tagoj,—</span> + <span class="i0">Tiel terure estis kaj malĝoje!</span> + +<p class="role">Brakenburo.</p> + + <span class="i0">Kaj Via Moŝta sonĝo, kio estis?</span> + +<p class="role">Klarenco.</p> + + <span class="i0">Mi pensis, ke mi el la Tur’ forkuris.</span> + <span class="i0">Kaj enŝipiĝis por la martransiro</span> + <span class="i0">Al Burgundi’, kun mia frat’ Glostero;</span> + <span class="i0">Kaj li min vokis el ĉambreto mia</span> + <span class="i0">Al la ferdek’: de tie ni rigardis</span> + <span class="i0">Anglujon, kaj pri mil teruraj tempoj</span> + <span class="i0">Dum la militoj inter Lankastero</span> + <span class="i0">Kaj Yorko, ni parolis. Dum ni paŝis</span> + <span class="i0">Laŭlonge la ferdekon kapturnigan,</span> + <span class="i0">Mi pensas ke Glostero iom falas;</span> + <span class="i0">Kaj li, falante, min deĵetas kiu</span> + <span class="i0">Lin savi penas, en la maltrankvilajn</span> + <span class="i0">Ondegojn de la mar’. Ho! Dio mia!</span> + <span class="i0">Ho! Dio! droni! kia suferado!</span> + <span class="i0">Ho! kia akvobruo en l’ oreloj!</span> + <span class="i0">Kiom da mortvidaĵoj al l’ okuloj!</span> + <span class="i0">De ŝipoj derompaĵojn mil mi vidas,</span> + <span class="i0">Kaj dekmil korpojn kiujn fiŝoj mordas;</span> + <span class="i0">Amasojn orajn, ankrojn kaj perlarojn,</span> + <span class="i0">Juvelojn de valor’ nekalkulebla,</span> + <span class="i0">Ĉe l’ fundo de la maro dissemitajn:</span> + <span class="i0">En la kranioj de l’ mortintoj iuj;</span> + <span class="i0">Kaj en la truoj kie unufoje</span> + <span class="i0">Okuloj loĝis, kuŝas pro malŝato,</span> + <span class="i0">Juveloj rebrilantaj, kiuj kisas</span> + <span class="i0">La koton de la mara profundaĵo</span> + <span class="i0">Kaj nur mokadis ostojn de mortintoj.</span> + +<p class="role">Brakenburo.</p> + + <span class="i0">Ĉu vi, mortante, libertempon havis</span> + <span class="i0">Sekretojn de la maro por rigardi?</span> + +<p class="role">Klarenco.</p> + + <span class="i0">Jes, tiel pensis mi, kaj ofte provis</span> + <span class="i0">Delasi la spiriton; sed l’ akvaro</span> + <span class="i0">Envia tenis ĝin, ne permesante</span> + <span class="i0">Ke ĝi l’ aeron vastan kaj malplenan</span> + <span class="i0">Ekserĉu, sed sufokis ĝin en mia</span> + <span class="i0">Ĝemanta korpo preskaŭ rompigita</span> + <span class="i0">De penoj, por ke ĝi en maron iru.</span> + +<p class="role">Brakenburo.</p> + + <span class="i0">Ĉu ne vekiĝis vi, pro l’ agonio?</span> + +<p class="role">Klarenco.</p> + + <span class="i0">Ho! ne! post vivo mia sonĝo daŭris,</span> + <span class="i0">Kaj la ventego en l’ anim’ komencis,</span> + <span class="i0">Kiam, laŭ mia penso, ĝi transiris</span> + <span class="i0">Kun la pramist’ malgaja, li pri kiu</span> + <span class="i0">Poetoj skribas, la melankolian</span> + <span class="i0">Riveron, en la ĉiamnoktan regnon.</span> + <span class="i0">L’ unuo kiu mian fremdanimon</span> + <span class="i0">Salutis, estis la famul’, Warwick’o</span> + <span class="i0">Bopatro nobla mia; li ekkriis</span> + <span class="i0">"Do kian punon pro ĵurrompo lia</span> + <span class="i0">Malklara regno al Klarenco falsa</span> + <span class="i0">Nun povas doni?" kaj li neniiĝis.</span> + <span class="i0">Tiam fantomo al anĝel’ simila</span> + <span class="i0">Kun la harar’ per sango makulita,</span> + <span class="i0">Vagante venis; kaj li laŭte kriis</span> + <span class="i0">"Klarenco estas alveninta, falsa</span> + <span class="i0">Perfida, ĵurrompinta; li, Klarenco,</span> + <span class="i0">Kiu min vundis apud Tewkesbury’o:</span> + <span class="i0">Ho! kaptu lin, Furioj, lin konduku</span> + <span class="i0">En viajn turmentadojn." Tiam fine,</span> + <span class="i0">Mi pensis ke infera diablaro</span> + <span class="i0">Ĉirkaŭas min, kaj tiel malbelege</span> + <span class="i0">Kriegas, ke pro ili mi vekiĝas</span> + <span class="i0">Tremante, kaj dum longa posta tempo</span> + <span class="i0">Mi kredas ke mi estas en infero,</span> + <span class="i0">Tiel terura ŝajnis mia sonĝo.</span> + +<p class="role">Brakenburo.</p> + + <span class="i0">Ne stranga estas ke ĝi vin timigis,</span> + <span class="i0">Ĉar mi mem timas, eĉ per la rakonto.</span> + +<p class="role">Klarenco.</p> + + <span class="i0">Ho! Brakenburo, mi por li, Edwardo,</span> + <span class="i0">Aferojn faris, kiuj nun atestas</span> + <span class="i0">Kontraŭ animo mia; kaj rimarku</span> + <span class="i0">Per kio li nun rekompencas min.</span> + <span class="i0">Ho Di’! se preĝoj Vin ne kontentigos</span> + <span class="i0">Sed Vi Vin venĝos pro la miaj krimoj,</span> + <span class="i0">Sur mi, mi mem, kolero Via falu;</span> + <span class="i0">Ho! la edzinon mian la senkulpan,</span> + <span class="i0">Pardonu, kaj mizerajn idojn miajn.</span> + <span class="i0">Gardisto, apud mi sidiĝu iom.</span> + <span class="i0">La kor’ laciĝas, kaj mi volus dormi.</span> + +<p class="role">Brakenburo.</p> + + <span class="i0">Sinjor’, volonte; Di’ vin ripozigu.</span> + +<p class="near_sig">(<span class="sc">Klarenco</span> <i>dormas</i>).</p> +</div> + + +<div id="est2-5-19" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">71</p> +<h5>LA URBO DE LA DEMONOJ.</h5> + +<p class="center">Tradukita de Elise Bauer (Munich).</p> + + +<p>Antaŭ multe da jaroj vivadis en la floranta urbo Kajro Hebrea rabeno +nomita Joĥonano, kiu estis la plej eminenta klerulo en sia lando. +Lia famo vastiĝis en la tuta Oriento, kaj la plej malproksimaj +popoloj sendis siajn junulojn, por ensorbi saĝecon de liaj lipoj. Li +estis profunde instruita en la tradicioj de siaj antaŭuloj, kaj en +disputadoj lia vorto estis decidiga. Li estis pia, justa kaj severa, +sed li havis unu malvirton—la amo por la oro estis kaptinta lian +koron, kaj li ne malfermis sian manon al la malriĉuloj. Tamen li +estis pli riĉa ol la plimulto, lia saĝeco estante por li la fonto +de riĉeco. La Hebreoj de la urbo ĉagreniĝis pro tiu ĉi makulo en +la karaktero de la plej saĝa el ili sed, kvankam la maljunuloj de la +gento daŭrigis respekti lin pro lia famo, la virinoj kaj infanoj ne +donis al li alian nomon ol: "Rabeno Joĥonano, avarulo."</p> + +<p>Neniu sciis tiel bone kiel li la ceremoniojn bezonatajn al la +iniciatio en la religion de Moseo, sekve la ekzercado de tiuj ĉi +solenaj oficoj estis por li alia fonto de gajno.</p> + +<p>Unu tagon, promenante en la ĉirkaŭaĵo de Kajro, kaj paroladante +kun junulo pri leĝo-scienco, okazis ke la anĝelo de la morto +ekfrapis lian akompananton. Li falis senmove antaŭ la piedoj de la +rabeno, dume tiu ĉi estis ankoraŭ parolanta.</p> + +<p>Vidante ke la junulo estas senviva, la rabeno disŝiris siajn vestojn +kaj gloriis Dion. Sed lia koro estis ektuŝita kaj, nokte, pensoj +pri la morto elturmentis lin. Li maltrankviliĝis pripensante sian +malmolecon kontraŭ la malriĉuloj, kaj li diris: "Benata estu la +nomo de Dio! Se iu petos min fari ion je Lia sankta nomo, mi ĝin +faros senpage." Sed li eksopiris, ĉar li timis ke oni povus peti lin +pri porcio de lia oro.</p> + +<p>Dum tiuj ĉi pensoj ankoraŭ okupis lin, laŭta krio aŭdiĝis antaŭ +la pordego de lia domo.</p> + +<p>"Vekiĝu, dormulo," la voĉo diris, "Vekiĝu! Infano estas morte +malsana, kaj la patrino sendis min por vi, por ke vi faru vian +oficon."</p> + +<p>"La nokto estas senluma," respondis la rabeno, alproksimiĝante la +fenestron, "kaj miaj jaroj estas multaj. Ĉu ne estas en Kajro pli +junaj viroj ol mi?"</p> + +<p>"Mi estas sendita nur por vi, rabeno Joĥonano, nomita saĝulo de +kelkaj, sed avarulo de aliaj. Jen estas oro," li daŭrigis, eltirante +monujon plenan je zeĥenoj, "mi ne deziras vian laboron por nenio! Mi +vin petegas veni, je la nomo de Dio!"</p> + +<p>Tiam la rabeno memoris la ĵus-faritan promeson kaj li ĝemis +spirite, ĉar la monujo ŝajnis esti multepeza.</p> + +<p>"Ĉar vi petegis min en la Dia nomo, mi iros kun vi," li diris al la +viro, "sed mi esperas, ke la interspaco ne estas granda. Remetu la +monon en vian poŝon."</p> + +<p>"La loko estas proksima," respondis la fremdulo,—nobla, bele-vestita +junulo. "Rapidu, ĉar mi ne devas perdi tempon."</p> + +<p>Joĥonano leviĝis, sin vestis, kaj, zorge ŝlosinte ĉiujn pordojn +de sia domo kaj metinte la ŝlosilojn en sekretan lokon, li akompanis +la fremdulon.</p> + +<p>"Mi ne memoras tian malluman nokton," diris la maljunulo. "Vi estu +mia gvidisto, ĉar mi povas apenaŭ vidi la vojon."</p> + +<p>"Mi ĝin konas bone," respondis lia akompananto, sopirante, "estas +vojo multe vizitata, kaj hore trairata de multaj. Apogu vin sur mia +brako, kaj ne timu."</p> + +<p>Ili antaŭen paŝadis. Estis mallume, sed heliĝis kelkafoje, kaj +tiam la rabeno ekvidis, ke li sin trovis en loko al li nekonata.</p> + +<p>"Mi kredis," li diris, "ke mi konas la tutan ĉirkaŭaĵon de Kajro, +tamen mi ne scias, kie mi estas. Mi esperas, mia amiko, ke vi ne +estas perdinta la vojon." Kaj li sentis malkuraĝon en la koro.</p> + +<p>"Ne timu," respondis la gvidisto, "via vojaĝo estas jam finiĝinta." +Dum li parolis, la rabeno sentis siajn piedojn forgliti, kaj li +malsupren rulis grandan deklivon. Retrovinte sin, li ekvidas, ke sia +akompananto estis ankaŭ falinta, kaj staris nun apud li.</p> + +<p>"Ne, junulo, se vi petolos tiamaniere kun maljunuloj, viaj tagoj ne +estos multaj! Ve al tiu, kiu insultas grizharojn!" diris la rabeno.</p> + +<p>La fremdulo senkulpigis sin, kaj ambaŭ daŭrigis silente la +marŝadon.</p> + +<p>La mallumo malpliiĝis, kaj la mirigata rabeno ekvidis, ke ili estas +venintaj al la pordegoj de urbo, kiun li neniam antaŭe vidis. Kaj li +ja konis ĉiujn urbojn en Egiptujo, kaj estis nur duono da horo de +lia foriro de lia loĝejo en Kajro! Tial li ne sciis kion pensi, kaj +sekvis la viron tremante.</p> + +<p>Baldaŭ ili trapaŝis la pordegojn de la feste iluminata urbo. La +stratoj estis plenigataj de festigantoj, kaj gojaj sonoj aŭdiĝis.</p> + +<p class="pagenum">72</p> + +<p>Sed, rigardante la vizaĝojn de la preter-pasantoj, Joĥonano +ekvidis, ke tiuj ĉi estas la vizaĝoj de homoj interne elturmentataj +kaj, de la markoj kiujn ili havis, li sciis ke ili estas demonoj +(Mazikenoj).</p> + +<p>Li estis profunde terurita, kaj je la torĉ-lumo li rigardis nun +ankaŭ sian akompananton. Ankaŭ li havas la saman markon.</p> + +<p>La rabeno timiĝis multege, li preskaŭ svenis, sed li pensis ke +estas pli bone silenti, kaj malgaje li sekvis sian gvidiston, kiu +kondukis lin al belega domo en la plej bela kvartalo de la urbo.</p> + +<p>"Eniru!" diris la demono al Joĥonano, "ĉar tiu ĉi domo estas mia. +La sinjorino kaj la infano estas en la supra ĉambro."</p> + +<p>La rabeno supreniris la ŝtuparon, kaj eniris la ĉambron.</p> + +<p>La sinjorino, kies eksterordinara beleco estis vualita de senespera +melankolio, kuŝis en lito, apud ŝi la infano, en riĉaj vestaĵoj, +dormetis sur la genuoj de vartistino.</p> + +<p>"Rebeka, lumo de miaj okuloj, amatino de mia animo," diris la demono, +"mi alkondukis al vi la rabenon Joĥonanon, la saĝulon, kiun vi +deziris. Vi permesu ke li tuj komencu sian oficon, ĉar li deziras +reforiri rapide."</p> + +<p>Dirante tion ĉi, li ridetis maldolĉe, kaj rigardis la rabenon. Tiam +li eliris el la ĉambro sekvata de la vartistino.</p> + +<p>Kiam Joĥonano kaj la sinjorino estis solaj, ŝi sin turnis al li, +dirante: "Malfeliĉulo! ĉu vi scias kien oni vin kondukis?"</p> + +<p>"Mi ja scias," li respondis kun profunda ĝemo, mi scias, ke mi estas +"en la urbo de la Mazikenoj."</p> + +<p>"Sciu do plue," ŝi diris, kaj la larmoj fluegis el ŝiaj okuloj, pli +brilaj ol diamantoj, "sciu do plue, ke neniu estas iam alkondukita +tien ĉi, kiu ne estas pekinta kontraŭ Dio. Ne estas necese, ke vi +sciu mian pekon, kaj mi ne serĉas scii vian. Sed ĉi tie vi restados +por ĉiam, perdita kiel mi estas perdita." Kaj denove ŝi ekploregis.</p> + +<p>La rabeno ĵetis sian turbanon teren, kaj, elŝirante siajn harojn, +li ekkriis: "Ve al mi! Kiu vi estas, virino, kiu parolas tiamaniere +kun mi?"</p> + +<p>"Mi estas Hebreino," ŝi diris, "filino de doktoro de leĝoscienco +en la urbo Bagdad kaj alkondukita tien ĉi, vi ne demandu kiel! Mi +edziniĝis kun la Princo de la Mazikenoj, la sama kiu serĉis vin. La +infano, kiun vi vidis, estas mia unue naskito, kaj mi ne povas toleri +la ideon, ke la animo de tiu ĉi senkulpa infano devos perei! Mi tial +petegis mian edzon, ke li penu alkonduki tien ĉi pastron, por ke la +leĝo de Moseo—benata estu lia memoro—estu plenumata. Kaj via famo, +kiu etendis sin ĝis Bagdad kaj ankoraŭ pli malproksime igis min +pensi pri vi. Mia edzo, kvankam eminenta inter la Mazikenoj, estas +pli justa ol la aliaj demonoj, kaj li amas min, kiun li ruinigis kun +amo de malespero. Li do diris, ke la nomo de la saĝa Joĥonano estas +bone konata al li, kaj ke li scias, ke vi ne povos rifuzi al li. Vi +mem devos scii, kion vi estas farinta, por doni al li tian povon +super vi."</p> + +<p>"Mi ĵuras antaŭ la ĉielo," diris la rabeno, "ke mi ĉiam +respektegis diligente la leĝon, kaj vivadis konstante laŭ la +tradicioj de niaj patroj, de la tago de mia naskiĝo, ĝis nun. Mi +ne faris malbonon al iu ajn, aŭ per vorto aŭ faro, kaj ĉiutage +mi adoras la Sinjoron, plenumante detale ĉiujn postulitajn +ceremoniojn!"</p> + +<p>"Ne," diris la sinjorino, "ĉion tion vi povas esti farinta, kaj +pli ankaŭ, sed, malgraŭ tio ĉi, la demonoj povas posedi povon +super vi. Sed la tempo pasas, mi aŭdas la paŝojn de mia edzo sur la +ŝtuparo. Ekzistas por vi unu ŝanco de foriro."</p> + +<p>"Kia ĝi estas? Ho, ĉiela sinjorino, diru ĝin al mi!"</p> + +<p>"Ne manĝu, ne trinku, ne akceptu pagon aŭ donacon dum via estado en +tiu ĉi domo, kaj tiom da tempo, kiom vi tiel agas, la Mazikenoj ne +havas povon super vi, viva aŭ senviva. Estu kuraĝa, kaj persista!"</p> + +<p>Kiam ŝi ĉesis paroli, ŝia edzo revenis en la ĉambron, sekvata de +la vartistino, kiu portis ĉiujn necesaĵojn por la ceremonio.</p> + +<p>Kun multepeza koro li faris sian oficon, la vino estis, kiel kutime, +ĉirkaŭ-pasigata, por ke la infano, la patrino kaj la rabeno gustumu +ĝin. Li rifuzis ĝin, dirante: "Pardonu min, Sinjoro, sed mi faris +sanktan promeson fasti hodiaŭ, kaj mi nek manĝas nek trinkas."</p> + +<p>"Faru laŭ via ŝato," diris la demono, "mi ne deziras, ke vi ne +plenumu vian promeson!" kaj li ekridegis.</p> + +<p>Tiam la malfeliĉa rabeno estis kondukata en ĉambron, rigardantan +sur ĝardenon, kie li pasigis la ceterajn noktajn horojn kaj la +sekvantan tagon, ploregante, kaj preĝante la Sinjoron, ke li +liberigu lin el la urbo de la demonoj.</p> + +<p>Sed kiam la dekdua horo batis kaj la suno estis subirinta, la princo +revenis al li kaj diris: "Manĝu nun, mi vin petas, ĉar la tago +estas pasinta, kaj li metis manĝaĵojn antaŭ li."</p> + +<p>"Pardonu de nove vian servanton, mia sinjoro!" respondis Joĥonano, +"ĉar mi faris sanktan promeson ankaŭ por tiu ĉi tago. Ne koleriĝu +kontraŭ via servanto."</p> + +<p>"Mi ne koleras," respondis la princo. "Faru laŭ via plaĉo. Mi +respektegas vin promeson." Kaj li ridis pli laŭte ol la antaŭan +tagon.</p> + +<p>La rabeno pasigis duan tagon en sia ĉambro apud la ĝardeno +ploregante kaj preĝante. Sed, kiam la suno estis malleviĝinta +malantaŭ la montetoj, la princo denove staris antaŭ li, kaj +diris: "Manĝu <span class="pagenum">73</span> nun, ĉar vi devas malsati. Via promeso estas multe +malgajiganta." Kaj li prezentis al li viandaĵojn.</p> + +<p>Joĥonano sentis grandan manĝbezonon, sed li preĝis interne al la +sinjoro, kaj la tento malaperis, kaj li respondis: "Pardonu min la +trian fojon, sinjoro. Mi refaris mian promeson."</p> + +<p>"Ĝi estu tiel!" diris la alia. "Vi leviĝu, kaj sekvu min."</p> + +<p>La princo prenis torĉon, kaj kondukis la rabenon tra granda parto de +sia palaco, al pordo de vasta ĉambro, kiun li malfermis per ŝlosilo +prenita el niĉo en la muro. Enirante la ĉambron, Joĥonano ekvidis +ke ĉio, planko, plafono, muroj, eĉ la sojlo de la pordo estas el +arĝento. La kurioze skulptata plafono, kaj la bordoj de la muroj +brilis en la torĉlumo, kvazaŭ ili estus fantazia frost-disegno. En +la ĉambromezo estis amasoj da arĝentaj moneroj en grandegaj urnoj +el la sama metalo, plenigitaj ĝis la randoj.</p> + +<p>"Vi faris al mi servon," diris la demono. "Vi prenu de tiu ĉi mono +tiom, kiom vi volas, eĉ ĉion!"</p> + +<p>"Mi ne povas, sinjoro," diris Joĥonano, "vi petis min veni tie ĉi +pro la nomo de Dio, kaj mi venis pro tiu nomo, kaj ne pro pago aŭ +rekompenco."</p> + +<p>"Sekvu min," diris la princo, kaj Joĥonano sekvis lin en alian +ĉambron. Ĝi estis el oro, kiel la unua estis el arĝento. Ĝia ora +tegmento estis subtenata de oraj kolonoj starantaj sur ora planko. +La trezoroj de la reĝoj de la tero ne estus povintaj aĉeti unu el +la dudek kvar vazoj da oraj moneroj, kiuj estis metitaj en ses vicoj +laŭlonge la ĉambro.</p> + +<p>Ne estas miro, ĉar ili estis plenigitaj per la senĉesaj laboroj de +la demonoj de la mino.</p> + +<p>La koro de Joĥonano estis tuŝita de avareco vidante la oron brili +en la flava torĉ-lumo, kiel la aŭtuna suno. Sed Dio helpis lin +kontraŭbatali.</p> + +<p>"Tiuj ĉi vazoj estas viaj," diris la demono, "unu el ili ja faris +vin pli riĉan ol la plej riĉa homo, sed mi al vi donas ĉiujn."</p> + +<p>Sed Joĥonano rifuzis denove. Tiam la princo de la Mazikenoj +malfermis la pordon de tria ĉambro, nomata la diamanta ĉambrego. +Enirinte ĝin, la rabeno ekkriis laŭte, kaj metis siajn manojn +antaŭ la okulojn, ĉar la brilo de la diamantoj blindigis lin, +kvazaŭ li estas rigardanta la mez-tagan sunon. En agataj vazoj estis +amasigitaj sennombraj diamantoj; la plej malgrandaj el ili estis pli +grandaj ol kolomb-ovo. Sur alabastraj tabloj trovis sin ametistoj, +topazoj, rubenoj, beriloj, kaj aliaj multekostaj juveloj, mirinde +laboritaj per la manoj de lertaj metiistoj.</p> + +<p>La ĉambro estis lumigitaj de karbunklo, kiu disĵetis lumon pli +brilan ol la radioj de la suno, sed pli freŝiganta ol la brilo +ĝentila de la luno.</p> + +<p>Tio estis grava tento por la avara rabeno, sed li estis fortigita de +supre, kaj rifuzis denove.</p> + +<p>"Mi ekvidas, ke vi konas min, Joĥonano, filo de Ben-Davido," diris +la princo. "Mi estas demono, kaj volis tenti vin por pereigi vin. +Sed, tial ke vi rezistis tiel longe, mi ne vin tentos plu. Estas +ankoraŭ alia ĉambro, kiun vi devas vidi."</p> + +<p>Kaj Joĥonano, kiu estis ferminta la okulojn kaj fervore preĝis al +la Sinjoro batante sian bruston, lin sekvis.</p> + +<p>La ĉambro, kiun la rabeno nun eniris estis tute malsama je la aliaj. +Ĝi estis malvasta kaj malriĉa, sen mebloj. Sur la malpuraj muroj +pendis senorde sennombraj aroj da rustiĝintaj ŝlosiloj. Inter ili, +Joĥonano ekvidis kun miro la ŝlosilojn de sia propra domo, kiujn li +estis kaŝinta je sia foriro, kaj li fikse rigardadis ilin.</p> + +<p>"Kion vi vidas," diris la demono, "ke vi rigardas tiel fikse? Ĉu li, +kiu rifuzas arĝenton kaj oron, povas esti ekscitata de rustiĝinta +ŝlosilaro?"</p> + +<p>"Ili estas miaj," respondis la rabeno, "kaj mi akceptos ilin, se vi +prezentas ilin al mi."</p> + +<p>"Vi do prenu ilin," diris la demono, metante ilin en lian manon.</p> + +<p>"Vi povas foriri. Sed, rabeno, kiam vi estos reveninta en Kajron, +malfermu ne nur vian domon, sed ankaŭ vian koron. Tial ke vi ne +malfermis ĝin antaŭe, mi havis povon super vi. Estas bone, ke vi +faris unu bonaĵon sen pago, ĉar tio savis vin. Vi ne estu pli longe +Joĥonano la Avarulo!"</p> + +<p>La rabeno klinigis sin ĝis la tero, kaj laŭdis la Sinjoron por sia +liberiĝo.</p> + +<p>"Sed kiel mi povas iri returnen? Mi ne scias la vojon."</p> + +<p>"Fermu viajn okulojn," ordonis la princo.</p> + +<p>Li faris tiel, kaj post momento li aŭdis la voĉon de la demon-estro +ordonante lin malfermi ilin denove.</p> + +<p>Kaj li sin trovis antaŭ sia domo en Kajro, kun la ŝlosiloj en la +mano.</p> + +<p>Retrovinte sin de sia surprizo, kaj dankinte la Sinjoron, li +malfermis sian domon, kaj ankaŭ sian koron.</p> + +<p>Li donacis almozojn al la malriĉuloj, li ĝojigis la korojn al la +vidvinoj, kaj helpis la malfeliĉajn.</p> + +<p>La fremduloj ĝuis lian gastamon kaj lia monujo estis al la servo de +ĉiuj bezonantoj. Lia vivo estis senfina bonfarado, kaj la beno de +Dio estis kun li.</p> + +<p>La homoj miris kaj diris: "Ĉu tiu ĉi viro ne estas nomata rabeno +Joĥonano, la avarulo? Kio kaŭzas la ŝanĝon?"</p> + +<p>Kiam la rabeno aŭdis tion, li kunvokis siajn amikojn, kaj konfesis +sian antaŭan amon por la mono, kaj la danĝeron al kiu tio kondukis +lin.</p> + +<p>Li rakontis al ili ĉion, kion mi ĵus rakontis al vi.</p> + +<p>Kaj saĝuloj, kiuj estis verkistoj, skribis lian rakonton por la +memoriĝo de la posteuloj, por ke ili profitu je ĝi.</p> +</div> + + +<div id="est2-5-20" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">74</p> +<h5>KOLONIIGADO EN AMERIKO.</h5> + +<p class="center">Major-General George Cox.</p> + + +<p>Antaŭ ĉirkaŭ kvardek jaroj, mi vojaĝis en Nord-Ameriko, kaj +dum miaj vagadoj alvenis ĉe la ĉefurbo New York, kie mi restis +kelkajn semajnojn. En unu tago, ne havante ion speciale por fari, mi +promenetis el mia hotelo, kaj, trovante min apud la stacidomo, mi +eniris.</p> + +<p>Sur la trotuaro staris granda amaso da homoj kaj infanoj.</p> + +<p>"Kio okazas," mi diris, kiel mi pensas, al mi mem, sed ŝajne, mi +estis parolinta laŭte, ĉar voĉo ĉe mia kubuto ripetis la vortojn.</p> + +<p>Mi turnis min, kaj vidas apude, belan, hardan junulon, kiu, de lia +mieno kaj vestaĵo, estas evidente Amerikano.</p> + +<p>"Kio okazas," diris li, "ĉu vi volus sciiĝi, fremdulo, kion +signifas tiu ĉi amaso?"</p> + +<p>"Jes," mi respondis, "ĉar ŝajnas al mi, ke oni ne vidas kutime +tiom da homoj, viroj, virinoj kaj infanoj kunvenantaj en stacidomo, +escepte ke io neordinara okazas."</p> + +<p>La junulo ridanta, videble pro mia nescio, diris, "Nu, fremdulo, mi +divenas ke ni estas aro da koloniistoj forirontaj por loĝiĝi en la +Ŝtato Colorado, kaj mi divenas, ke ni estas tiel memstara grupo, +kiel iam lasis New York por la Okcidento. Ekzemple, tiu viro tie; nu, +mi divenas ke li malfermos sekkomercaĵan magazenon; tiu ĉi estas +nia pastro; tiu estas nia drogisto; tiu ĉi, nia kuracisto; tiu, nia +advokato; tiu maljunulo tie, estas juĝisto (ĉiuj el ni, laŭvice, +estos la juĝantaro!)" li diris kun rideto, parenteze.</p> + +<p>"Tiu grupo dekstre (vi vidas ke la viroj havas nek vangharojn nek +lipharojn), nu, ili estas aktoroj por nia nova teatro. Ĉu vi ne +pensas ke nia grupo estas modere plena?"</p> + +<p>"Jes," mi respondis. "Sed kion vi estas farontaj per tiu maljunega +kaj malfortega sinjoro, apoganta sin sur bastono? Ne ŝajnas al mi ke +vi povos multe uzi lin?"</p> + +<p>La Amerikano rigardis min momente, kaj siaj okuloj briletis humore +dum li parolis:—"Nu, fremdulo, mi divenas, ke tiu maljunulo estas la +plej gravega in-di-vi-du-o el nia partio; mi divenas ke ni malfermos +nian novan tombejon per li!!! Sed, pardonu al mi, mi devas helpi lin +eniri en la vagonaron; estus domaĝe lin perdi antaŭ ni alvenos en +Colorado! Adiaŭ!"</p> +</div> + + +<div id="est2-5-21" class="article" lang="eo"> +<h5>REVO.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de G. Kolowrat (St. Petersburg).</p> + + +<p>Nokto. Mara bruo. La ondoj kun terura ĝemo per sia unutona krio +kvazaŭ plendas, kvazaŭ nekonsoleble ploregas.</p> + +<p>Unu ondo volas atingi alian; ili rapidas, ili kvazaŭ kuras al voko +de la ŝtonegoj; sed ve! tiuj ĉi trompis, anstataŭ ol karesi ili +pereigas ilin, kaj ili senespere disbatite revenas al siaj kolegoj, +eble por reunuiĝi por ataki la ŝtonegojn. Vane! Ili alportos nenian +doloron al la masivaj grandeguloj. Ree ili ploras. Ree ili ĝemas, +timigante la animon, suferigante ĝin.</p> + +<p>La steloj malgaje rigardas, kvazaŭ simpatiante al la ondoj, volante +helpi en ilia sencela batalado.</p> + +<p>Nigraj ĉirkaŭlinioj de la bordo, nedetrueblaj malafablaj ŝtonegoj +ankoraŭ pli sopiras kaj oni ekvolas foriri el tiu ĉi sufoka +atmosfero; oni volas forkuri, ekkrii kaj samtempe sentas ke tio ĉi +estus sencele, sensekve, kaj oni submetas sin al la naturo, vidante +sin senforta por bataladi.</p> + +<p>Ŝi sidis tie, sur la bordo, kaj pensis pri li.</p> + +<p>Li forveturis militon, kaj ne estas sciate, ĉu li revenos viva. Ŝi +estas lacigita de longa atendado, de longa nesciado. Ŝi ekrevis.</p> + +<p>Al la lacigita animo en ŝia prezento aperas li, gaja post milito, +post venko, post ricevo de rekompenco. Li alkuras, ĉirkaŭprenas +ŝin, ridetas, kisas. Ŝi sentas sin feliĉa.</p> + +<p>Al ŝi ŝajnas, ke la ondoj pro troeco da sentoj gaje bruas por festi +lian revenon kaj ĝoji ŝian feliĉecon. Ke la steloj gaje ekrigardas +ŝin, volante ĵeti sin de la ĉielo por plenigi ŝian feliĉecon, +por lumigi, por ĉirkaŭpreni ilin.</p> + +<p>Al ŝi ŝajnas, ke la ŝtonegoj kareseme altiras siajn manojn, kaj +ĉio volas kuniĝi en unu sento, en unu formo, en unu sono.</p> + +<p>Ŝi revis ke ...</p> + +<p>Sed subite ŝi reekkonscias, kaj eksentas la teruran realecon. +Ŝi komprenas, ke ĉio ĉi estis revo, kaj ŝi ektimas, ekkrias, +ekploras.</p> + +<p>Ŝi ekaŭdas la terurajn frapojn de la batalantaj ondoj, ŝi envidis +la mokemajn rigardojn de la steloj, ŝi rimarkas la minacajn formojn +de la ŝtonegoj kaj falas kun teruro, bedaŭrante la momentan revitan +forflugintan feliĉecon.</p> +</div> + + +<div id="est2-5-22" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">75</p> +<h5>NIAJ VILAĜAJ SPORTOJ.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de F. A. Meigh.</p> + + +<p>Unu el la plej amuzigaj okazaĵoj, kiujn mi estas vidinta, okazis dum +la ĉiujaraj sportoj de nia vilaĝo. Inter la diversaj eroj sur la +programo de amuzaĵoj, k.t.p., estis unu por la knaboj, kiuj havis +nur dekses jarojn kaj oni donacis grandan premion al la gajnanto.</p> + +<p>Oni estis elmezurinta antaŭe longan kurejon sur la kampo, kaj meze +de ĝi oni alligis per la kvar anguloj, grandan veldrapon. Ĉiuj +knaboj kiuj deziris partopreni en la amuzaĵo devis demeti siajn +botojn kaj jakojn kaj ilin meti amase ĉe la malproksima flanko de la +veldrapo.</p> + +<p>Tiam la knaboj sin aranĝis ĉe la komencaloko kaj oni donis al ĉiuj +el ili novan (duonpencan) bunon kaj botelon da ŝaŭmanta limonado.</p> + +<p>Ĉe antaŭaranĝita signalo ili devis gluti la bunon kaj limonadon +kiel eble plej rapide. Tuj kiam unu estas fininta oni lin permesis +ekkuri tra la kurejo.</p> + +<p>Mi neniam forgesos la diversajn metodojn, kiujn la knaboj uzis por +rapide malaperigi la nutraĵon. Iuj el ili premegis la bunojn per +la malpuraj manoj ĝis ili ŝajnis kiel nigraj kolbasetoj. Tiujn +ĉi apetitdonaĵojn ili penis gluti en tute sed la rezultatoj ne +estis ĉiam kontentigaj. Sed alia knabo enpuŝis sian tutan bunon +en unu vango kaj la botelan nazeton en la alia vango. Tiam okazis +eksplodon ĉar la limonado enŝaŭmadis en la buŝon pli rapide ol +li povis gluti kaj elŝovis la bunon. Kiel siaj kunuloj ekridegis! +Kiel ili tedis lin! Sed sentimige, li reenmetis la duonmaĉaĵon en +la buŝon, kaj sin preskaŭ sufokinte, li triumfis. Tiam komencis +la kuro. Kiam ili alvenis al la veldrapo ili devis rampi sub ĝin, +kaj estis tiel malluma tie, ke multaj, senintence piedfrapinte la +malantaŭajn amikojn (kaj ricevinte ree multajn frapojn) fariĝis +tiel konfuzaj, ke fine ili elrampis ĉe la fino, kie ili eniris kun +ruĝegaj, ŝvitaj vizaĝoj. Sed la aliaj kiuj eliris al la prava fino +ne povis trovi tuj siajn proprajn vestaĵojn. Ili aperis kiel aro de +kortbirdoj, skrapanta sur amaso da cindroj.</p> + +<p>Tamen, post mallonga tempo ili sin vestis kaj per la restanta +energio, atingis la gajnstangon. Alia amuzaĵo, kiu kaŭzis multan +ridadon inter la rigardantoj estis la kapto de porketo, kiun oni +antaŭe ŝmiris per sapo.</p> + +<p>Oni permesis nur la junajn edzinojn kunkuri por la porketo, sed +lia haŭto estis tiel glata ke neniu povis lin teni, kaj li kuris +timegige blekanta inter la rigardantoj; disĵetanta teren kelkajn +kiuj ĝenis lin.</p> + +<p>Sed la amuzaĵo daŭrigis ĝis unu edzino (kun elstaraj dentoj) dum +la interpuŝo, falis sur la porketo, kiu estis laciĝinta, kaj lin +kaptis.</p> + +<p>Voĉo apude ekkriis: "Ho! Nia Mario lin estas kaptinta per ŝiaj +dentoj."</p> +</div> + + +<div id="est2-5-23" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">PLUVA TAGO.</h5> + +<p>J. Parisot (Vosges).</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Timema knabino rapidas</span> + <span class="i2">Trairi la densan arbaron;</span> + <span class="i0">Korbeton portante, ŝi gvidas</span> + <span class="i2">La hejmen irantan kapraron.</span> + <span class="i0">Sed kapon skuetas la pino,</span> + <span class="i2">Dum blovas vent’ florojn ŝirante.</span> + <span class="i0">Ho! zorgu pri l’ korbo, knabino:</span> + <span class="i2">Forŝtelos ĝin vento blovante.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i4">La vojo nun ŝajnas malklara</span> + <span class="i6">Kaj tere filikoj elpendas;</span> + <span class="i4">Ĉielo fariĝas nubara.</span> + <span class="i6">Malfruan kapraron ŝi plendas,</span> + <span class="i4">Dum interplektatan branĉaron</span> + <span class="i6">Disligas, la manojn vundante.</span> + <span class="i4">Ho! zorgu orflavan la haron:</span> + <span class="i6">Forŝtelos ĝin dornoj ludante.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Fulmeg’ malproksime brilegas,</span> + <span class="i2">Gutetoj ekfalas, kaj bruas</span> + <span class="i0">Tondrego, kaj pluvo zumegas,</span> + <span class="i2">Akvego tra l’ vojo defluas;</span> + <span class="i0">En koto glitetas la plando,</span> + <span class="i2">Venteg’ l’ antaŭtukon skuante.</span> + <span class="i0">Ho! zorgu, knabin’ pri l’ rubando:</span> + <span class="i2">Ĝin ŝtelos venteg’ forflugante.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i4">Pro ĉia brueto, l’ orelon</span> + <span class="i6">Vekanta, tuj preskaŭ ŝi svenas.</span> + <span class="i4">Sed, kiu ĉi tien, ombrelon</span> + <span class="i6">Portante, kaŝate alvenas?</span> + <span class="i4">Ha! ŝia jam pasis timeto:</span> + <span class="i6">Ŝi ridas, fianĉon vidante.</span> + <span class="i4">Ho! zorgu, knabin’, pri l’ rideto:</span> + <span class="i6">Ĝin ŝtelos l’ eĥo forirante.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Jen li fianĉinon manpremis;</span> + <span class="i2">Ŝi lin aŭskultadis revante;</span> + <span class="i0">Sed jam ne pro l’ vento eltremis</span> + <span class="i2">L’ ombrelo nun ambaŭ kovrante....</span> + <span class="i0">Se ne la ombrelo mensogis,</span> + <span class="i2">Pasadis la horo tre dolĉe;</span> + <span class="i0">Knabino pri l’ koro ne zorgis ...</span> + <span class="i2">L’ ombrelo ĝin ŝtelis ensorĉe.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-5-24" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">76</p> +<h5>FRAGMENTAJ MEMOROJ.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon).</p> + +<p class="center"><i>La aŭtoro rizervas ĉiajn rajtojn.</i></p> + + +<p>Treege interesa mi trovis la konversacion de la pastro, kies memoro +estas tiel kiel profundega puto; puto en kiun mi ofte mallevis mian +sitelon por ĉerpi laŭ mia mezuro la akvon de lia iom stranga sed +ĉiam interesa sciado.</p> + +<p>Ke tiu sitelo gutetas; ke mi ne povas detale aŭ tute akurate +revenigi en memoron liajn rakontetojn estas, mi bone scias, +maljustaĵo kontraŭ vera klerulo. Sed la akvo kiu dum multaj jaroj +estas restinta en la ujo de mia cerbo ne povas esti tute same kiel +kiam mi ĝin freŝe ĉerpis el la viva fonto. Eble ĝi malklariĝas; +eble mi kunmiksas iom da forgesado. Sed malgraŭ tio mi penos rakonti +almenaŭ unu el la klarigoj, kiujn mi ĉiutage, preskaŭ ĉiuhore +ricevis.</p> + +<p>Mi estas nominta la urbon Chicago, kiam ekdiras la pastro: "Ha, tiu +nomo havas iom strangan devenon. Sed sendube vi jam scias pri tio!"</p> + +<p>"Sendube ne," mi respondas. "Mi estas grandega nesciulo. Plie mi +havas grandan emon por la aŭskultado. Volu tial min instrui, mi +petas."</p> + +<p>"Antaŭ la Ŝtatoj anoncis sian sendependon," li komencis, "dum tiu +milito de la Angloj kontraŭ la Francoj, kiu decidis la posedon de +la Okcidentaj Ŝtatoj, ambaŭ kontraŭbatalantoj tre uzadis kiel +spionistojn kaj antaŭmarŝantojn la tribojn Indianajn."</p> + +<p>Tagon, apud la lago <i>Erie</i> la spionistoj de la Angloj raportis ke ili +ekvidis haltejon de la malamiko; kiun la Angloj decidis ataki.</p> + +<p>Sed lertege estis ankaŭ la spionistoj de la malamiko. Kiam alvenis +la soldatoj Anglaj ili vidis nur kelkajn fuĝantajn Indianojn.</p> + +<p>Post tiuj fuĝantoj tuj sin ĵetis, per flugantaj piedoj, la +Indianaj kunbatalantoj de la Angloj, kriegantaj per triumfaj voĉoj: +"<i>Ŝĭ-ka-go; Ŝĭ-ka-go</i>"; kiu signifas en ilia lingvo, +"<i>Indianoj kuras; Indianoj kuras.</i>"</p> + +<p>Poste oni konstruis sur la sido de la haltejo ŝtipan fortikaĵeton, +kiun oni nomis pro la kriego de la Indianoj Ŝĭ-ka-go (Chicago).</p> + +<p>Loĝiĝis apud la fortikaĵeto loĝiĝantoj, kaj jen la komenco de la +konatega urbo.</p> + +<p>Bedaŭrinde oni nuntempe nur malofte ekvidas la ŝtipajn dometojn +de tiuj unuaj loĝiĝantoj; dometojn kiuj tre malmulte similas al +la lignaj domoj kiujn mi supre priskribis, kaj kiujn oni konstruas +el tabuloj, alfiksitaj tiamaniere ke ĉiu el ili estas superkuŝita +per la malantaŭa flanko de la supre lokita tabulo, laŭ maniero de +ardezoj sur tegmento.</p> + +<p>Ne! Tiuj Unuevenintoj uzadis ne tabulojn, sed tutajn arbtrunkojn, +krude per hakilo kvadrigitajn, aŭ eble laŭlonge segitajn kaj +tiamaniere kunmetintaj ke la rondflanko estu ekstere, kaj interne +la plata supraĵo. Ili konstruis kvar nerompitajn murojn kaj poste +trahakis aŭ trasegis la truojn por la pordo kaj fenestroj: Ĉiujn +interspacojn ili plenigis per koto; kaj tiamaniere faris konstruaĵon +treege fortikan kaj multe pli varman ol la nunaj lignaj domoj. Tamen +ĉar ili dehakis kaj <i>tuj</i> uzis la arbojn post nelonge la freŝa +(verda) ligno malpliiĝis, kaj oni devis ofte renovigi la kotan +plenigaĵon.</p> + +<p>Mi vizitis farman domon kies la multaj aldonoj estis el tabuloj, +tamen ankoraŭ restis la, laŭ Amerikaj ideoj, <i>antikva</i> ŝtipa +dometo, kiu estis, laŭ mia opinio, la plej dezirinda porcio +de la domo. Kiel kutime, ĝi enhavis du ĉambrojn; manĝo- kaj +dormo-ĉambro.</p> + +<p>En la dormĉambro proksime de la planko troviĝis iom granda truo.</p> + +<p>"Pro kio servas tiu ĉi truo?"</p> + +<p>"Ho, la ŝtipoj malpliiĝis, kaj la koto estas forfalinta."</p> + +<p>"Kial ne ankoraŭ ĝin kovri. Tra tia malfermaĵo povus tre facile +eniri serpento."</p> + +<p>"Ho, jes; antaŭ nelonge unu eniris."</p> + +<p>"Kaj post tia okazo vi ne ŝtopis la truon!"</p> + +<p>"Ho, ne; sed ni mortigis la serpenton."</p> + +<p>"<i>Kutimo naskigas malestimon!</i>"</p> + +<p>Amerikoj ŝajne rigardas serpentojn kiel ridindaĵoj; preskaŭ mi +diris amuziloj.</p> + +<p>Eĉ la nudpiedaj knabetoj saltas sur ilian korpon kaj per batego +de la nuda kalkano mortigas ilin. Eble tio ŝajnas esti danĝera +amuzaĵo, sed por la salto oni celas tiun porcion de la serpenta +korpo kiu, se tiuj rampaĵoj havus kolojn, estus la kolo; kaj +tiamaniere subpremate serpentoj estas senpovaj por vundi.</p> + +<p>Plie ne ĉiuj serpentoj estas atakemaj kiel bone certigas la sekvanta +memoraĵo:—</p> + +<p>Preskaŭ mi estis nudpiedulo, ĉar mi havis sur la piedoj nur +malpezajn sandalojn (ledplandojn kun ledrimenoj). Ŝtrumpojn mi tute +ne portis kaj de la genuoj ĝis la piedoj la kruroj estis tute +nudaj, ĉar mi sunbanis en Aŭstrujo.</p> + +<p>Antaŭ la <i>Luft Hütte</i> (aerbudo) en kiu mi dormas estas herbejo, sur +kiu mi promenas. Hodiaŭ ĉar pluvas mi kunportas pluvombrelon.</p> + +<p>Subite mi ekaŭdas siblon koleregan. Mi malsuprenrigardas. <span class="pagenum">77</span> Preskaŭ +tuŝante mian piedon mi vidas la kapon de malgranda sed venemega +serpento kies lango en kaj el iradas la buŝon laŭ nekredebla +rapideco. Mi pensas ke eĉ la dikeco de arbfolio estus plenigita +la spacon inter la elstreĉita lango kaj la haŭto de mia piedo. +Terurigite mi restas senmova kiel ŝtonego. Krom sia lango la +serpento restas egale senmova, kaj dum kelka tempo ni rigardadas +unu la alian. Tiam, subite, ĝi forĵetas sin; forrapidegante per +grandegaj kurboj.</p> + +<p>Tiel rapide ĝi forrampis, ke la herbo fajfis de ĝia trairo!</p> + +<p>"Li kiu mortigas serpenton," diras Aŭstra kredo "mortos mem antaŭ +pasas unu jaro."</p> + +<p>Se mi estus atakinta tiun serpenton (kaj se mi estus portinta armilon +pli konvenan ol malfermita pluvombrelo, kredeble mi estus tion +farinta) mi kredas ke ne estus por mi necese atendi la finon de la +jaro. Mi ja estus mortinta tiun saman tagon.</p> + +<p>Foje en Egiptujo mi levis de la tablo gazeton kaj malkovris skorpion, +kaj en Italujo—sed ne; mi skribas nun miajn <i>Amerikajn</i> memorojn.</p> + +<p>Resaltegas la vaganta penso kaj ankoraŭ mi sidas en la ligna salono +de la Amerika pastrejo, kaj jen pluvas, senĉese pluvas.</p> + +<p>En mia cerbo ripetas sin, sekvante la sonon de la pluvgutoj sur la +fenestroj, frazo kiun mi legis en Amerika libro kaj kiun mi ne plene +komprenis.</p> + +<p>"<i>Li ne scias sufiĉon por eniri de la pluvo.</i>"</p> + +<p>La pordo malfermas kaj eniras tri geinfanoj, knabo kaj du knabinoj.</p> + +<p>Estante Amerikoj ili estas neniel hontemaj, faras sin tute kvazaŭ +en sia propra domo, babiladas senĉese pri multaj aferoj, kaj kiam +alvenas la horo de tagmanĝo, tagmanĝas kun ni.</p> + +<p>Posttagmeze la pluvo ĉesas kaj ili foriras.</p> + +<p>"Mi volus ekscii," diras la pastredzino, "kies geinfanoj ili estas."</p> + +<p>"Ĉu vi ne konas ilin?" mi demandas.</p> + +<p>"Ne, por mi ili estas tute fremduloj."</p> + +<p>"Sed tre senceremonie ili eniris vian domon."</p> + +<p>"Nature, ĉar pluvis."</p> + +<p>"Sed—ĉu vi intencas diri ke <i>iu ajn</i> eniros <i>ies ajn</i> domo kaj +tie tagmanĝos, nur ĉar pluvas?"</p> + +<p>"Jes, certe; kial ne? Ili estis treege bonvenaj, kaj nature oni sin +ŝirmas de la pluvo.</p> + +<p>"<i>Li nescias sufiĉon por eniri de la pluvo.</i>"</p> + +<p>Ankoraŭ mi aŭdis la rekantaĵon, sed nun mi ĝin komprenis; mi +estas vidinta la Amerikan gastemecon.</p> + +<p>La Amerikan senceremoniecon—sed pri tio mi parolos en alia +fragmento.</p> +</div> + + +<div id="est2-5-25" class="article" lang="eo"> +<h5>PROTEKTO DE ANGLO.</h5> + +<p class="center">Vera rakonto de Edw. Gauntlett (Okayama).</p> + + +<p>Tage, en la somero de 18— mi komencis longan promenon kune kun +la juna homo Japana kiu tiutempe min instruis je la malfacilega +Japanlingvo. Mi intencis unue iri en Ikao’n, kie estas elfluaĵoj de +varmakvo minerala. Ikao similas je Clovelly, en Devonshire, escepte +ke ĝi estas alta, kaj inter altaj montoj, Clovelly estante apud la +maro.</p> + +<p>Estis necese ke ni iru per vagonaro de Tôkyô, la ĉefurbo, ĝis +Maebashi urbo, kaj de tie, per malgrandega tramo al la vilaĝo +Shibusawa. Poste oni marŝas, aŭ rajdas en <i>jinrikisha</i> (homtirata +kaleŝo) ĉirkaŭ dek-kvin mejloj ĝis Ikao. Tamen, kiam ni alvenis +je la stacidomo de la tramo en Shibusawa, subite ekpluvegis, kaj +ĉirkaŭ du horojn, kiam ni restis en la stacidomo, pluvegis kaj +tondregis. Post la pluvego, mi ekiris, kiam la homo kiu tiris la +"jinrikishan" en kiu estis niajn pakaĵojn, sciigis nin ke estis +necese ke ni havu du virojn por la <i>jinrikisha</i>, ĉar li kredas ke +sur la montoj, la vojo estus difektigita per la pluvo. Ni konsentis +kaj ekmarŝis. La <i>jinrikisha-viro</i> prava estis, ĉar, post ke ni +marŝis ĉirkaŭ ok mejlojn, ni vidis ke ponto estis duondifektigita.</p> + +<p>Nun ekmallumiĝis, kaj ni eniris nebuleton; sed ni marŝadis, kaj +amike paroladis. Mi nun ekvidis ke virino nin sekvis, kaj, ĉar ŝi +persiste nin sekvis, mi diris al S<sup>ro</sup> Kôsaka, mia instruisto:</p> + +<p>"Demandu al ŝi kial ŝi nin sekvas."</p> + +<p>Li tiele demandis, kaj diris al mi ke ŝi diris ke ŝi timis esti +ensorĉata per vulpoj aŭ meloj, kaj ke ŝi sciis ke malsamlanduloj +neniam ensorĉiĝis per ia besto.</p> + +<p>Mi ridetis, sed diris ke mi estus feliĉa ŝin protekti. Ŝi nin +sekvis ĝis la hotelo kaj tiam subite malaperis.</p> + +<p>La sekvantan tagon matene frue, la servanto de la hotelo venis al mia +ĉambro kaj diris ke iu deziris paroli kun mi. Mi surpriziĝis, kaj +diris al S<sup>ro</sup> Kôsaka:</p> + +<p>"Subiru, mi petas, kaj vidu la homon kiu venis min vidi. Mi kredas ke +eble estis eraro de la servanto. Mi kredas ke neniu scias ke mi estas +en Ikao."</p> + +<p>Li iris, sed baldaŭ revenis, kaj diris ke estis vere: iu deziris +paroli kun mi.</p> + +<p>Mi iris al la pordego, kaj tie mi vidis la virinon kiun mi +"protektis" la antaŭan tagon! Ŝi subfleksis la kapon—mem la +korpon—kaj diris:</p> + +<p>"Mi vin dankegas, Sinjoro, por via bona protekto. Mi bone sciis +ke, se mi penis veni tien ĉi sole, la vulpoj aŭ la meloj min +ensorĉus."</p> +</div> + + +<div id="est2-5-26" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">78</p> +<h5>SUR LA GLACIO.</h5> + +<p class="center">El "la Dokumentoj pri Pickwick," de Dickens, tradukita de A. A. +Cowan.</p> + + +<p>Maljuna Wardle kondukis ilin al sufiĉe granda frostita lageto, kaj +kiam la "grasa knabo" kaj S<sup>ro</sup> Weller estis forŝovelintaj kaj +forbalaintaj la neĝon kiu estis falinta dum la nokto S<sup>ro</sup> Bob +Sawyer aranĝis siajn glitilojn per lerteco kiu al S<sup>ro</sup> Winkle +ŝajnis perfekte mirinda, kaj faris rondojn per sia maldekstra kruro, +kaj la cifero <i>8</i>, kaj enskribis sur la glacio, ne unufoje haltante +por spiri, multajn aliajn plaĉajn kaj mirigajn devizojn je la treega +kontentigo de S<sup>ro</sup> Pickwick, S<sup>ro</sup> Tupman kaj la sinjorinoj, kiu +atingis pozitivan entuziasmon, kiam maljuna Wardle kaj Benjamin +Allen kune kun la antaŭnomita Bob Sawyer, faris kelkajn misterajn +evoluciojn kiujn ili nomis <i>Skota danco</i>.</p> + +<p>Dume, S<sup>ro</sup> Winkle (sia vizaĝo kaj siaj manoj bluiĝis per la +malvarmo) estis devigata bori en siajn ledplandojn kaj surmeti siajn +glitilojn, la pintoj poste, kaj faris la rimenojn tre implikajn, +helpata de S<sup>ro</sup> Snodgrass, kiu sciis malpli pri glitiloj ol Hindo.</p> + +<p>Fine, tamen, helpate de S<sup>ro</sup> Weller, la malfeliĉaj glitiloj estis +firme surŝraŭbataj kaj surbukataj kaj S<sup>ro</sup> Winkle leviĝis.</p> + +<p>"Nun, Sinjoro," diris Sam, per kuriĝiga voĉo, foriru kaj montru al +"ili, kiamaniere ĝin fari."</p> + +<p>"Haltu, Sam, haltu," diris S<sup>ro</sup> Winkle, kiu tremis forte, kaj +ekkaptigis la brakojn de Sam je la premo de dronoto.</p> + +<p>"Kiel glate estas, Sam!"</p> + +<p>"Kutima stato de glacio, Sinjoro," respondis S<sup>ro</sup> Weller. "Tenu! +Sinjoro."</p> + +<p>Tiu ĉi lasta rimarko de S<sup>ro</sup> Weller rilatis je pruvo kiun S<sup>ro</sup> +Winkle faris, je la momento, de furioza deziro por ĵeti siajn +piedojn en la aeron, kaj fragegi la postan flankon de sia kapo +kontraŭ la glacio.</p> + +<p>"Tiuj ĉi—tiuj ĉi—estas tre mallertaj glitiloj? Ĉu ili ne estas +Sam?" demandis S<sup>ro</sup> Winkle, ŝanceliĝe.</p> + +<p>"Mi timas ke malvigla sinjoro estas sur ili, Sinjoro," respondis Sam.</p> + +<p>"Nun, Winkle," kriis S<sup>ro</sup> Pickwick, tute nekonscia ke io estis +malprava.</p> + +<p>"Venu; la sinjorinoj atendas vin."</p> + +<p>"Jes, jes," respondis S<sup>ro</sup> Winkle je timegiga rideto, "mi venas."</p> + +<p>"Jam, komenconta," diris Sam, penante por liberiĝi.</p> + +<p>"Nun, Sinjoro. Ekiru!"</p> + +<p>"Haltu momente, Sam," spiregis S<sup>ro</sup> Winkle, tenante lin tre amante. +"Mi trovas ke mi havas du vestojn hejme kiujn mi ne bezonas, Sam. Vi +povas ilin havi, Sam."</p> + +<p>"Mi dankas vin, Sinjoro," respondis Sam.</p> + +<p>"Ne atentu por tuŝi vian ĉapelon, Sam," diris S<sup>ro</sup> Winkle rapide. +"Vi ne bezonas forpreni vian manon por tiun fari. Mi intencis doni al +vi 5 ŝilingojn hodiaŭ matene por Kristnaska donaco, Sam. Mi donos +ĝin al vi posttagmeze, Sam."</p> + +<p>"Vi estas tre bona, Sinjoro," respondis S<sup>ro</sup> Weller.</p> + +<p>"Tenu min komence, Sam," diris S<sup>ro</sup> Winkle.</p> + +<p>"Nun—tiu estas prava. Mi kutimiĝos baldaŭ, Sam. Ne tro rapide, +Sam! ne tro rapide!"</p> + +<p>S<sup>ro</sup> Winkle kurbiĝante antaŭe, sia korpo faldita duone, estis +helpata trans la glacio de S<sup>ro</sup> Weller, je tre stranga kaj negracia +maniero, kiam S<sup>ro</sup> Pickwick kriegis senkulpe de la kontraŭa +bordo—"Sam!"</p> + +<p>"Sinjoro?" diris S<sup>ro</sup> Weller.</p> + +<p>"Tien ĉi, mi bezonas vin."</p> + +<p>"Liberigu min, Sinjoro," diris Sam, "ĉu vi ne aŭdas ke la mastro +vokas. Liberigu min, Sinjoro!"</p> + +<p>Per fortega peno, S<sup>ro</sup> Weller liberiĝis el la premo de la agonia +Pickwickano, kaj tion farante, donis grandegan antaŭenpuŝon je la +malfeliĉa S<sup>ro</sup> Winkle. Per akurateco kiun nenia grado de lerteco +aŭ pratiko povis certigi, tiu malgaja sinjoro iris rapide en la mezo +de la <i>Skota danco</i>, je la preciza momento, kiam S<sup>ro</sup> Bob Sawyer +faras svingon de neegala beleco. S<sup>ro</sup> Winkle frapas forte kontraŭ +li, kaj kun laŭtega bruo, ili falis peze glacien.</p> + +<p>S<sup>ro</sup> Pickwick kuris al la loko.</p> + +<p>Bob Sawyer estis leviĝinta, sed S<sup>ro</sup> Winkle estis multe tro saĝa +por tion fari sur glitiloj. Li estis sidanta sur la glacio, faranta +spasmajn penojn por rideti; sed dolerego estis pentrata sur ĉiuj +siaj trajtoj.</p> + +<p>"Ĉu vi estas vundata?" demandis S<sup>ro</sup> Benjamin Allen, kun granda +maltrankvileco.</p> + +<p>"Ne multe," diris S<sup>ro</sup> Winkle, frotante sian dorson.</p> + +<p>"Mi volas ke vi permesas min tiri sangon el vi," diris S<sup>ro</sup> +Benjamin Allen, tre avide.</p> + +<p>"Ne, mi dankas vin," respondis S<sup>ro</sup> Winkle, rapide.</p> + +<p>"Mi vere pensas ke vi devus," diris Allen.</p> + +<p>"Mi dankas vin," respondis S<sup>ro</sup> Winkle. "Plivole ne."</p> + +<p>"Kion vi pensas, S<sup>ro</sup> Pickwick?" demandis Bob Sawyer. S<sup>ro</sup> +Pickwick estis ekcitata kaj indigna. Li signodonis je S<sup>ro</sup> Weller, +kaj diris per severega voĉo: "Demetu liajn glitilojn."</p> + +<p class="pagenum">79</p> + +<p>"Ne; sed mi vere estis apenaŭ komencinta," kontraŭdiris S<sup>ro</sup> +Winkle.</p> + +<p>"Demetu liajn glitilojn," ripetis S<sup>ro</sup> Pickwick, firme.</p> + +<p>La ordono ne povis esti kontraŭbatalata. S<sup>ro</sup> Winkle silente +permesis al Sam obei.</p> + +<p>"Levu lin," diris S<sup>ro</sup> Pickwick. Sam helpis lin leviĝi. S<sup>ro</sup> +Pickwick iris kelkajn paŝojn for de la rigardantoj, kaj signodonis +sian amikon ke li proksimiĝu, fiksis serĉantan rigardon je li, kaj +ekparolis per mallaŭta, sed klara kaj akcentega voĉo, tiujn ĉi +remarkindajn vortojn.</p> + +<p>"Vi estas ŝajnigulo, Sinjoro."</p> + +<p>"Kio?" diris S<sup>ro</sup> Winkle, ektremante.</p> + +<p>"Ŝajnigulo, Sinjoro. Mi parolos pli simple, se vi volas ĝin. +Trompanto, Sinjoro."</p> + +<p>Je tiuj ĉi vortoj, S<sup>ro</sup> Pickwick turnis sin malrapide kaj +rekunigis siajn amikojn.</p> +</div> + + +<div id="est2-5-27" class="notice" lang="eo"> +<h5>AVIZO.</h5> + +<p>Pro mia libertempo, mi ne povas doni la kutiman raporton <i>Monato +post Monato</i>. Mi esperas, ke la Legantoj ne malkontentiĝos pri tio. +Proksiman monaton la raporto eble estos <i>tro longa</i>!</p> + +<p class="far_sig">H.B.M.</p> +</div> + + +<div id="est2-5-28" class="article" lang="eo"> +<h5>VERA HISTORIO DE FANTOMO.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Esp. 10549 (Nova Zelandano).</p> + + +<p>Antaŭ nemultaj jaroj la Nova Zelanda urbeto Arrowtown iom +ekscitiĝis pri senĉesaj kaj persistaj fantomaj fabeloj. Oni diradis +ke ia terura blanka supernatura apero promenadis ĉiunokte en la +publika tombejo. Unue, kompreneble, la pluparto da la vilaĝanoj +ridetis, mokis, kaj nenion kredis pri tiaj raportoj, sed kiam, tago +post tago, tiuj strangaj famoj daŭradis kaj certiĝis de multe da +diversaj personoj, kaj eĉ de la antaŭaj mokintoj, la publika sciemo +fariĝis forta kaj ĝenerala. Baldaŭ kelkaj geservantoj tute rifuzis +preteriri la tombejon post mallumo, kaj la afero fariĝis enuiga kaj +multe malhelpis la gemastrojn.</p> + +<p>En la urbeto estis kuraĝa virino nomita S<sup>rino</sup> P. kiu tute ne +timis supernaturaĵojn kaj ne povis kompreni la superstiĉajn +timemulojn.</p> + +<p>"Mario," diris ŝi al unu sia amikino, "ĉu vi timas la fantomon?"</p> + +<p>"Ne, S<sup>rino</sup> P.," respondis Mario, ridante, "ĉar ne ekzistas tiaj +kreitaĵoj."</p> + +<p>"Sed io estas en la tombejo, kaj mi iros hodiaŭ vespere tien por +vidi ĝin. Ĉu vi volas min akompani?"</p> + +<p>"Kion ni faros en la tombejo?"</p> + +<p>"Ni spionos, kaj ni sciiĝos kio estas kiu timigas la urbetanojn."</p> + +<p>Mario unue ŝanceliĝis, sed fine konsentis, kaj je la dekunua horo +la du sentimaj virinoj eniris la terurigan loĝejon de la mortintoj.</p> + +<p>La nokto estis sen luno, sed la ĉielo estis hela, kaj la +ĉirkaŭaĵo estis sufiĉe videbla sub la stellumo. Mario, vidante +ĉie la blankajn tombŝtonojn en la palega mallumo, komencis iom +tremeti, kaj preskaŭ pentis sian bravecon. Tamen ŝi ne volis esti +timulino, kaj ŝi nerve penadis babili kaj ŝerci por sin kuraĝigi, +kiam subite—ĥ-r-r-r-r!</p> + +<p>Bona Dio! kio estas tio? Io nigra, nekomprenebla, harstariganta, +leviĝas el la infero antaŭ la piedoj de la virinoj kaj flugas al la +ĉielo.</p> + +<p>Mario kriegis laŭte kaj forkuris malantaŭen tra la pordeto sur la +vojon.</p> + +<p>"Mario, revenu!" alvokis S<sup>rino</sup> P. "Malsaĝulino ridinda, revenu! +Nur estas vesperto!"</p> + +<p>Sed Mario nenion plu komprenis. Plene, senespere terurigita, +la kompatinda knabino kuris rapidege sur la vojo hejmen kiel +frenezulino, dum S<sup>rino</sup> P. staris tiel kolera kiel ridanta. "Nu," +pensis ŝi, "mi devos spioni sole. Sed la atendo verŝajne estos +enuiga sen la junulino."</p> + +<p>Si antaŭiris ĝis la tombeja mezo, kaj sidiĝis post ia tombo sub +ombra cipreso. Pasis kelka tempo, eble unu horo, kaj S<sup>rino</sup> P. +komencis oscedi kaj perdi paciencon, kiam—jen la fantomo! Jen vere +la spirito! Io granda, blankvestita, kun pala vizaĝo kiel mortinto, +kviete sed rapide alproksimiĝis. Ĝi marŝis rekte al la tombo post +kiu sidis la spionantino, sed tiu ĉi ne ektimis, sed senmove kaj +atente observadis la aperon, suspektante ian friponan trompon. La +fantomo fine haltis, kaj sen observi S<sup>rinon</sup> P. metis sin genue +sur la tombo kaj—preĝis! Tuj la mistero klariĝis en la vigla +inteligenco de la kuraĝa kaj admirinda virino. La fenomeno ne estis +fantomo, sed somnambulistino. Juna virino kiu preĝis ĉe la tombo de +sia patrino. Tiam vere S<sup>rino</sup> P. treege ĝojis pri tio ke la kriema +Mario forestas, ĉar la afero estis grava. Vekigi la dormantinon en +tombejo estus kompreneble ago danĝera kaj kruela.</p> + +<p>Sekve la saĝa spionantino restis senmova ĝis la knabino returnis +el la tombejo hejmen, kaj tiam ŝi sekvis malproksime tra la vojo al +la domo de la dormanta vagistino. La sinjorino restis ekster la domo +sufiĉe da tempo por ke la knabino rekuŝiĝu, kaj tiam ŝi frapis +kaj vekigis la patron por lin sciigi ke lia filino estas la terura +fantomo kiu bezonas kuraciston sen prokrasto.</p> +</div> + + +<div id="est2-5-29" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">80</p> +<h5>MAJSTRO PASERO.</h5> + +<p class="center">Babilado de Alfonso Wachter (Riga).</p> + + +<p>Je malklara kaj nebula printempa mateno bela pasero, kiu estas +konsiderata vivan beleco de sia parencaro, flugis, kune kun sia +amantino al lignejo ĉe la suba Duna kie ankoraŭ estis trankvile kaj +tute dezerte en ĉi tiu frua matena horo, ĉar la lignolaboristoj, +jam komencinte sian taglaboron, interrompis ĝin por matenmanĝi. Ĉi +tiu matenmanĝo konsistis el seka pano, lardo kaj harengo.</p> + +<p>Ĉi tie nia pasero tuj komencis danci siajn plej graciajn amdancojn +sur la lignetoj, kiuj estis ĵetitaj sur la vojo por replibonigi +ĝin. En sia amebrieco li nek atentis la sentaŭgan dancplacon nek +ke ŝi ne estis pruntinta ian ekvidon al li, aŭ rimarkinta liajn +dancojn, sed ke ŝi serĉis sian nutraĵon senĉagrene pro lia +flirtado, kaj ŝi okaze konversaciis gaje kun ĉi tiu aŭ tiu el la +paserpatrinoj kiuj flugis al ĉi tiu lignejo.</p> + +<p>Kiam, post longa tempo, Majstro Pasero fine vekiĝis je sia +amebrieco—en malgranda malproksimeco Ho ve! Sur unu el la +multenombraj staploj de traboj en plej karesa <i>kapo ĉe kapo</i> kun +blanka pasero li vidis sian amatinon!</p> + +<p>Oni ne povas esprimi per vortoj la doloron, kiun nia kompatinda +pasero sentis ĉe tiu ĉi rigardo. Kaj ilia feliĉa kaj gaja pepado, +kiu sonis al li kiel malica, moka ridado pri sia malfeliĉo, tranĉis +profunde en sian malgrandan kaj plenaman birdakoron.</p> + +<p>Vere, li deziris satigi sian malŝaton je venĝo, je la sango de sia +konkuranto. Li volis subigi lin en batalo ĝis morto kaj vivo. Sed +tiu ĉi batalo por la posedo de la multe dezirata pasera virgulino +ne estis batalata, ĉar la fiereco kondamnis batalon kun kontraŭulo +kiu estis konsiderata ne egal-naskulo, kun iu, kiu estas nur vanta +malsaĝulo de alia ĉarma paservirinaro, kaj ankaŭ frivola fanfarulo +de la paserviraro.</p> + +<p>Plua argumento kiun li atentis, estis ŝia nuna malkaŝa koketeco.</p> + +<p>Li nek intencas meti sencele ilian vivon, nek detrui ŝian +amafeliĉon, kiun li egoiste forprenus de ŝi se li mortigos ŝian +amiston.</p> + +<p>Tiu ĉi malegoista rifuziĝo je ŝia posedo—ŝi, kiu estis la revo +de siaj noktoj, ja ne estis facila por li. Li malĝojege subfleksis +sian kapeton kaj li dume restadis senmove sur la lignetoj.</p> + +<p>La pentraĵoj de pli fruaj tagoj eble preteriris je siaj inteligentaj +okuloj. Li eble memoris la tagon, kiam li unue renkontis ŝin, kaj +kiel iliaj okuloj rigardis tuj unu la alian serĉe kaj kritike, kiel +rigardas sub ŝtono miozoto.</p> + +<p>En Majo, kiam ĉio burĝonas, li renkontis ŝin sur la branĉoj de +betuleto, en societo de infanriĉa paserpatrino.</p> + +<p>Tuj kuniĝinta kun ili kaj estanta lerta, vigla societamulo, li +turnis baldaŭ la konversacion—kiu, ĝis nun tuŝis diversajn +trivialajn aferojn, ekzemple plaŭdon, edukadon, nutro zorgojn, +k.t.p.</p> + +<p>Li lerte vivigis la konversacion, evitis ian interrompon kaj etendis +ĝin kiel eble plej longe. La ombroj de la vespero jam komencis +malleviĝi kiam la malgranda pepa societo fine disigis sin, por +serĉi siajn nestojn.</p> + +<p>De tiu tempo, ŝia plej fidela akompananto, li ĉiam sekvis ŝin dum +ŝiaj vagoj tra urbo kaj lando, tra kampo kaj arbaro. Li faciligis +kavalire al ŝi trovi orajn avenerojn kaj plej sukajn berojn.</p> + +<p>Se malleviĝis la nokto, li zorgis pro sendanĝera restejo kaj fidele +gardis ĉe ŝi.</p> + +<p>Subite li estas vekita pro alproksimiĝantaj ligno laboristoj. +Li do ŝanĝis sian ripozlokon kaj ree komencis revi. Sed li ne +povis mediti longe. Paser-dando, kiu jam aŭdis pri lia malfeliĉo, +kuniĝis kondolence kun li.</p> + +<p>Silente, jes, tute apatie, Majstro Pasero sin kondutis rilate la +fluo de la parolado, ĉar li konsideris, ke estus malinde respondi +al la malsprita, frivola afektulo. Komprenante fine, ke lia certigo +de sincera kompato ne estas sufiĉe atentita, kaj ke lia bonopinia +konsilo estas rifuzita, la dando forflugis ofendinta, en lia +tromemfido.</p> + +<p>Doloriga ekĝemo ŝvelis la bruston de nia Majstro Pasero. La vana +babilado de la forfluginto ŝajnis al li kvazaŭ profanado de liaj +plej sanktaj sentaĵoj. Tute logike li konkludis ke, kiel tiu dando +jam sciiĝis pri lia ama-malĝojo, nur tro baldaŭ la tuta mondo de +la paseroj scios ĝin kaj fajfos sur ĉiuj tegmentoj. Moko kaj ŝajna +kompato de nun sekvos liajn kalkanojn kaj estos lia sorto!</p> + +<p>Sekve li decidas lasi sian patrujon, la lulilon de sia malĝojo, por +eviti tiamaniere al la moko kaj kompato. Kiam li fine tion decidis +kaj siajn flugilojn malfaldis por la flugo en la malproksiman fremdan +landon, li ankoraŭ aŭdis la jenan rimarkon, kiun la paser-dando +elparolis:</p> + +<p>"Aliaj urbetoj—aliaj knabinetoj!"</p> +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est2-index">Back to Vol. II index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est2-6-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.</div> +<div class="fleft">20. (Vol. II., No. 6.)</div> +<div class="fright"><i>Junio, 1905.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>La Esperanta Gazeto por la<br > + Propagando de la Internacia Lingvo.</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE, 67, Kensington Gardens Square, W.</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Wholesale Agents: 41, Outer Temple, London, W.C.<br> +All Communications should be sent to THE EDITOR, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</div> +</div> + +<div id="est2-6-2" class="left toc"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS.</div> +<table> +<tr><th></th><th>Page</th></tr> + +<tr><td><a href="#est2-6-11" class="sc">A Modern Hermit</a> (Clarence Bicknell)</td><td class="numb">81</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-6-12" class="sc">The Golden Heart</a> (C. Oxenford)</td><td class="numb">82</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-6-13" class="sc">Reminiscences</a>, Part VI. (Edward +Metcalfe, M.A., Oxon)</td><td class="numb">84</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-6-14" class="sc">Oddments</a></td><td class="numb">86</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-6-15" class="sc">To Give or not to Give</a> (E. W.)</td><td class="numb">87</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-6-16" class="sc">Recollections of Ireland</a> (F. A. Meigh)</td><td class="numb">88</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-6-17" class="sc">A Foreigner Abroad</a> (C. W. T. Reeve)</td><td class="numb">89</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-6-18" class="sc">The Golden Hour</a> (Rev. T. Eli Evans)</td><td class="numb">90</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-6-19" class="sc">Pancakes</a> (A. Vuillaume)</td><td class="numb">90</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-6-21" class="sc">From the Light of Asia</a> (A. Motteau)</td><td class="numb">91</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-6-22" class="sc">The Brothers of Birchington</a> (S. H. Emptage)</td><td class="numb">92</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-6-23" class="sc">The Home of the Essence of Roses</a> (Ilarion Raytcheff)</td><td class="numb">93</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-6-24" class="sc">My Holiday</a> (The Editor)</td><td class="numb">94</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-6-25" class="sc">Indian Lions</a> (H. K. G.)</td><td class="numb">96</td></tr> +</table></div> + + +<div id="est2-6-3" class="notice right" lang="eo"> +<p style="font-size:170%;">Avizo Grava.</p> + +<p>La malnova firmo Buchanan, Scott & Co., fondita en la jaro 1870, +prezentas siajn komplimentojn al la Esperantistaro kaj anoncas ke, +post nelonge interesa kaj enspeziga propono aperos en tiu ĉi spaco. +Ĉiu Esperantisto, ĉu membro de ia konata grupo aŭ kies nomo +enskribiĝis en la Adresaro de D<sup>ro</sup> Zamenhof, kiu volas akcepti +tiun ĉi proponon povos samtempe ne nur ŝpari al si specialan +rabaton sed ankaŭ antaŭenpuŝi la disvastigon de Esperanto.</p> + +<p><b>Buchanan, Scott & Co.,</b></p> + +<p style="padding-left:10%;">Garthland Street,<br > + Glagow, Scotland.</p> +</div> + + +<div id="est2-6-4" class="reklamo" style="text-align:center;"> +<div class="left"> +<div class="h6">The Remington</div> + +<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> + +<p>Just think of it!</p> + +<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> + +<p><i>Unbound by ties of nationality:<br > + +The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> + +<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> + +<hr class="short" > + +<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br > +100, Gracechurch St., London, E.C.</p> +</div> + +<div class="right" lang="eo"> + +<div class="h6">La Remington</div> + +<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> + +<p>Pripensu je tio!</p> + +<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> + +<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br > + +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> + +<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> + +<hr class="short" > + +<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br > +100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> +</div> +</div> + +<div id="est2-6-5" class="reklamo left" lang="eo"> +<p><b>ĈIUJ, NI POVOS<br > +PARADIZON IRI.</b></p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kiu bone trinkas,</span> +<span class="i0">Tiu bone dormas.</span> +<span class="i0">Kiu bone dormas,</span> +<span class="i0">Tiu ne pensas malbone.</span> +<span class="i0">Kiu ne pensas malbone,</span> +<span class="i0">Tiu certe ne pekas.</span> +<span class="i0">Nu, ĉar kiu ne pekas.</span> +<span class="i0">Paradizon eniros.</span> +<span class="i0">De nun, bone trinku.</span> +<span class="i0">Kaj vi paradizon iros.</span></div> +</div> +<hr class="short" > + +<p>Por tio ĉi, oni devas aĉeti <b>bonajn vinojn</b>, kaj sin turni al:—<br > +<b>Sro. Ch. Jadoan en Mercurey (S. & L.) France.</b></p> +</div> + + +<div id="est2-6-6" class="reklamo right"> +<p style="font-size:170%;">The "Review of Reviews"</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;"><i>Is the Best Magazine for Busy People. +And it is read by ‘Esperanto’ Students.</i></p> + +<p>The aim of this Magazine is to make the Best Thoughts of +the Best Writers universally accessible at a Trifling Cost.</p> + +<p>The busiest and poorest in the community may here follow +with intelligent interest the great movements of Contemporary +History.</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;">Post Free for Twelve Months, 8/6,<br > +10 fr. 75 c., or 8.50 marks.</p> + +<p>Office: MOWBRAY HOUSE, NORFOLK ST., LONDON.</p> +</div> + + +<div id="est2-6-7" class="notice left"> +<p style="font-size:140%;">FOR SALE.</p> + +<p style="padding-left:10%;"><span class="sc">160 Guinea ‘Broadwood’ Grand Piano</span> +for £63. In fine condition; Rosewood. +For all particulars write to <span class="sc">The Editor</span>.</p> +</div> + + +<div id="est2-6-8" class="notice right" lang="eo"> +<p style="font-size:120%;">Correspondence Lessons in Esperanto.</p> + +<p>ARE GIVEN BY</p> + +<p style="padding-left:10%;">Mr. A. MOTTEAU, Certified Teacher of Esperanto, +157, Earlham Grove, Forest Gate, +London, E.</p> + +<p>7/6 the Quarter.</p> +</div> + + +<div id="est2-6-9" class="notice" lang="eo"> +<div class="h5">Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi.</div> + +<ul> +<li>Sro. <span class="sc">C. B. Burgess</span>, Penn Buildings, Erie, +Pa., U.S.A. Deziras koresp. kun Kristanaj Sciencistoj.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">A. Bouy</span> Libristo, 5, rue Saint Genes, +Clermont-Ferrand, France. Deziras interŝanĝi ilus. p-k. kun +alilandanoj. Ĉiam respondos.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">G. Breduillieard</span>, 40, Avenue de Laon, +Reims, France. Korespondados Esperante, interŝ. ilus. p.k. +and poŝtmarkojn, kun alilandanoj. Deziras ankaŭ ŝakludi per korespondado.</li> + +<li>Frl. <span class="sc">Mitchell</span>, Acuba House, 65, Marquess Road, Canonbury, London, N. Kun alilandanoj per ilus. p-k.</li> + +<li>Frl. <span class="sc">F. A. Meigh</span>, Ash Hall, Stoke-on-Trent, +Anglujo. Deziras interŝ. ilus. p-k. kun Esperantistoj en Sud +Ameriko & la Britaj Kolonioj.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">W. Miles</span>, Inĝeniero, 80, Station +Road, Petersfield, Anglujo. Deziras kor. kun Esperantistoj +per ilus. p-k. Tuj & ĉiam resp.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">Urtel Francisko</span>, Termezurista +Officialo, Elisabetpl, 4, Bruno, Moravia, Austria, interŝanĝos +nur belajn koloritajn p-k.</li></ul> + +<p>La Kosto de la Enskribo estas 6d. (70c. poŝtmarkoj).</p> +</div> + + + +<div id="est2-6-10" class="banner border center"> +<p class="pagenum">81</p> +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST</h4> + +<p>The Esperanto Gazette for the Spread of the International Language.</p> + +<div style="float:left;font-size:80%;width:37%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ ĈE<br > +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;width:60%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> + <li><b>H. Bolingbroke Mudie, Esq., 67, Kensington Gardens Square, London. W.</b></li> + <li>AUSTRIA.—Sro. T Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> + <li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li> + <li>FRANCE.—Grupo Pariza, 28, rue Serpente, Paris.</li> + <li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> + <li>NEW ZEALAND.—Esperanto Society, P.O. Box 50, Auckland.</li> + <li>RUSSIA.—Societo Espero, Bol Podjaceskaja 24, log 12, St. Petersburg.</li> + <li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +</ul></div> + +<hr> + +<p style="float:left;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p style="float:right;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p lang="eo"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis poŝtmarkon.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtmarkoj, kiuj estas akceptataj laŭvaloro.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni sendu ĉiujn artikolojn, demandojn kaj avizojn al La Redaktoro, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</i></p> + + +<p style="float:left;width:25%;padding-left:2em;">20. [Vol. II., No. 6.]</p> + +<p style="float:right;width:25%;font-size:80%;text-align:left;"> + Subscription, 3s. Per Annum. + Single Copies, 4d. net. Nos. + 2 to 13, 6d. each; Later issues + 4d. each, net.</p> + +<p>JUNIO, 1905.</p> +</div> + + +<div id="est2-6-11" class="article" lang="eo"> +<h5>MODERNA ERMITO.</h5> + + +<p>Dum dudek jaroj mi estas loĝinta en malgranda urbo sur la +Mediteranea marbordo, kaj mi konas tre bone la pastron, la +fiŝkaptistojn, la kampanarojn, ja ĉiujn, sed nur sciiĝis la lastan +semajnon ke inter ni kaj la plej proksima vilaĝo vivas maljuna +ermito. Oftege mi estas promeninta laŭlonge la kvin kilometroj da +ŝtona laciga bordo neniun renkontinte, kaj neniam iu priparolis al +mi pri la stranga estaĵo pri kiu mi estas skribonta. Oni vidas tie +unuflanke la krutajn montetojn kun ŝtonegoj kaj dornaj arbetoj, du +aŭ tri ĝardenojn kun palmarboj kaj oranĝujoj, kaj malmulte da +muroj ruinitaj; aliflanke estas la profunda transvidebla blua maro. +Sed irinte meztagmanĝi kun amiko kiu antaŭ nelonge aĉetis unu +el la kulturaĝetoj kie li nun estas alklimatiganta nekomunajn kaj +delikatajn arbojn kaj florojn kiuj ne povas bone vegeti aliloke, mi +konatiĝas kun la ermito, ĉar dum ni manĝis, jen, sur la marbordo +alproksimiĝas la malalta blankhara solulo, paŝanta malrapide kun +siaj okuloj rigardantaj la teron.</p> + +<p>Kio estas tio, mi demandis?</p> + +<p>Ĉu vi ne konas la ermiton, li respondis mia amiko?</p> + +<p>La ermito alvenis apud ni, kaj mi esperis paroladi kun li, sed li +ne respondis al mia amika saluto. Tiam mi proponis partopreni kun +li mian panon kaj kokinaĵon, kaj tiujn ĉi li akceptis sed sen ia +dankesprimo. Tio ne min mirigis, ĉar la anoj de nia urbo estas tre +malmulte dankemaj, sed ŝajnis pli mirinde ke li ne volas trinki eĉ +iom da vino, ĉar niaj urbanoj tre volonte trinkas, eĉ drinkas vinon +kaj likvorojn.</p> + +<p>Baldaŭ li foriris, kaj mia amiko rakontis lian historion. Ŝajnas ke +la ermito loĝas ĉiam sur la marbordo, kaj neniam iras al la urbo +aŭ al la butikoj kaj ne, eĉ dum la Kristnaska festo aŭskultas la +meson en la nemalproksima preĝejo. Li dormas sub la ŝtonegoj aŭ en +ia ĝardeno. Li interparolas kun neniu kaj ne havas amikojn. Tamen li +estas edziĝita pli ol unufoje, kaj havas multajn idojn, sed li ilin +forlasis, kaj ili nature ne amas lin, kaj kvankam kelkaj parencoj +loĝas apude ili ne vizitas lin. Li neniam iris al la komunuma +lernejo kaj ne povas legi aŭ skribi. Li ne tranĉas la hararojn kaj +havas longajn vangharojn, kaj estas sen botoj, sen ĉemizo kaj sen +ĉapelo.</p> + +<p>Mia amiko ne povis doni al mi aliajn sciigojn, kaj li mem ne scias +kie la ermito naskiĝis aŭ kiam li komencis tiun ĉi manieron da +vivado.</p> + +<p>Mi demandis kiel li nutras sin, ĉar li ne laboras kaj nenion +aĉetas. Ĉu li posedas bienojn aŭ monon? ĉu li sendas iun en la +urbon? Ne, li respondis, sed li rabas en la ĝardenoj sed preskaŭ +ĉiutage li manĝas fiŝon, ĉar kiam la fiŝkaptantoj altiras +marbordon siajn retojn li subite ekkuras al ili, kaj ili aŭ donacas +iom, aŭ foririnte lasas la senvalorajn restaĵojn por li, kaj +kelkafoje ili kiuj amas la solulon, donas siajn manĝaĵeretojn, +pecon de pano aŭ makaronio aŭ fromaĝo. Tial la mizerulo ne estas +tute legommanĝantulo nek tute viandmanĝantulo.</p> + +<p>De tia tago mi rakontis la aferon multefoje al miaj amikoj. Ĉiuj +diras, "Tre strange, mi ankaŭ iros serĉi lin." Jes, estas strange, +ne vere en tiuj ĉi nuntempoj, en kiuj turistoj, ne dezertuloj, +troviĝas en la Egiptaj dezertoj, kaj la grotoj de la antikvaj +ermitoj estas nur vizitataj de kampofestenantoj. Tamen ne tre +strange, ĉar mia nova amiko estas nur kato, pli ruza ol siaj +samspeculoj, ĉar li povas manĝi fiŝon ĉiutage sen ia timo pro +malpacoj kaj ungogrataĵoj.</p> + +<p class="far_sig sc">C. Bicknell.</p> +</div> + + +<div id="est2-6-12" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">82</p> +<h5>LA ORA KORO.</h5> + +<p class="center">Fantazio, originale verkita de C. Oxenford.</p> + + +<p>Unu vidvino kuŝis sur sia lito. Si estas mortonta. Ŝi scias ke +baldaŭ ŝi devas lasi sian filineton sola en la kruela mondo; kaj +tiu penso doloras ŝin pli multe ol ŝia malsanego. Ŝi alvokis sian +filineton, kaj ŝin karesante, diris: "Karulino mia, mi foriras al +malproksima lando, kaj vi ne min revidos ĝis multaj jaroj. Ne, plej +amata, ne ploru; certe, vi min revidos ian alian tagon. Aŭskultu, +kiam mi iros, vi estos sola; sole vi devos pasi tra la vivado. Mi +estas tiel malriĉa ke mi ne havas ion ajn vin doni; sed ĉirkaŭ +via kolo vi havas ĉeneton portante la duonon de ora koro, kiun vi +portis de la tago kiam vi naskiĝis. Ie en la mondo vivas knabo +kiu posedas la alian duonon de tiu ĉi koro, kvankam mi ne scias +kie, ian tagon vi lin renkontos, kaj tiam, kiam vi renkontos unu la +alian, vi trovos, ke la duonkoroj kuniĝos, kaj neniu nek nenio ilin +povos redisŝiri, aŭ rompigi. Sed, estu singardema; multe da viroj +provos preni de vi la duonkoreton, aŭ deziros ĝin interŝanĝi, +aŭ ĝin aĉeti. Plie, eble vi mem trompiĝos, kaj kiam vi vidos +duonkoron similan al la via, vi pensos ke ĝi estas tiu kiun vi +serĉas. Eble ĝi estos tiel simila ke ĝi trompigos ambaŭ vi kaj +la havanto. Sed estos pruvo. Se ili ne egalas, ili ne kuniĝos, kiel +ajn vi penados, kaj neniam vi povos forpreni ĝin de la ĉeneto. +Bone do rigardu, kaj zorgu, ke vi ne montros vian oran koron tuj +kiam vi pensas ke vi vidas unu ŝajne simila al ĝi. Reaŭskultu: +estas belega lando kiun mi treege deziras ke vi trafu. Ĉiu penas +trafi, sed ne ĉiu sukcesas. Neniam alvenas tien iu kiu estas sola. +Estas nur duope ke oni povas atingi la Paradizon de la Koroj. Tial, +karulino, ĝis la tempo kiam vi trovos la knabon kiu havas la alian +parton de via koro, ne penu iri tiun landon. Tio estas ĉio, kion mi +povas diri, mi laciĝas. Adiaŭ, plej karega filineto mia, mi ne pli +longe povas gardi aŭ zorgi pri vi,—min kisu—mi iras—," tiam, per +lasta peno, ŝi aldonis tiujn ĉi vortojn: "Ne permesu aliu ajn vidi +vian koron—ĝis vi—renkontos—la alian, tiam vi—konos. Adiaŭ, +kar——"</p> + +<p>La knabineto ploris multe, sed kvankam la najbaroj ŝin kompatis, +ili ne povis redoni al ŝi ŝian patrinon. Baldaŭ ili ekmalzorgas +ŝin; eĉ ili ekmalametas ŝin, ĉar ŝi ne estas simila al la aliaj +knabinoj. Ŝi ne estas bela, kvankam ŝi havas bonkoron; sed ŝi +havas tre mallumajn okulojn, kiuj ŝajne travidas la personon al +kiu ŝi parolas, kaj neniu amas tion, ne vere? Unu virino diris al +ŝi "Vi havas kruelajn okulojn, mi volas ke vi ne rigardu tiele ĉe +mi." Tiu ĉi virino estis trompantino. Tamen la knaboj ludus kun ŝi +antaŭ ol ili ludus kun la aliaj knabinoj; kaj kiam ŝi iĝis pli +granda, pli maljuna, ili marŝus kaj paroladus kun ŝi anstataŭ kun +la pli belaj junulinoj en la vilaĝo. Tial ŝi malamiĝis de multaj, +kaj ŝi estas tre malfeliĉa. Ŝi estis tute sola, kaj ŝi multefoje +ploris por ŝia perdita patrino. Sed, neniam ŝi montras al iu sian +malgrandan duonkoron, kvankam ŝi elrigardus maltrankvile por vidi +ĉu iu ajn el la junuloj havas duonkoron simila al la ŝia. Sed ne, +tre malofte knabo montras ĉu li havas koron aŭ ne, kaj inter la +malmultaj kiujn ŝi vidis, neniam estis unu kiu estis eĉ iomete +simila al la ŝia.</p> + +<p>Sed, unu tago alvenas al la vilaĝo juna viro, kiu estas tri aŭ kvar +jaroj pli maljuna ol ŝi. Ho, li estas bela, forta, kaj tiel agrabla +kaj aminda, ke ŝi pensas: jen estas eble la junulo kiu havas la +alian duonon de mia koro. "Mi estas certa, ke se mia patrino estus +ĉi tie, ŝi same dirus," diris ŝi al si mem. En tiu ĉi tempo ŝi +estas malamegita de ĉiuj ĉirkaŭ ŝi, ĉar kiam ŝi viriniĝis, +ŝi trovis ke ĉio en la vilaĝo estas malsimila de tio kio ĝi +aperas esti. Ĉiu portas maskon; kaj ŝi neniel komprenas kial. +Tial ŝi ofte fortiras la maskojn de iaj personoj, ĵus kiam ili la +plej dezirus ĝin konservi. Tial, vi vidas, ŝi devas esti treege +malamata. Ĉie ŝi portas ĉagrenon, hontecon, kaj certe, en la +okuloj kaj laŭ la pensoj de tiuj ĉirkaŭe ŝi estas malbonkora.</p> + +<p>La junulo kiu estis nove alveninta, vidas tiun ĉi, kaj kompatas +ŝin. Ili iĝas geamikoj, kaj ŝi tute konfidas al li. Tagon ŝi +montris al li sian oran koron, kiun, kiam li vidis, li deziregis +havi, kvankam li bone scias ke li ne havas la alian duonon. Sed li +havas la duonon de kupra koro, kiun li pensas igi similan al la +ŝia. Li observis zorge la supraĵon de ŝia koro, kaj poste tordis, +fleksis, kaj poluris sian kupraĵon, ĝis ĝi vere ekaperas iomete +simila al ŝia, tiam li montras ĝin al ŝi, kaj ŝi, ĉar ŝi estas +ankoraŭ juna kaj malsaĝa, kaj ĉar ŝi pensas ke ŝi lin amas, +ekdonas la sian; sed subite ŝi vidas ke eĉ dum ŝi rigardas, la +kupraĵon iĝas malhela, malluma, kaj kiam ŝi volus provi ĉu la du +kuniĝos, ŝi trovas ke ŝi neniel povas sian forpreni de la ĉeno +ĉirkaŭ sia kolo. Kiam la junulo trovis ke li ne povis gajni ŝian +koron, li pli kaj pli ĝin deziris. Li iĝis tre kolera, kaj preskaŭ +tiel kruela kiel la vilaĝanoj, kaj iafoje penis perforte ŝteli la +malgrandan duonkoron, sed ŝi tiel forte ĝin tenis, ke li ne povis.</p> + +<p>Fine, ne povante trovi aŭ feliĉecon aŭ bonkorecon en sia vilaĝo, +ŝi foriris de sia naskloko, kaj marŝis dum la nokto ĝis la +proksima urbo; esperante <span class="pagenum">83</span> ke tie ŝi povos labori por sia pano, dum +ŝi serĉos la junulon kiu posedas la alian duonon de sia koro, kiun +ŝi trovas ĉiutage pli peza. Certe, pensis ŝi, tie ĉi baldaŭ mi +trovos mian korkunulon, ĉar la jena devas esti la plej granda urbo +en la mondo, kiel ĝi estas la plej bela. Eble mi estas proksime la +Paradizon de la Koroj, kiun mia patrino priparolis.</p> + +<p>Ho ve! Baldaŭ ŝi trovas ke la urbo estas nek bela nek granda, +kaj la koroj de la loĝantoj, se iam ŝi vidis iajn, estas +maldolĉigitaj, malbeliĝintaj. Ŝi deviĝas labori treege, sed +neniam ŝi povis plaĉigi siajn mastrinojn, kaj ofte ŝi multe ploras +dum ŝi laboregas. Semajnojn, monatojn, eĉ jarojn ŝi pasigis +tiamaniere, sed ĝis nun ŝi ne estas trovinta iun kiu posedas la +alian duonkoron. Unu tagon ŝi renkontis maljunegulon, kiu diris +al ŝi ke neniam ŝi trovos tion, kion ŝi serĉas en tiu urbo. Li +loĝis tie dum multe da jaroj, kaj li bone scias ke preskaŭ ĉiuj +la loĝantoj jam kunligis siajn korojn, kvankam multaj pretendas ke +ne, kaj multaj aliaj pretendas ke siaj kunulinoj estas nesimpatiaj. +Ne, ŝi alvenis ĉe la malprava urbo, ŝi devis sin turni maldekstre, +anstataŭ dekstre, kiam ŝi foriris de ŝia vilaĝo.</p> + +<p>"Ho ve!" diris ŝi, "mi estas tiel lacigita vivi tiel izole malĝoje. +Ĉu mi akceptos unu el la kupraj aŭ ŝtaloj koroj kiujn oni +prezentas al mi? Ili tre brilas, kaj unu aŭ du preskaŭ egalas al +la mia. Kompreneble ili neniam kuniĝos, sed—ĉu jes, ĉu ne?" Ŝi +pripensadis mallonge. "Ne, mi ne povas, estas neutile peni. Mi ne +estas ankoraŭ tro maljuna por penadi trafi tiun landon kiu estas +tiel bela. Eble mi povos trovi ĝin sole, malgraŭ la timoj de mia +patrino. Eble ŝi eraris, en ŝia zorgeco pri mi. Jes, mi iros, eble +estas alia vojo el tiu ĉi urbo, kiu kondukos min al la Paradizo."</p> + +<p>Tial ŝi demandis de ĉiuj kiujn ŝi renkontis, ĉu oni povus montri +al ŝi la vojon al la Paradizo de la Koroj. Sed ĉiuj ridis.</p> + +<p>"Vi? Penas trovi tiun landon kiun trovas ja malmultaj. Ho jes, estas +vojo el tiu ĉi urbo kondukante al ĝi, sed estas malofte uzita, +kaj estas tre malfacile vidi la vojeton nune. Ankaŭ vi estas tro +maljuna, tro malbela—malsaĝa. Estas nur la junaj belulinoj kiuj +sukcesas, ĉar ili ĉiam estas helpataj. Vi neniam ĝin trovos sole. +Vidu," diris unu, "trarigardu tra tiu ĉi okulvitro, estas maldolĉa, +malbela, malluma vojo, kaj la Paradizo estas trompaĵo, estas pli +malbona ol tiu ĉi urbo."</p> + +<p>Sed alia viro kompatis ŝin, kaj diris: "Malfeliĉulino, bone pensu. +Se vi ekiras, vi ne povos reveni. Vi devas iri longe antaŭ eĉ +vi alproksimiĝas je ĝi. Unue vi devas trairi tra la <i>Aleo de la +Nekonatoj</i>, ĉe la fino de la aleo, vi trovos <i>La Simpativojon</i>; ĉe +la krucvojoj, maldekstre, vi vidos la <i>Strateton de la Amantoj</i>; +kiam vi alvenos al la fino de tiu strateto, vi eniros la grandegan +<i>Arbaron de Ellern-unu-la-alian</i>, kaj trapasinte tra tiu malfacila +arbarvojo, vi trafos la belan landon kiun vi serĉas. Sed kie estas +via kunulo? Ĉu vi ne havas iun? Nur duope oni povas tiun landon +trafi."</p> + +<p>"Ho ve! tiel diris mia patrino, sed mi pensis ke eble ŝi eraris. +Ŝajnas al mi ke estas tre longa malfacila vojaĝo, kaj mi ne +ankoraŭ trovis iun kiu sufiĉe min amas por eĉ montri al mi la +vojon. Kial mi ne penas iri sole?"</p> + +<p>"Ho, multaj estas pensintaj ke ili povus trafi la landon sole, sed +neniam mi aŭdis ke ili sukcesis. La vojo estas vere malĝoja kaj +doloriga al tiuj kiuj penas."</p> + +<p>"Mi ne estas timulino. Eble mi trovos iun jam sur la vojo. Kie do +estas la unua strato, la <i>Aleo de Nekonatoj</i>, ĉu vi bonvolos diri al +mi?"</p> + +<p>Li ridetis.</p> + +<p>"Vi estas nune preskaŭ ĉe la fino de la Aleo; tie estas la komenco +de la <i>Simpatia Vojo</i>. Nu, mi admiras vian kuraĝon, mi iros kun vi +ĉe la fino de la Aleo, kaj montras al vi kie estas la krucvojoj."</p> + +<p>Ĉe tiu ĉi eldiro, ŝi tre kontentiĝis. Jam si malametis la penson +de deviĝi diri adiaŭ al la bonkora viro. Pensis ŝi, li estas la +unua persono kiun mi renkontis en la urbo, kiu ŝajnas havi koron.</p> + +<p>Nu, ili marŝis kaj marŝadis, kaj nekonscie marŝis tra la +<i>Simpativojo</i>; sed noktiĝante, ili restis ĉe <i>Amikdomo</i> ĝis la +sekvanta mateno, ĉar li trovis ke li ne povus retrafi la urbon +antaŭ la nokto falus. Kiam mateniĝis, ŝi malgaje ekdiras adiaŭ, +sed li respondis: "Estas tiel bela mateno, mi iros pluete kun vi, kaj +almenaŭ montros al vi kie la <i>Am-Strateto</i> eliras el tiu ĉi vojo, +kaj tiam ni diros adiaŭ." Ili do marŝadis malrapide sur la vojo, +paroladante dume. Ju pli ili parolas, des pli ili ametas unu la alian +kaj ree nekonscie ili atingas la krucvojojn kaj sin turnas en la +strateton.</p> + +<p>"Ho, kia bela strateto," kriis ŝi.</p> + +<p>"Jes, estas vere bela," li respondis, sed nek li nek ŝi scias ke ili +estas jam en <i>Am-Strateto</i>, kaj tiel ili marŝadas kune. Dume ili +promenadas, li rakontas al ŝi ĉion pri li mem, kaj ŝi rakontas al +li ĉion pri ŝi; sed neniam vorton pri la ora koreto. Subite, li +diris:</p> + +<p>"Mi plenkonfidos al vi (ĉar mi vin tre ametas, kaj mi bone scias ke +vi estas konfidinda) tion kion mi neniam antaŭe konfidis al iu." +Tiel dirante, li elprenis el sia brustpoŝo, skatoleton, kaj ĝin +malfermante, montras al ŝi la duonon de malgranda ora koro. "Tiu +ĉi," li diris, "estas la sola aĵo kiun mi posedas, sed mi vidas ke +vi estas ankoraŭ pli malriĉa, kaj devas iri longe antaŭ vi trafos +vian deziratan landon. Ĉu vi akceptos ĝin? Estas difekta, mi scias, +kaj ne multe valoras. Mi ne scias kie estas la alia duono, sed tia +kia ĝi estas, mi volonte donas ĝin al vi, ĉar mi vin amas."</p> + +<p>Kiam ŝi ekvidis la koron, kaj aŭdis liajn vortojn, <span class="pagenum">84</span> preskaŭ ŝi +svenis pro ĝojo, sed ankoraŭ ŝi timas. Supozu ke lia koro ne +egalas la ŝian—supozu ke ĝi ne estas ora, sed nur kupra; ŝi +pensis. Sed nune ŝi ekvidas la arbojn de la grandega arbaro en la +blua malproksimaĵo, kaj ŝi treege ektimas, kaj inklinas reiri al la +urbo.</p> + +<p>"Ĉu vi ne akceptos mian oferon? Kredu ke ĝi estas vere oro; mi +scias ke ĝi ne estas grava, kara donaco, sed estas mia ĉio."</p> + +<p>Tiam ŝi parolis—kun rideto sur ŝiaj lipoj, sed larmetoj en ŝiaj +okuloj. "Ĉu vi ja donos al mi vian duonkoron, vian ĉion? Sed, +rigardu, amiko mia, mi ankaŭ havas duonkoron. Mia patrino diris ke +ie estas viro kiu havas la alian duonon, ni vidu, eble niaj duonoj +kunliĝos kaj iĝos unu tuta koro." Kun tremantaj manoj, ili pruvis la +rompitajn duonojn. Jes, ili iĝis unu; kaj ili do interŝanĝis ilin; +li portis la ŝian, kaj ŝi portis lian, ĉar ili trovis ke kiam ili +remetus ilin en iliaj propraj ingoj, ili ne povis.</p> + +<p>Nu, post tio, ili pensis ke ili devas zorgi trovi la <i>Strateton de +la Amantoj</i> antaŭ falos la nokto, sed—! Jen rigardu! Longtempe ili +estas marŝadinta sur ĝi kaj ne sciis.</p> + +<p>"Nun mi ne povas forlasi vin," li diris, "mi ankaŭ iros kun vi, +kaj kune ni trovos tiun belan landon, la <i>Paradizon de la Koroj</i>. +Kune ni iros tra la arbaro, sed ĉar estas malluma arbaro, ni do +haltos hodiaŭ ĉe la domo de <i>Hymeno</i>, la forĝisto, kaj li forĝos +ĉenon kiu kunliĝos niajn duonkorojn, tiel ke neniam ni povos iri +malproksime unu de la alia. Ni restos nokte ĉe <i>Mielluna Dometo</i>, +kaj morgaŭe ni kune iros tra la <i>Arbaro de Ellern-unu-la-alian</i>."</p> + +<p>Tiun ĉi ili faris.</p> + +<p>Ho, sed estis grandega, malluma, malfacilirebla arbaro. Estis multaj +malbonsprituloj tie, kiuj provis ŝteli iliajn korojn. Multaj estis +la malfacilaĵojn kiujn ili trovis; malhelpaĵojn kiujn ili deviĝis +surrampi. Multefoje ili ekfaletas. Multefoje ili preskaŭ rompigis +siajn korojn, sed la ĉeno de Hymeno estas forta, kaj ilin kuntenas. +Unufoje, ĉio mallumiĝis kaj malgajiĝis; venis teruran ventegon, +sed subite, kiam ĉio aperis senespera, infaneto venis al ili el la +mallumo, kaj ludis ĉirkaŭ ili; alligante florajn ĉenojn al la +hymena ĉeno. Tiam ree la suno ekbrilas tra la densaj arboj, kaj +baldaŭ ili vidas ke ili preskaŭ estas ĉe la fino de la arbarvojo. +Ili iĝas gajaj kaj ludas kun la infaneto; ili pendigis la duonkorojn +ĉirkaŭ ĝia kolo, kie tuj ili kuniĝis kaj estas unu koro. Ili nune +estas trapasintaj tra la arbaro, kaj estas trafintaj la alian flankon +kaj en unu momento, subite ili vidas la gloran sunon kaj la belegan +kamparon de la <i>Eterna Korparadizo</i>.</p> +</div> + + +<div id="est2-6-13" class="article" lang="eo"> +<h5>FRAGMENTAJ MEMOROJ.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon).</p> + +<p class="center"><i>La aŭtoro rizervas ĉiajn rajtojn.</i></p> + + + +<p>"La Amerika senceremonieco." Tiu estas preskaŭ la lasta frazo de +la antaŭa (Maja) Fragmento; sed ankoraŭ pripensante la aferon mi +komencas dubi ĉu, eĉ en tiu granda senceremonieco, oni ne trovos +ankaŭ ceremoniecon. Pri tio la leganto juĝu: mi rakontos al li kiel +eble plej akurate tion kio okazis.</p> + +<p>Mi legis libron en unu el la salonoj kiam alvenis vizitantoj; +almenaŭ mi unue pensis ke ni vidos nur kelkajn vizitantojn. Baldaŭ +mi trovis ke estas vere vizitantarego, ĉar kiam ĉiu seĝo havis +sidantinon, kaj tie ĉi kaj tie staris grupetoj da homoj, ni estis +vidintaj, por tiel diri, nur la unuajn gutojn de la hompluvado. +La pluvo rapide fariĝis pluvego, kaj la pluvego daŭradis ĝis +superakvego.</p> + +<p>Ĉu mi daŭrigos la komparaĵon, kaj priskribos kiamaniere, ekkaptita +de tiu homa turnakvo, mi estis forĵetata en angulon de la ĉambro, +kaj tie restis tiel kiel se mi estus marportita lignaĵo en fendaĵo +de ŝtonego; kaj kiamaniere fine tiu homakvego superakvegis sur la +balkonon kaj en la ĝardenojn?</p> + +<p>Ne; mi diris ke mi rakontos la aferon "kiel eble plej akurate," +kaj tia priskribo donus ideon pri tumulto, kvankam en tiu amindega +kaj bonkora kunveno tumulto certe ne estis. Tamen la gastaro tute +plenigis la ambaŭ salonojn kaj troviĝis ĉie en la du ĝardenoj.</p> + +<p>Se seĝoj mankas, tiel ke oni povas sidigi nur malgrandan porcion +da la gastaro, pro kio tio valoras? Oni ricevas gastojn per koroj, +ne per seĝoj, kaj la pastraj koroj (tiel kiel ankaŭ la pastra +gastemeco) estas senlimaj.</p> + +<p>Bedaŭrinde la du salonoj ne posedis la saman <span class="pagenum">85</span> karakterizon, kaj, +tiamaniere plenigitaj, oni povas bone imagi ke ili baldaŭ fariĝos +ne nur varmaj sed varmegaj. Mi vidis ĉirkaŭ mi aregon de brilantaj +okuloj; mi vidis pafarkajn ridetantajn lipojn; mi aŭdis gajajn kaj +dolĉajn voĉojn ondetantajn tiel kiel arĝentaj sonoriloj, kaj—ĉe +la unua okazo mi ekfuĝis en la ĝardenon al la egale feliĉa sed +multe malpli varma ekstera gastaro.</p> + +<p>Tie mi trovis kelkajn kiuj grave diskutis pri diversaj aferoj, sed la +pli juna kaj pli saĝa porcio de la gastoj amuzis sin per la ludoj +de <i>Croquet</i> kaj <i>Snake</i> (kiun lastan ludon mi jam priskribis en +la kvara (Aprila) Fragmento). Tro ofte ni pliaĝuloj vivas inter +la nuboj de venonta pluva tago, kiu eble por ni tute ne venos. La +infanoj, multe pli saĝaj, ĉiam ekkaptas <i>la nun</i>. Ili obeas al la +vortoj de proverbo kiun kredeble ili neniam aŭdis:—</p> + +<p>La Tempon perditan, pasintan, Revenigi vi tute ne povas; La Tempo +estonta ne estas; Ekkaptu <i>Vi</i>,—kion vi trovas.</p> + +<p>Kunvenojn tiajn kiajn mi priskribas la Amerikoj nomas <i>Surprise +Parties</i> (kunvenojn de surprizo); kaj oni aranĝas ilin laŭ la +sekvanta maniero:—</p> + +<p>Kiam oni decidas fari al iu la honoron de unu <i>Surprise Party</i>, oni +interkonsentas ke, ĉe fiksita horo de fiksita tago lin vizitos ĉiuj +la interkonsentantoj.</p> + +<p>Nature la familio vizitota tute nescias pri la afero (alie la kunveno +ne estus unu de surprizo), sed kredeble tiu familio estas la sola en +la vilaĝo kiu ne konas la ĉiujn aranĝojn.</p> + +<p>Mi kredas ke ofte oni kunportas manĝaĵojn kaj lasas la vizititojn +pli bone provizitajn ol ili estis antaŭ la kunveno; tiamaniere el +la kutimo farante delikatan metodon por helpi kaj samtempe honori la +malriĉulojn. Sed pri tio mi ne povas diri de mia persona sciado. +Certe ĉe tiu ĉi okazo, oni tion <i>ne</i> faris, sed, malgraŭ la ligna +dometo, la pastro ne estis malriĉulo.</p> + +<p>Tre ofte vizitis la pastrejon sinjorino kiu estis antaŭ ne longe +edzigita, kaj kies idolo estis ŝia <i>Baby</i> (infaneto). La etulo +portis oran broĉon, oran ĉenon kun pendaĵo, kaj sur la fingro ĝi +havis oran ringon.</p> + +<p>Memorante la antikvan infanejan ritmon mi rigardis la piedojn por +vidi se ĝi havis ankaŭ "sonorilojn sur la piedfingroj," sed +kredeble tiu ĉi ideo ne ankoraŭ eniris la patrinan kapon, kaj mi ne +kuraĝis ĝin inspiri. La kompatinduleto jam portis sufiĉon kaj mi +neniel deziris pligrandigi tiun <i>pezon</i> de amo.</p> + +<p>Vere Amerikaj infanoj estas treege frumaturaj. Ni ĉiuj konas la +rakonteton pri infanistino kiu eniris la salonon kie sidis Amerikino +kun sia kvar aŭ kvin jara infanineto.</p> + +<p>"Ĉu vi sonorigis, sinjorino?" demandis la infanistino.</p> + +<p>"Ne," ekkriis la knabineto. "Mi sonorigis. Forprenu la panjon, mi +petas. Ŝi estas treege maldolĉa kaj malagrabla."</p> + +<p>Sed malgraŭ lia frumatureco, mi ŝatas la Amerikan infanon. Li ne +estas sen ĉarmo, kaj li estas almenaŭ sincera kaj tre patriota. Mi +ne memoras kie mi legis la sekvantan sed ĝi tre montras tiun ĉi +karakterizon.</p> + +<p>Instruisto demandis de sia klaso:—"Kiu estis la unua homo?" Kaj +malgranda knabeto tuj respondis "George Washington." Nature la +instruisto estis mirigita.</p> + +<p>"Ĉu vi neniam aŭdis pri Adamo?"</p> + +<p>"Ho! jes," respondis la eta patrujamulo, neniel hontigita, "sed mi ne +pensis ke vi ankaŭ kalkulas fremdulojn."</p> + +<p>Oni povis kompreni la sentojn de la Amerika sinjorino, kiam +Italianino demandis al ŝi:—"Ĉu Ameriko estas tiel granda kiel la +urbo Firenze (Florence)?"</p> + +<p>Jen kion diris al mi juna Amerikano:—"Kial vi ne parolas al mi, +sinjoro? Mi vin bone konas. Ĉu vi ne memoras? Mi estis hieraŭ sur +balancilo en la ĝardeno, kaj kiam vi preterpasis, preskaŭ mi frapis +vian kapon."</p> + +<p>Iom stranga pretendo al konateco, sed ankoraŭ pli stranga estis tiu +de malgranda samlandano.</p> + +<p>Mi vidis la malgrandan knabeton sidanta sur malgranda tricikleto +kaj min rigardanta per grandaj bluaj okuloj. Tiel atente li min +rigardegis ke la tricikleto tute renversiĝis kaj falis sur la +korpeton de la malgranda rajdinto. Mi rektigis la ambaŭ, rajdinton +kaj rajditon; kaj ankoraŭ sidigis lin sur la selon. Tiam, per +reproĉinda voĉo, li diris: "Ĉu vi ne konas min, sinjoro?"</p> + +<p>Vane mi penis revenigi en memoron la malgrandan ĉagrenitan vizaĝon.</p> + +<p>"Ne," mi fine respondis. "Mi ne memoras vin. Ĉu mi vin antaŭe +vidis?"</p> + +<p>"Ho, jes; antaŭ unu jaro kiam mi estis tre, <i>tre</i> malgranda. Ho! +for, for de tie ĉi. Ĉe G——. Ĉu vi ne memoras? Mi konis vin +<i>tuj</i>."</p> + +<p>"Ne, knabeto. Antaŭ unu jaro vere mi estis ĉe G—— sed mi vin ne +memoras."</p> + +<p>"Sed, sed,—vi parolis al mi. Vi puŝis Biciklon supre sur la kolino; +mi estis sur la vojo, kaj vi parolis al mi."</p> + +<p>"Ne, mi ne memoras. Kion al vi mi diris?"</p> + +<p>"Vi diris, vi diris: ‘For de mia vojo, knabeto, aŭ mi vin surkuros.’ +Sed vi ne parolis maldolĉe kaj vi ridetis. Ho! mi konis <i>vin</i> tuj, +kaj mi pensis ke vi ankaŭ konus <i>min</i>." Kaj la larmegoj formiĝis en +la grandaj bluaj okuloj.</p> + +<p>Sed tro longe mi postsekvis la memorojn pri infanoj. En la proksima +fragmento mi revenos al mia priskribo.</p> +</div> + + +<div id="est2-6-14" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">86</p> +<h5>MIKSAĴO.</h5> + + + +<p>Inter multenombraj leteroj, gazetoj kaj diversaj avizoj kiujn sendis +afablaj amikoj dum nia alilanda forestado, ni trovis la sekvantajn +novajn librojn:—</p> + +<p><i>La Norda Stelo</i>, belforma skribmaŝinata gazeto, organo de la +Aberdeen Esperantist Club. Ni deziras sendi korajn gratulojn pro ĝia +eldonmaniero kaj enhavo.</p> + +<p><i>Esperanto</i>, scienca kaj literatura monata revuo, redaktata de +Marich Agostin (8 pp.), en la lingvoj Hungara & Esperanta. Eldonejo +Papnovelde u. 6. Budapest IV., Hungary.</p> + +<p>Programo de Esperanta koncerto, kiu okazis en Vladivostock la 2an +Marton, 1905.</p> + +<p><i>Union Internationale</i>, Aprilo, 1905, enhavanta longan kaj valoran +artikolon pro-Esperantan de Joseph Jamin, Direktoro de la Belga +Sonorilo.</p> + +<p><i>Do you know Esperanto?</i> utilega broŝuro de la London Esperanto +Club, enhavanta gramatiketon, kritikojn de eminentuloj pri Esperanto, +kaj la leterojn por enskribigi sur la Adresaro.</p> + +<p><i>La langue internationale, peut-elle être le latin?</i> (eltirita el +<i>L’Esperantiste</i>) de Marquis Louis de Beaufront. En la lingvoj Franca +kaj Esperanta (77 paĝoj), 60 c.</p> + +<p><i>L’Esperanto, langue internationale auxiliaire</i>, par Edgar Sacré. +Artikolo kun ilustraĵoj kaj du geografiaj kartoj verkitaj laŭ la +Tutmonda Jarlibro de 1904. Eldonata, 23a, Avenue Longchamps, Uccle, +Bruxelles, Belgium.</p> + +<p><i>Esperanta Svensk Ordbok</i> (Esperanta-Sveda vortaro), de P. Ahlberg, +granda 145 paĝa bonege presita verko, kosto f.2.50, de 50, +Döbelnsgatan, Stockholm, Sweden.</p> + +<p><i>La tekniko de la termala kuracado ĉe Aix-les-bains</i>, de D<sup>ro</sup> Jean +Dardel, eldonata ĉe la Esperanta medicina biblioteko, 25, Rue de +l’École de Medicine, Paris. 23 pp.</p> + +<p><i>La langue internationale auxiliaire</i>, congrés de Grenoble, 1904. +Séances générales, eldonata ĉe la grupo Esperantista Pariza, 28, Rue +Serpente, Paris. 28 pp., kosto 50 c.</p> + +<p><i>La kolorigisto aer-veturanto</i>, tradukita de la Grupo de Monaco. Ĉe +Hachette, 24 pp.</p> + +<p>Ankaŭ en Parizo ni vidis la novan Rusan monatan gazeton, +<i>Esperanto</i>, kaj korege ĝojas pro ĝia beleco. Ĝi ja ŝajnas esti +inter la manoj de tre fortaj kaj energiaj kundukantoj.</p> + +<p>Estas atentinde ke nuntempe preskaŭ ĉiuj Esperantaj gazetoj +pliboniĝis rilate ekstera vidaĵo. Antaŭe oni ricevis ilin legis +ilin, kaj kaŝis ilin, por ke amikoj ne vidu tiajn malbonajn revuojn. +Kontraŭe, ni nun fiere kuŝigas la Esperantajn ĵurnalojn sur niajn +skrib-tablojn kaj aliloke, por ke ili, pro siaj belaj eksteraĵoj, +altiru la atenton de la ekrigardanto. Tiu ĉi estas vera signo de +progreso.</p> + +<p>Inter la diversaj avizoj, kiujn enhavis la restaĵo de la +korespondado, estas nur eble citi malmultajn.</p> + +<p>Nia agema Dovera Grupo perdis la servojn de ĝia antaŭa tre energia +Sekretario, S<sup>ro</sup> Geddes, sed ni devas gratuli la grupon trovinte +novan Sekretarion en S<sup>ro</sup> Chitty, kies fervoreco estas sufiĉe +bone-konata. Sir William Crundall, la eminenta Urbestro de la +havena-urbo, konsentis fariĝi la grupan Prezidanton—honoron pro kiu +ni kore dankas lin.</p> + +<p>La Dovera Komerca Ĉambro donacis £2 2s. al la Bulonja Kongreso.</p> + +<p>Du filinoj de nia nelacigebla Maître Michaux edziniĝos ĉe la +suprenomita Kongreso. Ambaŭ la edzoj estos Oficiroj de la Franca +armeo, kaj ankaŭ Esperantistoj. La atestantoj estos D<sup>ro</sup> Zamenhof +mem, kaj tri aliaj Esperantistoj el Canada, Peru kaj Hispanujo. Oni +diras ke la sub-urbestro eĉ Esperantiĝas, por povi fari Esperantan +paroladon ĉe la ceremonio! Bonege!</p> + +<p>Pri la Kongreso mem estas plezure ekvidi ke ĝi promesas esti eĉ +pli signifa ol ni atendis. Jam kelkaj aŭtoritatuloj certigas ke pli +ol tri mil Esperantistoj ĉeestos. Certe ni ĉiuj plezure atendas la +5<sup>an</sup> de Aŭgusto por renkonti tiujn amikojn, kies nomoj jam estas +ĉiu-tagaj vortoj ĉe ni, kaj kies agoj kuraĝigas nin je la ĉiama +propaganda laborado.</p> + +<p>S<sup>ro</sup> René Deshays, la fama verkisto de la bela kanto La Vojo, +verkis, por la Kunveno, novan himnon al D<sup>ro</sup> Zamenhof.</p> + +<p>La Grupo de Liège, Belgujo, deziras ke ni petu tiujn Esperantistojn, +kiuj vizitos la Lieĝan ekzpozicion, ke ili ankaŭ venu al la Grupaj +kunvenoj, kiuj okazas ĉiuj lundoj kaj vendredoj (je la oka horo +vespere), en la kafejo "Au petit Trianon," Bvd. de la Sauvenière, +apud la Reĝa Teatro.</p> + +<p>S<sup>ro</sup> Boirac, Rektoro de la Diĵona Universitato, deziras altiri la +atenton de la tutmonda Esperantistaro al la libertempa kurso ĉe tiu +Universitato kiu daŭros de 1 Julio ĝis 31 Oktobro. S<sup>ro</sup> Lambert +jam tre sukcese faris Esperantajn kursojn kaj intencas samon fari +tiun ĉi jaron. Li plezure sendos pluajn informojn, se oni petos ilin +de la Universitato de Dijon.</p> + +<p>S<sup>ro</sup> Michaux sendis al ni la sekvantan sciigon pri la Universala +Kongreso:—</p> + +<p><i>Grava Alvoko.</i>—La unua Kongreso estonte, laŭ la parolo de D<sup>ro</sup> +Zamenhof, la paĝo la plej serioza de la Esperanta historio, estas +necese ke ĉiu Esperantisto respondu jese al nia alvoko. Tiu ĉi +elmontro devas fari grandan impreson tra la tuta <span class="pagenum">87</span> mondo, ĝi devos +gajni la indeferentulojn kaj plie venki la malamikojn. Estas pro tiu +celo ke D<sup>ro</sup> Zamenhof prezidos la unuan kongreson kaj volas ke +ĉiu ĉeestanto subskribu kun li la netuŝeblajn kaj fundamentajn +regulojn de la lingvo.—Do, ĉiu vera Esperantisto devas veni al +la Kongreso, malgraŭ ĉiuj malfacilaĵoj. Li tiel tre helpos la +definitivan triumfon de nia kara afero.</p> + +<p><i>Kunvenoj.</i>—La Kongreso komencos la 5<sup>an</sup> de Aŭgusto kaj daŭros +unu semajnon. La Komitato speciale insistas por ke ĉiuj kongresanoj +ĉeestu almenaŭ je la 6<sup>a</sup>, 7<sup>a</sup>, kaj 8<sup>a</sup> de Aŭgusto. Tiuj ĉi tri +tagoj estas rezervataj por la plej gravaj kunvenoj.—La 10<sup>an</sup>, +okazos ĝenerala mara promenado, dum kiu oni vizitos Esperantistajn +havenojn, Anglajn kaj Francajn.—La sekvantajn tagojn, variaj +distraĵoj.—Ĉiuj kiuj povos, aŭ kanti, aŭ deklami, bonvolu +tion sciigi al ni. Ni plie organizos vesperkunvenon kun naciaj +vestaĵoj.—Ni tre insistas por ke ĉiu kongresano kiu akceptas tion, +skribu tuj al ni.</p> + +<p><i>Ekspozicio.</i>—Granda Ekspozicio estos organizata. Ĉiuj grupoj +Esperantistaj estas petataj sendi kiel eble plej multajn dokumentojn +al S<sup>ro</sup> Deligny, sekretario de la grupo de Saint-Omer (France).</p> + +<p><i>Aliĝoj.</i>—Ĉiu Esperantisto kiu sendos almenaŭ 5 frankojn ricevos +(krom la karton kiu permesos ĉeesti ĉe ĉiuj kunvenoj aŭ festoj de +la Kongreso kaj ricevi rabaton da 50 po 100 sur la fervojoj) detalajn +programojn kaj ilustritan gvidlibron de Boulogne, kaj de la Kongreso.</p> + +<p>Senutile estas diri ke la kartaj prezoj ne sufiĉos por egaligi la +elspezojn. Ni do danke akceptos la monoferojn kiujn oni bonvolos al +ni sendi.</p> + +<p>Por ĉiuj sciigoj, sin turni al: "S<sup>ro</sup> Michaux, +advokato—Boulogne-sur-Mer (France)."</p> + + +<p style="padding-left:10%;">P.S.—<i>Ni petas ke niaj kunverkantoj bonvolos sendi kelkajn +artikolojn kiel eble plej baldaŭ. Dum nia vojaĝo la enhavo de la +tirkesto ne bone kreskis!</i></p> +</div> + + +<div id="est2-6-15" class="article" lang="eo"> +<h5>DONI AŬ NE DONI!</h5> + +<p class="center"><b>E.W.</b></p> + + + +<p>Ĉirkaŭ la jaro 1847 multe da laboristoj ne plu dungiĝis en la +regaj fabrikejoj ĉe Deptford. Tiame oni ne kutimiĝis aŭdi pri du +milionoj da malsataj estaĵoj en sia lando, kaj terura estis la ideo +ke 2,000 homoj mizeriĝis senkulpe. Estis ankaŭ terure vidi arojn +da viroj lacaj kaj hontemaj, kiuj marŝis malrapide kaj silente, +rigardante surtere.</p> + +<p>Ili ne povis trovi laboron, kaj ne volis almozuliĝi; apenaŭ mano +ŝanceliĝe etendiĝis por ricevi modeste prezentitan donacon.</p> + +<p>La unuan fojon ke mi renkontis aron da tiuj ĉi malfeliĉuloj mi ne +havis monon sur mi, sed preskaŭ senvole mi donis mian mufon kaj +rapide ekdemetis miajn felajn kolumon kaj manumojn, dirante: "Mi +petas, prenu tion ĉi kaj ĝin vendu."</p> + +<p>Unu viro repuŝis mian manon, kaj dua diris: "Ke Dio benu vian korpon +kaj animon, vi bonkora idiotulino! Ĉu vi ne povas vidi ke tio ne +donos al ni unu duonon da plenbuŝo da pano, kaj vi estus malvarma la +tutan vintron?"</p> + +<p>Estis vere, ĉar ili estis inter 400 kaj 500 viroj.</p> + +<p>De tiu tempo mi ĉiam portis mian monujon kiam mi promenis, ĝis fine +mi ne havis plu moneron, krom ŝilingo, kiun mi gardis por aĉeti +poŝtmarkojn.</p> + +<p>En tre malgranda strateto mi renkontis subite unu el la malriĉeguloj +nun ja almozulo. Li ŝajnis tiel sovaĝa, tiel malespera, ke mi +preskaŭ timis lin preterpasi, sed, kiam mi diris: "Mi bedaŭras, mi +ne havas monon," li nur ĝemis kaj mi lin lasis. Post kelkaj paŝoj +mi memoris la ŝilingon, kaj mi sciis ke mi trompis lin. Kompreneble +mi kuris kaj, lin atinginte, diris "Nesciante, mi mensogis al vi, mi +forgesis tiun ĉi ŝilingon. Prenu ĝin."</p> + +<p>Li unue min rigardegis, tiam li ekkriis "Ho vi bona kara estaĵino, +diru al mi vian nomon kaj adreson. Mi repagos ĝin al vi."</p> + +<p>"Ne," mi diris. "Donu ŝilingon kiam vi havos monon, al iu via kunulo +kiu ĝin bezonas."</p> + +<p>"Fraŭlino, neniam mi <i>ne</i> faris tion, diru al mi tamen vian nomon, +por ke mi ĵuru je ĝi!"</p> + +<p>Mi petis lin neniam blasfemi, sed mi diris al li mian nomon kaj, kun +manpremo, ni disigis.</p> + +<p>Unu el miaj amikoj, pastro kiu pli frue estis advokato, alvenis al mi +kaj sin turnis por akompani min. Mi kredas ke, vidante la manpremon, +li pensis ke mi monon donacis, ĉar li ekkomencis longan predikon +pri la malbonmoreco de nediskreta almozdono. Li min sciigis ke oni +multege oferdonis pro la 2,000 senlaboruloj, ke komitato el viroj +saĝaj kaj sindonemaj informiĝis pri ĉies karaktero, tial ke nur +merituloj ricevu helpon.</p> + +<p>Mi lin demandis ĉu li konsilis al la malmerituloj ŝteli, sin +mortigi, aŭ morti pro malsato, sed li ne bonvolis respondi al +rimarko tiel nerespektoplena.</p> + +<p>Li anstataŭe sciigis min ke mi devos aĉeti biletojn por doni al la +almozuloj, tiel certigante, ke mia mono elspeziĝos en pano, kaj ne +en biero kaj alkoholo.</p> + +<p>Enfine li min preskaŭ konvinkis ke mi grave <span class="pagenum">88</span> pekis, kaj dum du tagoj +mi pentis pro mia memindulgo. Mi ne aĉetis biletojn, ĉar ĝis la +venonta monato mi ne havus monon.</p> + +<p>La kvaran tagon mi vekiĝis feliĉa, ĉar mi pensis: "Ne estas certe +ke mi helpis al friponoj kaj ankaŭ la plej malvirtulojn iafoje +plibonigis bonaĵo."</p> + +<p>Post iom da tempo oni aŭdis malbonajn raportojn pri la mirinde +organizita help-komitato. Centoj da homoj devis ĉiutage stari +multajn horojn sur la stratoj por atendi sian vicon por enskribi +siajn nomojn kaj adresojn. Neniu el ili ricevis nutraĵon, sed, la +morgaŭan tagon ili devis denove atendi (ofte dum sep horoj) sur la +stratoj por ricevi panbiletojn kiujn ili devis porti al bakistoj por +havi panon por du tagoj. De tagmezo ĝis la tria aŭ kvara horo de +mateno la stratoj, en kiuj loĝis tiuj bakistoj amasiĝis de viroj +kaj kelkaj virinoj kies edzoj ne plu povis marŝi. La plej fortaj +baraktis al la butikoj kaj frue ricevis panon, la plej malfortaj +nenion ricevis, kaj ofte tiujn ĉi svenis kaj estis forportataj +hejmen de la policanoj. Policanoj ankaŭ devis aresti pli ol 200 da +ebriuloj kiuj, ricevinte panon, ĝin forportis al la drinkejo por +ĝin ŝanĝi kontraŭ alkoholo.</p> + +<p>Kiam mi eltrovis ke tiuj ĉi famoj ne estis neigeblaj, mi pensis: +"Pli bone estis agi memstare ol konfidi en komitato el viroj tiel +saĝaj kaj sindonemaj!"</p> + +<p>Eble mi eraris, sed estas malnova proverbo: <i>Kion vi atendas de +porko, se ne blekon</i>, kio signifas: <i>Kion vi atendas de tre maljuna +virino se ne sentimentalan malsaĝecon.</i></p> +</div> + + +<div id="est2-6-16" class="article" lang="eo"> +<h5>MEMOROJ PRI IRLANDO.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Florence A. Meigh.</p> + + + +<p>Kvankam oni ofte aŭdas malafablajn rimarkojn pri Irlando kaj la +tieaj malriĉaj loĝantoj, ĝi estas sendube tre interesa lando kie +pasigi la somerajn libertempojn. Aparte de la belegaj pejzaĝoj kaj +interesaj antikvaj konstruaĵoj, oni allogiĝas per la kuriozaj +kutimoj, spirito kaj boneco de la vilaĝanoj. Eble multe da la eraraj +ideoj pri ili deveniĝis de la pentraĵoj kiujn oni kelkafoje vidas, +kiuj image ilustras "Irlandan Vivon." Tiuj ĉi ofte estas tiel +ridindaj, kiel ili estas malkorektaj; kaj se oni demandus de malklera +Angla laboristo "Kiel vivadas la Irlandano?" Eble li dirus "Li estas +viro kiu manĝas nur terpomojn kaj loĝas ĉe malgranda malpura +dometo, kune kun siaj porkoj, kortbirdoj kaj azeno." Certe mi ofte +estas vidinta la kortbirdojn en la kuirejo, sed nur unufoje mi estas +vidinta la porkon dormanta paceme sur la pordŝtupo kun la nudpiedaj +geknaboj ludantaj apude. La malaltaj dometoj kun blankigitaj muroj +kaj dikaj pajlaj tegmentoj estas tre pentrindaj; sed malfeliĉe la +luantoj ne ĉiam sin ĝenas pri la eksteraj riparoj ĉar mi rimarkis +kelkafoje, ke kiam la kamentubo rompiĝis, oni ĝin anstataŭis per +ligna barelo sen aŭ supro aŭ malsupro.</p> + +<p>La kredemo pri la agoj de la protektanta sanktulo "Patrick" estas +tre kurioza. Estas bonekonata fakto ke estas nek serpentetoj nek +bufoj en Irlando; kaj kiam mi foje demandis <i>Kial</i>? Viro diris al +mi ke "La benita Sanktulo Patrick ilin forpelis maren antaŭ multe +de centjaroj" kaj li montris al mi pentraĵon kiu atestis almenaŭ +al sia kontentigo la verecon de sia raporto. Sed estas kurioza +fakto ke, kvankam mi estas preninta tie kelkajn bufojn, ili ĉiam +mortas post mallonga tempo; tiel oni devas konjekti ke la malbeno +de la sanktulo ankoraŭ restas sur la bufa raso! Kompreneble ĉe la +kamparaj kvartaloj oni malofte renkontas aŭtomobilojn kaj sekve la +azeno (kiu estas la precipa ŝargbesto de la malriĉuloj) prenas +tiun ĉi okazon certigi sian obstinegan naturon. Mi neniam forgesos +rajdinte trans marĉego kune kun amiko sur memmova bicikleto. Ni +estis sur longa rekta vojo, kie azeno estis vaginta. Aŭdante la +bruon de la bicikleto li staris por ĉirkaŭrigardi, sed laŭta +blovego de la korno funkciis magie kaj li forkuris antaŭ ni blekante +timeme. Je ĉia posta blovego la ĉaso pli rapidiĝis, ĝis ni +preskaŭ flugis. Estis neeble preterpasi lin ĉar li kuris de flanko +ĝis flanko de la vojo; kvankam post unu mejlo la vojo bonŝance +forkiĝis kaj nia amiko rapide diris adiaŭ.</p> + +<p>La malgrandaj kamparaj kvartaloj ne ĉiuj posedas preĝejojn kaj +la adorantoj devas ofte veturi kelkajn mejlojn dimanĉe. Mi estas +vidinta ok aŭ naŭ azenojn (kun ŝargoveturiloj) alligitaj al muro +apud la preĝejo, atendante dum la okupintoj sin konfesas. Sed la +veturilaj sidejoj estis tre ridindaj. Oni vere diras ke "<i>Neceseco +estas la patrino de elpenso</i>" kaj ĉar la ŝargoveturiloj ne ĉiuj +posedis sidejojn oni estis uzinta ordinarajn kiurejajn seĝojn; sed +historio ne rakontas kio okazus se la veturisto erare veturis en la +defluilon.</p> + +<p>Estas malmulte da almozuloj en Irlando sed ilia metodo demandi +almozojn estas tre amuziga. Okazis foje ke mi sidiĝis ripozi +voj-flanke, kiam almozulino alproksimiĝis. Ŝi demandis monon per +hipokrita, malforta voĉo kaj diris ke se mi donus <span class="pagenum">89</span> al ŝi: "La +anĝeloj rekompence faros mian liton ĉiele." Sed kiam mi rifuzis, +ĉar ŝi estis sufiĉe forta por labori, ŝi formarŝis kaj rapide +esprimis la deziron ke: "La diablo venos kaj enmetos aron de urtikoj +en la liton." Ordinare la donaco de sespencoj elvokas sufiĉajn +benadojn por plenigi malgrandan libron.</p> + +<p>Oni rakontas ŝercan rakonton pri la longeco de la Irlando mejlo kiu +estas 1,440 futoj pli longe ol la Angla mejlo. Foje viro kiu vojaĝis +ĉe County Antrim (kie oni nune kalkulas Angle) demandis de policano +"Kiom da mejloj malproksime estas B—?" La policano respondis "Nu! +estas nur 12 mejloj se vi marŝas sur la maldekstra flanko de la +vojo, sed, se vi marŝas sur la dekstra flanko estas 15½ mejloj." +Li poste klarigis ke oni ne estis forpreninta la malnovajn Irlandajn +mejlstangojn kiam oni enmetis la Anglajn sur la kontraŭa flanko de +la vojo. Ankaŭ mi ofte estas rimarkinta ke kiam vilaĝano diras ke +estas "nur unu mejlo kaj peco al X—," la peco estas multe pli longa +ol la mejlo!!</p> + +<p>Sed tio ĉi estas nur bagatelo kaj oni multe lernas per sperto.</p> +</div> + + +<div id="est2-6-17" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">FREMDULO EN FREMDALANDO.</h5> + +<p>De C. W. T. Reeve.</p> + +<p>(Muziko jam verkita presiĝos kiam sufiĉe da mendoj riceviĝis de +S<sup>ro</sup> Reeve).</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Vojaĝinte tra la mondo, Mi alvenis al Londono;</span> + <span class="i0">Aŭdis fremdan babilaĵon, Mi ne sciis eĉ la sencon.</span> + <span class="i0">Sed sufiĉe, pantomime, Mi divenis facilege.</span> + <span class="i0">Tie fraŭlo renkontante, Fianĉinon kaj vidante</span> + <span class="i0">Ke la bopatrin’ estonta, Estas eble ne venonta,</span> + <span class="i0">Li ĝojiĝas, ŝin salutas. Ĝoj’-esprimojn li elŝutas:</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i2"><i>Aj se Gud De! Haŭ du ju du? Baj Ĵov ju du luk fajn!</i></span> + <span class="i2"><i>Pre tek e sit, maj ledi fer, Jur lajk e roz divajn.</i></span> + <span class="i2"><i>Naŭ tek e kek bisajd jur plet. Ajl por aŭt jur ti.</i></span> + <span class="i2"><i>Ju ĉarm mi, dir, Ho du ste hir. Haŭ kud ju se Gud Baj?</i></span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Alveninte al Hindujo: Ŝajnis al mi Varmegujo!</span> + <span class="i0">Sed agrabla estas ŝanĝo, En la land’ kaj dum vojaĝo.</span> + <span class="i0">Ve, mi estis malkontenta, Ke la besto hommanĝanta</span> + <span class="i0">Ne troviĝas sur la strato: Nur en kaĝo je la ĉirko.</span> + <span class="i0">Iris mi Kortegon Raĵan, Kaj la festsaluton lernis,</span> + <span class="i0">Kiun aminduma Hindo, Diras al kort’ danculino:</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i2"><i>Ram ram o meri pijari, Tu bare naĉti haj;</i></span> + <span class="i2"><i>Aŭr tere hi ĥub gane se, Muĝe kuŝ ata haj.</i></span> + <span class="i2"><i>Asman se aji ho? Bolo! Aŭr devi pajdi ho</i></span> + <span class="i2"><i>Ja dunja ki ho? Ganne do, To mera aram ho.</i></span></div> + +<p><i>Traduko</i>:</p> + +<div class="stanza"> + <span class="i4">Saluto ho mia karulino, Vi bone dancadas</span> + <span class="i4">Via bonega al mi kantado, Plezuron tre donas</span> + <span class="i4">Ĉu vi estas de ĉielo? diru! Diino naskiĝis</span> + <span class="i4">Aŭ al mond’ apertenas? Sciigu! Tiam mi gojiĝos.</span></div> + +<p class="near_sig">(<i>Ĥoro de</i> S<sup>ro</sup> <span class="sc">Parsons</span>).</p> + +<div class="stanza"> + <span class="i0">Post alveno en Francujo, Mi rapidis al Parizo,</span> + <span class="i0">Granda bruo tie regis, Kaj pro tio mi tre miris</span> + <span class="i0">Parizanoj gajaj estas, Sinjorinoj min tre ĉarmas.</span> + <span class="i0">Veturiloj grandanombre, Forkuradas tre rapide,</span> + <span class="i0">Tuj mi vokas kondukiston, Mi veturas la bulvardon</span> + <span class="i0">Kondukisto al mi krias, Ĉar kvin frankojn nur mi donas:</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0"><i>Alor vun done pad purbuar. Ah, vre! vu net pa riŝ;</i></span> + <span class="i0"><i>L’ koŝen travaj pa pur la gluar, Il nem pa lez hom ŝiŝ.</i></span> + <span class="i0"><i>La proŝen fua, si vu vule, j’ve vu prete ma burs</i></span> + <span class="i0"><i>E kom sa alor vu pure Akitel prid la kurs!</i></span></div> + +<p class="near_sig">(S<sup>ro</sup> <span class="sc">Legoffre</span>, <i>du Havre</i>).</p> + +<div class="stanza"> + <span class="i0">Pri belega Italujo Poste mia kor’ sopiris,</span> + <span class="i0">Fama land’ de muzikistoj, De poetoj, de pentristoj</span> + <span class="i0">Kaj Napoli min altiris, Kies anoj tre feliĉaj</span> + <span class="i0">Estas se makaronion Ili povas ĉiam manĝi.</span> + <span class="i0">Tie brunan boatiston Mi renkontis, kaj subite</span> + <span class="i0">Li ekkantis la kanteton, Karan al Napola koro</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i2"><i>Amata Celestina, vjen! al mare a peskar;</i></span> + <span class="i2"><i>La luna alta e in ĉjel; perke in tera star?</i></span> + <span class="i2"><i>La barka mia vita e; la rete e amor,</i></span> + <span class="i2"><i>Affida ti a me, e vjen, e da il tuo kor.</i></span></div> + +<p class="near_sig">(<span class="sc">Clarence Bicknell</span>, <i>Bordighera</i>).</p> + +<div class="stanza"> + <span class="i0">Tiam havis mi plezuron Formigradi Hispanujon,</span> + <span class="i0">Kie polvo, bruo, suno, Hejto, ŝvito ŝajnas puno;</span> + <span class="i0">Kaj malbonaj registaroj Estas oftaj kiel gitaroj.</span> + <span class="i0">Sed mi tie gaj’ vivadis, Trinkis, dancis kaj kantadis</span> + <span class="i0">Kun ĝojegaj gejunuloj. Kaj ni ŝajnis frenezuloj</span> + <span class="i0">Kiam bovojn salutante, Ni foriris ekkantante:</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i2"><i>Vívan tóros i toréros, Sol i alegría!</i></span> + <span class="i2"><i>Ole por las morenítas D’ esta kompaníja!</i></span> + <span class="i2"><i>Abanikos i mantíljas, Flóres en la peĉo,—</i></span> + <span class="i2"><i>Mi pobre korasón está Róto i deséĉo!</i></span></div> + +<p class="near_sig">(<span class="sc">Norman Maclean</span>, <i>Aguilas</i>).</p> +</div> +</div> + +<div id="est2-6-18" class="poetry" lang="eo"> +<p class="pagenum">90</p> +<h5 class="poem-header">LA ORA HORO (ELFED).</h5> + +<p>Tradukita el la Kimra Esperanten de Pastro T. Eli Evans.</p> + +<div class="verse" lang="cy"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ar ganol dyddiau trymaidd Daw ambell awr, mor euraidd!</span> + <span class="i0">Nid hafddydd goreu’r ddaear All fagu awr mor hawddgar.</span> + <span class="i0">Daw’n wyn o dragwyddolfyd, Gan hedfan drwy ein hadfyd.</span> + <span class="i0">Bu’r gwlith sydd ar ei haden, Un waith ar winwydd Eden.</span> + <span class="i0">Dros Fryn y Cariad hedodd, Ar fraich y Groes disgyhodd</span> + <span class="i0">Cyffyrddodd gwaed a’i gwenfron A daeth yn nes at ddynion.</span> + <span class="i0">Ar ganol dyddiau trymaidd Mae’n d’od—yr awr nefolaidd.</span></div> +</div> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Meze de malĝoja tago Jen venas la ora horo!</span> + <span class="i0">La plej bela somer-tago Ne povas doni tian horon!</span> + <span class="i0">Ĝi venas blank’ el l’ eterno Kaj flugas tra mizero nia</span> + <span class="i0">La roso sur ĝia flugilo Ja venis el Paradizo</span> + <span class="i0">Super la montet’ da Amo Kaj ripozis sur la Kruco.</span> + <span class="i0">Ĝian bruston sango tuŝis, Ĉe la homaro ĝi venis.</span> + <span class="i0">Meze de malĝoja tago Venas—la ĉiela horo.</span></div> +</div> + +<p>Dio ofte punas sekretajn pekojn per publika honto.</p> + +<p>Ĉio en Dio estas mirinda, kaj Dio estas mirinda en ĉio.</p> + +<p>La Sanktulo preferas havi Dion sen ĉielo, ol Ĉielon sen Dio.</p> + +<p>Kelkaj trompas siajn korojn, kaj, ĉe aliaj, la koroj trompas ilin mem.</p> + +<p>Meriti honoron sen ricevi ĝin estas pli bone ol ricevi honoron sen +meriti ĝin.</p> + +<p>La vero ne estas en tiu, kiu ne estas en la vero.</p> + +<p>Li, kiu ne prenos ekzemplon de aliaj, estos farata ekzemplon por aliaj.</p> + +<p>Peko estas en ĉiu sankta homo, sed ĉiu sankta homo ne estas en peko.</p> +</div> + + +<div id="est2-6-19" class="recipe" lang="eo"> +<h5>KRESPO<a href="#fnII.6.1" id="fnrefII.6.1"><sup>[1]</sup></a> PUNTA.</h5> + +<p class="center">(Recepto eltirita el "Annales Politiques et Litteraires").</p> + +<p class="center">Tradukita A. Vuillaume (Stenay).</p> + + +<p><i>Materialo.</i></p> + +<ul> +<li>Tri ovoj.</li> +<li>Sama pezo da sukero.</li> +<li>Sama pezo da tritika faruno.</li> +<li>Sama pezo da freŝa butero.</li> +<li>Da lakto sufiĉa kvanto.</li> +</ul> + +<p><i>Metodo.</i></p> + +<p>Miksu la sukeron kune kun la faruno, rompu la ovojn, agitu la tuton +aldonante la varmetigitan buteron. Varmetigu lakton, kaj ĝin verŝu +iom post iom, evitante sekajn amasetojn. Parfumu per vanilo aŭ rumo. +Hejtu paton, ŝmiru ĝin zorge kaj tenu ĝin iom klina, prenu unu +kuleron da pasto, lasu ĝin flui en la paton donante al la kulero +alternan movon, por ke la pasto sterniĝu unuforme kaj maldike. Tuj +kiam la krespo estas orkolorigita, elprenu ĝin per tranĉilo, volvu +ĝin ĉirkaŭ la tranĉila ŝtala plato kaj metu sur pladon.</p> + +<p>Tiuj krespoj, nomataj ankaŭ volvitaj krespoj, estas tre bonaj kiam +ili estas varmaj, sed ne malpli bonaj kiam ili estas malvarmaj. Oni +povas ilin konservi almenaŭ dum ok tagoj, se oni zorgas enmeti ilin +en ladan keston.</p> + +<h6 class="fn-header">PIEDNOTO:</h6> + +<p class="footnote"> +<a id="fnII.6.1"></a> <a href="#fnrefII.6.1">[1]</a> +Krespo (<i>France</i>, <i>crêpe</i>; <i>Angle</i>, <i>Pancake</i>) speco +de kukaĵo, kiun oni manĝas ordinare dum la Grasa Mardo, t.e., la tago +kiu finigas la karnavalon. +</p> + +</div> + +<div id="est2-6-20" class="article" lang="eo"> + +<h5>SAĜA HUNDO!</h5> + +<p>Viro, kiu zorgis grandan hundon por amiko kiu vojaĝis eksterlande, +malplaĉiĝis ĉar la besto ĉiam sidis en la plej bona seĝego.</p> + +<p>Unu tagon ideo frapis lin. Li eniris la ĉambron kaj trovis la hundon +en lia kutima loko, tial li marŝis fenestron kaj kriis "Katoj! +Katoj!"</p> + +<p>La hundo supersaltis kaj kuris al la fenestro, dum la viro sidis +seĝegon.</p> + +<p>Post kelkaj tagoj la hundo eniris la ĉambron kaj trovis ke lia +mastro sidis seĝegon.</p> + +<p>Irinte al la fenestro li bojis laŭte.</p> + +<p>La viro leviĝis por vidi tion kio okazas kaj la hundo saltis en la +seĝegon.</p> + +<p class="far_sig sc">F. E. Bearne (8225).</p> +</div> + + +<div id="est2-6-21" class="poetry" lang="eo"> +<p class="pagenum">91</p> +<h5 class="poem-header">LA SINAPSEMERO.</h5> + +<p>El "La Lumo de Azio" de Sir Edwin Arnold.</p> + +<p>Versigita de A. Motteau.</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">... Kaj kiam ili trafis riverbordon,</span> + <span class="i0">Klinante sin, per manlevad’ salutis</span> + <span class="i0">Virino juna, dolĉokula; plore</span> + <span class="i0">Ŝi diris al la Majstro:—Ĉefsinjoro,</span> + <span class="i0">En figarbejo loĝas mi, kaj nutris</span> + <span class="i0">Fileton mian; lude, tra florejo</span> + <span class="i0">Kuranta li eltrovis serpenteton;</span> + <span class="i0">Ĉi-tiu ĉirkaŭ lia manradiko</span> + <span class="i0">Sin volvis, dum la knabo ride tuŝis</span> + <span class="i0">La buŝon kaj forklangon de l’ rampaĵo.</span> + <span class="i0">Sed baldaŭ li paliĝis kaj subite</span> + <span class="i0">Ne movis. Mi la kaŭzon nek komprenis,</span> + <span class="i0">Nek kial liaj lipoj lasis mamon.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">—"Li veneniĝis!" al mi diris iu;</span> + <span class="i0">Alia eĉ aldonis: "Tuj li mortos."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">La karan idon mi ne volas perdi; </span> + <span class="i0">Mi petis do el ili kuracilon</span> + <span class="i0">Por lumredoni al okuloj liaj;</span> + <span class="i0">Ĉar estas tre malgranda la kismarko,</span> + <span class="i0">Kaj serpenteto povus nek malami,</span> + <span class="i0">Nek suferigi mian etan filon!</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Sed, iu diris: "Estas jen sanktulo;</span> + <span class="i0">Sur la monteton nun li ĵus alvenis.</span> + <span class="i0">Demandu al la flavrobvesta viro</span> + <span class="i0">Ĉu kuracil’ ekzistas por malsano</span> + <span class="i0">De via filo." Tial mi tremanta</span> + <span class="i0">Tuj venis al vi, diefrunta Majstro,</span> + <span class="i0">Kaj plore malteginta la vizaĝon</span> + <span class="i0">De l’ kara infaneto, mi vin petis</span> + <span class="i0">Sciigi al mi ĉu ekzistas herboj</span> + <span class="i0">Por resanigi lin. Vi, Ĉefsinjoro,</span> + <span class="i0">Ne min forpuŝis; dolĉe vi rigardis</span> + <span class="i0">Kaj ame palpis la idetajn vangojn;</span> + <span class="i0">Sed lin vi revualis kaj tuj diris:</span> + <span class="i0">"Jes, fratineto, estas io taŭga</span> + <span class="i0">Por resanigi vin kaj vian idon,</span> + <span class="i0">Se baldaŭ ĝin vi povos al mi doni.</span> + <span class="i0">Mi petas, trovu da sinapo nigra</span> + <span class="i0">Nur eron, sed ne ĝin akceptu</span> + <span class="i0">El domo kie patro aŭ patrino,</span> + <span class="i0">Infano aŭ servisto iam mortis.</span> + <span class="i0">Bonege estos se tielan grenon</span> + <span class="i0">Vi povos trovi."</span> + <span class="i6"> Tiel vi parolis,</span> + <span class="i0">Ho, Ĉefsinjoro!</span> + <span class="i6"> Diris nun la Majstro</span> + <span class="i0">Kompate: "Jes, precize miajn vortojn</span> + <span class="i0">Vi ĵus ripetis, ho, Kisagotami!</span> + <span class="i0">Sed, ĉu vi trovis la sinapsemeron?"</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Mi iris, Majstro, kun l’ infan’ malvarma,</span> + <span class="i0">Al brusto lin premante, mi petegis</span> + <span class="i0">En ĉiun homloĝejon, tra la ĵunglo,</span> + <span class="i0">Kaj tra la urbo:—"Al mi ĉu bonvole</span> + <span class="i0">Vi donos eron da sinapo nigra?"</span> + <span class="i0">Kaj kiu tion havis al mi donis,</span> + <span class="i0">(Ĉar helpas malriĉulojn malriĉuloj).</span> + <span class="i0">Sed kiam mi demandis ĉu en domo</span> + <span class="i0">De tiaj geamikoj iu mortis,</span> + <span class="i0">Aŭ patro aŭ patrin’, infan’, servisto?</span> + <span class="i0">Tuj ili diris:—"Ho, fratino kara!</span> + <span class="i0">Demando via tute stranga ŝajnas:</span> + <span class="i0">Mortintoj tre superas la vivantoj!"</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Dolore do mi tuj redonis eron,</span> + <span class="i0">Por aliloken iri. Sed mi aŭdis:</span> + <span class="i0">"Jen estas grajno, sed ni perdis sklavon;</span> + <span class="i0">Jen estas ero, sed la mastro mortis;</span> + <span class="i0">Jen estas semo, sed semisto mortis</span> + <span class="i0">Dum l’ intertemp’ de pluvoj al rikolto."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Nenian domon trovis mi grenhavan</span> + <span class="i0">En kiu, Majstro, jam neniu mortis.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">La senridetan idon malvarmegan</span> + <span class="i0">Sub river-vinberlaŭbo mi kuŝigis,</span> + <span class="i0">Por veni ree al vi piedkisi,</span> + <span class="i0">Kaj peti por <i>sinapa sem’ sen morto</i>:</span> + <span class="i0">Sed mi tre timas ke l’ infano mia</span> + <span class="i0">Hieraŭ mortis, kiel iu diris.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Fratino mia, diris nun la Majstro,</span> + <span class="i0">Vi trovis, dum vi serĉis neeblaĵon,</span> + <span class="i0">Balzamon laŭan, kaj gravegan scion.</span> + <span class="i0">Mortinta jam sur via brust’ hieraŭ</span> + <span class="i0">Ripozis via ido. Karulino,</span> + <span class="i0">Vi scias nun ke la homar’ tutmonda</span> + <span class="i0">Kortuŝe vian perdon vere ploras:</span> + <span class="i0">Dolor’ de ĉiuj malgrandigu via!</span> + <span class="i0">Ho ve! volonte mi la sangon mian</span> + <span class="i0">Elverŝus por haltigi viajn larmojn,</span> + <span class="i0">Se povus tio de l’ malbeno homa</span> + <span class="i0">La kaŭzon trovi. Kial amo sankta</span> + <span class="i0">Fariĝas agonio? Kial milionojn</span> + <span class="i0">Da homoj, tra la floroj, oni trenas</span> + <span class="i0">Al oferado sanga, kiel brutojn?</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">La knabon enterigu—dum mi serĉas.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-6-22" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">92</p> +<h5>LA FRATOJ DE BIRCHINGTON’.</h5> + +<p class="center">(Legendo de la Insulo de Thanet, Anglolando).</p> + +<p class="center">Originale verkita de Sydney H. Emptage.</p> + + +<p>De la enŝipigejo de nia urbo, Margate, rigardante al la Okcidento, +oni povas vidi, malproksime de proksimume naŭ mejloj, du altajn +turojn de tute similaj vidiĝoj, kiuj elstaras kontraŭ la horizonto +sur la ekstrema rando de la krutaĵo. Tiuj turoj—kiujn oni nomas +"Reculvers’"—estas la restaĵo de antikva monaĥa preĝejo, +konstruita antaŭ multe da centjaroj, kaj jam utiligita dum la regado +de nia Henriko IIa. (jarojn 1135-1154). + +Nu, oni diras, ke la turoj ne estis parto de la originala preĝejo. +Oni rakontos al vi du diversajn legendojn, laŭ la gusto de la +rakontanto—unue, ke ili estis aldonitaj de abatino, kiel dankpago +ĉar ŝi saviĝis el terurega ŝippereo—due, ke konstruis ilin la +"Fratoj de Birchington’," ankaŭ kiel dankpago. Jen sube la dua +legendo, laŭ niaj lokaj saĝuloj.</p> + +<p>Kiam regadis nia Henriko IIa., en Reculvers vilaĝo staris sentura +monaĥejo, en kiu loĝadis kiel ĉefabato certa Rikardo de +Birchington’, saĝa, bona, religia homo, kiu preĝis, fastis kaj +pentofaris senĉese; li estis mondfama pro sia sankteco. Vere feliĉa +homo—laŭ sia idealo—oni pensus, kvankam li ne dormadis sur lito +de rozoj; sed neniu povas ĝui perfektan feliĉecon, kaj li havis +sian dornan kronon. Ĝi estis efektive lia frato Roberto, ankaŭ "de +Birchington’." Tiu ĉi kavaliro tute similis al Rikardo—ekstere, +tio estas, kaj nur ekstere, ĉar li ne estis sanktulo—kaj el tiu +simileco kreskis ĉiuj specoj da malplaĉaĵoj. Roberto mokis sian +fraton; drinkis, blasfemis, eĉ mortigis kaj ĉiam serĉadis okazon +por ĉagreni lin. Malbonaj viroj, kiuj malamis la ĉefabaton, +aŭdinte pri certaj pekoj de Roberto, ofte diris kun palpebrumo—"Ho +jes! ni bone scias, sed ... ĉu li ne estis Rikĉjo?" Tiaj kalumnioj +treege vundis la bonulon, sed li pacience suferis kaj nenion diris.</p> + +<p>Nu, la Princo de la Mallumo ekzamenis sian nigran libregon, en kiu +li konservas registron de la pekemaj homoj, kaj ekvidante sub la +flamskribita nomo de "R—— de Birchington’" grandegan nombron da +pekoj, li alvokis diableton kaj ordonis al li:—</p> + +<p>"Supreniru teren kaj alportu tien ĉi la viron, kies nomo aperas sur +tiu ĉi surskribeto. Mi trovas, ke lia ŝuldo tro pligrandiĝas, kaj +li devos elpagi ĝin tiun tagon mem. Foriru!"</p> + +<p>La morgaŭan tagon, la monaĥoj serĉadis ilian ĉefon, kiu estis +malaperinta.</p> + +<p>Kie li estis? Nek en kelo, nek en preĝejo; li tute neniiĝis. +Maltrankvile ili atendis lian revenon ĝis la tagmezo, kiam +palvizaĝa vilaĝano rapide enkuris por sciigi ke li ĵus trovis la +ĉefabaton en la kamparo mortinta.</p> + +<p>Sekvis kriado, plorego, malĝojo; preĝas la monaĥaro, terurplena: +sonadas la mortsonoriloj, kaj la vilaĝo, kies anoj tre amis la +mortinton, alprenis funebran vidiĝon, silente bedaŭrante ĝian +perdon.</p> + +<p>Subite, en la mortĉambron, aperis la Sanktulo Thomas à Beckett. +Kvazaŭ per magio la bruego ĉesis, la sonorilado silentiĝis.</p> + +<p>La Sanktulo benis la kunvenon, ĉirkaŭrigardis kaj diris:</p> + +<p>"Kion vi havas, miaj filoj? Pro kio vi ploregas?"</p> + +<p>Ili unuvoĉe respondis "La ĉefabato."</p> + +<p>Sankt’ Thomas’ alproksimiĝis la mortulon, ekridetis, poste sulkigis, +kaj fine rimarkis:</p> + +<p>"Ha! mi tiel pensis. La Diablo havas lin."</p> + +<p>Je tiuj vortoj, teruro revenis al la aŭdintoj, kiuj tuj rekomencis +murmuri preĝojn, sed la Sanktulo trankviligis ilin, elstreĉante la +brakon kaj dirante:—</p> + +<p>"Ne timu, miaj filoj. Satano estas vere multepova, sed li ne povas +venki min, kiu estas ankoraŭ pli multepova. Mi devigos lin revivigi +mian fraton, Rikardon."</p> + +<p>Li forte frapigis kontraŭ la ŝtonoj sian episkopan bastonon. La +tero ekskuis kaj malfermis. Sur kolono da fajro elsaltis Satano, +grincante la dentojn kaj tremante pro kolero; sub brako li portis la +nigran libregon. La monaĥoj ankaŭ ektremis—ne pro kolero—ĉar la +Diablo ŝajnis minaci ilin; sed Sankt’ Thomas’ eĉ ne paliĝis.</p> + +<p>"Bone, perfidulo!" li kriegis, "ĉu vi jam alvenas? Kion vi faras, +serpento? Vi kredis ke vi povos ŝteli la puran animon de estonta +Sanktulo, ne vere? Nu, vi multe eraris. Reportu ĝin sen ŝanceliĝo, +kaj remetu ĝin en la korpon de tiu mortulo. Ne rifuzu! ĉar mi +avertas vin ... nu, la Infero sendube havas ĝiajn turmentojn, sed je +tia okazo mi elpensos por vi iajn ĝis nun nesonĝeblajn."</p> + +<p>Satano altigis la ŝultrojn, kaj malbenis sian malbonŝancon, sed li +tamen respondis kun respekto.</p> + +<p>"Pardonu min, Sankta Moŝto, mi petegas, ĉar tio ne estis mia kulpo. +Vi baldaŭe vidos ke mi havis rajton. Rigardu en mian libregon +jen aperas la nomo—"R—— de Birchington’, kavaliro, loĝanto en +Reculvers." Nu, <i>li</i> estis Rikardo—aŭ R—— de Birchington’, <i>li</i> +loĝadis ĉe Reculvers; ke li estis pastro anstataŭ kavaliro ne +estas mia eraro, sed de mia sekretario, kiu malbone enskribis lian +profesion. <span class="pagenum">93</span> Pura animo?" kaj li ridegis. "Ekzamenu, mi petas, la +kolekton da pekoj."</p> + +<p>Sankt’ Thomas’ sulkigis kiel fulmotondro. Per sia bastono, li batadis +la Diablon, samtempe kriante:—</p> + +<p>"Tio ĉi eble farigos vin pli zorgema. Vi eraris, idioto. Ĉu vi ne +sciis ke Rikardo havis fraton, Roberton? Ŝtelu lin, se vi volos; li +estas malbonulo kiel vi—sed, vi tuj reportos la animon de tiu sankta +homo. Nun, rapidu! ... rapidu!!"</p> + +<p>Pro manko da spirado, li ĉesis, kaj Apoljono, kiu vane penis eviti +la fortajn batojn, murmuris kvazaŭ li ploris pro kolero kaj honto:—</p> + +<p>"Bone, Via Sankteco ... sed mi jam nuligis la ŝuldon kaj...."</p> + +<p>"Rapidu!" interrompis S. Thomas’. "Aŭ mi batos vin denove."</p> + +<p>Apenaŭ li finigis la paroladon, kiam la mortulo ternis, oscedis +kaj malfermis la okulojn. La monaĥoj ĝoje alproksimiĝis al li, +gratulis pro lia mirinda reveno al la tera vivado, kaj poste fervore +dankegis Sankt’ Thomas’on. Dum ili ĉiuj interparoladis tiamaniere, +eniris la ĉambron Roberto, kiu alvenis por demandi pri sia frato. Li +ekdiris:—</p> + +<p>"Ho! graseguloj! Ĉu vi ion aŭdis pri...." kaj tuj neniiĝis. La +Infera Reĝo, sidiĝanta en angulo, elpuŝis raŭkan, mokeman ridon, +tordante sin de ĝojo, ĉar li tre ŝatis la konsternemajn vizaĝojn, +kiuj ĉiuparte ĉirkaŭturnis, kvazaŭ por eltrovi la kaŭzon de tia +dua malapero.</p> + +<p>Sed lia plezuro daŭris nur mallongan tempon. Sankt’ Thomas’ hokis +lin per la kolo, kaj piedfrapis lin per fortaj batoj.</p> + +<p>"Kiel? Ankoraŭ?" li demandis. "Ĉu vi jam forgesis tion, kion mi +promesis al vi? Kien vi alsendis Roberton? Al la Infero, sendube. Nu, +revenigu lin, kaj baldaŭe, aŭ...."</p> + +<p>"Ne, Sankta Moŝto," plendis la Mallumreĝo. "Rigardu en mian +libregon pro kiom da pekoj li ŝuldas min...."</p> + +<p>"Li ŝuldas al vi tute nenion ajn," respondis S. Thomas’. "Ĉar vi +mem certigis ke la ŝuldo estas jam nuligita. Ne penu trompi min, +perfidulo! Memorigu mian averton, kaj montru al ni Roberton."</p> + +<p>Post tiu parolado, okazis tondra bruego, kun flama ekbrilo, kaj oni +ne vidis plu la Diablon. Apenaŭ li foriris, kiam la tero denove +malfermis, kaj la korpo de malfeliĉa Roberto, elĵetinta el la truo +ĝis la plafono, falis pezeme sur la ŝtonplatojn.</p> + +<p>De tiu tago, la karaktero de Roberto ŝanĝis. Li forlasis sian +pekeman vivadon, konfesis sin kaj longe pentofaris, kiam post +senpekigo li eniris la monaĥejon, en kiu, la legendo ĵuras, neniam +antaŭe nek poste, loĝadis monaĥo tiel pia kaj tiel bonfarema. +Siajn posedaĵojn li ĉiujn vendis, disdonante la plimulton da mono +al la malriĉuloj de tiu kvartalo. La restaĵon li aldonis al simila +sumo provizita de Rikardo, kaj iom pli malfrue la monaĥa preĝejo +posedis du altajn kvadratajn turojn, kiujn la vilaĝanoj nomis "La +Dunaskitojn."</p> + +<p>Je tiuj ĉi tagoj nur restas fragmentoj de la muroj de la +preĝejo mem, sed dum kaj tra la pasintaj centjaroj fortike +elstaradis la frataj turoj, kaj—al ĉiuj kiuj kredas, aŭ konas +la legendon—sendube memorigas tiun mortigitan Sanktulon "Thomas à +Beckett," kiu savis el la teruroj de la Infero, la animojn de la +"Fratoj de Birchington’."</p> +</div> + + +<div id="est2-6-23" class="article" lang="eo"> +<h5>LA PATRUJO DE LA ROZESENCO.</h5> + +<p class="center">Ilarion Raytcheff (Burgas).</p> + + +<p>En la naturo ekzistas unu forta odoro al la homo kontentiga, ĝojiga. +Mi priparolas la roz-esencon, kies patrujo estas la Bulgaraj +roz-valoj.</p> + +<p>La parfumistoj scias ke du-trionoj da la rozesenco en la tuta mondo +eliras el Bulgarujo, ĝi estas pura, natura kaj forta.</p> + +<p>Dum la jaro 1903 Bulgarujo sendis kilogramojn da rozesencon kiel +sekvas: Al Anglujo 1,054, Aŭstrujo 64, Belgujo 4, Germanujo 1,027, +Italujo 36, Rusujo 272, Unuigitaj Ŝtatoj 1,467, Turkujo 393, +Francujo 1,870, kaj alien 22.</p> + +<p>Do 6,210 kilogramoj entute estis forsenditaj.</p> + +<p>Tiu ĉi cirkonstanco min devigas rekomendi tiun ĉi komercaĵon de +nia patrujo.</p> + +<p>Eksterlandaj fabrikistoj aĉetas ĝin por fari diversajn parfumojn.</p> + +<p>Rozesencon oni enmetas en ujojn da diversaj mezuroj, kaj vendas ĝin +proksimume je unu franko po gramo. Se oni volas aĉeti iom da la +esenco, oni skribu tien ĉi pri la dezirata kvanto, sendante poŝtan +mandaton aŭ poŝt markojn laŭ la dirita kosto. Oni plezure plenumos +mendojn de dek gramoj ĝis cent kilogramoj.</p> + +<p><i>Avizo de la Redaktoro.</i>—Mi ricevis de S<sup>ro</sup> Raytcheff, kiu estas +la Limpagej-estro ĉe Burgas, specimenon de tiu ĉi roz-esenco, kaj +tute senŝancele mi konsilas ke parfumamantoj mendu kelkajn gramojn +da la bonodora komercaĵo kaj tiel ne nur profitu pro Esperanto, +ricevante la veran parfumon, sed ankaŭ tiel montru al niaj Bulgaraj +amikoj ke Esperanto plifaciligas komercajn interrilatojn.</p> + +<p class="far_sig sc">H.B.M.</p> +</div> + + +<div id="est2-6-24" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">94</p> +<h5>MIA LIBERTEMPO.</h5> + +<p class="center">La Redaktoro.</p> + +<div class="left" lang="eo"> +<p>En kupeon, se plaĉos!</p> + +<p>Kaj, post la multenombraj trompet-blovoj, fajfoj kaj ekkrioj kiuj +akompanas la forveturon de Franca vagonaro, mi ektraveturis tiun +parton da Esperantujo kiu kuŝas inter Parizo kaj Marseille.</p> + +<p>Jam frumatene mi renkontis niajn bonajn amikojn S<sup>rojn</sup> Ducros +(patro kaj filo) kaj Legoffre en Havro, kaj poste, en tiu malgranda +oficejo kiu baldaŭ plilarĝiĝos, mi havis la plezuron paroladi por +la unua fojo kun Hungaroj. Efektive la Akcia Societo, kies estroj +estas D<sup>ro</sup> Fruictier kaj S<sup>ro</sup> Lengyel Pal estas ja internacia +oficejo. S<sup>ro</sup> Lengyel kaj lia helpanto nur parolas Esperante kaj +Hungare, S<sup>ro</sup> Mann estas Anglo, kaj D<sup>ro</sup> Fruictier kompreneble +estas Franco. Oni do aŭdas nur Esperanton, dum oni aranĝas la +tipliterojn por niaj progresemaj samtempaĵoj, la <i>Lingvo Internacia</i> +kaj la <i>Internacia Scienca Revuo</i>.</p> + +<p>Nu, revenante al la skuiga vagonaro, ni estas kvazaŭ en Anglujo, +ĉar ĉiuj kupeanoj estas Angloj.</p> + +<p>Pri la mirinda vojaĝo sur la Mediteranea maro ne estas mia nuna +intenco verki. Estas tute neeble vorte pritrakti tiun temon. Mi +nur skribu ke, post trankvilega vojaĝo, simila al la naĝado de +cigno sur spegula lageto, ni trovas nin ĉe Palma, ĉefurbo de la +Hispana insulo Majorca. Mi kredas, ke tie ne ankoraŭ troviĝas +Esperantistoj. Pro tio mi devis akompani la aliajn ŝipanojn kaj +atendi ĝis la morgaŭ antaŭ ekĝui la specialan privilegion de la +Esperantisto.</p> + +<p>Sed vere, kiam miaj estimataj amikoj Sinjorino kaj Kapitano +Cape-Montrosier kaj ankaŭ S<sup>ro</sup> Bresson renkontis min en Alĝero, +kaj kondukis min ĉiam kaj ĉie, la kunvojaĝantoj ja volus ĝui la +saman afablan kondukadon!</p> + +<p>Efektive, se mi ne estus havinta tiajn gegvidantojn, mi estus timinta +eniri la misteran antikvan urbon, kie troviĝas la ĉarmego de la +loko. Sed, post interesega promenado kun Sinjorino Cape, kaj post +neforgesinda matenmanĝo ĉe Araba restoracio, mi sentis min tute +sentima en la novaj ĉirkaŭaĵoj.</p> + +<p>Tiu transiro de Eŭropo en Afrikon ja postulas tutan volumon da +priskribo.</p> + +<p>Mi povus doni la menuon de tiu impresiga festo, mi eĉ povus desegni +la grandan lignan kuleron, kiu estis nia sola ilo por manĝo, sed +esprimi la senton esti en tia miksaĵo da nigruloj kaj diversaj +vestoj, mi tute ne povas.</p> + +<p class="pagenum">95</p> + +<p>Kaj kia kontrasto! Matene manĝante ĉe Araba domo, kaj vespere +dinante kun la Esperantistoj ĉe bela salono aŭskultante aron da +kleraj muzikistoj.</p> + +<p>En tiu tago, pli ol iam antaŭe, mi komprenis kiom mi gajnis, +lerninte Esperanton. Miaj kunvojaĝintoj nepre ne povas havi tiajn +plezurajn memorojn de la bela "Diamanto de la maro," kiel oni poete +nomas la blankan kaj verdan Alĝeron.</p> + +<p>Estis malĝoja momento kiam mi devis forlasi mian unuan Afrikan +urbon!</p> + +<p>La sekvantan tagon ni naĝis laŭlonge la interesan marbordon, kaj +posttagmeze granda plimulto da la ŝipanoj tre interese aŭskultis +pro-Esperantan paroladan en la salono. Vespere oni vidis multajn +Unufoliegojn sur la ferdeko.</p> + +<p>Estis signifa fakto ke almenaŭ du jam aĉetis lernolibrojn, kaj la +plej granda nombro jam konis iom pri la lingvo.</p> + +<p>Mia Alĝera sperto tute kuraĝigis min kiam mi alvenis en tiun +ĉarmegan urbon, Tunis. Kvankam mi ne renkontis la tie loĝantajn +Esperantistojn, mi neniel ŝanceliĝis eniri la antikvan urbon, +restoraciojn kaj mond-famajn bazarojn tute tiel, kiel mi estis de +longaj jaroj Tunisano.</p> + +<p>Sed, por miaj nunaj legantoj, ne estos konvene, ke mi detale +priskribu tiun urbon, sed estos pli bone ke mi tuj rapidu al bela +Maltujo, la fruktodona insulo kies estinta historio estas tiel sanga +kaj interesplena.</p> + +<p>Eĉ antaŭ la ŝipo haltis en la haveno mi rekonis niajn energiajn +kunbatalantojn, D<sup>ron</sup> Busuttil & S<sup>rojn</sup> Agius kaj Dominic +Chiantar.</p> + +<p>Tiuj ĉi tri sindonemaj amikoj afable veturigis min tra la belaj +ĉirkaŭaĵoj, kaj kondukis min en la luksegan ĉambregon de la +antikvaj Kavaliroj de S. Johano, kaj en diversajn preĝejojn. Ili +volu denove akceptu miajn dankojn!</p> + +<p>Kaj ĉiam kaj ĉie la sama lingvo, sen malfacileco komprenebla!</p> + +<p>Sed ne al Maltujo mi finigis mian Esperantan vagadon, ĉar, post +varmega vizito al la interesa Syracuse, mi trovis ĉe Palermo +la afablan Doktoron Nalli, Sekretario de la Sicilia Societo. Li +sindoneme dediĉis al mi tutan tagon, kaj pruvis al mi ke tiu kiu ne +vizitis Palermon mankis tute ĉarman urbegon.</p> + +<p>Tie ankaŭ mi havis bonegan matenmanĝon laŭ Palerma maniero, dum +miaj kunvojaĝantoj perdis pli ol du horojn ĉe granda hotelo Franca.</p> + +<p class="sc">Kiam en Romo, faru kiel faras Romo!</p> + +<p>Ja saĝa proverbo, kaj tiu kiu ne sekvas ĝian konsilon neniel povos +plene ĝui alilandan vojaĝon. Sed por ĝin plene efektivigi estas +kompreneble necese paroli aŭ la nacian aŭ la internacian +<span class="pagenum">96</span> + lingvon, +kaj mi persone trovis tiun ĉi la pli facilan kaj plezurigan el la +du!</p> + +<p>Tiun vesperon la menuo de la dinero sur la ŝipo presiĝis Esperante.</p> + +<p>Kaj nun, rilate la Esperantistoj, mia vojaĝo finiĝis. De komenco +ĝis fino unu longa senmakula plezurplena transiro de unu paradizo +ĝis alia.</p> + +<p>Ajaccio kaj Villefranche ne estas ĝis nun notindaj Esperantaj +luliloj.</p> + +<p>Efektive, miaj legantoj ne devas malkontentiĝi kiam ili eklernas ke +mi ne plu vizitis Esperantistojn. Krom apud Ajaccio, kie mi hazarde +renkontis nian eminentan botaniston kaj kunverkanton, S<sup>ro</sup> Clarence +Bicknell, kiu, portante la verdan stelon en la butontruo, serĉis +kreskaĵojn en kampeto, mi ne vidis konatan samideanon ĝis mia +reveno en Londonon.</p> + +<p>Tiel mi trafis mian deziron, kaj ĝuis la tutan ŝanĝon kiun +postulis la sano. Kaj, vere, kiam mi forlasis la belajn artoplenajn +urbojn de Italujo, kaj ĝiajn sonĝindajn lagojn, kaj diris "Ĝis +la revido" al la turist-plena Svisujo, mi ektimis ke mi ja estis +forgesinta Esperanton!</p> + +<p>Tia devas esti tuta ŝanĝo, ne vere?</p> + +<p>Sed mi nun ĝoje trovas ke la fingroj kuras sur la klavoj de la +skribmaŝino preskaŭ tiel facile kiel antaŭe, kaj ke la monta neĝo +ne sukcesis malfluidigi la fluon de Esperantaj pensoj.</p> + +<p>Je konkludo, mi konsilas ĉiujn kiuj povas fari tian vojaĝon: ne +ŝanceliĝu, sed iru morgaŭ, kaj <i>ankaŭ</i>, se eble, postmorgaŭ. Kaj +oni estas permesita bedaŭri ke oni ne ankaŭ iris hieraŭ—sed tiu +lasta estas eble iom nesaĝa!</p> +</div> +<div class="right" lang="en"> +<i>En voiture, s’il vous plaît!</i> + +<p>And, after the innumerable trumpet squeaks, whistles and cries which +accompany the departure of a French railway train, I commenced to +traverse that section of Esperantoland which lies between Paris and +Marseilles.</p> + +<p>Already, early, I had met our good friends Messrs. Ducros (father and +son) and Legoffre in Havre, and later on, in that little office about +to be enlarged, had had the pleasure of speaking for the first time +with Magyars. In fact, the Limited Company, of which Dr. Fruictier +and Mr. Paul Lengyel are the mainstays, is indeed an international +office. Mr. Lengyel and his assistant speak only Esperanto and +Magyar, Mr. Mann is an Englishman, and Dr. Fruictier is, of course, +a Frenchman. One therefore only hears the Esperanto tongue, while +the type is set for our progressive contemporaries, the <i>Lingvo +Internacia</i> and <i>Internacia Scienca Revuo</i>.</p> + +<p>Well, returning to the joggley railway train, we are as it were once +again in England, for all the travellers are English.</p> + +<p>Of the wonderful voyage in the Mediterranean it is not my present +intention to write. It is quite impossible to treat of such a subject +verbally. Let me but say that, after a most tranquil journey, +resembling the passage of a swan over a mirror-like lake, we find +ourselves at Palma, the capital of the Spanish island of Majorca. I +believe no Esperantists are yet to be found there. On this account I +had to accompany my fellow travellers and wait till the morrow before +commencing to enjoy the special privilege of the Esperantist.</p> + +<p>But, indeed, when my esteemed friends Mme. and Captain +Cape-Montrosier and M. Bresson met me in Algiers and conducted me +everywhere and always, my fellow travellers would indeed have liked +to enjoy the same kind guidance!</p> + +<p>In fact, had I not had such cicerones I should have feared to enter +that mysterious native town, in which the charm of the locality is +to be found. But, after a most interesting walk with Mme. Cape, and +after an unforgettable lunch in an Arab restaurant, I felt quite +fearless in my new surroundings.</p> + +<p>This transit from Europe into Africa demands a volume for +description.</p> + +<p>I could give the menu of this impressive meal, I could even depict +the large wooden spoon, which was our only aid, but as for expressing +the feeling of being in such a medley of black folk and varied +garments, I am quite incapable.</p> + +<p>And what a contrast! In the morning eating in an Arab house, and in +the evening dining with Esperantists in a fine hall, listening to a +band of able musicians!</p> + +<p>That day, more than ever before, did I understand how much I had +gained through having learned Esperanto. My fellow voyagers can +certainly not have the same pleasing memories of the "Diamond of the +sea," as the white and verdante Algiers is poetically called.</p> + +<p>It was a sad moment when I had to depart from my first African city!</p> + +<p>Next day we glided along the interesting coastline, and in the +afternoon the majority of the passengers listened with interest to +a pro-Esperanto talk in the saloon. In the evening many Broadsheets +were to be seen on the deck.</p> + +<p>It is a significant fact that at least two had already got textbooks, +and most knew something of the language.</p> + +<p>My Algerian experience quite braced me up when I arrived in +that most charming city, Tunis. Although I did not meet the +Esperantists residing there, I did not hesitate to enter the Old +Town, restaurants, and world-famed bazaars just as if I had resided +in Tunis for long years.</p> + +<p>But, for my present readers, it is not well that I should describe +this city, but better that I should hasten to beautiful Malta, the +fruitful island whose past history has been so bloody and full of +interest.</p> + +<p>Even ere the ship had come to a standstill in the harbour I +recognised our energetic comrades, Dr. Busuttil and Messrs. Agius and +Dominic Chiantar.</p> + +<p>These three devoted friends kindly drove me over the beautiful +surroundings, and took me into the luxurious hall of the Knights of +St. John of olden time, and into various churches. Will they kindly +accept my renewed thanks!</p> + +<p>And ever the same language, intelligible without difficulty!</p> + +<p>But it was not in Malta that I terminated my Esperantic wanderings, +for, after a broiling visit to the interesting Syracuse, I found in +Palermo the genial Dr. Nalli, Secretary of the Sicilian Society. He +kindly devoted a whole day to me, and proved that he who has not +visited Palermo has missed a city of many charms.</p> + +<p>There also I enjoyed an excellent lunch <i>à la Palermo</i>, while my +fellow tourists lost more than two hours waiting in vain at a French +hotel.</p> + +<p class="sc">When in Rome, do as Rome does!</p> + +<p>Truly a wise proverb, and he who follows it not can in no way fully +enjoy a foreign tour. But to carry it out completely it is of course +necessary to speak either the national or the international language, +and I personally found the latter the more easy and pleasurable of +the two!</p> + +<p>That evening the menu on board was printed in Esperanto.</p> + +<p>And now, as far as concerns the Esperantists, my journey had come to +its termination. From beginning to end one long unmarred pleasant +transition from one paradise to another.</p> + +<p>Ajaccio and Villefranche are not, up to the present, notable +Esperanto cradles.</p> + +<p>In fact, my readers must not be disappointed when they learn that I +no longer visited Esperantists. Except near Ajaccio, where I casually +met our eminent botanist and contributor, Mr. Clarence Bicknell, who, +wearing the green star in his buttonhole, was searching in a little +field for plants, I did not see a known Esperantist until my return +to London.</p> + +<p>Thus I carried out my wish, and enjoyed the thorough change which +health demanded. And, in truth, when I left the fine art-full cities +of Italy, and her lakes to be dreamed of, and had said <i>Au Revoir</i> +to the tourist-haunted Switzerland, I had begun to fear that I had +forgotten Esperanto!</p> + +<p>Such should a thorough change be, is it not so?</p> + +<p>But I now gladly find that the fingers run over the typewriter keys +almost as freely as of old, and that the mountain snow has not +succeeded in freezing the flow of Esperantic ideas.</p> + +<p>In conclusion, I advise all who can take such a journey: hesitate +not, but go to-morrow, and, if possible, on the day after to-morrow +also. And one may be allowed to regret that one did not go yesterday +as well—but this last is somewhat unwise, maybe!</p> +</div> +</div> + +<div id="est2-6-25" class="article" lang="eo"> +<h5>"LA LEONOJ DE LA ARBARO DE GIR. (HINDUJO, N.W.)."</h5> + +<p class="center">Eltiraĵo de l’ "Madras Mail" de l’ 15.3.’05, de H.K.G.</p> + + +<p>La melfeliĉo, kiu ĵus okazis ĉe la Katiawar Arbaro, kiam Majoro +Carnegie mortiĝis de leono, malĝojamaniere atentigas al la stato de +leonoj Hindaj.</p> + +<p>Estas ĝenerale konjektita ke nuntempe ekzistas tre malmultaj leonoj +en Hindujo (la diferenco, inter la Afrika kaj Hinda leono, estas +bonekonata: la Hinda estas senkolharo).</p> + +<p>Tamen, tiu kredo de nelonge estas pruvita tute erara. Pro +nedisputeblaj postsignoj ilia nombro estas nune kalkulata ĉirkaŭ +100.</p> + +<p>Plie, tiuj ĉi leonoj fariĝis pli sentimaj ol antaŭe: iliaj +postsignoj troviĝas apud domoj apartigitaj, vilaĝoj, kaj eĉ urboj. +Ili elportis bestojn el limoj de la Kolegio Ĉefurba: la vilaĝanoj +ne volas vojaĝi krom grupe, kaj kun armiloj, kaj lanternoj, kaj eĉ +tiamaniere time.</p> + +<p>La kaŭzo de la plimultiĝo estas simpla: la Arbaro Gir’a dum multe +da jaroj estis gardita por ĉaso: granda spaco estas netrapasita de +homoj, kaj estas malmulte konata.</p> + +<p>Por savi la vivojn homajn kaj bestajn, kaj por eksigi perdon je la +malriĉaj vilaĝanoj, la tempo venis por detrui tiujn ĉi leonojn +ĝis ilia nombro estos multe malpliigata, kaj ĝis la danĝera +brutaro estos forpelata ree en siajn profundaĵojn arbarajn.</p> +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est2-index">Back to Vol. II index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est2-7-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.</div> +<div class="fleft">21. (Vol. II., No. 7.)</div> +<div class="fright"><i>Julio, 1905.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>La Esperanta Gazeto por la<br > + Propagando de la Internacia Lingvo.</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE, 67, Kensington Gardens Square, W.</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Wholesale Agents: 41, Outer Temple, London, W.C.<br> +All Communications should be sent to THE EDITOR, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</div> +</div> + +<div id="est2-7-2" class="left toc"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS.</div> +<table> +<tr><th></th><th>Page</th></tr> + +<tr><td><a href="#est2-7-11" class="sc">Month by Month</a></td><td class="numb">97</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-7-12" class="sc">Saved from Death</a> (General Cox)</td><td class="numb">98</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-7-14" class="sc">An Almost Modern Hermit</a> (E.W.)</td><td class="numb">100</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-7-15" class="sc">The Spanish Armada</a>, Lord Macaulay (translated by Ben Elmy)</td><td class="numb">102</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-7-16" class="sc">A Little Music</a>, from Dan Leno (translated by A. J. Hulme)</td><td class="numb">103</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-7-17" class="sc">Reminiscences</a>, Part VII. (Edward Metcalfe, M.A., Oxon)</td><td class="numb">104</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-7-18" class="sc">The Universal Congress at Boulogne</a></td><td class="numb">105</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-7-19" class="sc">The Four Henrys</a> (A. Motteau)</td><td class="numb">106</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-7-20" class="sc">Notes on the Orient</a> (Colonel H. K. Gordon)</td><td class="numb">107</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-7-21" class="sc">Three Greenhorns</a> (by 10549, N.Z.)</td><td class="numb">108</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-7-23" class="sc">A Bachelor’s Notions on Shopping</a> (by 9911)</td><td class="numb">110</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-7-25" class="sc">An Esperanto Evercirculator</a> (Dr. Martyn Westcott)</td><td class="numb">111</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-7-26" class="sc">From New Zealand</a> (Edward Young)</td><td class="numb">112</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-7-27" class="sc">Korsica, Seen from Italy</a> (Clarence Bicknell)</td><td class="numb">112</td></tr> +</table></div> + +<div id="est2-7-3" class="notice right" lang="eo"> +<p style="font-size:170%;">AVIZO GRAVA.</p> + +<p>La malnova firmo Buchanan, Scott & Co., fondita en la jaro 1870, +prezentas siajn komplimentojn al la Esperantistaro kaj anoncas ke, +post nelonge, interesa kaj enspeziga propono aperos en tiu ĉi spaco. +Ĉiu Esperantisto, ĉu membro de la konata grupo aŭ kies nomo +enskribiĝis en la Adresaro de D<sup>ro</sup> Zamenhof, kiu volas akcepti +tiun ĉi proponon povos samtempe ne nur ŝpari al si specialan +rabaton sed ankaŭ antaŭenpuŝi la disvastigon de Esperanto.</p> + +<p>BUCHANAN, SCOTT & CO.,</p> + +<p style="padding-left:10%;">Garthland Street,<br > + +Glasgow, Scotland.</p> +</div> + + +<div id="est2-7-4" class="reklamo" style="text-align:center;"> +<div class="left"> +<div class="h6">The Remington</div> + +<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> + +<p>Just think of it!</p> + +<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> + +<p><i>Unbound by ties of nationality:<br > + +The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> + +<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> + +<hr class="short" > + +<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br > +100, Gracechurch St., London, E.C.</p> +</div> + +<div class="right" lang="eo"> + +<div class="h6">La Remington</div> + +<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> + +<p>Pripensu je tio!</p> + +<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> + +<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br > + +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> + +<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> + +<hr class="short" > + +<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br > +100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> +</div> +</div> + +<div id="est2-7-5" class="reklamo left" lang="eo"> +<p><b>ĈIUJ, NI POVOS<br > +PARADIZON IRI.</b></p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kiu bone trinkas,</span> +<span class="i0">Tiu bone dormas.</span> +<span class="i0">Kiu bone dormas,</span> +<span class="i0">Tiu ne pensas malbone.</span> +<span class="i0">Kiu ne pensas malbone,</span> +<span class="i0">Tiu certe ne pekas.</span> +<span class="i0">Nu, ĉar kiu ne pekas.</span> +<span class="i0">Paradizon eniros.</span> +<span class="i0">De nun, bone trinku.</span> +<span class="i0">Kaj vi paradizon iros.</span></div> +</div> +<hr class="short" > + +<p>Por tio ĉi, oni devas aĉeti bonajn vinojn, kaj sin +turni al:—<br > +<b>Sro. Ch. Jadeau en Mercurey (S. & L.) France.</b></p> +</div> + +<div id="est2-7-6" class="reklamo right"> +<p style="font-size:170%;">The "Review of Reviews"</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;"><i>Is the Best Magazine for Busy People. And it is read by ‘Esperanto’ +Students.</i></p> + +<p>The aim of this Magazine is to make the Best Thoughts of the Best +Writers universally accessible at a Trifling Cost.</p> + +<p>The busiest and poorest in the community may here follow with +intelligent interest the great movements of Contemporary History.</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;">Post Free for Twelve Months, 8/6,<br > +10 fr. 75 c., or 8.50 marks.</p> + +<p>Office: MOWBRAY HOUSE, NORFOLK ST. LONDON.</p> +</div> + +<div id="est2-7-7" class="notice left"> +<p style="font-size:140%;">FOR SALE.</p> + +<p style="padding-left:10%;"><span class="sc">160 Guinea ‘Broadwood’ Grand Piano</span> for £63. In fine +condition; Rosewood. For all particulars write to <span class="sc">The +Editor.</span></p> +</div> + + +<div id="est2-7-8" class="notice right"> +<p style="font-size:120%;">Correspondence Lessons in Esperanto</p> + +<p>ARE GIVEN BY</p> + +<p style="padding-left:10%;">Mr. A. MOTTEAU, Certified Teacher of Esperanto. +157, Earlham Grove. Forest Gate, London, E.</p> + +<p><i>7/6 the Quarter.</i></p> +</div> + + +<div id="est2-7-9" class="notice" lang="eo"> +<div class="h5">Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi.</div> +<ul> +<li>Sro. <span class="sc">G. L. Browne</span>, Agento por Patentoj, 433, Birkbeck Bank +Buildings, London, W.C. Korespondados Esperante pri Patentoj kaj +ĉiuj aferoj.</li> + +<li>Frl. <span class="sc">Mitchell</span>, Acuba House, 65, Marquess Road, Canonbury, N. +Kun alilanduloj por ilus. p-k.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">W. Miles</span>, Inĝeniero, 80, Station Road, Petersfield, +Anglujo. Deziras kor. kun Esperantistoj per ilus. p-k. Tuj kaj ĉiam +resp.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">John Thompson</span>, 52, Blake Street, Barrow-in-Furness, +Anglujo. Nemetia forografanto. Deziras interŝ. kun Anglaj & fremdaj +Esperantistoj fotajn vidaĵojn de Barrow, kontraŭ tiuj de iliaj +urboj. Ĉiam respondos. Deziras renkonti Esperantistojn en Barrow.</li></ul> + +<p>La Kosto de la Enskribo estas 6d. (70c. poŝtmarkoj).</p> +</div> + + + +<div id="est2-7-10" class="banner border center"> +<p class="pagenum">97</p> +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST</h4> + +<p>The Esperanto Gazette for the Spread of the International Language.</p> + +<div style="float:left;font-size:80%;width:37%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS +RICEVEBLAJ ĈE<br > +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;width:60%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> + <li><b>H. Bolingbroke Mudie. Esq., 67 Kensington Gardens Square, London. W.</b></li> + <li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> + <li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li> + <li>FRANCE.—Grupo Pariza, 28, rue Serpente, Paris.</li> + <li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> + <li>NEW ZEALAND.—Esperanto Society, P.O. Box 50, Auckland.</li> + <li>RUSSIA.—Societo Espero, Bol Podjaceskaja 24, log 12, St. Petersburg.</li> + <li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +</ul></div> + +<hr> + +<p style="float:left;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p style="float:right;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p lang="eo"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis +poŝtmarkon.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtmarkoj, kiuj estas akceptataj +laŭvaloro.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni sendu ĉiujn artikolojn, demandojn kaj avizojn al La Redaktoro, +67, Kensington Gardens Square, London, W.</i></p> + + +<p style="float:left;width:25%;padding-left:2em;">21. [Vol. II., No. 7.]</p> + +<p style="float:right;width:25%;font-size:80%;text-align:left;"> + Subscription, 3s. Per Annum. + Single Copies, 4d. net. Nos. + 2 to 13. 6d. each; Later issues + 4d. each, net.</p> + +<p>JULIO, 1905.</p> +</div> + + +<div id="est2-7-11" class="article" lang="eo"> +<div class="left" lang="eo"> +<h5>MONATO POST MONATO.</h5> + + +<p>La Brita Esperanto Asocio havis, je la komenco de la monato, sian +unuan duon-jar-kunvenon ĉe Essex Hall. Kolonelo Pollen, C.I.E., +V.D., LL.D., la Prezidanto, prezidis.</p> + +<p>Post interesa parolado kaj resumo de la financa situacio, kiu jam +klariĝis aliloke, oni alvenis al la ĉefa devo de la kunsido—la +konfirmo de la proponita regularo.</p> + +<p>Tiu ĉi regularo ja estis treege longega, kaj la komitato devas esti +pripensinta ĉiajn eblajn okazojn. Enfine, post malmultaj plibonigoj, +ili konfirmiĝis, kaj ĉiuj kiuj volas ilin legi, povas aĉeti ilin +ĉe la B.E.A., 13, Arundel Street, Strand, W.C.</p> + +<p>Estas nia espero ke ĉiuj varmaj aprobantoj fariĝos Fratruloj de +tiu Asocio. Ni mem tre kontente estus farintaj same; sed, kiam ni +eltrovis, ke estus necese konstati ĉion, kion oni faris pri, pro, +per kaj por Esperanto por pruvi, ke oni meritis la honoron, kaj +ankaŭ devus trovi tri atestantojn por pruvi, ke oni estas sufiĉe +respektinda, ni devis forlasi la proponon, kaj restas nur simpla +membro, tamen ne malpli fervora pro tio!</p> + +<p>Ni kore esperas, ke la B.E.A. ne sendos tiun longegan regularon, +k.t.p., al ĉiuj personoj, kiuj proponas aniĝi estonte, alie, se ni +ne eraras, la B.E.A. trovos, ke iliaj eblaj estontaj membroj havos +nek tempon, nek volon, tralegi la ĉion, kaj, sekve, neniam sendos la +kotizaĵon!</p> + +<p>Inter la novaj eldonaĵoj ricevitaj dum Junio estis tre originala +verketo, "Une heure d’Esperanto,"<span class="pagenum">98</span> verkita de la energia pro-blindula +propagandisto Profesoro Cart. Ĝi estas diologo per la Franca +lingvo, ĝis la alveno de "L’Etrangère," kiu parolas Esperante. +Franc-legantaj Esperantistoj saĝe sendos 50c. al 33, rue Lacépède, +Paris, por ricevi ĝin.</p> + +<p>S<sup>ro</sup> Motteau nun pretigas tradukon de <i>Ŝi kliniĝas por Venki</i>, +dramo de Sheridan. Ni esperas eldonigi ĝin antaŭ la Kongreso. +Ĝi estas samkosta kun la <i>La Ventego</i>, kies unua Arta Eldono +elĉerpiĝis. Oni do povas nune aĉeti la art-tukan eldonon, kun +ilustraĵoj, je kosto 2f. 60c., afrankite.</p> + +<p>D<sup>ro</sup> Martyn Westcott, kies nomo estas tiel bone konata pro liaj +ŝatajaj rakontoj sur niaj paĝoj, verkis tradukon de la <i>Kristnaska +Kanto</i>, de Dickens. Ĝi estas eldonota, kaj estos valora aldono al +nia Internacia Biblioteko.</p> + +<p>Multaj samideanoj kontente lernos, ke la Londona Klubo havos sian +unuan ekzamenon por Atesto pri Kapableco ĉe St. Bride’s Institute, +Fleet Street, Julion 7, je la sepa horo. Partoprenantoj je tiu ĉi +unua Brita Ekzameno nur devos pagi 1f. 70c. (anstataŭ la kutiman +3f.), kaj ni esperas ke la nomaro de granda nombro (almenaŭ de la +Londonaj anoj) povos presiĝi antaŭ la venonta Kongreso. Tiuj, kiuj +deziras ekzameniĝi, povas ricevi ĉiajn sciigojn de la B.E.A., 13, +Arundel Street, W.C., kaj devos sendi siajn nomojn al la Hon. Sek. de +la Londona Klubo, 14, Norfolk Street, Strand, antaŭ Julio 5.</p> +</div> +<div class="right" lang="en"> +<h5>MONTH BY MONTH.</h5> + + +<p>The British Esperanto Association held, at the beginning of June, its +first half-yearly meeting in the Essex Hall. Colonel Pollen, C.I.E., +V.D., LL.D., the President, was in the chair.</p> + +<p>After an interesting speech and a synopsis of the financial +situation, which has been explained elsewhere, the chief purpose +of the meeting was broached—the confirmation of the proposed +regulations.</p> + +<p>This set of rules is indeed exceedingly lengthy, and the committee +must have considered all sorts of emergencies! Finally, after a few +amendments, they were confirmed, and all who desire to read them can +purchase them from the B.E.A., 13, Arundel Street, W.C.</p> + +<p>It is our hope that all warm supporters will become Fellows of +that Association. We ourselves would gladly have done so; but when +we discovered that it would be necessary to declare all that one +had done for Esperanto, in order to prove that the honour had been +merited, and also to find three witnesses to prove one’s adequate +respectability, we had to forsake the intention and remain merely an +ordinary member, but none the less devoted on that account!</p> + +<p>We heartily trust that the B.E.A. will not send this lengthy set +of regulations, etc., to all persons proposing to become future +members, otherwise, if we err not, the B.E.A. will find that their +would-be future members will have neither the time nor the desire to +wade through the lot, and, in consequence, will never send in the +subscription.</p> + +<p>Among the new publications received in June was a most original +little work, "An Hour of Esperanto" (<i>Horo pri kaj per Esperanto</i>), +by Prof. Cart. It is a dialogue conducted in French, until the +arrival of "The Foreigner," who speaks in Esperanto. Readers of +French will wisely send 6d. to 33, rue Lacepede, Paris, to obtain it.</p> + +<p>Mr. Motteau is preparing a translation of Sheridan’s drama, <i>She +Stoops to Conquer</i>. We hope to publish it before the Congress. It is +uniform with <i>The Tempest</i>, the Art Edition of which is sold out. One +can, however, at present obtain the art-cloth edition, illustrated, +for 2s. 2d., post free.</p> + +<p>Dr. Martyn Westcott, whose name is so well-known on account of his +popular narratives in our pages, has translated Dickens’ <i>Christmas +Carol</i>. It is about to be published, and will be a valuable addition +to our International Library.</p> + +<p>Many friends-in-Esperanto will gladly learn that the L.E.C. will hold +its first examination for Proficiency at St. Bride’s Institute, Bride +Lane, Fleet Street, E.C., on July 7th, at 7 o’clock. Competitors in +this first British Examination need pay only 1s. 4d. (instead of the +usual 2s. 6d.), and we hope that the names of a goodly number (at +any rate of the London members) may be printed before the coming +Congress. Those desirous of being examined can obtain all information +from the B.E.A., 13, Arundel Street, W.C., and must send in their +names to the Hon Sec., London Esperanto Club, before July 5th.</p> +</div> +</div> + +<div id="est2-7-12" class="serial" lang="eo"> +<h5>SAVITA DE MORTO.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Generalo George Cox.</p> + + + + +<p class="center">ĈAPITRO I.</p> + + +<p>"Vi mankos la vaganaron, sinjoroj, se vi ne rapidos," ekkriis la +hotelportisto, kiu staradis malantaŭ ni ĉe la eniro de la hotelo, +portanta en mano tualetsakon kaj kelkajn paketojn.</p> + +<p>"Atendu momenton, dum mi kuras al la hotel-oficejo por ricevi mian +monujon," diris la maljuna sinjoro.</p> + +<p>"Jen mi! tute preta!" li ekkriis post momento, lamirante al ni tra la +koridoro tiel rapide kiel li povis, "estis tri cent livra bankbileto +en mia monujo, tial mi pensis, ke estos pli senriske ĝin lasi en la +oficejo, ĉar mi havis aferojn en la urbo hodiaŭ posttagmeze; kaj +Londono ne estas la plej sendanĝera loko en la mondo ĉirkaŭporti +en poŝo tri cent livrajn bankbiletojn! Ĉu ne vere?"</p> + +<p>"Apenaŭ," respondis mia frato, ridante, kiel ni ĉiuj tri rapidiris +sur la fervojan trotuaron, sekvataj de la hotelportisto, "se mi havus +unu, mi bone scias, ke mi ĝin perdus dum malpli ol kvin minutoj."</p> + +<p>"Dum kvin minutoj," ekkriis la maljuna sinjoro, turnante sin rapide. +"Kiel?"</p> + +<p>"Nu! ĝi bruligus truon en mia poŝo," rediris mia frato.</p> + +<p>"Ha! ha!" li ridis. "Mi rememoros tion, kaj diros al mia edzino, kiam +mi alvenos hejmen, ke mi perdis la monon, kiun Vilĉjo, mia filo, +devus kunpreni kun li al Nova Zelando! Kia stato de turmento ŝi +enestos! Kaj kiam ŝi estos fininta min demandi, kiam kaj kie mi ĝin +perdis, kaj kiel mi povis esti tiel senzorga kaj malsaĝa." Tiam mi +respondos, "Ĝi bruligis truon en mia poŝo!" "Ha! ha! kiel kolera +ŝi estos, ke mi ŝercis pri tiel grava afero! kaj kiel Vilĉjo +ridegos! Sed, jen estas la vagonaro. En kia klaso vi vojaĝas?" li +diris al mi.</p> + +<p>"La dua," mi respondis.</p> + +<p>"Nu, mi do diros al vi adiaŭ, ĉar mi ĉiam vojaĝas en la unua. Ĉe +mia tempo de vivo, mi trovas, ke mi devas doni al miaj maljunaj ostoj +kiel eble plej multe da ripozo!"</p> + +<p class="pagenum">99</p> + +<p>Mi tiom amuziĝis je la stranga maljunulo, ke mi diris: "Ho! ne. Mi +kunvojaĝos kun vi, kaj pagos la kostdiferencon en Brighton."</p> + +<p>"Mi ne volas ke vi elpezu monon miakaŭze," li respondis.</p> + +<p>"Ho! ne signifas," mi diris, "estos nur bagatelo." Mi do lin sekvis +en unuaklasan kupeon, kiu estis neokupata.</p> + +<p>La portisto enmetis la paketojn; mi diris adiaŭ al mia frato kaj +sidigis min en angulo de la kupeo kontraŭ la maljuna sinjoro, kaj ni +forveturis.</p> + + + + +<p class="center">ĈAPITRO II.</p> + + +<p>Kaj nun, dum la vagonaro forrapidegas al Brighton, permesu al mi diri +malmultajn vortojn pri mia familio kaj mi mem.</p> + +<p>Mia patro, maljuna generala oficiro, estis mortinta antaŭ kelkaj +jaroj. Post lia morto, mia patrino, kiu havis nur sian vidvinan +pension kaj proksimume centlivrojn ĉiujare, loĝis en Brighton, +por pli ekonomie eduki miajn du fratinojn, unu el kiuj estis nun +plenkreska, kaj la alia ĉe lernejo en la urbo. Mia pli maljuna kaj +sola frato, Karlos, de kiu mi ĵus disiĝis ĉe la stacidomo, estis, +antaŭ ne longe, tininta aranĝi siajn vespermanĝojn<a href="#fnII.7.1" id="fnrefII.7.1"><sup>[1]</sup></a> ĉe la +<i>Inner Temple</i> (leĝa kolegio), kaj nun kredis sin plene sur vojo al +elokventeca gloro!</p> + +<p>Pri mi mem, ĝi estu mallonge dirita, ke mi estis, antaŭ kelkaj +monatoj, preninta mian B.A. gradon ĉe Cambridge. Unue mi estis +difinita por la leĝoscienco, sed militama fervoro, nedube heridita +de mia patro, kontraŭkuris la dezirojn de mia patrino, kaj mi +malfacile ricevis ŝian konsenton ŝanĝi la robon por la glavo. +Pro tiu ĉi celo, mi iris Londonon por prezenti min antaŭ komitato +de eminentaj militkuracistoj ĉe Whitehall. Fiera pri miaj atletaj +faroj en la universitato, mi uzas la okazon por diri al la tri gravaj +eminentuloj, kiam ili demandis min pri mia sano, ke mi kredas ke ne +estu multe da timo ke mi havu ian korpan malsanon, ĉar mi remis en +la boato kiu estis "ĉefo de la rivero" lastan Majon ĉe Cambridge, +kaj ankaŭ, ĉe Henley, en Julio gagnis diversajn boato-konkurojn. +Miasurprize, ili min sciigis, ke tiaokaze, ili devas fari tre zorgan +ekzamenon, ĉar atletaj sinjoroj ofte ne estas tiel sanaj, spire kaj +membre, kiel ili mem imagas. Tial, anstataŭ supraĵa ekzameno, kiun +mi atendis, me devis suferi severan provon. Oni igis min senvestigi, +salti super benkojn, salteti jen per unu piedo, jen per la alia; mi +devis legi per unu okulo, tiam per la alia; miaj dentoj, pulmoj, +kruroj, brakoj, oreloj, manoj, piedoj, fakte mia tuta korpo estis +zorgege ekzamenata, ĝis kiam mi ekpensis, ke mi estas ĉevalo +vendota sub la serĉaj okuloj de bestokuracisto! Tamen, fine mi estis +certigata bonsana kaj konvena aspiranto por pulvo kaj kuglo.</p> + +<p>Lasante <i>Whitehall</i>, mia militfervoro estis neniel estingata; ĉar +mi tuj tutĝoje marŝis al la <i>Temple</i> (leĝkolegio); allogis mian +fraton de lia <i>Coke upon Littleton</i> (leĝlibro), por ke li venu +kun mi aĉeti turn-pafileton. Aĉetinte tiun ĉi, mi ordonis al la +armilfaristo ke li sendu ĝin al la <i>Grosvenor Hotelo</i>, adresita al +Sinjoro Georgo Middleton; kaj tiam, tial ke mia frato estas tro okupa +por veni kun mi al mia tajloro, ni disiĝis, li promesante, ke li +vespermanĝos kun mi en la hotelo je la sepa.</p> + +<p>Je la sepa mia frato alvenis, kaj ni sidiĝis ĉe tablo en la +manĝoĉambro. Apude estis malgranda maljuna sinjoro, kiu, post +kelkaj rimarkoj pri la vetero, varmeco de la ĉambro, kaj cetere, +demandis ĉu li povas unuiĝi kun ni. Ni volonte konsentis, kaj li +sidiĝis ĉe nia tablo.</p> + +<p>Li gajigis nin multe per siaj mallongaj lertaj skizoj de vivo kaj +karaktero en preskaŭ ĉiu parto de la mondo. Evidente li estis homo +kiu estis multege vojaĝinta, kaj ne estis forgesinta tion, kion +li vidis. Tio ĉi, kune kun la iom kurioza, sagaca modo per kiu li +rakontis siajn spertojn, igis lin plej agrabla kunulo, kaj mi multe +ĝojis, kiam mi ektrovis ke ni estas vojaĝontaj al Brighton en sama +vagonaro. Kaj nune, jen estas ni ambaŭ rapide forveturantaj po +kvindek mejloj la horon al nia celo.</p> + +<p class="center">(<i>Daŭrigota</i>).</p> + +<h6 class="fn-header">PIEDNOTO:</h6> + +<p class="footnote"> +<a id="fnII.7.1"></a> <a href="#fnrefII.7.1">[1]</a> +<i>Antaŭe, membro de universitato, post kiam li ricevis la gradon B.A. +(Baccaloreus Artium), povis fariĝi advokato, sen plua ekzameno, se li +varbis sin kiel membro de unu el la leĝaj kolegioj, kaj ĉeestis +ĉe ne malpli ol kvar vespermanĝoj en la salono de sia kolegio. Tion +ĉi oni nomis "manĝi vespermanĝojn."</i> +</p> + +</div> + +<div id="est2-7-13" class="poetry" lang="eo"> + +<h5 class="poem-header">PINO.</h5> + +<p>El Hejne-Lermontov.</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">En nordo sovaĝa, sur nuda supraĵo</span> + <span class="i2">Balancas sin sola la pin’,</span> + <span class="i0">Kaj dormas, vestita en neĝ’ ŝutiĝanta,</span> + <span class="i2">Kaj revas pri sia fratin’.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ŝi sonĝas, ke ploras sur monta krutaĵo,</span> + <span class="i2">En lando de suna surir’,</span> + <span class="i0">En fremda dezerto kun sablo brulanta,</span> + <span class="i2">La palmo belega je mir’.</span></div> +</div> + +<p class="near_sig">Vs. Lojko.</p> +</div> + +<div id="est2-7-14" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">100</p> +<h5>ERMITO PRESKAŬ MODERNA.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de E.W.</p> + + +<p>Mi vizitis onklon kiu loĝis sur monteto apud kies piedo kuŝas la +marborda urbeto, Cromarty. Unu tagon alvenis la pastro de la proksima +<i>Libera preĝejo</i>. Li nin sciigis ke li ĵus venis de interparolado +kun viro la plej spirita el ĉiuj liaj konatoj, la ermito de Navity. +Mia onklo tiun ĉi ne konis, kaj respondante al liaj demandoj, S<sup>ro</sup> +Stuart diris ke estis solulo kiu antaŭ dekkvin jaroj venis al stepo +dezerta kaj konstruis budon apud sankta fonto kie antikve multe da +malsanuloj mirakle kuraciĝis. Tie li vivadis sola, manĝante nur la +kreskaĵojn el lia peco da tero, trinkante nur akvon portante somere +kaj vintre maldikan eluzitan militan uniformon multe flikitan. Ĉiun +dimanĉon li venis al la preĝejo, malproksima de 4-5 mejloj de sia +budo, religie kantis kaj atente aŭskultis la Diservon. Ĉiam li +metis en la kolektujon (por vidvinoj kaj georfoj) arĝentan moneron, +sed neniam li elparolis vorton. Al viroj lin adresantaj li respondis +per saluto milita, al virinoj li ja ne mem ekrigardis, kvankam multaj +el tiuj ĉi, bonkoraj kaj kompataj penis konatiĝi kun viro tiel +stranga, tiel sola. Dum preskaŭ dekdu jaroj la Cromarty anoj pli +malpli lin respektegis, ili havis antikvan tradicion ke la granda +juĝo de vivantoj kaj mortintoj okazos meze la dek naŭan centjaron +sur la stepo de Navity. Ili do kredis ke li devas esti sanktulo +treege avida vidi kaj bonveni sian Savinton. Poste ilia opinio pri li +multe ŝanĝiĝis.</p> + +<p>Kelkaj bovinoj mortis, multaj ĉevaloj lamiĝis, iuj riveretoj +sekiĝis kaj preteririnte lian loĝejon oni vidis fumon supreniri el +lia tegmento, oni aŭdis strangajn voĉojn kunparoladi. Tro certe +estis ke li kunulo estas de la Diablo; iuj eĉ diris ke peko mortiga +estus permesi al sorĉisto pli longan vivadon en lando Kristana.</p> + +<p>La afero fariĝis gravega kaj la pastro sin kredis devigita sin +intermeti. Li iris ĉe la ermito. Oftege li jam frapis al la malalta +pordo, oftege li petegis, vane petegis, vorton de respondo, iafoje li +tie longatempe restis, ĉar li rigardis la malfeliĉulon kiel ŝafo +el sia zorgitaro. Tiun ĉi tagon li tuj invitiĝis eniri kaj vidis +du fratojn. Robbie la nove alveninto kuŝas sur la tero febrofrapita +kaj silenta. S<sup>ro</sup> Stuart aŭdis ilian simplan historion. La +ermito lasis la militistaron post 20 jaroj da servado alportante +atestojn de bon-konduto kune kun bona saneco kaj pensio kiun li ĉiu +monate ricevas ĉe la ĉefurbo de la apuda graflando. Robbie estis +plektisto ĝis sunfrapo kaj kordoloro pri la morto de lia edzino +lin malsaĝigis. Li estas neniam danĝera nur simpla kaj ĉiam +melankolia. La pastro kaj la ermito fariĝis preskaŭ amikoj, sed +ilia interrilato estas severe limigita al interŝanĝo de libroj kaj +al ne oftaj kunvenoj (vizitaj) ĉe la fratoj.</p> + +<p>Aŭdinte tiun ĉi rakonton mi multe deziris konatiĝi kun viro tiel +aparta kiu, vivante en klimato malvarma, preskaŭ tute sin rifuzis +fajron kaj aĉetis nur librojn. S<sup>ro</sup> Stuart diris ke estas neeble +ke mi lin vidos ekster la preĝejo, ĉar vidante virinon alvenante +ĉe li, rapide li forkuros.</p> + +<p>Hontema mi konfesas ke mi tiam ne ankoraŭ postvivis la sensencan +ambicion venki malfacilaĵojn kaj kontraŭadon. Mi decidis viziti +la ermiton kaj mia bona onklo, kiu neniam al mi ion rifuzis, min +kondukis al stepo ĉe Darnie. Mi haltis post arboreto, la sola sur +tuta la stepo, li frapis la pordon, vidis la ermiton kaj diris "Volu +aminde montri al mi la sanktan fonton" kiam mi vidiĝis li aldonis +"al mi kaj al mia nevino kiu venis el Anglujo." Silente Darnie +marŝis antaŭ ni ĝis la bordo de la valeto, tiam li sin turnis, +dirante "Kolonelo, ĉu la nobla fraŭlino volas teni mian manon? +La vojo estas ja krutega." Mi metis mian maldekstran manon en la +lian kiu estas tiel glacia ke mi min promesis neniam ree marŝi +manenmano kun ermito; baldaŭ ĝis al kubuto mia brako rigidiĝis per +la malvarmeco. Kiam ni la tuton vidis kaj la deklivon supreniris, +li diris "Kolonelo, la fraŭlino ŝajnas tre laca, eble estus bone +ke ŝi sin ripozus ĉe mi." Ni eniris en la budo kiu estis peceto +da tero enfermita per torfmuroj, kun tegmento de branĉetoj, torfo +kaj eriko. Ĝi havis nek fenestron nek kamentubon nur truon en la +muro por eniro de la lumo kaj truon en la tegmento por eliro de +la fumo. Anstataŭ tablo staris sur kvar ŝtonoj granda kesto, du +skabeloj plenigis la meblon. Robbie sidis sur la tero apud fajro de +torfo seka kaj abilignetoj varmiganta siajn longajn palajn manojn. +Kun li aŭ plivere al li parolis mia onklo dum Darnie al mi montris +siajn librojn. En la keston, falditajn en tuko nepenetrebla mi vidis +Biblion kun komentario, en kvar volumegoj, la "paradizo perdita" +de Milton, ses volumojn de la verkoj de Shakespeare kaj ĉirkaŭe +dekduon da aliaj libroj bele binditaj. Li tuŝis siajn librojn +kvazaŭ kun adorado. Poste li montris al ni la kreskaĵojn en sia +ĝardeno, disrompis la solan rozon de la sola rozujo kaj ĝin donis +al mi dirante "Neniam ni revidos la unu la<span class="pagenum">101</span> alian." Hejme vespere mia +onklo multe ridis pri nia eksplorado, li skandalegis mian bo-onklinon +per opinio ke "Darnie sin trovante (malsimile al Santo Dunstano kaj +S<sup>to</sup> Antonio) neproviza je ruĝvarmega prenilo, provis favorigi la +Diablon per flora donaco." Estas li kaj ne ŝi kiu unue volis scii +kial viro inteligenta tiamaniere vivadas. Ili demandis al pastro, kiu +diris ke vane li mem penis eltrovi la kaŭzon sed li certege kredas +ke ĝi ne estas malbona nek malhonora. Post du aŭ tri semajnoj ni +promenis kun du sinjorinoj kaj du knaboj. Amiko pruntis por uzo de +tiuj ĉi, ĉevaleton kiu ne plu estas sufiĉe granda por porti liajn +plenaĝajn filojn. Malbonŝance la besto estis longatempe senlabora +kaj fariĝis tro petola; ĝi forĵetis unu knabon, kuŝiĝis sub +la duan, ruliĝis sur la tero, kaj kiam oni ĝin devigis stari ĝi +piedfrapis, dancis sur la postaj kruroj, kaj penis mordi. Estas do +necese ĝin venki se oni iam farus uzon el ĝin. Mia onklo estanta +tro multepesa por cevaleto, kaj lia edzino ne povante sen malrespekto +forlasi ŝiajn gastinojn mi havis la plezuran aferon.</p> + +<p>Mia onklo alttenis unu el ĝiaj antaŭpiedoj dum mi rampis sur la +selon kaj ni rapide forkuris. Mi tute ne povis kontroli la beston +ekscititan ĉar mi nur malfacile povis min balanci sur la selo kies +piedingaj rimenoj estis tro mallongaj por ke mi povu ilin uzi; tial +mi sen sinriproĉo ĝuis la galopon, ĝis mi subite min trovis sur +la herbo. Mi falis kiel kato sur la piedoj kaj ankoraŭ mi tenis +la kondukilojn, tial mi deturnis la ĉevaleton al arboreto, kie mi +disrompis branĉeton kovritan per folioj. Neniam mi frapis bestojn +sed iafoje mi tiklis ilian nazon aŭ orelojn por sciigi ilin ke mi +ĉeestas aŭ por ilin vekigi se ili estas dormemaj. Mi ne deziris +duan falon kaj mi estas certa nenion renkonti mi do sidiĝis sur la +selon tiel kiel rajdis la kamparaninoj en Kimrujo kiujn mi ĉiutage +vidis en mia infaneco. Tiam mi incitis la beston al plej rapida kuro +kaj kiam ajn ĝi volis marŝi mi tremigis la foliojn apud ĝia kapo +tial ke ĝi rekomencis galopon. Kiam ĝi ŝajnis sufiĉe laca por ke +ĝi min obeu mi cirkaŭrigardis kaj min trovis en plena dezerto, sen +vojeto kaj sen ia ideo pri la sido de la urbeto. Vere la besto facile +trovus ĝian hejmon sed ĝi irus ĉe ĝia propra mastro kaj ne ĉe +miaj geonkloj. Dum mi haltis duba mi vidis viron, mi do movinte mian +dekstran piedon al mia maldekstra flanko lin sekvis, lin alvokis kaj +kiam li sin turnis mi lin petis al mi helpi premi la selligilojn kaj +montri la plej rektan vojon al Cromarty House. Li nenion respondis +sed ŝanĝis la bukojn kaj prenis la bridon.</p> + +<p>Mi diris "Volu montri per fingro kie kuŝas la urbeto; ne estas +necese ke vi min akompanu."</p> + +<p>"Estas ja necese, multaj kaj profundaj estas la marĉoj," respondis +voĉon per kies sono mi rekonis Darnie. Mi decidis respekti liajn +kutimojn, sed baldaŭ, tute senvole mi ekkriis "Darnie, kial vi tiel +strange vivadas?" Lian vizagon mi ne povis vidi, lian voĉon tamen +estis kvieta kiam li enfine diris "Mizerulo ne devas enui noblan +fraŭlinon." "Vi ne estas Mizerulo, mi ne estas nobla. Unu estas +nia patro, Dio mem; kaj ni ĉiuj estas gefratoj. Ĉu vi tion ĉi ne +legis el via Biblio? Ĉu vi ĝin ne kredas? Kial vi ne konfidus en +fratino?"</p> + +<p>Post longa silento li komencis paroli tre malfacile ĉar la Angla +lingvo al li estis lingvo alilanda, li rakontis al mi ke liaj +prapatroj kulturis farmojn en bela valo. Li estis la plej juna el +ok gefiloj kaj estis nur dekokjara kiam oni faris fervoran alvokon +al la patriotismo de la Skotoj por defendi la landon kontraŭ +Bonaparte kaj li soldatiĝis: post deksep jaroj li estis serĝento +kaj ricevis longan libertempon. Revidante sian familion li trovis +plenan feliĉecon. Gepatroj gefratoj, geonkloj, gekuzoj, estis sanaj +kaj prosperaj, liaj fratinoj estis ĝojaj edzinoj kaj patrinoj; bona +knabino kiun li de ŝia infaneco amis lin feliĉege bonvenis. Ili +fianĉiĝis, post nur tri jaroj, lia deĵoro elfarita li revenos, +libera, riĉa al la kara valo, al la karega virino, por ĝui inter +iliaj parencoj vivon paradizan.</p> + +<p>La tri jaroj pasis, de Hindujo li rapidis hejmen kaj trovis la valon +sed de la vilaĝo nur fajrenigrigitajn ruinojn. Li marŝis longatempe +antaŭ ol trovi dometon kies timigitaj loĝantoj lin diris ke ĉiuj +vilaĝanoj forpeliĝis por ke la bienulo obtenu plian luprezon el +riĉaj ŝaffarmaj mastroj. Li iris al pastra domo kie li bonege +riceviĝis sed la pastro povis al li nenion sciigi pri liaj parencoj. +El la 350-400 loĝantoj, kelkaj iris Amerikon, kelkaj (surtute +teksistoj) migris en la urbojn kelkaj mortis pro malvarmo, malsato +kaj melankolio. La pastro diris al Darnie ke li devas akcepti siajn +malĝojigojn tiel justa dia puno pro liaj eblaj formetitaj ŝuldoj +de preĝo. Ankaŭ li promesis lin sciigi se iam venas al valo iu el +liaj parencoj. Lasinte la valon Darnie renkontis amikino kiu lin +diris ke la forpeloj kruelege efektiviĝis. Ŝi vidis lian patron +svenigitan per ŝtonbatoj, lian patrinon devigeble eltrenitan el +lito kaj forĵetitan sur malsekan herbon; tie post nokto mizera ŝi +mortis. Dum kelkaj semajnoj Darnie ĉirkaŭe vagis, penante trovi +iajn sciigojn pri sia familio aŭ pri la familio de sia fianĉino, +lasante ĉie la adreson de la oficejo al kie li iros por sia pensio. +Enfine li loĝiĝis al Navity kie post dekdu jaroj li aŭdis pri sia +frato.</p> + +<p>Al mi demandinte kial li elektis restadejon tiel dezertan li +respondis "Ĉar mi timegis fariĝi mortiganto, ju pli mi aŭdis +pri la suferoj de miaj popoloj des pli mi deziregis venĝon. Mi ne +kuraĝis min meti en tentado se mi.... Tiun riĉulo mi ne povos +pardoni. Mi volis pardoni por ke mi estu<span class="pagenum">102</span> apud mia amatino al la mano +dekstra de Dio—tie mi ne estos ĉar mi neniam pardonos, sed ŝi +scios ke mi ŝin iam amegis, al ŝi ĉiam mi restis fidela."</p> + +<p>"Unu tagon vi ja pardonos Darnie."</p> + +<p>"Neeble, mi jam forgesis. Mi jam estas kvazaŭ mortinto ne sentante. +Dum longaj jaroj mi preĝis povi pardoni, tutajn noktojn mi staris +sur la genuoj aŭ kuŝis sur la vizaĝo preĝante povi pardoni—nun +mi ne povas plu preĝi." Li pli multon diris sed mi ne aŭskultis: mi +pensis kaj preĝis. La domo estante videbla mi diris, "Adiaŭ frato +mia, iru hejmen kontenta. Dio vin ja longe pardonis, ĉar li vin +amis, eterne. Li vin amos."</p> + +<p>Je la unua fojo li altlevis la okulojn kaj min regardis "Adiaŭ, +fraŭlino, ĉu vi estas vere fraŭlino aŭ anĝelo sendita de Dio?"</p> + +<p>P.S.—Dum dekok jaroj mi neniam parolis pri Darnie ĉar mi timis +perfidi lian konfidencon. Tiam lin kredante morta mi rakontis lian +historion al amiko mia; nun mi ĝin skribis.</p> + +<p class="far_sig">E.W.</p> +</div> + +<div id="est2-7-15" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">LA HISPANA ARMŜIPARO.</h5> + +<p>De Lord Macaulay, tradukita de Ben Elmy.</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Atentu, se sciiĝus vi pri Angla la virec’;</span> + <span class="i2">Mi kantas kion faris ĝi en fama l’ estintec’;</span> + <span class="i0">Ŝiparo vane kontraŭ ĝi alportis, sur marflu’,</span> + <span class="i2">Meksikan oron, bravajn korojn, for el Hispanuj’.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Jen estis dolĉa tagfiniĝ’ en suna la somer’,</span> + <span class="i2">Ŝip’ Angla flugis al haven’ de la Devon’a ter’;</span> + <span class="i0">Tagiĝe jam ekvidis ĝi, sur la Aŭrinja mar’,</span> + <span class="i2">Grandegajn nigrajn ŝipojn el Hispana la ŝipar’;</span> + <span class="i0">Ĝi ilin ekevitis ĉe la frua sunleviĝ’,</span> + <span class="i2">Sed poste, ĝis la tagomez’ daŭradis la ĉasiĝ’.</span> + <span class="i0">Tuj ĉia urba pafileg’ metiĝis sub gvardi’,</span> + <span class="i2">Ekflamis tuj signalofajr’ de l’ alta bateri’;</span> + <span class="i0">Forflugis multaj fiŝbarketoj serĉi pri l’ afer’,</span> + <span class="i2">Kun sanga sprono rajdis for tre multa kurier’.</span> + <span class="i0">L’ urbestro, griza maljunul’, almarŝas en mezur’,</span> + <span class="i2">Kun halebardanaro, kaj batado de tambur’;</span> + <span class="i0">Ĉar en la plac’ la hejmgardistoj jam kolektis sin,</span> + <span class="i2">Starigi tie, laŭ komand’, standardon de l’ reĝin’;</span> + <span class="i0">Fiere sonas la trompet’, kaj dancas sonoril’,</span> + <span class="i2">Dum malfaldiĝas per la vent’, la reĝa blazonil’;</span> + <span class="i0">Leon’ herolda de la mar’, antikva kun kroneg’,</span> + <span class="i2">Liliojn, jen, trabatas ĝi per forta piedeg’.</span> + <span class="i0">Tiele alpaŝadis ĝi, ĉe l’ kamp’ de Pikardi’,</span> + <span class="i2">Al agloŝild’ Cezara, al plumar’ de Bohemi’;</span> + <span class="i0">Tiele elrigardis kiam, apud Aĝinkort’,</span> + <span class="i2">La ĝin ĉasantajn princojn ĝi oferis al la mort’.</span> + <span class="i0">Salutu flagon, knab’! Alĵetu florojn, ho knabin’!</span> + <span class="i2">Ektondru pafilegoj, inde reverenci ĝin!</span> + <span class="i0">Ho suno, allumigu ĝin, per tuta brilo via!</span> + <span class="i2">La glora "Ĉiamsama," la standard’ fiera nia!</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">En vent’ vespera svingas sin la peza riĉa flag’,</span> + <span class="i2">Ekbrilas ĝia oro en la lasta lum’ de l’ tag’;</span> + <span class="i0">Kuŝiĝas nun la suno, tuj alvenas nokto, kia</span> + <span class="i2">Neniam en Anglujo estis, nek revenos tia.</span> + <span class="i0">De Ediŝtono ĝis Bervik’, Linreĝa ĝis Milford’,</span> + <span class="i2">Okupe estis, kvazaŭ tag’, en tuta l’ Angla bord’;</span> + <span class="i0">Jen la signaloflam’, de l’ orient’ ĝis okcident’,</span> + <span class="i2">Sur Mont’ Miĥala brulas, kaj sur Kap’ de l’ Orient’.</span> + <span class="i0">Hispanoj, do, ekvidas nun sur ĉia promontor’,</span> + <span class="i2">Fajreron briletantan kiel pint’ de viva or’.</span> + <span class="i0">Fiŝist’ boaton lasis sur la ondoj de Tamar’,</span> + <span class="i2">Ministoj alvenadis el Mendip’a kavernar’;</span> + <span class="i0">Signal’ vidiĝis trans arbar’, kaj trans herbejo, ĉe</span> + <span class="i2">Paŝtistoj de Stonhenĝo, kaj ĉasistoj de Bolej’;</span> + <span class="i0">La tutan nokton en Bristol’ batadis sonoril’,</span> + <span class="i2">Tricent rajdantoj venis, kun ĉevaloj kaj armil’.</span> + <span class="i0">Gardostarant’ ĉe Blankdomeg’ ekvidis tra l’ mallum’,</span> + <span class="i2">Super monteto de Riĉmond’, iom da ruĝa fum’;</span> + <span class="i0">Eksonis tuj trompeto, tuj bruegis pafileg’,</span> + <span class="i2">Tuj, eksaltante je koler’, vekiĝis reĝurbeg’;</span> + <span class="i0">Tuj reciproke flamas fajr’ sur urbpordego ĉia,</span> + <span class="i2">Tuj sonoril’ al viglo vokas per ordono ĝia;</span> + <span class="i0">La bateri’ de l’ Tur’ tondrigas veton de batal’,</span> + <span class="i2">Milo da ŝipoj sur la Temz’ aplaŭdas al signal’;</span> + <span class="i0">El ĉia part’ audiĝas nun pieda peza bat’,</span> + <span class="i2">Je flagoj kaj pikstangoj tuj pleniĝas ĉia strat’;</span> + <span class="i0">Kaj pli kreskadis nun la flam’, pli laŭta estis bru’,</span> + <span class="i2">Dum el proksima kamp’ plimultiĝadis homoflu’;</span> + <span class="i0">Trans Nigrastepo orienten flugis la alvok’,</span> + <span class="i2">Al multa Kent’a estro en antikva hejmolok’;</span> + <span class="i0">Kaj suden rajdis kurier’ trans Temz’a dolĉa bord’,</span> + <span class="i2">Kaj de Hamsted’a erikej’ galopis al la nord’;</span> + <span class="i0">Kaj for, je l’ tuta nokt’, sen paŭz’ daŭradis la kurad’,</span> + <span class="i2">De mont’ al mont’, de tur’ al tur’, senĉesa eksaltad’;</span> + <span class="i0">Ĝis staris la standardo sur la Pik’a kruta front’,</span> + <span class="i2">Kaj ĝis vulkane brulis ĉia alta Kimra mont’;</span> + <span class="i0">Ĝis dek provincoj vidis jam flamegon sur Malvern’,</span> + <span class="i2">Ĝis la Wrekin’ ekŝajnis nur sangruĝa nubostern’;</span> + <span class="i0">Ĝis kreskis brilo sur l’ Eli’a sankta konstruaĵ’,</span> + <span class="i2">Kaj ĉia urbo armis sin en larĝa l’ ebenaĵ’;</span> + <span class="i0">Al Linko rapidiĝis de Belvero la signal’,</span> + <span class="i2">Kaj Linko tuj forsendis ĝin trans Trent’a vasta val’;</span> + <span class="i0">Ĝis ĉe Skidaw’ vidiĝis fajr’ sur Lank’a la kastel’,</span> + <span class="i2">Kaj ruĝo sur Skidaw’ ekvekis burĝojn de Karlel’.</span></div> +</div> +</div> + +<div id="est2-7-16" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">103</p> +<h5>IOMETO DA MUZIKO.</h5> + +<p class="center">Tradukita de Alfred J. Hulme (Esp. 8688).</p> + +<p class="center">El "Dan Leno His Book" (Dan Leno estis la Rega Amuzisto).</p> + + +<p>Mi estas pleje memedukita viro, kaj mi estas baraktinta kun ĉiu el +la artoj kaj sciencoj en "broŝura" maniero. Sed dum la tuta kurso de +mia studado mi neniam havis tian ekscitan tempon kian tiam kiam mi +provis plene majstrumi la sakfajfilon per sep lecionoj sen helpo de +instruisto.</p> + +<p>Mi ne precipe amis tiun muzikilon, kaj mi pensas ke mi komprenas kial +ĝi malofte ludiĝas ĉe simfoniaj koncertoj. Sed mi havis sorbegan +sciamon eltrovi ĉu mi povos fari kortuŝantan efekton porke blekante +per ĝi la "Preĝon de virgulino." Mi antaŭpensis ke ĝi estos la +plej kortuŝa muzika efekto iam konata.</p> + +<p>Mia tiatempa pensiistino estis bonenutrita ino, sed ŝi ne havis +orelon; ŝi devis aŭskulti tra sia nazo, kaj kompreneble tiu +malfacilo igas al ŝi antaŭjuĝon kontraŭ klasika muziko. Mia unua +atenco estis ektremiga. Mi estis ferminta la pordon kaj preninta +grandan buŝplenon da la tuboj, kaj elblovinte ĝis miaj dentoj +preskaŭ elfalis, mi sukcesis plenigi la sakon aŭ ventujon per +kvanto da sudokcidenta vento.</p> + +<p>Okazis nenio dum kelkaj momentoj; sed ĵus kiam mi estis spireganta +kaj sopiranta antaŭ rekomenci, tiam la ilo ŝajne vekiĝis +subite pro sento pri ĝiaj ĉirkaŭaĵoj, kaj komencis kriegadon, +ploregadon, kaj kraĉadon. Ĝi sonis kiel tridek katoj kun iliaj +vostoj en rulpremmaŝino de lavisto. Timigita, mi lasis fali la +estaĵon kaj forkuris el la ĉambron. Sur la etaĝo mi ekrenkontis +mian pensiistinon, kiu brake karesis min, mole kisante min ĉe la +frunto, demandis "Ĉu la doloro estas kie?" Kaj informis ke "ŝia +mortinta edzo foje suferis same, sed ŝi konjektas ke li neniam havis +ĝin tiel malbone kiel mi."</p> + +<p>La loĝanto supre mi juna viro estis forta kaj kutime malagrabla +kanajlo, sed je tiu-ĉi okazo li ĝentiliĝis kaj sendis depeŝon +peti "Ĉu Sinjoro Leno kompleze ĉesos kantadon, ĉar li deziris +dormi."</p> + +<p>Je la okazo de mia dua leciono, mi komencis praktiki en mia +dormĉambro antaŭ frumatenmanĝo, kaj mi ekvidis tra la fenestro +karan multepezan amikon mian. Li estis proksimiĝanta por inviti lin +mem al matenmanĝo.</p> + +<p>Mi treege blovis en la aerujon, kaj tuj metis la sakfajfilon sub la +littukaro kaj atendis mian vizitonton.</p> + +<p>"Ho! maljuna viro," ekdiris la kora gasto,—"ĉu, jam vi leviĝis? +Ĉu, plu da studado? Ne zorgu pri seĝo, mi sidiĝos sur la +lavtablon."</p> + +<p>Tia ne estis tio kion mi deziris, tial mi tuj malsekigis la lavtablon +per ŝajne mallerte renversante iom da akvon.</p> + +<p>"Nu, do, mi sidiĝos sur la liton," li kriis. Li sidigis sur la +liton—faliĝis sur ĝin laŭ lia gajega maniero.</p> + +<p>Mia sakfajfilo noble konvenis la okazon. Ju frue la dorso de mia +amiko kontaktiĝis je la lito, des frue ekverŝiĝis sangorigidaj +ĝemegoj kaj kriegoj el sub la littukaro.</p> + +<p>Ĝi vere estis terura bruo kiu haltigis eĉ mian koron. Mia amiko +eksaltegis al tia alto ke li frapigis sian kapon kontraŭ la plafono. +Lia hararo rekte stariĝis; liaj dentoj kraketis; liaj ĝenuoj +kunfrapis.</p> + +<p>"Bona Dio! Dan!" li babilis. "Mi plej evidente estas mortiginta la +infanon."</p> + +<p>Mi neniam dum mia vivado vidis tian pentraĵon de tragedia terurego. +Subite li verŝajne reatingis la uzon de liaj membroj; li ekmalfermis +la pordon kaj sovaĝe kuregis straton. Mi vokis al li tra la +fenestro. Mi diris, "Nenia profito estas forkuri; ni devas vizaĝe +kontraŭstari tiun-ĉi malfeliĉon kaj decidi tion kion ni faros. Tuj +supreniru. Se popoloj vidos vin tiamaniere agi, ili eksuspektos ion."</p> + +<p>Tial li treme revenis, kaj mi serioze komencis diskuti kune kun li +pri la konsilindeco ĉu kaŝi subplanken la korpon, kaj poste elmigri +Venezuelon.</p> + +<p>Lia vizaĝo kovriĝis per la manoj, kaj li ŝajne konfuzegiĝis pro +la penso ke lia sorto estas tute defektita. Fine li leviĝis, kun +trankvila decido sur la vizaĝo. Li apudiris la liton kaj dolĉe +tuŝis la kovrilon.</p> + +<p>La fajfilo eksonigis kuriozan sopireton. "Dan," ploretis mia +multepeza amiko, "ĝi ankoraŭ vivas! ĝi ja ankoraŭ vivas! Tiam li +forturnis la littukojn."</p> + +<p class="center"><i>Faligu la kurtenon!</i></p> +</div> + +<div id="est2-7-17" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">104</p> +<h5>FRAGMENTAJ MEMOROJ.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon).</p> + +<p class="center"><i>La aŭtoro rizervas ĉiajn rajtojn.</i></p> + + +<p>Ankoraŭ mi ne diris ion pri afero kiu en la Ŝtatoj estas tute +ordinara; la movigo de domoj.</p> + +<p>Por ni Angloj estas ofte malfacile kontentigi nin: aŭ ni ŝatas +domon kaj malŝatas ĝian siton, aŭ, kontraŭe, ni trovas konvenegan +siton, kaj, jen, la domo, kiu staras sur ĝi, estas tute ne +dezirinda; eĉ eble ne estas domo.</p> + +<p>Sed por Amerikano la afero estas multe pli simpla. Li vidas konvenan +domon kaj aĉetas gin. Se poste li vidas siton, kiu ŝajnas al li +preferinda, li ankaŭ aĉetas <i>ĝin</i>. Tiam li metas sian domon +sur translokigilojn kaj translokigas ĝin sur la novan siton. Li +ne ĝenas sin pro la pakado de sia meblaro. Tiel lertaj estas la +translokigistoj ke ne eĉ pentraĵo defalos de la muroj dum la +translokigo.</p> + +<p>Mi ne diras ke <i>neniam</i> okazas malfeliĉo, car okaze—sed mi rakontos +tion kion mi vidis.</p> + +<p>Foje promenante en urbon kiun ni nomos <i>New York,</i> mi forlasis la +grandajn ŝtonajn konstruaĵojn kaj eniris straton de lignaj dometoj. +Se ĝuste mi memoras ili estas apartaj, kaj havis ĝardenetojn kiuj +tre similis al verdaj tablotukoj kun bordoj florigitaj.</p> + +<p>El tiuj ĉi dometoj unu staris tute malrekte, tiel kiel se infaneto +de iu el la antikvaj grandeguloj, ludante je siaj ludiloj, kiam +li metis tiun ludilon sur sian naztuketon verdan, dum unu momento +estus restinta kontraŭ ĝi la manon, kaj tion tuj ekvidinte estus +formovinta la pezon antaŭ tute premegi la domon.</p> + +<p>Nature tiu ĉi strangaĵo vekigis mian sciamon, kaj mi informiĝis +pri la kaŭzo de tia malrektiĝo.</p> + +<p>Sed por bone komprenigi la aferon mi devas unue klarigi kiamaniere +Ameriko altigas sian domon.</p> + +<p>Li ĝuste "mal"-as nian Anglan metodon. Ĉe ni oni formetas la +tegmenton kaj aldonas supran etaĝon. Ameriko, kontraŭe, altigas per +altigiloj la tutan domon kaj sub ĝi konstruas <i>malsupran</i> etaĝon.</p> + +<p>Nu; mia informanto diris al mi ke en la domo plej apude al tiu +kiun mi rimarkas loĝis domkonstruisto, kaj en la kapon de tiu +domkonstruisto venis la ideo altigi sian domon. Sed, ĉar li +estis kredeble iom ŝparemulo li decidis ke li ne dungos istajn +laboristojn, sed ĉion faros per siaj propraj salajruloj kaj iloj.</p> + +<p>Ili vere sukcesis altlevi la domon, sed (aŭ ĉar li ne bone +komprenis la aferon, aŭ ĉar li ne havis sufiĉon da homoj aŭ +iloj), kelkaparte la subportiloj rompiĝis, kaj la domo, falinta laŭ +tiu direkto, falis kontraŭ tiun domon pri kiu mi faras demandon, kaj +ĝin lasis tiel kiel nun mi vidas.</p> + +<p>Kiel ofte mi vidas ke se Biciklanto ektuŝegas piediranton, la +piediranto pli suferas. Ankaŭ tie ĉi la domo de la domkonstruisto +ne montris ian ajn postsignon de sia aventuro. Oni legis la historion +en la difektaĵo de ĝia neofendinta najbaro.</p> + +<p>Foje mi legis rakonton pri la altigo de hotelo ĉe <i>San Francisco</i> +por ke subpasu fervojo. Mi ne garantias ĉiun detalon ĉar mi +rakontas de memoro; sed tiel bone la priskribo montras la metodon +kion oni uzas por altigi domojn ke la legantaro certe min pardonos, +se mi penos skribi pri ĝi tion kion mi memoras.</p> + +<p>Unue oni formovis kelkajn ŝtonojn kaj por ili anstataŭigis trabojn. +Nature oni formovis ĉiujn la ŝtonojn el la sama vico, kaj oni +zorgis ne formovi sufiĉon da ili por malfortigi la konstruaĵon. +Kiam oni estas anstataŭ ŝtonoj anstataŭiginta trabojn oni el la +sama vico formovis aliajn ŝtonojn, ankaŭ anstataŭiganta ilin per +traboj; kaj tiamaniere oni daŭrigis ĝis kiam la tuta konstruaĵo +restis kvazaŭ sur fortega ligna kadro. Kompreneble oni formovis +la ŝtonojn samtempe el multaj lokoj sur la sama viĉo. Sub tiu +kadrego oni metis aregon de turnleviloj, kaj ĉe ĉiu turnlevilo +starigis homon, kiu, ĉe donita signo iomete turnigos la tenilon. Oni +tre zorgis ke ĉiu el ili turnu ĝuste la saman spacon ĉe la sama +momento, kaj ĉe ĉiu movo oni altlevis la konstruaĵon, mi supozas, +nur malgrandan porcion da colo.</p> + +<p>Tuj kiam oni estis levinta la kadregon suficon da spaco por tion +permesi aliaj laboristoj konstruis sub ĝi unu tavolon de dikega +kaj fortega muro. Pro tio, neniam estas granda interspaco inter la +konstruaĵo kaj la subkonstruaĵo. Fine, mi supozas, oni formovis la +trabojn malmaniere kiel oni unue ilin enmetis en la muron. Dum la +tuta altigo gastoj manĝis kaj dormis en la hotelo kaj, oni diras, ne +sentis eĉ la plej malgrandan skueton.</p> + +<p>Tie ĉi mi intencis ion diri pri la hoteloj, sed tiu estas afero +tro longa por esti traktata en la fino de fragmento. Mi tial +anstataŭigos por ĝi priskribon de Dioservo kiu lasis sur mia cerbo +profundegan impreson. Pri la hoteloj mi esperas paroli en la proksima +fragmento.</p> + +<p>Ĝis nun mi ne parolis de mia akompanantino dum la pli granda porcio +de mia vojaĝo. Permesu ke mi nun prezentu al la legantaro—mian +onklinon.</p> + +<p class="pagenum">105</p> + +<p>Ho! tiu dimanĉo; kiel ĝi estis varmega! Apenaŭ oni povis spiri, +kaj en niajn manojn mi certe atendis vidi kelkajn ventumilojn, sed +tion kion mi vidis mi tute ne atendis, eĉ ne povis atendi.</p> + +<p>En la tuta preĝejo (kaj ĝi estis <i>tre</i> granda konstruaĵo) mi +kredas ke la onklino kaj mi mem estis la solaj personoj kiuj ne +portis ventumilon.</p> + +<p>Eble oni devas ankaŭ ekcepti la organiston, sed nur dum la tempo mem +kiam li ludis la organon, kaj mi ne estas certa ke iu ne ventumis lin +dum la ludado.</p> + +<p>Ho! tiuj maltrankvilaj, maltrankviligaj ventumiloj! Ĉie en la +preĝbenkoj oni svingetis ilin; ĉiu ĥorano kaj ĥoranino svingetis +ilin; dum la kantado oni svingetis ilin; dum la preĝoj oni ankoraŭ +ilin svingetis; oni ilin svingetis dum la legado de la Sankta Biblio, +kaj, kiam fine la predikisto supreniris la tribunon por prediki, +<i>li</i> ankaŭ portis ventumilon kaj sin ventumadis per ĝi dum la tuta +predikado.</p> + +<p>La komenco de la prediko mi aŭdis tiamaniere:</p> + +<p>"Miaj karaj" (<i>ventum</i>—li svingis la ventumilon dekstren) "fratoj" +(<i>ilo</i>: ventumilon maldekstren). "Mi parolos al vi" (<i>ventum</i>—) +"hodiaŭ pri la" (<i>ilo</i>) "vortoj kiujn vi" (<i>ventum</i>—) trovos en la +(<i>ilo</i>), k.t.p.</p> + +<p>Aŭskulti mi ne povis. Malgraŭ la volo miaj okuloj postsekvadis la +movojn de tiuj diversaj ventumiloj, kaj preskaŭ mi fariĝis strabulo +per mia prenado por vidi ĉiujn el ili samtempe.</p> + +<p>Ekkaptis min freneza deziro ke oni svingu ilin ĉiu ĉe la sama +momento laŭ la sama direkto. Mi ne povis ne rigardi, mi ne povis +fermi la okulojn. Mi estis hipnotigita per ili, kaj bonege mi +komprenis la koron de tiu fama violonisto kiu subite ĉesis ludi sian +amatan muzikilon, kaj alveninta al la antaŭa flanko de la estrado +tiamaniere parolis al riĉe vestita sinjorino, kiu sidis en la unua +vico de la aŭskultejo kaj trankvile ventumadis sin: "Sinjorino, +sinjorino: kiamaniere mi povas ludi la violonon en tempo 2/4, se vi +persistas vin ventumi en tempo 6/8?"</p> + +<p>En tiu preĝejo oni sin ventumadis en ĉiuj la tempoj. Pri unu afero +mi estas nepre decidinta. Se ankoraŭ mi ĉeestos tian Dioservon, mi +mem kunprenos ventumilon.</p> +</div> + +<div id="est2-7-18" class="article" lang="eo"> +<h5>UNIVERSALA KONGRESO EN BOULOGNE (Aŭgusto 5–13, 1905).</h5> + + +<p>Dum la 1<sup>a</sup> Universala Kongreso de Esperanto, kiu okazos proksiman +Aŭguston, sub la prezido de D<sup>ro</sup> L. Zamenhof, en Boulogne-sur-Mer, +estos organizataj vesperkunvenoj kiuj konsistos precipe el <i>balo</i> kaj +<i>koncertoj.</i></p> + +<p>Estas de nun necese prepari tiujn kunvenojn por ke ili havu kiel +eble plej grandan sukceson. Ni ne dubas ke se ni atingas tiun celon, +ni estos incitintaj la kuriozecon de la skeptikuloj kaj de la +indiferentuloj kiuj nepre estos tiam esperantistigotaj. Tial, tiuj +festoj devas esti zorge pripensataj kaj de longe organizataj.</p> + +<p><i>Balo.</i>—Laŭ la opinio de kelkaj Kongresontoj, ni pensis ke +estus bone ke en la balo partoprenu multaj fremduloj kun naciaj +aŭ regionaj vestaĵoj. Tiu balo estus tiel originala festo kiu +elmontrus tute bone la diversecon de la nacioj reprezentataj en la +Kongreso; plie, kaj precipe, la interkompreno per Esperanto estus +pli konstatebla kaj farus gravan impreson sur la granda amaso da +libertempuloj kaj da turistoj kiuj ĉiujare vizitas Boulogne-sur-Mer +dum Aŭgusto. La balo devas do esti fruktoplena propagandilo. Ni +estas certaj ke ĉiuj gekongresontoj komprenos la gravecon de tiu +kunveno kaj <i>ni ne scius tro insisti por ke kiel eble plej multaj el +ili skibu al ni post ne longe promesante alveni kun naciaj, regionaj +kaj variaj kostumoj</i>. Ni estos tre dankemaj al ĉiuj kiuj bonvolos +aŭdi nian alvokon.</p> + +<p><i>Koncertoj.</i>—Alia grava punkto pri festoj kongresaj estas tiu +kiu celas la organizadon de la koncertoj. Eble okazos almenaŭ du +koncertoj, nur esperantistaj kompreneble. Ĉar ilia sukceso postulas +ke la partoprenantoj estu diverslingvaj, por pruvi ke Esperanto estas +same elparolata en ĉiuj nacioj, ni petas ĉiujn kiuj povas kanti, +deklami aŭ ludi muzikilon ke ili bonvolu:</p> + +<p>1<sup>e</sup> Sendi al ni la tekstojn de la verkoj kiujn ili intencus +prezenti;</p> + +<p>2<sup>e</sup> Sciigi al ni kiujn tagojn ili <i>nepre</i> estos en +Boulogne-sur-Mer.</p> + +<p>La solvoj de tiuj demandoj tre helpus la formadon de niaj programoj. +<i>Multegaj estu la respondoj!</i></p> + +<p>Ni esperas ke tiu ĉi alvoko nia estos aŭdata en la esperantistaro +kiu venos al Kongreso kaj ni sciigas ke ni dezirus ricevi, kiel +eble plej baldaŭ, la respondojn kiuj estos adresataj al: <i>S<sup>ro</sup> +Paul Boulet, Vicsekretario de la Grupo Esperantista, 49, Strato +Louis-Duflos, Boulogne-sur-Mer (France).</i></p> +</div> + +<div id="est2-7-19" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">106</p> +<h5>LA KVAR HENRIKOJ.</h5> + +<p class="center">Rakonto de Frédéric Soulié.—Esperantigis A. Motteau.</p> + + +<p>Oni diras ke, foje, en vespero kiam torente pluvo falis, maljunulino, +kiun ŝiaj najbaroj pensis esti sorĉistino, kaj kiu loĝis en +malriĉa terdometo meze de la arbaro S<sup>ta</sup> Germano, aŭdis frapadon +ĉe la pordo: ŝi ĝin malfermis, kaj ekvidis rajdanton kiu petis +por gastiĝo. Ŝi kondukis lian ĉevalon en garbejon kaj envenigis +lin kun ŝi. Per lumo de fumiĝa lampo ŝi juĝis ke li estis juna +nobelo: la figuro elmontris junecon, la vestaĵo nobelecon. La +maljunulino ekbruligis fajron, kaj demandis "Ĉu la sinjoro deziras +ion por manĝi?" Deksesjara apetito, tute kiel samaĝa koro, estas +tre avida kaj ne tro elektema: tial, la junulo akceptis porcion da +fromaĝo kaj pano, eltiritan de pankesto, el kiu konsistis la tuta +provizo de la maljunulino. "Mi havas nenion krom tion," diris ŝi al +la juna nobelo, "dekona, reĝa, sala, helpa, kaj ceteraj impostoj +nur tion lasas al mi por prezenti al malriĉaj vojirantoj;—plue, la +ĉirkaŭaj malĝentiluloj diras ke mi estas sorĉistino dediĉita al +la diablo, kaj tute konscience kaj senpune ŝtelas la produktaĵon de +mia kampo."</p> + +<p>"Pardi," diris la juna nobelo, "se mi iam fariĝos reĝo de Francujo, +mi neniigos impostojn kaj edukigos la popolon."</p> + +<p>"Dio vin aŭdu!" respondis la maljunulino.</p> + +<p>La junulo alproksimiĝis la tablon por manĝi, sed tuj alia frapo al +pordo haltigis lin. La maljunulino malfermis la pordon kaj ankoraŭ +ŝi vidis rajdanton akvumitan je pluvego, kaj li simile petis por +gastiĝo. Ŝi konsentis ricevi lin, kaj kiam li envenis, li estis, +kiel la unua, junulo kaj nobelo.</p> + +<p>"Ĉu estas vi, Henriko?" diris unu.</p> + +<p>"Jes, Henriko," respondis la alia.</p> + +<p>Ĉiu el ili nomiĝis Henriko. La maljunulino sciiĝis, je ilia +interparolado, ke ili partoprenis en multenombra ĉasanaro, kondukita +de Reĝo Karlo IXa, kies anojn ĵus disigis la pluvega fulmotondro.</p> + +<p>"Ĉu, maljunulino," diris la dua, "vi ne havas ion ajn, krom tion, +por doni al mi?"</p> + +<p>"Nenion," ŝi respondis.</p> + +<p>"Ni do devos kunpartigi."</p> + +<p>Ĉe tio, la unua Henriko malplezure grimacis; sed rigardinte la +decidan okulon kaj la muskolan belkreskon de la dua Henriko, li diris +ĉagrene: "Kunpartigu ni do."</p> + +<p>La jena pripenso, kvankam ĝin li ne esprimis, estis komprenita post +tiuj vortoj: "Kunpartigu ni (pro timo ke li prenus la tuton)."</p> + +<p>Sekve, ili sidiĝis unu kontraŭ la alia, kaj la unua jam pretiĝis +ektranĉi la panon per ponardo, kiam subite trian frapon oni aŭdis +ĉe la pordo. Stranga renkonto! alia junulo, alia nobelo, alia +Henriko aperis. Tre mire la maljunulino ilin rigardis. La unua +atencis kaŝi la fromaĝon kaj panon, sed la dua ilin remetis sur la +tablon, kun lia glavo apude. La tria Henriko ridetis, dirante: "Se +vi ne volos doni al mi iom el via noktomanĝo, mi povos atendi: mi +posedas fortikan stomakon." "La noktomanĝo," diris la unua Henriko, +"rajte apartenas al la unua veninto."</p> + +<p>"La noktomanĝo," diris la dua, "apartenos al tiu, kiu plej brave +povos ĝin gardi." La tria Henriko kolere ekruĝiĝis, fiere dirante: +"Eble ĝi apartenos al tiu, kiu plej brave ĝin kaptos."</p> + +<p>Apenaŭ li estis dirinta tiujn vortojn, kiam la unua Henriko eltiris +sian ponardon, kaj la du aliaj siajn glavojn. Ĵus kiam ili pretiĝis +por batiĝo, kvara junulo, kvara nobelo, kvara Henriko estis +enkondukita. Vidante glavojn eltiritajn, li sian eltiris, sin lokis +apud la malplej forta, kaj tuj atakis sendistinge.</p> + +<p>La maljunulino sin kaŝis timigitan, kaj la glavoj frapis, rompegante +ĉion, kion ili renkontis. La lampo falis, estingiĝis, kaj ĉiu el +ili daŭrigis frapi en la mallumo. Dum kelka tempo, la bruo de la +glavoj daŭris, kaj grade malpliiĝis, kaj fine ĉesis.</p> + +<p>Tiam la maljunulino riskiĝis eliri de ŝia kaŝejo, relumigis la +lampon kaj ekvidis la kvar junulojn sur planko streĉitajn: ĉiu el +ili estis vundita. Ŝi ekzamenis ilin: laciĝo pli ol sangperdo ilin +faligis. Ili sin levis unu post alia, kaj hontintaj je tio, kion ili +ĵus faris, ili ridetante interdiris: "Nu! ni noktomanĝu konsenteme +kaj pace."</p> + +<p>Sed kiam li serĉadis por trovi la manĝado, ĝi tiam estis premegita +sub piedoj, kaj malpurigita per sango kaj koto. Kvankam mizera +manĝaĵo, ili bedaŭris ĝian detruiĝon. Aliflanke la malriĉa +ĉambreto estis ruinigita, kaj la maljunulino sidis en angulo +rigardante per sovaĝaj okuloj la kvar junulojn. "Kial ci rigardas +nin tiamaniere?" diris la unua Henriko, kiu sentis sin malkvietigi +sub tia rigardo. "Mi rigardas viajn sortojn skribitajn sur viaj +fruntoj," respondis la maljunulino.</p> + +<p>La dua Henriko severe ordonis ke ŝi tuj diru, la du aliaj ridante +petis ke ŝi klarigu sian diron.</p> + +<p>La maljunulino diris: "Kiel vi kune ĉeestas en tiu ĉi dometo, +vi kvarope havos saman sorton. Kiel vi premegis kaj makulis, per +piedoj kaj koto, panon kiun mi gastame oferis al vi, tiel vi premegos +kaj makulos povon, en kiu vi amike povus partopreni. Kiel vi ĵus +ruinigis tiun malriĉan dometon, tiel vi malriĉigos kaj ĉagrenegos +Francujon. Kiel vi kvarope estis vunditaj en la mallumo, tiel vi +kvarope pereos per perfidaĵo kaj mortigo!"</p> + +<p class="pagenum">107</p> + +<p>La kvar junaj nobeloj apenaŭ povis sin deteni moki la antaŭdirojn +de la maljunulino.</p> + +<p>La kvar Henrikoj fariĝis ĉefaj personoj en la Ligo: du estis li +gestroj, du kontraŭbatalantoj de la Ligo.</p> + +<p>Henriko de Condé, kiun lia edzino venenis en St.-Jean-d’Angély;</p> + +<p>Henriko de Guise, mortigita en Blois, de la Kvardekvinuloj;</p> + +<p>Henriko de Valois (Henriko IIIa), mortigita en St. Cloud, de Jacques +Clément;</p> + +<p>Henriko de Bourbon (Henriko IVa), mortigita en Parizo, de Ravaillac.</p> +</div> + +<div id="est2-7-20" class="article" lang="eo"> +<h5>ORIENTAJ NOTOJ, de 10532.</h5> + + +<p>Mia deĵoro okazis en Hindujo kaj Birmanujo: kaj, kvankam tie mi tre +kontente ĝuis vivadon dum mia pli junaj tagoj, kiam mi povis toleri +la varmegecon, kaj ĝui la ĉason libertempan, mi certe estas tre +ĝoja fine reveni hejmen, forta kaj sana. Tiu ĉi, mi kredas, estas +ja la sento de ĉiuj, kiuj restadis multe da jaroj eksterlande. Vere, +ne estas ia loko simila al nia hejmo; kaj neniu pruvas la senton krom +tiuj loĝantaj malproksime de sia patrujo.</p> + +<p>Certe, kelkaj homoj, pro iaj hejmaj kaŭzoj, elektas loĝi en sia +memalprenita lando: sed, ĉe la plimulto, la patrujamo estas tro +forta por esti neigata.</p> + +<p>Plue, cirkonstancoj Hindaj estas multe ŝanĝitaj dum la pasintaj +tridek jaroj: estas unu el la sekvoj de Angla okupo; kaj la +bedaŭrindaj ideoj pri malŝparo kaj lukso igas la landon ĉiujare +pli multekostan por vivado. La kosto de luprezo, geservistoj, +ĉevaloj, kaj nutraĵoj plimultiĝis rapide, kaj nune duobliĝas, +rilate al la tempo kiam Hindujo estis vera paradizo por malriĉaj +suboficiroj, kaj junaj negocistoj.</p> + +<p>Sociale, ankaŭ, la lando estas malpli vivebla, kaj pro tiu ĉi +kaŭzo:—Antaŭ generacio, la vojaĝo al "Calcutta" okupis tridek +kvin tagojn, kaj iafoje pli; sed, nune, oni povas atingi "Bombay" +la dekunuan tagon post foriro de "Charing Cross," dank’ al rapidaj +vagonaroj kaj vaporŝipoj.</p> + +<p>Sekvas, ke homoj, anstataŭ loĝiĝi hejme, nur <i>ekzistas</i> kvazaŭ en +purgatorio pro siaj kulpoj, havante inteligentecon, sed ne havante +riĉecon. Kompreneble, plua kaŭzo estas la malplikariĝo je la +arĝentvaloro, kaj sekve la malpliiĝinta aĉetpovo de la "rupee"; +eĉ supozante ke la nuna artefiksita rilata proporcio, nome R15 = +£1, estos konstanta, la diferenco inter R15 = £1, kaj la antaŭa +proporcio da R10 = £1, estas gravega. Aliediri, postulas R1,500 por +ricevi £100, anstataŭ nur R1,000.</p> + +<p>Tial, oni malpli da mono elspezas je socialaj amuzaĵoj por tiom pli +elspezi hejmen. Tre saĝe, sendube; tamen, la efekto ĉe sociala +vivado en nuna Hindujo estas efektive sentebla.</p> + +<p>Ni ĉiuj ja fariĝas pli kaj pli memcentrigitaj jare, kaj pli +sentemaj pri niaj personaj aferoj kaj komfortoj, ol nia devo rilate +al niaj najbaroj, kaj al nia patrujo.</p> + +<p>Eble, estus dece akcepti lecionon de nuna Japanujo. Kelkaj jaroj +estas pasintaj de la tempo kiam mi vizitis Japanujon por resaniĝi: +tamen, mi ĉiam rememoros la belecon de la pejzaĝo, kaj plie, +ĝentilecon de la popolo.</p> + +<p>Forirante de "Rangoon" la ĉefurbo de Birmanujo, ni pasis tra +"Penang," "Singapore," "Saigon" (en Franca "Cochin-Chine"), +"Hong-Kong," kaj "Shanghai": ni ultime alvenis al "Kobe" (en la +"Inland-Sea" de Japanujo) la unuan de Novembro. <span class="sc">Birmanujo</span> +produktas tre grandajn provizojn da rizo, "Teak"<a href="#fnII.7.2" id="fnrefII.7.2"><sup>[2]</sup></a> (malmolega +ligno), oleo minerala, k.t.p. La tektonaj arboj estas tranĉataj +malproksime el arbaroj; lasataj kie ili kuŝas dum tri jaroj por +sekiĝi ĝis floseblaj; tiam tirataj per instruitaj elefantoj ĝis +riveroj; stampataj je la bienulaj signoj; flosigitaj sur riveroj al +impost-stacioj apud havenoj; kolektataj laŭ tiuj signoj por vendi: +mandatoj estas eldonataj, sur kiuj Bankieroj pruntedonos monon.</p> + +<p>La elefanta inteligenteco estas tre interesa: ili povas altlevi +ŝtipojn de pezo da 2,500 funtoj per la rostro: ili scias aranĝi +ŝtipojn laŭ buŝaj ordenoj sur tero horizontale, kaj vertikale, +uzante rostron, frunton, kaj sian pezegon kaj fortecon kun mirinda +inteligenteco; ili ankaŭ scias akurate kie trovi ĝustan balancon, +kaj kiamaniere eviti barojn.</p> + +<p>La ŝtelo de bestoj tiel grandegaj kiel elefantoj eble ne ŝajnas +facila: tamen, tio iafoje okazas, kaj la sekva ĉaso estas ofte +ekscitanta kaj eĉ danĝera.</p> + +<h6 class="fn-header">PIEDNOTO:</h6> + +<p class="footnote"> +<a id="fnII.7.2"></a> <a href="#fnrefII.7.2">[2]</a> +<i>Tectona grandis.</i> +</p> + +</div> + +<div id="est2-7-21" class="article" lang="eo"> + +<p class="pagenum">108</p> + +<h5>TRI VERDAJ KORNOJ.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Esp. 10549 (N.Z.).</p> + +<p>Antaŭ multaj jaroj, dum miaj tagoj de juneco, mi iris en Kanadon, +kaj tie mi lernis la termezuran arton en la vastaj regionoj kiuj +kuŝas inter la grandaj lagoj kaj Hudson’a Golfo. Mi foriris +de Ottawa, alliginta al aro da pioniroj de la transkontinenta +fervojo, kaj ni vagadis longe, tre longe preter la tiamaj randoj +de civilizacio en la malproksima senlima arbarego. La vetero estis +varmega, ĉar, kvankam la Kanada somero estas mallonga, ĝi estas +varmega.</p> + +<p>Unu tielan varman tagon, mi kune kun alia junulo, marŝis tra +mallarĝa aleo tranĉita de la inĝenieroj tra la arbaro. Tiu +aleo estis nomata ĉe ni "la linio," kaj ĝi estis la linio de la +projektata fervojo. Ni returnis post kelka laboro sur la linio, al +nia tendaro, kiu stariĝis ĉe riverbordo. La aero fariĝis pli kaj +pli varma, kaj, ĉar ni estis matenmanĝintaj peklaĵon, ni treege +soifis. Neniam mi estis tiel dolore soifinta. La linio trakuris tra +seka lando, kaj nenie ni trovis akvon. Post kelkaj horoj la turmento +estante netolerebla, ni haltis, memorante ke estas Kanada arbo +(betulo blanka, se mi ne nun forgesas), kies trunko haketata ellasas +sukon trinkeblan kaj sensoifigan. Ni tranĉetis kelkajn arbojn, sed +ricevis nur malmultajn gutetojn, kiuj estis tute senutilaj. Dum ni +tiel suferadis, unu el niaj esploristoj pasis. Li estis Skoto, kiu +dum la pluparto de sia vivado, kutimiĝis vagadi en la arbaregoj +Amerikaj, kaj kiu estis preskaŭ tiel lerta kiel sovaĝulo pri la +naturaj fenomenoj.</p> + +<p>Por tia viro, ĉio, ĉiam, ĉie estas kvazaŭ libro malfermata. Suno, +steloj, musko sur arbo, branĉo rompita, branĉeto fleksita, herbo +piedpremita, tero dekliveta, ĉio estas netrompa montrilo per kies +gvido li marŝas ĉien, laŭvole, senŝancele, kaj nepre trafas sian +celon.</p> + +<p>Tia viro estis Cameron, nia esploristo. Li eksciiĝis pri nia mizera +stato, kaj diris ke oni ne eltiras sukon dum tiu monato. Tiam, vigle +ĉirkaŭenrigardinte, li montris per la mano rektangule flanken, kaj +diris ke ni, irante laŭ tiu direkto, trovos akvon. Ni tiam proponis +fari "vojeton flamigitan" (blazed track) al la akvo, por ke ni povu +reveni al la linio.</p> + +<p>Por fari vojeton flamigitan, oni marŝante senŝeligas la arbojn per +oftaj tranĉetoj de hakileto, tiel aperigante striojn de la blanka +subŝela ligno. La blankaj strioj, longaj pli ol decimetro, facile +distingiĝas sur la malpalaj trunkoj, kaj kiam vidataj de kelka +interspaco, prezentas imagan similecon al flamoj, kaj pro tio, oni +diras "arboj flamigitaj." Returnante, oni sin gvidas per la blankaj +signoj, tiamaniere trapasante facile kaj senerare tra la arbaro.</p> + +<p>Tian rimedon ni do proponis uzi por ke ni ne perdiĝu, ĉar ni ne +estis ankoraŭ spertaj arbaranoj. Sed la esploristo diris ke tiel +agi ne estis necese. "Post tiam, kiam vi trovos akvon," li diris, +"daŭrign marŝi laŭ tiu sama direkto, kaj vi aliros al la tendaro. +De tie ĉi ĝis la tendaro, la rekta trairo nur estas du mejloj. +Tenadu ĉiam la sunon super la maldekstra ŝultro, kaj vi nepre +trafos la riverbordon."</p> + +<p>Tiun ĉi konsilon ni decidis sekvi, ĉar la iro al la tendaro laŭ +la mezurita linio kaj poste laŭ la riverbordo, estis du flankoj de +triangulo, sed la rekta iro estus la tria kaj plejmallonga fianko.</p> + +<p>Tial ni du junuloj konfideme eniris la profundan senvojan arbaregon, +kaj post kelka tempo, ni trafis lageton. Sed, ho ve! ĝi estis +kastora lageto. Ĝis tiu tago mi neniam estis trinkinta kastoran +akvon, kaj mi fervore preĝas ke mi neniam regustumu tian abomenan +fluidaĵon. Ne estus eble trinki ĝin escepte se oni duonmortus pro +soifo. Tamen ni trinkis multe, senĉese mallaŭdante la kastorojn kaj +ĉiujn iliajn farojn. La digo estis tute proksima, sed ni ne vidis +la bestojn. Sendube ili estis tie, sed la pekuletoj estis tro ruzaj +por sin montri. Se ni estis vidintaj ilin, ni eble estus estintaj +iom malĝentilaj. Ugh! la akvo ja estis naŭza. Tamen ĝi forpelis +la turmentan soifon, kaj tiam ni daŭrigis la antaŭeniradon, +tenante la sunon super maldekstra ŝultro. Sed malfeliĉe, ni ne +povis ĉiam marŝi rekte. Kelkafoje la tero estis tiel marĉa ke +oni ne povis surpaŝi, kelkafoje la kreskaĵo estis densa kaj +nepenetrebla, sekve ni estis devigataj ĉirkaŭiri, kaj tio nin +iom konfuzis. Nekutimiĝintaj vagi tra senvoja arbaro, ni suferis +iluzion de kurbiro. Rezonante ni bone sciis ke kurbiro ne estis +ebla dum ni tenadis la sunon super maldekstra ŝultro, tamen, spite +bona rezonado, ni ne povis forpeli maltrankvilan sentadon ke ni +eraris kaj marŝis kurbe, anstataŭ rekte al la rivero. Multafoje +ni haltis kaj pripensis. Multafoje ni supreniris monteton por +ĉirkaŭenrigardi, sed ni nur vidis arbojn, arbojn, ĉie, ĉiam, +senfinan etendecon da nekalkuleblajarboj. Nenie estis vidata rivero, +nenie tendaro. Tiamaniere nia progreso fariĝis tiel malrapida +ke multa tempo pasis, kaj la suno alproksimiĝis al sia subiro. +Sekve ni ektimis ke ni baldaŭ perdus nian solan gvidiston. Jam +de kelka tempo ni tenis la sunon iom malantaŭ, anstataŭ super +la maldekstra ŝultro, kalkulante ĝian ŝanĝitan pozicion sur +la ĉielo. Ni sufiĉe komprenis ke ni devis tiel fari. Sed nun ni +renkontis novan<span class="pagenum">109</span> kontraŭaĵon. Ni eniris regionon ondolinian. Kiam +ajn ni malsupreniris en valeton, la suno malaperis, kaj poste, +suprenrampinte la kontraŭan altaĵon, ni ĉagrenis sciiĝante ke +ni eraris flanken. Pli kaj pli ni timis ke ni iel trompiĝis kaj +perdiĝis. Fine la suno subiris kaj ni preskaŭ malesperis. Kion nun +fari? Ni tute nesciis. Ni timegis. Dum mi staris tie senmove, mia +kunulo meĥanike kaj sencele suprenrampis altaĵeton kaj tuj kriis +ĝoje, "Bonege! ni estas alvenintaj! hura!" Mi sekvis lin rapide, kaj +vidis viron kiu staris malsupre en valeto. Li estis unu el la junaj +termezuristoj.</p> + +<p>"Ni ĝoje vin vidas!" ni ekkriis. "Ni preskaŭ malesperis. Ni +perdiĝis. Kie do estas la tendaro?"</p> + +<p>La junulo nin rigardegis kun mirantaj okuloj.</p> + +<p>"Kion vi diras?" li respondis.</p> + +<p>"Mi ankaŭ perdiĝis. Mi esperis ke vi venis min serĉi. Ni do estas +tri kompatindaj perdituloj!"</p> + +<p>"De kie vi venis?" ni demandis.</p> + +<p>"De la linio," li diris. "Mi penis trafi la tendaron, sed ne povis. +Mi tute ne scias kie mi estas."</p> + +<p>Ni tri staris silente, rigardante konsterne unu la aliajn. Post la +subita ĝoja espero, tia neatendita repuŝo estis tre kruela bato. Ni +jam estis tre lacaj, malsataj, preskaŭ senesperaj, kaj kompreneble +ni havis tre malgrandan deziron por daŭrigi la marŝadon sen la +gvida suno. Sed kion fari? Pasigi la nokton tie, sen manĝaĵo, sen +lito, sen ŝirmilo? Por manĝaĵo, oni vidas kelkafoje perdrikojn, +sed kelkafoje oni ne vidas. Ni ne vidis. Ni povis ekbruligi fajron, +sed eble pluvo falus dum la nokto. Malagrabla antaŭsento! Danĝero? +Ne multe. En tiu regiono de Kanadlando la enlanduloj (Iroquois) +estas amikemaj, kaj ili estus al ni tre bonvenaj gvidantoj. La +bestoj sovaĝaj ne estas tre timindaj, sed la malsato,—la kuloj! +Certe ni ne povas dormi en tiu ĉi valeto. Ni tial multe pripensas +kaj diskutas. Se ni alvokos helpon,—kriegos, ĉiuj kune, eble oni +nin aŭdos? Ni do krias, tri plendaj voĉoj kune, laŭte, laŭtege +krias. Tiam ni aŭskultas. Neniu respondas. Ree, kaj ree, kaj ree +ni kriegas kaj pli atente aŭskultas. Nur la kula zumado mokas nin. +Ni havas poŝpafileton. Ni pafas kaj longe atendas. Nenia responda +eksplodsono. Ni pafas multafoje. Vane, senespere vane. Ni aŭdas nur +la venton en la branĉaro kaj la malbenitajn kulojn. Certe ni multege +forestas de la tendaro! Ni do estas tute perdataj! Ni estas kvazaŭ +en malliberejo, ĉar ni ne povas eliri nesciante laŭ kiu direkto +eliri. Ni devas resti tie ĉi.</p> + +<p>La terura senhoma soleco fariĝas subpremega kaj nervpereiga. Ĉu ni +nenion plu povas fari? Ni estas en tre malgranda valeto, kies kruta +flanko havas nur kelkajn metrojn da alto. Dronanto ekprenas pajleron. +Mi diras, "Suprenbaraktu ni sur tiun altaĵeton, kaj tiam, se ni +nenion vidos, ni atendos tie ĝis la serĉontoj nin trovos morgaŭ."</p> + +<p>"Estus senutile," respondas unu kunulo, "ĉar se ni estus sufiĉe +proksimaj por vidi la tendaron, oni nin estus aŭdinta."</p> + +<p>"Estas vere," diras la alia, "tamen ni provu tiun ĉi solan rimedon. +Post tio, ni ĉesigos vanan penadon."</p> + +<p>Lacaj, konfuzaj, apatiaj, ni dolore suprenrampas kaj senespere +ekrigardetas.</p> + +<p>Miro! Mirego! Miraklo! Ni preskaŭ timas iajn sorĉojn. Jen la +rivero, jen la tendaro, tute proksimaj, tiel proksimegaj ke se ni, +anstataŭ pafi, estus ĵetintaj la pafileton super la altaĵo, ĝi +estus falinta inter la tendoj, kaj eble sur ian virkapon!</p> + +<p>Forgesante lacecon ni kuregas malsupren kriegante frenezege. Kelkaj +homoj demandas kial ni faras malbenitan bruegadon.</p> + +<p>"Ni estis perdiĝintaj," ni respondas. "Ĉu vi ne aŭdis nian +kriadon?"</p> + +<p>"Ho, jes," ili diras, "ni supozis ke vi kriis unu al alia."</p> + +<p>"Ĉu vi ne aŭdis pafadon?"</p> + +<p>"Kompreneble, sed ni pensis ke vi pafis al la perdrikoj."</p> + +<p>Ni penas klarigi la veron. Ni parolas elokvente pri nia mizera +malespero, sed ili apenaŭ kredas. Tiaj viroj, kiuj de longe loĝadas +en la arbarego, malfacile komprenas ke estas eble perdiĝi apud la +riverbordo kaj eĉ preskaŭ ĉe la tendaro. Ili ne kompatis nin, +sed ridante diris ke ni estis "verdaj kornoj" (greenhorns), esprimo +Amerika kiu signifas "nespertaj nesciuloj." Sed laŭ mia opinio, +ni similiĝis al savatuloj el ŝippereo, aŭ al forkurintoj el +malliberejo. Ni jam estis dankaj, feliĉaj, trankvilaj, sed iom pli +malfrue ni estis ankoraŭ pli kontentaj, ĉar—kredu al mi, kara +epikurista leganto—oni ja avide, apetite vespermanĝas en la vasta +Kanada arbaro.</p> +</div> + +<div id="est2-7-22" class="notice" lang="eo"> +<p>La prezidanto de la Grupo Esperantista Pariza informas nin, ke +la membroj de la nomita grupo kunvenas ĉiumerkrede, je la naŭa +vespere en "<i>Café de la Rotonde</i>," 36bis, Boulevard Haussmann, kaj +ĉiuvendrede, je la deka vespere, en "<i>Café Soufflet</i>," 25, Boulevard +St. Michel, en rizervitaj salonoj.</p> + +<p>Nur Esperanto estas uzata en tiuj kunvenoj, kaj la fremdaj +geesperantistoj ĉiam estas akceptataj kiel eble plej afable.</p> +</div> + +<div id="est2-7-23" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">110</p> +<h5>LA IDEOJ DE FRAŬLO PRI AĈETADO!</h5> + +<p class="center">Originale verkita de 9911.</p> + + +<p>Du aŭ trifoje, antaŭ ne longe, mi akompanis mian fratinon kiam +ŝi aĉetadis. Estis tial ke mi estis estinta tre bona knabo, mi +supozas. Kompreneble, mi devis esti ĝuinta min mem troe, sed iel +mi ne povis. Kelkfoje mi oferis mian konsilon pri io, kelkfoje +mia fratino efektive petis ĝin; sed neniam ŝi agis laŭ ĝi! Mi +ofte rimarkis ke la fratinoj de miaj amikoj ŝatas kaj taksas mian +konsilon pli bone ol mia propra fratino, kvankam mi tute ne scias +kial! Nu, mi scias ke mia fratino (malfeliĉe por ŝi) ne jam povas +legi Esperante, tial mi skribos miajn konsilojn pri aĉetado, en +Esperanto, por ke miaj amikinoj en la nobla Esperantistaro povu +profiti per ili! Mia fratino diras ĉiam ke nura fraŭlo scias nenion +pri la arto de aĉetado; sed miaj amikinoj (se nur pro sciameco!) +sendube legos kion mi opinias pri tiu certe virinseksa okupado. +Ŝajnas al mi ke estas tri punktoj kiuj meritas la atenton de ĉiuj +aĉetadontoj.</p> + +<p>Unue, oni devas scii ĝuste tion, kion oni bezonas. Due, oni devas +tion ricevi; kaj trie, oni certe devas pagi tiel malmulte kiel eble +por ĝi! Nu, mi ofte rimarkis ke miaj amikinoj ĝenerale ne scias +kion ili vere bezonas, kaj tial ili subfalas kompatinde sub la +logaĵoj kaj ruzoj de la butikhelpantino, kiu estas ofte beleta, kaj +havis ja langon el mielo! Sinjorino aĉetadante certe devas ricevi +kion ŝi bezonas, sed tre ofte ŝi ne ricevas tion! La afero de la +helpantino estas vendi, ne tion kion la kliento deziras, sed kion +sia mastrino volas vendigi. Ofte oni povas vidi sian amikinon sur la +strato ekster butiko, tenantan multe da pakaĵetoj da objektoj kiujn +ŝi tute ne bezonas! Ho, jes! sed <i>mi</i> tion ofte vidis, kaj kelkfoje +ŝi eĉ konfesos ke la helpantino estas estinta tro lerta poduone!</p> + +<p>Ankaŭ, sinjorino aĉetadanta devas pagi tiel malmulte kiel eble. Kaj +kompreneble mi signifas, ne necese tre etan prezon, sed bonan valoron +por la mono.</p> + +<p>Nu, la arto de aĉetado estas reale ludo, en kiu la lerteco de unu +fraŭlino baraktadas kontraŭ la lerteco de alia; kaj esceptinte ke +la aĉetantino scias iom pri la ruzoj de la vendistino, la dua certe +venkos, tial ke la dua ludas ludon kio estas sia vivilo, kaj per kio +ŝi gajnas panon kaj buteron, kaj la unua nur estas nemetiistino.</p> + +<p>Unu ruzo de la vendisto estas oferi ian etan komercan eton (ekzemple, +gantojn, sunombrelon), po kosta prezo (t.e., senprofite), aŭ eĉ po +malpli ol tio, por doni impreson de malkareco. La kliento poste volas +spekulacii je aliaj komercaĵoj kiuj vendiĝas po tre granda profito. +Tia metodo estas kompreneble nur kiel reklamo, kaj la vendisto +atendas ke la sinjorino aĉetos ĉion kion ŝi bezonas en lia butiko +estonte.</p> + +<p>Nu, la sinjorino kiu klopodos akiri tian informon per zorga +observado, kaj kiu agos laŭe atingos sian rekompencon, tial ke ŝiaj +amikinoj kredos ke ŝi elspezas trioble aŭ kvaroble pli ol ŝi reale +elspezas je sia vestaĵoj.</p> + +<p>Kelkaj fraŭlinoj imagas ke se ili aĉetas kelkfoje en tre multekosta +butiko, certe ili akiros ion tre, tre bonan. Kompreneble tia butikego +ne ŝatas tian okazan klienton, kaj la kliento sekve ofte forvenas +tute malkontente. Anstataŭ tio, ŝi devas klopodi eltrovi kiam la +ĉef-helpantino de granda firmo estas komerconta por si mem, tiam +la nova vendistino klopodos multe por sia antaŭa kliento kaj la +kontentigo estas reciproka!</p> + +<p>Nur unu pluan konsileron mi oferus. Kiam miaj amikinoj eliras por +aĉetadi, certe ili devas preni kun ili ies fraton por ke li atentu +tiajn etajn detalojn kia la pago de la kalkulo!</p> +</div> + +<div id="est2-7-24" class="article" lang="eo"> +<h5>ANKAŬ SAĜA HUNDO.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de N.B.</p> + + +<p>Sinjoro Smith iam havis vulpterieron kiu lin ĉagrenadis kuŝante sur +la plej bona seĝego en la studejo. Kiam ajn la hundo eltroviĝis +sur la seĝego sia mastro lin bastis, tial fine li sur ĝi kuŝi nur +kuraĝis kiam la mastro ne ĉeestis.</p> + +<p>Unu tagon, S<sup>ro</sup> Smith, enirante en la ĉambron vidis la hundon vere +sur la planko, sed tre kulpe mienantan; la mastro tuj alproksimiĝis +al la seĝego kaj mane palpis la kusenon, kiu estas tute varma. Tial +li riproĉegis kaj batis la hundon.</p> + +<p>Morgaŭe, kiam S<sup>ro</sup> Smith malfermis la pordon li eltrovis la hundon +sur ĝiaj postaj kruroj starantan, ĝiaj antaŭaj piedoj sur la +sidejo, kaj ĝi blovis sur la kusenon por ĝin malvarmigi!</p> +</div> + +<div id="est2-7-25" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">111</p> +<div class="left" lang="eo"> +<h5>ESPERANTA RONDIRANTO.</h5> +</div> +<div class="right" lang="en"> +<h5>AN ESPERANTO EVERCIRCULATOR.</h5> +</div> + +<p class="center" style="clear:both;">By Dr. Martyn Westcott.</p> + +<div class="left" lang="eo"> +<p>Rondiranto estas reale manuskripta gazeto en ĉirkaŭiro privata +inter Samideanoj.</p> + +<p>Ĝia celo estas permesi ke membroj restu reciproke intertuŝigataj, +kie ajn ili estas, kaj plibonigi ilian scion de la lingvo per amika +kritiko. La far-metodo estas simpla. Ses aŭ pli Esperantistoj +konsentas donaci, unufoje ĉiumonate, mallongan artikolon en aŭ pri +Esperanto.</p> + +<p>Tia verketo povas esti letero, anekdoto, plendeto, tradukaĵo, +originala rakonto, poezio, sciigo pri gramatiko ... aŭ io ajn kiu +interesus la aliajn.</p> + +<p>Artistaj membroj sendas skizojn, aliaj nur kritikojn skribas; sed +ĉiu <i>devas</i> ion aldoni al la Rondiranto antaŭ li ĝin forsendos.</p> + +<p>Oni elektas unu el la membroj kiel kondukanto, kaj li ekkomencas la +gazeton kaj provizas la kovrilon, kiun oni povas oportune ricevi de +Isaac Pitman, 1, Amen Corner, E.C. La kosto de tuko-bindita kovrilo +estas unu ŝilingo, kaj la leda-bindita kostas unu ŝilingon ses +pencojn, afrankite. Rondiranto, sendata en kovrilo, ĉe ambaŭ finoj +malfermita, vojaĝos tra la poŝto en la Insuloj Britaj po duonpenco +por ĉiu du uncoj.</p> + +<p>Ĉiu membro ricevas la gazeton laŭvice, kaj tuj kiam li ĝin estos +leginta kaj kritikinta la verkaĵojn de aliaj en la spaco rezervita +por tio, en ĝi li enskribas sian propran artikolon, kaj forsendos la +gazeton al la membro sekvonta.</p> + +<p>Abonkosto nur noma devas esti pagata de ĉiu membro, kiu submetiĝas +je monapuno se li malobeos la regularon.</p> + +<p>Tiuj ĉi private-ĉirkaŭirataj gazetoj ebligas lernantajn +Esperantistojn praktiki por klare esprimi iliajn pensojn per stranga +lingvo, kaj ili vidigas kaŝitan kaj eble nesuspektitan literaturan +talenton.</p> + +<p>La kondukanto, ricevante ree la Rondiranton, eltiras la malnovajn +verkaĵojn, kunligas ilin, enmetas en la kovrilon novan verkon de si +mem, kaj denove sendas ĝin vojaĝi.</p> + +<p>Ne estas necese ke ia membro de Esperantista Grupo estu eksigata por +ke li ne povu partopreni en Rondiranto; la "novulo" certe povos fari +demandon pri la gramatiko eĉ se li nenion alian povas fari.</p> + +<p>Ordinare ek-lernantoj estas terure kritikemaj!</p> +</div> +<div class="right" lang="en"> +<p>An Evercirculator is really a manuscript magazine with a private +circulation between friends-in-Esperanto.</p> + +<p>Its aim is to enable members to keep in touch with each other, +wherever they may be, and to improve their knowledge of the language +by friendly criticism. The method of procedure is simple. Six or more +Esperantists agree to contribute, once a month, a short paper written +in or about Esperanto.</p> + +<p>Such contribution may be a letter, an anecdote, a grumble, a +translated passage, an original story, a poem, a note about grammar +... or anything else that would interest the others.</p> + +<p>Artistic members send sketches, others only write criticisms; but +everyone <i>must</i> add something to the Evercirculator before he sends +it on.</p> + +<p>One of the members is chosen as a conductor, and he starts the +magazine and furnishes the cover, which can conveniently be obtained +from Isaac Pitman, 1, Amen Corner, E.C. The cloth-bound covers cost +one shilling each, and the leather ones eighteenpence, post free. +An Evercirculator, sent in a wrapper open at both ends, will travel +through the post in the British Isles at the rate of a half-penny for +every two ounces.</p> + +<p>Each member gets the magazine in turn, and when he has read it and +criticised the work of others in the space provided for the purpose, +he writes in it his own contribution, and sends the magazine away to +the next member on the list.</p> + +<p>A merely nominal subscription should be paid by every member, who is +subject to a fine if he breaks the rules.</p> + +<p>These privately-circulated magazines enable young Esperantists to +practice the clear expression of their thoughts in a "foreign" +tongue, and they bring out latent and perhaps unsuspected literary +talent.</p> + +<p>The conductor, on once more getting back the Evercirculator, takes +out all the old contributions, ties them together, inserts a new one +of his own into the cover, and sends it on its journey once more.</p> + +<p>No member of an Esperantist Group need be excluded from participation +in an Evercirculator; even the "new chum" is certainly able to ask a +question in grammar if he can do nothing else.</p> + +<p>As a rule, beginners are dreadfully critical!</p> +</div> +</div> + +<div id="est2-7-26" class="poetry" lang="eo"> +<p class="pagenum">112</p> +<h5 class="poem-header">EL NOVA-ZELANDO.</h5> + +<p>Al la Redaktoro.</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kara Signor’ Redaktoro,</span> + <span class="i0">Estas ja al mi honoro,</span> + <span class="i0">Se vi havos la bonecon</span> + <span class="i0">Min permesi liberecon,</span> + <span class="i0">Vin sciigi per letero</span> + <span class="i0">Kiel sanas la Afero</span> + <span class="i0">Ĉe la fino de la tero.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kvankam iom da ekanto—</span> + <span class="i0">Ne jam lerta parolanto—</span> + <span class="i0">Por ellerni la verkadon</span> + <span class="i0">Mi komencas versfaradon.</span> + <span class="i0">Malfaciloj ja aperas,</span> + <span class="i0">Tamen baldaŭ mi esperas</span> + <span class="i0">Ion skribi eldonindan</span> + <span class="i0">Se ne eble altŝatindan—</span> + <span class="i0">Kanton plenan de l’ espero</span> + <span class="i0">Pro l’ homaro kaj l’ Afero.</span> + <span class="i0">Al vi, dume, kun rideto,</span> + <span class="i0">Venas tiu ĉi kanteto,</span> + <span class="i0">Aŭ, pli rekte, verkaĵeto.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Antaŭ pli ol unu jaro,</span> + <span class="i0">El Britujo, trans la maro,</span> + <span class="i0">Tien ĉi la lingvo venis;</span> + <span class="i0">Tiun tagon ja ni benis.</span> + <span class="i0">Al la Esperantistaro</span> + <span class="i0">Sin aldonis loka aro—</span> + <span class="i0">Klopodantoj sindonemaj,</span> + <span class="i0">Reciproke tre skribemaj</span> + <span class="i0">Sud-Insule jam loĝantaj</span> + <span class="i0">Estas dek-ses Esperantaj</span> + <span class="i0">Eklernantoj aŭ skribantoj,</span> + <span class="i0">Kaj du lertaj parolantoj.</span> + <span class="i0">Nord-Insule, ĉe Aŭklando,</span> + <span class="i0">Tiel mi sciiĝas, bando</span> + <span class="i0">Tri-dek-forta nun kunvenas</span> + <span class="i0">Kaj la lingvon lerni penas.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ĉi-tie pro unu pero</span> + <span class="i0">Nun suferas la Afero.</span> + <span class="i0">Disigataj kaj ne grandaj</span> + <span class="i0">Estas urboj Nov-Zelandaj;</span> + <span class="i0">Sed en ĉiu grava loko,</span> + <span class="i0">Respondantaj al la voko,</span> + <span class="i0">Trovas sin el la urbanoj</span> + <span class="i0">Du aŭ tri samideanoj.</span> + <span class="i0">Ankaŭ tie ĉi ĝisnune,</span> + <span class="i0">De la publiko komune,</span> + <span class="i0">Nia lingvo tre-amata</span> + <span class="i0">Estas tute nekonata.</span> + <span class="i0">Kiam ĝi plikonatiĝos</span> + <span class="i0">Ĝi sendube disvastiĝos.</span> + <span class="i0">Tamen ĝi antaŭeniras</span> + <span class="i0">El mallumo nun eliras.</span> + <span class="i0">La vidaĵo pliboniĝas,</span> + <span class="i0">Kaj pli ofte nin aliĝas</span> + <span class="i0">Fervoremaj eklernantoj,</span> + <span class="i0">Novaj kundisvastigantoj.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Tiel faras ni ĉi-tie.</span> + <span class="i0">Ho! Samideanoj ĉie,</span> + <span class="i0">Senlace do klopodadu;</span> + <span class="i0">La devizon memoradu—</span> + <span class="i0">"Malesperu ni neniam,"</span> + <span class="i0">Ankaŭ jen—"Antaŭen Ĉiam."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Nun, sendante bondeziron,</span> + <span class="i0">Fari devas mi eliron</span> + <span class="i0">Kaj restadi, kun tut’ mia</span> + <span class="i0">Koro, tre fidele via,</span> + <span class="i0">Kun saluto adiaŭa</span> + <span class="i2">Nau-mil-ses-cent-tridek-naŭa.</span></div> +</div> +<p class="near_sig"><span class="sc">Edward Young.</span> + <i>Westport, N.Z.</i></p> +</div> + +<div id="est2-7-27" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">APERAĴO DE KORSIKUJO DE LA ITALA MARBORDO.</h5> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Insul’ violkolora en la frumateno</span> + <span class="i2">Vidiĝas trans la blua mar’ trankvila,</span> + <span class="i0">Sed baldaŭ per la vintraj nuboj iĝas nula,</span> + <span class="i0">Aŭ je someraj tagoj pro l’ aer’ nebula</span> + <span class="i2">Ĝi malaperas, al sonĝet’ simila.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kiom da revoj venas, ne plenumiĝotaj,</span> + <span class="i2">En la naivaj jaroj de juneco;</span> + <span class="i0">Kaj pli malfrue la spirito vane vagas</span> + <span class="i0">Por kapti iluziojn kiujn ĝi imagas,</span> + <span class="i2">Trans nia lando de la estanteco.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ĉirkaŭe staras altaj montoj ne venkitaj,</span> + <span class="i2">Profundaj valoj, sen kultur’ kamparo!</span> + <span class="i0">Malofte ridas niaj fratoj, ofte ploras;</span> + <span class="i0">Malmulte ĝojas ili, sed ve! tro laboras;</span> + <span class="i2">Ne revu ni pri io trans la maro.</span></div> +</div> +<p class="near_sig"><span class="sc">C. Bicknell</span>, <i>originala verko</i>.</p> +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est2-index">Back to Vol. II index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est2-8-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.</div> +<div class="fleft">22. (Vol. II., No. 8.)</div> +<div class="fright"><i>Aŭgusto, 1905.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>La Esperanta Gazeto por la<br > + Propagando de la Internacia Lingvo.</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE, 67, Kensington Gardens Square, W.</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Wholesale Agents: 41, Outer Temple, London, W.C.<br> +All Communications should be sent to THE EDITOR, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</div> +</div> + +<div id="est2-8-2" class="left toc"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS.</div> +<table> +<tr><th> </th><th>Page</th></tr> + +<tr><td><a href="#est2-8-11" class="sc">Reminiscences</a>, Part VIII. (Edward Metcalfe, M.A., Oxon)</td><td class="numb">113</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-8-12" class="sc">Notes on the Orient</a>, Part II. (Col. H. K. Gordon)</td><td class="numb">114</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-8-13" class="sc">Esperantic Terms for Esperanto Grammar</a> (by Dr. Lloyd)</td><td class="numb">116</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-8-14" class="sc">Strive!</a> a Hymn (by Maurice R. Keesing)</td><td class="numb">119</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-8-15" class="sc">A Letter to Godfather</a> (translated by Elise Bauer)</td><td class="numb">119</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-8-16" class="sc">Month by Month</a></td><td class="numb">121</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-8-17" class="sc">An Easter Trip in Ireland</a> (F. A. Meigh)</td><td class="numb">122</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-8-18" class="sc">A New Book about the French</a> (review by Dr. Martyn Westcott)</td><td class="numb">123</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-8-19" class="sc">Concerning Hunger</a> (by E. W.)</td><td class="numb">124</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-8-20" class="sc">The Grey Horse</a> (F. E. Bearne)</td><td class="numb">125</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-8-21" class="sc">The Young Financier</a> (G. C. Law)</td><td class="numb">125</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-8-22" class="sc">Saved from Death</a>, Serial, continued from page 98 (by General Cox)</td><td class="numb">126</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-8-23" class="sc">A Braille Dictionary</a> (H. J. E. Thilander)</td><td class="numb">127</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-8-25" class="sc">A Terrible Adventure</a> (William Officer)</td><td class="numb">128</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-8-26" class="sc">The Old Father</a> (by 10532)</td><td class="numb">128</td></tr> +</table></div> + +<div id="est2-8-3" class="reklamo right" lang="eo"> +<p style="text-align:right;font-size:90%;">MARQUE DÉPOSÉE,<br > +No. 13195.</p> + +<p style="font-size:150%;">VISKO<br > +ESPERANTO.</p> + +<p style="padding-left:10%;">Registered Trade Mark, No. 270,042.</p> + +<p>BONEGA PROPAGANDILO.</p> + +<p>Observu la Verdan Stelon kaj la +nomon Esperanto sur la afiŝeto.</p> + +<p>Antaŭpagitaj mendoj de Esperantistoj +ricevos specialan rabaton.</p> + +<p>Bonvolu skribi por detaloj al—</p> + +<p style="font-size:110%;"><b>BUCHANAN, SCOTT & CO.,</b> + Garthland Street, Glasgow, Scotland.</p> + +<p>Telegrafa Adreso: "ESPERANTO, GLASGOW."</p> +</div> + + +<div id="est2-8-4" class="reklamo" style="text-align:center;"> +<div class="left"> +<div class="h6">The Remington</div> + +<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> + +<p>Just think of it!</p> + +<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> + +<p><i>Unbound by ties of nationality:<br > + +The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> + +<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> + +<hr class="short" > + +<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br > +100, Gracechurch St., London, E.C.</p> +</div> + +<div class="right" lang="eo"> + +<div class="h6">La Remington</div> + +<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> + +<p>Pripensu je tio!</p> + +<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> + +<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br > + +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> + +<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> + +<hr class="short" > + +<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br > +100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> +</div> +</div> + +<div id="est2-8-5" class="reklamo left" lang="eo"> +<p><b>ĈIUJ, NI POVOS<br > +PARADIZON IRI.</b></p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kiu bone trinkas,</span> +<span class="i0">Tiu bone dormas.</span> +<span class="i0">Kiu bone dormas,</span> +<span class="i0">Tiu ne pensas malbone.</span> +<span class="i0">Kiu ne pensas malbone,</span> +<span class="i0">Tiu certe ne pekas.</span> +<span class="i0">Nu, ĉar kiu ne pekas.</span> +<span class="i0">Paradizon eniros.</span> +<span class="i0">De nun, bone trinku.</span> +<span class="i0">Kaj vi paradizon iros.</span></div> +</div> +<hr class="short" > + +<p>Por tio ĉi, oni devas aĉeti bonajn vinojn, kaj sin +turni al:—<br > +<b>Sro. Ch. Jadeau en Mercurey (S. & L.) France.</b></p> +</div> + +<div id="est2-8-6" class="reklamo right"> +<p style="font-size:170%;">The "Review of Reviews"</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;"><i>Is the Best Magazine for Busy People. And it is read by ‘Esperanto’ +Students.</i></p> + +<p>The aim of this Magazine is to make the Best Thoughts of the Best +Writers universally accessible at a Trifling Cost.</p> + +<p>The busiest and poorest in the community may here follow with +intelligent interest the great movements of Contemporary History.</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;">Post Free for Twelve Months, 8/6,<br > +10 fr. 75 c., or 8.50 marks.</p> + +<p>Office: MOWBRAY HOUSE, NORFOLK ST., LONDON.</p> +</div> + +<div id="est2-8-7" class="notice left" lang="eo"> +<p class="center">NASKIĜO.</p> + +<p style="text-indent:1em;">Al la Gesinjoroj <span class="sc">H. R. Geddes</span>, Northumberland House, Dover, +je Junio 17 Filo (baptonomita Frederick Leonard).</p> +</div> + + + +<div id="est2-8-8" class="notice right"> +<p style="font-size:120%;">Correspondence Lessons in Esperanto.</p> + +<p>ARE GIVEN BY</p> + +<p style="padding-left:10%;">Mr. A. MOTTEAU, Certified Teacher of Esperanto, 157, Earlham +Grove, Forest Gate, London, E.</p> + +<p><i>7/6 the Quarter.</i></p> +</div> + + +<div id="est2-8-9" class="notice" lang="eo"> +<div class="h5">Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi.</div> +<ul> +<li>Frl. <span class="sc">Mitchell</span>, Acuba House, 65, Marquess Road, Canonbury, N. +Kun alilanduloj per ilus. p-k.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">G. Ledger</span>, 24, Elvendon Road, Palmer’s Green, N. Pri +literaturo, scienco, arto, kaj komerco. Ĉiam respondos.</li></ul> + +<p>La Kosto de la Enskribo estas 6d. (70c. poŝtmarkoj).</p> +</div> + + + +<div id="est2-8-10" class="banner border center"> +<p class="pagenum">113</p> +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST</h4> + +<p>The Esperanto Gazette for the Spread of the International Language.</p> + +<div style="float:left;font-size:80%;width:37%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS +RICEVEBLAJ ĈE<br > +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;width:60%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> + <li><b>H. Bolingbroke Mudie, Esq., 67, Kensington Gardens Square, London, W.</b></li> + <li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> + <li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li> + <li>FRANCE.—Grupo Pariza, 28, rue Serpente, Paris.</li> + <li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> + <li>NEW ZEALAND.—Esperanto Society, P.O. Box 50, Auckland.</li> + <li>RUSSIA.—Societo Espero, Bol Podjaceskaja 24, log 12, St. Petersburg.</li> + <li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +</ul></div> + +<hr> + +<p style="float:left;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p style="float:right;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p lang="eo"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis +poŝtmarkon.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtmarkoj, kiuj estas akceptataj +laŭvaloro.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni sendu ĉiujn artikolojn, demandojn kaj avizojn al La Redaktoro, +67, Kensington Gardens Square, London, W.</i></p> + +<p style="float:left;width:25%;padding-left:2em;">22. [Vol. II., No. 8.]</p> + +<p style="float:right;width:25%;font-size:80%;text-align:left;"> + Subscription, 3s. Per Annum. + Single Copies, 4d. net. Nos. + 2 to 13, 6d. each; Later issues + 4d. each, net.</p> + +<p>AŬGUSTO, 1905.</p> +</div> + +<div id="est2-8-11" class="article" lang="eo"> +<h5>FRAGMENTAJ MEMOROJ.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon).</p> + +<p class="center"><i>La aŭtoro rizervas ĉiajn rajtojn.</i></p> + + +<p>"Du ovojn en ŝelo, kelnero!"</p> + +<p>La kelnero foriras kaj iomete ridante mi rakontas al la onklino +kiamaniere en Francujo mi forgesis la frazon "en ŝelo" kaj laŭ la +Angla frazo mendis "ovojn bolitajn" ricevante, post iom longa atendo, +tre bongustan kaĉan pudingon (batter pudding). La onklino insistas +ke pli kredeble ĝi estus ovaĵo, al kiu kritiko mi respondas ke mi +mem manĝis ĝin.</p> + +<p>Tiam mi pripensas kiamaniere mi lernis manĝi ovojn en ŝelo sen +kulero anstataŭiganta tiun ilon per peco da pano (nature la ovoj +devas esti apenaŭ bolitaj) kaj mi esprimas la esperon ke Amerikoj +almenaŭ uzas kulerojn.</p> + +<p>Pri tio mi tuj certiĝas. La kelnero revenas kaj li certe alportas +kuleron; li portas ankaŭ pladon surhavantan du ovojn dece en +buŝtuketo enfalditajn, kaj larĝan glason kiun li metas apud mia +telero, sed li <i>ne</i> alportas ovingon.</p> + +<p>"Ĉu vi forgesas la ovingon, kelnero?" mi demandas.</p> + +<p>"Ovingon!" li respondas per voĉo surprizita eĉ iom plendeta, "en +Amerikujo oni ne uzas ovingojn. Jen glaso kaj jen kulero!" Tiam +vidinte ke mi ne komprenas, li aldonis, "Ĉu mi preparos por vi la +ovojn?" kaj ekkaptinta unu el ili li rompis la ŝelon kaj elverŝas +ĝian enhavon en la glason, dirante: "Tiamaniere oni povas ĉiam vidi +ĉu la ovo estas ankoraŭ taŭga por esti manĝota. Dum la varmega +vetero ovoj rapide difektas."</p> + +<p>Sed malgraŭ la kelnero mi vidis en Amerikujo tre belan ovingon tute +el tranĉita vitro fabrikitan. Ĉe ĉiu finiĝo estis ingo, granda +ingo por granda ovo kaj negranda ingo por negrandaj ovoj. Se oni uzis +la grandan ingon la negranda fariĝis la piedestalo kaj reciproke.</p> + +<p>La sinjorino kiu ĝin montris al mi diris ke ĝi apartenis al ŝia +pra- aŭ pra-pra-avo, kaj mi ĝojis lerni, ke kaj ŝi kaj ŝia ovingo +estis el Angla deveno.</p> + +<p>Ĉu Amerikoj posedas ovingojn mi, do, ankoraŭ nescias, sed mi +preskaŭ tuj faris la gravan eltrovon ke ili ne posedas tranĉilojn.</p> + +<p>"Kion vi diras?" ekkrias la leganto. "Ĉu Amerikoj ne eltrovis +la <i>Bowie</i> tranĉilon. Ĉu ili ne estas eĉ konategaj pro siaj +tranĉiloj?"</p> + +<p>Vi diras la veron, ho! leganto, sed se vi iam sidus ĉe la tablo de +Amerika hotelo vi tre bone komprenus mian diron. Tranĉilo estas ilo +por tranĉi, ĉu ne? Tial, se la ilo ne konvenas por tranĉi ĝi ne +estas, malgraŭ la nomo, <i>tranĉ</i>-ilo.</p> + +<p>Mi supozas ke la kaveganoj nomis siajn silikajn ilojn tranĉilojn, +kaj se mi posedus la brakforton de kavegano eble mi donus la nomon +al la Amerika stanumita ilo, ĉar tiam kredeble mi povus eĉ tranĉi +viandon per ĝi. Ne, Amerikoj ne posedas tranĉilojn sed nur ilojn +por esti facile purigotaj.</p> + +<p>Mi proponas al miaj Amerikaj kunfratoj la nomon "purigotiloj."</p> + +<p>Oni ne bezonas longan serĉon por trovi la kaŭzon de tio ĉi. Mi +ĝin diros per tre malmultaj vortoj. <i>En Amerikujo ne estas servistoj +sed nur tiranoj kiuj sin nomas servistoj.</i> Pli ĝuste diri ili nomas +sin almenaŭ ĉe la domoj, "helpantoj." "<i>Lucus a non lucendo.</i>" Kiel +ofte mi estas aŭdinta de diversaj sinjorinoj ke ili estas grandaj +malhelpuloj.</p> + +<p class="pagenum">114</p> + +<p>Mi donos unu ekzemplon de la Amerika servitudo al la servistoj; +antaŭe dirante ke kvankam ĉio kion mi priskribos estas vera ĝi +tamen ne estas vera por ĉiuj hoteloj. Mi vizitis hotelojn de multaj +klasoj kaj en multaj urboj, kelkajn kune kun la onklino, kelkajn +sola. Nature mi plej rimarkis tion kio ŝajnis al mi stranga.</p> + +<p>En kelkaj hoteloj la kelneroj insistas, ke la gasto mendu samtempe +ĉion kion li intencas manĝi. Ĉiujn la manĝaĵojn la kelnero +alportas samtempe kaj aranĝas ilin sur multego de negrandaj pladoj +en duonrondo, ĉirkaŭ la telero de la manĝanto, kiu sidas kvazaŭ +post rampareto de pladetoj, kaj ofte prenas sur sian teleron la plej +strangan miksaĵon.</p> + +<p>Mi aŭdis ke Anglo, nesciante la kutimon, mendis ion alian post +kelkaj minutoj de manĝado. "Tiun ĉi fojon," diris la kelnero, "ĉar +vi estas fremdulo, mi ĝin alportos al vi, sed atentu vi ke tio ne +reokazos."</p> + +<p>En kelkaj hoteloj estas la kutimo doni al la kelnero trinkmonon +post ĉiu manĝo. Se vi forgesas la kutimon vi ne ricevos tre bonan +atenton.</p> + +<p>Foje mi incitetas la onklinon pri ŝia uzo de servistoj. Tio okazis +en unu el la Sudaj Ŝtatoj, kie la kelneroj estas ĉiuj nigruloj aŭ +(kiel ili preferas esti nomataj) sinjoroj koloraj:</p> + +<p>Preskaŭ mi povas ankoraŭ nin vidi. Ni sidas ĉe la tablo +atendantaj. Post la onklino staras nigrulo, per du ventumiloj +ventumante ŝin. Post mi alia faras la saman servon. Tria nigrulo +estas ricevinta la ordonojn, kaj, ĉar ni iom longe atendas, la +onklino sendas kvaran por vidi se eble li estas ekdorminta.</p> + +<p>Subite io frapas mian piedon. Mi malsuprenrigardas kaj vidas, +ĉirkaŭatan de sia grandnombra idaro grandegan ratinon.</p> + +<p>La onklino ekkrias kaj tuj dungas kvinan nigrulon por svingegi sian +buŝtukon kaj kriegadi "<i>ŝ-ŝ-ŝ-u!</i>"</p> + +<p>Vane oni klarigas ke la ratino estas tute malsovaĝa; ke oni kutimas +ĝin nutri; ke ĝi ne eĉ pensas iun mordeti.</p> + +<p>Vane oni svingegas kaj <i>ŝ-ŝ-ŝ-u-as</i>.</p> + +<p>Ratino estas ratino; sed ratino kun idarego——</p> + +<p>La onklino insistas ke ni ŝanĝu la tablon, kaj elektas unu plej +eble malproksime de la ratfamilio. Sed apenaŭ ni estas sidinta nin, +kiam aperas la skaraboj, ĉiu el ili grandegulo.</p> + +<p>Feliĉe nigruloj havas grandegajn piedojn. La onklino dungas sesan +kiu okupas sin per dancado sur la scarabegojn.</p> + +<p>Certe tiu estas tute neordinara sperto. La onklino diras ankaŭ ke +ŝi nur dungis <i>kvin</i> nigrulojn; ke la sesa ekzistas nur en mia +fantazio; sed mi ĉiam insistas ke ŝi uzis ses. Eble mi enkalkulas +la nigrulon kiu ventumis min mem. Sed ni ne diros tion al la onklino.</p> + +<p>Amerikoj ofte sidas en la vestibuloj de la hoteloj. Almenaŭ <i>kelkaj</i> +el ili maĉas tabakon kaj ne <i>ĉiuj</i> uzas kraĉujojn. Mi ne deziras +pritrakti la temon. Mi nur citos la tute netradukeblan avizon kiun mi +foje vidis, certe ne en la plej bonaj hoteloj.</p> + +<p>"People who expect to rate as gentlemen must not expectorate the +floor."</p> + +<p>("Tiuj kiuj atendas esti ricevataj kiel sinjoroj, devas ne kraĉi sur +la plankon").</p> + +<p>Kredeble multaj ne "expect to rate" kiel sinjoroj.</p> + +<p>Kiel ofte mi vidis la glaciigistojn tirantaj per grandegaj preniloj +porcion da glacio trans la planko de hotelvestibulo, kaj vidante la +malpuraĵojn kiuj algluis sin al ĝi, mi——</p> + +<p>Sed kredeble oni forhakas tiun eksteran supraĵon. Mi preferas pensi +ke oni ne eĉ uzas ĝin por ĉirkaŭpaki la malvarmigujojn.</p> + +<p>Pri la malvarmigujoj mi nur diros ke mi tre ŝatas ilin. Tiu kiu +neniam dum varmega tago, trinkis glason da lakto, freŝe eltiritan el +la malvarmigujo (refrigerator) ne konas treege bongustan trinkaĵon. +Pri la malvarmigita teo mi ne skribos. Amerikoj ĝin trinkas; la +onklino diras ke la gusto estas agrabla. Sed kredeble oni devas +alkutimiĝi al ĝi, kaj mi ne faris tion.</p> + +<p>Unu afero mi faris. Kiam ajn mi trinkis glaciigitan akvon mi diris al +mi la tekston: "Ne tio kio eniras en la homon malpurigas lin."</p> +</div> + +<div id="est2-8-12" class="article" lang="eo"> +<h5>ORIENTAJ MEMORAĴOJ.</h5> + +<p class="center">De Kolonelo H. K. Gordon.</p> + + +<p>La Birmanoj estas tre agrablaj, kvankam iafoje ekscitemaj; la virinoj +estas tre graciaj, krom aferemaj: la knaboj, kaj eĉ la viroj tre +amas ludojn, tiel piedpilko, flugludado, pugnebato, ŝipkurado, +vetado, kaj ĉiuj "<i>Marionette</i>" teatrajn ludajn. Ĉiuj sin banas +ĉiutage. Preskaŭ ĉiu viro estas tatuita. Preskaŭ ĉiuj portas +silkvestaĵojn.</p> + +<p>"Rangoon," la ĉefurbo, sur bordo de la rivero "Irrawaddy," estas +granda kaj prospera. Domoj estas preskaŭ ĉiuj konstruitaj el +tektona ligno; sekve estas ofte bruladoj.</p> + +<p>Riveroj estas tre longaj: oni povas vojaĝi sur la "Irrawaddy" pli ol +mil mejlojn sur vaporŝipo ĝis la Ĥinlandaj limoj. Multo da Ĥinoj +loĝas en Birmanujo: oni ilin trovas honestaj kaj aferemaj urbanoj.</p> + +<p class="pagenum">115</p> + +<p>Strange diri, la Ĥinoj neniam akceptas domservon, kvankam ili ĝin +akceptas en najbaraj lokoj, ekz. "Singapore" kaj "Penang." Ili estas +tre bonaj ĝardenistoj.</p> + +<p>La pluvfalo en iaj lokoj estas grandega, dum la kvinmonata +pluvsezono, nome, de Junio ĝis Oktobro: falas ĉe havenoj de +"Akyab" kaj "Moulmein" mezakvante pli ol ducent coloj: ofte en unu +tago falas pli da pluvo ol falas en Anglujo dum tuta jaro! Severaj +fulmotondroj enkondukas la pluvsezonon; tamen ofte post kvarono +da horo polvo flugas el stratoj sub la ega hejto de la sunradioj. +Sekaj riveretkanaloj post mallonge fariĝas ŝaŭmaj kaj danĝeraj +torentoj.</p> + +<p>Kiam tiuj torentoj trankviliĝas, oni povas plezure sin bani inter +pentrindaj ĉirkaŭaĵoj.</p> + +<p>Ŝafoj ne povas vivadi en Birmanujo: oni alkondukas ilin sur semajnaj +vaporŝipoj de "Calcutta." Landanoj tre ŝatas fiŝojn: precipe la +malfreŝajn fiŝkunmetojn!</p> + +<p>Lepruloj estas komunaj: tamen de ili oni ne penas zorgi.</p> + +<p>Krom bonaj oranĝoj, la fruktoj enlandaj la plej ŝatataj estas la +"Dorian" (Dujan) kaj la "Mangosteen" (Mangostin): kvankam, ne estas +ĉiu kiu povas toleri la odoron malagrablegan de tiu unue skribita. +Oni ankaŭ trovas la "Cachounut" (Kaŝunukson): servistoj ne volas +ilin kuiri apud ies domo, dirantaj ke febro sekvos: estas ja strange, +tamen mi ĝin kredas vera.</p> + +<p>La lingvo estas por Eŭropanoj tre malfacila: la pensadmetodoj +estantaj tute malsimilaj. La lingvo de la Budista Pastraro estas +antikva "<i>Pali</i>," nekomprenebla al la popolo, kaj ne ĉiam al la +pastroj mem! Estas multo da temploj (Pagoda), sur preskaŭ ĉiu +monteto apud urboj kaj vilaĝoj, kaj kvankam ĉiu Birmano devas pasi +por edukado tra la manoj de Pastroj, tamen oni ne atentas severe +la Budistajn religiajn ordonojn. Samtempe, se la Pastraro postulas +monon por konstrui novan templon, la sekvantaro tuj ĝin provizas. +Konstrui templon estas tre meritinda afero. Estas religie ordonita +ne mortigi ion ajn: tamen, kiel Ĥinoj, la Budistaj Birmanoj povas +esti kruelegaj. Ili ofte fariĝas tre komplezaj, kaj kontente pagos +moneron por liberigi paseron el la manoj de almozulo, malgraŭe li +bone scias ke la pasero estas retenata per ŝnureto, por rekaptiĝi! +Li irigos ĉevalon ĝis ĝi estas mortonta: sed se ĝi mortus, li +dirus, "Tio ne estas mia kulpo."</p> + +<p>La tuta lando fumas: la Birmanoj, verdan folion enhavante dolĉan +miksaĵon: alilanduloj, tabakon enportitan el Hindujo, kaj loke +fabrikitan. Se oni trempas tabakon en lakto de kakao, gorĝa +malsaneco certe sekvas.</p> + +<p>Sovaĝmielo estas kvante trovata en la arbaroj: sed ĝia ĉefa +celo estas por la enterigo de sanktaj Budistpastroj. La pastraro +ĉiam elektas tre belajn sidojn por konstrui siajn rimarkindajn +templojn. La preĝejaj orumitaj turoj ŝajnas mirinde graciaj en +la hela sunlumo, kun la verda kreskaĵaro postflanke, kaj la brila +rivero malsupre. Sur ĝiaj pordoj kaj pordegoj oni trovas belegan +ĉisatan lignaĵon (ĉiam tektono), por kiun verki la ĉisisto +bezonas mirinde malmulte da iloj. La turpunkto ĝenerale enhavas +skatolo de multekostaj juveloj, donacitaj de religiuloj Budistaj: +kaj supre ĉion, estas ĉiam la "<i>Hti</i>," aŭ Reĝa ombrelo.</p> + +<p>Ĉe la bestaro, estas iaj rimarkindaĵoj: ekzemple, ŝakaloj, kiuj +estas komune renkontataj en la Bengala provinco, ja en tuta Hindujo, +sin trovas ĉe la nordflanko de ofte seka riveretkanalo apud la +urbo, "Akyab," kaj nenie ĉe la sudflanko. Simile, la antaŭdiritaj +fruktoj, <i>Dujan</i> kaj <i>Mangostin</i>, kreskadas ĉe la sudflanko de la +Riverego, "<i>Salween</i>" apud la urbo de "<i>Moulmein</i>" sed nenie ĉe la +nordflanko.</p> + +<p>El multo da serpentoj, la plej danĝera estas la venena "Hamadryad" +aŭ "Reĝa Kobro," kiu ĉasas kaj atakas homojn. Grandaj Hirudoj +estas tre komunaj en la riveretoj kaj lagetoj. Multe da skolopetoj +alvenas ĉiujare ĉe la malvarma sezono (Nov. al Marto): oni povas +pafi cent birdojn kaj pli en unu tago en la rizkampoj. Oni kredas ke +estas bonŝance havi en sia domo la "Tŭktu," lacerton, makulatan +simile al truto: ĝi manĝas insektojn, kaj nokte vokas mistere el +plafono, "tŭktu, tŭktu."</p> + +<p>Tiel ĉie en Hindujo, ĉiu stacio havas "<i>Gymkhana</i>" Klubo, aŭ +kunvenejo por Eŭropaj loĝantoj, kie sin trovas ĵurnaloj, +biblioteko, kaj ludoj. Malgraŭ malseka kaj varmega klimato, mi +vivadis multe da agrablaj jaroj en Birmanujo.</p> + +<p>Oni povas vivadi sane per zorgo pri manĝado, trinkado, kaj +sunefikoj: tamen, ĉiam malfacila estas meti maljunajn kapojn sur +junaj ŝultroj.</p> + +<p>Unufojon, mi suferis de malaria febro: tamen, vojaĝante al Islando, +apud la Arktika regiono, mi efektive resaniĝis, kaj poste la febro +neniam revenis. Tie ankaŭ oni facile resaniĝas de pulmaj kaj de +reŭmatismaj malsanoj.</p> + +<p>Krom lignosegmueliloj, ekzistas multe da grandaj rizmueliloj ĉe +la havenoj: la rizo sin produktas enlande, kaj estas liverata +per boatoj: tiam ĝi estas ŝelata kaj polurata per maŝinaro ĉe +mueliloj preta por ekstersendi. Estas multaj specoj da rizo, kiujn +lerto povas distingi ĝuste: same, diru ni, kiel pomoj en Eŭropo.</p> + +<p>Ĉe la lasta Birmana militiro, granda peno okazis por la +Administracio, por nutri la Hindajn soldatojn, ĉar ili rifuzis +manĝi la Birmanan rizon: kaj, pro tio, la Administracio devis +provizi kun plua elspezo Hindan rizon, kvankam Eŭropoj ne povis +distingi ian diferencon.</p> + +<p class="center">(<i>Daŭrigota</i>).</p> +</div> + +<div id="est2-8-13" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">116</p> +<h5>ESPERANTAJ TERMINOJ POR ESPERANTA GRAMATIKO.</h5> + +<p class="center">Verkita de R. J. Lloyd, D. Lit., M.A., de la Universitato de Londono, +kaj Diplomito de la Franca Societo kaj de la Brita Asocio por +Esperanto.</p> + +<p class="center"><i>La Aŭtoro ĉiajn rajtojn rizervas.</i></p> + + +<p>Skribante serion da artikoletoj pri Esperanta sintakso en la +<i>British Esperantist</i>, mi sentis ke multe da la terminoj, kiujn +oni ordinare uzas en Esperanta gramatiko, ne estas ĝuste la plej +bonaj. La terminoj kiujn oni uzas, estas, preskaŭ ĉiuj, terminoj +devenintaj de la latina gramatiko, kvankam ili estas ankaŭ multe +uzataj de la modernaj Eŭropaj lingvoj. Tiel farante, la modernaj +gramatikistoj estis tute ne tiel saĝaj aŭ originalaj kiel la +latinaj gramatikistoj, kiuj kreis tiujn ĉi terminojn. Ŝajne +imitante ilin, reale ili faris la kontraŭon. Ĉar la antikva latina +gramatikisto, instruante personojn, kiuj parolis ordinare latine, +faris, tre saĝe, siajn terminojn ĉiuj latinaj. La rezultato estis +ke ĉiu termino de la latina gramatiko ne nur nomis, sed ankaŭ +priskribis, al la latinaj homoj, la terminojn kiujn ili devis uzi. +Sed la modernaj gramatikistoj, preskaŭ ĉiuj, simple kopias la +latinajn terminojn, kaj forpelas la saĝan latinan metodon, doni +patrujajn nomojn al patrujaj aferoj.</p> + +<p>Kaj estas ankoraŭ pli malkonvene uzi tiujn ĉi latinajn terminojn +en Esperanto. Ĉar Esperanto ofte donas al tiuj ĉi samaj terminoj +signifon kaj uzadon diversajn de tiuj, kiujn ili posedas en la +latina, kaj ankaŭ en la modernaj, lingvoj. D<sup>ro</sup> Zamenhof ŝajnas +senti tion en la "<i>Plena Gramatiko</i>" (Krest, p. 254-6); ĉar li faras +kaj uzas, en tiuj du paĝoj, pli multe da Esperantaj gramatikaj +terminoj ol la tuta Esperantistaro estas alie farinta kaj uzinta.</p> + +<p>La homoj kiuj bezonas pleje la Esperantan lingvon, estas la klasoj, +kiuj ne havas multan tempon por lerni aliajn lingvojn, kaj ne multe +da mono por pagi la instruadon. D<sup>ro</sup> Zamenhof vidis tion kaj diris +ĝin tute klare. Mi kredas ke la plimulto da la Angla Esperantistaro +apartenos ĉiam al tiuj ĉi klasoj: kaj ili scias tre malmulton pri +iuj gramatikaj terminoj: ĉar la Anglaj popolaj, elementaj lernejoj +instruas tre malmulte pri ili. La tempo estas nur sufiĉa por nia +terura silabado. Tial la Angla Esperantistaro bezonas sinesplikantajn +gramatikajn terminojn, pli ol iu alia nacia Esperantistaro.</p> + +<p>Mi volas tial skizi, kaj proponi por diskutado, antaŭ la Bulonja +Kongreso, serion de Esperantaj gramatikaj terminoj. Oni povas rigardi +la naŭ ĉefajn partojn de la parolado, kiel la ĉefaj instrumentoj +de la parolado: kaj kunmetante nomojn por ili, estos tute nature uzi +la sufikson "-ilo":—</p> + +<table> +<tr><td> </td><td> </td><th><i>Paroliloj.</i></th><td> </td></tr> + +<tr><td>1.</td><td>Artikolo</td><td>La-ilo</td><td>= La instrumento, "la."</td></tr> +<tr><td>2.</td><td>Substantivo</td><td>Nom-ilo</td><td>= La instrumento, de nomado.</td></tr> +<tr><td>3.</td><td>Adjektivo</td><td>Ec-ilo</td><td>= La instrumento, por esprimi ecojn.</td></tr> +<tr><td>4.</td><td>Adverbo</td><td>Tiel-ilo</td><td>= La instrumento, de maniero.</td></tr> +<tr><td>5.</td><td>Pronomo (parte-)</td><td>Pro-ilo</td><td>= La instrumento, anstataŭ nomilo, ecilo +aŭ tielilo.</td></tr> +<tr><td>6.</td><td>Verbo</td><td>Dir-ilo</td><td>= La instrumento, por diri ion.</td></tr> +<tr><td>7.</td><td>Prepozicio</td><td>Rilat-ilo</td><td>= La instrumento, de nomilorilatoj.</td></tr> +<tr><td>8.</td><td>Konjunkcio</td><td>Kunig-ilo</td><td>= La instrumento, de kunigo.</td></tr> +<tr><td>9.</td><td>Interjekcio</td><td>Kri-ilo</td><td>= La instrumento, de kriado.</td></tr> +</table> + +<p>Sed sub ĉiu el tiuj ĉi ĉefaj vortoj ekzistas aliaj diferencigantaj +vortoj, kiuj dividas ĉiam la klason de vortoj signifitaj de ĉiu el +tiuj ĉi naŭ nomoj en pli malgrandajn (aŭ sub-) klasojn. Estas ofte +<i>eciloj</i>, kiuj faras tion,—ne <i>nomiloj</i>. Mi prenos la naŭ serie, +kaj penos fari Esperante por ĉiu la subvortojn, kiujn ĝi bezonas: +kaj mi uzos tie ĉi ĉiun novan vorton, post esplikado de ĝi.</p> + +<p>1. <i>Lailo</i> bezonas du gramatikajn <i>ecilojn</i> por signifi (1) sian +montran uzadon, kaj (2) sian universaligantan uzadon; ekzemple, en +"la homo, kiun vi konas," kaj en "la homaro." Mi proponas "difina +la-ilo" por la unua, kaj "universala la-ilo" por la dua.</p> + +<p>2. <i>Nomilo</i> bezonas (1) la du <i>ecilojn</i> "propra" kaj "komuna," kaj +ankaŭ (2) "reala" kaj "idea" (= konkreta kaj abstrakta). Ĉiu nomilo +estas aŭ propra aŭ komuna, kaj ankaŭ, aŭ reala aŭ idea; sed la +propra nomilo estas ankaŭ ĉiam reala. Estus eble ankaŭ helpo, +nomadi la realan nomilon, "realilo," kaj la idean nomilon "ideilo." +Ĉiu ecilo estas ankaŭ aŭ propra aŭ komuna.</p> + +<p>Nomilo kaj ecilo posedas "nombron" kaj "kazon"; kaj tiuj ĉi du +simplaj vortoj ne bezonas esti ŝanĝataj. Kaj la pure Esperantaj +vortoj, "ununombra" kaj "multenombra," ne povas esti plibonigitaj. +Sed la kazaj nomoj, "nominativo" kaj "akuzativo," tute ne konvenas al +nia kara lingvo. Per formo ili signifas Esperante nenion; kaj ni ofte +nomas nomilon<span class="pagenum">117</span> "nominativo," kiu estus neniam nominativo en tia frazo +en iu alia lingvo. Sed ne estas eble doni, al la unu aŭ al la alia, +nomon kiu signifos en Esperanto ĝian funkcion; ĉar ambaŭ havas tie +pli ol unu funkcion. Ŝajnas tial preferinde doni al ili nomojn laŭ +iliaj formoj. La unu havas "-n" ĉe la fino: la alia ne havas tion. +La Esperanta nomo de la litero "n" estas "no." Mi proponas tial nomi +la nominativan kazon la "sen-no-a" kazo, kaj la akuzativan, la "no-a" +kazo.</p> + +<p>Nomilo ofte prenas ĉe sia flanko, alian, difinantan, nomilon en la +sama kazo, ekzemple, "Vilhelmo la kaizaro renkontis Edwardon ‘la +reĝon.’" Mi nomus tiujn, "difinajn" nomilojn, anstataŭ ol uzi la +ordinaran gramatikan esprimon, "en apozicio."</p> + +<p>Aperas ankaŭ ofte nomilo, kiu diras ion pri alia nomilo aŭ pronomo, +ekzemple, "Li estas Franco." Oni ordinare nomis ĝin "predikateca +substantivo," sed kial ne "pridira nomilo?"</p> + +<p>Estas ofte konvene paroli pri la kontrolo, kiun la formoj de la +nomilo ekzercas sur la formoj de la apartenanta ecilo. La nomilaj +finoj "-n, -j, -jn" postulas ordinare la samajn finojn en la ecilo. +Estus plej simple nomi tiun ĉi rilaton "samfineco." La ecilo estas +"samfina" kun sia nomilo: kaj la rilato estas multe pli "kontrolo" ol +"konkordo" aŭ "konsento."</p> + +<p>3. <i>Ecilo</i> estas la sola speco de Esperanta vorto, kies formo pendas +de iu alia vorto en la frazo: Ĉar participo estas ĉiam ankaŭ +ecilo, kvankam ecilo ne estas ĉiam participo. Ĝi havas du ĉefajn +uzadojn, la du samajn uzadojn, kiujn ni nomis, parolante pri la +nomilo, (1) la "difina," kaj (2) la "pridira" uzado, ekzemple, "Reĝa +Edwardo," = difina, kaj "Li estas Franca," = pridira. La pridira +ecilo havas ĉiam sennoan kazon, kaj tio estas la sola kaŭzo de la +malofta "malsamfineco" inter nomilo kaj ecilo en Esperanto.</p> + +<p>Ni parolas ordinare en Esperanto pri "komparativaj adjektivoj" kaj +"superlativaj adjektivoj." Ĉu ne estus multe pli simple kaj pli +instruante, nomi ilin "pli-eciloj" kaj "plej-eciloj?" La nombraj +eciloj formas apartan klason. La simpla nombro ne havas ecilan finon: +ĝi ne estas ĉiam ecilo. Oni povas doni al li la nomon de "simpla," +kiam estas necese distingi ĝin de la "orda," la "ona," la "obla" kaj +la "opa" nombro. Estus perdo de tempo doni al tiuj ĉi nombraj vortoj +la longajn teknikajn nomojn de la ordinaraj gramatikoj. Estas ankaŭ +klaso de "kiomaj" eciloj, kaj nomiloj, kaj tieliloj, kiuj bezonas +apartan nomon, ĉar ili havas apartan gramatikan traktadon, per "da."</p> + +<p>4. <i>Tielilo.</i>—La Esperanta tielilo (instrumento de maniero) havas +gravajn uzadojn, kiuj tute ne estas adverbaj. Tial estas pli bone +havi alian nomon por ĝi. Mia lasta frazo montras tion klare. +Esperante la vorto "bone" estas ofte nomita adverbo; sed ĝi ne +estus en iu alia lingvo adverbo, en tiu ĉi frazo. Kaj la participaj +adverboj ofte estas vere gerundioj. Tial estus plej bone havi alian +nomon, ne nur por la tuta parolilo, sed por ĉiu el ĝiaj specoj. +Ĝi havas tri specojn, (1) la "difina" tielilo, kiu difinas verbon, +ecilon aŭ alian tielilo, guste tiel kiel la ordinara adverbo; (2), +la "cirkonstanca" tielilo, kiu estas la participa-gerundio; kaj (3) +la "pridira" tielilo, kiu "diras" ion "pri" fakto enhavita en najbara +suba frazo, ekzemple, pri la fakto "havi alian nomon por ĝi" en la +supera frazo. La lasta formo faras la tielilon de la Esperanta lingvo +multe pli analogia al ĝia nomilo kaj ecilo ol la adverboj de iu alia +lingvo. Oni vidos ankoraŭ tiun analogion en la proksima paragrafo, +kie tielilo estas ne nur "difina" sed ankaŭ "pridira," tiel kiel +eciloj kaj nomiloj.</p> + +<p>5. <i>Proiloj.</i>—La antikvaj gramatikistoj ne atentis multe la tri +diversajn specojn de anstataŭantaj vortoj—vortoj kiuj anstataŭas +(1) nomilon, (2) ecilon, (3) tielilon. Ili studis ĉefe la unuan, kaj +nomis ĝin "pronomo": ili konfuzis multe la duan kun la unua: kaj +diris preskaŭ nenion pri la tria. Esperanto bezonas pli logikan kaj +sisteman nomaron. Akceptante "pronomo" kiel bona nomo por la unua +klaso, oni devas fari paralelajn nomojn por la du aliaj. Mi proponas +por la dua, "proecilo," kaj por la tria, "protielilo."</p> + +<p>Tio estas tute logika, ĉar neniu el tiuj ĉi gravaj vortoj havas la +plej malgrandan signifon per si. "Tio" signifas simple nenio, se oni +ne diras aŭ montras samtempe kio estas "tio." Kaj la samo estas vera +pri la proecilo "tia," aŭ "tiu," aŭ "ties," aŭ pri la protielilo +"kial," aŭ "kiam," aŭ "kie," aŭ "kiel." Ili nur havas signifon +pro, kaj per, kaj por, io alia, kaj neniun signifon pro, per aŭ por +si mem.</p> + +<p>Oni estas nun en la mezo de la tabelo de 45 proiloj, kiujn Doktoro +Zamenhof tiel saĝe kaj lerte aranĝis; sed mi havas nur spacon por +montri, tre mallonge, kiel mi nomus la 9 liniojn kaj 5 kolonojn de +tiu fama tabelo. Mi donus al la linioj nomojn prenitajn aŭ faritajn +el la naŭ vortoj de la demanda kolono: "kiaspeca, kiala, kiama, +kiea, kiela, kiesa, kioesta, kioma, kiuesta." Kaj mi donus al la +kolonaj la nomojn, "(1) nedifina, (2) universala kaj disdona, (3) +rilata kaj demanda, (4) nea, (5) montra."</p> + +<p>Personaj pronomoj, kun "oni," povas bone gardi sian nomon, kvankam +"ĝi" estas malofte persono: "si" estas ankaŭ "refleksa," kaj "oni" +estas "nedifina." La du serioj de posedaj vortoj ("mia, k.t.a."; kaj +"ies, k.t.a.") ne estas rajte nomataj posedaj pronomoj, sed "posedaj +proeciloj." Estas vere ke la lastaj estas ofte uzataj pronome, sed +tio estas nur per komuna kapableco de eciloj.</p> + +<p class="pagenum">118</p> + +<p>6. <i>Dirilo.</i>—Sen verbo oni ne povas diri ion, kio havas iun sencon. +Mi nomas tial la verbon "dirilo." Ĝi havas du ĉefajn formojn, kiujn +oni nomas "voĉoj." Sed tiu nomo ne estas logika. Estus pli bone nomi +ilin la "aktiva formo" kaj la "pasiva formo" de la dirilo. La aktiva +formo enhavas du specojn, kiujn oni nomas ordinare "transitiva" kaj +"netransitiva." Tiuj ĉi du nomoj estus multe pli kompreneblaj en +Esperanto, se oni farus ilin "transira" kaj "netransira."</p> + +<p>La dirilo havas "modojn": kaj la vorto estas tute konvena. +Sed la nomoj de ĉiu modo estas preskaŭ fremda al la +Esperanto,—"indikativa, imperativa kaj subjunktiva, kondicionala, +infinitiva." Estas nur du aŭ tri Esperantaj radikoj en la tuta +afero. Estus multe pli simple kaj kompreneble al la sengramatika +lernanto, nomi la indikativan la "fakta" modo, kaj la kondicionalan, +la "supoza" modo. Dro. Zamenhof nomas la infinitivon, la "sendifina" +modo. Li nomas ankaŭ la imperativan kaj subjunktivan modon, la +"ordona" modo. Sed tiu ĉi nomo nomas nur la duonon de la modo; kiu +ofte estas ĝuste tiel nedubeble subjunktiva, ol ĝi estas alifoje +ordona. "Li deziras (petas, celas, timas) ke vi iru tien" finiĝas +certege per subjunktiva frazo. Estas tamen malkonvene, havi du nomojn +por unu modo: kaj la du duonoj de la modo ne estas tute diversaj. +La latina kaj greka subjunktivoj estas ofte ĝentile ordonaj. La +subjunktiva uzado de la Esperanta modo "atendas" ĉiam ion, kio +povas, pli aŭ malpli certe, "okazi" post la ordono, deziro, peto, +celado, timo, k.t.a., kiujn la antaŭa dirilo esprimas. La ordona +uzado esprimas ĝuste la samon, ellasante nur "Mi ordonas ke——." +Ĉar la vizaĝo kaj gestado de la ordonanto esprimas tion. Mi +proponas "okazatenda modo."</p> + +<p>Modoj havas tempojn, kaj D<sup>ro</sup> Zamenhof donas al la tri ĉefaj +tempoj aktivaj de la fakta modo, tri bonajn Esperantajn nomojn (1) +"la estanta," (2) "la estinta," kaj (3) "la estonta," ekzemple (1) +mi faras, (2) mi faris, (3) mi faros; sed ĉiu alia tempo aktiva, +kaj ĉiu ebla tempo pasiva, estas kunmetita, kaj havas pli ekzaktan +funkcion ol la 3 unuvortaj tempoj, ekzemple, (1) mi estas farata, (2) +mi estis farata, (3) mi estos farata, estas la estanta, la estinta +kaj la estonta tempoj de la pasiva fakta modo. Sed ili estas pli ol +tiu. Faritaj per la estanta participo ili povas nur esprimi agadon, +kiu ne estas finita, kaj daŭras. Por esti akurata, oni devas nomi +tiujn ĉi tri tempojn pasivajn, la "daŭrestanta, daŭrestinta, kaj +daŭrestonta." Kaj se oni anstataŭas la estantan participon "farata" +per la estintan participon "farita," oni faras ankoraŭ tri bonajn +Esperantajn tempojn, sed ankoraŭ ne simple la estanta, la estinta +kaj la estonta; ĉar la agado estas neniam daŭra, sed finita, je la +dirita tempo. Oni havas tial ne plu daŭrtempoj sed fintempoj, (1) +"finestanta tempo" = "mi estas farita," (2) "finestinta" = "mi estis +farita," (3) "finestonta" = "mi estos farita." La latina studento +rekonos tuj ke tiuj estas ekzakte la perfekta, la pluperfekta kaj la +futurperfekta pasivaj faktaj tempoj de la latina dirilo.</p> + +<p>Restas ankoraŭ nur tri eblaj pasivaj tempoj, faritaj el la estonta +participo pasiva, kaj la tri unuvortaj faktaj tempoj de "esti" = (1) +mi estas farota, (2) mi estis farota, (3) mi estos farota. Sekvante +la du aliajn triojn, oni nature nomus tiujn ĉi tri tempojn, la +antaŭtempoj, (1) la "antaŭestanta," (2) la "antaŭestinta," kaj (3) +la "antaŭestonta."</p> + +<p>Mi traktas la pasivan sistemon de tempoj unue, ĉar ĝi estas pli +simetria, kun sia 3 × 3 = 9 egalinterspacaj tempoj, ol la aktiva, kun +siaj tri aldonitaj unuvortaj tempoj. Sed estas nur por tiuj ĉi tri +tempoj, ke oni bezonas iun terminon plu. Ĉar oni faras la aktivajn +kunmetitajn tempojn, kaj nomus ilin, ĝuste same ol la pasivaj, nur +uzante la aktivajn participojn anstataŭ la pasivajn. Estus sufiĉe, +ordinare, lasi tiujn ĉi tri unuvortajn tempojn havi nur iliajn +unuvortajn nomojn, aldonante nur, kiam necerteco povus ekzisti, la +radikon "simpl-" (= simplestanta, simplestinta, simplestonta).</p> + +<p>Ne estas bezono de iuj aliaj dirilaj terminoj. Oni povus, nature, +fari kunmetitajn tempojn en la "supoza," la "atendokaza" kaj eĉ la +"sendifina" modo, sed ĉiu el ili havus ĉiam la saman nomon ol en la +"fakta" modo.</p> + +<p>La novaj Esperantistoj favoras multe pli la kunmetitajn tempojn ol +la pli fruaj, kaj tio estas vera pligrandiĝo de la kapablecoj de +la kara lingvo. Estas nur unu "helpa" (= aŭkziliaria) dirilo en +Esperanto: tio estas "esti." Sed estas granda nombro da "modaj" +diriloj, tiaj kiaj estas "povi, bezoni, devi, voli, deziri, ami, +preferi, elekti, k.t.a," kaj oni rekonas ilin per la foresto de +"por." Komparu "Mi elektas iri" kun "Mi batalas por iri"; aŭ "Mi +timas iri" kun "Mi kuras por iri."</p> + +<p>7. <i>Rilatilo.</i>—La antikva nomo estas prepozicio, kaj ĝi signifas +ion antaŭponitan. Sed la vorto ne montras tion en Esperanto, kaj tio +ne estas ankaŭ la fakton, kiu meritas esti montrata per ĝia nomo. +La prepozicio rilatas la nesubjektajn kaj neobjektajn nomilojn ĉiujn +al la resto de la frazo. "Rilatilo" estus tial bona kaj informanta +nomo por ĝi.</p> + +<p>8. <i>Kunigilo.</i>—La ordinara vorto "konjunkcio" estas tute komprenebla +en Esperanto, sed "kunigilo" estas egale signifa, kaj harmoniiĝis +multe pli bone kun la ceteraj tieaj proponaj.</p> + +<p>9. <i>Kriilo.</i>—Tiu ĉi estas multe pli logika nomo ol "interjekcio." +Tio signifas, nature, ion interĵetitan.<span class="pagenum">119</span> Sed en la natura kurado +de interparolado, la interjekcio okazas multe pli malofte inter la +vortoj ol antaŭ ĉiuj aliaj vortoj. Ĝi estus reale nomo pli konvena +por parenteso. Mi proponas tial "kriilo."</p> + +<p>Tiuj ĉi ideoj venis nur en mian kapon antaŭ du semajnoj, sed ili +ŝajnis al mi tre utilaj kaj gravaj. Tiel mi rapidis por presigi ilin +antaŭ la Kongreso.</p> +</div> + +<div id="est2-8-14" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">KLOPODU.—HIMNO ESPERANTA.</h5> + +<p>Originale verkita de M. R. Keesing (Auckland, N.Z.).</p> + +<div class="left" lang="eo"> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Antaŭen! Antaŭen! Ne restu momenton!</span> + <span class="i0">Etendu la povan, la magian senton.</span> + <span class="i0">Flugigu standardon trans tuta la mondo,</span> + <span class="i0">De ambaj polusoj ĝis ĉirkaŭ la rondo.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Popoloj, ho! aŭdu, jen estas stimulo</span> + <span class="i0">Por plu altaj celoj, sen ia makulo;</span> + <span class="i0">Antikva deziro atingas plenumon,</span> + <span class="i0">Triumfe venkante disvastigas lumon.</span></div> + + <p>(Ĥoraro).</p> + +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kuraĝu! Kuraĝu! Vi bravaj amikoj,</span> + <span class="i0">Plilarĝigu ĉiam per daŭraj efikoj</span> + <span class="i0">La bonan laboron, kun korega kanto.</span> + <span class="i0">Ho! antaŭeniru por la Esperanto.</span></div> +</div> +</div> +<div class="right" lang="en"> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">March forward! March forward! Delay not your striving,</span> + <span class="i0">The moment of victory now is arriving.</span> + <span class="i0">Fly boldly the standard through all the world’s regions,</span> + <span class="i0">All round the earth’s compass assemble your legions.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">O! peoples, attend, for we give you a treasure,</span> + <span class="i0">Exalting your aims by a pure, spotless pleasure,</span> + <span class="i0">Fulfilling the longing of great ancient sages,</span> + <span class="i0">For light and advancement, creating new ages.</span></div> + + <p>(Chorus).</p> + +<div class="stanza"> + <span class="i0">Have courage! Have courage! Ye brave-hearted brothers,</span> + <span class="i0">Extend the boon further to benefit others.</span> + <span class="i0">Sing gladly in chorus a soul-stirring canto,</span> + <span class="i0">To spread far the praises of sweet Esperanto.</span></div> +</div> + +<p><span class="sc">Maurice R. Keesing</span>,<br > +<i>Principal of The Cosmopolitan College, Auckland, N.Z.</i></p> +</div> +</div> + +<div id="est2-8-15" class="article" lang="eo"> +<h5>LA LETERO AL LA BAPTO-PATRO.</h5> + +<p class="center">El la Veillée, tradukita de Elise Bauer.</p> + +<div style="margin-left:10%;"> +<p><span class="sc">Personoj</span>.—<i>Paŭlo</i>: dekjara. <i>Johanino</i>: okjara.</p> + +<p>Ambaŭ sidas ĉe la tablo skribontaj. Paŭlo elstrekas kaj skrapetas. +Johanino rigardas la plafonon. Ambaŭ sopiras.</p> +</div> +<p><i>Johanino.</i> "Paŭlo!"</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Kion?"</p> + +<p><i>Johanino.</i> "Ĉu ci jam skribis multon?"</p> + +<p><i>Paŭlo, montrante folion nigran je inkmakuloj kaj elstrekaĵoj:</i> +"Jen!"</p> + +<p><i>Johanino.</i> "Sed ĝi estas tute elstrekita!"</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Nu, kaj ci?"</p> + +<p><i>Johanino, montrante blankan folion.</i> "Jen!"</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Sed ĝi estas tute blanka!"</p> + +<p><i>Johanino.</i> "Kun cia nigra, kaj mia blanka folio, ni estas ĉe la +sama punkto."</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "De tri kvaronoj da horo!"</p> + +<p><i>Johanino.</i> "La patrino diris al ni: ‘Estos baldaŭ la nomofesto +de cia bapto-patro. Skribu al li ambaŭ beletan letereton.’ Kaj ni +ambaŭ trovas nenion!"</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Tio mirigas min, precipe de cia flanko."</p> + +<p><i>Johanino.</i> "Nu, kial?"</p> + +<p class="pagenum">120</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Li ne estas mia vera bapto-patro, sed cia."</p> + +<p><i>Johanino.</i> "Jen bona motivo! Li dorlotas cin tiel multe kiel min."</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Tio ĉi estas vera. Ni multe amas lin. Se li estus tie +ĉi, ni havus multegon por rakonti al li."</p> + +<p><i>Johanino.</i> "Kaj ni ne trovas ion por skribi!"</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Fratineto! Mi havas ideon! Ni faru tiel kiel la Blindulo +kaj la Lamulo!"</p> + +<p><i>Johanino.</i> "Kiel!"</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Ni helpu unu la alian. Vi estas malpli granda ol mi—tio +ĉi ne estas grava, oni ofte bezonas pli malgrandan ol si."</p> + +<p><i>Johanino.</i> "Ĉu tio ĉi troviĝas en la Blindulo kaj Lamulo?"</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Tie, aŭ aliloke. Diru al mi ciajn ideojn. Mi diros al ci +la miajn, kaj ni ambaŭ subskribos."</p> + +<p><i>Johanino.</i> "Jes, frateto mia, tio ĉi estas bonega. Komencu!"</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Ne, ci komencu!" <i>Ili rigardas unu la alian nedecidite, +tiam ekridas.</i> "Ni estu seriozaj!"</p> + +<p><i>Johanino, pripensante.</i> "Ni povas skribi: Kara Bapto-patro, ..."</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Certe!" <i>Leviĝinte, kaj alproksimiĝinte Johaninon, li +skribas sur la blankan folion</i> "Kara Bapto-patro ..." "Vi vidas, la +ideoj jam venas."</p> + +<p><i>Johanino, penante imagi ion.</i> "Kara Bapto-patro, Estos post morgaŭ +via baptofesto."</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Li devas scii tion."</p> + +<p><i>Johanino.</i> "Eble li estas forgesinta ĝin. Pensu, li estas nur +fraŭlo. Li havas nek gefilojn nek genepojn."</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Estas feliĉe ke li havas nin!"</p> + +<p><i>Johanino.</i> "Jes, por doni donacojn al iu."</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Hm, mi havas ideon!"</p> + +<p><i>Johanino.</i> "Diru ĝin!"</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Oni devus lerte ... mi fidas je ci...."</p> + +<p><i>Johanino.</i> "Flatulo!"</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Sciigi al li, ke mi deziras poŝt-mark-albumon."</p> + +<p><i>Johanino.</i> "Kial?"</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Por la okazo, ke li deziras donaci ion al ni por sia +nomofesto."</p> + +<p><i>Johanino, prenante la plumon kaj skribante sur la saman folion.</i> +"Atentu!"</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Sed tre delikate. Ci komprenas!"</p> + +<p><i>Johanino.</i> "Ne malkvietiĝu! Mi skribos tute laŭte." <i>Ŝi skribas</i>: +"Mia frato posedas belan kolektaĵon da poŝtmarkoj. Se li havus +albumon ..."</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Ruĝan! Albumon ruĝan!"</p> + +<p><i>Johanino, obeeme skribante.</i> "Albumon ruĝan li estus tre feliĉa. +Sed li ne havas sufiĉe da mono por aĉeti unu."</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Jen! Tiele ĝi estas tre delikate esprimita! Parolu nun +iom pri lia sano."</p> + +<p><i>Johanino, skribante.</i> "Ni esperas, ke via sano estas ĉiam bona."</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Ne, ci ja scias ke li plendas senĉese!"</p> + +<p><i>Johanino, skribante.</i> "... Ĉiam bona, tio estas ankaŭ malbona. +Antaŭ kelkaj tagoj nia patro diris ke vi similas la fantazian +malsanulon. Mi lin demandis kio tio ĉi estas, kaj li respondis, +ke ĝi estas malsanulo por ridigi. Tio ĉi plezurigas nin por vi." +<i>Interrompante sin.</i> "Nun ni devas paroli pri la vestaro!"</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Pri kia vestaro?"</p> + +<p><i>Johanino.</i> "Pri tiu, kiun mi deziras por mia pupo."</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Ha, jes! Donu!" <i>li prenas la plumon kaj aldonas al la +letero</i>.... "Mia fratino deziras vestaron de pupo. La knabinoj, vi +scias, ili revas nur pri pupoj?"</p> + +<p><i>Johanino.</i> "En vestkesto! Skribu."</p> + +<p><i>Paŭlo, skribante.</i> "Ili revas nur pri pupoj—en vestkesto la +vestaro."</p> + +<p><i>Johanino, rigardante la paĝon.</i> "Tio ĉi formiĝas!"</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Stilo de Sinjorino de Sevignée! Sed ŝi ne havis fraton +kiu helpis ŝin! Nun ni devas diri, ke ni estas bonaj, kaj ke ni +lernas diligente."</p> + +<p><i>Johanino.</i> "Tio ĉi ne estus modesta."</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Ja jes, ci laŭdos min, kaj mi laŭdos cin!"</p> + +<p><i>Johanino.</i> "Bona ideo!" <i>skribante</i>, "Paŭlo estas tre diligenta. Li +laboras bonege. Li estas tre ĝentila al mi." <i>Cia vico.</i></p> + +<p><i>Paŭlo, skribante siavice.</i> "Kaj mia fratino estas la plej bona el +ĉiuj knabinetoj."</p> + +<p><i>Johanino, kisante lin.</i> "Kiel bone ci diris tion ĉi!"</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Ĉar mi pensas tiel." <i>Kisante ŝin.</i></p> + +<p><i>Johanino.</i> "Nia letero estas longa. Rigardu!"</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Jes, ni povos nun kisi...."</p> + +<p><i>Johanino.</i> "La leteron."</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Ne, la bapto-patron."</p> + +<p><i>Johanino, rapidege skribante.</i> "Ni vin kisas kore, kara +bapto-patro," <i>subskribante</i> "Johanino Delormel."</p> + +<p><i>Paŭlo, subskribante siavice.</i> "Paŭlo Delormel."</p> + +<p><i>Kun sopiro de ĝojo, jen! ĝi estas finita!</i></p> + +<p><i>Johanino.</i> "Ni devas nur relegi nian evangelion."</p> + +<p><i>Paŭlo, post minuto da pripenso.</i> "Ho, ci volas diri nian +epistolon!"</p> + +<p><i>Johanino.</i> "Jes, nian epistolon. Ni relegu ĝin!" <i>Kaj ili relegis +ĝin, ĝis la fino.</i></p> + +<p><i>Johanino.</i> "Sed, ni forgesis ion."</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Kio estas?"</p> + +<p><i>Johanino.</i> "Prezenti niajn bondezirojn je lia nomfesto."</p> + +<p><i>Paŭlo.</i> "Tio ĉi estas facile reparebla."</p> + +<p><i>Prenante la plumon, li aldonis post la subskriboj</i> "Johanino +Delormel kaj Paŭlo Delormel kiuj deziras al vi bonan nomofeston."</p> +</div> + +<div id="est2-8-16" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">121</p> +<div class="left" lang="eo"> +<h5>MONATO POST MONATO.</h5> + + +<p>Nur kelkaj tagoj post la ricevo de tiuj ĉi paĝoj, ni havos la +plezuron renkonti unu la alian ĉe Boulogne sur Mer. Ni deziras +sendi korajn bondezirojn, kaj esperojn, ke tiu ĉi <i>Unua Monda +Kongreso Esperanta</i> estos por ĉiuj partoprenantoj tute plezuriga +kunveno; ankaŭ ke la rezultatoj tie efektivigotaj inspiros +nekontraŭstareblan fervoron inter niaj multelandaj kunbatalantoj. +Ŝajnas al ni ja dezirinda afero, ke la lingvaj demandoj estu sub +la gvido de ia <i>Internacia Komitato</i>, kompreneble sub la prezido de +Doktoro Zamenhof mem. Por trafi tiun celon diversaj projektoj jam +aperis, kaj ni varme konsilas ĉiun kongresanon, ke li tralegu la tre +utilan libreton: <i>Kongresaj Projektoj ricevitaj antaŭ 15 Junio</i>, 32 +pp., eldonata de la Grupo de Boulogne sur Mer.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Niaj Francaj amikoj certe faradas ĉion eblan por sukcesigi la +Kongreson, kaj, inter alioj, ni ricevis ekzempleron de la bonega +<i>Kongresa Libro</i>, 163 pp., verkita de nia estimata kunverkanto +S<sup>ro</sup> Paul Boulet. La volumo enhavas priskribon de la urbo kaj +ĉirkaŭaĵoj, frazlibreton Francan Esperantan, parkere lernotajn +poemojn kiel <i>Espero</i> kaj <i>La Vojo</i>, ilustraĵojn kaj—ni ĝojas +vidi—tre gravan aron da komercaj anoncoj. Tiu ĉi libro, pli ol +ia alia ĝis nun eldonita, pruvas ke la nuntempa komercisto fine +vekiĝas je la graveco de Esperanto kiel komerca komprenilo. Ni +esperas ke la antaŭemaj anoncintoj profitos pro ilia saĝeco.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Tiun ĉi monaton ni ricevis la longe promesitan <i>Majstro Jan Hus</i>, +bele presita 40-paĝa verko priskribante la <i>Vivo, Agado, Kondamno +kaj Morto de la Glorinda Martiro</i>, verkita de J. F. Khun, kun +antaŭparolo de Profesoro Carlo Bourlet. Kosto, 90 centimoj, de la +Presa Societo, 33 rue Lacépède, Paris.</p> + +<p>La <i>Vocabulario Esperanto-Español</i> alvenis antaŭ kelkaj tagoj, kaj +estas la plej dika inter la ĝisnunaj vortaroj. Samforma kun la +<i>Fundamenta Krestomatio</i>, ĝi enhavas 364 paĝojn, kaj la kosto (6 +frankoj) certe ne estas tro granda.</p> + +<p><i>Esperanto</i> estas la titolo de la nova semajna foliego eldonita de +S<sup>roj</sup> Berthelot & Lambert. Ĝi tute similas la ordinaran Francan +ĉiu tag-ĵurnalon laŭ ĝia formo, kaj enhavas interesajn sciigojn +pri la progreso de nia Afero. Oni anoncas ke ĝi vendiĝas ĉe ĉiuj +stacidomaj gazetvendejoj en Francujo.</p> +</div> +<div class="right" lang="en"> +<h5>MONTH BY MONTH.</h5> + + +<p>But a few days after the receipt of these pages, we shall have the +pleasure of meeting in Boulogne. We desire to send hearty good wishes +and the hope that this <i>First Esperantist World-Congress</i> will be for +all participants a most pleasant gathering; also that the results +there to be arrived at will inspire irresistible enthusiasm among our +comrades of many lands. It seems to us most desirable that linguistic +questions should be under the guidance of some <i>International +Committee</i>, of course presided over by Dr. Zamenhof himself. To +attain this end divers proposals have already appeared, and we warmly +advise all Congress-men to read the most useful booklet: <i>Congress +Projects received previous to June 15th</i>, 32 pp., published by the +Groupe Espérantiste de Boulogne.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Our French friends certainly intend to do all possible to promote +the success of the Congress, and, among other things, we have +received a copy of the excellent <i>Congress Book</i>, 163 pp., written +by our esteemed collaborator, M. Paul Boulet. The volume contains +a description of the town and surroundings, a French-Esperanto +phrase-book, poems to be learned by rote, as <i>Espero</i> and <i>La Vojo</i>, +illustrations, and—we rejoice to note—a most impressive collection +of commercial advertisements. This book, more than any hitherto +published, proves that the commercial man of to-day is at last +awakening to the importance of Esperanto as a commercial medium. We +hope the go-ahead advertisers will profit by their wisdom.</p> + +<hr class="short" > + +<p>We have this month received the long-promised <i>Master John Hus</i>, a +finely printed 40-page work treating the <i>Life, Doings, Condemnation +and Death of the Glorious Martyr</i>, written by J. F. Khun, with +preface by Professor Carlo Bourlet. Cost, 10d., from the <i>Presa +Societo, 33 rue Lacépède, Paris, V</i>.</p> + +<p>The <i>Esperanto-Spanish Dictionary</i> arrived a few days gone, and +is the most bulky of our present vocabularies. Uniform with the +<i>Fundamenta Krestomatio</i>, it contains 364 pages, and the price (5s.) +is certainly not excessive.</p> + +<p><i>Esperanto</i> is the title of the new weekly sheet issued by MM. +Berthelot and Lambert. In form it resembles the ordinary French +Daily, and contains interesting information of our progress. It is +stated that the paper is sold at all station book-stalls in France.</p> +</div> +</div> + +<div id="est2-8-17" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">122</p> +<h5>PASKA LIBERTEMPO EN IRLANDO.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de F. A. Meigh.</p> + + +<p>La okazaĵoj de Paska libertempo kiun mi pasis kune kun amiko en +Irlando dum la nuna jaro ofte estis tre ŝercadaj.</p> + +<p>Oni estis tiel laŭdinta la belajn pejzaĝojn de Killarney ke ni +decidis iri tien motorveturile de Dublin. La vetero estis belega, +kvankam neĝis antaŭ kelkaj tagoj kaj eĉ tiam la suprojn de la +montoj estis neĝ-kovritaj, ŝajniganta la kamparon tre pentrinda.</p> + +<p>Vespere ni atingis Castle Dermot, kie estas granda ruiniĝinta +abatejo kaj antikva Irlanda turo. Tiuj ĉi turoj estis konstruitaj +ĉirkaŭ jaro 1013 kaj kvankam oni ne estas certa pri ilia originala +uzado oni konjektas ke ili estis uzitaj kiel fortikaĵoj dum +tumultoj, kaj ke ili ankaŭ enhavis la ĉefan sonorilegon de la +monaĥejo. Sur la vojoj estis multaj belaj ruinaĵoj sed la plej +interesaj kaj amuzigaj vidaĵoj estis la diversaj metodoj kiujn +la vilaĝanoj uzas por preteririgi azenojn kaj mulojn preter la +motorveturilo.</p> + +<p>Kelkaj el la veturigistoj senvestigis sin de la vestoj kaj ĝin +pendis sur la kapo de la besto kaj aliaj ĉirkaŭprenis la azenon +ĉirkaŭ la vizaĵo por kaŝi la okulojn, sed ofte la viroj estas +multe pli timaj ol la azenoj.</p> + +<p>Unufoje kiam ni alproksimiĝis malgrandan ŝarĝoveturilon la +veturigisto (junulo de deksep jaroj) rapide elseliĝis, suprenrampis +la defluilabordon, sin kaŝis malantaŭ la plektobarilo kaj nin +rigardetis tra malgranda truo. Alian okazon virino subite perdis la +nervon, faligis la kondukilojn, kovris la okulojn per la manoj kaj +ekkomencis laŭte preĝi; dume la azeno daŭris marŝi trankvile.</p> + +<p>Antikvistoj sin interesas multe pri la aro da ruinaĵoj sur la +"Ŝtonego de Cashel." Oni konjektas ke ili estis konstruitaj ĉirkaŭ +jaro 1100 kaj multe el ili estas ornamigitaj de bela skulptaĵo.</p> + +<p>Oni diras, ke antaŭ kelkaj jaroj partio da Amerikanoj tien vizitis +kaj tiel ĉarmiĝis je la ruinaĵoj, ke ili deziris aĉeti kaj +rekonstrui ilin ĉe granda Amerika ekspozicio. La Irlandanoj tamen +rifuzis vendi, kaj la turistoj, farintaj multajn mezuraĵojn kaj +fotografaĵojn, konstruis similajn ruinaĵojn (sed pli malgrandaj) en +ilia lando.</p> + +<p>La butikoj en tiuj ĉi malgrandaj urboj ne ofte havas logantan +mienon. Ili enhavas preskaŭ ĉion—frukton, lardon, botojn, k.t.p., +sed malfeliĉe pureco estas de dugrada graveco kaj la butikoj ŝajnas +kvazaŭ la butikistoj havas grandan antipation kontraŭ sapo kaj +akvo.</p> + +<p>En tago mi demandis de Irlanda sinjoro "Kial kelkaj urbetoj ŝajnas +tiel malpuraj?" Li rigardis min dum minuton kaj ridinde respondis +"La Irlandanoj estas tre bonkoraj kaj se unu viro pentrus sian domon +ĝi aperigus pli malpura la domon de sia najbaro, kaj por nevundi la +sentojn de unu la alia, ili lasas aferojn por sin mem zorgi"; sed, +li daŭrigis "La plej vera kaŭzo estas malfeliĉe ĉar ili ne amas +laboron."</p> + +<p>La du plej belaj ruinaĵoj sur la vojo estas la antikvaj abatejoj de +"Kells" kaj "Holycross." Ili ambaŭ sidas sur riverbordo, kaj pro +iliaj rebrilaĵoj en la akvo faras belegajn pentraĵojn. Holycross +speciale posedas grandan fenestron bone konservitan. La priskribaĵoj +kiujn oni legas pri Killarney estas neniel trograndigitaj; ĝi +estas vere rava loko. Oni estas frapata de la luksa kreskado de la +arboj kaj filikoj, eĉ la insuletoj en la lagoj estas kovritaj de +kreskaĵo, kaj okaze oni ekvidas ardeon sin kaŝanta inter la kanoj. +La kastelo de Ross kaj la abatejoj de Innisfallen kaj Muckross estas +tute proksimaj.</p> + +<p>Oni diras, ke preskaŭ ĉiam pluvas ĉe Killarney, kaj kiam mi +demandis de boatisto "Ĉu ĝi estis prava?" Li respondis "Ho ne! +certe ni havas kelkafoje tutan semajnon senpluva!!"</p> + +<p>Tie la hoteloj estas tre puraj kaj komfortaj ĉar tiom da turistoj +vizitas la kvartalon, sed ofte la hoteloj en la malgrandaj urboj kie +turistoj malofte loĝas ne klopodas multe pri pureco. Kelkafoje mi +estas dorminta (ne tre komforte) sur tri seĝoj, anstataŭ la lito, +ĉar la drapoj kaj lankovriloj ne min allogis; <i>ili</i> ankaŭ ŝajnis +havi antipation kontraŭ la uzado de sapo kaj akvo!</p> + +<p>Estas mirinde kiaj negravaj aferoj kolektigas amason da homoj. Ĉu +oni demandas scii la ĝustan vojon, aŭ ĉu oni deziras fotografi +ion, dum malpli ol du minutoj, homoj kaj geinfanoj aperas kvazaŭ ili +vere ekfalis el la nuboj. Ofte mi estas kalkulinta dudek, kaj kvankam +ili ĉiam estas tre respektaj ili ne movos por petoj; anstataŭe ili +daŭrigas tie stari kun malfermaj buŝoj, ĝis oni preskaŭ konjektas +ke ili vidas per la buŝo.</p> + +<p>Tamen la plej ridinda parto de nia hejma vojaĝo estis venonta. +Veturante tre malrapide pro la ŝlimaj vojoj ni alvenis ĉirkaŭ +ses mejlojn ekster Dublin kiam nia veturilo subite haltis kaj tute +rifuzis sin movi aŭ antaŭe aŭ malantaŭe. Ni laŭe deviĝis ĝin +ŝovi al la plej proksima vilaĝo kie post multe da serĉado ni +trovis viron kiu proponis ĝin tiri ĝis Dublin per sia ĉevalo. +Sed Ho ve! la tielnomita ĉevalo ŝajnis kiel vivigata skeleto kaj +la jungaĵo (farita de ŝnuregoj) ŝajnis kvazaŭ oni ilin estis +uzinta por kunligi la ostojn. Tamen kiam ni estis pretaj foriri ĉiu +vilaĝano amasis apude kaj multe amuziĝis je la vido.</p> + +<p class="pagenum">123</p> + +<p>Je la unua tiro la veturilo sin puŝis sur la postaj kruroj de la +besto, sidigante lin preskaŭ sur genuojn de la maljuna viro, kiu +veturigis. Sed baldaŭ ni ekiris, kaj la homoj sekvis ridegante kaj +ŝercante.</p> + +<p>Nia veturigisto rekonis multajn amikojn al kiuj li kisis la manon +dirante ke "ili nun enviis lin ĉar li rajdis en veturilo kun +kaŭĉukaj radoj." Sed kiam iu el la amaso diris ion, kio ne plaĉis +al li, li metis la fingregon al la nazo kaj etendis la fingrojn; +samtempe konvene respondanta per la lingvo Irlanda.</p> + +<p>Estis vere ridinda vidaĵo kaj estis nur kiam tiu ĉi stranĝa +procesio atingis malgrandan interspacon ekster la vilaĝo ke la +admiranta amaso disiĝis.</p> + +<p>Bonŝance noktiĝis kiam ni atingis la finon de la vojaĝo alie nia +ricevo eble estus estinta pli entuziasma ol plaĉa. Sed kvankam +oni ofte ĉagreniĝas pro tiuj ĉi aferoj je la tempo mem ili pli +amuziĝas kiam oni ilin pripensas poste.</p> +</div> + + +<div id="est2-8-18" class="article" lang="eo"> +<h5>NOVA LIBRO PRI LA FRANCANOJ.</h5> + + +<p>La celo de Esperanto—kia ĝi estas? Ĉu ĝi ne estas antaŭenigi +inter popoloj pacon harmonian? Laŭ la poezio de nia althonorinda kaj +aminda Majstro—</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ne al glavo sangon soifanta</span> + <span class="i0">Ĝi la homan tiras familion:</span> + <span class="i0">Al la mond’ eterne militanta</span> + <span class="i0">Ĝi promesas sanktan harmonion!</span></div> +</div> + +<p>Tial, ĉiu libro, kiu diras al ni pri la kutimoj kaj la +karakterizaĵoj de la anoj de fremdaj landoj, estas ja leginda, +speciale kiam ĝi estas ankaŭ simpatie verkita. Nu, la libron de +Fraŭlino Betham-Edwards, titolitan <i>Home Life in France</i>, mi kore +al vi rekomendas. Ne estas eble kaŝi la fakton ke, en la plimulto +da Francaj romanoj aŭ noveloj, estas <i>io</i>, kiu estas certe iom +malbongusta (laŭ niaj ideoj):—ofte tiu <i>io</i> estas kaŝita, kaj +kredeble artiste-kaŝita—sed ĝi estas <i>tie</i>! Estas tre malfacile +trovi novelon Francan kiu tute ne enhavas ion malĝentilan rilate +al la seks-amo. Sed Fraŭlino Betham-Edwards al ni diras ke ni ne +devas taksi la veran "Jacques Bonhomme" (Ĵaks Bon’om) por la kuranta +literaturaĵaro de Francujo. Ni Anglanoj estas eble tro pretaj +kondamni, kie ni ne tute komprenas. Ni ofte devas konfesi ke ni estas +antaŭjuĝemaj....</p> + +<p>Jacques Bonhomme (laŭ ĉi-tiu aŭtorino) ne estas Parizano nek eĉ +Franca "John Hodge."<a href="#fnII.8.1" id="fnrefII.8.1"><sup>[1]</sup></a> Li estas indecoplena antaŭ ĉio ajn; li +ankaŭ estas lerta kaj antaŭvidema. Kulpojn li certe posedas, sed +aliflanke li havas multajn ecojn, kiuj multe valoras en la hejmo kaj +en la ŝtato.</p> + +<p>Ni kelkfoje kredas ke neniu povas superi la Skotland-anon pri +ŝpareco; sed efektive estas la Francanino pli ŝparema. La aŭtorino +donas kelkajn anekdotojn amuzigajn pri tio.</p> + +<p>Ofte en Angla societo ni aŭdas la opinion ke la ĝentileco de +la Francanoj nur estas supraĵa, kaj ke sub tiu ĝentileco ili +ofte estas maldelikataj kaj vulgaraj. Tiaj ideoj nur el-montras +realan nescion pri niaj bonegaj najbaroj, kaj ni certiĝas ke tiuj, +kiuj ĉeestos en la venonta Kongreso facile kaj volonte konfesos +la eraron. "Estas en Francujo, kompreneble," skribas Fraŭlino +Betham-Edwards, "animoj pli delikataj kaj pli <i>mal</i>delikataj, kiel +alie; sed noto reganta<a href="#fnII.8.2" id="fnrefII.8.2"><sup>[2]</sup></a> de la nacia karaktero estas ja ĉi-tiu +delikateco. Multe da formoj en parolado kuranta, elmontras tion. +Oni evitas malĝentilajn frazetojn, kaj oni moligas malagrablajn +esprim-manierojn." Du galicismojn la aŭtorino lerte citas—unue, +"une jolie laide" (beleta malbelulino) por kiu ni Angle ne posedas +sufiĉan tradukon, sed kiu signifas proksime "<i>a plain beauty</i>," +kaj due, "il laisse à désirer" kiu Angle ni tre bone tradukas +jene—"<i>it leaves something to be desired</i>" (io dezirinda mankas). +"Ĉiu Francano havas iom da Rabelais, da Voltaire en sia karaktero," +diris Fraŭlino Betham-Edwards, kiu citas tuj la historiojn pri la +turmentegado de la Markizino de <i>Brinvilliers</i>, la mortigo de la +juna <i>De la Barre</i>, kaj la ekzekuto de la malbonega <i>Danton</i>. Eĉ la +martiroj religiaj ŝercis en tiaj teruraj momentoj....</p> + +<p>Kompreneble la Francanoj malkomprenis nin ĝuste kiel ni ilin +malkomprenis: la cerboj kaj la animoj de la du nacioj estas ja tiel +malsimilaj. Sed tamen ili nin kopiadis ĝuste kiel ni pri aliaj +aferoj ilin imitadis. La Akademio Franca definitive permesis tiajn +vortojn kiaj <i>bifteck</i> (bifsteko), <i>rosbif</i> (bovaĵo rostita), +<i>turf</i> (torfo), <i>jockey</i> (rajdisto), <i>macadam</i> (makadamo), <i>cottage</i> +(dometo), kaj <i>square</i> (placo aŭ kvadrato). Kaj tuj kiam la Anglaj +Kongresanoj alvenos en la Kongresejo, ili certe aŭdos "five-o’clock" +(teo je la kvina) kaj "lunch" (tagmezomanĝo), kvazaŭ tiuj estu +vortoj Francaj!</p> + +<p>La libro finiĝas per ĉapitro agrabla pri la "Entente Cordiale." +Trae, la aŭtorino skribas tre simpatie kaj ĝentile kaj ni bonvolas +libron kiu tiom helpos antaŭen plibonan sciecon pri niaj varmkoraj +najbaroj.</p> + +<p class="far_sig sc">Martyn Westcott.</p> + +<h6 class="fn-header">PIEDNOTOJ:</h6> + +<p class="footnote"> +<a id="fnII.8.1"></a> <a href="#fnrefII.8.1">[1]</a> +La tipo de Angla kamparano. +</p> + +<p class="footnote"> +<a id="fnII.8.2"></a> <a href="#fnrefII.8.2">[2]</a> +<i>i.e.</i>, "a dominant note." The expression is used in Harmony. +</p> + +</div> + +<div id="est2-8-19" class="article" lang="eo"> + +<p class="pagenum">124</p> + +<h5>PRI LA MALSATO.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de E.W.</p> + +<p>Mi estis dekunujara knabino, kiam Cindran Merkredon onklino mia kun +ŝia edzo, pastro, tagmanĝis ĉe mia patrino. Kompreneble la sola +nutraĵo estis salfiŝo, ovsaŭco kaj terpomoj. Ili multe parolis +pri la devo de la fasto, kaj pri la kuraĝo de kelkaj infanoj Turkaj +kiuj dum varmega fasta tago sin detenis eĉ akvon trinki, kvankam +ili tiel suferis ke pli ol unu el ili mortis pro soifo. Mi hontis +ke mi, kristanino, superiĝus de nekredantidoj. Mi silente promesis +ke dum la 40 tagoj de la granda fasto mi ne manĝos viandon. Laŭe, +Jaŭdon mi refuzis la viandon; tio plaĉis al mi ĉar mi ĉiam ĝin +kontraŭvole manĝis, sed tio multe ĉagrenis mian flegistinon +kiu estanta alireligiulino malamegis ĉiun kutimon Katolikan. +Ŝi memorigis al mi antikvan ordonon kiun mi tute forgesis, nome +ke ne manĝinte porcion fiksan de birdo aŭ de besto mi ne havos +torton, pudingon nek mem panon. Tial mi vere fastis. Vespere mi tre +malsatis kaj volis multon manĝi, sed ŝi diris ke mi havos nur +tiom kiom mi ordinare deziris. Simila estis la morgaŭa matenmanĝo +kaj la sekvantaj tagoj. Ĝis la kvara tago mi ne suferis, mi estis +lerta, feliĉa kaj fiera pri mia obstineco; ankaŭ mi kredis ke mia +patro estos fiera pri mia elteno, kiam en la granda Juĝatago li +ĉion scios. Poste mi grade perdis apetiton kaj mi ofte ne manĝis +eĉ la malgrandan pecon da pano kun sukeraĵo al mi donitan por +vespermanĝo. Mi devas konfesi ke pli ol ian frandaĵon mi ŝatis la +vidon de la ĉagreno de mia flegistino kiun mi tute neametis, ŝi +estis la unua Anglino kiun mi konis, kaj nur post jaroj mi lernis +estimi aŭ ami la geanglojn. Mia unua sufero estas ke mi preskaŭ +perdis la memoron; la ok aŭ dek lecionojn kiujn mi vespere per +granda peno lernis parkere mi nokte forgesis, kaj morgaŭe, tempo al +mi mankis ilin relerni, tial ke miaj bonaj instruistinoj koleriĝis +kontraŭ mi kaj min devigis plie lerni multe da paĝoj kaj elskribi +predikon. Mia dua sufero estas en la okuloj, tage mi malbone vidis +kaj nokte mi ofte vekiĝis per subitaj akraj doloroj, la palpebroj +tiel rigidiĝis ke iafoje al mi estas necese uzi fingron por ilia +fermo aŭ malfermo. Al neniu mi plendis ĉar mia avo estis terure +malsana, la kuracistoj ne havis esperon je lia vivo: mia patrino +estas ĉe li de frumateno ĝis vespero, mia onklino de vespero ĝis +mateno, kaj reveninte en iliajn domojn ili estas tiel lacaj kaj +malĝojaj ke estus kruele aŭ la unu aŭ alian maltrankviligi. "<i>Nia +Fraŭlino</i>" min antaŭe instruis ke estas malnoble iun dolorigi, mem +fremdulon, ke estas eĉ pli malnoble ne povi silente suferi. Poste +mia avo formoviĝis al ĉefurbo kaj mia patrino lin akompanis—nune +mi ne havis parkerajn lecionojn, mia instruistino pensis ke mia cerbo +tro estis klopodinta kaj ke mi iĝas idiota. Mi iris en la lernejo +sed mi nur aŭskultis; pli ofte mi kusiĝis sur la tero. Enfine mi +komencis senti severajn dolorojn internajn kaj tiam unue min frapis +la ideo ke mia malsaneco devenis el malnutro. Mi kredis min mortontan +kaj mi pensis kiel feliĉa kaj fiera estos mia Patro kiam Li min +vidos forlasi la gloran benitan suferantaron pro Lia amo, por stari +eterne apud Li en loko malpli honorinda. Foje mi pensis ke eble Li ja +mortis pro Lia religio kaj ke Dio min faris fasti por ke mi apud mia +Patro en ĉielo vivu. Baldaŭ mi memoris ke mi fastis ne por plaĉi +al Dio sed por superi infanojn Turkajn, kaj ankaŭ ke la superemo +estas peko. Turmentata de tiuj ĉi pensoj kontraŭaj mi ne povis +preskaŭ pli dormi.</p> + +<p>Malfrue unu vesperon mia patrino hejmen ne venis, morgaŭe min +vidante ŝi ektremis kaj tuj sendis inviti nian kuraciston nin +viziti, sed antaŭ lia alveno mi dufoje svenis. Mi ne memoris kiom da +tagoj daŭris mia memvola fasto sed bone mi memoras ke la Paska festo +finiĝis kaj mi ne ankoraŭ povis kuri, ludi aŭ engluti nutraĵon +malfluidan.</p> + +<p>Neniam mi bedaŭris tiun ĉi mian sperton ĉar pli malfrue ĝi +profitis al mi kaj al aliaj. Mi estis lerninta vidi la malsaton kaj +kompreni ĝiajn efikojn.</p> + +<p>Unu Dimanĉon en la lernejo mi ekvidis blondan okjaran knabinon +kiu dormis: la kapo kusiĝis sur benko, sed la palpebroj nur duone +fermiĝis, kiam oni ŝin vekis mi vidis ke ŝi uzis fingrojn por +ilin levi kaj mi certiĝis ke ŝi ne havas sufiĉan nutraĵon. Post +du tajoj en komitata kunveno mi parolis pri la knabineto; la anoj +min mokis dirante ke ŝia patrino estas tute ne malriĉa kaj loĝas +en dometo beleta. Mi persistis kaj enfine bonkora magistrato je mi +kredis. Li ĝentile sin sciigis pri la aferoj de la vidvino kaj +eltrovis ke, perdinta preskaŭ tutan ŝian riĉecon kaj vendinta +arĝentaĵojn kaj juvelojn ŝi nune limigas al ŝi kaj al sia filino +por povi gardi ilian dometon; per lia influo la vidvino ricevis +pension kiu ŝin ebligis komforte vivadi.</p> + +<p>Instruante muzikon al juna kamplaboristo kiu volis helpi al lia +fratino (la organistino de vilaĝa preĝejo); mi vidis motojn +spasmajn de la manoj. Mi do zorge rigardis lian vizaĝon kaj vidis +la duonfermitajn okulojn. Tiame mi estis juna kaj tre vivega, mi +ekkriis "Kiamaniere vi forĵetis vian monon por ke vi ne havas +sufiĉajn manĝaĵojn?"</p> + +<p class="pagenum">125</p> + +<p>Li ruĝiĝis, paliĝis kaj ekploregis. Kun iom da moko li konfesis +ke li penadas ŝpari antaŭ la fino de jaro sufiĉon da mono por +fari metilernanton lian frateton kiu ne havas la sanecon necesan por +terlaboro. Sekve amikino mia pruntis la monon kiu en du jaroj dankeme +repagiĝis.</p> + +<p>Mi esperas ke, legante mian tute ne tro-grandigitan rakonton, iuj, +kiuj malsaton neniam suferis, lernos kompati la malsatulojn kaj +precipe la milojn da senhelpaj infanoj, mem da infanetoj kiuj tagon +post tago devas iri, malvarmaj malsataj, nevestitaj en lernejojn kie +ili pro lacecon, dormemon kaj doloron tute ne povas ion lerni.</p> + +<p>Ĉu ne estas terure, ke en lando riĉa kaj civilizita tia turmento +vizitas la plej senkulpajn, la plej senhelpajn de la loĝantoj? Ĉu +ne estas terurige ke en lando kristana infanoj kruele malsatas kaj +subpremiĝas? Ĉu Kristo ne benis per beno speciala tiujn ĉi liajn +estaĵetojn?</p> + +<p>Antaŭ tri jaroj la Londona Vegetara Societo komencis donaci al +kelkaj el la plej malriĉaj gelernejanoj sufiĉan kaj nutran manĝon +kies kosto estis nur unu penco. Dum la tri vintroj 400,000 de tiaj +manĝoj donaciĝis en Londono.</p> + +<p>Miss F. I. Nicholson ĝoje respondos al demandoj adresitaj al +"Secretary of Children’s Dinner Fund," Memorial Hall, Farringdon +Street, E.C.</p> +</div> + + +<div id="est2-8-20" class="article" lang="eo"> +<h5>LA GRIZA ĈEVALO.</h5> + +<p class="center">Tradukita de F. E. Bearne.</p> + +<p>Viro, kiu konis la mondon, unu tagon donis al sia filo du ĉevalojn, +veturilon, kaj korbon da ovoj.</p> + +<p>"Iru," li diris al la knabo, "vojaĝu sur la ĉefvojo ĝis kiam +vi venos al la unua domo kie loĝas geedzoj. Se vi trovos, ke la +edzo estas la majstro tie, donu al li unu el la ĉevaloj. Sed, +kontraŭe, se la edzino regas, donu al ŝi ovon. Revenu tuj, se vi +fordonis ĉevalon sed ne revenu se vi retenis la ĉevalojn kaj unu +ovo restas."</p> + +<p>La knabo forveturis kaj baldaŭ alvenis dometon, eliris el la +veturilo kaj frapis la pordon. La edzino malfermis ĝin, kaj lin +salutis.</p> + +<p>"Ĉu via edzo estas ĉe si?" li demandis.</p> + +<p>"Ne, li laboras kampe," ŝi respondis; "sed mi alvokos lin."</p> + +<p>Li alvenis, viŝante la frunton.</p> + +<p>La juna viro diris al ili la aferon.</p> + +<p>"Nu," diris la edzino, "mi ĉiam faras tion kion volas mia edzo. Vi +estas mia majstro, ne vere, Joĉjo?"</p> + +<p>"Jes, nature!" li respondis.</p> + +<p>"Bone," diris la knabo, "mi do devas doni al vi ĉevalon. Kiun vi +elektos?"</p> + +<p>"Mi pensas," diris Johano, "ke ni prenos la ĉevalon blankan, se ni +havas la elekton."</p> + +<p>"Mi pensas, ke ni prenos la grizan, ĝi estas la pli bona," diris la +edzino.</p> + +<p>"Ne," diris Johano, "la blanka por mi, li kuras bone."</p> + +<p>"Ne!" diris la edzino, "mi ne tiel pensas la griza estas pli bona. Mi +ne estos kontenta ĝis kiam mi havos tiun ĉi."</p> + +<p>"Nu, se via volo estas tiel, mi ne plu kontraŭbatalos ĝin. Ni prenu +la grizan ĉevalon!"</p> + +<p>"Mi dankas vin," respondis la knabo. "Permesu ke mi donu al vi ovon +anstataŭe, el tiu ĉi korbo!"</p> +</div> + + +<div id="est2-8-21" class="article" lang="eo"> +<h5>JUNA FINANCISTO.</h5> + + +<p>Du knaboj, dezirante pasigi gajan libertempon, trovis ke ilia +tuta riĉeco estas 2 pencoj. Tiu ĉi sumo, ili pensis, ne estos +sufiĉa. Ili kuniris hejmen kie unu el la junuletoj demetis sian +pantalonon. Lia kamarado portis ĝin al prunt-oficejo kaj ricevis +2 ŝilingojn. Poste li iris al meblarejo kaj dungis horloĝon po 2 +ŝilingoj monate, paganta la unuan partpagon. Tiam li marŝis al alia +prunt-oficejo, lasis la horloĝon tie, kaj ricevis 25 ŝilingojn. +Rapide li kuris al la unua prunt-oficejo, repagis la monon prunte +donitan kaj ree ricevis la pantalonon, kiun li realportis al sia +kunulo.</p> + +<p>Kune elirantaj el la domo, policano arestis la spekulaciisteton kaj +alkondukis lin al malliberejo. La postan matenon li aperis antaŭ +magistrato, kulpigita vendinte artikolon dungitan. Sed leĝisto +opiniis ke la knabo ne estas kulpa, ĉar li ne vendis la horloĝon +sed nur pruntis ĝin. Senkulpigo sekvis.</p> + +<p>Tiam la ruzplena knabo faris proceson kontraŭ la meblisto pro +maljusta malliberigo, kaj gajnis rekompencon po 50 livroj.</p> + +<p class="far_sig sc">Geo. C. Law.</p> +</div> + + +<div id="est2-8-22" class="serial" lang="eo"> +<p class="pagenum">126</p> +<h5>SAVITA DE MORTO.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Generalo George Cox.</p> + + +<p class="center">ĈAPITRO III.</p> + + +<p>"Ĉu vi iam verkis romanon?" diris la maljuna sinjoro, vekiĝante +subite el sia dormetado. Mi nomas lin "maljuna sinjoro," pro tio, ke +li ne diris al ni sian nomon dum nia vespermanĝa interparolado.</p> + +<p>"Ne, mi neniam revis pri tia afero," mi respondis, ridetante, sed +tamen iomete surprizita je lia subita demando. "Ĉu vi estas verkinta +unu?"</p> + +<p>"Mi verkis du aŭ tri librojn pri miaj vojaĝoj," li respondis; "sed +mia ambicio estas produkti plenekscitegan romanon kun mirindega +fundamento, sed jen mia malfacilaĵo; mi ne povas elpensi tian +fundamenton!"</p> + +<p>"Kiam mi rememoras la fabelojn kiujn vi rakontis al ni dum la +vespermanĝo mi estus pensinta, ke tio estos facila afero."</p> + +<p>"Ha! eble vi tiel pensas," diras la maljunulo, "sed neniom da miaj +aventuroj, strangaj kiel estas kelkaj el ili, povis fondi efektivan +bonan fundamenton, pri rabado, falsaĵo, memmortigo, mortigo, k.t.p. +Sed, parolante pri mortigoj, ĉu mi ne aŭdis vin diri al via frato +iom pri revolvero kiun vi aĉetis?"</p> + +<p>"Tre eble vi aŭdis," mi respondis. "Mi aĉetis unu hodiaŭ matene, +kaj ĝin havas kun mi en la vagono. Ĉu vi estas juĝanto pri tiaj +armiletoj?"</p> + +<p>"Nu, mi ne povas nun diri ke jes; ĉar mi ne vidis iajn da la plej +novaj elpensaĵoj, sed mi estas manpreninta sufiĉe multajn dum miaj +plijunaj tagoj, kaj ilin trovinta tre utilaj kunuloj en kelkaj lokoj. +Mi estis pensanta aĉeti unu por Vilĉjo. Ĉu ĝenus vin montri al mi +la vian?"</p> + +<p>"Tute ne," mi respondas, deprenante de la breto pistolujon, kaj +malligante la ŝnureton de la paketo. "Nu! kien do mi metis la +ŝlosilon? Ho! mi memoras, neligate en unu el miaj poŝoj," mi +daŭrigis. Kaj elprenante nombron da aĵetoj el mia poŝo kaj metante +ilin sur la kontraŭan sidejon apud la maljuna sinjoro, mi fine +trovas la ŝlosilon kaj malŝlosas la skatolon.</p> + +<p>"Mi devas surmeti la okulvitrojn," diras la maljunulo, "ĉar la lumo +de tiu ĉi lampo ne estas kiel eble plej bona"; kaj, konvenante +la agon kun la parolo, li enmetis la manon en la flankpoŝon de +sia vesto, sed eltirante ĝin, lia monujo falis sur la plankon de +la vagono. "Per Ĵovo! mi devas zorgi pri tiu!" li diras ridante, +samtempe malleviĝante kaj ekkaptante la monujon, kiun li metis sur +la sidejon apud li. Tiam, almetante la okulvitrojn, li prenis la +pistolujon el miaj manoj, kaj komencis ekzameni ĝian enhavon. "Tre +utila, beleta kaj tuta," li daŭrigis, elprenante la pistolon, "la +skatolo ŝajnas enhavi ĉiun necesaĵon, kaj ankaŭ duojn da ĉiuj +partoj kiuj povas eble malordiĝi. Kiel vi ĝin ŝargas?"</p> + +<p>"Ho! tute facile!" mi respondis. "Premu la risorton ĉe la flanko, +kaj la ŝargujo elfalos; tiam oni povas momente enmeti la kartoĉojn; +repuŝu la ŝargujon en ĝian lokon kaj ĝi alligiĝas per si mem. +La pistolo ankaŭ havas riglilon, kiu ŝlosas la tirilon, por ke ĝi +estu sendanĝere portata en la poŝo. Ĝi ŝajnas al mi esti lerta +elpensaĵo. Kion vi pensas pri ĝi?"</p> + +<p>"Ĝi estas multe pli oportuna ol tiuj farataj kiam mi estis junulo," +li diris, enmetante du aŭ tri kartoĉojn en la kartoĉingojn, kaj +remetante ĝin.</p> + +<p>Rigardinte la turn-pafileton kelke da momentoj, la maljunulo subite +faligis la manojn sur siajn genuojn, kaj ŝajnis esti perdata en +pensado.</p> + +<p>"Hura! brave!" li ekkriis post paŭzo, "la ĝustaĵo! Kia belega +fundamento! Atendu momenton ĝis mi ĝin elverkos."</p> + +<p>Efektive mi ekpensis, ke mia kunulo estas freneza, ĉar tie li sidis, +rigardegante rekte antaŭen, kaj tute senmova.</p> + +<p>Post intertempo da kelkaj minutoj, li ekparoladis al si mem—"Jes, +tio estas ... ne, tio ne bona, li povis eltiriĝi el ĝi, kaj pruvi +... ne, li ne povis, ĉar kiel li povis montri ... jes, li povis, +ĉar sia frato eble ... ne, ĉar la hotelportisto ... jes, estas tute +prave kaj fareble."</p> + +<p>"Atentu! aŭskultu!" subite li diris, rigardante min, sia vizaĝo +radianta pro ekscitego. "Ĉu tiu ĉi ne estas efektive belega kaj +tremiga fundamento por romano? Aŭskultu dum mi rapide skizas la +ĉefokazaĵojn—Mi renkontas vin kaj vian fraton en hotelo—ni +estas nekonataj—mi, en la apudesto de la hotelportisto, sciigas +vin, ke mi havas en mia monujo tricent livran bankbileton—Ni, vi +kaj mi, forveturas sole en la sama vagono al Brighton—Vi kunhavas +turn-pafileton, kaj vi ĝin montras al mi—Nu, kiel do vi povis iel +pruvi, ke vi ne estis mortiginta min, supozinte, ke mi" ... (tie ĉi +la maljuna sinjoro komencas ĉirkaŭsvingi la pistolon, kaj tiom +ekscitiĝi, ke mi ekkriis:—</p> + +<p>"Por amo de Dio, memoru ke la pistolo estas ŝargita!"</p> + +<p>"Ne timu," daŭrigis li, ridante, "supoze, ke mi ĝin ŝargu, kaj +okaze mortigu min." ...</p> + +<p>Krakego! ... Kriego! ... Kaj la vagono pleniĝas de fumo! Mi falas +sur la sidejon,<span class="pagenum">127</span> defrapata de teruro, kaj tute nekapabla doni al la +malfeliĉulo la plej malgrandan helpon, ĝis kiam mi estas vekata de +lia voĉo:—</p> + +<p>"Rapide! ... paperon kaj krajonon!" "<i>Ĉu vi ne vidas ke vi estas +mortonto, se mi ne skribe atestos ke mi pafis min mem hazarde?</i>"</p> + +<p>Meĥanike mi elŝiras folion el mia poŝlibro kaj ĝin donas al li +kune kun krajono. La fumo grade malaperas, la vagono pliheliĝas, +kaj mi vidas la malfeliĉulon sidantan sur la kontraŭa sidejo, kun +lia kapo apogata sur lia maldekstra mano tra kies fingroj malrapide +tragutetadas la sango.</p> + +<p>"Subtenaĵon por la papero!" li spiregas.</p> + +<p>Mi metas la skatolon de la fatala revolvero sur liajn genuojn, kaj +tenas la paperon dum li skribas per mano tremanta: "<i>Sciante ke mi +havas nur malmultajn minutojn por vivi, mi solene konstatas, ke mi +okaze pafmortigis min dum mi ekzamenadis turn-pafileton apartenantan +al Sinjoro</i> ..."</p> + +<p>"Kio estas via nomo?" li preskaŭ neaŭdeble demandas.</p> + +<p>Antaŭ ol mi povas respondi, la krajono ekfaletas el lia mano, kaj +lia kapo falas antaŭen super la paperon.</p> + +<p>Mi suprenlevas lin, sed terura tremetado ekkaptas lian korpon, +kaj mi ekvidas ke liaj lastaj momentaj estas alvenontaj. Li penas +paroli sed la vortoj mortas sur la lipoj. Li almontras al la papero, +kiu kuŝadas sur la planko; lia kapo falas malantaŭen; unu lasta +elspiraĵo, kaj li trapasas la limon!</p> + +<p class="center">(<i>Daŭrigota</i>).</p> +</div> + + +<div id="est2-8-23" class="article" lang="eo"> +<h5>PRI BRAILLE VORTARO.</h5> + + +<p class="far_sig sc">Stockholm.</p> + +<p class="sc">Estimata Sinjoro,</p> + +<p>Sendube vi aŭdis per "<i>Lingvo Internacia</i>" pri la ĝenerala situacio +de Esperanto ĉe la blindularo. Vi aŭdis pri la sindona, senlaca +laboro de Sinjoro Th. Cart; pri lia kreado unue de gramatiketo +kaj ekzercaro Esperantaj en <i>Braille</i> kaj due de revueto al ni +legebla, kiu jam estas amata; vi aŭdis pri la loterio de Fraŭlino +Zabilon d’Her—la malegoista, kuraĝa virino—kiu celas progresigi +Esperanton ĉe la blindularo; kaj vi aŭdis, kiel unu post alia el +niaj samsortanoj aliĝas al nia deo.</p> + +<p>Mi tial volas tie ĉi nur iom rakonti pri Esperanto ĉe la Angla +blindularo. Ĉar dank’ al la gramatiketo de Prof. Cart, tradukita +bonege de S<sup>ro</sup> Joseph Rhodes, Esperanto estas ankaŭ lernebla +al blindaj Angloj, se ili havas bonan scion de la gramatiko de +sia patrinlingvo. Ne malmulte estas jam farite por Anglaj blindaj +Esperantistoj: La <i>Braille’a</i> gazeto "<i>Progress</i>" ofte enhavas +artikolojn kaj sciigojn pri Esperantaj aferoj, el kiuj multajn +skribis nia amiko Sinjoro W. Percy Merrick. Tamen Esperanto ne havas +grandan nombron da amikoj ĉe Anglaj blinduloj. Tio ĉi dependas +eble je pli ol unu cirkonstanco sed ĉefe je la fakto, ke ekzistas +neniaj Esperantaj vortaroj en punktskribo. Mi aŭdis tion ĉi el +diversaj flankoj, kaj en la Aprila numero de "<i>Progress</i>" tio sama +estis denove elmontrata. Kelkaj Svedaj amikoj tiam decidis fari +ĉion en siaj fortoj por helpi al siaj Anglaj kungefratoj. Kvardek +Kronoj estis tuj donataj. Tio ĉi estas malgranda sumo, sed ĝi estas +komenco de fariĝonta fondo por Esperant-Angla vortaro <i>Braille’a</i>. +Kaj nenia fino sen komenco.</p> + +<p>Nia plano estas kolekti sufiĉan sumon por ebligi la presadon de la +libro nomita. Unu aŭ du Angloj jam promesis sian helpon. Dume ni +priesploradas, kie la vortaro devas esti presata por fariĝi sufiĉe +malmulte-kosta.</p> + +<p>Mi skribis al vi tiun ĉi leteron, parte ĉar mi scias, ke ni havas +vian afablan intereson, parte ĉar mi pensis, ke eble iuj el viaj +Legantoj volus helpi al ni iamaniere. Mi estus tial al vi tre danka, +se vi volus fari resumeton de mia letero kaj presigi ĝin en via +estimata gazeto.</p> + +<p class="far_sig"> +Kun granda respekto, <br > + Mi estas, kara sinjoro,<br > + Via fidele,</p> + +<p class="far_sig sc">H. J. E. Thilander.</p> +</div> + + +<div id="est2-8-24" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">POPOLA VERSAĴO.</h5> + +<p>Tradukita de A. Simon (Frankfurt a/Main).</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Pro manko de najlo, la ŝuo perdiĝis.</span> + <span class="i0">Pro manko de ŝuo, ĉevalo perdiĝis.</span> + <span class="i0">Pro manko de ĉevalo, rajdisto perdiĝis.</span> + <span class="i0">Pro manko de rajdisto, batalo perdiĝis.</span> + <span class="i0">Pro manko de batalo, reĝlando perdiĝis.</span> + <span class="i4">Kaj ĉio pro manko de ĉevalo-ŝu-najlo.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-8-25" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">128</p> +<h5>AVENTURO TERURA.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de William Officer (Peterhead).</p> + + +<p>Estis mia libertempo. Severa laborado dum tuta jaro estis min +malfortiginta. Mi konkludis ke resaniga maraero estus la plej bona +kuracilo. Sekve mi min trovis loĝanta ĉe vilaĝo apud la Skota +marbordo.</p> + +<p>Ĉiutage mi promenadis sur la bordsablaroj, trae ĝuadante la freŝan +aeron kaj sunbrilon.</p> + +<p>Unu matenon mi rimarkis ŝtonegaron, foretendantan en la maron. Mi +ankaŭ rimarkis ke la ŝtonegoj plialtiĝis kiel ili malproksimiĝis +de la tero. Ĉe ambaŭ flankoj de la rifo la ondetoj saltis kaj ludis +simile al feliĉaj kreitaĵoj vivaj.</p> + +<p>Kia bonega ekzerco estus, mi pensis, transpasi la ŝtonegojn, kaj +sidiĝi sur la plej malproksima pinto. Subite deziro anstataŭis +penson, kaj mi komencis la allogan eksperimenton.</p> + +<p>Mi supreniris kaj malsupreniris ŝtonegajn montetojn, kaj trapasis +ŝtonegajn valetojn, ofte je granda malfacilo. Fine, mi trafis mian +celon, kaj sidiĝis triumfe sur la lasta ŝtonego.</p> + +<p>La varmo kaj marmuziko kombinis min luli en feliĉan revaĵon.</p> + +<p>Kiel longe mi tie sidadis mi ne povas diri. Mi vekiĝis trovi ke la +marfluo estis multege leviĝinta.</p> + +<p>"Mia Dio! Ĉu estos eble retrapasi la ŝtonegajn valetojn?" estis +mia unua penso. Je timego mi tuj leviĝis. Unu ekvido preskaŭ +haltigis mian koron. La plej proksima valeto similis riveron, kiun +oni ne povus transpasi krom per naĝado. Malfeliĉe, mi ne estis la +arton lerninta. Sopire mi rigardis la teron, nur esti memorigata +cirkonstancon, kiu alportis novan teruron al mia animo. Antaŭ +nelonge mi preterpasis tiun ĉi saman lokon. La marfluo estis tiam +alta; kaj la ŝtonegoj sur kiuj mi nun staris ne estis videblaj. Kia +malgaja sorto devos do esti la mia, se helpo ne alvenos! Rilate al +tio ĉi lasta mi havis malmulte da espero. Tiu parto de la marbordo +estis dezerta, kaj homoj ĝin vizitis tre malofte.</p> + +<p>La ondoj jam alproksimiĝis miajn piedojn. Mi ilin rigardis kun +malvarma tremeto. Antaŭ nelonge ili aperis belaj, sendanĝeraj. Nun +ili ŝajnis alpreni la formojn de sovaĝaj monstroj, kiuj penas min +ekkapti per teruraj blankaj dentoj.</p> + +<p>Priskribi la sentojn, la teruraĵojn kiuj min posedis dum la kruela +akvo leviĝis colo post colo ĉirkaŭ mi, ne estas eble. Por tia +tasko la homa lingvo ne estas sufiĉa. En la daŭro de tiu mallonga +periodo mi ŝajnis morti milfoje.</p> + +<p>Kiam la akvo atingis mian bruston, tre stranga afero okazis. Miaj +timoj subite foriris; kaj mia animo tute trankviliĝis. Ankoraŭ +mi rigardis la teron; sed mi ne plu atendis helpon, nek eĉ ĝin +deziris.</p> + +<p>Baldaŭ nur malfacile mi povis stari. Ĉiu ondo, kiam ĝi +preterpasis, preskaŭ min forportis. Fine, miaj piedoj apartiĝis +de la ŝtonego. Mi aŭdis laŭtan siblan sonon en miaj oreloj, kaj +nenion plu sciis.</p> + +<p>Kiam mi vekiĝis mi kuŝis en boato. Apude du fiŝkaptistoj +genufleksis.</p> + +<p>Al miaj demandoj ili respondis ke ili vidis mian danĝeran situacion +de la maro, kaj rapidis min savi. Ili alvenis ĵus kiam mi +subakviĝis, tuj min tiris en la boaton, kaj, post multe da flego, +mian konsciecon revenigis.</p> + +<p>Tiu ĉi aventuro okazis antaŭ multe da jaroj; sed ĝi lasis tian +profundan impreson sur mia animo ke mi ne povas eĉ nune rigardi la +maron sen tremeto.</p> +</div> + + +<div id="est2-8-26" class="article" lang="eo"> +<h5>LA MALJUNA PASTRO.</h5> + + +<p>En kampa vilaĝo de la okcidenta Irlando, Katolika Pastro sufiĉe +maljuna por esti iom malpreciza je sia memoro, predikis unu dimanĉon +pri la Komparaĵo de la bulkegoj kaj fiŝoj: li signalis al sia +zorgitaro kia miraklo estis kiun faris Nia Sinjoro kiam li nutris +kvin virojn kaj du virinojn per miloj da bulkegoj kaj miloj da +fiŝoj: kaj postulis ĉu iuj el liaj aŭdantoj kredas ke ili povas +simile fari. Ŝajnis ja al la paroĥanoj ke ne estas tie ia granda +miraklo; kaj unu, Pat Rafferty, estis sufiĉe maltima por eldiri ke +"Mi kredas ke mi do povus tiom fari mi mem!"</p> + +<p>Tio ĉi, kaj lia memoramanko alvenis al la oreloj de la Pastro, kiu +vidis sian eraron, kaj, kun humora okulbrileto, diris, "Ho! mi ja +tion plene rektigos proksiman dimanĉon!" Nu, kiam alvenis dimanĉo, +li klarigis al sia aŭdantaro kiel li devus diri ke Nia Sinjoro +nutris milojn da viroj kaj milojn da virinoj per kvin bulkegoj kaj +du fiŝoj. "Nun," li demandis, "Pat Rafferty, ĉu vi kredas, ke vi +povus tion fari?" "Vere, via moŝto riverenca," respondis Pat, "mi ja +kredas ke jes." "Kaj kiel vi farus?" reparolis la Pastro. "Nu! via +Riverenco, per la restaĵoj de la lasta Dimanĉo!"—(10532).</p> +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est2-index">Back to Vol. II index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est2-9-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.</div> +<div class="fleft">23. (Vol. II., No. 9.)</div> +<div class="fright"><i>Septembro, 1905.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>La Esperanta Gazeto por la<br > + Propagando de la Internacia Lingvo.</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE, 67, Kensington Gardens Square, W.</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Wholesale Agents: 41, Outer Temple, London, W.C.<br> +All Communications should be sent to THE EDITOR, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</div> +</div> + +<div id="est2-9-2" class="left toc"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS.</div> +<table> +<tr><th></th><th>Page</th></tr> + +<tr><td><a href="#est2-9-13" class="sc">Two Congress Programs</a></td><td class="numb">129</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-9-14" class="sc">Impressions of the Congress</a> (H.B.M.)</td><td class="numb">130</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-9-15" class="sc">Notes on the Orient</a>, Part III. (Col. H. K. Gordon)</td><td class="numb">135</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-9-16" class="sc">Saved from Death</a>, Serial, continued from pages 98 & 126 (General Cox)</td><td class="numb">136</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-9-17" class="sc">Reminiscences</a>, Part IX. (Edward Metcalfe, M.A., Oxon)</td><td class="numb">137</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-9-18" class="sc">Brisquet’s Hound</a> (translated by C. Leroux)</td><td class="numb">139</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-9-19" class="sc">The Sherborne Pageant</a> (H. W. Southcombe)</td><td class="numb">140</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-9-20" class="sc">The Snowdrop</a> (Clarence Bicknell)</td><td class="numb">141</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-9-21" class="sc">Sundry Notes</a></td><td class="numb">142</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-9-22" class="sc">Woman, The Incomprehensible</a> (translated by G. C. Law)</td><td class="numb">142</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-9-23" class="sc">The Little Invalid</a> (translated by Dr. Philippet)</td><td class="numb">144</td></tr> +</table></div> + +<div id="est2-9-3" class="reklamo right" lang="eo"> +<p style="text-align:right;font-size:90%;" lang="fr">MARQUE DÉPOSÉE,<br > +No. 13195.</p> + +<p style="font-size:150%;">VISKO<br > +ESPERANTO.</p> + +<p style="padding-left:10%;" lang="en">Registered Trade Mark, No. 270,042.</p> + +<p>BONEGA PROPAGANDILO.</p> + +<p>Observu la Verdan Stelon kaj la +nomon Esperanto sur la afiŝeto.</p> + +<p>Antaŭpagitaj mendoj de Esperantistoj +ricevos specialan rabaton.</p> + +<p>Bonvolu skribi por detaloj al—</p> + +<p style="font-size:110%;"><b>BUCHANAN, SCOTT & CO.,</b> + Garthland Street, Glasgow, Scotland.</p> + +<p>Telegrafa Adreso: "ESPERANTO, GLASGOW."</p> +</div> + +<div id="est2-9-4" class="reklamo" style="text-align:center;"> +<div class="left"> +<div class="h6">The Remington</div> + +<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p> + +<p>Just think of it!</p> + +<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p> + +<p><i>Unbound by ties of nationality:<br > + +The common bond of union of all civilised peoples.</i></p> + +<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p> + +<hr class="short" > + +<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br > +100, Gracechurch St., London, E.C.</p> +</div> + +<div class="right" lang="eo"> + +<div class="h6">La Remington</div> + +<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p> + +<p>Pripensu je tio!</p> + +<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p> + +<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br > + +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p> + +<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p> + +<hr class="short" > + +<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br > +100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p> +</div> +</div> + +<div id="est2-9-5" class="reklamo left" lang="eo"> +<p><b>ĈIUJ, NI POVOS<br > +PARADIZON IRI.</b></p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kiu bone trinkas.</span> +<span class="i0">Tiu bone dormas.</span> +<span class="i0">Kiu bone dormas.</span> +<span class="i0">Tiu ne pensas malbone.</span> +<span class="i0">Kiu ne pensas malbone,</span> +<span class="i0">Tiu certe ne pekas.</span> +<span class="i0">Nu, ĉar kiu ne pekas.</span> +<span class="i0">Paradizon eniros.</span> +<span class="i0">De nun, bone trinku.</span> +<span class="i0">Kaj vi paradizon iros.</span></div> +</div> +<hr class="short" > + +<p>Por tio ĉi, oni devas aĉeti bonajn vinojn, kaj sin +turni al:—<br > +<b>Sro. Ch. Jadeau en Mercurey (S. & L.) France.</b></p></div> + +<div id="est2-9-6" class="notice right"> +<p style="font-size:170%;">The "Review of Reviews"</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;"><i>Is the Best Magazine for Busy People. And it is read by +‘Esperanto’ Students.</i></p> + +<p>The aim of this Magazine is to make the Best Thoughts of the Best +Writers universally accessible at a Trifling Cost.</p> + +<p>The busiest and poorest in the community may here follow with +intelligent interest the great movements of Contemporary History.</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;">Post Free for Twelve Months, 8/6,<br > +10 fr. 75c., or 8.50 marks.</p> + +<p>Office: MOWBRAY HOUSE, NORFOLK ST., LONDON.</p> +</div> + +<div id="est2-9-7" class="notice left" lang="eo"> +<p class="center">NASKIĜO.</p> + +<p style="text-indent:1em;">Al la Gesinjoroj <span class="sc">H. R. Geddes</span>, Horthumberland House, Dover, +je Junio 17 Filo (baptonomita Frederick Leonard).</p> +</div> + +<div id="est2-9-8" class="notice right"> +<p style="font-size:120%;">Correspondence Lessons in Esperanto.</p> + +<p>ARE GIVEN BY</p> + +<p style="padding-left:10%;">Mr. A MOTTEAU, +Certified Teacher of Esperanto, 157, Earlham Grove, Forest Gate, +London, E.</p> + +<p><i>7/6 the Quarter.</i></p> +</div> + + +<div id="est2-9-9" class="notice left" lang="eo"> +<p class="center">KOLEKTANTOJ.</p> + +<p>Finlandaj poŝtmarkoj, 20 malsamaj, afrankite, por 1m. 50 pennia +(2/-, aŭ 2 fr. 25 c.), 25 malsimilaj por 2m. (2/3, aŭ 2 fr. 75 c.). +Pagon volu sendi per poŝtmandato. Rusaj poŝtmarkoj akceptaj laŭ +efektiva valoro.</p> + +<p style="font-size:90%;">ADOLF REINBERG, Osterlanggatan, 39, Abo, Finland.</p> +</div> + + +<div id="est2-9-10" class="notice right" lang="eo"> +<p class="center">AL STUDENTOJ ĈIULANDAJ.</p> + +<p>Gestudentoj dezirante studi la Artojn aŭ la Sciencojn ĉe +<span class="sc">London University</span> estas invitataj aliĝi je 3 aŭ 4 aliaj +studentoj, kiuj prenas la sciencan kurson ĉe</p> + +<p class="sc">University College, London.</p> + +<p style="font-size:90%;">Respondu al 24, COLBERG PLACE, Stamford Hill, N.</p> +</div> + + +<div id="est2-9-11" class="notice" lang="eo"> +<div class="h5">Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi.</div> +<ul> +<li>Srino. <span class="sc">L. Frank</span>, 13, Somerset Street, Kingsdown, Bristol, +Anglujo. Deziras kor. per leteroj & ilus. p-k. por reciproka +kritikado & pliboniĝo.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">G. Wilkins</span>, 94, Greenwood Road, Dalston, London. +Deziras kor. letere & p-k. kun Geesperantistoj.</li></ul> + +<p>La Kosto de la Enskribo estas 6d. (70c. poŝtmarkoj).</p> +</div> + + + +<div id="est2-9-12" class="banner border center"> +<p class="pagenum">129</p> +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST</h4> + +<p>The Esperanto Gazette for the Spread of the International Language.</p> + +<div style="float:left;font-size:80%;width:37%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS +RICEVEBLAJ ĈE<br > +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;width:60%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> + <li><b>H. Bolingbroke Mudie, Esq., 67, Kensington Gardens Square, +London, W.</b></li> + <li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> + <li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li> + <li>FRANCE.—Grupo Pariza, 28, rue Serpente, Paris.</li> + <li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> + <li>NEW ZEALAND.—Esperanto Society, P.O. Box 50, Auckland.</li> + <li>RUSSIA.—Societo Espero, Bol Podjaceskaja 24, log 12, St. Petersburg.</li> + <li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +</ul></div> + +<hr> + +<p style="float:left;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p style="float:right;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p lang="eo"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis +poŝtmarkon.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtmarkoj, kiuj estas akceptataj +laŭvaloro.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni sendu ĉiujn artikolojn, demandojn kaj avizojn al La Redaktoro, +67, Kensington Gardens Square, London, W.</i></p> + + +<p style="float:left;width:25%;padding-left:2em;">23. [Vol. II., No. 9.]</p> + +<p style="float:right;width:25%;font-size:80%;text-align:left;"> + Subscription, 3s. Per Annum. + Single Copies, 4d. net. Nos. + 2 to 13, 6d. each; Later issues + 4d. each, net.</p> + +<p>SEPTEMBRO, 1905.</p> +</div> + + +<div id="est2-9-13" class="article" lang="eo"> +<h5>PROGRAMOJ.</h5> + + +<p><i>Sabaton, Aŭguston 5.</i></p> + +<ol> +<li><!-- 1. -->L’Espero. <i>Ĥoro</i> de Boulognaninoj.</li> + +<li><!-- 2. -->Oficialaj Paroladoj.</li> + +<li><!-- 3. -->Respondo de D<sup>ro</sup> Zamenhof.</li> + +<li><!-- 4. -->Orĥestro.</li> + +<li><!-- 5. -->Ĉu vi konas la landon? <i>Kanto.</i> F<sup>ino</sup> M. Samuel.</li> + +<li><!-- 6. -->Serenado. <i>Kanto</i> F<sup>ino</sup> Richard, <i>Violono</i> F<sup>ino</sup> Libersat.</li> + +<li><!-- 7. -->Sub la blanka velo. <i>Ĥoro & solo</i> de S<sup>ino</sup> Parsons.</li> + +<li><!-- 8. -->La Bano de la Pastro. <i>Monologo</i> de Paul Boulet.</li> + +<li><!-- 9. -->La Edziniĝo de Johanino. <i>Kanto.</i> S<sup>ino</sup> Duchochois.</li> + +<li><!-- 10. -->Hinda Kanto. <i>Voĉo</i> S<sup>ino</sup> Bergier, <i>Violono</i> F<sup>ino</sup> Libersat, +<i>Violonĉelo</i> S<sup>ro</sup> Libersat.</li> + +<li><!-- 11. -->Mensogo pro Amo. <i>Unuakta komedio</i> tradukita de Paul Boulet, +<i>Ludata</i> de F<sup>inoj</sup> Pannevin & Samuel. S<sup>roj</sup> Lephay, Boulet, C. +Michaux, Martin & Samuel.</li> +</ol> + + +<p><i>Dimanĉon, Aŭguston 6.</i></p> + +<ol> +<li><!-- 1. -->L’Espero. <i>Kanto</i>.<br > +<a href="#fnII.9.1" id="fnrefII.9.1"><sup>[1]</sup></a>Ho Mia Kor’. <i>Kanto</i>. S<sup>rino</sup> Guivy (Tours).</li> + +<li><!-- 2. -->Balo de la Enmaskigitoj. <i>Deklamata</i> de S<sup>ro</sup> Lambert (Londono).</li> + +<li><!-- 3. -->Legendo. <i>Ludata sur Violono</i> de F<sup>ino</sup> Birch (Folkestone).</li> + +<li><!-- 4. -->Finokanto. <i>Kanto</i> de D<sup>ro</sup> Hanauer (Frankfurt).</li> + +<li><!-- 5. -->Ĉu esti aŭ ne esti. <i>El Hamleto.</i> F<sup>ino</sup> Schafer (Londono).</li> + +<li><!-- 6. -->Plu kreskis la Barbo. <i>Humora kanto</i> de S<sup>ro</sup> Hulme (Shrewsbury).</li> + +<li><!-- 7. -->Edziĝo Kontraŭvola, <i>de Molière</i>, tradukita de Victor Dufeutrel. +<ul> +<li>Dorimeno, <i>filino de Alkantoro</i>. S<sup>rino</sup> Junck (Italujo).</li> + +<li>Unua Ciganino. F<sup>ino</sup> Cederblad (Svedujo).</li> + +<li>Dua Ciganino. S<sup>ino</sup> Avilov (Rusujo).</li> + +<li>Sganarelo, <i>amanto de Dorimeno</i>. S<sup>ro</sup> Paul Boulet (Francujo).</li> + +<li>Pankraso, <i>Filozofo</i>. S<sup>ro</sup> H. Bolingbroke Mudie (Anglo).</li> + +<li>Mariufuso, <i>Filozofo</i>. S<sup>ro</sup> Saint Martin (Kanado).</li> + +<li>Geronimo, <i>amiko de Sganarelo</i>. S<sup>ro</sup> J. Ansel (Francujo).</li> + +<li>Alkantoro, <i>patro de Dorimeno</i>. S<sup>ro</sup> Cogen (Belgujo).</li> + +<li>Alcidaso, <i>frato de Dorimeno</i>. S<sup>ro</sup> Kuchler (Germanujo).</li> + +<li>Likasto, <i>amanto de Dorimeno</i>. S<sup>ro</sup> Allum (Norvegujo).</li> +</ul></li> + +<li><!-- 8. -->La Vojo. <i>Kanto.</i> S<sup>rino</sup> A. Mudie (Londono).</li> + +<li><!-- 9. -->La Kapelo, <i>deklamata</i> de S<sup>ro</sup> Otto Simon (Ung Hradisch).</li> + +<li><!-- 10. -->Antaŭen. <i>Kanto.</i> F<sup>ino</sup> Schafer (Londono).</li> + +<li><!-- 11. -->Solo de Fluto. <i>Humoraĵo</i> de S<sup>ro</sup> Dore (Troyes).</li> + +<li><!-- 12. -->Ĝis la Revido, <i>deklamata</i> de S<sup>rino</sup> Junck (Bordighera).</li> + +<li><!-- 13. -->Nova Kanto, <i>deklamata</i> de F<sup>ino</sup> Warlow (Londono).</li> + +<li><!-- 14. -->La Elf-reĝo. <i>Kanto.</i> D<sup>ro</sup> Hanauer (Frankfurt).</li> + +<li><!-- 15. -->Freneza Ridado. F<sup>ino</sup> Banet (Valenciennes).</li> + +<li><!-- 16. -->La Sonĝo de Malliberulo. <i>Kanto.</i> Profesoro Offret.</li> + +<li><!-- 17. -->Printempo Venas. <i>Kanto.</i> F<sup>ino</sup> Farnes (Londono).</li> +</ol> + +<h6 class="fn-header">PIEDNOTO:</h6> + +<p class="footnote"> +<a id="fnII.9.1"></a> <a href="#fnrefII.9.1">[1]</a> +Aĉetabla po 1 franko por helpi Blindulojn. +</p> + +</div> + +<div id="est2-9-14" class="article" lang="eo"> + +<p class="pagenum">130</p> + +<h5>KONGRES-IMPRESOJ.</h5> + +<p class="center">H. Bolingbroke Mudie.</p> + +<div class="left" lang="eo"> +<p>La Unua <span class="sc">Internacia Esperantista Kongreso</span> finigis sian tre +sukcesegan vivadon en Boulogne-sur-Mer, la 11 de Aŭgusto. Sendube +estontaj Kongresoj estos ja multenombraj, sed neniam ni povos forgesi +la rimarkindajn impresojn, kiujn faris je ni tiu ĉi unua Kongreso.</p> + +<p>Ĉar estas, ni kredas, la intenco de ĉiuj niaj kunbatalantaj +Esperantistaj Gazetoj pritrakti detale la Kongresajn agadojn, ni nur +verkos kelkajn vortojn pri la ĝenerala impreso.</p> + +<p>Estas certe ke tiuj multaj amikoj estis pravaj, kiuj antaŭ-diris ke +nun Esperanto, por la unua fojo, estos monde reklamata. Ĉar ĉiuj +ĵurnaloj, eĉ tiuj kiuj neniam antaŭe volis nomi la "Dua Lingvo +por Ĉiuj Nacioj," jes, ĉiuj donis tre favorojn raportojn pri la +rimarkinda fervoro, komprenebleco, kaj amikemo, kiuj unuigis la +diversnaciajn Kongresanojn.</p> + +<p>Kiam ni unue paŝis sur Francan teron, forlasinte la belan +turben-ŝipon <i>Onward</i>, ni ekvidis ke Boulogne fariĝas Esperanta +urbo. Eĉ la portistoj, kiuj klopodis pri la pakaĵoj, diris: "A +l’Hotel Espérantiste, Monsieur?" Sur la stratoj flugetis verda flago +kun blanka kojno, sur kiu estis brodita verda stelo.</p> + +<p>Kvankam Boulogne estas sufiĉe granda urbo, du miloj da verdsteluloj +estis tre videblaj sur la stratoj, kaj ĉiam, dum eĉ mallonga +promenadeto, ni certe renkontus kelkajn afablajn samideanojn.</p> + +<p> +Persone, mi estis pli ol kontenta, ĉar, dank’ al oftaj feliĉaj +Esperantaj vojaĝetoj, kiujn kredeble niaj legantoj bone memoros, mi +rekonatiĝis kun tiel granda nombro da Esperantistoj kiel ia alia +Kongresano.</p> + +<p>La tuta Kongreso estis do serio da kontentigaj renkontoj kun +entuziasmaj amikoj. Kaj mi ne povis malpermesi al mi la memoron pri +la malgrandaj ĉarmaj kunvenoj kiujn mi ĉeestis dum la du antaŭaj +jaroj. Vere, vidante la Boulogne Kongreson, neniu povas plu diri ke +Esperanto ne faris mirindegan progreson. Eĉ la Angla <i>Times</i> devis +konfesi ke la fakto ke tiom da diversnaciaj homoj povis sin tute +interkomprenigi nur per Esperanto "ne estis kontraŭdirebla."</p> + +<p class="pagenum">131</p> + +<p>"En la mondon venis nova sento," prave skribis nia eminenta +Prezidanto; sed ni multe dubas se eĉ li iam atendis vidi tian +pruvon, kia estas donita inter Aŭgusto 4-11. Kaj kion pensis D<sup>ro</sup> +Zamenhof pri ĉio ĉi? Ĉu li trovis ke la ekcitiĝo, fervoro, kaj +entuziasmo, kiujn li vidis inter la ĉeestantaro; ĉu li trovis ke la +tondraj aplaŭdoj, kiuj bonvenigis lin ĉiam kaj ĉie; ĉu li kredis +ke tiuj ĉi kaj la aliaj nekalkuleblaj signoj de nia progreso valoris +la penadon de la longa veturo de Varsovio ĝis Boulogne?</p> + +<p> +Oni ja ne povas dubi pri lia respondo!</p> + +<p>Kaj tiuj amikoj ankaŭ kiuj venis de eĉ pli malproksime, de Kanado, +Nov-Zelando, Japonujo, k.t.p., ĉu ili ne estas ankaŭ kontentegaj?</p> + +<p>Kaj, pli ol ĉiuj, ĉu ne estis Maître Michaux, la nelacigebla +organizinto, la forta "Blovanto de la Kongresa ventego," ĉu li ne +estas kontentega kaj fierega pro la rezultato de liaj klopodoj? Ja +nenie oni estus povinta trovi homon pli taŭga por laborego tia, kaj +kiu samtempe posedis tiom da valoraj gehelpantoj.</p> + +<p>"Palmam qui meruit ferat."</p> + +<p>Ni en niaj koroj denove danku kaj gratulu Maître Michaux kaj la +Grupon de Boulogne-sur-Mer!</p> + +<p>Kompreneble ni Esperantistoj grupiĝis, restis multope ĉe diversaj +Esperantemaj hoteloj. Certe hotelestroj ne povas plendi je Esperanto!</p> + +<p>Alveninte vendredon nokte, ni jam havis tempon por diversaj +ekskursetoj sur la kamparo antaŭ sabatvespero, kiam la Kongreso +oficiale komenciĝis.</p> + +<p>Doktoro Zamenhof mem alvenis vendredon post glorplena restado en +Parizo. Li restis ĉe Maître Michaux. Elektita malmulto estis +invitata lin renkonti por privata parolado antaŭ la oficiala +vesper-kunveno.</p> + +<p>Tiam estis decidite elekti kvin Vic-Prezidantojn de la Kongreso, +ĉar D<sup>ro</sup> Zamenhof ne sentis sin sufiĉe forta por preni ĉion +sur si. La kvin elektitaj estis:—D<sup>ro</sup> Zamenhof, Prezidanto. +Vic-Prezidantoj:—M. Boirac, Rektoro de la Universitato de Dijon; +Maître Michaux, Advokato, Boulogne; Doktoro Mybs, Hamburg; Kolonelo +Pollen, LL.D., C.I.E., V.D., Prezidanto de la Brita Esperanta Asocio; +kaj Generalo Sebert, Membro de la Franca Instituto, Parizo.</p> + +<p>La sukceson de la diversaj kunvenoj ni multe ŝuldas al la Urbestro +de Boulogne, kiu afablege donis al ni la uzon de la Urba Teatro dum +la tuta daŭro de la Kongreso. Vere, sen tiu ĉi helpo, ni ne scias +kio estus okazinta,<span class="pagenum">132</span> ĉar tiu granda teatro mem estis ne tro vasta +por la aŭdantaro.</p> + +<p>Sabatvespere, ĉirkaŭ 8.20, la amika babilado de la kunvenintoj +subite silentiĝis, la teatra kurtenego leviĝis, kaj jen! en longa +vico, vidiĝis la eminentaj Francoj, kiuj volis doni al ni la +bonvenon sur Franca tero.</p> + +<p>Doktoro Zamenhof estis la sola ne-Franco, kaj la aliaj estis la +Urbestro, la Sub-Urbestro, la Prezidanto de la Komerca Ĉambro, +Generalo Sebert (Membro de la Franca Instituto, Reprezentanto de la +Franca Touring Klubo), Profesoro Carlo Bourlet (Prezidanto de la +Grupo Pariza), Profesoro Cart, kaj MM. Boulet and Derveaux (la du +Sekretarioj de la Boulogne Grupo), kaj laste, sed ne malpleje, Maître +Michaux.</p> + +<p>Post multaj ĉarmaj paroladoj, Doktoro Zamenhof leviĝis, kaj tute +senŝancele aŭdis la plej tondran aplaŭdon imageblan. Multaj malpli +fortaj homoj ja estus konfuziĝintaj je tia okazo; sed, kvankam mi +sidis en la unua vico de seĝoj, mi ne eĉ vidis tremeti la Doktoran +manon. Tute kalme, eble iom aŭtomate, la kreinto de la lingvo +Esperanto klarege elparolis belegan paroladon, dum li rigardis antaŭ +siaj piedoj la triumfon de lia laboro, la floron de la proesperanta +batalantaro.</p> + +<p>Kaj, dum la silentego kiu regis dum la longa parolado, ne eĉ +unu vorto el liaj lipoj perdiĝis. Estis same ĉiaokaze dum la +tuta Kongreso. Ĉiu Esperantisto sen malhelpo komprenis ĉiun +Esperantiston!</p> + +<p>Detalan priskribon de la parolado de Doktoro Zamenhof ni lasas al +tiuj el niaj samtempaj ĵurnaloj, kiuj estas difinitaj por oficiala +raportado.</p> + +<p>Kiam D<sup>ro</sup> Zamenhof sidiĝis, kaj la aplaŭdoj reaŭdiĝis, la +kurteno falis, kaj la Kongreso oficiale malfermiĝis.</p> + +<p>Iom poste la Boulogne Grupo donis tre ŝatindan koncerton. La virina +ĥoro, sub la direktado de la sindona S<sup>ino</sup> Bergier, estis speciale +aprobinda.</p> + +<p>Nia kunverkinto, S<sup>ro</sup> Paul Boulet, deklamis "La Bano de la Pastro" +kaj ankaŭ havis rolojn en la du komedioj kiuj ludiĝis dum la +Kongreso.</p> + +<p>Ni ja volus ke ĉiuj Esperantistaj Grupoj estu tiel talentoplenaj, +kiel tiu en Boulogne-sur-Mer!</p> + +<p>Post la koncerto, ni nature rekunveniĝis en la Grand Café, ĉar ni +estis en Francujo, kie la kafejo estas la ĝenerala kunvenejo. En la +sama eleganta konstruaĵo ses-aŭ-sepdek Esperantistoj babiladis kun +D<sup>ro</sup> Zamenhof, je neoficiala kunveno la antaŭan nokton, tial ni do +bone konis la lokon.</p> + +<p>La proksiman tagon estis, kompreneble, Dimanĉo. Certe neniu el la +Anglaj partoprenantoj iam ĝuis tian Dimanĉon antaŭe; kaj, por +kvietigi maltrankvilajn<span class="pagenum">133</span> konsciencojn, ni certigis al ili ke, ĉar +estis la dua tago (de la Kongreso) ne estis eble ke ĝi estu ankaŭ +Dimanĉo, kiu estas la unua tago!</p> + +<p>Matenfrue ni kunvenis, laŭ nacioj, por aranĝi la elekton de +reprezentantoj pri la Lingvaj Aferoj, k.t.p.</p> + +<p>Post la kunveno, la elektituloj rekunvenis sole, kaj la ceteroj frue +matenmanĝis por povi aliri la Ĉevalkuradojn, en speciala vagonaro. +La tago estis ĉarmega, aero klara kaj freŝa, suno varma, ĉielo +blua. Kiam do S<sup>ro</sup> Gehet, Sekretario en Rouen, proponis al mi ke +ni iru ĝis la ĉevalkuradoj per vel-boato, anstataŭ vagonare, la +propono estis tiel alloga ke mi forlasis mian patrinon kaj la multajn +amikojn, kaj vojaĝis kun nur tri.</p> + +<p>La maro estis tiel bela, tamen iom maltrankvila, ke, alveninte ĝis +Wimereux (kie estas la ĉevalkurejo) blovita de favora vento, +S<sup>ro</sup> Gehet kaj mi decidis returnen-iri ĝis Boulogne, kaj poste +veturi trame. Tiel okazis ke ni nur vidis la lastan kurson—de la +Oficiroj—kaj revenis urbon per la Esperantistplena vagonaro.</p> + +<p>Post rapida vespermanĝo, ni devis forkuri ĝis la teatro, kie okazis +la "Internacia Koncerto." Eĉ pli plenigita ol antaŭe, la teatro ja +prezentis kuraĝigantan aperon. Diversaj kantoj, deklamoj, kaj muziko +plenege sukcesis, kaj la <i>Edziĝo Kontraŭvola</i>, de Molière, ludiĝis +de oknaciaj aktoroj. Neniam antaŭe, certe, okazis tia ludo. Inter la +aktoroj kaj la aŭdantoj estis unu sola interkomprenilo—Esperanto; +kaj estis ja rimarkinda afero ke, preskaŭ sen antaŭludoj, komedio +sukcesis tiamaniere!</p> + +<p>Doktoro Zamenhof kaj lia afabla edzino invitis nin, la naŭ aktorojn, +en sian kupeon, kaj dankis nin. Dum la longa trairo de la teatro kiun +postulis tiun viziton, ni ja estis subpremegataj je gratuloj. La +vestoj, scenoj, kaj ĉio estis ja bone aranĝitaj.</p> + +<p>La dua parto konsistis el kantoj, deklamoj, ŝercoj, k.t.p., kiuj ja +elmontris veran talenton. Ni presigas la programon, kaj ĉiama estu +la honto de tiuj Esperantistoj kiuj povis, sed ne klopodis ĉeesti!</p> + +<p>Post koncerto, kafejo; post kafejo, lito; post lito, dormo; post +dormo, festenoj (bis). Tiel oni povas priskribi la unuajn Kongresajn +tagojn malmultvorte.</p> + +<p>Lundo, Aŭgusto 7, Banklibertago en Anglujo kaj Skotlando, +Esperantalibertago en la Esperantujo! Ĉu oni iam povos tiun tagon +forgesi?</p> + +<p>Matenmanĝante, ni memoris la konsilon de +<span class="pagenum">134</span> Ham Mukasa, kaj ne tro +manĝis, pro la venontaj bonaj manĝaĵoj; ĉar ĉu hodiaŭ ne estas +la tago difinita por la Granda Internacia Festeno, kaj ĉu oni ne +estis dirinta al ni ke eble la ĉambrego de la Kazeno ne estos +sufiĉe granda por ni?</p> + +<p>Jes, estis tiel! Kvankam ĝi povis enhavi 400 manĝantojn, kvindekon +da Esperantistoj devis iri en apudan ĉambron. Bonega sukceso!</p> + +<p>Kaj ĉie la vorto Esperanto. Esperanta Visko, Esperanta Ĉampanvino, +Esperanta ĉi-tio kaj Esperanto tio. Kaj ĉie Esperantistoj. Ne grave +ĉu Ruso, Polo, Franco, Germano, Belgo, aŭ Anglo, ĉiuj estis kaj +ĉiam estos, Esperantistoj.</p> + +<p>Ĉu iam oni aŭdis tiajn paroladojn? Unue D<sup>ro</sup> Zamenhof, poste +eminentaj Francoj kaj reprezentantoj de ĉiuj ĉeestantaj nacioj, +esprimis, per belsona Esperanta, siajn pensojn kaj esperojn. La tempo +rapide forflugis!</p> + +<p>La fotografantoj havis multe da okupado tiun tagon; ĉar, kvankam ili +bone laboris dum la festeno mem, eĉ pli bone estis kiam, forpelitaj +en la Kazen-ĝardenojn, ni ĉiuj amasiĝis apud muzikludejo, por +fotografiĝi, kaj aŭskulti tiujn naciojn, kiuj ne ankoraŭ havis +sian okazon en la salonego.</p> + +<p>Oni ja povas esti tre elokventa per Esperanto. La efekto de la +paroladoj estis tre favorega. Ĉiuj estis tute interesaj, tute bone +elparolataj. Mi ne volas aplaŭdi ian specialan paroladon super alia, +sed nenia estis pli elokventa ol tiu elparolita de nia plej juna +amiko, Edmond Privat, el Ĝenevo. Inter la plej bonaj parolintoj +estis D<sup>ro</sup> Zamenhof (Polujo), MM. Michaux, Boirac, Bourlet, +Cart, Javal, S<sup>rino</sup> Bergier (Francujo), MM. Grabowski (Polujo), +Ostrowski (Rusujo), Balik (Bohemio), Simon (Aŭstrujo), Borel +(Germanujo), S<sup>rino</sup> Junck (Italujo), MM. Codorniu (Hispanujo), +Krikorts (Svedujo), St. Martin (Kanado), Seynaeve (Belgujo), Privat +(Svisujo), Schneeberger (Protestantismo), Abbé Peltier (Katolikismo).</p> + +<p>Kvankam la festeno komenciĝis tagmeze, estis jam la kvina antaŭ +ni povis fortiri nin, por pretigi nin por la kruela vaporŝipo, kiu +devis korpe disigi nin de la Esperantistoj.</p> + +<p>Sed anime, ili restas ankoraŭ kun ni. Kiam, trairante la arĝentan +strekon je la horo de la sunkuŝiĝo, ni ekvidis tute rimarkindan +oran landon okcidenten, ni figuris al ni ke ni veturas al tiu glora +ora lando de la Esperantismo, kie regas frata amo kaj kontentiĝo, la +ora lando kiu devas iam veni, la lando de la interkompreniĝo de la +tuta homaro.</p> + +<p>Amikoj de la Kongreso, <i>Ĝis la revido!</i></p> +</div> +<div class="right" lang="en"> +<p>The First <span class="sc">International Esperantist Congress</span> terminated its +most successful course in Boulogne-on-Sea on the 11th of August. +Future Congresses will, undoubtedly, be many, but never shall we be +able to forget the remarkable impressions which this first Congress +made upon us.</p> + +<p>As it is, we believe, the intention of all our Esperanto +contemporaries to treat of the Congressional doings in detail, we +will merely write a few words as to the general impression.</p> + +<p>Certain it is that those many friends were right who predicted that +now Esperanto, for the first time, will be advertised all over the +world. For all journals, even those which never previously deigned to +name the "Second Language for All Nations," yea, all have given most +favourable reports of the remarkable fervour, comprehensibility, and +friendliness which united the Congressmen of many nations.</p> + +<p>When we first stepped upon French soil, after leaving the fine +turbine steamer <i>Onward</i>, we saw that Boulogne had become an +Esperanto city. Even the porters who looked after the baggage said: +"To the Esperantists’ hotel, sir?" Over the streets fluttered a green +flag with a white corner, on which was embroidered a green star.</p> + +<p>Although Boulogne is a fairly large town, two thousand wearers +of the green star were most conspicuous in the streets, and +invariably, even during a short walk, we were sure to meet some kind +friends-in-Esperanto.</p> + +<p>Personally, I was more than content, for, thanks to frequent happy +Esperantic excursions, which our readers may well remember, I renewed +acquaintance with as large a number of Esperantists as did any other +member of the Congress.</p> + +<p>The whole Conference was thus a series of gratifying <i>réunions</i> +with enthusiastic friends. And I could not help remembering the +small and charming gatherings which I had attended during the two +preceding years. Truly, on seeing the Boulogne Congress, none can now +truthfully assert that Esperanto has not made the most astonishing +progress. Even the English <i>Times</i> had to confess that the fact that +so many men of divers nationalities could thoroughly understand one +another solely by means of Esperanto "was not to be explained away."</p> + +<p>"Into the world has come a new sentiment," wrote our eminent +President; but we much doubt whether even he ever expected to see +such proof as was given between August 4th-11th. And what did Dr. +Zamenhof think of all this? Did he find that the excitement, zeal, +and enthusiasm which he saw in those present; did he find the +thundrous applause which greeted him at all times and places; did he +believe that these and the other innumerable signs of our progress +were worth the effort of the long journey from Warsaw to Boulogne?</p> + +<p>One cannot indeed doubt as to his answer!</p> + +<p>And those friends also who came even greater distances, from Canada, +New Zealand, Japan, etc., were not they also supremely contented?</p> + +<p>And, more than all, was not M. Michaux, the indefatigable organiser, +the strong "Blower of the driving wind" of the Congress, was not +he most content and proud at the result of his efforts? Assuredly +nowhere could one have found a man more competent for such a great +work, and who, at the same time, possessed so many valuable helpers.</p> + +<p>"Let him who has earned it, bear the palm!"</p> + +<p>Let us in our hearts renew our thanks and congratulations to M. +Michaux and the Group in Boulogne-on-Sea!</p> + +<p>Naturally, we Esperantists gathered together, and stayed in batches +at the several Esperanto hotels. Certainly the hotel-keepers cannot +complain of Esperanto.</p> + +<p>Having arrived on Friday evening, we still had time for sundry little +trips into the country before Saturday evening, when the Congress was +officially opened.</p> + +<p>Dr. Zamenhof himself arrived on Friday, after a glorious stay in +Paris. He was staying with M. Michaux. A select few were invited to +meet him for a private conference before the official meeting in the +evening.</p> + +<p>It was then decided to elect five Vice-Presidents for the Congress, +as Dr. Zamenhof did not feel sufficiently strong to take all the +duties upon himself. The five elected were:—Dr. Zamenhof, President. +Vice-Presidents:—M. Boirac, Rector of the University of Dijon; M. +Michaux, Advocate, Boulogne; Dr. Mybs, Hamburg; Colonel Pollen, +LL.D., C.I.E., V.D., President of the B.E.A.; and General Sebert, +Member of the Institute of France.</p> + +<p>The success of the various meetings we largely owe to the Mayor of +Boulogne, who most generously allowed us the use of the Municipal +Theatre throughout the Congress. Indeed, without this help, we know +not what would have happened, for that fine theatre itself was none +too vast for the audience.</p> + +<p>On Saturday evening, about 8.20, the friendly babbling of those +assembled was suddenly hushed, the drop-curtain was raised, and +lo! in one long row were seen the eminent Frenchmen who desired to +welcome us to French soil.</p> + +<p>Dr. Zamenhof was the only non-Frenchman, and the others were the +Mayor, Deputy-Mayor, President of the Chamber of Commerce, General +Sebert (Member of the Institute, Representative of the Touring Club +de France), Professor Carlo Bourlet (President of the Paris Group), +Professor Cart, and MM. Boulet and Derveaux (the two Secretaries of +the Boulogne Group), and last, but not least, M. Michaux.</p> + +<p>After many charming speeches, Dr. Zamenhof rose, and quite calmly +heard the most thundrous applause imaginable. Many weaker men would +have been confused under such circumstances; but, although I sat +in the front row, I did not even see the Doctor’s hand shake. Most +calmly, maybe somewhat automatically, the creator of the language +Esperanto very clearly delivered a most beautiful speech, while he +saw before his feet the triumph of his labours, the flower of the +Esperantist army.</p> + +<p>And, during the great silence which reigned during the long speech, +not even one word from his lips was lost. It was ever thus throughout +the Congress. Every Esperantist without difficulty understood every +Esperantist.</p> + +<p>A detailed description of Dr. Zamenhof’s speech we leave to those of +our contemporaries who have been selected for reporting officially.</p> + +<p>When Dr. Zamenhof was seated, and the applause had broken forth +again, the curtain fell, and the Congress was officially opened.</p> + +<p>Shortly afterwards the Boulogne Group gave a most enjoyable concert. +The ladies’ choir, under the direction of the devoted Mme. Bergier, +was specially worthy of applause.</p> + +<p>Our collaborator, M. Paul Boulet, recited "The Pastor’s Bathe," and +also acted in the two comedies performed during the Congress.</p> + +<p>Would that all Esperantist Groups were as endowed with talent as that +in Boulogne-on-Sea!</p> + +<p>After the concert we naturally re-assembled in the Grand Café, for +we were in France, where the café is the general meeting place. In +the same elegant building sixty or seventy Esperantists had chatted +with Dr. Zamenhof, in a non-official gathering the night before, so +we knew the place well.</p> + +<p>The next day was, of course, Sunday. Assuredly none of the English +members had ever enjoyed such a Sunday before; and, to set disturbed +consciences at rest, we assured them that, as it was the second day, +it could not be Sunday also, which is the first day!</p> + +<p>Early in the morning we met, according to nationality, to settle the +election of representatives for Linguistic Matters, etc.</p> + +<p>After the meeting, those elected met together alone, and the rest +lunched early, in order to go to the Races by a special train. The +day was most delightful, air clear and fresh, sun warm, sky blue. +When therefore M. Gehet, Secretary of the Rouen Group, suggested that +we should go to the racecourse by sailing-boat, instead of the train, +the proposal was so attractive that I deserted my mother and the many +friends, and journeyed with but three.</p> + +<p>The sea was so beautiful, yet a little rough, that, having arrived in +Wimereux (where the racecourse is situated), M. Gehet and I decided +to return to Boulogne, and later go by tram. Thus it happened that we +saw only the last race—the Officers’—and returned to town in the +Esperantists’ train.</p> + +<p>After a hasty dinner, we had to tear off to the theatre, where the +"International Concert" was to take place. Even more crowded than +the day before, the theatre did indeed present a most encouraging +appearance. Various songs, recitations, and music were entirely +successful, and the <i>Marriage Forcée</i>, of Molière, was performed by +actors of eight nationalities. Never before has such a play taken +place. Among the actors and audience there was but one solitary +link—Esperanto; and it was indeed most remarkable that, almost +without rehearsal, the comedy succeeded in such a manner!</p> + +<p>Dr. Zamenhof and his amiable wife invited us, the nine actors, to his +box, and thanked us. During the long tour of the theatre which this +visit necessitated we were indeed overwhelmed with congratulations. +The clothes, scenery, and everything were most excellently arranged.</p> + +<p>The second part consisted of songs, recitations, humorous pieces, +etc., which exhibited genuine talent. We print the programme, and +everlasting be the shame of those Esperantists who could have been, +but who did not take the trouble to be, present.</p> + +<p>After concert, café; after café, bed; after bed, sleep; after sleep, +jollifications (bis). Thus might one describe, in a few words, the +first days of the Congress.</p> + +<p>Monday, August 7th, Bank Holiday in England and Scotland, Esperanto +Holiday in Esperanto-land! Can we ever forget that day?</p> + +<p>While breakfasting, we recollected the counsel of Ham Mukasa, and did +not eat too much, on account of the good things to come; for was not +to-day the day allotted for the great International Banquet, and have +we not been informed that possibly even the great hall of the Casino +will not be sufficiently large for us?</p> + +<p>Yes, so it was! Although it could contain 400 diners, about fifty +Esperantists had to dine in a room adjoining. A magnificent success!</p> + +<p>And over all the name Esperanto. Esperanto Whiskey, Esperanto +Champagne, Esperanto this, and Esperanto that. And everywhere +Esperantists. No matter whether Russian, Pole, Frenchman, German, +Belgian, or Englishman, all were, and ever must remain, Esperantists.</p> + +<p>Have such speeches ever been heard? In the first place, Dr. Zamenhof, +then eminent Frenchmen and representatives of all nations present, +expressed, in sonorous Esperanto, their thoughts and hopes. Time sped +rapidly!</p> + +<p>The photographers had plenty to do that day; for, although they +worked hard during the banquet itself, it was even better when, +expelled into the Casino Gardens, we all gathered hard by a +band-stand to be photographed, and to hearken to those nations who +had not yet had their opportunity in the hall.</p> + +<p>One can, indeed, be most eloquent in Esperanto. The effect of the +speeches was most favourable. All were thoroughly interesting, +all well-delivered. I do not wish to praise any special speech +above another, but none was more eloquent than that of our youngest +friend, Edmond Privat, of Geneva. Among the best speakers were Dr. +Zamenhof (Poland), MM. Michaux, Boirac, Bourlet, Cart, Javal, Mme. +Bergier (France), MM. Grabowski (Poland), Ostrowski (Russia), Balik +(Bohemia), Simon (Austria), Borel (Germany), Mme. Junck (Italy), MM. +Codorniu (Spain), Krikorts (Sweden), St. Martin (Canada), Seynaeve +(Belgium), Privat (Switzerland), Schneeberger (Protestantism), Abbé +Peltier (Catholicism).</p> + +<p>Although the feast began at mid-day, it was five o’clock before we +could tear ourselves away to prepare for the cruel steamer which had +to separate us, in body, from the Esperantists.</p> + +<p>But in mind they remained with us still. When, crossing the silver +streak at the sunset hour, we caught sight of a wonderful golden +shore in the west, we pictured to ourselves that we journeyed to +that golden land of Esperantism, where reign brotherly love and +contentment, the golden land which must come some day, the land of +the mutual intercomprehension of the human race.</p> + +<p>Friends of the Congress, <i>Ĝis la revido!</i></p> +</div> +<p><i>N.B.</i>—<i>Priskribo de la lastaj tagoj de la Kongreso +aperos en No. 24.</i></p> +</div> + +<div id="est2-9-15" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">135</p> +<h5>ORIENTAJ MEMORAĴOJ.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Kolonelo H. K. Gordon.</p> + + +<p>Estas bonegaj malsanulejoj, provizataj por ĉiuj, senpage.</p> + +<p>La malliberejoj estas tiel komfortaj, ke la malriĉaj estas pli bone +servataj kaj nutrataj ol hejme.</p> + +<p>Pruntedono de mono per Hindaj bankistoj, nomitaj "Chetties," estas +grava profesio, sub protekto de Britaj juĝejoj: jarprocento estas +preskaŭ neniam malpli ol dekdu, kaj kontraŭ bona garantiaĵo: la +"Chetties" portas malmulte da vestaĵoj, eĉ la plej gravaj estroj.</p> + +<p>Estas tre bonaj ĉevaletoj, Angle "ponies," alkondukataj de +malproksimaj montaj kamparoj. Ili bone faras kurson, kaj unuj povas +salti, portante plenkreskan viron, pli ol sia propra alteco. Ĉe la +kursoj, la saltbaroj estas ofte konstruitaj de ananasoj, anstataŭ +kotatero, pro ŝparemeco.</p> + +<p>Tutmondo scias ke la floroj, nomitaj "orkido" sin produktas en +Birmanujo.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Forirante de "Rangoon," oni vojaĝas suden al insulo de "Penang," kaj +plie ne malproksime al "Singapore."</p> + +<p>"<i>Singapore</i>" estas grandega kaj gravega haveno; ĉiuj ŝipoj irante +de okcidento al oriento kaj kontraŭe tie enhaveniras. Enŝipigejoj +kaj tenejoj okupas kvar aŭ kvin mejlojn da marbordo. Hoteloj estis +indiferentaj: sed la Klubo estas tre komforta.</p> + +<p>Kuŝante apud la Ekvatoro, la klimato estas unuforme varmega kaj +malseka dum tuta jaro: pluvo falas preskaŭ ĉiutage. Estas multe +da Ĥinoj, kaj Hindoj (Koringi). La komuna lingvo, inter multaj, +estas "Malay," kiu, kiel Hindustani en Hindujo, reprezentas tie nian +Esperanton.</p> + +<p>La maro estas punktata de insuloj.</p> + +<p>En "Ĵava" kaj "Kambodja" sin trovas misteraj restaĵoj de antaŭa +okupo de forgesita Hinda popolo: la vastaj ruinoj de "Borubuda" kaj +"Angkor" pruvas gravan antaŭan civilizacion.</p> + +<p>Vojirante sur Franca poŝtŝipo (sur kiu oni sin trovas tre komforta, +kaj bone servata), oni atingas la proksiman Francan havenon de +"<i>Saigon</i>." La urbo kuŝas kvardek mejlojn de la enfluo de la granda +rivero, la "Mekong," de kiu la veturado ŝajnas facila, kontraŭ tiu +de la "Ganges" al "Calcutta." Multe da mejloj ĉirkaŭe streĉas +plataj unuformaj rizkamparoj, famaj pro grandega raso de kuloj.</p> + +<p>Respublika patramo penas forgesigi al gajaj Francoj ke "Saigon" +ne estas Parizo, kaj ke la Teatro de Saigon ne estas la Porte St. +Martin.</p> + +<p>Ĉe fino de Oktobro, la klimato de "<i>Hongkong</i>" estas efektive +malproksime de esti agrabla: estante varmega kaj malseka: tamen, en +Decembro, estas vere agrabla. Dum la daŭro de la vojaĝo oni pasas +multe da insuloj. Estas ĉie multo da Ĥinoj. Vasta estas la haveno, +kaj plena da ŝipoj de ĉiuj nacioj.</p> + +<p>La monto, nomita "Peak," kiu sin levas poste de la urbo kaj meze +de la insulo estas la sanigejo por Eŭropoj, kaj estas atingebla +per ŝnurega relo, tre kruta. De la pinto, ĝuas oni belan vidon +malsupren tra la haveno ĝis la Ĥinlando. Domoj, stratoj, k.c., +estas bone konstruitaj. La tombejo "Happy Valley" kuŝas bele en arba +valo.</p> + +<p>Oni oferas kuriozaĵojn de Japanujo kaj Ĥinujo; sed oni devas esti +singardema pri aĉetaĵoj sen konsilo.</p> + +<p>De "Hongkong" oni vojaĝas al "<i>Canton</i>," la granda ĉefurbo de +sud-Ĥinujo: enŝipiĝinte sur rivera vaporŝipo, Amerike konstruita, +de la enhavebleco po kvar miloj da vojaĝantoj, kaj da du miloj da +"tons" de ŝarĝo, ni atingas "Canton" post dudekkvarhora vojiro.</p> + +<p>La riverborda vidiĝo nin frapas per surprizo: ĉiam vasta popolaro +loĝas sur boatoj, kunligitaj kaj alligitaj al bordo ŝnure. Por +vendi, oni alportas per boatoj vivantajn fiŝojn, precipe grasigitajn +karpojn, en traboritaj putoj tra kiuj fluas la riverakvo.</p> + +<p>Estas necesege dungi gvidiston: certe, neniu volonte irus sole tra la +mallarĝaj stratoj kaj aleoj, kie pasas kaj repasas tiom da malamikaj +Ĥinoj kun minacaj vizaĝoj, kiuj foje insultas "alilandajn diablojn" +per ofendaj ekkrioj.</p> + +<p>La gvidisto provizas seĝojn kaj portantojn, por ĉiu persono: ne +estas sendanĝere marŝi. La stratoj estas mallumigitaj per multe +da elpendaĵoj de butikoj: homoj baldaŭ amasiĝas, kaj la gvidisto +zorge vin forrapidigas. Sin trovas temploj (pagoda) Ĥinaj, ankaŭ +la Katolika katedro. De tie al la ekzekuta loko; kie krimuloj estas +turmentegataj kaj senkapigataj; tiamaniere ordinare estas tio ke +neniu turnas sian kapon por rigardi.</p> + +<p>Eble inter tia vasta loĝantaro, treega severeco estas tute necesa. +Gepatroj kaj prapatroj estas rigardataj kun treega respekto: sekve, +patromortiginto ricevas la morton per mil tranĉoj: escepte se, +bonŝance, la cinabra krajono de la Imperiestro ĉe "Peking" elviŝas +lian malfeliĉan nomon.</p> + +<p>Sen bedaŭro ni turnas dorsojn kontraŭ la malaperanta vidiĝo, +kaj post nelonge revenas ĉe Hongkong. Tie ĉi, la Hotelo estas +rezone komforta; multe pli ol tiu en Hindujo, sed malpli ol tiuj en +Japanujo.</p> +</div> + + +<div id="est2-9-16" class="serial" lang="eo"> +<p class="pagenum">136</p> +<h5>SAVITA DE MORTO.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Generalo George Cox.</p> + + + + + +<p class="center">ĈAPITRO IV.</p> + + +<p>Priskribi ĉion, kion mi sentas, estas tute neeble. Mi altlevas +la paperon, malfermas la fenestron, kaj permesas al la malvarmeta +noktaero malhejti mian brulantan frunton. Mi sentas kvazaŭ mi +freneziĝas, kaj, kiam la papero, kiun mi tenas en mano, forflugetas +tra la malfermita fenestro en la mallumecon, mi estas tute nekonscia +ke mi perdas ion gravan.</p> + +<p>Post intertempo, mi plitrankviliĝas, kaj ekkonsideras kiamaniere +okazis la malfeliĉaĵo. Mi rememoras, ke la armilfaristo montris al +mi, ke oni povus ĉani la pistolon kiel ordinaran pafilon, kaj tiam, +se la tirilo estos ŝovita antaŭen, ĝi fariĝos hartirilo, kaj la +plej malpeza tirilpremo faligos la ĉanon. Evidente la maljunulo +estis ĉaninta la pistolon, kaj nekonscie ŝovinta antaŭen la +tirilon. Ho! kia malŝagulo mi estis, ke mi ne klarigis al li la +tutan meĥanismon de la pistolo antaŭ permesi al li ĝin tuŝi? +Sed, kiel mi povis scii ke li ĝin ŝargus? Ne, certe mi ne estis +mallaŭdinda malgraŭ ĉio. Sed, kial mi ĝin ne forprenis de li, +kiam li ekparolis pri sia timiga projekto? La penso pri "projektoj" +konfuzas al mi la cerbon, kaj mi komencas pripensi la teruregon +de mia situacio! "Ho! Dio!" mi ekkrias, "lia tuta projekto estas +okazinta!" Kaj, tiam liaj vortaj fatalaj trakuregas tra mia cerbo! +... "<i>Kiel vi povis pruvi ke vi ne estis mortiginta min?</i>" Kiel mi +povis? Jes, mi povas! La papero! ... Kaj, tiam, kiel fulmo, jen +ekbrilas en mian spiriton, ke la papero, pruvanta mian senkulpecon, +estas perdita! perdita! perdita for de ĉia espero iam ĝin revidi! +"<i>Ĉu vi ne vidas ke vi estas mortonto, se mi ne atestos ke mi pafis +min mem hazardi?</i>" Grandĉieloj! mi ja estas! Nenio por pruvi mian +senkulpecon! Mia cerbo brulegas! Mi ekkuregas al fenestro! Ĉio estas +malluma kiel peĉo, krom la rapidflugantaj lumradioj elĵetataj de +la vagonfenestroj sur la plektbarilojn, kiuj, kontraste, aperigas +pli malluma la kamparon transe. Mi penas malfermi la pordon. Ĝi +estas ŝlosita! Mi kuregas al la alia! turnas la tenilon, kaj ĝi +cedas! Pli kaj pli brulegas mia cerbo! Mi ekkaptas la mortkorpon! +tiras ĝin per la ŝultroj, kaj trapuŝegas ĝin tra la pordo, ĝis +ĝi malaperas en la mallumecon! Mi ĵetas el la fenestro ĉion +ne apartenantan al mi mem, kaj rapide enpuŝas en mian poŝon la +aĵetojn, kiujn mi estis metinta sur la sidejon, kiam mi penadas +trovi la ŝlosilon de la pistolujo. Mia okulo ekvidas la fatalan +turnpafileton! Mi altlevas ĝin! Ĉu mi plenigos la tragedion? Unu +malgranda premeto, kaj mi vivos ne plu! Ne! tio min stampus veran +mortiginton! Kio ajn okazos, miaj okuloj neniam restos sur tiun +mortigantan armilon! Mi enmetas ĝin en la ingon, kaj ĝin ĵetas el +la fenestro!</p> + +<p>Kaj nun la rapideco ekmalakceliĝas. La lumiloj de stacidomo +videbliĝas! Ni haltas! Terura sento de timo, ke iu eniros la +vagonon, kaj vidos la sangmakulojn sur la planko kaj kusenoj, min +ekkaptas! La agonio de necerteco estas preskaŭ netolerebla, kaj +la duonminuta halto ŝajnas al mi horoj! Fine, la fajfo de la +konduktoro! kaj ni foriras!</p> + +<p>Kaj nun mi komencas pli trankvile pripensi pri mia situacio, kaj +konsideri kian fatalan eraron mi estas farinta, ĵetinte la mortulon +el la vagono. Kiel mi povis esti kulpigita je mortigo? Kian kaŭzan +mi povis havi por mortigi la malfeliĉulon? Certe ne pro rabado, +ĉar la trovado de lia mono pruvas tion. Lia "projekto" estis simple +ridinda. Ho! kia idioto mi estis, ke mi ne lasis la mortkorpon tie, +kie ĝi kuŝis kaj diris la tutan veron ĉe la stacidomo, kie ni ĵus +haltis? Tro malfrue! tro malfrue! Nun mi devas konfidi je sorto! Sed, +ho! ĉieloj! nomiĝi mortiginto! Tiriĝi en juĝejon! Aŭskulti la +malvarman, senkompatan voĉon de ia malbenata advokato alparolanta +la juĝantaron, rakontanta fakton post fakto pruvanta mian kulpecon! +Ĉio vera! kaj mi ... senkulpulo! "Dio mia, estas frenezige!" mi +ekkrias, kovrante mian vizaĝon per la manoj, kaj ekploregante je +malespero!</p> + +<p>Kio okazis kelktempe, mi ne scias. Mi devas esti enfalinta en +letargiecon, ĉar mi subite konsciiĝas, ke mi aŭdas voĉon +kriegantan "Preston Park! Preston Park!"</p> + +<p>Mi eksaltas de la sidejo, kaj malfermas la fenestron.</p> + +<p>"Ĉu vi deziras deiri, sinjoro?" diras voĉo.</p> + +<p>"Jes," mi respondis.</p> + +<p>"Nu! rapidu, mi petas, ĉar ni ne haltas minuton."</p> + +<p>Kunprenante mian vojaĝkovrilon kaj palton, mi eliras el la vagono. +La fajfo sonas, kaj la vagonaro foriras.</p> + +<p>Mi marŝas al la stacipordo; oni demandas mian bileton; mi ĝin donas +al la portisto, kiu rigardinte ĝin, diras:—</p> + +<p>"Kompreneble vi scias ke tiu ĉi stacidomo ne estas Brighton?"</p> + +<p>"Jes," mi respondas, paŝante sur la vojon.</p> + +<p class="pagenum">137</p> + +<p>Pluvas forte, kaj mi memoras ke mi lasis mian ombrelon en la vagono.</p> + +<p>Senzorge pri la pluvo, mi ŝanceliras laŭ la vojo al Brighton.</p> + +<p>Mi memoras nenion plu, ĝis kiam mi atingas la domon de mia patrino, +kaj la servistino malfermas la pordon.</p> + +<p>"Vi tre malfruas, sinjoro," ŝi diras; "la mastrino kaj la junaj +sinjorinoj kuŝiĝis. Sed ho! kiel vi estas malseka kaj pala! Ĉu io +okazis, sinjoro?"</p> + +<p>"Ne," mi respondas, prenante la kandelingon. Mi rapidas supren al mia +ĉambro, kaj ĵetas min sur la liton.</p> + + + + +<p class="center">ĈAPITRO V.</p> + + +<p>"Ĉu vi estas malsana, Franĉjo, mia kara?" diras dolĉa, aminda +voĉo.</p> + +<p>Estas la voĉo de mia patrino. Mi turnas min en la lito, kaj lace +malfermas la okulojn.</p> + +<p>"Mi ne sentas min tre bonsane. Mi opinias ke mi malvarmumis hieraŭ +nokte, marŝante domen tra la pluvo."</p> + +<p>"Kial vi estis tiel malfrue, mia kara? Mario al mi diris, ke vi ne +revenis ĝis la dekunua kaj duono, kaj ke vi ŝajnis tre nekvieta kaj +malsaneta."</p> + +<p>Ĉiuj la teruraj okazaĵoj de la antaŭa nokto kuregas tra mia cerbo. +Ĉu mi diros al mia bona, aminda patrino la tutan historion? Ha! ne! +tiu timindega tragedio devas eterne ŝlosiĝi en mia brusto.</p> + +<p>"Mi eliris ĉe Preston Park, patrino mia, pensante ke mi ĝuos la +marŝadon; sed malfeliĉe mi lasis mian ombrelon en la vagonaro, kaj +pluvegis senĉese la tutvojon."</p> + +<p>"Mi esperas, kara," respondas mia patrino, "ke estas nur malvarmumo, +kiun vi ekkaptis. Pli bone estas resti en lito. Mi suprensendas al vi +tason da teo, kaj tiam eble bona refreŝiga dormado resanigos vin, +ĉar vi ŝajnas febra kaj via pulso batas iom rapide."</p> + +<p>Mia bona patrino min kisas, kaj forlasas la ĉambron. Baldaŭ aperas +la manĝaĵo, kiun, malpeza kiel ĝi estas, mi malfacile englutas. +Tamen ĝi refreŝigas min, kaj baldaŭ mi ekdormegas.</p> + +<p class="center">(<i>Daŭrigota</i>).</p> +</div> + + +<div id="est2-9-17" class="article" lang="eo"> +<h5>FRAGMENTAJ MEMOROJ.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon).</p> + +<p class="center"><i>La aŭtoro rizervas ĉiajn rajtojn.</i></p> + + +<p>Mi forgesas ĉu estis en Svisujo aŭ Aŭstrujo ke, en publika lavejo, +mi vidis muelilon por sapo. Oni metis sub ĝi la maldekstran manon, +turnis du aŭ tri fojojn per la dekstra mano la turnilon kaj ricevis +en la elŝtreĉitan manon maldekstran, sufiĉon da saprabotaĵoj por +lavi per ili la manojn. Tiuj kiuj kutimas vidi en Anglaj lavejoj +stacidomaj la saptableton jam de multaj manoj uzitan, certe tre +ŝatus tian muelilon. Mi mem kutime kunportas sapfolietojn, sed foje +mi forgesas ilin kunpreni, kaj tiam—nu, mi sopiras je la muelilo kiu +muelas sapon.</p> + +<p>Pro kio mi komencas Amerikan memoraĵon per priskribo de ilo kiun mi +vidis en Eŭropo? Pro tio, ke por vojaĝanto negrandaj aferoj estas +ofte la plej gravaj; ankaŭ ke mia cerbo insistas kunmeti tiun ĉi +memoraĵon—eble pro la turnilo—kune kun tiu de la salskuilo Amerika +(<i>American salt shaker</i>) tiamaniere ke se mi pensas pri la unu mi +ĉiam pensas ankaŭ pri la alia.</p> + +<p>"Sed kio," oni demandas, "estas la salskuilo." Ĝi estas, por tiel +diri, larĝigita piprujo en kies kovrilo la truoj estas tamen pli +grandaj ol tiuj kiujn kutime havas piprujo. Plie oni fabrikas ĝin +ne el vitro sed el porcelano kaj presigas sur ĝin belan floran aŭ +alian desegnon.</p> + +<p>Trapasantan la kovrilon (almenaŭ en la plej bonaj specoj) oni +trovas ilon por grati kaj disigi la salerojn. Kiel bone scias ĉiu +mastrumistino saleroj dum malseka vetero kune algluiĝas. Por spici +ovojn poĉumitajn, k.t.p., la salskuilo estas ilo tre konvena. +Kelkajn mi aĉetis kaj kunportis hejmen.</p> + +<p>Ofte kuniĝoj de pensoj estas tre kuriozaj. Ekzemple, mi pense +kunigas veturon kiun junule mi faris per <i>kajiko</i> de <i>Constantinople</i> +kun sperto kiu al mi okazis en malgranda Amerika vilaĝo. Jen +ili:—De <i>Constantinople</i> kun kelkaj kunuloj mi per kajiko supreniris +la Kornon Oran (The Golden Horn) ĝis la Dolĉaj Akvoj de Eŭropo +(The Sweet Waters of Europe). Kiam ni tien alvenis ni estis ĉiuj +malsataj, sed ni trovis por manĝi nur nigran panon kun kelkaj +malgrandaj fiŝoj (mi pensas sardeloj), kaj por tranĉi tiujn +apetitdonajn manĝaĝojn ni posedis la ne tro puran poŝtranĉilon +de nia gvidisto, kiu ilo eble ĵus antaŭe tranĉis tabakon. Unu +buŝplenon mi englutis kaj tuj sentis en mi grandan bezonon serĉi +tiun ĉambron kiun provizis por tielaj okazoj la antikvaj Romanoj.</p> + +<p>La Amerika sperto estas la jena:—Mi alvenis malgrandan vilaĝon, +kie, ĉar tie mi ne intencis resti longtempe, mi eniris loĝantejon.</p> + +<p>Mi tuj trovis ke mi estas malantaŭenirinta al la kutimoj de niaj +mezepokaj antaŭuloj, ĉar, ĉe la<span class="pagenum">138</span> manĝoj oni ĉirkaŭportis sur +plado la viandon, el kiu la gastoj fortranĉis siajn porciojn <i>ĉiu +per sia propra tranĉilo</i>.</p> + +<p>Mi diris al Amerikano ke tiu ŝajnas al mi tre malagrabla kutimo. +"Ho, ne," li respondis, "ĉiu tuŝas nur tion kion li mem manĝos. +Pro tio la kutimo ne estas malagrabla. Sed vi Angloj estas ĉiuj tre +malŝatemaj!"</p> + +<p>Tamen mi estis danka ke oni permesis al mi fortranĉi la unuan +porcion; sed kredeble se mi estus restinta en tiu vilaĝo mi baldaŭ +kutimiĝis al la manĝmaniero kaj ĝin ne plu estus rimarkinta.</p> + +<p>En verko, mi pensas de <i>Max O’Rell</i>, oni legas ridigan rakonton pri +Amerika riĉegulo kiu per siaj propraj manoj purigis la botojn de sia +Angla amiko; kaj vere la malfacilaĵo kiun prezentas al Amerikano la +purigado de siaj botoj estas por ni preskaŭ malkomprenebla.</p> + +<p>Mi apenaŭ estis enirinta Amerikan hotelon kiam mi legis la anoncon: +"La Hotelestro ne respondas pri botoj lasitaj ekster la pordoj de la +dormoĉambroj."</p> + +<p>Kredeble la onklino ĝin ne legis, ĉar, je tre frua horo matene, mi +aŭdis longedaŭran frapegadon sur la pordon de mia dormoĉambro, kaj +malferminte ĝin mi vidis homon kiu tenas en la mano paron de botoj +de Sinjorino, kaj demandas tujan pagon por la purigo de ili.</p> + +<p>"Ĉu oni ne devas enskribi la purigprezon sur la kalkulon?"</p> + +<p>"Ne, la afero estas tute persona; li jam malŝparis sufiĉon da +tempo; ĉu oni atendas ke li serĉu la tutan hotelon por ricevi la +purigpagon de paro de botoj? Mi devas tuj pagi aŭ li forportos la +botojn, k.t.p., k.t.p."</p> + +<p>Certe li estis en tre malbona humoro, sed li ĵus estis vekinta min, +kaj kiam oni tion faras per frapado sur pordon, sendube li suferos +je doloro de la artikoloj. Plie la onklino diras al mi ke nur kiel +grandega favoro li konsentis serĉi mian ĉambron. Li subite estis +prezentinta sin al ŝi per la sama demando; tujan pagon aŭ li +detenos la botojn; kaj, ho, ve, la onklino ne havis en sia monujo +Amerikajn monerojn. Ŝi petis pri la tuja aĉeto de kesteto de +purigiloj. Amerikano kutime kunportas tian kesteton kaj purigas mem +siajn botojn.</p> + +<p>Ĉe la subetaĝo de hotelo oni trovos botpurigiston, kaj oni pagos al +li sufiĉan prezon por liaj servadoj. En la stratoj knaboj faros la +purigon je malkara prezo, sed ili havas ŝajnon timi la policanojn. +Eble estas malpermesite al ili eniri la stratojn kie ili faras la +plej grandan gajnon.</p> + +<p>Foje mi legis pri homo kiu faris vojaĝon en kesto. Se mi legus +ke tuta familio faris vojaĝon en kesto <i>Amerika</i> mi neniel +estus surprizata, tiel ĝi estas grandega. Fanfaronante pri la +frukto-porteco de la sojlo de kelka regiono, Amerikano diris ke +iu metis sur ĝin komodon, kaj jen, ĉe la mateno la komodo estis +enradikinta kaj kreskinta, kaj li trovis ne komodon sed dometon de +kvar ĉambroj. Nu, se oni metus sur <i>tian</i> sojlon keston Amerikan +kredeble li trovos ĉe la mateno veran ŝipegon de <i>Noah</i>. Amerikanoj +ja uzas ne kestojn sed kestegojn, kaj jen estas, laŭ mia opinio, la +kaŭzo de tiu "eg"eco.</p> + +<p>Paginte oni lernas! Kiam ni alvenis Amerikon ni havis tutan aron de +malgrandaj pakaĵoj, kaj kiam ni forlasis <i>New York</i> mi kalkulis ke +mi jam pagis dudek dolarojn (=kvar livrojn=cent frankojn) por la +movigo de ili. La kosto estas tute sama por malgranda aŭ grandega +kesto, kaj por la alportado, kaj ĉe la pakaĵtenejo.</p> + +<p>Mi, tial, tuj konvertiĝis al la Amerika metodo; aĉetis la plej +grandan keston kiun mi trovis, kaj en ĝin enmetis, mi pensas, +dekkvar el miaj pakaĵetoj.</p> + +<p>Vojaĝante kun sinjorino mi ne povis imiti la Amerikanon kiu al mia +demando kiajn preparaĵojn li farus por ĉirkaŭvojaĝi la mondon +respondis, "Nu, fremdulo, mi divenas ke mi nur metus en mian poŝon +kombilon kaj dentpurigilon."</p> + +<p>Oni povas bone supozi ke kestegojn tiajn kiajn mi priskribas, +Amerikaj servistoj neniel deziras suprenporti en la dormoĉambrojn.</p> + +<p>Tre ofte la vojaĝanto lasas ilin ĉe la stacidoma pakaĵtenejo, kie +foje mi vidis aron de Amerikanoj, ĉiu kun sia <i>gripsack</i> (malgranda +valizo kiun oni portas per la mano), elprenantaj el la kestego tion +kion ili bezonas por la venonta tago, kaj enmetantaj tion kion +ili alportis en la <i>gripsacks</i>. En hotel-vestibuloj (t.e., en la +vestibuloj de <i>kelkaj</i> hoteloj) oni vidas la saman ŝanĝadon de +tolaĵo.</p> + +<p>Inter miaj pakaĵoj estis fortega leda kesto kiu tre incitis +la malamon de la Amerika portistaro. Jen kion diras al mi la +onklino:—"Ĉe unu stacidomo ŝi vidis portiston kiu trenis laŭlonge +la trotuaro tiun keston supro malsupren renversitan."</p> + +<p>Amerikano kiu trapasas diris al li:—"Ĉu vi ne vidas ke vi trenas +tiun keston supro malsupren. Tiamaniere trenante vi certe ĝin +difektegos."</p> + +<p>"Nu, se mi ĝin difektos—ĝi estas nur la posedaĵo de unu +<i>Britisher</i>," respondis la aminda portisto kaj trankvile daŭrigis la +difektigon. Por klarigi lian rimarkon mi diros ke Amerikanoj kutime +ne uzas <i>ledajn</i> kestojn.</p> + +<p>Ie mi legis recepton por frakasi ŝtonegojn. Enfalditajn en pajlo +zorgege ilin enpaki en keston. Surmetu la surskribaĵon: "Facile +rompebla; volu ekzerci la plej grandan zorgon," kaj forsendi la +keston per vagonaro al la plej proksima urbo. Malferminte ĝin vi +trovos ne ŝtonegojn sed polverojn.</p> + +<p>La zorgego de tiu portisto kaŭzas ke preskaŭ mi tion kredas!</p> +</div> + + +<div id="est2-9-18" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">139</p> +<h5>LA HUNDO DE "BRISQUET."</h5> + +<p class="center">(Eltiraĵo de Charles Nodier).—Tradukita de C. Leroux (Rouen).</p> + + +<p>En nia arbaro de "Lyons," ĉirkaŭe la vilaĝeto de "La Goupillière," +tute apud granda putfonto kiu apartenas al la preĝejeto de +"Sankta-Martino," loĝis maljuna arbohakisto kiu estis nomita +"Brisquet," aŭ, aliel, la fendiston je la bona hakilo, kaj kiu +malriĉe vivis per la produktaĵo de siaj branĉfaskoj, kune kun sia +edzino kiu estis nomita "Brisquette." <span class="sc">Dio</span> estis donita al +ili du beletajn infanetojn: sepjaran knabeton kiu estis bruna kaj +nomita "Biscotin," kaj sesjaran blondulineton nomitan "Biscotine." +Krom tio, ili havis frizitharan hundon, tute nigran, escepte je la +buŝego kiu estis fajrkolora; kaj ĝi estis certe la plej bona hundo +el la lando pro sia alligiteco al siaj gemastroj. Oni nomis ĝin "La +Bichonne," ĉar ĝi estis hundino.</p> + +<p>Ĉu vi memoras pri la tempo kiam alvenis tiom da lupoj en la +arbaron de "Lyons?" Estis dum la jaro de la densaj neĝoj, kiam la +malriĉuloj devis vivi tiel malfacile.</p> + +<p>"Brisquet," kiu foriris ĉiam al sia laboro kaj kiu ne timis la +lupojn, dank’ al sia bona hakilo, iamatene diris al "Brisquette":</p> + +<p>"Edzino, mi petas vin ke vi ne lasu forkuri, nek ‘Biscotin,’ nek +‘Biscotine,’ ĝis kiam Sinjoro la estro de la lupkaptistoj estos +veninta. Estus danĝere por ili. Ili havas sufiĉe por marŝi inter +la malalta monteto kaj la lageto, de kiam mi plantis palisoj sur la +bordo de la lageto, por antaŭgardi ilin de malfeliĉo. Ankaŭ, mi +petas vin, ‘Brisquette,’ ke vi ne lasu forkuri ‘La Bichonne,’ kiu nur +tion demandas."</p> + +<p>Ĉiu matene, la saman aferon, "Brisquet" diris al "Brisquette." +Iavespere, li ne revenis je la kutima horo. "Brisquette" alvenis al +la sojlo de la pordo, eniris, reeliris, kaj, krucigante siajn manojn, +diris: "Mia <span class="sc">Dio</span>! kiom li malfruiĝas!" Kaj poste, ankoraŭ +ŝi eliris, kriante: "Eh! Brisquet!"</p> + +<p>Kaj "La Bichonne" saltis ĝis ŝiaj ŝultroj, kvazaŭ ŝi volis diri: +"Ĉu mi iros?"</p> + +<p>"Paco!" diris al ŝi "Brisquette." "Aŭskultu, ‘Biscotine,’ iru ĝis +la monteto por scii ĉu via patro revenas. Kaj vi ‘Biscotin,’ sekvu +la strateton sur la bordo de la lageto, zorgante bone ĉu mankas +palisoj, kaj fortlaŭte kriu: ‘Brisquet! Brisquet! ... Paco! la +Bichonne!’"</p> + +<p>La infanoj foriris, foriris rapide, kaj kiam ili estis renkontintaj +sin je la placo kie kruciĝas la stratoj de la lageto kaj de la +monteto, Biscotin diris: "Mi retrovos nian malfeliĉan patron aŭ +la lupoj manĝos min tie." "Ili manĝos min ankaŭ," respondis +Biscotine.</p> + +<p>Dum tio ĉi, Brisquet estis reveninta per la strato de "Puchay" +pasinte je la "kruco de la azenoj," apud la preĝejo de "Mortemer," +ĉar li devis liveri dorskorbon da fasketoj ĉe Johano "Paquier." +"Ĉu vi vidis niajn infanojn?" diris Brisquette. "Niaj infanoj?" +respondis Brisquet; "niaj infanoj? Dio mia! ĉu ili foriris?" "Mi +sendis ilin al via renkonto, ĝis la monteto kaj al la lageto, sed vi +prenis alian vojon."</p> + +<p>Kaptinte sian bonan hakilon, tuj, Brisquet forkuris al la monteto.</p> + +<p>"Se vi prenus la Bichonne," kriis Brisquette.</p> + +<p>La Bichonne estis jam malproksime; ŝi estis tiel malproksime ke +baldaŭ Brisquet ne vidis plu ŝin. Kaj ĉiam li kriis: "Biscotin! +Biscotine!" kaj neniu respondis. Tiam li ekploris ĉar li ektimis ke +liaj infanoj estis perditaj.</p> + +<p>Kurinta longe, tre longe, li ŝajnis ekaŭdi la voĉon de la +Bichonne. Rekte en la densejon, li marŝis al la placo kie li estis +aŭdinta ĝin, kaj levante sian bonan hakilon, li eniris. La Bichonne +estis alveninta tien je la momento kiam Biscotin kaj Biscotine estis +ĵus manĝegotaj de granda lupo; ŝi estis ĵetinta sin antaŭen, +bojante por averti Brisquet per siaj bojoj. Per bato de sia hakilo, +Brisquet mortigis la lupon, sed estis tro malfrue por la Bichonne; +ŝi jam ne vivis plu.</p> + +<p>Brisquet, Biscotin kaj Biscotine renkontiris al Brisquette. Estis +granda ĝojo, sed tamen ĉiuj ploris; ĉiuj rigardoj serĉis la +Bichonne. Brisquet enterigis la Bichonne en angulo de sia korto, sub +multepeza ŝtono sur kiu la lernejestro skribis Latine:</p> + +<blockquote><p>"Tie ĉi estas la Bichonne, malfeliĉa hundo de Brisquet."</p></blockquote> + +<p>Kaj de tiu ĉi tempo, oni diras la sekvantan proverbon:</p> + +<blockquote><p>"Tiel malfeliĉa kiel la hundo de Brisquet kiu nur unu fojo foriris +al la arbaro kaj kiun la lupo manĝis."</p></blockquote> +</div> + + +<div id="est2-9-19" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">140</p> +<h5>LA PARADO ĈE SHERBORNE.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de H. W. Southcombe.</p> + + +<p>Multe da samlanduloj, kaj eble da alilanduloj, veturante la +okcidentan marbordon, preterpasis tiun ĉi modestan urbon.</p> + +<p>Eble ili ankaŭ ekrigardis la abatan-preĝejon kaj la pentrindan +ruinan kastelon, kiuj estas la ĉefaj posedaĵoj de la urbo, kaj pri +kiuj la loĝantoj havas grandan fierecon.</p> + +<p>Kvankam la urbo havas nek tre multe da loĝantoj nek tro da riĉeco +ĝi havas grandan kaj memorindan historion.</p> + +<p>Estis en jaro 705 A.D. sankta Ealdhelm fondigis la urbon, la +episkopan sidejon, kaj la lernejon, kiu lasta nuntempe atingis kaj +subtenas tre altan rangon inter niaj grandaj publikaj lernejoj.</p> + +<p>Ĉar ĝi estas la 1,200 dat-reveno de ilia urbo la urbanoj havis tre +indan ideon.</p> + +<p>Ili diris: "Ni uzu la ruinan kastelon kiel scenejo, ni elektu kelkajn +el niaj urbaj historiaj rakontoj, kaj faru kvazaŭ ekster-doman +teatraĵon aŭ priskriban paradon."</p> + +<p>Ili havis unufoje kiel samurbano S<sup>ro</sup> Louis N. Parker, kiu nuntempe +estas unu el niaj plej bone konataj teatraĵo-verkistoj.</p> + +<p>Li kore akceptis la ideon, verkis la necesan libreton, kaj +entuziasme, senrekompence prenis sur si mem la gravan rolon de, +"Estro de la ceremonioj."</p> + +<p>Venante el Londono li laboris kune kun siaj gekunhelpantoj tage kaj +nokte por sukcesigi la aferon.</p> + +<p>S<sup>ro</sup> James Rhoades verkis la poeziojn kaj S<sup>ro</sup> Walter Raymond, +okcidenta kampara viro, verkis la 9<sup>an</sup> scenon, pri la urba +kaj monaĥa malamikeco. Tiu ĉi sceno estis ludita tute en la +okcidenta dialekto kaj estis granda plezuro kaj amuzaĵo al multe +da okcidentuloj revenante el malproksimaj lokoj, reaŭdadi la bone +konatan dialekton de ilia nask-lando.</p> + +<p>La verkistoj elektis la jenajn scenojn por prezenti al ilia +aŭdontaro:—</p> + +<ol> +<li><!-- 1. --><small>A.D.</small> 705. La alveno de St. Ealdhelm.</li> + +<li><!-- 2. --><small>A.D.</small> 845. La malvenko de la Danoj.</li> + +<li><!-- 3. --><small>A.D.</small> 860. Morto de Ethelbald kaj alveno de la knabo Reĝo +Alfred.</li> + +<li><!-- 4. --><small>A.D.</small> 998. Enkonduko de la <i>Benedictine</i> vivo-maniero de +Episkopo Wulfsy III.</li> + +<li><!-- 5. --><small>A.D.</small> 1075. Reĝ. William I. (<i>La venkanto</i>) translokigas +la episkopan sidejon al <i>Salisbury</i>.</li> + +<li><!-- 6. --><small>A.D.</small> 1107. Roger of Caen, Episkopo de <i>Salisbury</i> kaj +abato de <i>Sherborne</i>, fondigas la kastelon.</li> + +<li><!-- 7. --><small>A.D.</small> 1437. La malamikeco inter la urbanoj kaj la +monaĥaro kaj ekbruligado de <i>la preĝejo</i>. La <i>Morris</i> danco.</li> + +<li><!-- 8. --><small>A.D.</small> 1437. La fondigo de la maljunulejo, kiu ankoraŭ +ŝirmas kelkajn maljunulojn kiuj partoprenis en la parado.</li> + +<li><!-- 9. --><small>A.D.</small> 1539. La elĵeto de la monaĥaro.</li> + +<li><!-- 10. --><small>A.D.</small> La lernejo ricevas la oficialan regan aŭtoritaton.</li> + +<li><!-- 11. -->Alveno de Sir Walter Raleigh.</li> +</ol> +<p>Danco cirkaŭ la Maj-stango.</p> + +<p>La fina vidaĵo estis de du belaj blank-vestitaj junulinoj, sur +estrado, unu estis la urbo Sherborn en Mass., Ameriko, la alia la +urbo Sherborne, Anglujo. Heraldo legis amikan leteron de la Amerika +<i>Sherborn</i> kaj kun muziko la ĉeestantoj pluvis rozojn sur ambaŭ +figuroj.</p> + +<p>Granda procesia marŝado de ĉiuj geaktoroj.</p> + +<p>La soleno devis tute esti montraĵo de loka patriotismo sekve ĉiu +aktoro devis mem aĉeti sian propran robon, devis esti loĝanto +en aŭ apud <i>Sherborne</i> kaj devis doni senpage multe da tempo al +senĉesaj ripetadoj.</p> + +<p>La rezultato plene montris ke ili ĉiuj malavare donis sian monon, +tempon, kaj laboron.</p> + +<p>Eĉ la vest-desegnoj, la kudrado, kaj parte la silka plektaĵo estis +farita en la urbo de la urbanoj.</p> + +<p>La plej grandaj roloj en la teatraĵo estis entreprenitaj de najbaraj +grandsignoroj kaj la rolo de St. Ealdhelm de la ĉef-lernestro mem.</p> + +<p>La aliaj 250 geaktoroj, unue difinitaj, frue plimultiĝis ĝis 850 +kaj ili ĉiuj restis anonimaj.</p> + +<p>La parado estis ripetita dum kvin tagoj, bonŝance sub brila sunlumo, +kaj preskaŭ sen pluvo, kio estas, en nia klimato, la plej granda +malhelpo kontraŭ ĉiuj ekster-domaj kunvenoj.</p> + +<p>Dum la semajno la malrekta strateto estis plena je sunvarmitaj +geturistoj, fervore demandante, "kie estas la kastelo, kie hotelo. +Kie la bilet-oficejo," k.t.p. 10,000 vizitantoj trairis la preĝejon +kaj 30,000 homoj kunvenis por vidi la teatraĵon. Subite la urbo +vekigante trovis ke ĝi estis laŭte laŭdata, nek nur de la +grandnombraj vizitantoj, al kiuj ĝi bone sukcesis doni tutan novan +kaj neatenditan senton kaj ĝuaĵon, sed ankaŭ de la tuta +<span class="pagenum">141</span> Brita +gazetaro kiu donis al la afero longajn artikolojn kaj priskribojn. La +supre-nomitaj historiaj okazoj prezentitaj tute senhalte okupis pli +ol du horojn.</p> + +<p>La komenco de la 1<sup>a</sup> sceno, kun eniro de heroldoj kaj trumpetistoj +sekvataj de la kantistoj, estis tre impresa. Antaŭ ĉiu sceno aro de +muzikistoj kaj kantistoj anoncis ĝian enhavon per priskriba kanto de +dek aŭ dek-du linioj.</p> + +<p>Estis tre bela vidi la aron de hele vestitaj geaktoroj kvazaŭ +fluidiĝi kaj malaperi aŭ tra aŭ post la kastelo aŭ aliloke. +Samtempe oni ekaŭdis la piedbaton de aliaj venontaj rajdantoj kaj +la tintadeton de malproksima armaĵo kaj armiloj kaj ekvidis la +orajn, skarlatajn kaj multkolorajn robojn de la venontoj aperante kaj +malaperante inter la arbegoj kaj amasoj de kreska verdaĵo.</p> + +<p>Per feliĉa penso la aŭdintaro devis eniri al la sidejo tra la +pordegoj de la parko, kiu ĉirkaŭas la modernan domegon, marŝi +mallonge trans la mola torfo kaj poste tra longa serpenta vojo, sub +ombro de multaj arbaraj grandeguloj laŭflanke de la lago.</p> + +<p>Tia eniro povis bone agordi kaj trankviligi la animo. Kelkaj +ĉeestantoj prave diris ke la atmosfero de la loko kaj de la tuta +afero tute similis, nek tiun de la grandegaj paradaj vidaĵoj donitaj +ĉe kelkaj Londonaj amuzejoj, nek tiun de la historia procesioj +kiuj okazas ĉe kelkaj fremdaj urbegoj, sed ke ĝi pli similis la +Oberammergaŭ festojn pro la naiveco kaj seriozeco kaj loka popola +sindonemeco kaj koreco.</p> + +<p>Sed kvankam serioza celo, kelk-foje preskaŭ religia, aperis tra +la ceremonioj tre ofte okazis ridindaj amuzaĵoj. Precipe en la +9<sup>a</sup> dialekta sceno la aktoroj plene ludis ŝerc-maniere kun granda +entuziasmo kaj gajeco.</p> + +<p>En tiu ĉi <i>monaĥa kontraŭ urba</i> sceno la estro de la monaĥa +partio estis granda buĉisto "kiu povis mortigi bovon per unu +man-bato."</p> + +<p>Tiu ĉi rolo estis entreprenita de grandega <i>Sherborne</i> buĉisto kiu +plene plenumis la rolon.</p> + +<p>Li humore senkulpigis sin, batalante por la abato kontraŭ sia +samurbanoj, ĉar la abato aĉetadis grandan amason de viando "kaj +neniam povis ĝi esti tro grasa."</p> + +<p>La sceno finiĝis per apero de Robin Hood kaj siaj anoj kiu venkis la +buĉiston kaj la monaĥaron kaj kiel fino la batalantoj cedis lokon +al aro de belaj kaj gracilaj gedancistoj.</p> + +<p>Estis la antikva <i>Morris dance</i>. Unue eniris kurioze vestita +muzikisto kaj stariĝis sur barelon. Per unu mano li ludis tubeton +kaj per la alia frapetadis malgrandan tambureton kune kun li, kiel +amiketo, kuris per ŝanceliĝa irado, diableto, kaj dum la danco li +sidiĝis kiel kontenta hundeto apud la barelo.</p> + +<p>Tiu ĉi danco enhavas kelkaj dancantoj kiuj portas art-faritajn +ĉevaletojn, kiujn ili igis fari gajajn petolaĵojn.</p> + +<p>Post la ceremonioj la geaktoroj plenigis la scenejon kaj multe +el ili iris hejmen en kostumo tra la malnovaj stratoj. Tie estis +kavalirojn, militistoj, <i>Saxon</i> inoj kun altaj pintaj kap-ornamaĵoj, +Danoj, monaĥoj, servistoj, episkopoj, gedancistoj, trumpetistoj kaj +ĉia-speca mez-epoka sanktulo aŭ pekulo kiun oni povis imagi.</p> + +<p>Kiam mi vespere en duon-lumeco pense hejmen reiris, kavaliro en +ĉen-armaĵo ankaŭ peze kaj malrapide tra-rajdas la vojon.</p> + +<p>Kiam en venonta tempo mi silente rigardos la malnovan kastelon aŭ +preskaŭ sole vizitos la kvietan preĝejon, aŭ la stratojn de la +urbo, mi aŭdos la tintadon de armaĵo kaj armilojn kaj spirite ree +popolos la lokon je tiu unue vidinta bela, gaja, neforgesebla aro. La +genio de la verkistoj kaj la lerta fervoro de la geaktoroj kelktempe +vokis ilin el ilia muta reĝlando. Kiel ĉarma sonĝo ili aperis +antaŭ niaj okuloj, kaj kiel sonĝo kiu tro mallonge daŭradis tiel +rapide ili ree neniiĝis.</p> +</div> + + +<div id="est2-9-20" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">LA GALANTO.</h5> + +<p>Originale verkita de Clarence Bicknell.</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Je l’ vintromezo, kiam frost’ kaj ventoj batas</span> + <span class="i2">Senĉese per sieĝo,</span> + <span class="i0">Kaj la senviva ter’ por sunolum’ malsatas,</span> + <span class="i0">Aperas unu flor’, Galanto! ĝi kompatas,</span> + <span class="i2">L’ amiko de la neĝo.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ĝis nun homsango pro batal’, pro maljusteco,</span> + <span class="i2">Kontraŭ al amoleĝo,</span> + <span class="i0">La teron ruĝigadas; tial, per blankeco</span> + <span class="i0">Ĝin benas la Galanto, floro da pureco,</span> + <span class="i2">Spegulo de la neĝo.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">El la kovrilo sur la ter’, ĝi, senmakula,</span> + <span class="i2">La sola floro reĝo,</span> + <span class="i0">Leviĝas; kaj ekbrilas en l’ aer’ nebula</span> + <span class="i0">Sen flora laŭdo, sen honoro kortegula,</span> + <span class="i2">Venkinto de la neĝo.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kaj ĝi, starante super tiu reĝkanapo,</span> + <span class="i2">Kvazaŭ per kora preĝo,</span> + <span class="i0">Rigardas; kaj humile al la naska drapo</span> + <span class="i0">Sin klinas, per la blanka riverenca kapo,</span> + <span class="i2">La ido de la neĝo.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-9-21" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">142</p> +<h5>DIVERSAJ AVIZOJ.</h5> + + +<p>Esperantistoj ĝoje ekscios ke D<sup>ro</sup> Zamenhof elektiĝis je la +Legion d’Honneur. Ni esperas ke tiu ĉi estos nur la unua nacia +honora kiu atendas nian eminentan majstron.</p> + +<hr class="short" > + +<p><i>Tra La Mondo</i> estas la titolo de bela ilustrata Esperanta monata +gazeto. La 2a & 3a numeroj enhavos longajn ilustritajn raportojn pri +la Kongreso, laŭvortaj paroladoj, k.t.p.</p> + +<p>Oni povas ricevi la tri unuajn numerojn sendante 2 fr. 25 al +Administranto, <i>Tra la Mondo</i>, 15 Bvd. des deux Gares, Meudon, S. +et O., France. Nia agema amiko, Kapitano Cape-Montrosier, estas la +ĉef-redaktoro. Forlasinte Alĝerion, li petas, ke oni petu ĉiajn +informojn pri la tieaj aferoj ne de li, sed de S<sup>ro</sup> Roux, Alĝero.</p> + +<hr class="short" > + +<p>La Sveda Ligo de junaj socialistoj decidas fondi internacian +korespondadon, per Esperanto, kun la gejunulaj societoj de diversaj +landoj. Interesatoj sin turnu al S<sup>ro</sup> Einar Hakansson, en +Sodertelge, Svedujo.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Tiuj kiuj deziras havi memoraĵon de la Kongreso devas sendi al la +Sekretario de la Groupe de Boulogne 2 fr. por ricevi la <i>Kongresa +Liber</i>, Libro pri la Projektoj, Adresaro de multaj gekongresanoj, +detala programo de la festoj, specimeno de la Karto de Kongresano +& Kongresa Ilustrita Poŝtkarto, kun diversaj ĉirkuleroj. Adreso, +S<sup>ro</sup> Paul Boulet, 49 rue Louis Duflos, Boulogne-sur-Mer.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Oni proponas ke tiuj Fideluloj kiuj venis al la Unua Kongresu sekvu +la ekzemplon de diversaj aliaj famaj fideluloj, kaj ĉiam portu +verdan turbanon; se la ideo ne plaĉigas, eble speciale luksa verda +stelo estos aprobinda!</p> + +<hr class="short" > + +<p><i>Fundamento de Esperanto</i> estas tre belforma libro eldonita de la +firmo Hachette, enhavanta 178 paĝojn (kosto 3 fr.) konsistas el +Gramatiko, Ekzercaro kaj Universala Vortaro. Ĉiuj, kiuj ne jam havas +tiujn verkojn aparte, devas posedi la novan verkon.</p> + +<hr class="short" > + +<p>La <i>Kristnaska Sonorado</i>, traduko de Dickens’ <i>Christmas Carol</i>, +nun aperis, kaj estas ŝatinda verko de 83 paĝoj, kosto 1 fr. 30. +Alilandaj Esperantistoj ja kontentiĝos, legante por la unua fojo +tiun ĉi ĉarmegan verkeston. Ni envias al ili la privilegion.</p> +</div> + + +<div id="est2-9-22" class="article" lang="eo"> +<h5>VIRINO LA NEKOMPRENEBLA.</h5> + +<p class="center">El "De Omnibus," humora verko de Barry Pain.</p> + +<p class="center">Tradukis Geo. C. Law, kun afabla permeso de la verkisto, kaj T. +Fisher Unwin, la eldonisto.</p> + + +<p>Mi ne komprenas la virinojn.</p> + +<p>Antaŭ ne longe, mi okazis gajni duonan livron pro veto je mia elekto +en la "Grand National," Nu, la ideo prenanta min, mi eniris lokon +iom superan je tiu kiun mi kutime favoras. Kiel mi diras, mi estis +ĝuigonta min, tiel mi mendis mian bifstekon dikan, parte rostitan, +kun iometo da grasaĵo, kaj mian glasegon da Burtona biero, kiel se +mi estis la Ĉefurbestro mem. Tiam mi ĉirkaŭenrigardis.</p> + +<p>Estis du virinoj kiuj ĵus estis finintaj. Ili estis sidantaj farante +nenion. Estis kelnero kontraŭe je ili, sufiĉe proksima por povi +mordi ilin, kaj li ankaŭ estis faranta nenion. Baldaŭ sinjoro +alvokis lin, kaj li foriris. Tuj kiam li komencis servi iun alian, +ambaŭ ili ekkriis "Kelnero!" kiel se ili ne havis liberan momenton. +Baldaŭ li alvenis. Unu el ili diris, "Donu al mi la kalkulon, +kelnero." Li altlevis siajn ŝultrojn ĝis kie Angloj portus ĉapelon +kaj komencis pretigi la kalkulon.</p> + +<p>"Du da pano kaj du da butero," li diris.</p> + +<p>"Tute ne!" diris la ulino. "Estas du da butero kaj unu da pano."</p> + +<p>Li korektis kaj donis al ŝi la kalkulon.</p> + +<p>"Ho, vi malsaĝulo!" ŝi diris. "Mi volas du kalkulojn. Mia sinjorina +amikino pagos por ŝia." Tial li denove altigis siajn ŝultrojn ĝis +ili preskaŭ formovis la tegmenton de la restoracio, kaj elskribis du +kalkulojn. "Rigardu tie ĉi," diris unu el la virinoj; "vi kalkulas +al mi viandon, kaj mi ne havis viandon."</p> + +<p>"Jes," diris la alia, "kaj vi kalkulas al mi ‘entrée,’ kaj mi ne +havis ‘entrée.’"</p> + +<p>"Estas tute same," diris la kelnero, "iu havis viandaĵon kaj iu +havis ‘entrée,’ kaj ambaŭ kostas egale, kaj mi ne memoras kiu havis +kian."</p> + +<p>"Nu," diris unu el la ulinoj, "ni do devas interŝanĝi kalkulojn."</p> + +<p>Kaj eĉ tiam ili ne estis kontentaj.</p> + +<p>"Rigardu tie ĉi," diris unu el ili, "vi kalkulas al mi buteron kiun +mi ne havis, kaj vi ne kalkulas al mi panon."</p> + +<p>"La mia estas malkorekta ankaŭ," diris la alia virino, "ĉar li +kalkulas al mi panon kiun mi ne havis, kaj forgesas pri la butero +kiun mi havis."</p> + +<p class="pagenum">143</p> + +<p>La malfeliĉa fremda kelnero kvazaŭ kunligis siajn brovojn bante, +penadante kompreni tion. "Vi diris al mi—unu da pano, kaj du da +butero," li diris.</p> + +<p>"Jes," diris ŝi, "sed mi intencis diri—du da pano kaj unu da +butero—kaj iel vi devas kompreni sen sciiĝo."</p> + +<p>"Ha!" diris la kelnero, "mi komprenas. Vi havis du da pano kaj unu da +butero, almenaŭ via amikino havis." Tiam li aliigis la du kalkulojn, +kaj konfuzis ilin pli ol antaŭe. Li disŝiris ambaŭ kalkulojn kaj +denove komencis. Post ĉirkaŭ la tria atenco li aparte bilancis +la kalkulojn por plaĉi ilin, kaj tiel baldaŭ kiel li faris tion, +unu el la virinoj malfermis sian monujon kaj diris ke enfine ŝi +pagos por ambaŭ, ĉar ŝi ŝuldas al la alia tridek pencojn, kaj la +dua kalkulo estanta tridek tri pencoj, se la alia pagos al ŝi ses +pencojn, egaliĝos, ĉar ses kaj tri faras naŭ.</p> + +<p>Nu, la kelnero foriris, treege ŝvitanta, kaj parolanta lingvon +Italan, kun duonpenco kiel rekompenco. Tiam la du inoj komencis +diskuti pri kiom ŝuldis unu la alian. Kia? Ne, mi ne restis por vidi +la finon. Kiam mi eliris, unu el ili estis enpoŝiganta 127 pencojn +kaj kulpiganta la alian pro ŝtelado, kaj tiu ĉi estis diranta, "Se +mi reprenas la ŝilingon kaj la pencan poŝtmarkon kiujn mi donis +al vi, kaj vi donas al mi la diferencon inter tio kion vi pagis kaj +tio kion mi pagis hieraŭ, tiam vi ŝuldos al mi du pencojn, kaj mi +bedaŭras ke vi iam estis mia amikino."</p> + +<p>Nu, kiel mi diris, mi ne komprenas la virinojn.</p> + +<p>Se mi devas fari malplaĉecon, mi pliamas malpaciĝi kun viro +ol kun virino. Rilate virino, oni ne volas diri tion kion oni +opinias—almenaŭ, esprimi ĝin laŭ la maniero oni alie dezirus. Mi +havis bonan specimenon sur mia omnibuso antaŭ ne longe. Oni scias, +ke en kelkaj veturejoj, pakaĵetoj da kakao estis donacitaj sur la +omnibusoj. Tial, kompreneble, ĉiu virino alvenis je la konkludo ke +tiuj ĉi pakaĵetoj estis disdonitaj ĉiutage kaj sur ĉia omnibuso. +Tio estis la afero kun mia bonulino. Ŝi haltigis la omnibuson kaj +supreniris.</p> + +<p>Post iom da tempo mi sekvis ŝin por ricevi ŝian monon kaj doni +bileton.</p> + +<p>"Ho, vi agas malhonesteme!" ŝi diris.</p> + +<p>"Kio estas via malsano?" diris mi.</p> + +<p>"Kia," ŝi diris, "vi bone scias, kaj estas vane peni trompi min. Kie +estas mia kakao?"</p> + +<p>"Mi ne scias," mi diris. "Sed kiel ajn vi faris tion, vi ne faris +tion per kakao."</p> + +<p>Estas apenaŭ necese diri ke tiu ĉi sarkasma rimarko neatingis la +celon.</p> + +<p>"Mi scias ĉion pri tio," ŝi diris. "Vi devas doni al mi specimenon +da kakao, kaj se mi konsentos trinki ĝin, mi povos veturi per tiu +ĉi omnibuso senpage."</p> + +<p>"Vi estas preskaŭ prava," mi diris, "sed ne tute prava. Tio kion oni +donacas estas funto da teo, ekzemplero de la <i>Daily Telegraph</i>, kaj +unua klasa bileto por Nov-Jorko. Sed ne sur tiu ĉi omnibuso,—alia +omnibuso."</p> + +<p>"Ho, nu," diris ŝi, "mi do estas sur la malprava omnibuso, kaj mi +eliros."</p> + +<p>"Vi povos fari tion," diris mi, "tuj kiam vi pagas vian monon."</p> + +<p>"Kial," ŝi respondis, "oni ne devas pagi kiam oni eniras la +malpravan omnibuson!"</p> + +<p>"La omnibuso ne estas malprava," mi diris. "Estas vi kiu estas +malprava. Se vi estas veturinta nur duoncolon per tiu ĉi omnibuso, +mi devigus vin pagi."</p> + +<p>Kaj ŝi pagis. Kiam mi eltrovas tiujn virinojn agantajn avare aŭ iom +tro avare, estas ĝojo kaj plezuro se eble kapti ilin. Sed, kiel mi +antaŭe diris, oni estas malhelpata; oni ne povas, se oni havas tiajn +delikatajn sentojn kiel miaj, utiligi la saman riĉecon de lingvaĵo +parolante al virino kiel parolante al viro.</p> + +<p>Jes, ia viro ne volas esti iel malagrabla al virino. Eĉ malnova +Ike havas tian senton, kaj li tute ne estas sentemulo. Mi memoras +ke fojon Ike iris al la vaksstatuejo de Sinjorino Tussaud, dum +libertempa tago. Nu, li ne ŝatas trompiĝon. Tial li antaŭfaris +kelkajn demandojn. Oni diris al li ke ĉe la enirejo de la salonego +estis virino sidanta je ĉiu flanko kun tablo antaŭ ŝi, vendanta +programojn kaj katologojn, k.t.p. Unu el la virinoj estas reala, +kaj la alia estas vaksa, metita tie kiel ŝerco, kaj li devos zorgi +por ke li ne fariĝu malsaĝulo. Mi ne scias kiamaniere okazis, +sed lia spirito konfuziĝis pri kiu tablo havis la realan virinon. +Li alproksimiĝis la virinon kiun li imagis esti vaksa, levis +manplenon da katalogoj kaj ekfrapis ŝian kapon per ĝi, dirante, +"Se vi ne zorgas, iu forkuros kun tiuj ĉi." Kiam ŝi residiĝis kaj +diris al li ke li devas hontiĝi, kaj se li ne zorgos ŝi forpelos +lin,—neniam estis viro pli surprizata. Eble vi estos surprizata +ankaŭ kiam mi diras ĝin, sed estas fakto, kiel li poste sciigis +min,—li volis ke li ne estis farinta tiun eraron. Li diris, kaj +estis eksterordinara konfeso por tia viro fari, ke se ŝi estus +demandinta apologion li estus farinta tion!</p> + +<p>Estas mirinde kiel kelkaj virinoj ne ŝajnas scii tion kio estas sia +afero, kaj tion kio ne estas. Antaŭ ne longe, estis maljunulino sur +mia omnibuso de tia speco—deziris sciiĝi ĉion pri ĉio.</p> + +<p>"Kaj kiom oni pagas al vi, ĉiusemajne, mia viro?" ŝi demandis al +mi.</p> + +<p>"Tri ŝilingojn kaj ses pencojn," diris mi.</p> + +<p>"Kia?" diris ŝi. "Ĉu tio estas ĉio kion vi ricevas?"</p> + +<p>"Ho, ne!" diris mi. "Kompreneble, ni havas tion kion ni ŝtelas."</p> + +<p class="pagenum">144</p> + +<p>"Nu, nu!" diris ŝi, "mi ĉiam aŭdis ke la omnibusistoj rabis la +kompaniojn. Kaj kiom estas la tuta sumo?"</p> + +<p>"Sumas po 10 livroj ĉiusemajne," diris mi, "sed ne estas por longa +tempo. Post malmultaj monatoj, ni fariĝas eluzitaj."</p> + +<p>"Eluzitaj?" diris ŝi. "Kiel?"</p> + +<p>"Respondante al demandoj de personoj pri aferoj kiuj ne estas iliaj +aferoj, sinjorino."</p> + +<p>Nu, tio silentigis ŝin iom da tempo, sed, estu benata, si baldaŭ +rekomencis! Ŝi estis unu el la naskitaj intervenantinoj, kiuj ne +estas facile haltigeblaj. Tamen ŝi forlasis min. Estis sinjoro +sidanta kontraŭ si, kiun ŝi poste ekzamenis, kaj mi simpatis je +li. Ŝi demandis el kie li elvenis, kien li iras kaj kial li faras +tion. Ŝi sciigis lin ke lia kravato ne estas rekta, kaj ke li estas +malsaĝa veturante sen ombrelo. Ŝi devigis lin konfesi ke li havas +onklinon en lunatikejo, kaj ke li mem portis artefaritajn dentojn. +Ŝi devigis lin rakonti al ŝi ĉion kion li precipe ne volis diri +al ŝi. Kelkfojojn li klopodis forigi ŝin kaj legi la ĵurnalon, +sed ŝi ne ĉesiĝis. Mi vidis ke li pli kaj pli maltrankviliĝis +pro ŝi, kaj samtempe estis tro ĝentila doni al ŝi tion kion ŝi +meritas. Fine li malespere ekspiris kaj saltis el la omnibuso, kun +tri penca bileto, kaj ne eĉ dupenca veturado plenumita. Ĉar ŝi ne +havis iun alian por enuigi, ŝi haltigis la omnibuson kaj eliris. +Kiam mi laste vidis ŝin, ŝi estis parolanta al la policano ĉe la +stratangulo. Kompreneble, ŝi eble estis petanta pri la vojiro, sed +pli eble ŝi estis demandanta kion li havis por tagmanĝado, lastan +Dimanĉon, kaj deviganta lin sciigi ŝin. Ŝi estis tia speco da +virino.</p> + +<p class="center">(<i>Daŭrigota</i>).</p> +</div> + + +<div id="est2-9-23" class="article" lang="eo"> +<h5>LA MALSANULETO.</h5> + +<p class="center">De Georges Courteline, tradukita de D<sup>ro</sup> Philippet (Francujo).</p> + + +<p><i>La kuracisto, la ĉapelon en mano.</i>—"Sinjorino, ĉu tie ĉi ne +estas malsanuleto?"</p> + +<p><i>La patrino de l’ malsanuleto.</i>—"Jes, tie ĉi, doktoro; eniru do. +Ĝi estas mia knabeto. Imagu, ke tiu kompatinduleto, mi ne scias +kial, de hodiaŭ matene, ĉiumomente falas."</p> + +<p>"Li falas?"</p> + +<p>"Ĉiumomente, jes, doktoro."</p> + +<p>"Teren?"</p> + +<p>"Teren."</p> + +<p>"Strange estas.... Kian aĝon li havas?"</p> + +<p>"Kvar jarojn kaj duonon."</p> + +<p>"Eĉ se la diablo enmiksiĝus en tion, je tia aĝo oni staras sur la +piedoj! Kaj kiamaniere komencis la afero?"</p> + +<p>"Mi nenion komprenas pri tio," mi diras. "Hieraŭ vespere li tre bone +fartis kaj trotadis kunikle tra la apartamento. Hodiaŭ matene mi +iras por levigi lin, kiel mi kutimas. Mi vestas al li la ŝtrumpojn, +mi vestas al li la pantaloneton kaj mi ekstarigas lin sur liaj +piedetoj. Puf! li falas!"</p> + +<p>"Eble pro falsa paŝo."</p> + +<p>"Atendu! Mi eksaltas; mi relevas lin.... Puf! duan fojon li falas. +Unuvorte, doktoro (mi ripetas, mi ne scias kial), de hodiaŭ matene, +ĉiuminute li falas."</p> + +<p>"Tio estas iom mirinda. Ĉu mi povas vidi la malsanuleton?"</p> + +<p>"Sendube."</p> + +<p><i>La patrino eliras, poste reaperas portante la knabeton sur brako. +Li vidigas sur la vangoj kolorojn atestantajn pri eksterordinara +bonfarto. Li estas vestita per pantaloneto kaj kitelo tro larĝa, kiu +estas kvazaŭ amelumita per sekiĝinta konfitaĵo.</i></p> + +<p><i>La kuracisto.</i>—"Kia belega knabo! Metu lin teren, mi petas." (<i>La +patrino obeas. La knabo falas</i>).</p> + +<p><i>La kuracisto.</i>—"Ankoraŭ unufoje, mi vin petas." (<i>Sama scenludo +kiel antaŭe. La knabo falas</i>).</p> + +<p><i>La kuracisto.</i>—"Ankoraŭ." (<i>Trian fojon la knabeto estas starigata +sur la piedoj kaj ree tuj falas</i>).</p> + +<p><i>La kuracisto revema.</i>—"Estas neaŭdite...." (<i>Al la malsanuleto, +kiun la patrino subtenas sub la brakoj</i>).</p> + +<p>"Diru al mi, amiĉjo mia, ĉu io vin doloretas ie?"</p> + +<p>"Ne, sinjoro."</p> + +<p>"La kapo ne doloras vin?"</p> + +<p>"Ne, sinjoro."</p> + +<p>"La pasintan nokton, vi bone dormis?"</p> + +<p>"Jes, sinjoro."</p> + +<p>"Kaj vi havas apetiton hodiaŭ matene? Ĉu vi volonte manĝus +su-supeton?"</p> + +<p>"Jes, sinjoro."</p> + +<p>"Tre bone (<i>kun kompetenta tono</i>). Ĝi estas paralizo."</p> + +<p><i>La patrino.</i>—"Para.... Ho! Dio mia!" (<i>Li levas la brakojn al la +ĉielo. La knabo falas</i>).</p> + +<p><i>La kuracisto.</i>—"Ho ve! jes, sinjorino. Plena paralizo de la +malsupraj membroj. Cetere vi tuj vidos mem, ke la muskoloj de +la malsanuleto estas nun absolute sensentaj." (<i>Dum li tiel +paroladas, alpaŝinte al la knabo, li pretiĝas por fari la diritan +eksperimenton, kiam subite</i>): "Ho! ... Ho! ... Ho! ..."</p> + +<p><i>Poste eksplodante:</i> "Per la sankta Dio! Sinjorino, kion vi rakontas +al mi pri via paralizo?"</p> + +<p><i>La patrino</i> (<i>miregigita</i>).—"Sed, doktoro ..."</p> + +<p><i>La kuracisto.</i>—"Mi ja nun komprenas, kial li ne povas resti stare +sur la piedoj. Vi metis al li la ambaŭ krurojn en la saman kruringon +de la pantaloneto!"</p> +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est2-index">Back to Vol. II index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est2-10-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.</div> +<div class="fleft">24. (Vol. II., No. 10.)</div> +<div class="fright"><i>Oktobro, 1905.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>La Esperanta Gazeto por la<br > + Propagando de la Internacia Lingvo.</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE, 67, Kensington Gardens Square, W.</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Wholesale Agents: 41, Outer Temple, London, W.C.<br> +All Communications should be sent to THE EDITOR, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</div> +</div> + +<div id="est2-10-2" class="left toc"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS.</div> +<table> +<tr><th></th><th class="sc">Page</th></tr> + +<tr><td><a href="#est2-10-12" class="sc">Report of the Congress</a>, Latter Part +(A. Blott)</td><td class="numb">145</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-10-13" class="sc">Saved from Death</a> (Serial by General +George Cox)</td><td class="numb">149</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-10-14" class="sc">Notes on the Orient</a>, Part IV. (Col. +H. K. Gordon)</td><td class="numb">150</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-10-15" class="sc">Sundry Notes</a></td><td class="numb">151</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-10-16" class="sc">Woman, The Incomprehensible</a> (translated +by G. C. Law), continued from +page 142</td><td class="numb">152</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-10-17" class="sc">Reminiscences</a>, Part X. (Edward +Metcalfe, M.A., Oxon)</td><td class="numb">154</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-10-18" class="sc">A Poem from Lermontov</a> (translated +by R. Frenkel)</td><td class="numb">155</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-10-19" class="sc">The Pope is Dead</a> (translated by A. +Baissac)</td><td class="numb">156</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-10-20" class="sc">The Oak and the Reed</a> (translated +from La Fontaine by A. Motteau)</td><td class="numb">157</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-10-21" class="sc">Authoritative Teaching</a> (Martyn +Westcott)</td><td class="numb">158</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-10-22" class="sc">A True Story</a> (P. Chalmers Taylor)</td><td class="numb">158</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-10-23" class="sc">Notes on the Arts</a> (Walter Dexter, +R.B.A.)</td><td class="numb">159</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-10-24" class="sc">A Snow Peak</a>, Poem (translated by +J. Parisot)</td><td class="numb">159</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-10-25" class="sc">Field Sports</a> (F. A. Meigh)</td><td class="numb">160</td></tr> +</table> +</div> + + +<div id="est2-10-3" class="reklamo right"> +<p style="text-align:right;font-size:90%;" lang="fr">MARQUE DÉPOSÉE,<br > +No. 13195.</p> + +<p style="font-size:160%;">THE ...<br > +ESPERANTO<br > +BLEND.</p> + +<p style="padding-left:2em;">Registered Trade Mark, No. 270,042.<br > +Registered Label, No. 272,434.</p> + +<p>THE ESPERANTO BLEND is a combination of the finest Whiskies from the +Highlands of Scotland, and is of special interest to Esperantists, as +the label has been designed to serve as a "propagandilo." A liberal CASH +DISCOUNT will be allowed to bona-fide Esperantists who comply with the +conditions, which can be ascertained on application to the Sole +Proprietors—</p> + +<p>BUCHANAN, SCOTT & CO.,</p> + +<p style="padding-left:2em;">Garthland Street, Glasgow,<br > +Scotland.</p> + +<p>Telegraphic Address: "ESPERANTO, GLASGOW."</p> +</div> + +<div id="est2-10-4" class="reklamo left" lang="eo"> +<p><b>ĈIUJ, NI POVOS<br > +PARADIZON IRI.</b></p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kiu bone trinkas,</span> +<span class="i0">Tiu bone dormas.</span> +<span class="i0">Kiu bone dormas,</span> +<span class="i0">Tiu ne pensas malbone.</span> +<span class="i0">Kiu ne pensas malbone,</span> +<span class="i0">Tiu certe ne pekas.</span> +<span class="i0">Nu, ĉar kiu ne pekas.</span> +<span class="i0">Paradizon eniros.</span> +<span class="i0">De nun, bone trinku.</span> +<span class="i0">Kaj vi paradizon iros.</span></div> +</div> +<hr class="short" > + +<p>Por tio ĉi, oni devas aĉeti bonajn vinojn, kaj sin +turni al:—<br > +<b>Sro. Ch. Jadeau en Mercurey (S. & L.) France.</b></p></div> + +<div id="est2-10-5" class="notice right"> +<p style="font-size:170%;">The "Review of Reviews"</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;"><i>Is the Best Magazine for Busy People. And it is read by +‘Esperanto’ Students.</i></p> + +<p>The aim of this Magazine is to make the Best Thoughts of the Best +Writers universally accessible at a Trifling Cost.</p> + +<p>The busiest and poorest in the community may here follow with +intelligent interest the great movements of Contemporary History.</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;">Post Free for Twelve Months, 8/6,<br > +10 fr. 75c., or 8.50 marks.</p> + +<p>Office: MOWBRAY HOUSE, NORFOLK ST., LONDON.</p> +</div> + + +<div id="est2-10-6" class="reklamo left"> +<p><b>ESPERANTIST WEEK-ENDS.</b></p> + +<p style="padding-left:2em;">A Fellow of the B.E.A. Highly Recommends ...</p> + +<p style="padding-left:2em;"><b>"Westbury," Robertson Terrace, +HASTINGS</b>, as a week-end resort throughout the winter.</p> + +<p>Special Inclusive Week-end Terms to Esperantists, 13/-.</p> +</div> + + +<div id="est2-10-7" class="reklamo right"> +<p><b>Correspondence Lessons in Esperanto</b></p> + +<p style="text-align:center;font-size:80%;">ARE GIVEN BY</p> + +<p><b>Mr. A. MOTTEAU</b>, Certified Teacher of Esperanto, 157, Earlham Grove, +Forest Gate, London, E.</p> + +<p><i>7/6 the Quarter.</i></p> +</div> + + +<div id="est2-10-8" class="reklamo left" lang="eo"> +<p style="text-align:center;font-size:110%;">KOLEKTANTOJ.</p> + +<p>Finlandaj poŝtmarkoj, 20 malsamaj, afrankite, por 1m. 50 pennia (2/-, +aŭ 2 fr. 25 c.), 25 malsimilaj por 2m. (2/3, aŭ 2 fr. 75 c.). Pagon +volu sendi per poŝtmandato. Rusaj poŝtmarkoj akceptaj laŭ efektiva +valoro.</p> + +<p>ADOLF REINBERG. Osterlanggatan, 39, Abo, Finland.</p> +</div> + + +<div id="est2-10-9" class="reklamo right" lang="eo"> +<p style="text-align:center;font-size:110%;">AL STUDENTOJ ĈIULANDAJ.</p> + +<p>Gestudentoj dezirante studi la Artojn aŭ la Sciencojn +ĉe <span class="sc">London University</span> estas invitataj aliĝi je 3 aŭ +4 aliaj studentoj, kiuj prenas la sciencan kurson ĉe +<span class="sc">University College, London</span>.</p> + +<p class="center">Respondu al 24, COLBERG PLACE, Stamford Hill, N.</p> +</div> + + +<div id="est2-10-10" class="notice" lang="eo"> +<div class="h5">Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi.</div> +<ul> +<li>Sro. <span class="sc">D. Canedo</span>, Casilla 17, La Paz, Bolivia, S.A. Deziras +interŝanĝi vidaj-kartojn kun alilandanoj.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">C. E. Heroux</span>, Box 211, Three Rivers, Canada. Deziras +interŝanĝi ilus. p-k. kun ĉiulandanoj.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">Paul Hillriegel</span>, Kasernen Str. 20, Stuttgart, Germany. +Deziras koresp. kun ĉiulandaj filatelistoj. Interŝanĝo, aĉeto kaj +vendo.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">R. W. Kenderdine</span>, 147, Mere Road, Leicester. Deziras +koresp. kun Franca Esperantisto kiu deziras plikonatiĝi kun la Angla +lingvo.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">W. Miles</span>, Inĝeniero, 80, Station Road, Petersfield, +Hants. Deziras koresp. per leteroj & koloritaj p-k. kun samideanoj. +Ankaŭ kun Germanoj pri Art-forĝaĵoj. (Kundschmiedearbeiten).</li></ul> + +<p>La Kosto de la Enskribo estas 6d. (70c. poŝtmarkoj).</p> +</div> + + + +<div id="est2-10-11" class="banner border center"> +<p class="pagenum">145</p> +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST</h4> + +<p>The Esperanto Gazette for the Spread of the International Language.</p> + +<div style="float:left;font-size:80%;width:37%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS +RICEVEBLAJ ĈE<br > +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;width:60%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> + <li><b>H. Bolingbroke Mudie, Esq., 67, Kensington Gardens Square, London. W.</b></li> + <li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> + <li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li> + <li>FRANCE.—Grupo Pariza, 28, rue Serpente, Paris.</li> + <li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> + <li>NEW ZEALAND.—Esperanto Society, P.O. Box 50, Auckland.</li> + <li>RUSSIA.—Societo Espero, Bol Podjaceskaja 24, log 12, St. Petersburg.</li> + <li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +</ul></div> + +<hr> + +<p style="float:left;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p style="float:right;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p lang="eo"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis poŝtmarkon.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtmarkoj, kiuj estas akceptataj laŭvaloro.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni sendu ĉiujn artikolojn, demandojn kaj avizojn al La Redaktoro, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</i></p> + + +<p style="float:left;width:25%;padding-left:2em;">24. [Vol. II., No. 10.]</p> + +<p style="float:right;width:25%;font-size:80%;text-align:left;"> +Subscription, 3s. Per Annum. +Single Copies, 4d. net. Nos. +2 to 13, 6d. each; Later Issues +4d. each, net.</p> + +<p>OKTOBRO, 1905.</p> +</div> + + +<div id="est2-10-12" class="article" lang="eo"> +<h5>SCIIGO PRI LA DUA PARTO DE LA KONGRESO.</h5> + +<p class="center">Verkita de Arthur Blott.</p> + +<div class="left" lang="eo"> +<p><i>Lundo, Aŭgusto 7.</i>—La Granda Balo en la Kazeno je la vespero de la +7<sup>a</sup> estis grandega sukceso. La vasta salonego difinita por la ceremonio, +kvankam taŭga pro aliaj aferoj, ja estis tro malgranda por la +multenombraj gajevestitaj Esperantistoj, kiuj kunveniĝis por dancadi +kaj ekzameni la fantaziajn kaj naciajn vestojn per kiuj kelkaj inter +ilia nombro vestiĝis. Oni estis petinta ke la ĉeestantoj venu en +kostumoj indikantaj iliaj nacieco aŭ loko, kaj kelkaj Esperantistoj +kompleze tion faris. Plej notinde inter la fantazi-vestoj estis tiu de +Angla fraŭlino kiu reprezentis Britannia, kun kasko kaj ŝildo +konvenaj, kaj longa ruĝa-kaj-blanka robo. Skotlando estis reprezentata +de sinjoro kaj fraŭlino, ambaŭ vestitaj en <i>tartano</i>. Unu sinjoro +aperis en la vesto de Alĝera Arabo, kaj du junaj knabinoj vestitaj laŭ +Turkinoj estis tre imponaj. Juna fraŭlino vestita kiel Hispanino el +Catalonia, Sveda fraŭlino en plena nacia vesto, kaj Svisa knabo estis +speciale ĉarmaj. Ĉi tie kaj tie oni renkontis beletajn knabinojn +vestitaj kiel Bulonjaj fiŝist-edzinoj, kaj kamparanoj el Holando aŭ +Britanujo.</p> + +<p>La kunvenintaj gastoj energie dancadis, sed malfacile, pro la +multenombra ĉeestantaro, kaj la programo diversiĝis per malvarmetaj +promenadetoj en la ĝardenoj, aŭ vizitoj en la apudajn restoraciojn, +aŭ per rigardado de la vet-ludantoj ĉe la hazard-tabloj. Je la eniro +de D<sup>ro</sup> Zamenhof, kondukata de la Gesinjoroj Michaux, la orĥestro +ludis "La Marseillaise," kaj la gastoj aranĝis sin en duobla vico meze +de la salonego kaj krie aplaŭdis la<span class="pagenum">146</span> Doktoron kaj lia edzinon +promenadantajn ĝis seĝoj sur la altigita estrado ĉe la alia fino. +Diversaj amikoj prezentiĝis al li, inter ili kelkaj ĉarmaj knabinetoj, +el kiuj unu deklamis al li iujn versaĵetojn Esperantajn.</p> + +<p>El la okazoj de la vespero, unu el la plej interesa estis Ĉirkasja +nacia danco de du prave vestitaj geesperantistoj el tiu regiono.</p> + +<p><i>Mardo, Aŭgusto 8.</i>—La Mard-matena Kunveno en la teatro estis bone +ĉeestata, kaj lerte prezidata de Rektoro Boirac, de la Diĵona +Universitato, maldekstre de kiu sidiĝis D<sup>ro</sup> Zamenhof, kaj eminenta +Esperantistaro troviĝis sur la estrado. Akra disputado pri la +dezirindeco de la proponita <i>Esperanta Ligo</i> okazis, kaj multaj opinioj +esprimiĝis. Sed la kunveno ja estis interesega eĉ por la neesperanta +animo, ĉar ĝi ilustris la praktikecon de Esperanto kiel internacia +komprenilo; ĉar ĉi tie oni aŭdis gesinjorojn el diversaj landoj nur +iomete, aŭ tute ne, komprenante diversajn lingvojn, klare kaj senhalte +esprimi siajn ideojn en publika konstruaĵo, kaj nepre esti instante +komprenataj de la aŭskultantoj. La disputado estis lerte daŭrigata, +kaj ofte oni vidis du aŭ eĉ pli da Esperantistoj stari kaj alteteni +manon, kriante al la Prezidanto: "<i>Mi petas paroladon.</i>" Oni nenion +decidis, ĉar ne estis la intenco de la kunveno-organizintoj plu fari je +tiu ĉi okazo, ol nura disputado.</p> + +<p>Tiun posttagmezon la Kongres-agado refreŝiĝis per plezurplena +ekskurseto al la vilaĝeto <i>Le Portel</i>, ĉirkaŭ du mejloj malproksime, +per la marbordo. Esperantistoj kunveniĝis ĉe la teatro, kaj promenadis +laŭlonge la havenon kaj krutaĵojn, amike babiladante kara-lingve. Ĉe +<i>Le Portel</i> oni vidis gebanantaro kaj siaj tendetoj, kaj la sablaĵo +kovriĝis de infanoj, ĝuadante sin laŭ la kutima maniero. Kelkaj +Esperantistoj allogiĝis de la akvo, kaj aliĝis je la gebanantaro. +Aliaj vizitis la vilaĝon kaj kafejojn, kaj poste S<sup>ro</sup> Michaux anoncis +la reven-tempon. Malmultaj elektis reveni trame, sed ĉiuj ŝajne +pasigis tre ŝatatan posttagmezon.</p> + +<p>Teatre, ĉe la vesper-kunveno, S<sup>ro</sup> Boirac prezidis, kaj la paroladoj +klopodis pri la <i>elparolada demando</i>, kaj oni donis specimenojn de la +ĝusta Esperanta akcento. Oni treege esperis ke Esperanto baldaŭ estos +instruata en la lernejoj kaj kolegioj, kie, pro ĝia gramatika simpleco, +kaj la logikeco de ĝia strukturo, ĝi fariĝos gravega ilo por edukadi +la junan animon.</p> + +<p class="pagenum">147</p> + +<p><i>Merkredo, Aŭgusto 9.</i>—La Kunveno daŭriĝis Merkredon, sekvata de +vespera koncerto, kiam tre interesa humora ludo, titolata "Edziniĝo per +Telefono," ludiĝis de du Parizanoj. Al rigardanto ŝajnis ke ili ambaŭ +parolis en sia nacia lingvo, tamen efektive nur en Oktobro de la lasta +jaro ili ekstudis Esperanton! Jen denove la praktikeco de Esperanto +pruviĝis.</p> + +<p><i>Jaŭdo, Aŭgusto 10.</i>—Granda nombro da Geesperantistoj partoprenis je +la amika enkurso en Anglujon, kiun aranĝis la Bulonja Napoleono de +Esperanto, Maître Michaux, kaj liaj kolegoj. Surirante la ŝipon +<i>Onward</i>, kiu portis la Esperantan flagon ĉe la mast-supro, ili +ekvojaĝis Folkestonen. La mar-trans-iro estis sufiĉe trankvila, kaj +ŝajne preskaŭ ĉiuj Esperantistoj restis sur la ferdeko. Tamen D<sup>ro</sup> +Zamenhof, kies ĝi estis la unua sur-mara vojaĝo, elektis resti en la +kajuto kaj konservi sian forton por la sekvanta parto de la programo de +la tago.</p> + +<p>Alvenante ĉe Folkestone, la loka grupo kunveniĝis, kaj ĝia prezidanto +legis bonvenigan paroladon al D<sup>ro</sup> Zamenhof, kiu respondis. La +Esperantistaro tiam marŝis en la urbon, furaĝis en diversaj +restoracioj, poste kunveniĝis ĉe la Urbestrejo je la tria horo, kiel +estis aranĝite. Tie okazis oficialan akceptadon de la Urbestro, kiu +bonvenigis D<sup>ron</sup> Zamenhof per taŭga Angla parolado, tradukita en +Esperanton de S<sup>ro</sup> Finez (Dover). D<sup>ro</sup> Zamenhof respondis, kaj la +toasto de "Lia Reĝa Moŝto" kaj aliaj toastoj sekvis. Forlasinte la +Urbestrejon, la aro eriĝis sur la <i>Lees</i>, admirante la plej belan +parton de Folkestone, kaj fine kunvenante ĉe la stacidomo por amasiĝi +en rapidegan vagonaron al Dover. Tie la loka grupo renkontis nin ĉe la +stacidomo, kaj ankaŭ tie la Doktoro bonveniĝis de novaj aliĝantoj. +Je la naŭa horo, en la Konsilanta-Ĉambro, laŭ la programo, Sir +William Crundall, la Urbestro de Dover, akceptis D<sup>ron</sup> Zamenhof kaj +la Esperantistoj. Tiu ĉi ne estas la unua fojo kiam tiu ĉi antikva +Ĉambrego pleniĝis de niaj samideanoj, kaj kiam paroladoj, kaj toastoj +aŭdiĝis per la Internacia Lingvo. Ĉampanvino kaj refreŝigoj estis +ĉirkaŭirigitaj, kaj parolado kaj kantado pasigis por la kunvenintoj +tre plezurplenan horon kaj duonon. Tiam kelkaj amikoj forveturis al +Calais sur la nokta-ŝipo, kaj aliaj restis en Dovero por vidi iom plu +de la urbo en la mateno.</p> + +<p><i>Vendredo, Aŭgusto 11.</i>—La Esperantistoj kolektiĝis sur la <i>Admiralty +Pier</i> (Elŝipirejo) por vidi la grandegan ŝipegon <i>Deutschland</i>, kiu +estis alligita tie, kaj kiu iom poste forvojaĝis, portante multajn<span class="pagenum">148</span> +elmigrantojn kaj aliajn en Amerikon. La energiuloj tiam vizitis Dover +Kastelon, kaj fine suriris la tag-mezan ŝipon al Calais. Tie alveninte, +tre kora akcepto doniĝis de la tiea forta grupo. Ni vizitis la Elektran +Pov-domon kaj la Komercan Ĉambron, kie okazis bone aranĝita kunveno. +Ĝentilaj paroladoj aŭdiĝis, kaj afablecoj interŝanĝiĝis laŭ la +maniero en kiu niaj Francaj amikoj superas. La grupo tiam disiĝis por +viziti la urbon, kunveniĝi ĉe la Kazeno, kaj fine ĉeesti la +Muzik-Salonegon ĉe la Kazeno, kie, krom la ordinara programo de la +vespero, oni estis aranĝinta interludon nur por Esperantaj verkoj. +Vagonaroj reportis nin malfruege en Bulonjon.</p> + +<p><i>Sabaton, Aŭgusto 12.</i>—Nenia programo estis difinita por la mateno kaj +posttagmezo, pri kio la vizitantoj sekvis siajn proprajn inklinojn +ĝis la vespero, kiam ili rekunveniĝis en la teatro por mallonga +ĝis-la-revida-koncerto je la honoro de la Doktoro. Ĉe tiu ĉi +koncerto, kiu estis tre mallonga, kelkaj infanoj partoprenis, kaj tre +ĉarme deklamis Esperantajn poemojn. Tiam kvar el ili donis grandegan +floraron al S<sup>rino</sup> Zamenhof. Invitita de S<sup>ro</sup> Michaux, la aro tiam +iris al la apuda kafejo por trinki adiaŭan ion kun la Doktoro kaj +Doktoredzino.</p> + +<p><i>Dimanĉo, Aŭgusto 13.</i>—Tagmeze la Esperantistoj kunvenis ĉe la +Centra Stacidomo por forsendi la Gesinjorojn Zamenhof je ilia revena +veturado hejmen. Por homoj kiuj kutimiĝas je vivado tre trankvila la +ekscitiĝo de la lasta semajno devas esti estinta tre taksanta por ili, +kaj ni kredas ke, kvankam kontentegaj pro la nedubebla sukceso de la +tuta Kongreso kaj ĉarmataj de la korega akceptado kiun ili ĉie +ricevis, ili devas multe kontentiĝi, revenante al la trankvileco de +ilia Varsovia hejmo.</p> + +<p>Tiun posttagmezon, sub la kondukado de M<sup>e</sup> Michaux, Esperantistaro +vagonare veturis al <i>La Arbaro</i>, kaj marŝis sur verdaj vojetoj kaj +foliplenaj ombrejoj al nevizitata loko. Tie la nemetiaj fotografantoj +ofte vidiĝis, tiel kiel ja estis okazinta dum la tuta daŭro de la +Kongreso, kaj la multegaj grupetoj da Esperantistoj famigitaj de la +fotografilo devas esti nekalkuleblaj. Nenia espero por ke ia +Esperantisto estonte penados pruvi ke li <i>ne</i> ĉeestis la unuan +Kongreson! La atestoj kontraŭ li ja estos subpremigaj. La ŝatinda +promenado daŭriĝis ĝis la vilaĝo <i>La Capelle</i>, teo kaj manĝaĵoj +riceviĝis ĉe kafejo, kaj la familio revenis domen vagonare.</p> + +<p>Tiel finiĝis ago-plena semajno, plena je grava klopodado kaj multe da +agrablega ekscitiĝo.</p> +</div> +<div class="right" lang="en"> +<p><i>Monday, 7th August.</i>—The Grand Ball in the Casino on the evening of +the 7th was a huge success. The large hall appropriated for the purpose, +though suitable in other respects, was far too small for the numerous +gaily-dressed Esperantists who assembled to dance and inspect the fancy +and national costumes in which some of their number were dressed. Those +attending had been requested to come in costumes indicative of their +nationality or locality, and a fair number of Esperantists had complied. +Foremost amongst the fancy dresses was that of an English young lady who +appeared as Britannia, with helmet and shield correct, and a flowing +robe of red and white. Scotland was represented by a lady and gentleman, +both in tartan costume. A gentleman appeared in the costume of an +Algerian Arab, and two young girls dressed as Turkish ladies were +extremely effective. A young lady dressed as a Spanish girl from +Catalonia, a Swedish girl in full national costume, and a Swiss boy were +particularly charming. Here and there one ran against pretty girls +representing fishwives of Boulogne, and peasants from Holland or +Brittany.</p> + +<p>The assembled guests danced energetically, but with difficulty owing to +the numbers present, and the programme was varied by cool walks in the +grounds or visits to the adjoining restaurant, and by watching the +players at the gaming tables. On the entrance of Dr. Zamenhof, led by M. +and Mme. Michaux, the orchestra played "The Marseillaise," and the +guests formed a double line down the middle of the hall and cheered the +little Doctor and his lady as they walked to a seat on the raised +platform at the other end. Several friends were presented to him, +including some little girls, one of whom recited some Esperanto verses +to him.</p> + +<p>One of the most interesting events of the evening was the execution of a +Circassian national dance by a lady and gentleman from that region, +appropriately dressed.</p> + +<p><i>Tuesday, 8th August.</i>—The Convention on Tuesday morning, held in the +theatre, was well-attended, and ably presided over by M. Boirac, Rector +of Dijon University, Dr. Zamenhof sitting on his left, and a number of +distinguished Esperantists were on the platform. A keen discussion as to +the propriety of the proposed Esperanto League and kindred subjects took +place, and many opinions were expressed. But the meeting was extremely +interesting even to the non-Esperantic mind, as illustrating the +practicability of Esperanto as an international medium of expression; +for here one heard ladies and gentlemen from various countries, having +little or no knowledge of each others language, clearly and fluently +expressing their ideas in a public building, and being evidently +promptly understood by those listening. The discussion was +well-sustained, and one often saw two or more Esperantists on their feet +holding up a hand and crying to the chairman: "Mi petas paroladon." No +conclusions were arrived at, it not being the intention of the +organizers of the meeting to proceed further than a discussion on that +occasion.</p> + +<p>That afternoon the business of the Congress was varied by a pleasant +trip to the little village of Le Portel, some two miles along the coast. +Esperantists assembled at the theatre, and walked by the harbour and +along the cliffs, engaging in friendly conversation in the <i>Lingvo</i>. At +Le Portel were to be seen a crowd of bathers with their tents, and the +sands covered with children enjoying themselves in their usual way. A +few Esperantists were attracted by the water, and joined the bathers. +Others inspected the little town and cafés, and then M. Michaux +announced the homeward journey. A few preferred to return by tram, but +all appeared to have spent a very enjoyable afternoon.</p> + +<p>At the evening meeting in the theatre that day M. Boirac presided, and +the discussion turned upon questions of pronunciation, and examples were +given of the precise Esperanto accent. Strong hopes were expressed that +Esperanto would soon be taught in the schools and colleges, where, on +account of the simplicity of its grammar and the logicalness of its +construction, it would be an invaluable element in the training of the +youthful mind.</p> + +<p><i>Wednesday, 9th August.</i>—The Convention was continued on Wednesday, +followed by a concert in the evening, when a very interesting comic +play, entitled "Edziniĝo per Telefono," was performed by two gentlemen +from Paris. To the onlooker it would have appeared that they were +speaking in their own language, whereas, in point of fact, only in +October of last year did they turn their attention to Esperanto! Here +again was the efficiency of Esperanto demonstrated.</p> + +<p><i>Thursday, 10th August.</i>—A large number of Esperantists took part in +the friendly invasion of England, which had been planned by the Boulogne +Napoleon of Esperanto, Maître Michaux, and his colleagues. Going on +board the ship <i>Onward</i>, which carried the Esperanto flag at her +masthead, they started for Folkestone. The passage was fairly calm, and +it appeared that nearly all the Esperantists remained on deck. Dr. +Zamenhof, however, whose first sea-trip this was, chose to rest in his +cabin and reserve his strength for the latter part of the programme of +the day.</p> + +<p>On arriving at Folkestone, the local group met us, and its President +read an address of welcome to Dr. Zamenhof, who replied. The band of +Esperantists then marched up into the town and sought refreshments in +various cafés, afterwards assembling at the Town Hall at 3 o’clock, as +arranged. There a formal reception was given by the Mayor, who welcomed +Dr. Zamenhof with an appropriate speech in English, translated into +Esperanto by Mr. Finez (Dover). Dr. Zamenhof replied, and the toast of +"The King" and other toasts followed. Leaving the Town Hall, the party +scattered over the Lees, admiring the best part of Folkestone, and +eventually assembling at the railway station to crowd into the express +train to Dover. Here the local group met us at the station, and here +again the Doctor was welcomed by new disciples. In the Council Chamber +at the Town Hall, at 9 o’clock, according to programme, Sir William +Crundall, the Mayor of Dover, welcomed Dr. Zamenhof and the +Esperantists. This is not the first time that this venerable Chamber has +been filled by our samideanoj, or that speeches have been made there, +and toasts proposed in the Internacia Lingvo. Champagne and refreshments +were handed round, and speeches and song helped the assembled guests to +pass a very pleasant hour and half. Then some of the friends departed +for Calais by the night boat, and others remained in Dover to see +something more of the town the next morning.</p> + +<p><i>Friday, 11th August.</i>—The Esperantists gathered on the Admiralty Pier +to see the huge ship <i>Deutschland</i>, which was moored alongside, and +which shortly departed, bearing a large number of emigrants and others +to America. The energetic ones then visited Dover Castle, and eventually +went on board the mid-day boat for Calais. Arriving there, a very +cordial reception was given by the strong group there. The party then +visited the Electric Power House and the Chamber of Commerce, and there +a nicely arranged reception took place. Polite speeches were made and +courtesies exchanged in the manner in which our French friends excel. +The party then scattered to inspect the town, to gather at the Casino, +and eventually to attend the Music Hall at the Casino, where, in the +evening’s programme, an interlude had been arranged for Esperanto pieces +only. Late trains conveyed us back to Boulogne.</p> + +<p><i>Saturday, 12th August.</i>—No programme for the morning and afternoon had +been arranged, so the visitors followed their own devices until the +evening, when they assembled again in the theatre for a short farewell +concert in honour of the Doctor. In this concert, which was a short one, +several children took part, and recited very prettily some poetry in +Esperanto. Then four of them handed a huge spray of flowers to Madam +Zamenhof. On the invitation of M. Michaux, the assembly then adjourned +to the adjoining café to drink a farewell cup with the Doctor and his +wife.</p> + +<p><i>Sunday, 13th August.</i>—At mid-day the Esperantists assembled at the +Central Station to give the Doctor and his lady a good send-off on their +return journey home. For persons who are used to a very quiet life the +excitement of the last week must have proved somewhat trying to them, +and we think that although pleased with the undoubted success of the +whole Congress and charmed with the cordial reception they had +everywhere met, they must feel considerable satisfaction in returning to +the quiet restfulness of their home in Warsaw.</p> + +<p>That afternoon, under the guidance of M. Michaux, a party of +Esperantists took the train to the Forest, and tramped through green +pathways and leafy glades to a secluded spot. Here the amateur +photographers were very much in evidence, as indeed they have been all +through the Congress, and the number of groups of Esperantists +immortalised by the camera must be legion. No hope for any Esperantist +on any future date to try and prove that he was <i>not</i> at the first +Congress! The evidence against him would be overwhelming. The pleasant +walk was continued to the village of La Capelle, tea and refreshments +obtained at a café, and the party returned home by rail.</p> + +<p>So ended an eventful week, fraught with serious business and much +pleasurable excitement.</p> +</div> +</div> + + +<div id="est2-10-13" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">149</p> +<h5>SAVITA DE MORTO.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Generalo George Cox.</p> + + +<p class="center">ĈAPITRO VI.</p> + +<p>"Mi arestas vin pro la mortigo de Vilhelmo Thompson," diras raŭka voĉo +ĉe mia orelo, kaj samtempe mi sentas ke mia ŝultro estas malĝentile +skuata.</p> + +<p>"Vilhelmo kiu?" mi murmuras sonĝe.</p> + +<p>"Vilhelmo Thompson," ripetas la voĉo.</p> + +<p>Ploreganta krio aŭdiĝas en la koridoro; la pordo duonmalfermiĝas, kaj +mia patrino ekkrias "Mia knabo! mia knabo! mia karega knabo!"</p> + +<p>"Mi bedaŭras, sed vi ne povas eniri, sinjorino," diras voĉo ĉe mia +kubuto, kaj la pordo estas fermata kaj ŝlosata.</p> + +<p>La voĉo de mia patrino revekas min al konscieco, kaj mi +ĉirkaŭrigardas la ĉambron. La posttagmeza suno hele enfluetas tra la +fenestroj. Apud mia lito staras policano, kaj sekretpolicisto en civila +vestaĵo.</p> + +<p>La plena terureco de mia situacio min ekkaptas, kaj mi levas min de la +lito kun ĝemo de malespero.</p> + +<p>"Nun, sinjoro, se plaĉos al vi, leviĝu kaj vestiĝu, kiel eble plej +rapide; fiakro atendas ĉe la pordo," diras la policano.</p> + +<p>Preskaŭ nekonscie mi leviĝas kaj komencas min vesti.</p> + +<p>"Atendu momenton!" diras la sekretpolicisto, "Permesu al mi ekzameni +tiun pantalonon kaj veston, antaŭ ol vi surmetos ilin?"</p> + +<p>Li ŝovas la manon en la poŝojn, kaj elprenas diversajn aĵetojn unu +post la alia.</p> + +<p>"He! <i>du</i> monujoj! Ne multe en tiu ĉi!" li daŭrigas, malplenigante la +enhavon sur la tualet-tablon.</p> + +<p>"Ha! kio estas tio ĉi?" li ekkrias, ekzamenante la alian. "Tricent +livra bankbileto! Ĝuste la sumo! Atesto sufiĉa, tie ĉi, kio ajn +okazos!"</p> + +<p>Mi estas simple terurigita de mirego! <i>Du</i> monujoj! kaj unu enhavanta +tricent livran bankbileton! Kiamaniere ĝi povis eniri tien? "Ĉielo!" +mi ekkrias, "mi devas esti preninta ĝin de la sidejo, erare por la +mia!"</p> + +<p>"Mi devas averti vin, sinjoro, ke ion, kion vi diras oni povos uzi kiel +atesto kontraŭ vi," diras la sekretpolicisto.</p> + +<p>Mi ne faras respondon, sed tute eluzata en spirito kaj korpo, mi finas +vesti, kaj tiam diras, ke mi estas preta.</p> + +<p>"Mi bedaŭras, sinjoro, sed estas mia devo," diras la policano, +elmontrante paron da mankatenoj.</p> + +<p>Mi etendas la manojn: la feraĵoj estas lerte alligataj, kaj ni eliras +la ĉambron, la policano antaŭiranta kaj la sekretpolicisto sekvanta +min.</p> + +<p>Dum ni trapasas la koridoron, mia malfeliĉega patrino kaj miaj fratinoj +ĉirkaŭprenas min freneze, kaj iliaj ploregoj estas korŝirantaj.</p> + +<p>"Unu parolo, antaŭ ol vi foriros, mia karega knabo," diras mia +ploreganta patrino; "Diru, ho! diru al mi, ĉu tiu ĉi terura kulpigo +estas iel vera?"</p> + +<p>"Vere estas, mia kara patrino, ke mi trovis min en la vagono kun la +malfeliĉulo, sed nenia faro mia kaŭzis lian morton; li pafis sin +hazarde."</p> + +<p>"Dankon al Dio," ploregas mia patrino, donante al mi unu lastan, +amindan, daŭrantan kison.</p> + +<p>Mi pasas tra la dompordo, eniras la fiakron, kaj ni forveturas....</p> + + +<p class="center">ĈAPITRO VII.</p> + +<p>"Kiel vi decidas, ho juĝantaro? Ĉu vi trovas la kulpigito kulpa aŭ +senkulpa je la krimo de mortigo?"</p> + +<p>"Kulpa," respondas la juĝantestro, en silento tiel profunda en ĝia +egeco, ke la plej mallaŭta murmureto de iu el la amaso de homoj kiuj +plenigis la juĝejon, estus estinta klare aŭdebla.</p> + +<p>Nepriskribebla sono, simile al murmuro de miksita doloro kaj +liberspirado post longa necerteco, leviĝas el la homamaso, kiu plenigis +la juĝejon; kaj tiam reĝas ega silento.</p> + +<p>La juĝisto ekrigardas min momente, kiel mi staradas en la kulpulejo, +kaj tiam en voĉo tremanta de kortuŝeco, parolas jene:—</p> + +<p>"Francesco Middleton,—Vi estas trovita kulpa je la krimo de mortigo, +per juĝantaro de viaj samlandanoj. Estis dum nenia subita frenezkolero, +ke vi faris la kruelegan agon, ĉar estas pruvite per la plej klara +atestado, ke via celo estis rabado; kaj pro tio, vi ne ŝanceliĝis +oferi la vivon de tielulo via. Via advokato en sia lertega parolado, +penis alkonduki la juĝantaron doni juĝon, ke vi ne estas responda pri +viaj faroj pro frenezeco, sed li ne povis produkti ion por subteni tiun +pretendon, kaj la juĝantaro estis tute prava ne influiĝi per lia +elokventeco. Nur restas al mi la devo dolora elparoli la solan +sentencon, kiun permesas la leĝo. "Ĉu vi havas ion por diri, kial la +mortsentenco ne estu elparolata?"</p> + +<p class="center">(<i>Daŭrigota</i>).</p> +</div> + + +<div id="est2-10-14" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">150</p> +<h5>ORIENTAJ MEMORAĴOJ.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Kolonelo H. K. Gordon.</p> + + +<p>Dum la tri-taga vojiro de "Hongkong" al "Shanghai," la temperaturo +ŝanĝis en vera malvarmego.</p> + +<p>Tiu ĉi internacia urbo estas kelkaj mejloj de la enfluo de la granda +rivero, la "Yangtsekiang," kaj tie oni nin kondukas per vaporŝipeto. Se +vi loĝas ĉe la Klubo, vi ĝin trovos la plej komforta ie orientflanke +de "London."</p> + +<p>Sur la manĝotablo troviĝas ĉiaspeco de ĉasaĵo: fazano, leporo, +cervaĵo, sovaĝanaso, skolopo, kaj skolopeto; la tagmezmanĝo daŭras +ordinare de tagmezo ĝis la dua kaj multe da negocistoj alestas, kvazaŭ +ĉe vera Borso.</p> + +<p>Malmulte da mejloj ekster la urbo estas tiu bona orienta institucio, la +Kampa-klubo, kie oni veturas vespere por lud-tempo.</p> + +<p>Vinberoj estas tre oftaj, kaj pro tia kaŭzo tre malkaraj: la Ĥinoj +ilin antaŭgardas en silojn por ilin konservi. Oni trovas strangan +puŝ-veturilon de nur unu rado, uzata por homoj, kaj pakaĵoj. La utilaj +Ĥinaj ĉevaletoj ja ne estas belaj, sed ili povas porti grandan pezon: +kaj, plue, galopi ĉe kursoj pli rapide ol oni kredus. Vintra-sezonaj +partioj ekskursas per kanaloj kaj riveroj sur loĝboatoj por ĉasi.</p> + +<p>Pasante preter la insulo de "Quelpart," apartenanta al "Korea," ni +trairis la markolojn de "Shimonasaki," kiuj estas fortege fortikigitaj. +Nune, ni estas en la interlanda maro, la fama "Inland Sea" de Japanujo: +la arbare-vestitaj montoj, valoj, kaj insuloj estas treege pentrindaj, +sed la ŝipo, pasante meze, estas tro malproksima de ambaŭ bordoj por +ilin efektive vidi.</p> + +<p>"Kobe" ne estas granda haveno laŭ larĝeco, tamen estas tre negocema: +konstruaĵoj, kaj stratoj troviĝas en bonega ordo. Japanaj +puŝveturiloj, nome "Jinrickshaw" (ĝinrikŝa, aŭ, ŝerce, kvankam +litere, "pull-man-car"), estas komfortaj rimedoj por vojaĝi tra la +tiamaj krudaj enlandaj vojoj, kaj la "kuli" trenistoj kuras rapide po +ĝis eĉ kvardek mejlojn ĉiutage. Aranĝinte pri prezo ĉe la estro, la +trenistoj sin tenas honeste kontraŭ kontrakto: ili malmulte manĝas, +kaj trinkas nur buŝumetojn da "Saki," speco de rizbiero, ordinare +trinkata varme: mi ĝin trovis tre plaĉan kiam bone fabrikita. Mi ofte +miras, kial oni ne ĝin enkondukas en Hindujon; estus multe pli saniga +ol la nunaj krudaj alkoholaj likvoroj, kiel, "<i>Toddy</i>," kaj "<i>Arrack</i>."</p> + +<p>Oni ĉiam uzas tiujn puŝveturilojn por enlandaj ekskursoj; unu por si +mem, kaj alia por porti nutraĵojn, pakaĵojn, k.t.p.</p> + +<p>Estas iom strange, sed tiuj ĉi trenistoj povas fari kurson pli rapide +kun sia veturilo, ol sen ĝi.</p> + +<p>Klimato estas tre agrabla. Kompreneble troviĝas multaj butikoj por +vendo de ĉiaspecaj kuriozaĵoj. Manko de sciado de la Japana lingvo +estas ja bedaŭrinda, kaj oni sopiras je la divastigado de Esperanto, +kiam la graciaj servistinoj ĉe la "Tea-houses" (te-servejoj) rideme +oferas nutraĵon.</p> + +<p>Multaj vidindaj ekskursoj troviĝas apude: ekzemple, al "Ozaka" la +"Birmingham" kaj "Venezia" de Japanujo, kie estas multe da fabrikejoj: +ankaŭ la Monerfabrikejo imperia.</p> + +<p>Oni devus neniam fari tiajn ekskursojn ne portante sian pasporton, preta +por montri kontraŭ postulo de policano, hotelestro, stacidomestro, +k.t.p.: alie, oni eble forkondukos vin al ia urbomagistrato por +ekzameno.</p> + +<p>La Kastelo, kun ĝia milita garnizono kaj armilejo, ne devus esti +forgesata. Kelkaj ŝtonoj uzitaj por ĝia konstruaĵo estas mirinde +grandaj, malfacile estas figuri kiel oni povis ilin meti en ilian lokon, +ĉar ili estas multe pli grandaj ol tiuj en la piramidoj de Egiptujo: +tamen, oni parolas pri ankoraŭ pli grandaj en "Korea." La banejoj de +"Arima" estas apude, kaj donas okazon por provi vian taŭgecon pri +marŝi, kun "kuli" portanta viajn necesaĵojn, pakitajn en Japanaj +korboj. Tie la du seksoj kune banas, kaj tre modeste: strange estas, +kontraŭ Eŭropa sperto, ke ĉie nudaj popoloj estas pli modestaj ol +tiuj vestitaj: tio estas mia propra sperto en Hindujo, ĉe la insuloj de +"Andamans": kaj mi vidas ke Sir Charles Eliot simile rimarkas rilate la +enlandaj loĝantoj de Orientafriko, en sia ĵus-eldonita verko.</p> + +<p>Li ankaŭ skribas pri la lingvo "Swahili," kiu tie estas la Esperanto +inter la enlandaj gentoj, kiel "Hindustani" inter tiuj de Hindujo.</p> + +<p>La banoj mem estas tre delogantaj pro la ruĝkoteco de la varma akvo: +tamen, multe da Japanoj tie kunvenas.</p> + +<p>Sendube, kiel multe da aliaj malagrablaj aferoj, ili estas bonaj por la +sano.</p> + +<p>La vojirado de "Kobe" al la haveno de "Yokohama" daŭras dudekkvar +horojn: oni povas ankaŭ tien iri per fervojo. Dum preskaŭ la tuta +daŭro laŭ la marbordo, oni rigardas la sanktan monton de "Fuji" +(<i>yama</i> signifas monto: Fujiyama).</p> + +<p>Tie ĉi ni lasis la vaporŝipon, ĝis reveno tempo.</p> + +<p>Hoteloj, Kluboj, konstruaĵoj, stratoj, elektralumo, tramvojoj, butikoj, +k.t.p, estas ĉiuj<span class="pagenum">151</span> laŭdindaj. Kuriozaĵoj el elefantosto, ĉizita +ligno, kuprafundaĵoj, lakaĵoj, porcelano de "Satsuma," "Cloisonne," +k.t.p., estas montrataj por vendi ĉe multaj superaj magazenoj, kaj oni +povas aĉeti ĉiaspecojn da Eŭropaj provizaĵoj kaj vestaĵoj.</p> + +<p>Ĉe la publika Vendejo frue matene oni certe devus iri vidi la lokajn +specojn da nutraĵoj, ekzemple, fiŝoj, legomoj, k.t.p.: oni tie +rimarkas kankrojn de malgrandaj korpoj kaj treege longaj kruroj, +fazanojn kun dudekfuta mez-vosta plumo.</p> + +<p>Estas multe da vidindaj lokoj apude: la "Daibuts" ĉe "Kamakura," +grandega kuprafandaĵo, reprezentanta "Buddha," montranta la saman +trankvilan pripensan vizaĝon, kiel tiu Dio ĉe la Birmanaj "Pagodas." +Ankoraŭ la temploj de "Hachiman": la insulo de "Enoshima," k.t.p.: +kvankam iaj temploj estas treege belaj, kaj multekostaj, eĉ ĝis +milionoj da livroj, tamen, ĉiodirite, oni iom laciĝas je tia aro de +vidaĵoj.</p> + +<p>Sed unu, nur videbla ĉiujare je fino de Oktobro, nin allogas: t.e., la +vivantaj floraj "tabloj," kiel teatraĵoj, fabrikitaj el kreskantaj +"Chrysanthemums": per kiuj la koloro de vizaĵoj, kaj vestaĵoj, kaj eĉ +la formoj de la aktoroj estas fidele imititaj.</p> + +<p>Pasante trans la ponto, super la fosaĵo kiu kuras ĉirkaŭ "Tokio" oni +admiros la amason en somero, de rozkolore randitaj "Lotus" floroj +(akvolilioj), starantaj el malpalaj grandaj folioj kiuj kovras la +supraĵon de la akvo.</p> + +<p>Oni devus viziti la novan teatron, enhavante 2,500 personojn, el kiuj +plimulto sidiĝas sur planko en malgrandaj loĝioj: laŭ Eŭropa +vidpunkto, la Japanaj teatraĵoj estas tro daŭrigataj, kaj pro tia +kaŭzo tre enuigantaj.</p> + +<p>La vidinda Muzeo troviĝas en la Parko de "Ueno," kiu estas vere simila +al ia Angla Parko.</p> +</div> + + +<div id="est2-10-15" class="article" lang="eo"> +<h5>DIVERSAJ AVIZOJ.</h5> + + +<p>Sur paĝo 68 de nia nuna Volumo ni presigis "Antaŭ la Rigardo de la +Vivo." De tiu ĉi la originalo estis verkita de la fama Rusa verkisto, +Maxim Gorky.</p> + +<hr class="short" > + +<p>"Ĉielo kaj Tero" estas tre belforma traduko de la poemo de Byron, +verkita de D<sup>ro</sup> Noel, la eminenta Esperantisto en Nancy. (54 grandaj +paĝoj. Kosto 1 ŝilingo, ricevebla de S<sup>ro</sup> Frecot, 35, rue Ste. +Catherine, Nancy, France).</p> + +<hr class="short" > + +<p>"Esperanta Fonografio, Alfarado de la Sistemo Pitman," verkita de A. W. +Lyndridge, estas 24 paĝa verkito, kosto 1 ŝilingo, de la Aŭtoro, +Esperanto House, Southend-on-Sea.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Tiuj Esperantistoj kiuj interesiĝas je la diversaj fonografiaj sistemoj +ankaŭ plezure legos la "Lernolibro de Esperanta Stenografio" (Unuiga +sistemo Stolze-Schrey), verkita de nia agema amiko, Pastro F. +Schneeberger. Kosto 1 franko, de la Aŭtoro (Laufen, Svisujo), aŭ de la +firmo Hachette, la eldonistoj.</p> + +<hr class="short" > + +<p>La "Kurso Tutmonda de la Lingvo Internacia Esperanto," verkita de Emilo +Gasse, nia sindona Havra kunbatalanto (elpensinto de la bela internacia +signo, k.t.p.), estas valora aldono al nia jam granda lernolibraro. +Verkita laŭ la Berlitza sistemo, ĝi estas ne nur por Francaj +lernantoj, sed, kiel la titolo montras, por tiuj de la tuta mondo. Kosto +9d., de la firmo Hachette.</p> + +<hr class="short" > + +<p>"Matematika Terminaro kaj Krestomatio," verkita de Raoul Bricard, estos +utila teknika verko por matematikistoj tutmondaj. Kosto 9d., 60 paĝoj, +de la firmo Hachette.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Ni deziras kore danki la multajn amikojn, kiuj sendis al ni +Kongres-fotografojn kaj lokajn gazetojn kun raportoj pri la Kongreso. +Neniam antaŭe la afero estas ricevinta tian bonegan reklamadon, kaj +ĉiamaj devas esti ĝiaj fruktoj.</p> + +<hr class="short" > + +<p>La tria numero de <i>Tra la Mondo</i> enhavos pli ol 40 ilustraĵoj, el kiuj +dek estas pri la Kongresvojaĝo al Anglujo. Oni povas ricevi la gazeton +ĉe la B.E.A., 13, Arundel Street, Strand. Jara abonpago, 6 frankojn.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Ni plezure anoncas, ke la venonta eldonado de <i>Cassell’s Popular +Educator</i>, kiu aperos je Sept. 25, enhavos serion da Esperanto lecionoj, +verkitaj de S<sup>roj</sup> G. W. Bullen & E. A. Millidge.</p> + +<p>Sendube la akcepto de Esperanto en tiu ĉi revuo, kiel egalulo kune kun +la aliaj lingvoj, antikvaj & modernaj lernotaj, multe helpos al la +disvastigado de Esperanto en Angle-parolantajn landoj.</p> +</div> + + +<div id="est2-10-16" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">152</p> +<h5>VIRINO LA NEKOMPRENEBLA. (Parto II.).</h5> + +<p class="center">El "De Omnibus," humora verko de Barry Pain.</p> + +<p class="center">Tradukis Geo. C. Law, kun afabla permeso de la verkisto, kaj T. Fisher +Unwin, la eldonisto.</p> + + +<p>Mi kutimas je la virinoj kiuj daŭrigas la faradon de demandoj, sed tiu +kiu daŭrigas respondi kiam oni ne demandas pri io—mi opinias ke ŝi +estas pli malbona.</p> + +<p>"Mi volas paroleti kun vi," diris unu el tiu gento al mi, "kiam vi +finigis la disdonon de biletoj."</p> + +<p>"Vi komencu," diris mi.</p> + +<p>"La maniero laŭ kiu la interno de tiuj ĉi omnibusoj estas meblitaj +estas tre malsaĝa," ŝi diris.</p> + +<p>"Mia koro, dum multaj jaroj rompiĝas pro tio," mi diris.</p> + +<p>"Ĉu vi ne komprenas ke ŝtofo kun tia supraĵo kaptas la polvon kaj +koton? Mi hontas sidiĝi sur ĝi."</p> + +<p>"Mi mem," mi diris, "mi stariĝas. Mi evitas tion tiamaniere."</p> + +<p>"Tio kion oni bezonas en Londona omnibuso," diris ŝi, "estas +apartigeblaj kusenoj kun moveblaj kaj laveblaj kovriloj, kaj kun glata +kaj polurita supraĵo kiu ne tenas la polvon."</p> + +<p>"Se vi rediros tion malrapide mi elskribos ĝin kaj donos ĝin al la +estro kiam mi revenos al la omnibusejo, tiun ĉi nokton. Sed ne tre +utilas paroli al li. Vi komprenos ke kiam infanoj rompas la kolon en tiu +ĉi omnibuso la kompanio devas kompensi; kiel estas nur juste."</p> + +<p>"Kiel tio rilatas je la afero?" diris ŝi.</p> + +<p>"Tiel maniere," diris mi. "Kiam oni metas infanojn sur glatan supraĵon +en saltanta omnibuso, ili malsupren glitas kaj rompas sian kolon sur la +planko. Ni provis ĝin kaj ni devis kompensi."</p> + +<p>"Vere?" diris ŝi.</p> + +<p>"Vi povas veti vian vivon pro ĝi," diris mi. "Poste ni provis nian +nuntempan ideon, kiu estanta velura, aŭ iom velurema, tenas la +vestaĵojn de infano kiu ne povas gliti. Se oni metas infanon sur unu el +tiuj ĉi seĝoj, la sola metodo movi lin estos ke la patrino devos levi +lin en suprena direkto. Tiu ĉi metodo estis speciale elpensita por ni."</p> + +<p>"Nu, mi ĝis nun ne sciis tion," diris ŝi, kaj mi ankaŭ tiel opiniis.</p> + +<p>Nu, eble vi imagos ke tio sufiĉis, sed ne. Tiuj spertaj personinoj +scias preskaŭ ĉion, kaj ili ne povas enteni ĝin,—ili devas disdoni +kelkon.</p> + +<p>"Ĉu vi scias," diris ŝi, "ke mi estas elpensinta planon kiu devas +interesi la omnibusistojn? Ĝi senigas la eblecon malhonestiĝi, kaj +tiel evitas ĉiujn tentojn."</p> + +<p>"Jes," diris mi, "ni terure suferas pro tento, sed ne estas +malhonestiĝi."</p> + +<p>"Vi intencas diri—ebriiĝi?"</p> + +<p>"Ne," diris mi, "estas mortigi, kune kun la uzo de malbona lingvaĵo."</p> + +<p>"Ho! vi ŝercas!" diris ŝi.</p> + +<p>"Nu," diris mi, "tia interparolado igas viron ŝercema, ĉu ne!"</p> + +<p>Ne, mi ne komprenas la virinojn.</p> + +<p>Unu el la temoj de ilia kredo estas, ke io kio okazas sur omnibuso estas +la kulpo de la omnibusisto. Virino eniras blankan <i>Putney</i> omnibuson kun +<i>Putney</i> presita ĉie sur ĝi, kaj la omnibusisto preskaŭ eksplodanta +kriegante <i>Putney</i>. Ŝi pagas la monon, ne demandas, sidadas ĝis la +vetura fino, kaj tiam ŝi diras:—"Tiu ĉi ne estas <i>Kilburn</i>. Kaj kial +vi ne diris ke tiu ĉi ne estas <i>Kilburn</i> omnibuso kiam mi eniris?"</p> + +<p>Ho, jes, ni estas kutimataj je tio. Kia ajn okazas, ni estas kulpaj. Nu, +okaze, poŝo estas rabata sur mia omnibuso, la seĝoj estantaj +aranĝitaj tre oportune por poŝrabado. Ne estas ĉiam eviteble. +Kompreneble mi malfermadas miajn okulojn, kaj kiam mi opinias ke ia viro +estas suspektinda, li ne ricevas ian oportunon sur mia omnibuso. Tamen, +la poŝrabistoj estas tiel ruzaj ke okaze estas neeble observi ilin.</p> + +<p>Antaŭ ne longe, dum mi estis staranta sur la omnibuso, mi sentis +ombrelon tiklantan post mian kolon. Mi turniĝis, kaj estis ekscitata +virino malsupreniranta kaj ekkrianta, "Haltigu la omnibuson! mia monujo +estas ŝtelita!" Nu, mi haltigis la omnibuson. Estis tri viroj sur la +omnibusa supraĵo, krom tiu ĉi maljunulino, kaj ŝi kulpigis ĉiun +ŝtelinte ŝian monujon.</p> + +<p>Tiam ŝi turniĝis al mi kaj diris ke estas mia kulpo permesinte +poŝrabistojn suriri la omnibuson, kaj ke eble ili pagis min por la +permeso, kaj ke eble mi mem estis ŝtelinta ŝian monujon. Policano +alproksimiĝis, kaj ŝi demandis lin kial li estis tie se la sinjorinoj +perdas monujojn. Li eltiris sian notlibron kaj elskribis ĉion—nombrojn +kaj nomojn kaj adresojn, kaj la kolorojn de la ĉevaloj. La Ĉielo scias +tion kion li ne elskribis. Post ĉirkaŭ kvin minutoj, ni ree formovis +kaj la homamaso malaperis. Ni ne estis veturintaj pli ol 100 jardoj kiam +tiu benata ombrelo frapis min<span class="pagenum">153</span> denove sur la kolo. "Nu, sinjorino," mi +diris, pacience, "kaj kion vi perdis nun?"</p> + +<p>"Ho," ŝi diris, "mi estas trovinta mian monujon. Almenaŭ, mi ĵus +memoras ke mi ne alportis ĝin tien ĉi, nur la pencojn por la vetura +kosto. Kia malsaĝulino mi estas! Sed kial vi ne memoris ke mi ne havis +mian monujon kiam mi pagis vin?" Mi ne respondis unu vorte. Mi malestime +rigardis ŝin, turnis mian dorson, kraĉis sur la straton, kaj komencis +fajfi. Se io instruos viron pri ĝentileco sub enuigaj cirkonstancoj, +estas estante omnibusisto.</p> + +<p>Okaze, mi utiligas sarkasmon. Mi memoras ke mi tiel agis kun unu el tiuj +dimanĉaj fraŭlinoj. La maniero en kiu fraŭlinoj vestiĝas nuntempe +estas nekomprenebla je mi. Ekzemple, ordinara fraŭlino kiu perlaboras +po 10 livroj kun manĝadoj ĉiujare. Rigardu ŝin dum ŝia libera +dimanĉo kiam ŝi estas eniranta omnibuson ĉe la <i>Marble Arch</i>. Ho, +estas mirindege! Pri vestaĵoj kaj stilo ŝi kaŭzus la Imperiestrinon +de Ĥinujo malesperi kaj forlasi la veŝtiĝarton. Nu, mi ne intermetas +min en aliaj viraj aferoj. Kiam ’Ankin venas al mi kaj demandas ĉu la +arbitra konduto de la Regnestraro ne boligas mian sangon, mi diras al +li—ne—, ĉar mi opinias ke mia sango nek estas afero de la +Regnestraro, nek la Regnestraro afero de mia sango. Kiel mi diris, mi ne +intermetas min, kaj se ordinara fraŭlino preferas vesti sin per la tuta +mono kiun ŝi povas prunte preni, ne estas mia afero, kaj mi esperas ke +tio estas plezuro al ŝi. Sed la fierecon de tia gento mi ne povas +ŝati, kaj mi vidas ke fraŭlinoj kiuj kondutas sin ordinare, tuj kiam +ili orname vestiĝas, fariĝas fieraj. Kia estas la kaŭzo? Mi scias +tion kio mi estas kaj mi scias tion kio ili estas. Ili povas vestiĝi +ĝis ilia vizaĝo nigriĝas, kaj ili ne trompas min. Tial ĉu estas eble +ke mi permesos tian genton marŝi super mi? Certe ne.</p> + +<p>Ian dimanĉan nokton unu el tiu ĉi gento altiris la omnibuson. Ni pli +malrapidiĝis, kaj eble estis movantaj po unu colo hore. Sed tio ne +kontentigis ŝin, kvankam ŝi povis eniri tiel facile kiel kisi vian +manon, kaj tie mi estis staranta kun mia brako etendata preta entiri +ŝin por ke ŝi ne difektiĝu. Ho, ne! Ne estis sufiĉe bone por ŝia +fraŭlina moŝto.</p> + +<p>"Kiam vi haltigos la omnibuson," ŝi diris, "mi eniros, kaj ne antaŭe."</p> + +<p>Humile kaj pacience mi haltigis la omnibuson, kaj ŝi eniris. Ŝi +sidiĝis kaj elmontris sian pencon. "Jen, prenu ĝin," ŝi diris.</p> + +<p>"Dankon, fraŭlino, mi prenos ĝin kiam mi kolektas la monpagojn, kaj ne +antaŭe,"—tiel maniere eĥoanta ŝiajn vortojn en ruza maniero.</p> + +<p>Tiel, por pli enuigi min, ŝi diris, "Tiu ĉi omnibuso iras malrapide. +Ĉu vi ne bonvolas supreniri kaj peti la veturigiston plirapidigi la +ĉevalojn?"</p> + +<p>"Ne," mi diris, "mi ne bonvolas. Sed se vi deziras rapidi por remeti la +vestaĵojn en komodon, antaŭ ol via mastrino revenos kaj eltrovos ke vi +prunte prenis ilin, mi havos plezuron alvokante fiakron."</p> + +<p>Ho, ŝi tute ne ŝatis tion, mi sciigas vin. Ŝi povis diri nenion, +almenaŭ nenion gravan. Kompreneble, ŝi komencis kalumnii min, sed mi +baldaŭ haltigis ŝin. Mi diris al ŝi ke mi neniam permesis tian +lingvaĵon en mia omnibuso, kaj mi ne komencus pro ŝi. Ŝi devos aŭ +fermi la buŝon aŭ eliri.</p> + +<p>Ne, mi ne volis esti malĝentila, kaj mi malamas esti malĝentila. Ne +estas trovebla pli trankvila viro ol mi kiam mi estas servata juste. Sed +kiam homoj kiuj ne estas pli bonaj ol mi komencas ordoni min, ne estas +ia kialo doni plezuro je mia elspezo. Se okaziĝas ke estas viro mi +respondas rekte por lia klara nacia lingvo.</p> + +<p>Se estas virino tiam mi provas sarkasmon.</p> + +<p>Jen estas alia okazo.</p> + +<p>Mi estis promenanta en la strato, preteriranta fruktistejon, kiam subite +granda amaso da grajnoj kaj ŝimo (kiu estis oranĝo en siaj pli bonaj +kaj feliĉaj tagoj) venis fluganta tra la aero kaj eksplodiĝis sur mia +vizaĝo. Feliĉe mi ne estas kion oni nomas pasia viro. Mi ĵus rigardis +en la butikon kaj vidis la virinon kiu ĵetis ĝin. Tiel mi diris +sarkasmeme: "Ĉu estas vi, sinjorino, disdonanta viajn senpagajn +fruktojn?"</p> + +<p>"Ho, la Ĉielo!" ŝi diris, "ĉu vi intencas diri ke ĝi frapis vin?"</p> + +<p>"Jes," mi diris, "tia estas la fakto de la okazo."</p> + +<p>"Ho, nu," ŝi diris, "mi estis sidanta tie ĉi eltiranta la putrajn, kaj +mi vidis neniun preterirantan. Mi intencis ĵeti ĝin en la defluilon. +Mi ne celis ĝin al vi; mi estas certa ke ne."</p> + +<p>"Ne," diris mi, "mi ne estis via celo. Tio estas la kialo de mia plendo. +La plej proksiman tempon, kiam vi estas forĵetanta unu el tiuj ĉi +pecegoj da malsana oranĝaĵo, mi estimos ĝin kiel personan favoron se +vi celos ĝin al mi. Tiam vi ne frapos min!" Nu, tio kolerigis ŝin. Ŝi +levis unu el la putraj kaj demandis ĉu mi donos aminde al ŝi oportunon +por instrui min pli bone. Pro kuraĝo, mi diris, "Tute bone, ĵetu!" Mi +estis staranta en la enirejo, kaj ŝi elĵetis. Ĝi maltrafis min kaj +frapis junan policanon starantan ekstere tute en la okulo. Tio donis al +mi bonan ridegon. Kaj jen estas alia ekzemplo simila, kie mi sufiĉe +suferis por sarkasmigi bovinon.</p> + +<p>Mi estas omnibusisto, tio kio mi estas. Ŝajnas simple, ĉu ne? Iel, mi +mem ne malfacile komprenas miajn devojn. Mi scias por kio mi estas +pagata, kaj mi faras tion.—(<i>Daŭrigota</i>).</p> +</div> + + +<div id="est2-10-17" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">154</p> +<h5>FRAGMENTAJ MEMOROJ.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon).</p> + +<p class="center"><i>La aŭtoro rizervas ĉiajn rajtojn.</i></p> + + +<p>"Ĉe la tablo vi trovos ke via plej proksima najbaro estas treege +silentema. Ĉiuj ni estos al vi tre dankaj se pri io ajn vi povos lin +interesigi. Sed vi devas komenci la aferon. Se vi ne unue parolos al li, +li certe ne parolos al vi."</p> + +<p>"Ĉu estas tiel?" mi respondis. "Nu, mi mem estas silentema."</p> + +<p>Mi vizitis akvosanigejon en unu el la Nordaj partoj de Anglujo. La +karakteron de mia tiea tablokunsidanto tiu ĉi fragmento de konversacio +sufiĉe montros. Tutan semajnon ni sidis flanko ĉe flanko kaj +interŝanĝis ne eĉ unu vorton. Lin mi estis decidinta ataki per lia +propra armilo. Mi uzis ununombron ĉar li posedis nur tiun solan armilon +de silento. Unu sentencon li fine elŝutis al mi: "Umph! ŝajnas ke ni +estas ambaŭ silentemaj."</p> + +<p>"Jes," kaj kontraŭ <i>li</i> mi refalis en unu silenton kiu daŭris ankoraŭ +tri tagojn. Eble mi devas diri ke mi "falegis" en silenton, se nur por +montri la profundegecon de tiu silento.</p> + +<p>Li kapitulacis. Unu tagon kiam ni ĵus estis finontaj la tagmanĝon +subite li demandis: "Ĉu vi ludas la ŝakludon, sinjoro?"</p> + +<p>"Jes, sinjoro, mi ĝin ludas."</p> + +<p>"Bone! Mi pensis tion; vi tre scias silenti. Se vi konsentos ni ĝin +ludos kune."</p> + +<p>Kaj ni faris tion, ludante ne unu solan ludon sed multajn ludojn. Mian +iam silentan kunsidanton mi trovis tre lerta, tre informplena kaj tre +aminda.</p> + +<p><i>El plenega karafo oni malfacile elverŝas la akvon.</i></p> + +<p>Inter tiu aminda silentemulo kaj la Amerika babilulo, kia kontrasto!</p> + +<p>Okcidenten rapidas la vagonaro. La Amerikano dum kelka tempo rigardadas +al mi. Subite li diras:</p> + +<p>"Diru, fremdulo; vi estas <i>Britisher</i>, ĉu ne?"</p> + +<p>"Pro kio vi pensas tion?"</p> + +<p>"Ho, kredeble vi estas la sola viro en tiu ĉi vagonaro, kiu portas +flanelan ĉemizon."</p> + +<p>[Memorante la varmegecon de la vetero mi mem miras pri tiu vestaĵo].</p> + +<p>"De kie vi venas?"</p> + +<p>"Vi diras ke mi estas Anglo; tial kredeble mi venas de Anglujo."</p> + +<p>Anglon tia respondo estus tuj kaj tute silentigita. Ŝajne ĝi nur vekis +la sciamon de Amerikano.</p> + +<p>"Ho, jes, ĝuste; sed de kie vi <i>nun</i> venas?"</p> + +<p>Tia direkta demando ŝajnis al mi neĝentila. Mi memoris la infanan +ludon "Direkta demandaro kaj malrektaj respondoj." Kaj ekkaptis min +spirito de kontraŭeco.</p> + +<p>"Ĉar la vagonaro iras okcidenten," mi respondis per voĉo malvarma kiel +glacio, "mi supozas ke mi venas de la oriento."</p> + +<p>Mi admiris lian persistecon. Neniel hontigita li senŝancele daŭrigis +la demandaron.</p> + +<p>"Kien vi iris?"</p> + +<p>"Okcidenten."</p> + +<p>"Sed, sed—vi <i>Britishers</i> neniam ŝajnas kompreni simplan demandon. Mi +intencis demandi, "Al kiu urbo vi <i>nun</i> iras?"</p> + +<p>"Jes; mi supozis tion. Ĉu estas multaj interesindaj urboj sur tiu ĉi +fervojo?"</p> + +<p>"Ho, jes." Kaj li komencis longan, kaj (mi devas ĝin konfesi) tre +interesan priskribon pri sia lando kaj tute forgesis demandi kion mi +manĝis je la matenmanĝo.</p> + +<p>Poste mi bedaŭris mian rezervemon. Mi rakontis al Amerikano pri la +scivolulo. "Ne," ŝi diris, "li ne estis scivolema. Li estis nur +bonkora, kaj vidante ke vi estas fremdulo li deziris helpi al vi. Se vi +estus dirinta al li viajn intencojn vi de li estus ricevinta tre utilajn +konsilojn. En la ŝtatoj ni havas multajn tiajn personojn."</p> + +<p>Tiam mi hontiĝis pri mia malboneco kontraŭ li. Tamen ne estas ago de +saĝulo malŝtopi botelon per tranĉilego. La korktirilo agas iom malpli +direkte sed multe pli efike.</p> + +<p>Tra la vagono konstante trapasas kolportistoj kiuj vendas la plej +diversajn objektojn. Mi jam antaŭe aĉetis libron. Kaj nun, kiam sur +tiun malmolan benkon mi vane serĉas lokon sur kiun mi povos restigi la +kapon, mi vidas vendiston de kapsubportiloj. Al li mi signalas, kaj sur +la postan parton de la benko li surfiksas ilon kiu laŭ formo similas al +treege malgrandigita dormĉambra spegulo. Al si per aksoj alfiksita +kvazaŭ duonkadro entenas la iom kurbitan subportilon sur kiun, +restiginte la kapon, mi sentas tiel kiel se mi ĝin metis sur la kusenon +de luksa seĝego.</p> + +<p>Nun la kondukisto eniras por ekzameni la biletojn, kaj tie ĉi mi diros +parenteze ke Amerikano ofte aĉetas duone uzitan bileton. Ni supozu ke +vojaĝanto aĉetas de la fervoja kompanio bileton rajtigantan veturi de +A ĝis C, sed, pro ia kaŭzo li ĉesigas sian vojaĝon ĉe B. Ĉu li, +pro tio, devas<span class="pagenum">155</span> perdi sian <i>rajton</i> daŭrigi la vojaĝon de B ĝis C? +Neniel!</p> + +<p>Li vendas la bileton (kompreneble ĉe tre malkara prezo) al (ni diru), +la plej proksima tabakvendisto, kiu siavice faras sian profiton vendante +ĝin al iu vojaĝonta ĝis C. Tiamaniere aĉetante bileton Amerikano +ofte vojaĝas tre malkare. Mi citas tabakvendiston kiel ebla aĉetinto, +ĉar ofte mi vidis anoncojn pri duoneuzitaj biletoj en la fenestroj de +tabakvendejoj, sed kredeble ili ne estas la solaj personoj kiuj aĉetas +kaj vendas tiajn biletojn.</p> + +<p>Eble la sekvanta rakonteto lumigos sur tiun kutimon. Ĉar la onklino kaj +mi mem ofte interrompis la vojaĝadon por vidi la diversajn urbojn kiuj +troviĝas sur la vojo, mi komencis timi ke ni atingus la templimon de +niaj biletoj antaŭ ol atingi la finon de nia vojaĝo.</p> + +<p>Mi, tial, iris al la stacidomo kaj trovinte biletiston montris al li la +biletojn kaj demandis: "Ĉu vi bonvolos diri al mi ĝis kiam mi povos +uzi ĉi tiujn biletojn?"</p> + +<p>Jen lia respondo: "Nu, fremdulo, mi kalkulas ke vi povos ilin uzi ĉe iu +ajn tago dum la venontaj centjaroj."</p> + +<p>Mi pensas ke tio plene klarigas la aferon. Biletoj estas (aŭ tiam +estis) transporteblaj kaj ne havas templimon.</p> + +<p>Laŭ formo la biletoj estas longaj. Tiujn kiujn mi aĉetis estis strioj +de papero kiuj tre utilus por montri la pagon en libro. La ekzameno de +ili estas afero tre facila, ĉar ĉiu vojaĝanto portas la sian en la +bando de sia ĉapelo. La kondukisto ne bezonas demandi la biletojn, sed +foje li rektigas unu kiu estas kurbiĝinta aŭ kies surskribon li ne +povas facile legi. Se la vojaĝanto estas metinta sian ĉapelon sur la +retbreton li nur montras sur ĝin per la fingro, sed plej ofte la +kondukisto ne bezonas tiun montron. Ŝajnas al mi ke li scias al kiu +apartenas ĉiu ĉapelo.</p> + +<p>Dum kelka tempo la fumo de la lokomotivo eniras la vagonon, sed la tago +estas tiel varmega ke oni ne kuraĝas fermi la fenestrojn. Sur la +paĝojn de mia libro fummakuloj kolektiĝas pli rapide ol mi povas ilin +forbrosi. Ili ankaŭ kolektiĝas sur la palajn vestojn de nigrulo, kiu +estas tre bele, eĉ elegante vestita. Subite li sin levas, el iu loko +eltiras broseton kaj zorgege sin brosas.</p> + +<p>Tiun zorgan brosadon li refaras ĉiu kvarono da horo, ankaŭ donante al +si kelkajn intertempajn brosetojn, tiel ke, kiam finas la vojaĝo, oni +vidas multajn fumenigritajn blankulojn kaj unu belege kaj pure vestitan +nigrulon. Sur lia vizaĝo fummakuloj ne vidiĝas.</p> + +<p>Mi dubas ĉu en la Sudaj Statoj estus permesite eĉ al tiel eligante +vestita nigrulo veturi en tiu sama vagono kun blankuloj. Ĉe unu suda +stacidomo mi vidis la avizon: "Salono de atendo por koloritaj virinoj."</p> + +<p><i>Klang!</i> Sur la bolilego de ĉiu Amerika lokomotivo troviĝas granda +flavkupra sonorilo de kiu ŝnuro eniras en la lokomotivestrejon. Mi ofte +aŭdas tiun sonorilon ĉar se eĉ bovino eraras sur la rejlojn oni tiras +la ŝnuron.</p> + +<p><i>Klang, klang, klang!</i> Ni trapasas negrandan urbon. Ĉevalojn, +veturilojn, virojn, virinojn, geinfanojn mi vidas, kiujn neniu barilo +apartigas de la ega kaj rapida vagonaro.</p> + +<p>Kiel en Anglujo tramveturilo trakuras stratojn tiel tie ĉi la vagonaro +trakuras ilin. Nur la sonorilo, per laŭtega voĉo, kriegas: <i>Klang!</i> +Jen la vagonaro! <i>Klang!</i> Flanken ĉiuj! <i>Klang!</i> Mi rapidas! Mi ne +povas halti! Flanken! Flanken! <i>Klang, klang, klang!</i></p> + +<p>Mi ne diros ke mia koro estis en la buŝo sed certe mi pli trankvile +spiradis kiam ni estis ankoraŭ en kamparo.</p> + +<p>Eĉ tiuj ĉi ordinaraj vagonoj enhavas lavejon kaj ujon de glaciigita +akvo, k.t.p. En la proksima fragmento mi esperas ion diri pri la +<i>Pulman’a</i>-vagono.</p> +</div> + + +<div id="est2-10-18" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">EL LERMONTOV.</h5> + +<p>Tradukite de R. Frenkel (Siberia).</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ĉe sanktoloĝeja la pordeg’</span> + <span class="i2">Almozon petis la staranto,</span> + <span class="i0">Senforta kaj de malsateg’,</span> + <span class="i2">De la soifo suferanto.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Peceton nur ja da la pan’</span> + <span class="i2">Tremanta kun rigard’ li petis,</span> + <span class="i0">Kaj ŝtonon iu en la man’</span> + <span class="i2">De la petanto tiu metis!</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Petegis tiel ankaŭ mi</span> + <span class="i2">Kun larmoj kaj kun la turmento</span> + <span class="i0">La amon vian—kaj de vi</span> + <span class="i2">Trompita estis mia sento.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-10-19" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">156</p> +<h5>LA PAPO MORTIS.</h5> + +<p class="center">Alphonse Daudet.—Esperantigis A. Baissac (Constantine).</p> + + +<p>Mi vivis dum mia infaneco en granda Franca urbo dividita en du partojn +de tre obstrukcata, tre movema rivero kiu junfrue naskis en mi emon por +la vojaĝoj kaj pasion por la marveturo. Precipe estis surbordangulo +apud ponteto St. Vincent kiu neniam mi memoras eĉ hodiaŭ senekscite. +Mi revidas la surskribon najlitan pinte de stango: "Cornet: Ŝipoj por +lui" kaj la ŝtupareton kiu atingis la akvon, tute glitigan kaj +nigrigitan de akvumaĵo, la aron da ŝipetoj freŝe pentritaj de helaj +koloroj, ordigitaj malsupre de la ŝtupareto, kviete balanciĝantaj +bordo kontraŭ bordo, kvazaŭ malpezigitaj de la beletaj nomoj blanke +desegnitaj sur lia posto "La Muŝbirdo," "La Hirundo." ...</p> + +<p>Poste, inter la longaj remiloj ankaŭ tutblanke pentritaj kiuj sekiĝis +kontraŭ la deklivo, la nomitan patron Cornet kun lia pentrujo, liaj +grandaj penikoj, lia vizaĝo tanita, fendetita, sulkigita de mil +sulketoj kiel la rivero dum blovas malvarmeta vespera vento. Ho, tiu +patro Cornet! Li estis la Satano de mia infaneco, mia dolora pasio, mia +peko, mia riproĉo de konscienco. Kiom da krimoj liaj ŝipetoj incitis +min por fari! Mi forlasis la lernejon, mi vendis miajn librojn. Kion mi +ne estus vendinta por surakvoveturi posttagmezon.</p> + +<p>Ĉiuj miaj lernokajeroj funde de la ŝipo, mia jako demetita, mia +ĉapelo kapmalantaŭe kaj tra la haroj la bona ventumilbato de la akva +venteto, firme mi tiris miajn remilojn sulkigante la brovojn por tute +ŝajni maljunan marlupon.</p> + +<p>Dum la tuta tempo kiam mi estis en urbo mi restis meze de la rivero, +samspace de la du bordoj kie la maljuna marlupo povis esti rekonata.</p> + +<p>Kia triumfo partopreni al tiu granda movado de barkoj, flosaĵoj, +vaporŝipmuŝoj kiuj ĉiuflanken moviĝis kaj ne tuŝiĝis unuj la +aliajn, nur malkunigitaj de mallarĝa ŝaumobanderolo. Tie estis pezaj +boatoj kiuj turniĝis por eniri la fluon, kaj tio delokigis multajn +aliajn. Subite vaporŝipaj radoj batis la akvon apud mi; aŭ dika ombro +alvenis min, tio estis la antaŭo de boato ŝarĝita de pomoj. "Atentu +do, muŝido!" ekkriis al mi raŭka voĉo; kaj mi ŝvitis, mi baraktis, +implikita en la iro—deiro de tiu rivera vivo kiun la strata vivo +trasuperis senĉese, per ĉiuj tiuj pontoj aŭ pontetoj kiuj aperigis +omnibusojn en la spegulan akvon sub miaj remiloj. Kaj la fluo tiel forta +ĉe la pinto de la pontarkaĵoj, kaj la akvoturniĝoj, la fama truo de +la "Morto-kiu-trompas!"</p> + +<p>Pensu ke tio ne estis malgranda afero por gvidi sin meze de ĉio tio per +dekdujaraj brakoj kaj neniu por teni la direktilon.</p> + +<p>Kelkafoje, feliĉe, mi renkontis la <i>ĉenon</i>. Rapide mi alkroĉiĝis +post tiuj longaj ŝiparoj kiujn ĝi posttiris kaj, la remiloj senmovaj, +sternitaj kiel flugiloj alte flugante, mi lasis min veturi je tiu +silenta rapideco kiu ŝajnis tranĉi la riveron per longaj +ŝaŭmorubandoj kaj malaperigis ĉiuflanke la surbordajn domojn. Antaŭ +mi, malproksime, tre malproksime mi aŭdis la unutonajn batojn de la +ŝipŝraŭbego; hundo kiu bojas sur unu el la ŝipoj kie forflugas el +malalta kamentubo, iom da fumo, kaj ĉio kredigis al mi kvazaŭ grandan +vojaĝon kun la mara ŝipvivado.</p> + +<p>Bedaŭrinde tiuj renkontoj maloftaj estis. Plej ofte estis necese ke mi +remu kaj remu dum la sunaj horoj. Ho tiuj tagmezoj kun la suno alfalante +rekte sur la riveron; ŝajnas al mi ankoraŭ ke ili min bruligas. Ĉio +flamis, ĉio rebrilis. En tiu atmosfero blindiganta kaj suna kiu flosas +super la ondoj kaj vibras je ĉiuj iliaj movoj, la mallongaj subakvigoj +de miaj remiloj, la ŝnuraĵo de la ŝiptiristoj eltiritaj el akvo tute +disfluantaj, pasigis helajn polurarĝentajn lumojn. Kaj mi remis +fermante la okulojn. Iafoje pro miaj energiaj penadoj, pro la +antaŭensalto de la akvo sub mia barko, mi imagis ke rapidege antaŭen +mi iris; sed levante la kapon, ĉiam mi vidis la saman arbon, la saman +muron kontraŭ mi.</p> + +<p>Fine post multaj fortuzoj, tute ŝvita kaj ruĝa pro varmeco mi sukcesis +foriri el la urbo.</p> + +<p>La bruego de la malvarmaj banejoj, lavŝipejoj, enŝipigejoj +malpligrandiĝis. La pontoj maloftiĝis sur la bordoj plilarĝigitaj. +Kelkajn posturbajn ĝardenojn, fabrikejajn kamentubegojn nur oni vidis +de tempo al tempo. Sur la horizonto verdaj insuloj ŝajnis tremi. Tiam +konsumita de laciĝo, mi rifuĝis apud la bordo, meze de la +kankreskaĵoj tute zumaj, kaj tie, duonesveniĝinta de la suno, la +laceco, tiu multepeza varmeco kiu supreniris el akvo stelumita de +larĝaj flavaj floroj, la maljuna marlupo eksangadis el la nazo kaj +longe tio daŭris. Neniam miaj vojaĝoj havis alian finiĝon. Sed kion +vi volas! mi trovis ilin ĉarmegaj.</p> + +<p>Io terura estis la realveno, la reeniro. Kvankam mi revenis per +rapidegaj remilbatoj mi alvenis ĉiam tro malfrue, post la eliro el +lernejoj. La impreso de la tago krepuskiĝanta, la unuaj flamingoj en la +nebulo, la militaj trumpetaj sonoj por reeniri en soldatejojn, ĉio +pligrandigis miajn timojn, miajn bedaŭrojn. Mi enviis la homojn kiuj +pasis, trankvile reenirante en sian hejmon; kaj mi kuris havante mian +kapon pezan kvazaŭ ĝi estas plena je suno kaj akvo kun konkaj ronkoj<span class="pagenum">157</span> +en la oreloj, kaj jam sur mia vizaĝo la ruĝigo pro mensogo kiun mi tuj +diros.</p> + +<p>Ĉar tio estis necesa por ĉiufoje respondi al tiu terura "El kie vi +venas?" kiu atendis min ĉe la pordo. Estis tiu demando, tuj je mia +apero, kiu plej min timigis. Mi devis respondi tie, sur la sojlo, ne +atendante, ĉiam havi ian historion pretan, ion por diri, kaj tiel +mirigan, tiel mirigegan ke, pro surprizo oni forgesu demandi aliaĵojn.</p> + +<p>Tio al mi donis tempon por eniri, retrovi spiradon, kaj por tiun celon +atingi, ĉion mi estus farinta. Mi elpensis malfeliĉegojn, revoluciojn, +terurajn fariĝojn; tuta urba kvartalo kiu brulas, la fervoja ponto +elfalinte en la riveron ... Sed jen tio kion plej forte mi trovis.</p> + +<p>Tiun ĉi vesperon mi alvenis tre malfrue. Mia patrino kiu min atendis de +unu longa horo, staris supre de la ŝtuparo. "El kie vi venas," ŝi +ekkriis.</p> + +<p>Diru al mi kiaj diablaĵoj povas naskiĝi en infana kapo. Nenion mi +trovis, nenion mi preparis; tro rapide mi estis alveninta. Subite min +alvenis ideo freneza. Mi sciis ke la kara virino estis tre pia, +katolikino enradikita kiel Romanino kaj mi respondis al ŝi, spiregante +kvazaŭ pro granda eksciteco: "Ho patrineto ... se vi scius!..." "Kion +do?... Kio okazas ankoraŭ?..." "La Papo mortis." "La Papo mortis!..." +rediris la kompatinda patrino, kaj tre pala ŝi apogis sin kontraŭ la +muro. Rapide mi alpaŝis en mian ĉambron, iom timigita de mia sukceso +kaj la grandegeco de mia mensogo, tamen mi maltimis subteni ĝin ĝis +fino.</p> + +<p>Mi memoras vesperon funebran kaj kvietan, la patro kun malĝoja +seriozeco, la patrino premegita.... Mallaŭte oni parolis ĉirkaŭ la +tablo. Mi mallevis la okulojn, sed mia aventuro estis tiel forgesita pro +la ĝenerala ĉagrenego ke iu ne pensis plu pri ĝi.</p> + +<p>Ĉiu, vice, citis ian virtagon de tiu kompatinda Pio IX<sup>a</sup>; kaj iom post +iom la interparolado perdiĝis en la historio de la Papoj. Mia onklino +Rozo parolis pri Pio VII<sup>a</sup> kiun ŝi tre memoris esti vidinta, trairante +la Sudfrancujo en tiama veturilo inter ĝendarmaro. Oni memorigis la +faman scenon kun la Franca Imperiestro: "<i>Komediante</i>!... +<i>traĝediante</i>!..."</p> + +<p>Eble estis la centa fojo kiam oni rakontis tiun teruran scenon; ĉiam +per la samaj tonaĵoj, la samaj gestoj, kaj tiu neŝanĝebleco de +familiaj tradicioj kiuj, alprenitaj de la posteularo tiaj kiajn ĝi +aŭdis ilin, restas tie, infanaj kaj lokaj kiel monaĥaj historioj.</p> + +<p>Malgraŭ ĉio, iam ĝi ne ŝajnis al mi tiel interesa.</p> + +<p>Mi ĝin aŭskultis kun hipokritaj ekĝemoj, demandoj, ŝajno de malvera +intereso, kaj konstante mi diris al mi: "Morgaŭ matene, sciiĝante ke +la Papo ne mortis, ili estos tiel kontentaj ke iu ne kuraĝos min +riproĉi."</p> + +<p>Tion pensante, malgraŭ mi, miaj okuloj fermiĝis kaj mi vidis, +duondorme, blukolorajn ŝipetojn kun angulo de Saonorivero varmegigita +de la suno, kaj grandajn akvaraneajn piedegojn ĉien kurantajn kaj +sulkigantajn la vitran akvon kiel diamantaj pintoj.</p> +</div> + + +<div id="est2-10-20" class="poetry" lang="eo"> +<h5>LA KVERKO KAJ LA KANO.</h5> + +<p>Fablo de La Fontaine.—Esperantigita de A. Motteau.</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">En tago, kverko diris al kaneto:</span> + <span class="i0">"Vi estus prava pri naturo plendi;</span> + <span class="i0">Eĉ peza estas por vi regoleto.</span> + <span class="i4">Simpla blovo de ventet’</span> + <span class="i4">Aŭ sur lag’ aŭ sur laget’</span> + <span class="i0">Malsupren vian kapon povas sendi;</span> + <span class="i0">Dum mia supro, simil’ al Kaŭkazo,</span> + <span class="i0">Ne nur haltigas la sunradiegojn</span> + <span class="i0">Sed (se por mi prezentas sin l’ okazo)</span> + <span class="i0">Kontraŭbatalas grandajn la ventegojn.</span> + <span class="i4">Nordblovado tio ŝajnas al vi,</span> + <span class="i4">Kion mi apenaŭ sentas blovi.</span> + <span class="i0">Almenaŭ se vi kreskus sub l’ ombraĵo</span> + <span class="i0">Streĉata de mi sur la najbaraĵo,</span> + <span class="i0">Ne tiel certe tiam vi suferus:</span> + <span class="i0">Vento ŝirmilon al vi mi oferus.</span> + <span class="i0">Sed vi naskiĝas sur malseka bordo</span> + <span class="i0">Aŭ de river’, aŭ de torentmalordo,</span> + <span class="i0">Al vi maljusta ŝajnas la naturo."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">L’ arbeto diris:—"Estas ne teruro</span> + <span class="i0">En mia sorto; nobla kamarado,</span> + <span class="i0">Bonvolu pri mi de nun zorgi ne tro.</span> + <span class="i0">Malpli ol por vi estas la ventado</span> + <span class="i0">Por mi timinda. Vento, mia mastro,</span> + <span class="i0">Min certe fleksas, sed neniam rompas:</span> + <span class="i0">Vi baldaŭ vidos ke mi vin ne trompas.</span> + <span class="i0">Jam ventoj ne kurbigis vian spinon:</span> + <span class="i4">Atendu ni la finon."</span> + <span class="i0">Ĵus kiam kano tiel paroladis,</span> + <span class="i4">Plej terura venta blovo,</span> + <span class="i4">Kiun naskis norda kavo,</span> + <span class="i0">El horizontekstremo alflugadis.</span> + <span class="i0">La kverko staras, la kanet’ kurbiĝas:</span> + <span class="i4">Ventblovego duobliĝas,</span> + <span class="i0">Atakas kverkon longe por faligi,</span> + <span class="i0">Kaj fine povas ĝin elradikigi!</span> + <span class="i0">Ĝin, kies kapo preskaŭ trafis nubojn,</span> + <span class="i0">Dum ĝi piedojn sendis en la tombojn!</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-10-21" class="article"> +<p class="pagenum">158</p> +<h5>AUTHORITATIVE TEACHING IN ESPERANTO.</h5> + + +<p>Those who teach Esperanto to English-speaking students often find +themselves called upon to <i>explain</i> certain generally-accepted modes of +expression in the international language. There is no doubt that a +student is perfectly justified in expecting, and should be encouraged to +ask for, a logical explanation and a justification of anything which his +teacher tells him is "good Esperanto." The principles and rules which +Dr. Zamenhof has given us in the <i lang="eo">Fundamento de Esperanto</i> form the +whole of the <i>essentials of the language</i>. No one is entitled to call +himself an Esperantist until he has carefully studied those few +grammatical rules and exercises, and has resolved never wilfully to +disobey them. The excellent <i lang="eo">Sintakso</i> of Dr. Paul Fruictier and the +widely read <i lang="fr">Commentaire</i> of the Marquis de Beaufront +are <i lang="eo">aprobitaj</i> by +Dr. Zamenhof, and are now generally accepted as standard works in the +Esperanto Language. There are others, of course; but he who <i>knows</i> the +three books named knows Esperanto well.</p> + +<p>But the <i lang="fr">Commentaire</i> is in French, and useful only to those who can +read French easily; the <i lang="eo">Sintakso</i> is in Esperanto, and does not treat +of Esperanto from an English point of view; and the <i lang="eo">Fundamento</i> is +merely "law-giving" and not explanatory. We need a good Commentary very +badly in England, for a very large number of our students know too +little of French to derive full advantage from the <i lang="fr">Commentaire</i>.</p> + +<p>To write and speak Esperanto really well one should have a knowledge of +French, or, failing that, should be ever on the alert for the occasional +contributions to the magazines of English commentators. Doubtless a time +will come when the English student will be as well off as the French one +for really reliable and well-written commentaries and dictionaries; at +present he must do the best he can.</p> + +<p>No student need suppose, then, that if he comes across some Esperanto +construction, even in a book which is <i lang="eo">aprobita</i>, that he is compelled +to accept it, if it appear to him to be either illogical, insufficient, +or idiomatic. He must study the books mentioned above, and then use his +critical judgment. This doctrine is not the writer’s own; it emanates +from Dr. Zamenhof himself.</p> + +<p>The English student may find, for example, the clumsy expression <i lang="eo">li +rompis al si la kruron</i>, which means to most foreigners "he broke his +leg," but which to the young English student means "he broke to him the +leg," and which is, after all, <i>idiomatic</i>. No foreign Esperantist could +misunderstand <i lang="eo">li rompis sian kruron</i>, and there is no reason whatever +why that form of expression should not be good, nay excellent, +Esperanto. <i>It is clear, and it is logical, and the best Esperanto style +is that which best fulfils these requirements.</i> The phrase <i lang="eo">kiel eble +plej baldaŭ</i> (or <i lang="eo">plej baldaŭ kiel eble</i>) at first sight looks +idiomatic, but is in reality not so. It does require explanation, +however.</p> + +<p>We are accustomed, in English, to say "as soon as possible" when we mean +"the soonest possible." Careful thought will enable anyone to arrive at +the slight difference in meaning between the two expressions. In "<i>as</i> +soon <i>as</i> possible" we use the same form of words as in an ordinary +comparison—<i>e.g.</i>, "she is <i>as</i> good <i>as</i> she is beautiful"—but we are +speaking of something in the superlative, and not in the comparative, +degree all the time. Thus <span lang="eo">"<i>tiel</i> baldaŭ <i>kiel</i> eble"</span> is not bad +Esperanto; it means literally "<i>as</i> soon <i>as</i> possible"; but whenever we +really mean "the soonest possible" we ought to write <span lang="eo">"<i>plej</i> baldaŭ +<i>kiel</i> eble."</span></p> + +<p class="far_sig sc">Martyn Westcott, F.B.E.A.</p> +</div> + + +<div id="est2-10-22" class="article" lang="eo"> +<h5>VERA RAKONTETO.</h5> + +<p class="center sc">De P. Chalmers Taylor (9929).</p> + + +<p>Knabeto, kiu havis nur kvin jarojn, estis staranta apud sia patrino, kiu +faras pasteĉon. La patrino diris al li: "Zorgu, Perĉjo, ke vi ne petu +por iom da tiu ĉi pasteĉo, ĉe la noktomanĝo, ĝi estas sole por la +gevizitantoj." "Jes, patrineto mia," respondis la fileto, "mi zorgos."</p> + +<p>Je la vespero, la patro revenis de sia oficejo, la gastoj alvenis, kaj +ĉiuj sidiĝis por partopreni el la manĝaĵoj kiuj estis pretigitaj por +ili. Post la viandaĵoj, la pasteĉo aperis, kaj la fileto per avidaj +okuloj rigardadis ĝin, sed memorante la matenajn vortojn de sia +patrino, li ne kuraĝiĝis peti por iom. La patro iom post iom disdonis +la pasteĉon; fine, turnante sin al sia fileto li diris, "Perĉjo, ĉu +mi donos al vi porcion da tiu ĉi pasteĉo?"</p> + +<p>La kompatinda filo rigardis, unue la patron, poste la patrinon, +nesciante tion, kion li devas diri. La patro ree demandis, "Perĉjo, +kial vi ne respondas? Ĉu vi deziras porcion da tiu ĉi pasteĉo?"</p> + +<p>Tiam la fileto ekplorante diris, "Se vi plaĉos,—patreto,—patrineto +diris,—ke ĝi estas,—sole por la—gevizitantoj!!"</p> +</div> + + +<div id="est2-10-23" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">159</p> +<h5>DIVERSAĴOJ PRI LA ARTOJ.</h5> + +<p class="center">De Walter Dexter, R.B.A.</p> + +<p>Ke la plej granda nombro de niaj nuntempaj konstruaĵoj estas ordinaraj, +kaj eĉ vulgaraj, ne estas neigeble. Pasos multaj jaroj, eble, antaŭ la +stratoj en niaj urboj fariĝos tiel pentrindaj kiel la <i>Chester Vicoj</i>, +aŭ la domoj de la negocistoj, kiuj staras laŭborde de la <i>Amsterdam</i> +kanaloj. Ĝis tia tempo alvenos, ni devas fari ĉion kion ni povas, por +montri al aliaj homoj la belecojn de la konstruaĵoj mezepokaj, kaj de +la <i>Renaskiĝo</i>, kaj tiel ni helpos fari amason de opinio publika, kiu +ne volos permesi ke oni detruu tiujn memorigojn de tempo pli pentrinda +ol la nia.</p> + +<p>Estus bone, en multe da ekzemploj por la urbkonsilantaroj (konsilata de +komitatoj de lokaj historiskribantoj, artistoj, arĥeologiantoj kaj +aliaj kapabluloj) aĉeti la malnovajn konstruaĵojn kiuj staras interne +de la urbaj limoj. Jam tiaj konstruaĵoj estas la solaj vizitindaĵoj +por la tuta mondo, kiujn havas multe da malgrandaj urboj. Kaj, en la +venontaj tagoj, "la viro sur la strato" lernos ami la artajn +arĥitekturaĵojn kiuj estis produktataj de liaj praavoj, kaj ne restos +kontenta ĝis lia propra domo ankaŭ estas interesa kaj bela.</p> + +<hr class="short" > + +<p>S<sup>ro</sup> Harry Quilter diras, en sia ensorĉa verko <i>Sententiæ +Artis</i>:—"Granda lernejo de pentrarto estas neebla en la nuntempo, +esceptinte ke ni povos aliigi, <i>unue</i>, la spiritajn kutimojn de la +artistoj, <i>due</i>, la spiritajn kutimojn de la societo, <i>trie</i>, esceptinte +ke ni povos provizi la popolon kun instinkto kiun ili ne posedas, +<i>kvare</i>, esceptinte ke ni povos ŝanĝi la kondiĉojn de la moderna +vivo."</p> + +<hr class="short" > + +<p>Skizanta en la "lando de Nelson" mi estas surprizita je la beleco kaj +diverseco de la pejzaĝo apud la marbordo, inter <i>Hunstanton</i> kaj +<i>Cromer</i>. Al multaj homoj <i>Norfolk</i> estas sinonima kun plateco, sed ĝia +norda bordo estas tute neplata. Inter la imposa perpendikulara +markrutaĵo de Hunstanton kun siaj multkolora tavoloj, kaj la +verdvestitaj montetoj de Cromer estas vastaj regionoj de sablo, kaj +ŝlimaj platoj kuŝantaj je la piedoj de malgrandaj montetoj. Tie ĉi +kaj tie estas ĉarmaj malnovaj urbetoj kaj vilaĝoj—memorigoj de la +marhavenoj kiuj franĝis la bordon en la estinta tempo.</p> + +<p>Burnham-Thorpe, la naskiĝloko de nia plej granda admiralo, estas lokata +en valo ĉirkaŭ ses mejloj for de la marbordo. La tradicio diras ke ĝi +foje estis haveno, kaj loko estas montrata al vizitantoj kie, oni diras, +ŝipoj ricevis kaj senŝarĝis siajn ŝarĝojn je la urba bordmarŝejo. +Sed, nuntempe, Burnham-Thorpe estas vilaĝo kvieta kaj stranga, kie la +kredo en sorĉo tamen daŭriĝis, kaj kies loĝantoj nomas la loĝantojn +de vilaĝoj apudaj—"alilanduloj!"</p> +</div> + + +<div id="est2-10-24" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">NEĜA SUPRO.</h5> + +<p>El Leconte de Lisle, Derniers Poemes (Le Piton des Neiges).</p> + +<p>Verso kvinakcenta, dekunusilaba.</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">De l’ oriento mondon lumo vekas;</span> + <span class="i0">Je disiĝantaj fajraj garboj strekas</span> + <span class="i0">L’ aeron klaran. Supre, altaĵaro</span> + <span class="i0">Per neĝ’ kovrita hele lumas; maro,</span> + <span class="i0">Malsupre, kuŝas, kvazaŭ kurbiĝinte,</span> + <span class="i0">Kun la senfina spaco kuniĝinte.</span> + <span class="i0">Simile ambaŭ ora je rivero,</span> + <span class="i0">Senlime fluas blua en aero.</span> + <span class="i0">Ĉe l’ okcidento nebuleg’ foriĝas;</span> + <span class="i0">Arĝenta stelo kiel larm’ ruliĝas</span> + <span class="i0">El la okuloj noktaj elirante,</span> + <span class="i0">Tremetas super akvoj pendiĝante.</span> + <span class="i0">L’ antikva Supro, reĝo de l’ montaro,</span> + <span class="i0">Ĉiela gasto, mastro de l’ akvaro,</span> + <span class="i0">Krutegajn flankojn alte malkaŝante</span> + <span class="i0">Senmove staras, tempon malŝatante.</span> + <span class="i0">Ĝi silentegas, kiam ektagiĝas:</span> + <span class="i0">Pepantaj birdoj tie ne aŭdiĝas,</span> + <span class="i0">Neniam blovas sur ĝi la ventetoj</span> + <span class="i0">Parfumaj, kiuj flirtas en valetoj,</span> + <span class="i0">Nek murmuradas maro, karesante</span> + <span class="i0">Koralajn rifojn, kvazaŭ revadante.</span> + <span class="i0">Ĝi, nesciante teran la bruadon,</span> + <span class="i0">Nenion nian, homan nek vivadon,</span> + <span class="i0">L’ eternan vekon sole rigardadas,</span> + <span class="i0">Je neĝ’ vestita Sunon atendadas.</span></div> +</div> +<p class="near_sig sc">J. Parisot.</p> +</div> + + +<div id="est2-10-25" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">160</p> +<h5>KAMPARAJ AMUZAĴOJ.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de F. A. Meigh.</p> + + +<p>Ofte estas enigme je multaj homoj kiel obteni monon por bonfaradaj +celoj, sed la vikaro de malgranda Angla vilaĝo elpensis sukcesan +metodon antaŭ ne longe. La preĝejo bezonis renovigon, kaj la +malgrandaj monaj kolektadoj kiujn oni semajne kolektis ne sufiĉis pagi +por la necesaj riparaĵoj. Post multa pensado li decidis organizi +teo-manĝon kaj sportojn en kampo pruntedonita je la okazo de farma +mastro, kaj demandi po unu ŝilingo por ĉiu persono kiu eniris.</p> + +<p>Anoncoj laŭe estis alsenditaj al la proksimaj vilaĝoj kaj urbetoj, kaj +la premioj kiujn oni oferis al la gajnistoj de la sportoj altiris +grandan amason da homoj.</p> + +<p>Frue je la nomita tago kelkaj virinoj sin okupis tranĉi kukojn kaj +buteritan panon, ĝis ŝajnis ke ili havis sufiĉan nutraĵon +kontraŭstari dekdumonatan sieĝon. Sed kelkaj el la gastoj ŝajnis +posedi nesatigeblan apetiton kaj peceto post peceto da kuko malaperiĝis +kvazaŭ magie; dum la tasoj da teo estis trinkataj ne malpli rapide.</p> + +<p>Iu rimarkis ke eble kelkaj el la viroj ne estis matenmanĝintaj, sed +alia voĉo ridinde respondis "Ne! kaj mi pensas ke ili ankaŭ ne bezonos +matenmanĝon morgaŭ."</p> + +<p>Ĉiu estis tre bonhumora kaj multa gajeco okazis kiam kelkaj malbonemaj +junuloj subite duonlevigis la finon de benko sur kiu (ĉe la alia fino) +sidis dika farma mastro kaj lia edzino. Tiu ĉi malfeliĉa paro ekrulis +teren, kaj ne trovante la epizodon tiel ridinda kiel la +ĉirkaŭstarantoj tuj komencis riproĉi unu la alian por la okazo. +Suprenrigardante la farma mastro subite ekvidis la verajn kulpulojn kaj +penis ilin kapti, sed lia dikeco malfeliĉe malhelpis lian progreson kaj +li baldaŭ revenis ruĝavizaĝa kaj senspira, sed samtempe promesante +estontan venĝon al la ofendintoj.</p> + +<p>Post mallonga tempo la sportoj komencis kaj la manĝantoj baldaŭ +forlasis la te-tablojn. El la konkuroj por geknaboj inter la aĝoj de +dekdu kaj dekkvar jaroj estis la jena.</p> + +<p>Oni alligis ŝnuregon al du arboj kaj pendante de ĝi estis fadenoj kun +bunoj je la finoj. Tiam geinfanoj kun la manoj kunligitaj malantaŭe +staris apude kaj je signalo ili devis komenci manĝi la bunojn. Sed tiu +ĉi ŝajnis esti malfacila tasko ĉar la malplej movado de la ŝnurego +balancigis kaj saltigis la bunojn kaj la infanoj ilin sekvantaj +malfermbuŝe ne povis ilin mordi. Anstataŭ, la bunoj frotadis la +vizaĝojn kaj surmetis multe da sukero kaj glueco sur la vangoj. Subite +unu buno falis teren kaj la konkuranto genufleksante, faris multan +progreson mordante kaj englutante pecegojn kiel malsata hundo. Sed la +ridado de la rigardantoj infektiĝis, ĝis eĉ la geknaboj mem apenaŭ +povis manĝi.</p> + +<p>Tamen la knabo kiu manĝis genuflekse finiĝis unue sed juĝante per la +vizaĝo li ne estis gajninta la premion sen iom da nekonveneco al si +mem. Post du-tri kuroj por la malgrandaj geknaboj unu sekvis por la +edzinoj (junaj aŭ maljunaj) kiu estis vere amuziga.</p> + +<p>Oni desegnis grandan rondon sur la tero sur kiu staris la edzinoj +(blindigitaj bandaĝe per naztukoj). Meze de rondo estis viro, kaj kiu +ajn marŝis tien kaj lin tuŝis unue estis la gajnistino.</p> + +<p>Antaŭ ol ekiri ĉiu virino devis sin turniĝi unufoje kaj tiu ĉi tiel +konfuzigis kelkajn ke ili vagis ĉie.</p> + +<p>Post mallonga tempo la viro estis tuŝita de unu el la edzinoj, tiam +alia kaj alia ĝis baldaŭ li ŝajnis kompatindan objekton. Kvin virinoj +lin tenis kvazaŭ iliaj vivoj dependis sur la ago. Li estis preskaŭ +senvestigita de sia vesto kaj ne povis movi. Ĉiu virino kredante ke ŝi +estis la unua alvokis ĝojege al ŝiaj amikoj.</p> + +<p>Sinjoro kiu malatente tro proksime marŝis al tiu ĉi interesa vidaĵo +subite ĉirkaŭpreniĝis ĉirkaŭ la kolo de virino kaj malgraŭ la +ripetadaj certigoj ke li ne estis la prava viro ŝi daŭris lin teni +ĝis per rapida movo li forkuris.</p> + +<p>El aliaj eroj sur la programo estis "Barela Kuro."</p> + +<p>La bareloj estis tre malgrandaj kaj oni devis ilin ruli 300 futojn per +la manoj. Ĉiuj la viroj komencis vice sed la bareloj nemanregiĝis kaj +malrekte ruliĝis. Jen ili kune ruliĝis pinĉante multajn fingrojn kaj +jen ili ruliĝis kontraŭ la kruroj de viro faligante lin teren. Sed +kiam tere, viro ne havis baldaŭ la okazon sin releviĝi ĉar tiuj kiuj +estis malantaŭ ankaŭ falis sur lin kaj viroj kaj bareloj tre +konfuziĝis.</p> + +<p>Post la daŭrigo de tiuj ĉi viglaj okazoj dum kelkaj horoj la dancarto +komencis.</p> + +<p>Oni ne ofte kreditas homojn je timemo sed mi rimarkis ke kelkaj kamparaj +junuloj kune dancis ĉar ili estis tro timemaj por inviti la +fraŭlinojn. Ĉiu persono dancis malsimile. Iuj sin turniĝis rapide +kiel "teetotum" aliaj sin movis kun la gracio de la minueto. Iuj dancis +sur la tero sed multaj ŝajnis paŝi pleje sur la piedfingroj de iliaj +kunuloj!!</p> + +<p>Ĉiu zorgo forgesiĝis kaj eĉ la maljunuloj penis remontri la +facilmovojn de juneco. Sed ĉio finiĝas kaj antaŭ ol la amaso disiris +ili donis tri korajn aplaŭdegojn por la vikaro kiu estis tiom farinta.</p> +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est2-index">Back to Vol. II index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est2-11-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.</div> +<div class="fleft">25. (Vol. II., No. 11.)</div> +<div class="fright"><i>Novembro, 1905.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>La Esperanta Gazeto por la<br > + Propagando de la Internacia Lingvo.</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE, 67, Kensington Gardens Square, W.</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Wholesale Agents: 41, Outer Temple, London, W.C.<br> +All Communications should be sent to THE EDITOR, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</div> +</div> + +<div id="est2-11-2" class="left toc"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS.</div> +<table> +<tr><th></th><th class="sc">Page</th></tr> + +<tr><td><a href="#est2-11-13" class="sc">The Congress of 1906</a></td><td class="numb">161</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-11-14" class="sc">Notes on the Orient</a>, Part V. (by Col. +H. K. Gordon)</td><td class="numb">162</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-11-15" class="sc">A Double Acrostic</a> (by Clarence +Bicknell)</td><td class="numb">163</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-11-16" class="sc">Woman, The Incomprehensible</a> (translated +by G. C. Law), concluded</td><td class="numb">164</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-11-17" class="sc">Jacko</a> (by E. W.)</td><td class="numb">165</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-11-18" class="sc">Boulogne Reminiscences</a> (by Clarence +Bicknell)</td><td class="numb">168</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-11-19" class="sc">The Caucasus</a>, a Poem (translated by +A. Nippa)</td><td class="numb">168</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-11-20" class="sc">Our Land</a>, <a href="#est2-11-21" class="sc">Live On</a>, Poems (by 4686)</td><td class="numb">169</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-11-23" class="sc">The Esperanto Subjunctive</a> (by +R. J. Lloyd, D. Lit., M.A., F.R.S.E.)</td><td class="numb">170</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-11-24" class="sc">Buddha, The Sower</a> (by A. Simon)</td><td class="numb">171</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-11-25" class="sc">Reminiscences</a>, Part XI. (by E. Metcalfe, +M.A., Oxon)</td><td class="numb">172</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-11-27" class="sc">Saved from Death</a>, Serial (by General +George Cox), concluded</td><td class="numb">174</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-11-29" class="sc">The Congress Committee</a></td><td class="numb">176</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-11-30" class="sc">The Inferno of Dante</a> (by D. H. +Lambert, B.A.)</td><td class="numb">176</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-11-31" class="sc">Last Rose of Summer</a> (by A. Grabowski)</td><td class="numb">176</td></tr> +</table> +</div> + + +<div id="est2-11-3" class="reklamo right"> +<p style="text-align:right;font-size:90%;" lang="fr">MARQUE DÉPOSÉE,<br > +No. 13195.</p> + +<p style="font-size:160%;">THE ...<br > +ESPERANTO<br > +BLEND.</p> + +<p style="padding-left:2em;">Registered Trade Mark, No. 270,042.<br > +Registered Label, No. 272,434.</p> + +<p>THE ESPERANTO BLEND is a combination of the finest Whiskies from the +Highlands of Scotland, and is of special interest to Esperantists, as +the label has been designed to serve as a "propagandilo." A liberal +CASH DISCOUNT will be allowed to bona-fide Esperantists who comply +with the conditions, which can be ascertained on application to the +Sole Proprietors—</p> + +<p>BUCHANAN, SCOTT & CO.,</p> + +<p style="padding-left:2em;">Garthland Street, Glasgow,<br > +Scotland.</p> + +<p>Telegraphic Address: "ESPERANTO, GLASGOW."</p> +</div> + + +<div id="est2-11-4" class="reklamo" lang="eo"> +<p>LA PLEJ NOVA KAJ PLEJ BONA PROPAGANDILO ...</p> + +<p style="font-size:160%;text-align:center;">Cigaredo Esperanto</p> + +<p class="sc center">(Speciale Elektita Tabako de Virginio).</p> + +<p>Bonvolo skribi por detaloj al:</p> + +<p>TABAKA SINDIKATO ESPERANTISTA, GLASGOW, SCOTLAND.</p> +</div> + + +<div id="est2-11-5" class="reklamo left" lang="eo"> +<p><b>ĈIUJ, NI POVOS<br > +PARADIZON IRI.</b></p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kiu bone trinkas,</span> +<span class="i0">Tiu bone dormas.</span> +<span class="i0">Kiu bone dormas,</span> +<span class="i0">Tiu ne pensas malbone.</span> +<span class="i0">Kiu ne pensas malbone,</span> +<span class="i0">Tiu certe ne pekas.</span> +<span class="i0">Nu, ĉar kiu ne pekas.</span> +<span class="i0">Paradizon eniros.</span> +<span class="i0">De nun, bone trinku.</span> +<span class="i0">Kaj vi paradizon iros.</span></div> +</div> +<hr class="short" > + +<p>Por tio ĉi, oni devas aĉeti bonajn vinojn, kaj sin +turni al:—<br > +<b>Sro. Ch. Jadeau en Mercurey (S. & L.) France.</b></p></div> + +<div id="est2-11-6" class="notice right"> +<p style="font-size:170%;">The "Review of Reviews"</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;"><i>Is the Best Magazine for Busy People. And it is read by +‘Esperanto’ Students.</i></p> + +<p>The aim of this Magazine is to make the Best Thoughts of the Best +Writers universally accessible at a Trifling Cost.</p> + +<p>The busiest and poorest in the community may here follow with +intelligent interest the great movements of Contemporary History.</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;">Post Free for Twelve Months, 8/6,<br > +10 fr. 75c., or 8.50 marks.</p> + +<p>Office: MOWBRAY HOUSE, NORFOLK ST., LONDON.</p> +</div> + + +<div id="est2-11-7" class="reklamo left"> +<p><b>ESPERANTIST WEEK-ENDS.</b></p> + +<p style="padding-left:2em;">A Fellow of the B.E.A. Highly Recommends ...</p> + +<p style="padding-left:2em;"><b>"Westbury," Robertson Terrace, +HASTINGS</b>, as a week-end resort throughout the winter.</p> + +<p>Special Inclusive Week-end Terms to Esperantists, 13/-.</p> +</div> + +<div id="est2-11-8" class="reklamo right"> +<p><b>Correspondence Lessons in Esperanto</b></p> + +<p style="text-align:center;font-size:80%;">ARE GIVEN BY</p> + +<p><b>Mr. A. MOTTEAU</b>, Certified Teacher of Esperanto, 157, Earlham Grove, +Forest Gate, London, E.</p> + +<p><i>7/6 the Quarter.</i></p> +</div> + + +<div id="est2-11-9" class="reklamo left" lang="eo"> +<p style="text-align:center;font-size:110%;">POŜTMARKOJ.</p> + +<p>Granda pakaĵo da novaĵoj; 50 nove eldonitaj raraj Koloniaj & +Alilandaj Markoj, enhavanta multajn "Reĝ-Kapojn" Koloniajn; +rimarkinda valoro; kosto 1 f. 50 afrankite (1s. 1d.). Aroj por elekti +sendataj je aprobo. Por komencantoj aŭ progresintaj kolektantoj.</p> + +<p class="center">WINCH BROTHERS, COLCHESTER, ENGLAND.</p> +</div> + + + +<div id="est2-11-10" class="reklamo right"> +<p style="text-align:center;font-size:110%;">STAMPS.</p> + +<p>Grand Novelty Packet; 50 recent issue rare Colonial and Foreign +Stamps, including many King’s heads; marvellous value; 1s. 1d. post +free; selections on approval; suit beginners or advanced collectors.</p> + +<p class="center">WINCH BROTHERS, COLCHESTER.</p> +</div> + + +<div id="est2-11-11" class="notice" lang="eo"> +<div class="h5"><i>Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi.</i></div> +<ul> +<li>Sro. <span class="sc">W. Huddy</span>, Fore Street, Liskeard, Cornwall. Deziras +interŝanĝi poŝtmarkojn kun samideanoj en Maltujo, Bulgarujo, +Turkujo and Persujo. Ankaŭ sendos belajn ilus. p-k. por poŝtmarkoj.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">James Krogman</span>, 15, Tilney Street, Walton, Liverpool. +Deziras interŝanĝi ilus. p-k. kun alilandaj Geesperantistoj.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">W. Miles</span>, Inĝeniero, 80, Station Road, Petersfield, +Hants. Deziras koresp. per leteroj & koloritaj p-k. kun samideanoj. +Ankaŭ kun Germanoj pri Art-forĝaĵoj. (Kundschmiedearbeiten).</li> + +<li>Sro. <span class="sc">T. Newburgh</span>, Gasa Kompanio, Christchurch, New Zealand. +Deziras kores. kun alilandanoj.</li> + +<li>Sro. <span class="sc">Waldemar Pfeiffer</span>, Poste Restante, Lodz, Poland. +Deziras interŝanĝi poŝtmarkojn aŭ p-k. kun Esperantistoj +ne-Eŭropaj.</li></ul> + +<p>La Kosto de la Enskribo estas 6d. (70c. poŝtmarkoj).</p> +</div> + + + +<div id="est2-11-12" class="banner border center"> +<p class="pagenum">161</p> +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST</h4> + +<p>The Esperanto Gazette for the Spread of the International Language.</p> + +<div style="float:left;font-size:80%;width:37%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS +RICEVEBLAJ ĈE<br > +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;width:60%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> + <li>H. Bolingbroke Mudie, Esq., 67, Kensington Gardens Square, London, W.</li> + <li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> + <li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li> + <li>FRANCE.—Grupo Pariza, 28, rue Serpente, Paris.</li> + <li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> + <li>NEW ZEALAND.—Esperanto Society, P.O. Box 50, Auckland.</li> + <li>RUSSIA.—Societo Espero, Bol Podjaceskaja 24, log 12, St. Petersburg.</li> + <li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +</ul></div> + +<hr> + +<p style="float:left;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p style="float:right;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p lang="eo"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis poŝtmarkon.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtmarkoj, kiuj estas akceptataj laŭvaloro.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni sendu ĉiujn artikolojn, demandojn kaj avizojn al La Redaktoro, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</i></p> + + +<p style="float:left;width:25%;padding-left:2em;">25. [Vol. II., No. 11.]</p> + +<p style="float:right;width:25%;font-size:80%;text-align:left;"> +Subscription, 3s. Per Annum. +Single Copies, 4d. net. Nos. +2 to 13, 6d. each; Later Issues +4d. each, net.</p> + +<p>NOVEMBRO, 1905.</p> +</div> + + +<div id="est2-11-13" class="article" lang="eo"> +<h5>LETERO DE D<sup>ro</sup> ZAMENHOF AL S<sup>ro</sup> SCHNEEBERGER PRI LA DUA +UNIVERSALA KONGRESO DE ESPERANTO EN SVISUJO, 1906.</h5> + + +<p><span class="sc">Kara Sinjoro</span>,—Kun granda plezuro mi legis en via letero, ke la +Svisaj Esperantistoj decidis inviti la 2an kongreson en Svisujon. Tre +bone, bonege! Svisujo, kiu, ne havante ian nacian lingvon, estas la +plej neŭtrala lando en la tuta Eŭropo, estas la plej bona loko por +kongreso neŭtrale-homa, kaj mi esperas, ke tie ĉiuj Esperantistoj +sentos sin bonege. Mi eĉ antaŭvidas, ke venos iam la tempo, kiam +Svisujo fariĝos la natura konstanta centro de la tuta +Esperantistaro.</p> + +<p>Mi persone ne povas nun decidi, ĉar la decidado pri la kongreso +apartenas nun al la "Komitato de Organizado" elektita en la unua +kongreso; sed mi esperas, ke la komitato nenion havos kontraŭ +Svisujo kaj akceptos la inviton de la Svisoj kun plej granda plezuro +kaj danko.</p> + +<p>Mi esperas, ke la Svisaj Esperantistoj faros ĉion kion ili povas, +por bonege prepari la kongreson kaj fari el ĝi imponantan grandiozan +manifestacion de interpopola frateco, grandan feston, en kiu krom la +Esperantistoj partoprenos ankaŭ miloj da ne-Esperantistoj, kiuj +venos kiel gastoj serĉantaj impreson kaj foriros entuziasmigitaj kaj +Esperantigitaj. Mi esperas, ke la Svisaj Esperantistoj nun ofte +kunvenados kaj korespondados inter si, por pretigi ĉion kiel eble +plej bone, plej majeste kaj plej frue.</p> + +<p>Kompreneble, la Svisaj Esperantistoj devas agadi en plena +interkonsento kun la "Provizora Komitato de Organizado." Ili devas +ankaŭ peti konsilojn de S<sup>ro</sup> Michaux, kiu havas jam kelkan sperton.</p> + +<p>Ĉar la plej grava celo de niaj kongresoj estas la <i>propagando</i>, tial +laŭ mia opinio la afero nepre devas esti aranĝita tiamaniere, ke en +ĉiuj kunvenoj kaj solenoj krom la Esperantistoj povu partopreni +ankaŭ kiel eble plej multe da <i>ne</i>-Esperantistoj (kompreneble ne +kiel membroj de nia familio, sed nur kiel <i>gastoj</i>, por difinita +pago). Por tio oni devus kiel eble plej frutempe veki la intereson de +la tuta mondo por nia kongreso per lerte kaj alloge verkitaj gazetaj +artikoloj, pri kiuj kredeble zorgos la "Provizora Komitato de +Organizado." La komitato kompreneble ne devas forgesi dissendi kiel +eble plej frutempe inviton al ĉiuj plej gravaj gazetoj de la mondo +kaj ripeti tiun inviton (eble kun peto pri definitiva respondo) 6–8 +semajnojn antaŭ la kongreso.</p> + +<p class="near_sig"> +Via,<br > + <span class="sc">Zamenhof</span>.</p> + +<p class="near_sig">Varsovio, 2. 10. 05.</p> + +<p>N.B.—"Private ni aŭdis, ke D<sup>ro</sup> Zamenhof ne sole venos al la +kongreso, sed proponos tie tre gravan aferon, pri kiu li revis en la +daŭro de tre multaj jaroj kaj kiu, malgraŭ sia granda graveco +elvokos tamen nenian disputadon, ĉar ĝi konsistos nur en la kreado +de aparta <i>sekcio</i>, al kiu ĉiu Esperantisto povos aliĝi aŭ ne +aliĝi laŭ sia propra bontrovo."</p> +</div> + + +<div id="est2-11-14" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">162</p> +<h5>ORIENTAJ MEMORAĴOJ.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Kolonelo H. K. Gordon.</p> + +<p>En Japanujo, oni diras, "Ne parolu la vorton, ‘belega,’ ne vidinte +‘Nikko’n’": kiu ja estas vera!</p> + +<p>"<i>Nikko</i>" certe estas paradizo de pejzaĝo Japana: la vilaĝo sidas +preskaŭ cent mejlojn de "Tokio," sesdek per vagonaro, kaj dudek per +vojo, tra la fama aleo de "<i>Cryptomeria</i>" arboj. La propra vilaĝo ja +ne estas granda, sed estas la ĉirkaŭa arego da temploj, antikvaj, +multekostaj, kaj speciale sanktaj. Vi rimarkos la ruĝan ponton trans +la rivero de "<i>Daiyagawa</i>" trans kiu neniu, escepte Lia Moŝto +Imperia, havas la rajton pasi.</p> + +<p>La bela Lago de "<i>Chiuzenji</i>," sidante 4375 futoj da alteco super la +marnivelo, kaj ĉirkaŭita de altaj montpintoj da ok—kaj naŭmil +futoj, estas atingebla por pied-irantoj. La laga supraĵo estas longa +po ok mejloj, kaj larĝa po tri. Salmoj kaj trutoj troviĝas en ĝiaj +akvoj, kapteblaj per reto pli ol per hoko. Sur la vojiro, vi pasas la +350-futa akvofalo de "<i>Kegon-no-Taki</i>." Apude troviĝas la sanigaj +sulfurŝprucoj de "<i>Yumoto</i>."</p> + +<p>Tamen, el ĉiuj tiuj lokoj jam vizititaj la plej ŝatita estas +"<i>Miyanoshita</i>" monteta saniga vilaĝo, atingebla de "<i>Yokohama</i>": 31 +mejlojn per relo, kaj poste marŝante, aŭ portate supren. Hoteloj +bonege mastrumataj per Japanoj estas multaj kaj tre favoritaj de +vizitantoj: la kuirado estas laŭ la Franca modo: la aero estas +ĝojiga kaj saniga: kaj troviĝas multe da banoj de ambaŭ natura +varma kaj malvarma akvo, alkondukataj per bambuaj tuboj de +"<i>Ojigoku</i>." Ĉirkaŭe troviĝas ekskursoj sufiĉaj por vi dum du +semajnoj aŭ eĉ pli. Kiam vi intencas iri iom malproksime, memoru +ĉiam kunpreni gvidon: alie, kredeble vi troviĝus danĝere +konfuzata, precipe en nevizitaditaj lokoj.</p> + +<p>La ĉefa apuda vidaĵo estas tiu de la bolantaj sulfurŝprucoj de +"<i>Ojigoku</i>," vojirante al la Lago de "<i>Hakone</i>": oni bezonas paŝi +tre singardeme: malmulto estas inter viaj pied-plandoj kaj la +bolantaj akvoj malsupre: vaporo ĉie leviĝas ĉirkaŭe: la vidaĵo +do estas stranga kaj vere mistera.</p> + +<p>Ĉe la vilaĝo de "<i>Atami</i>" malsupre sur marbordo, troviĝas unu +"<i>Gejzir</i>," simila al tiuj kiuj oni rimarkas en Islando.</p> + +<p>De la alta mont-kolo de "<i>Otome toge</i>" belegaj vidoj estas troveblaj +de la ĉiam mirinda konuso de Fuji.</p> + +<p>Longe marŝinte, tre plaĉas reveni Hotelon por varma bano, kaj +kviete ripozi antaŭ vespermanĝo.</p> + +<p>Printempe, ĉerizarbaroj estas gloraj kun neĝa floraĵo: produktante +neniun frukton, la Japanoj ilin kreskigas nur por la plezuro de ilin +rigardi. Aŭtune, la folioj de "<i>Acer</i>"-arbaroj belege fariĝas +flavaj kaj purpuraj kaj karminaj.</p> + +<p>Kiel Ĥinoj, la Japanoj uzadas tian sterkon por nutri siajn kampojn +kia farigas ilin tre malplaĉaj por pasantoj.</p> + +<p>La pli malriĉuloj, kiuj ne povas eĉ sin doni ofte la lukson de bano +aperas kontraste malpuraj, precipe la infanoj.</p> + +<p>La arbaroj estas rimarkinde malplenaj de birdoj kaj bestoj; ni diras +"Adiaŭ" al <i>Miyanoshita</i> tre bedaŭre.</p> + +<p>Kioto estas granda loko por artfabrikaĵejoj: ĝis kiam oni vidas la +klopodon kaj tempon necesajn por fabriki la "Cloisonné," k.t.p., oni +mankos formigi ideon nek pri modelo de ilia boneco, nek de ilia +valoro.</p> + +<p>De tie ĉi vi povas viziti la Lagego de "<i>Biwa</i>": kaj la trairo de la +akvorapidaĵoj de "<i>Katsura</i>" estas spertaĵo rimarkinda; la novaĵo +kaj ekscitiĝo vojaĝante tra oftaj serioj de ŝtonegplenaj kaj +bolantaj akvegoj estas memorindaj: la boatoj estas tre maldikaj, kaj +la malplej granda eraro vin pensigas ke vi iras ĝuste al detruiĝo! +tamen malfeliĉoj oni diras estas maloftaj.</p> + +<p>La pejzaĝo tra tiuj river-valegoj estas vera kalejdoskopo de natura +beleco.</p> + +<p>La plej belaj kaj bonevestitaj "Geisha" virinoj troviĝas en Kioto: +sed Orientaj dancoj kaj muziko nepre ne estas interesaj por +Eŭropanaj okuloj kaj oreloj.</p> + +<p>La Japanoj, tiel ni ĉiuj scias, estas grandamantoj de fizika beleco: +ĉe vojaj kurbiĝoj kie troviĝas belaj vidoj, vi preskaŭ ĉiam +vidos bastonetojn, enmetitajn tere, portantajn paperetojn, sur kiuj +estas skribitaj de pasantoj poetaj kaj imagaj versetoj. Ili estas +lertaj ĝardenistoj, precipe je miniaturaj ĝardenoj: ili fariĝis +adeptoj por malgrandigi arbojn, kaj krei monstraĵojn el la oraj +karpfiŝoj: ankaŭ por formigi artan pejzaĝon de <i>ŝtonetaĵoj</i>, +akvofaletoj, lagetoj, pontetoj, k.t.p.</p> + +<p>Ni mankis renkonti la rimarkindajn antikvajn gentojn, la "<i>Aïnus</i>."</p> + +<p>"<i>Nagasaki</i>" estas nia forira haveno, reirante al Hindujo. La fjordo, +ĉe kies supro sidas la urbo, estas bela. Treege bedaŭrinde ni ne +plu vidis la "<i>Pappenberg</i>" insulon ĉe la horizonto, sciante ke kun +ĝi fine velkis de niaj okuloj la plaĉa lando de Japanujo.</p> + +<p class="pagenum">163</p> + +<p>Kaj, tiamaniere, kiel diras mallonge Samuel Pepys, hejmen: kaj ree +labori ĉe Hindujo.</p> + +<p>Ĝenerale, la Japanoj estas bonegaj kuiristoj laŭ Franca modelo: sia +propra nutraĵo ne konvenas al Eŭropanaj gustoj: oni ne manĝas kun +tranĉiloj kaj forkoj, sed kun "<i>lignetoj</i>" kiel Ĥinoj.</p> + +<p>Ili estas tre sobraj: tre puraj ĉe siaj domoj: kaj ĉiam atendas ke +vizitantoj forprenu siajn ŝuojn enirante la domon. Ne troviĝas +meblaro: nek litoj, nek tualettabloj. Fenestroj kaj pordoj estas nur +kadroj papere streĉitaj.</p> + +<p>Neniam oni koleras, nek blasfemas: sed ĉiam kulturas ĝentilecon.</p> + +<p>Alilandanoj ordinare devas pagi ĉion duoble kaj trioble pli ol +patrujanoj.</p> + +<p>Anglaj ĉashundoj baldaŭ mortas por internaj vermoj, supozeble +trinkinte akvon de rizkampoj.</p> + +<p>Nune, Japanoj feliĉe uzadas Romajn literojn por presi kaj skribi, +anstataŭ Ĥinajn: ili ne elparolas la literon "l," kaj Ĥinoj ne +elparolas "r": tamen en Korea, oni ambaŭ uzadas.</p> + +<p>Japanaj vizaĝoj ĝis nun ne plene montras sekvojn de edukado kaj +ĝentileco: sed sendube tiu ĉi rezultos post iom da tempo. Mi mem +rimarkis kio povas deveni de prudenta penado tiun direkton: Marton, +1871, mi alestis en Parizo, kaj vidis ducentmilojn da Germanaj +soldatoj marŝi sub la "Arc de Triomphe": antaŭ ne longe, mi estis, +pasinte 33 jaroj, unu plena generacio, ĉe la Ekspozicio de +Düsseldorf, ankaŭ Cologne, k.t.p., kaj tiamaniere havis okazon +rimarki la grandan plibonigon je fizika sintenado kaj mieno de la +popularo Germana:—laŭdindan celon tre pliigata per la nuna lerta +Imperiestro.</p> + +<p>Vera enigmo estas, kial nacio, nome tiel aferema kiel la nia, ne +povas tion samon efektivigi!</p> +</div> + + +<div id="est2-11-15" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">DUOBLA AKROSTIKO.</h5> + +<p>Verkita de Clarence Bicknell.</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">MI PER L’ UNUA FREMDOLANDOJN VIDAS;</span> + <span class="i0">LA DUA MIN EN HOMAJN KOROJN GVIDAS.</span></div> +</div> + +<table> +<tr><td>1. AL <i>ĝi</i> virinoj iras ĝoje.</td><td>1. Kaj <i>ŝi</i> aĉetas ĉiufoje.</td></tr> +<tr><td>2. <i>Insulo</i> en la norda maro.</td><td>2. <i>Arbeto</i> de l’ insulkamparo.</td></tr> +<tr><td>3. Fumiĝas <i>ĝi</i> en homa buŝo.</td><td>3. Kaj <i>ĝi</i> per montrafingrotuŝo.</td></tr> +<tr><td>4. Tre ofte <i>ili</i> sur la tero.</td><td>4. <i>Ĝin</i> malbonigas dum somero.</td></tr> +<tr><td>5. Vi vidas <i>ĝin</i> je tago frosta.</td><td>5. <i>Ĝi</i> estas unu multekosta.</td></tr> +<tr><td>6. Trinkaĵo <i>ĝi</i> ne higiena.</td><td>6. Trinkaĵo <i>ĝi</i> la plej venena.</td></tr> +<tr><td>7. <i>Ĝi</i> portas lumon al la domo.</td><td>7. Pro <i>ĝi</i> hom’ ŝajnas nur fantomo.</td></tr> +<tr><td>8. Se <i>ĝin</i> kunporti vi kuraĝus.</td><td>8. <i>Vi</i> piedire bonvojaĝus.</td></tr> +<tr><td>9. Vi vidas <i>ĝin</i> en la preĝejo.</td><td>9. Kaj aŭdas <i>ĝin</i> ĉe l’ operejo.</td></tr> +</table> + +<p><i>N.B.—La unuaj literoj el la vortoj divenotaj alformas enmetitaj la vortojn de la akrostiko.</i></p> + +<p><i>La plej bona versigita solvo ricevos premion.</i></p> + +<p><i>Sendu la solvojn al S<sup>ro</sup> Clarence Bicknell, Bordighera, Italia.</i></p> +</div> + + +<div id="est2-11-16" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">164</p> +<h5>VIRINO LA NEKOMPRENEBLA. (Parto III.).</h5> + +<p class="center">El "De Omnibus," humora verko de Barry Pain.</p> + +<p class="center">Tradukis Geo. C. Law, kun afabla permeso de la verkisto, kaj +T. Fisher Unwin, la eldonisto.</p> + + +<p>Sed ŝajnas esti kelkaj homoj kiuj pensas ke omnibusisto estas io +inter ordinara servistino sensalajra, universala demandejo, kaj +senpaga portisto de pakaĵoj. Jes, mi estas pacienca viro, kaj mi +estas tiel volema fari komplezon al iu kiel iu al mi, sed estas limo +kie homa naturo haltiĝas, tiel oni diras.</p> + +<p>La antaŭhieraŭan tagon, mi konatiĝis kun tro multe da tiu gento +pri kiu mi aludas; ili venis en amaso. Unue estis maljunulino kiu +postulis pinglon kaj demandis ĉu mi povas prunti unu al ŝi. Mi +eltiris pinglon el mia veŝto kaj donis ĝin al ŝi kun afabla +rideto. Poste sinjoro demandis ĉu mi povas diri la korektan horon. +Estis du publikaj horloĝoj kontraŭ li, preskaŭ mordantaj lin, sed +mi supozas ke estis pli malkare enuigi min ol rigardi ilin. Mi diris +al li la horon. Ne estis afabla rideto, sed mi sciigis lin, kaj ne +ricevis dankon. Tiam knabo haltigis la omnibuson por demandi ĉu ĝi +estas iranta kien li scias ke ĝi ne iras, kaj ĉu mi havas peceton +da fadeno. Mi ĵus estis trankviliĝanta kiam dua maljunulino +turmentis min. Tio kion ŝi volis, mi imagas, estis kvieta hora +interparolado, kaj ŝi elektis min por la honoro ĉar mi estis la +plej oportuna. Ŝi komencis demandante ĉu mi povas diri al ŝi kiom +da poŝtmarkoj ŝi devas meti sur ian benitan koverton kiun ŝi tenis +en la mano. Tamen, mi estis bonhumora kun ŝi. Sed mi sciis ke la +plej posta ricevos esprimon de mia opinio. Tiu ĉi estis junulino. +Ŝi estis bela, ŝi estis bone vestita, kaj mi imagis ke ŝi estis +pura; sed ŝi estis la speco da malsaĝulino kiu turmentas miajn +nervojn. Ŝi diris kun malsaĝa ekrido, "Ho! ĉu vi povas sciigi min, +S<sup>ro</sup> Omnibusisto, se la pelto iam malaperas de viaj ĉevaloj?"</p> + +<p>"Mi ne havas ĉevalojn," mi respondis.</p> + +<p>"Mi signifas la ĉevalojn de tiu ĉi omnibuso," ŝi diris.</p> + +<p>"Ho," diris mi, "ili ne estas miaj; ili apartenas al la Kompanio."</p> + +<p>"Kaj ĉu la pelto iam malaperas?"</p> + +<p>"Ne," mi diris, "ĉar ili ne havas pelton; ĉevaloj havas haron; de +tio la vorto—ĉevalharo."</p> + +<p>"Kaj kion vi farus se la haro malaperas?" ŝi demandis.</p> + +<p>"Mi farus nenion," mi diris.</p> + +<p>"Ne eĉ se ĝi malaperas tre rapide?" diris ŝi.</p> + +<p>"Ne," diris mi, "ne eĉ se la ĉevaloj fariĝas tiel senharaj kiel +mia mano, ĉar ne estus mia afero."</p> + +<p>"Mi bedaŭras sciiĝi tion," ŝi diris, "ĉar mi volis demandi al vi +pri mia katido kiu——." "Sufiĉe, fraŭlino," mi ekdiris, "sufiĉe. +Oni imagas ke mi estas fadenujo, kaj poŝtoficejo, kaj tualetejo por +sinjorinoj, k.t.p., sed mi blindu, se mi estos imagata hospitalo por +malsanaj katoj! Ne, estas limo, kaj via piedo estas sur ĝi."</p> + +<p>"Ho, vi estas malagrabla!" diris ŝi.</p> + +<p>Ĉu ili ne estas mirindaj kreitaĵoj? Kaj kiam okazas oportuno gajni +ion, ili povas alteni sin.</p> + +<p>Ian tagon, viro donis al mi malgrandan fremdan moneron, havantan la +ŝajnon de arĝento, kio ĝi ne estis, kaj ne malsimila je la +ordinara sespenco.</p> + +<p>Ĝi havis trueton kaj tiu ĉi donis al mi penson. Mi metis najleton +tra la trueto, kaj kunigis la moneron al la omnibusa planko. Kaj nun, +mi pensis, ni vidos tion kion ni vidos. Unue, maljunulo eniris, +ekrigardis la moneron, ĉirkaŭobservis ŝajne virteme, kaj komencis +zumi. Tiam li observis min, sed mi ŝajnis ne vidi lin. Malrapide li +movigis sian piedon super la moneron, kaj kurbiĝis por kunligi sian +botfadenon. Mi vidis lin serĉantan tie, klopodantan levi la moneron; +tiam li lasis ĝin kaj residiĝis. Post momento, li eliris.</p> + +<p>Antaŭ ol mi finis ridegon, du sinjorinoj eniris. Ambaŭ el ili vidis +la moneron kaj tuŝetas unu la alian. Baldaŭ unu el ili kurbiĝis +por levi ĝin. Mi haltigis ŝin. "Pardonu min," mi diris, "sed kion +vi faras?"</p> + +<p>"Eklevonta sespencon kiun mi faligis iom antaŭe," diris ŝi, tute +kuraĝe.</p> + +<p>"Pardonu min," diris mi; "ĉu vi estas certa ke tio estas ĝi?"</p> + +<p>"Kompreneble, jes," diris ŝi.</p> + +<p>"Mi mem vidis ŝin faligantan ĝin," diris la alia sinjorino, "kaj mi +vidis ĝin rulantan tien. Tial ne penu preteksti ke ĝi estas via, +S<sup>ro</sup> Omnibusisto."</p> + +<p>"Certe ne," diris mi. "Se ĝi estas ŝia, ŝi levu ĝin. Mi nur +demandas ĉar mi neniam vidis ŝin faligantan ion."</p> + +<p>Tiam ŝi penadis levi ĝin, kaj la komedio komencis.</p> + +<p>"Ĝi eble gluiĝas al io," ŝi diris.</p> + +<p>"Jes," diris mi, "ĝi estas gluata per najleto tra la mezo. Sendube +vi faligis la martelon kaj najleton samtempe kiam vi faligis la +sespencon—sed<span class="pagenum">165</span> se vi observos ĝin, vi vidos ke ĝi ne estas +sespenco. Ĉu mi haltigos la omnibuson kaj alportos eltirilon por +levi ĝin? Estas domaĝe forlasi ĝin, vi scias." La sinjorinoj +spiregis, mi povas diri.</p> + +<p>"Nu," diris unu el ili, "mi raportos vin pro insultemeco."</p> + +<p>"Raportu min," mi diris.</p> + +<p>"Kaj estas la lasta tempo ke ni rajdos en tiu ĉi omnibuso," diris la +alia.</p> + +<p>"Nu, tio estas grava afero por la Kompanio," diris mi. "Sed, tamen, +estas kelkaj personoj en Londono krom vi, kaj mi pensas ke ni povos +progresi iel sen via favoro."</p> + +<p>Nu, pensu pri tio—du ŝajne respektindaj, bele vestitaj sinjorinoj, +kaj ambaŭ el ili mensogantaj kiel soldatoj por po tri pencoj!</p> + +<p>Por pasigi la enuigon de ĉiutaga laborado, mi ne pensas ke mi iam +trovis ion pli bonan ol la monero najlita al la omnibuso planko. Sed +post duonhoro, mi eltiris ĝin. Mi pripensis, iom pli da tio kaj mi +ne konfidos al mia patrino du pencojn por alporti al mi bieron sur +mia mortlito.</p> + +<p>Ian tagon, mi memoras ke dum mi atendis en la "Circus," sinjorino kun +hundo volis eniri la omnibuson.</p> + +<p>"Ĝi estas tute sendanĝerema," ŝi diris.</p> + +<p>Je tiu momento, ŝia hundo atakis mian kruron. "Tio estas nur ĝia +ludeto," ŝi diris.</p> + +<p>"Ne grave, sinjorino," mi rimarkis, piedfrapante la hundon en apudan +straton, "same tio ĉi estas mia ĝoja koreco. Kaj mi esperas ke via +hundo akceptos tion laŭ la intenco."</p> + +<p>Ŝi volis daŭrigi la argumenton, kaj la hundo ankaŭ, sed ni +formovis.</p> + +<p>La policanoj ne ŝatas la senmovadon.</p> + +<p>Sed ne imagu ke mi volas ataki la belan sekson. Tute ne; se virinoj +ne ekzistas, ni ne estus tie ĉi. Estas bonaj kaj malbonaj—simile +viroj, kaj la sola malsimileco estas ke la virinoj estas malpli +facile kompreneblaj. Nature, estas la plej malbonaj kiujn oni plej +longe memoras.</p> +</div> + + +<div id="est2-11-17" class="article" lang="eo"> +<h5>ĜAKO.</h5> + +<p class="center">Veraĵo, rakontata de E.W.</p> + +<p class="center"><i>La aŭtorino rizervas ĉiajn rajtojn.</i></p> + + +<p>Mi estis ĉe bo-onklo kaj onklino kiuj filigis unu el miaj fratoj kaj +amis ĉiujn siajn genevojn. Ni ilin amis, precipe la edzinon, kaj +ĉiu el ni pasigis jare kelke da semajnoj en ilia granda gastama +domo. Tiu ĉi staris sur la deklivo de iom longa montetaro, ĝia +antaŭa parto havis nur du etaĝojn, kies fenestroj rigardis la +ĉefvojon kaj la supron de la monteto; ĝia posta flanko havis +malsupre trian etaĝon, kaj videgon trans longa bela ĝardeno, sur +larĝa fertila platlando. La tuta ĝardeno kuŝis sur la monteto kaj +preskaŭ tute estis kampara, ĉar inter ĝi kaj la najbaroj staris +muroj kune kun altaj arboj kaj arbetoj; somere ĝi estas tute +nevidebla krom el ĝiaj propraj fenestroj.</p> + +<p>Niaj geonkloj havis multajn dorlotojn, hundon, katon, katidojn, +grandan blankan kokatuon, kolombojn kun iliaj idoj, kanariojn flavajn +kaj verdajn, dormuson, sciuron kaj erinacon.</p> + +<p>Tiujn ĉi estaĵojn mi konis, kaj pli malpli mi ilin ametis, sed ĵus +antaŭ la vizito pri kiu mi skribas, alvenas nova gasto pri kiu oni +al mi rakontis nenion bonan. Ĝako estis aĉetita de mia onklino de +krueloj knaboj, kiuj, rompigintaj ĝian flugilon per ŝtonbatoj, lin +kaptis.</p> + +<p>Ĉe ŝi, Ĝako unue estis malĝoja sed pacema, poste li ja amis la +bonfareman mastron, toleris la mastrinon kaj la kuiristinon, kaj +neobservis la geservistojn kaj malamis aŭ malestimis ĉiujn aliajn, +homojn kaj bestojn.</p> + +<p>Estis ja mirinde ke unu sola birdo povu elpensi tiom da rimedoj +diversaj por turmenti siajn kunkreitojn. Ĉiumatene li ĉiam staris, +kaŝata per folioj, sur branĉo de arbeto apud la flankpordo al kiu +la vilaĝanoj alportis korbojn da viando, fiŝoj, kortbirdaro, +legumoj, butero, kremfromaĝoj kaj fruktoj. Tial ke estis en la +urbeto nur unu butiketo, oni aĉetis kaj pagis preskaŭ ĉion ĉe tiu +ĉi pordo. Malbona afero por la senzorga komercisto, kiu ĉesis +rigardi sian korbon! Ĉar en unu minuto ĝia enhavo malgrandiĝis, +vundiĝis, dispeciĝis aŭ kovriĝis de koto.</p> + +<p>Se veturilo starus antaŭ la pordego, aŭ se rajdanto tie lasus +ĉevalon, Ĝako sin trovas bekfrapante la piedojn de la besto, aŭ +sur ĝia kapo, akre pikante la internon de ĝiaj molaj oreloj, aŭ +eltirante ĝiajn kolharojn. La ĝardenisto ofte plendadis ke la +diableto lin sekvis horon post horo, kun la sola celo vidi en kia +maniero plej malhelpi lian laboron. Kiam li revenis de sia +meztagmanĝo, ofte li trovis elteratajn la bulbojn kiujn li ĵus +antaŭe enterigis, kaj la semojn disĵetitajn. Li tamen neniam povis +tre koleriĝi kontraŭ tiel lerta friponeto.</p> + +<p>Ĝako ne pardonis mem al la geinfanoj kiuj,<span class="pagenum">166</span> elveninte el la lernejo +paroĥa, estis invitataj eniri dekope aŭ dekduope en la ĝardenon +kaj tie kolekti kaj manĝi la tre sufiĉajn fruktojn. Iliaj +kompatindaj malgrandaj kruroj montris multe da cikatroj antaŭ ol ili +plendis pri siaj suferoj.</p> + +<p>Poste Ĝako ĉiam malliberiĝis matene dum kelkaj horoj; tiu ĉi +disciplino tamen ne plibonigis lian karakteron, sed li havis unu +meriton, amon fidelan por la mastro, kies reciproka amo savis lin de +ekzilo. Ĝakon mi ne ŝatis; al mi la boneco sen inteligenteco estas +almenaŭ respektinda, sed spirito lerta unuiĝinta kun koro malmola +min ĉiam repelas; ankaŭ mi tute malamas bekbatojn kaj gratojn tial +ke mi neniam min alproksimigis al li. Videble mia evito lin allogis. +Kiam ajn mi promenis en la ĝardeno aŭ fruktarbejo li min sekvis. +Enfine mia onklino diris: "La birdeto deziras ke vi lin flatu, certe, +vi ne ĝin timas." Mi hontis rifuzi, mi do min kurbigis, kaj plezure +mi vidis la kapplumojn ekvertikaliĝi kaj la flugilojn ĝoje flirti +tiam, kiam mia mano tuŝetas la glatan nigran kapeton.</p> + +<p>De tiu momento ni fariĝis amikoj, iom poste li ĝoje saltadis sur +mian manon kaj permesis al mi lin altlevi kaj forporti kiam ajn kaj +kien ajn mi volis. Mi ĝuis tion ĉar mi malŝatas esti antipatia al +ia kreito de Dio, kaj mi pasis kun li multe da belaj horoj. Vere mi +ne aprobis liajn morojn, sed mi kredis povi instrui al li la +honestecon la bonecon kaj eble eĉ la sindonemon. Unufoje mi diris: +"Pensu, kara mia eto pri via vivo estinta, estanta kaj estonta. Vi +estis suferanto senhelpa, inter la manoj de knaboj senpensaj, +sensentaj. Vi estas iom feliĉa nenion perdinta krom la amo de viaj +kunvivantoj kaj la plenuzo de via dekstra flugilo. Vi havas ĉi tie +almenaŭ tri amikojn, la geonklojn kaj min. Vi estos ĉiam bone +zorgata, en hejmo komforta, gaja, kaj sana. Forlasinte viajn +krimetojn, iĝinte bonfarema kaj ĝentila kontraŭ ĉiuj tiel, kiel +vi jam estis kontraŭ mi, vi estos tre feliĉa, amata de ĉiuj, kiuj +vin konos. Mi do vin petas, estu tiel bona, estiminda kaj honesta +kiel vi estas lerta kaj amuziga, por ke vi fariĝu laŭdilo kaj +honaro al la gemastroj kaj al mi."</p> + +<p>Ĝako ŝajnis kortuŝita per miaj paroloj, sin premante al mia brako +kiu ripozis sur ŝtona tablo li rigardis aminde kaj scivole en miajn +okulojn. Mi lin kredis pentigintan, mi trompiĝis. Sed ankaŭ li ne +volis min trompigi, ĉar li tute ne estis trompulo, eble pro manko de +lingvo universala ni malkomprenis unu la duan.</p> + +<p>Apenaŭ mi lin lasis, kiam li suprenrampis sur la tegmenton de la +kolombejo kie perfortege frapante li furiozigis la virbirdojn kaj +fortimigis iliajn ĝentilajn edzinojn el la nestoj.</p> + +<p>Du tagojn post tio, okazis la plej granda malbono el la tuto. Mi +sidis en laŭbo, kaj Elfio belega hundo (kies haroj estis longaj kaj +frizaj kaj kies oreloj estis longegaj) min vidis kaj ĝoje kuris al +mi! Vidante Ĝakon sur arboreto tre proksima al mia kapo, li metis +siajn antaŭpiedojn sur miajn genuojn kaj riproĉe min rigardis +kvazaŭ aminde kaj humile min demandi: "Kiel ajn vi povas kuraĝigi +tiun netaŭgulon? Vi scias ja ke li tute estas malbona." Mi +respondis, "Nur troe mi tion scias, Karulo, sed ankaŭ mi scias ke ni +devas penadi per bonaĵoj plibonigi la malfeliĉulojn kiuj ne estas +ankoraŭ bonaj."</p> + +<p>Mi estus plu dirinta sed tiel subite ke mi apenaŭ havis tempon kovri +per unu mano la helbrunajn okulojn de Elfio kiam Ĝako jam staris sur +lia kapo furioze ĝin batante per beko kaj flugilojn. Mi rapide +forpuŝis la birdon kaj eniris kun la hundo en la domon. Mi decidis +ke dum tri tagoj mi tute ne parolos al la kulpuleto, sed la duan +matenon, sciiĝante ke li nenion manĝis mi dolĉiĝis kaj pardonis +lin.</p> + +<p>Mi restis ankoraŭ duon-monaton ĉe miaj geonkloj; tuttempe estis +Ĝako tiel kvieta kaj ĝentila, ke mi kore min gratulis pri lia +plibonigo, kredanta ke ĝi daŭros kaj ke mi vidos miajn esperojn +tute plenumigitajn.</p> + + +<p class="center">II.</p> + +<p>Kompreneble mi ricevis en ĉiu letero sciigon pri Ĝako: dum multaj +tagoj post mia foriro li estis tre kvieta sed li fariĝis poste pli +ol antaŭe petolema; li eniris mem en apudan ĝardenon kie li treege +ofendis nejunan oficiron kies lakeo rakontis al servisto de mia +bo-onklo tion, kion mi nun skribos.</p> + +<p>Multaj el la detaloj ŝajnas al mi nekredeblaj sed nesciante la veron +mi skribas la tuton tiel kiel mi ĝin sciiĝis. La kolonelo, kiu +estis dando kaj tre fiera pro sia grandeco kaj sia mieno, havis nur +koroneton da grizharoj, zorge koloritaj brune; la verton de lia kapo +kovris peruko bruna. Dum li sidis en laŭbo kune kun tri fraŭlinoj, +Ĝako, nevidita malsupreniris el arbo, ekprenis la perukon kaj ĝin +bekotenante flirtis longe la ŝtoneta vojeto ne sin permesante +kaptiĝi. La kolonelo tiel furioziĝis pri la ekspozicio de sia +duonsenhareco ke li ordonis al sia lakeo mortigi senprokraste la +birdon. Tiu deviĝis ŝajne obei al sia Estro, sed antaŭ ol serĉi +pafilon li diris al ĝardenisto de miaj geonkloj, "Mi petas, diru al +lia respektega Moŝto ke li ne timu pro pafado; mi bone zorgos Ĝakon +ne trafi."</p> + +<p>Supozeble la lerta friponeto sciis pri la kruela celo de sia milita +malamiko kaj faris projekton revenĝan. Okazo baldaŭ alvenis kaj li +ĝin utiligis. Unu postmeztagon la sinjoro eliris rajdante kaj ne +revenonte ĝis tiam kiam li sin vestos por granda adiaŭa +vespermanĝo al kiu li invitis siajn multajn gekonatojn.</p> + +<p class="pagenum">167</p> + +<p>Lia fidata servisto profitis de lia longa foresto por viziti sian +duonpatrinon kaj ŝiajn naskitojn, antaŭe pretiginte ĉion, kion +bezonos sia estro.</p> + +<p>Sur la lito kuŝis neĝblanka ĉemizo kies brusto diafaniĝis per +pasamento, kaj trukudraĵo, paro da travideblaj strumpetoj de blua +silko, paro da dancŝuetoj tre delikataj, kaj multekosta vesto +brodita de arĝento kaj perloj.</p> + +<p>Sur tablo staris ujoj enhavantaj vasojn da pomadoj, pudroj, sapoj kaj +kaloroj, por beligi vizaĝharojn kaj haŭton. La servisto estis +formovinta la orajn kovrilojn de ĉiuj tiuj ĉi ujoj, de multe da +odorboteloj kaj mem de juvelujeto, por ke sia iom malpacienca estro +povu preni rapide ĉion, kion li volos. En la vestejo li pretigis la +banilon kaj ĉirkaŭ trionon pleniĝis per akvo el kiu li aldonos +akvon varmegan tiam kiam ĝi diziriĝos. Alfine li eliris, ŝlosis +zorge la eksterajn pordojn de la du ĉambrojn, enpoŝis la ŝlosilojn +kaj gaje formarŝis al sia patradometo.</p> + +<p>Mizerulo! li sin gardis kontraŭ homa trudo sed tute ne pensis pri +birdoj. La dormo ĉambro havis tri fenestrojn, el kiuj unu estas +malferma; ekster ĝi kreskis branĉetoj de arbo kies aliaj branĉetoj +tuŝis al la vestibla fenestro de la dua etaĝo. Ĝako eble +supreniris la ŝtuparon, eliris tra unu fenestro kaj enirinte tra la +dua sin trovis en la litĉambro de la kolonelo. Certe estas ke oni +lin vidis malsupreniri per la ŝtuparo kiam li forlasis la domon.</p> + +<p>Reveninte post du horoj kaj tri kvaronoj la servisto alportis akvon +bolantan por la bano. Gaje fajfante li malŝlosis pordon, subite +aŭdiĝis ekkrio kaj ĝemego. Unue li vidis sur skribtablo +renversitan inkujon, kies enhavo estis nigriginta plumujon de +elefantosto kaj veluran tablo-kovrilon. Ora ringosigelilo kaj du +ebonaj plumingoj mankiĝis, sed pli malfrue troviĝis en la banilo, +kune kun dancŝuo, vazkovriloj, multe da iloj da ŝtalo utilaj por la +sciensa kulturo de okulharoj, brovoj, vangharoj, dentoj kaj ungoj: +plie, ĉeno de virinaj haroj kun pendaĵo de diamantoj en blua +ŝtrumpeto multe ŝirita.</p> + +<p>Poste sin turninte al lito li vidis la ĉemizbruston tute ĉifitan +kaj per inko makulitan. Sur la tualettablo estis la difektaĵo +ankoraŭ pli granda; multaj el la odorboteloj renversiĝis kies +fluidaĵoj intermiksitaj kun pudroj multekoloraj, malpurigis la +muslinon kaj paron da gantoj arĝentegrizaj.</p> + +<p>Multe da juveloj, nome, butonoj ringoj, medalionoj riĉege ĉizitaj +aŭ emajlitaj, kaj antikvaj moneroj el oro mankis. Tiuj ĉi en la +daŭro de kelkaj tagoj troviĝis sub mebloj en diversaj ĉambroj aŭ +subŝtuparaj tapiŝoj.</p> + +<p>La servisto ne ankoraŭ reordigis la duonon da la objektoj kiam +tondris ĉe la pordego la frapo de lia estro. Bonŝance tiu ĉi +revenis tiel malfrue ke li ne havis (kiel rakontis la lakeo) eĉ +sufiĉe da tempo por blasfemi. Iu diris ke la lakeo ĝuis la +malpravaĵon de tiu tago almenaŭ tiom kiom la faranto mem.</p> + +<p>Kompreneble Ĝako malliberiĝis ĝis la postmorgaŭa foriro de la +kolonelo.</p> + +<p>Li tiam estinte liberigita paradadis fiera kiel ia venkinta heroo kaj +oni lin rigardis kun admiro preskaŭ egala, ĉar lia kontraŭulo tute +ne estis idolo popola. Tempe li vivadis kviete, sed granda ŝanĝo +lin estis atendanta.</p> + +<p>Laŭ konsilo medicina miaj geonkloj decidis sin transloki en pli +varman klimaton, kaj dum jaro vojaĝi. Tial ke ili devis disiĝi de +siaj bestoj kaj birdoj. Ĝako donaciĝis al ĝardenistedzino, kies +Joĉjo, Manjo, Viĉjo Sonjo kaj iliaj kvar pli junaj gefratoj lin +treege deziris, ilia patro ĉiam estis bonfarema kontraŭ li, kaj +ilia dometo staris malproksime de la ĉefvojo kaj de malbonaj knaboj: +tial ke ni povus kredi ke nia Ĝako tie estos feliĉa.</p> + + +<p class="center">III.</p> + +<p>Post proksimume tri jaroj mi trapasis la graflandon, kaj mi haltis +tri tagojn ĉe antikvaj amikoj en la urbeto. La duan tagon mi marŝis +malsupren en la platlandon por vidi Ĝakon kaj liajn gemastrojn, sed +ili ĉiuj forestis. La dometo staris apud arbeto en kiu la birdo +ĉiutage restis multajn horojn; kelkafoje en la somero li ne revenis +eĉ nokte hejmen. Tie li nun estis.</p> + +<p>La infanoj min brue kaj gaje bonvenigis kaj multe al mi rakontis pri +la superhoma lerteco kaj amuzigeco de mia amiko, ilia birda +kunludanto. Ili diris ke li sendube havas edzinon kaj idojn en la +arbetaĵo, kaj ili atendas ke tiuj ĉi baldaŭ venos al la dometo, +por prezentiĝi al la familio.</p> + +<p>Dum nia parolado pri Ĝako alvenis la patrino, kiu tute certigis tion +kion ŝiaj gefiloj al mi rakontis pri lia plibonigo. "Vere estas ke +li kelkfoje disŝiras butonojn el kolumoj aŭ manumoj, pendigitaj sur +branĉoj por sekiĝi, foje li enmetas sablerojn aŭ polverojn en la +buteron aŭ fruktaĵon, ankaŭ li tro amas tiri harojn kaj tordigi +ĉapon aŭ buklojn. Malgraŭ tiuj ĉi esceptetoj," diris la aminda +virino, "li estas tiel virta kiel ia Kristano, ĉar ni ĉiuj havas +niajn proprajn kulpojn." Tiam Manjo memorigis sian patrinon ke S<sup>o</sup> D., +maljuna fraŭlo, volis aĉeti Ĝakon po dek-kvin ŝilingoj, granda +prezo por monedo, kaj poste proponis livron, tamen ŝia patro +rifuzis, dirante ke neniam, neniel li vendos la friponeton, eĉ ne po +dekoble, ne po centoble la kosto nomita. Ankaŭ ŝia praavo diris ke +neniu devas tion vendi kion donace iu ricevis; plie li diris ke la +ĉeestado de tia birdo alportas bonŝancon al la hejmo, samtempe +asekuranta ĝojan vivadon al ĉiuj la tieaj loĝantoj. Kaj tiel +plu, denove, denove, en simpla boneco la honesta familio penadis +trankviligi mian koron rilate al la feliĉecon de Ĝako kaj al la +alta<span class="pagenum">168</span> estimado por liaj mirindaj virtoj sentita de liaj najbaroj, +laboristoj, kaj farma mastroj, la forĝisto la kuracisto, pastro, +poŝtisto, policanestro. Egale lin amegis la lavistinedzo kaj ĉiuj +virinoj en la ĉirkaŭaĵo, sen escepto eĉ de la malgaja, severa +lernejestredzino, la teruro de la tuta paroĥo.</p> + +<p>Kompreneble mi ne kredis ĉiun vorton el iliaj laŭdegoj, mi +aŭskultis tamen plezure, kaj plezurege mi enŝutis en la manetojn de +la infanoj la enhavon de mia monujo, donacon de po ok pencoj, kiun +ili ĝoje ricevis kaj mi diris "adiaŭ."</p> + +<p>Apenaŭ alveninte al fino de la ĝardena plektobarilo mi subite +aŭdis ekkrion, "Ho! fraŭlino! jen estas Ĝako! revenu! revenu!" Mi +rigardis, mi vidis mian amikon fiere saltantan de la arbeto al +dometo. Mi vidis sed mi ne iris returnen. Mi estis jam malfrua, mi +devis rapide marŝi. Se li min vidus, se li min rekonus, vere la +redisigo estus por ambaŭ tre doloriga. Se, kontraŭe, li min +forgesis....</p> + +<p>Neniam mi revidis Ĝakon, nek la ĝardenistan familion.</p> +</div> + + +<div id="est2-11-18" class="article" lang="eo"> +<h5>MEMORAĴOJ PRI LA BULONJA KONGRESO.</h5> + +<p class="center">Clarence Bicknell.</p> + + +<p>Tiun agrablan Dimanĉan posttagmezon, kiam ni ĉiuj iris al la +Wimereux ĉevalkuradoj, mi renkontis, apenaŭ alveninte, malnovan +amikon, kiun mi ne estis vidinta de multaj jaroj.</p> + +<p>Li estis ĉiam viro gaja kaj ŝercema, kaj tuj mi ekvidis ke li estas +neniel ŝanĝiĝinta. "Ho!" mi diris, "kia plezuro rerenkonti vin. +Kiam vi alvenis? kial? kun kiu? Eble vi partoprenas je la ĉiusabata +Angla ekskurso." "Jes," li respondis, "jes vere, ekskurso, ĉar +Vendredon mi finis mian kurson de Esperantaj lecionoj; tial nun mi +mem estas eks—kurso."</p> + +<p>"Do vi estas Esperantisto," mi ekkriis.</p> + +<p>"Kompreneble," li diris, "kiel ĉiuj saĝuloj. Ĉu vi ne vidas mian +steleton?"</p> + +<p>Sed, la ĉevalkurejo estis kovrata de steletoj, kiel la nokta ĉielo, +kaj unu pli malpli ne diferenciĝis, ĝis tiu momento mi ne rimarkis +ĝin.</p> + +<p>"Mi kore gratulas vin," mi diris. "Ĉu la ĉevalkuradoj vin +interesas?"</p> + +<p>"Jes, sufiĉe," li diris, "sed estas tre strange ke la hipodromo +kuŝas sur la montetoj."</p> + +<p>"Kial?" mi demandis.</p> + +<p>"Ĉar mi ĉiam pensis," li respondis, "ke oni neniam konstruis ilin +sur la montetoj; vi sciis ke la bestoj kiuj kuras estas ĉiam +ĉe-valoj."</p> + +<p>"Bone, bone," mi respondis, ridante; "mi memoras ke foje ni kune iris +al Angla kurado, ne vere?"</p> + +<p>"Certe," li respondis, "kaj ĉevalo falis kaj sia kruro rompiĝis, +aŭ, kiel niaj Francaj amikoj diras, iom idiome, <i>li rompis al si la +kruron</i>."</p> + +<p>"Jes," mi diris, "mizera besto; <i>almenaŭ li mem ne rompis sian +kruron</i> kiel diras, iomete idiomege niaj Anglaj amikoj, la malfeliĉo +okazis pro nezorgo de la rajdanto. Sed li ne povis partopreni poste +ĉe la ĉevalkuradoj."</p> + +<p>"Necese," mia amiko respondis, "ĉar li ne estis plu ĉevalo."</p> + +<p>"Mi ne komprenas," mi diris, "ne plu ĉevalo, kial? Li estis ĉevalo, +kvankam lama."</p> + +<p>"Precize," li diris, "la ĉevalo kun rompiĝinta kruro fariĝas +la-mulo, kaj mulo ne estas ĉevalo."</p> + +<p>"Sufiĉe, sufiĉe," mi ekkriis, "vi mem estas ĉiam serĉe-mulo! sed +nun adiaŭ. Ni nin revidos vespere, aŭ kredeble morgaŭ ĉe la +balo."</p> + +<p>"Jes, ĉe la balo," li diris, "sed vi ne serĉu min sur la planko de +la salono! Mi estos supre en la balkono. Ni ne iros por danci sed por +trovi konatojn, aŭ konatiĝi kun nekonataj Esperantistoj; pro tio ni +elektos la balkonon! Adiaŭ ĝis morgaŭ."</p> + +<p>Kaj ni disiĝis.</p> +</div> + + +<div id="est2-11-19" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">KAŬKAZO.</h5> + +<p>El Puŝkin.—Tradukita de A. Nippa (Ivanino).</p> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Sub mi la Kaŭkazo. Mi sola staradas</span> + <span class="i0">Sur neĝoj ĉe rando de la profundaĵo:</span> + <span class="i0">La aglo, fluganta de ŝtona altaĵo,</span> + <span class="i0">Proksime de mi en aero naĝadas.</span> + <span class="i4">De tie mi vidas de fluoj naskiĝon,</span> + <span class="i4">Unuan de neĝaj lavangoj moviĝon.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Malsupre la nuboj, humile irantaj;</span> + <span class="i0">Tra ili faladas la fontoj bruegaj,</span> + <span class="i0">Sub ili la nudaj ŝtonegoj grandegaj;</span> + <span class="i0">Pli sube la musko, arbaĵoj rampantaj,</span> + <span class="i4">Kaj poste la verdaj ombrplenaj arbaroj</span> + <span class="i4">Kun cervoj saltantaj, pepanta birdaro.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kaj poste jam homoj en montoj nestiĝas,</span> + <span class="i0">Kaj ŝafoj sur montaj deklivoj rampadas,</span> + <span class="i0">Kaj valon paŝtistoj malsupreniradas,</span> + <span class="i0">Rapida rivero Aragvo vidiĝas;</span> + <span class="i4">Rajdanton malriĉan per ŝtonoj kaŝanta</span> + <span class="i4">Kaj teren ludadas bruege ĝojanta.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ĝi ludas kaj bruas, la besto kaptata,</span> + <span class="i0">La manĝon el kaĝo el fero vidanta,</span> + <span class="i0">En vana malamo la bordon batanta,</span> + <span class="i0">Lekanta ŝtonegojn per ondo malsata....</span> + <span class="i4">Sed vane! nek manĝon, nek ĝojon havadas</span> + <span class="i4">Senvorte ĝin mutaj granduloj premadas.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-11-20" class="poetry" lang="eo"> +<p class="pagenum">169</p> +<h5 class="poem-header">HO! LANDO NIA.</h5> + +<p>Originale verkita de Esperantisto 4686.</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Nur unu sola lando estas</span> + <span class="i2">De paco, de frateco</span> + <span class="i0">En kiu la frataro ĝojas</span> + <span class="i2">Pro lingva unueco;</span> + <span class="i0">En kiun ĉiuj povas veni</span> + <span class="i2">Sen ia ajn demando</span> + <span class="i0">Pri raso, kredo, opinioj—</span> + <span class="i2">La Esperanto-lando.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="chorus"><i>Ĥoro.</i></span> + <span class="i2">Ho lando via, mia, nia,</span> + <span class="i4">Ho tutamonda lando.</span> + <span class="i2">Ni kore, ĝoje vin salutas,</span> + <span class="i4">Ho Esperanto-lando!</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ne por si mem, por famo sia</span> + <span class="i2">La anoj klopodadas.</span> + <span class="i0">Por cel’ pli glora, nobla, ili</span> + <span class="i2">Senĉese laboradas.</span> + <span class="i0">Por paco, ĝojo en la mondo</span> + <span class="i2">Por amo al homaro</span> + <span class="i0">Pripensas, penas kaj suferas</span> + <span class="i2">La Esperantistaro.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="chorus"><i>Ĥoro.</i></span> + <span class="i2">Ho lando via, mia, nia,</span> + <span class="i4">Ho lando de l’ frataro.</span> + <span class="i2">Ni vin salutas, kore, ĝoje</span> + <span class="i4">Ni, l’ Esperantistaro.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Do al ni venu ĉiuj homoj</span> + <span class="i2">El ĉiu eksterlando</span> + <span class="i0">Kuniĝi vi kuraĝe, saĝe,</span> + <span class="i2">Kun nia frata bando.</span> + <span class="i0">Jen nun foliojn, florojn portas</span> + <span class="i2">La branĉoj de l’ fruktujo,</span> + <span class="i0">La frukt-rikolto vin atendas</span> + <span class="i2">En Esperantistujo.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="chorus"><i>Ĥoro.</i></span> + <span class="i2">Ho! lando via, mia, nia,</span> + <span class="i4">De l’ paca olivujo.</span> + <span class="i2">Ni vin salutas kore, ĝoje,</span> + <span class="i4">Ho, Esperantistujo!</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-11-21" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">HO, VIVADU!</h5> + +<p>Originale verkita de Esperantisto 4686.</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Vivu, vivu, Esperanto!</span> + <span class="i2">Kara lingvo nia,</span> + <span class="i0">Kunligilo por homaro</span> + <span class="i2">Lingv’ internacia.</span> + <span class="i0">Kaj vivadu l’ Elspensinto</span> + <span class="i2">Zamenhof Doktoro,</span> + <span class="i0">Al li donu ĉiuj homoj</span> + <span class="i2">Dankojn kaj honoro.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="chorus"><i>Ĥoro.</i></span> + <span class="i2">Do vivadu l’ Elpensinto</span> + <span class="i4">Zamenhof Doktoro,</span> + <span class="i2">Kies nomon li laŭdadu</span> + <span class="i4">Per korega ĥoro.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Oceanoj kaj montaroj</span> + <span class="i2">Ne plu nin disigos</span> + <span class="i0">Unu lingvo, Esperanto,</span> + <span class="i2">Forte nin kunligos.</span> + <span class="i0">Kien ajn ni vojaĝados</span> + <span class="i2">Trovos ni frataron</span> + <span class="i0">Unulingvan familion</span> + <span class="i2">L’ Esperantistaron.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="chorus"><i>Ĥoro.</i></span> + <span class="i2">Do vivadu, k.t.p.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ne okazos plu malpacoj</span> + <span class="i2">Pro malkompreniĝoj</span> + <span class="i0">Ne plu interklarigistoj</span> + <span class="i2">Estos por sciiĝoj,</span> + <span class="i0">Ĉiu povos al alia</span> + <span class="i2">Esti bonhelpanto,</span> + <span class="i0">Ĉiuj interparolados</span> + <span class="i2">Meze Esperanto.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="chorus"><i>Ĥoro.</i></span> + <span class="i2">Do vivadu, k.t.p.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Do gefratoj, laboradu</span> + <span class="i2">Por la celo glora,</span> + <span class="i0">Per senlaca pacienco</span> + <span class="i2">Kaj kuraĵ’ fervora.</span> + <span class="i0">Vi la tagon de la venko</span> + <span class="i2">Tiel rapidigos</span> + <span class="i0">Kaj la tutan mondon baldaŭ</span> + <span class="i2">Esperantistigos.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="chorus"><i>Ĥoro.</i></span> + <span class="i2">Do vivadu, k.t.p.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-11-22" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">LIMERICK.</h5> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Estis iatempe fraŭlino</span> + <span class="i0">Troe bongustamulino;</span> + <span class="i0">Per spicaj manĝaĵoj</span> + <span class="i0">Kaj multaj frandaĵoj,</span> + <span class="i0">Ŝi iĝis internpeklitino.</span></div> +</div> +<p class="near_sig sc">G. D. Lewis.</p> +</div> + + +<div id="est2-11-23" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">170</p> +<h5>LA ESPERANTA SUBJUNKTIVO.</h5> + +<p class="center">Verkita de R. J. Lloyd, D.Lit., M.A., F.R.S.E.</p> + + +<p>La plej timeginda malamiko de nia kara lingvo estas la lingva herezo, +t.e., la propagando de falsaj kredoj pri la gramatiko. La plej +danĝera el tiuj ĉi falsaj kredoj estas hodiaŭ la neo de la +ekzistado de Subjunktiva modo en Esperanto. La granda miraĵo tamen +estas, ke en Esperanto, ĝuste tiom kiom en aliaj subjektoj, la +herezo elvenas ĝuste el tiuj samaj personoj, kiuj sin rigardas kiel +la plej fidelaj sekvantoj de la sankta kaŭzo.</p> + +<p>Mi unue vidis tiun ĉi herezon en la paragrafo 218 de la Sintakso +de tiu energiega Esperantisto, Doktoro Fruictier: kaj mi reĵetis +ĝin tuj. Sed mi silentis: ĉar mi sciis bone ke Sinjoro de +Beaufront diris ĝuste la kontraŭon, kaj diris ĝin tiel klare kaj +konvinkante, ke neniu, kiu scias vere kio Subjunktivo estas, povas +ĝin disputi. Tial mi ne sentis iun timon pro la kara lingvo, kaj +silentis.</p> + +<p>Sed nun ankoraŭ oni predikas fervore la manko de Subjunktivo, kaj +predikas ĝin kiel senca artikolo de la vera Esperanta kredo. Unue mi +volis lasi la tutan aferon al la Centra Lingva Komitato, kaj +intertempe ankoraŭ silenti. Sed la herezuloj ne silentas, kaj la +komitato ne komencas ankoraŭ verki. Mi skribas tial kun duobla celo, +respondi al la herezuloj, kaj elvoki baldaŭan decidon de la Centra +Komitato.</p> + +<p>La argumentoj per kiuj oni penas pravigi tiun ĉi opinion estas tiel +infanaj, ke mi preskaŭ hontas ilin rakonti. Mi tial nur signalas la +unu el ili, kiun mi trovas la plej bona. Se tiu ĉi falos, la aliaj +nepre falos ankaŭ. Oni diras simple ke nia glora Majstro neniam uzas +la vorton Subjunktivo, kaj tial Subjunktivo ne ekzistas! La bela, la +belega argumento!</p> + +<p>Kion taŭgas la neuzadon de la nomon, se li uzas ofte la modon mem? +Kaj la fakto, ke li uzas subjunktivan modon, estas simple neneigebla. +Mi donas malsupre dek frazojn, tiritajn el la du fundamentaj verkoj +de la Majstro, el kiuj ĉiu unu enhavas nedubeblan Subjunktivon. Jen!</p> + +<p class="near-head"><i>Krestomatio.</i></p> + + +<p>P. 33. Kaj li malkovris la manon, ke la serpento tie mordu.</p> + +<p>P. 221. La poŝto sendas specigistojn, por ke ili la leterojn +specigu.</p> + +<p>P. 88. Ŝi bezonis eniri du fojojn la ĉambron, por ke oni povu ŝin +rimarki.</p> + +<p>P. 89. La majstro zorgu ke neniu el la tri personoj malaperu el la +domo.</p> + +<p>P. 50. Metu viajn manojn en la liajn, tiel ke vi fariĝu edzo kaj +edzino.</p> + +<p>P. 53. Li lasis fari al ŝi viran vestaĵon, por ke ŝi povu +akompanadi lin.</p> + +<p>P. 291. Uzi jaron por tio, ke ili povu regule skribi en sia patra +lingvo.</p> + +<p>P. 309. Penante pli zorge, ke ĝi ne kontraŭagadu.</p> + +<p class="near-head"><i>Fundamento.</i></p> + +<p>P. 15. Subtenanta la kruĉon, por ke la virino povu trinki.</p> + +<p>P. 19. Estus tre bele, ke mi iru al la fonto.</p> + +<p>Neniu, kiu scias kio Subjunktivo estas, povos nei ke tiuj ĉi dek +frazoj enhavas dek diversajn Subjunktivojn.</p> + +<p>Skribante, mi aŭdas ke tiu ĉi sama batalado okazas nun samtempe en +Franclando, kaj mirege, en la paĝoj mem de la bela gazeto de Sinjoro +Fruictier, la "Lingvo Internacia." Sed, tiel kiel la Naturo ofte +provizas, inter la herboj de la kamparo, la kontraŭvenenan herbon +ĉe la flanko de la venena, sammaniere Sinjoro Fruictier provizas por +ni, en la paragrafo 163, ekzemplojn, kiuj estas tre bonaj +kontraŭvenenoj al paragrafo 218. Jen la ekzemploj:—</p> + +<ul> + <li>Mi deziras, ke li venu.</li> + <li>Estas necese, ke li venu.</li> + <li>Mi petas, ke vi ne faru tion.</li> + <li>Mi timas, ke li venu.</li> +</ul> + +<p>En Esperantaj gramatiklibroj la ekzemploj ofte parolas multe pli +bonan gramatikon ol la paragrafo. Mi lasos tial la paragrafon kaj +demandos kion tiuj ĉi kvar ekzemploj instruas?</p> + +<p>La aŭtoro priskribas la kvar dependajn verbojn, kiel imperativoj! +Tute ne: ne estas sola imperativo en la kvar sentencoj. Li donas al +ili la ŝajnon de imperativeco, uzante kiel ĉefajn verbojn "deziri" +kaj "peti." Sed tio estas pura sintrompado: la formoj, kiujn ni +diskutas ne estas la ĉefaj verboj, sed la formoj kun <i>u</i>-fino; kaj +nenio estas pli evidenta ol la fakto, ke ili estas dependaj tempoj, +formantaj dependajn frazojn, priskribantajn la objektojn ne nur de +"deziri" kaj "peti" sed ankaŭ de "timi," en kiu ne ekzistas la plej +malgranda nuanco de ordono aŭ de peto.</p> + +<p>Kaj tio estas ankoraŭ pli vera pri la ekzemploj, kiujn mi donis +antaŭe, skribitaj de la Majstro. Kolektante ilin, mi evitis zorge +verbojn ĉefajn, kiuj enhavis iun signifon de deziro aŭ peto aŭ<span class="pagenum">171</span> +ordono. La uzado de tiaj verboj en tia afero estas tute nezorga kaj +erariga.</p> + +<p>Rigardu la ĉefajn verbojn de la Doktoro,— malkovri, sendi, bezoni, +zorgi, meti, uzi, peni: ne estas unu sola el ili, kiu enhavas +imperativan ideon: kaj tial la tuta sentenco, kvankam ĝi enhavas la +modon nomitan "ordona," ne esprimas ordonon, nek eĉ peton aŭ +deziron.</p> + +<p>La Zamenhofaj ekzemploj, kiuj pleje turnas supremalsupren tiun ĉi +fantazian teorion, estas la dua, la tria, la sesa, la sepa kaj ia +naŭa. Ili enhavas ĉiuj la "por-ke" idiomon; kaj la kvina enhavas la +"tiel-ke" idiomon. Estus perdo de tempo argumenti pri tio. La bone +instruita leganto vidos tuj, ke la lasta enhavas subjunktivon de +rezultato, kaj la aliaj, subjunktivojn de celo.</p> + +<p>Por konfirmi sin en la vera fido, la plej efektiva ceremonio estas la +atenta kaj zorga legado de la argumentoj de paragrafo 218, kiuj penas +pruvi ke la "por-ke" konstruo <i>ne</i> estas subjunktiva. Al homo kiu +scias bone, kio subjunktivo kaj imperativo estas, tiu paragrafo +pruvos la direktan kontraŭon.</p> + +<p>Mia temo restas tial tute pruvita. Ĝi estas nun ĝuste tiel certa +kiel 1 + 1 = 2, aŭ kiel teoremo de Eŭklido estas. Mi skribas tial +Q.E.D.</p> + +<p>Sed legantoj demandos de mi, "Kial la Doktoro nomas ĉiam tiun ĉi +modon ordona?" Mi respondas, "Ĉar tio estas la plej bona nomo por +unu el la du ĉefaj oficoj de la modo." Sed kial li ne donis (diras +oni) al ĝi alian nomon, signifantan "dependa" modo. Eble li ne volis +doni du nomojn al la sama afero. Eble la duobla nomo, ordona-dependa, +simila al la imperativa-subjunktiva vorto de Sinjoro de +Beaufront—malplaĉis al li.</p> + +<p>Ĝi malplaĉas al mi ankaŭ, ĉar la modo estas neniam, samtempe, +ordona kaj dependa. Mi penis fari bonan Esperantan nomon por ĝi en +mia artikolo pri "Esperantaj Terminoj por la Esperanta Gramatiko," en +tiu ĉi gazeto por lasta Aŭgusto. Mia nomo, "postokaza," estis tute +korekta, kaj ampleksis la tutan signifon, sed nur bona gramatikisto +povas kompreni tion tuj. Kaj la celo de miaj Esperantaj terminoj +estas fari gramatikajn vortojn, kiujn la komencanto tuj komprenos.</p> + +<p>Mi vidas nun ke ni devos havi du terminojn por tiu ĉi modo—"ordona" +kaj "dependa." Efektive ĝi estas du distingitaj modoj, kaj ni +bezonas du nomojn por ĝi. Mi estas vidinta proponon por ŝanĝi la +formon de la unu aŭ de la alia. Sed tio estas tute nenecesa. Mi +malaprobas tion decidite.</p> + +<p>Ĉar kvankam la du formoj estas samaj, la eksteraj formoj estas ĉiam +malsamaj; la subjunktiva formo posedas ĉiam antaŭ si la konjunkcion +"ke," kaj ĉefan verbon antaŭ tio dum la ordona formo posedas nenion +antaŭ si. Ni devos tial, de nun, se la Centra Komitato konsentos, +priskribi la "u" modo kiel du modoj, la unu sekvanta "ke," kaj la +alia sekvanta nenion. La propono nomi la du la u-modo estas pura +meĥanikismo, kaj tute malscienca.</p> +</div> + + +<div id="est2-11-24" class="article" lang="eo"> +<h5>BUDHO, LA SEMISTO.</h5> + +<p class="center">Tradukita de A. Simon (Frankfurt a/Main).</p> + + +<p>Foje, kiam riĉa Bramano estis festanta sian dankofeston por la +rikolto, la Budho vojiris kun sia almoz-pelveto por ricevi sian +nutraĵon.</p> + +<p>Kelkaj el la homoj estis respektemegaj, sed la Bramano ekkoleriĝis, +kaj diris:</p> + +<p>"Decus pli bone al vi laboradi ol petadi almozojn. Mi plugas kaj +semas, kaj pluginte kaj seminte mi manĝas. Se vi farus same, vi +ankaŭ havus ion por manĝi!"</p> + +<p>Kaj la Lumigitulo respondis al li: "O, Bramano, ankaŭ mi plugas kaj +semas kaj pluginte kaj seminte mi manĝas."</p> + +<p>"Ĉu vi nomas vin terkulturisto," rediris la Bramano. "Kie do estas +viaj bovoj, kie estas la semo kaj la plugilo?"</p> + +<p>La Laŭdatulo parolis; "Kredo estas la semo, kiun mi semadas, bonaj +faroj estas la pluvo ĝin malsekigante, saĝo kaj modesto estas la +plugilo, mia animo estas la kondukilo, mi metas la manon je la tenilo +de la leĝo, serioza volado estas la vipo, kiun mi uzadas, kaj +streĉado estas mia plug-bovo. Mi plugas por detrui la malbonan +herbon de la trompo. La rikolto elirante el la semo estas la +nemortema vivo de la Nirvano, kaj per tio finiĝas ĉia suferado."</p> + +<p>Tiam la Bramano enverŝis riz-lakton en oran vazon, kaj ĝin +prezentis al la Laŭdatulo, parolante: "La instruisto de la homaro +manĝu tiun ĉi riz-lakton, ĉar la honorindega Gotamo plugas sulkon +portanta la frukton de la nemortemeco."</p> +</div> + + +<div id="est2-11-25" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">172</p> +<h5>FRAGMENTAJ MEMOROJ.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon).</p> + +<p class="center"><i>La aŭtoro rizervas ĉiajn rajtojn.</i></p> + + +<p>"Mi esperas ion diri pri la <i>Pulman’a</i> vagono." Tiun sentencon mi +skribis en la lasta fragmento; sed, tiun <i>Pulman’an</i> vagonon +priskribante, devige mi sekvas la konsilon de Latina frazo <i>in medias +res</i>; ĉar la sola vidaĵo, kiun prezentas al mi la memoro, estas tiu +de du personoj (la onklino kaj mi mem) sidantaj en kvazaŭ alkovo, +kiu povas tre komode enteni almenaŭ kvar, eble eĉ ses personojn. +Inter du vicoj de tiaj alkovoj mallarĝa trapasejo kondukas de la +pordo ĉe la antaŭa al tiu ĉe la malantaŭa flanko de la vagono.</p> + +<p>Du seĝoj, iom similaj al kanopoj sen finiĝoj, estas alfiksitaj al +la alkovflankaĵoj. Nenion pri ili mi bezonas diri.</p> + +<p>Supren rigardante, mi vidas ke, kiel super iu en tegmentĉambro +superpendus la tegmento, tiel super ni superpendas kvazaŭ ega +kornico, kiu, ĉe la malsupra flanko, estas, per grandaj ĉarniroj, +alfiksita al la vagonflankaĵo. Pri tiu "kornico" mi poste parolos; +ĝi ja estas la planko de mia estonta dormĉambro.</p> + +<p>Se oni havas la vizaĝon laŭ la direkto de vojaĝo, la fenestro +estas ĉe la dekstra flanko. Iom sub la fenestro oni vidas la butonon +de elektra sonorilo, kaj iom sub tiu ĉi butono du metalajn ingojn. +Puŝinte per fingro tiun ĉi butonon mi venigas nigran kelneron.</p> + +<p>"Alportu al ni ion por manĝi, kelnero." Foririnte li revenas +alportante ne "ion por manĝi" sed, ŝajne, tablosupron, ĉe kies unu +finiĝo estas subportiloj, kiuj surfaldas sur la supron; sed ĉe la +alia finiĝo oni anstataŭigas tiujn ilojn per du hokoj; kiujn hokojn +la kelnero enŝovas en la suprenomitajn ingojn. Tiamaniere alfiksita +la tablo povas eĉ kontraŭstari kontraŭ la ekskuegoj de Amerika +vagonaro.</p> + +<p>Ĉar la onklino trovas iom varma la alkovon, la kelnero mallevas la +fenestron kaj el la fenestringo levas kadron, kiu enhavas +metalfadenan reton tian, kian mi antaŭe priskribis. Sed tra tiu reto +tro eniras la vento, pro kio, ankoraŭ mallevinte la kadron li, per +hokoj en ingojn, alfiksas ekstere, sur la antaŭan parton de la +fenestrkadro lignan ŝirmilon, kiu tre similas al ega demandpunkto, +supro malsupren renversita. Tiu aranĝo permesas ke oni ĝuu aeron +sen vento, kaj ne malhelpas ke oni vidu la kamparon.</p> + +<p>"La tago venas," diras la antikva skribaĵo, "kaj ankaŭ la nokto." +Nokto! Mi ne povas eĉ skribi la vorton, sen vidante fantazie tiujn +miriadojn da lumpunktoj, kiuj ĉie en la silento de Amerika nokto; +inter la branĉoj de arboj; inter la floroj ĉe niaj piedoj, flugas, +kruciĝas kaj interplektiĝas, viva pasamento sur la robo de Naturo; +ŝanĝante ĉe ĉiu momento en formon eĉ pli admirindan ol antaŭe.</p> + +<p>Lampoj de feinoj, en kiuj ĉio estas poeta krom la nomo! Cimoj de +fulmo! (Lightning Bugs)!! Vere Amerikanoj estas treege malpoetaj.</p> + +<p>Nokto! Ho, ve la poeta sento! Tiun ĉi nokton ni pasigos en vagonaro; +for la poezio! Nur prozaĵo estas nia deziro—kuŝiĝi.</p> + +<p>Mi venigas atendiston, kaj laŭ la sekvanta maniero li pretigas por +ni—dormĉambrojn? Nu, jes. En domo de pupoj ili estus sufiĉe +grandaj dorm<i>ĉambroj</i>.</p> + +<p>Unue li mallevas la kornicegon, kiun mi antaŭe priskribis, kaj ĝi, +turniĝante sur ĝiaj ĉarniroj, antaŭenfalas kaj fariĝas la +plafono de malsupra kaj la planko de supra ĉambreto. Ĉar la du +ĉambretoj enhavas en ili nur la spacon de unu alkovo, oni povas +supozi ke eĉ la malsupra ne estas tre alta, dum la supra—sed mi +poste parolos pri tio.</p> + +<p>El la tiel malfermita spaco elfalas dikaj ledaj kurtenegoj, kiuj, dum +la tago, estis kaŝataj post la kornicego; kaj kiuj nun tute +apartigas de la cetero de la vagono tiujn du ĉambretojn—nian +antaŭan alkovon. Ĉar sammaniere oni pretigas ĉiujn la alkovojn, al +iu noktmeze enirante la vagonon, estus videbla nur mallarĝa +trapasejo inter flankaĵoj de dikaj kaj pezegaj ledaj kurtenegoj. Mi +pensas (sed pri tio mi ne estas certa) ke la kurtenegoj havis ĉe la +malsupra finiĝo pezigilojn de plombo.</p> + +<p>De tiu supra ĉambreto la atendisto ankaŭ elprenas la litaĵon por +la malsupra, sed antaŭe li eltiras inter la du seĝoj de la alkovo +kunigaĵon kiu faras el du seĝoj unu kuŝejon. Sur ĝin li aranĝas +matracon kaj litkovrilojn, kaj jen malalta sed ne tro malkonvena +dormĉambro.</p> + +<p>Tion mi ne povas diri pri tiu larĝigita ŝranko la supra ĉambreto +(mi uzas la vorton ĉambreto anstataŭ kuŝejo por montri ke ĝi +estas ankaŭ vestejo). Ĝi tute ne posedas apartan kuŝejon. La tuta +spaco sur la planko estas plenigita je matraco, kaj tiel proksima de +la plafono estas tiu ĉi planko ke mi ne povas eĉ sidi sur ĝi sen +frapante kontraŭ la plafonon mian kapon. Pro tio mi trovas iom +malfacila la agon de senvestiĝo.<span class="pagenum">173</span> Tamen kiel vestejo la ĉambreto +estas tre konvene aranĝita. Ĉion oni metas sur la plankon (aŭ ĉar +la lito restas sur la planko eble mi devas diri "sur la liton") kaj +pro tio oni ne povas forgesi kien li metis ion ajn.</p> + +<p>Kiel pupo sur breto, tiel mi kuŝas. Sed ne! Tiu similaĵo ne +sufiĉas. Ni diru kiel pupo malzorge enpakita en keston kiun portas +petolema knabo tra la stratoj de popola urbo kaj frapigas kontraŭ la +korpon de ĉiu preteriranto.</p> + +<p>Ho! tiuj ekskuoj! Kantas la radoj kvazaŭ rekantaĵon triomfan al kiu +estas aldonata el diversaj kuŝejoj muziko de multaj nazaj trompetoj +kunkonsentantaj nek pri takto, tempo nek klavo.</p> + +<p>"E-r-r, bang, bang, klank," kantas la radoj. "E-r-r, bang, bang, +klank—e-r-r, bang, bang, e-r-r." (Trompetado!). Ĉu mi iam dormos? +e-r-r-r....</p> + +<p>Mi malfermas la okulojn kaj—jen Mateno.</p> + +<hr class="short" > + +<p>Dependigitaj de la antaŭa flankaĵo interne mi rimarkis en multaj +vagonoj hakilegojn. Ilia uzo, oni al mi diras, estas por trahaki la +vagonflankaĵojn, se, pro fajro aŭ ia alia kaŭzo estos necese ke la +vojaĝantoj tuj ekfugu la vagonon; kaj mi tre bone komprenas ke foje +estus neeble ekfugi per la du pordoj ĉe la antaŭa kaj malantaŭa +flanko de la vagono. Ekzemple, se okazus interfrapego de du +vagonaroj.</p> + +<p>Feliĉe mi neniam ĉeestis aŭ ĉe interfrapego aŭ ĉe fajro, tamen +mi foje vidis la utilon de kunportado de riparigiloj.</p> + +<p>Ni surkuras egan teran remparaĵon kies deklivoj estas plenegaj je la +plej belaj floroj, kiam subite haltas la vagonaro, kaj de la +lokomotivo aŭdiĝis la laŭta frapado de marteloj sur feron. "Kio +okazis? Kio okazis?"</p> + +<p>"Nenio grava," diras la kondukisto. "Io rompiĝis ĉe la lokomotivo. +La riparigo daŭros eble duonon da horo."</p> + +<p>Tio sufiĉas: ĉiuj, viroj, virinoj, geinfanoj eliras sur la +remparaĵon.</p> + +<p>Kia vasta kaj bela vidaĵo! Dum kelkaj minutoj mi forgesas la +vagonaron. Krom la frapado de marteloj ĉio silentas. Estas ja treege +trankvile. Eĉ la vagonaro de komercaĵoj kiu post la nia, estante +sur la samaj rejloj, atendas la riparigon de nia lokomotivo, ŝajnas +ion aldoni al la trankvileco de la sceno. Neniu plendas pri +prokrasto. Ni trovas nin momente en Natura Edeno, kaj laŭ la infanaj +kutimoj de ĉiuj Edenanoj (kompreneble mi ne celas la <i>Edenon</i> de +<i>Martin Chuzzlewit</i> kaj <i>Mark Tapley</i>) ni okupas nin per la kolektado +de floroj. Tiajn dikajn bukedojn ni kolektas, ke kiam fine la +riparigo efektiviĝas, kaj la vagonaro forrapidas, ĝi estas, por +tiel diri, tute florornamita.</p> + +<p>"Kio okazis?" mi demandis ĉe alia okazo kiam subite la vagonaro +haltis en plena kamparo.</p> + +<p>"Mi nescias," respondis la demandito, "eble—sed li ne daŭrigis la +sentencon, ĉar eniras la kondukisto, kriegante:—‘Belega vidaĵo! La +vagonaro haltos kvin minutojn por ke ĉiu povu ĝin vidi.’"</p> + +<p>Belega? jes! Per ligna ponto, kiu super la profundego etendas sin +tiel kiel teksaĵo de araneo, ni ĵus estas trapasintaj grandegan +fendaĵon kies fundo ni ne povas eĉ vidi. Kiel la stangegoj de +pordego de grandegulo altstaras ĉe la buŝo de la fendegaĵo +stonegoj, kiuj enkadrigas ridetantan vidaĵon de vastega ebenaĵo. +Vilaĝoj, riveroj, kampegoj, arbaroj kuŝas antaŭ niaj okuloj tute +same kiel se ni vidus scenon de teatro.</p> + +<p>Kaj jen eniras unu el la aktoroj—la lokomotivo de longa vagonaro. +Jen ĝi kaŝiĝas inter la domoj de vilaĝo; jen la blanka vaporo +vidiĝas super la verdaj foliamasoj de arbaro; jen ĝi superkuras sur +ponto la riveron. Fine trakurinte la tutan scenon ĝi malaperas +dekstren.</p> + +<p>Kia pacema vidaĵo! Vere estas tiel kiel se ni vidus paradizon el la +buŝo de drakono.</p> + +<p>Belega vidaĵo? jes! Sed vidi ĝin en kvin minutoj? Ĉu vere ni povus +ĝin vidi eĉ en kvin tagoj.</p> + +<p>Sed ĉion Amerikanoj faras rapide. Sopirante mi forveturas!</p> +</div> + + +<div id="est2-11-26" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">STARU, HOMARO STARU!</h5> + +<p>Originale verkita de S<sup>rino</sup> Reddet (Sens).</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">La okuloj ĉe la tero</span> + <span class="i0">Ne plu serĉu la monerojn,</span> + <span class="i0">Ne disputu, ne militu</span> + <span class="i0">Pri malmulto, inter fratoj.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kiel Danto per la mano</span> + <span class="i0">Kaj la voĉo de l’ gvidisto</span> + <span class="i0">Subtenita supreniris,</span> + <span class="i0">Tiel marŝu al la supro.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Iru tra la fajro, fumo,</span> + <span class="i0">La glacio, la ŝtonegoj.</span> + <span class="i0">Ĉiu rondo transirita</span> + <span class="i0">Via kapo plialtiĝos.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ĝis vi estos alveninta</span> + <span class="i0">Al la hela radilumo</span> + <span class="i0">Kie ĉiuj unuiĝos</span> + <span class="i0">En la paco, scio, amo.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-11-27" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">174</p> +<h5>SAVITA DE MORTO.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Generalo George Cox.</p> + + +<p class="center">ĈAPITRO VIII.</p> + +<p>Mi estis estinta en dorma speco de malespera letargio tute tra la +proceso, sed tuj kiam la juĝo estis anoncita, kaj mi konis la plej +malbonan, subita ŝanĝo de sentoj min ekkaptis, kaj mi staris fiere +rekta dum paroladis la juĝisto, kvankam mi aŭskultis respektege +liajn rimarkojn. Mi estis konstatinta la verajn faktojn pri la okazo +al mia frato kaj la advokato kiu min defendis, sed kvankam tiu min +kredis, tiu ĉi estis evidente nekredema; kaj, multe kontraŭ mia +propra volo, mi estis lastmomente alkondukita de mia frato konsenti +ke la pretendo de frenezeco estus levata. Oni argumentis, ke se mia +vivo estu savita, io eble leviĝus por pruvi mian senkulpecon; ke la +papero povus troviĝi, kvankam ĝis nun ĉiuj penoj por ĝin trovi +malprosperis, malgraŭ la grandaj rekompencoj proponitaj en la +ĵurnaloj al la trovintoj. Mi nun sentis kiel malsaĝa mi estis +permesi al mia advokato alpreni la defendon de frenezeco; tial mi tuj +decidis, en respondo al la demando de la juĝisto, rakonti sentime +kaj kuraĝe la tutan veron, kaj mi mirigis la ĉeestantaron per mia +kvieteco, kiam mi sentime ekparolis jene:—</p> + +<p>"Via juĝista Moŝto kaj sinjoroj la juĝantaro. Mi treege bedaŭras, +ke mi permesis al tiuj, kiuj kondukis mian defendon, peni savi mian +vivon per malindaj iloj. Estas vere, ke dum tiu terura nokto, kiam la +malfeliĉulo perdis la vivon, mi ja estis de mallonge freneza, alie +mi certe neniam estus farinta tion, kion mi faris, sed pri mia +racieco nuntempe, aŭ dum ia alia porcio de mia vivo, ne estis la +plej malgranda dubo. Kvankam mi estas certa, ke mia rakonto ne estos +kredata, tamen, kiel mi nune staras en apudesto de mia Kreinto, mi +ĵuras, ke ĉiu vorto, kiun mi estas elparolonta, estas vera."</p> + +<p>Mi tiam rakontis ĉiun okazaĵon kunigitan kun mia renkonto kun la +maljuna sinjoro; nian interparoladon en la vagonaro, kaj kiamaniere +okazis la malfeliĉaĵo. Tiam mi daŭrigis klarigi la teruran +impreson, kiu la plenumigo de la "fundamento" kreis en mia spirito, +kaj kiel la paroloj de la mortantulo: "<i>Ĉu vi ne vidas ke vi estas +mortonto, se mi ne skribe atestos, ke mi pafis min mem hazarde?</i>", +tute turnis al mi la cerbon, kiam mi poste subite ekpensis, ke la +papero sur kiu estas skribita mia senkulpeco, estas perdita: kiel mi +tiam freneze puŝegis la korpon el la vagono, kaj kiel, dum mia +ekscitego, mi nekonscie enmetis en poŝon la monujon de la maljunulo. +Tiam mi estis klarigonta, ke mi ne intencis eliri el la vagonaro ĉe +Preston Park, ĝis kiam la konduktoro parolis al mi, kiam la juĝisto +interrompis min.</p> + +<p>"Vi estas certiginta," diris la juĝisto, "ke la mortinto atestis +skribe, ke li pafis sin okaze. Ĉu vi povas memori la ĝustajn +vortojn kiujn li skribis sur la papero, kiu, vi diras, forbloviĝis +el la fenestro?"</p> + +<p>"Mi povas, via Moŝto, la vortoj estas enradikataj en mian memoron: +‘<i>Sciante ke mi havas nur malmultajn minutojn por vivi, mi solene +konstatas, ke mi okaze pafmortigis min, dum mi ekzamenadis +turnpafileton apartenantan al sinjoro</i>....’</p> + +<p>"La vortoj mem! Li estas tiel senkulpa kiel la infano nenaskita!" +ekkrias voĉo ĉe la posto de la juĝejo.</p> + +<p>"Kiu estas tiu? Ordonu ke li silentu!" diras la juĝisto.</p> + +<p>"Via juĝista Moŝto!" ekkrias la sama voĉo. "Li estas senkulpulo; +mi havas en mano la paperon por ĝin pruvi."</p> + +<p>"Tiu persono venu antaŭen, kiu ajn li estu!" diras la juĝisto.</p> + +<p>Post iom da prokrasto, pro la amaso en la juĝejo, alta homo +milit-miena, puŝas sian vojon antaŭen, kaj eniras la atestantejon.</p> + +<p>Ĉiu okulo turniĝis al li. La eksciteco egiĝis. La popolo en la +galerioj stariĝis; tiuj malsupre eĉ supreniris sur la ŝultrojn de +unu la aliaj por ekvidi lin.</p> + +<p>"Silentu," ekkrias oficisto de la juĝejo.</p> + +<p>"Nu," diras la juĝisto, turninte sin al la fremdulo. "Kion vi volas +diri, rilate al tiu ĉi okazaĵo?"</p> + +<p>"Simple, via Moŝto, ke mi tenas en la mano la paperon mem, kiun la +malliberulo certigas esti skribita de la mortinto."</p> + +<p>"Ĵurigu tiun ĉi sinjoron?" diras la juĝisto.</p> + +<p>"Nun, montru al mi la paperon!" li daŭrigas.</p> + +<p>"Ĉu vi konas la manskribaĵon de la mortinto, Vilhelmo Thompson?" +demandas la juĝisto, ekzameninte la paperon.</p> + +<p>"Ne, mi ne konas ĝin, via Moŝto."</p> + +<p>"Mi konas ĝin, via Moŝto," rimarkas advokato levante. "Mi estis lia +konsilisto, kaj bone konas lian manskribaĵon."</p> + +<p>"Prenu tiun ĉi paperon, kaj diru ĉu ĝi estas skribita de la +mortinto?"</p> + +<p class="pagenum">175</p> + +<p>"Ĝi estas, via Moŝto," respondas la advokato.</p> + +<p>"Nun," diras la juĝisto, turnante sin al la atestanto, "volu diri +vian nomon, kaj atesti kiamaniere vi posediĝis je tiu ĉi papero?"</p> + +<p>"Volonte, via Moŝto, kaj mi esperas ke mi estos la ilo por savi la +vivon de senkulpulo. Mia nomo estas Kolonelo George Elliot, kaj mi +loĝas ĉe Newton Priory, malmulte da mejloj de Haywards Heath. +Hieraŭ mi kaj du amikoj miaj estis ĉe perdrikpafado sur kelkaj +kampoj proksime de la London & Brighton Fervojo. Ni sidiĝis, por +tagmanĝo, sur trunko de arbo kuŝanta apud la fervoja plektobarilo. +Mia tranĉilo okaze faletis el mia mano inter la arbobranĉoj, kaj +klinante min por retrovi ĝin, mi vidis, sub la trunko, la paperon, +kiun mi donis al via Moŝto. Mi senzorge ĝin altlevis, kiam mia +okulo ekvidis la skribaĵon, kiun mi legis al miaj amikoj, kies unu +rimarkis, ke li vidis ĵurnalan anoncon proponantan rekompencon al la +trovinto de tia dokumento, kaj li kredas, ke oni ĝin postulas por +atesto pri mortiga proceso. Mi serĉis numeraron de "The Times," kaj +trovis la anoncon, kiu petis ke la trovinto sin turnos al Sinjoroj +Smith kaj Dawson, Essex strato. Mi iris en ilian oficejon hodiaŭ +matene. Komizo klarigis al mi la grandan gravecon de la dokumento, +kaj ni veturis ĉi tien, kiel eble plej rapide, sed la juĝejo tiel +amasiĝis, ke ni nur malfacile povis eniri ĉe la posta pordo. Mi +alvenis nur ĝustatempe por aŭdi la lastan parton de la malliberula +parolado, kiun mi mirege aŭskultis; sed kiam li citis laŭvorte +ĉion, kio estis skribita sur la papero, kiun mi tenis en mano, tiam +mi jam ne povis deteni min, sed interrompis lin per la rimarko, kiun +aŭdis via Moŝto."</p> + +<p>"Ĉu vi konas la kulpigiton?" demandas la juĝisto.</p> + +<p>"Mi lin ne vidis dum mia vivo, laŭ mia scio, ĝis kiam mi eniris la +juĝejon. Mi memoras legi en la ĵurnaloj rakonton pri la supozita +mortigo, sed krom tio, mi nenion scias pri li."</p> + +<p>"Dankon," respondas la juĝisto. "Vi povas malsupreniri."</p> + +<p>"Ĉu vi deziras daŭrigi vian paroladon?" demandas la juĝisto, +turnante sin al mi.</p> + +<p>"Ne, via Moŝto. Kompata Antaŭzorgo estas pli farinta por fondi mian +senkulpecon, ol ia plua parolado miaparte."</p> + +<p>"Malliberulo ĉe la kulpigitejo," diras la juĝisto. "Kompata +Antaŭzorgo, kiel vi diras, estas intermetinta por ŝanĝi la +vidiĝon de la krimo pri kiu vi estas kondamnita. La leĝoj de nia +Lando ne permesas ke plua atestado prezentiĝu, post la juĝo de la +juĝantaro; nek estas permesite al malliberulo alporti al supera +juĝistaro kriminalan kulpigon. Tamen, en tiu instanco, mi prenis sur +min, en malferma juĝego, aŭskulti la ateston, pro tio, ke ĝi +ŝajnis tiel strange pravigi la certigon kiun vi faris, rilate al via +senkulpeco; sed la juĝantaro ne povas nun ĝin konsideri; sia devo +finiĝis kiam ĝi elparolis la juĝon de mortigo. Mi ne povas ne +diri, kiel malsaĝa estis via konduto. Mi povas bone imagi vian +spirit-staton, kiam la "fundamento de la romano" fariĝis reala +fakto, kaj kiel, kiam vi ekkomprenis ke la papero, certiganta vian +senkulpecon, estis perdita, ke vi, pli malpli, ne estis responda pri +viaj agoj; sed kaŝi la verajn faktojn, kiam la racio al vi revenis, +estis ne sole malsaĝe, sed riproĉinde kaj malprave. Raporto pri la +okazaĵoj de via proceso, estos sendata al la Ŝtatsekretario, kaj +dume vi estos resendata ĝis kiam la plezuro de Ŝia Reĝina Moŝto +estos sciigita."</p> + +<p>Aplaŭdego, kiu estas baldaŭ subpremata, supreniras de la amaso. Mi +salutas la juĝiston, kaj forlasas la juĝejon sub gardo de la +malliberejaj gardistoj.</p> + + +<p class="center">ĈAPITRO IX.</p> + +<p>Restas malmulto por diri por plenigi tiun ĉi ekstraordinaran +okazaĵon el mia vivo. Mi estis tenata en malliberejo dum la afero +estis esplorata de la Enlanda Sekretario, sed matene de la kvara tago +post la proceso, la pordo de mia kelo malfermiĝis, kaj la +mallibereja estro, sekvata de mia frato, eniris.</p> + +<p>"Mi havas grandan plezuron por sciigi al vi, Sinjoro Middleton, ke vi +estas ricevinta la pardonon de Ŝia Reĝina Moŝto, kaj ke vi nun +estas liberulo," diras la estro, donante al mi varman manprenon.</p> + +<p>"Mi devas efektive dankegi al Dio, kiu min savis de malnoblega +morto," mi respondas, kore reciprokante lian amikan manpremon.</p> + +<p class="center sc">La Fino.</p> +</div> + + +<div id="est2-11-28" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">LA SAGO KAJ LA KANTO.</h5> + +<p>Verkita de Longfellow.—Esperantigita de Esperantisto 9639.</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Mi pafis sagon en l’ aeron</span> + <span class="i0">Ĝi falis ie sur la teron.</span> + <span class="i0">Rapida estis la flugado</span> + <span class="i0">Kaj sekvi povis ne vidado.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Mi spiris kanton en l’ aeron</span> + <span class="i0">Ĝi falis ie sur la teron;</span> + <span class="i0">Sed kie sin vidanto trovas,</span> + <span class="i0">La kanto-flugon sekvi povas?</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Post longa tempo, unu tagon,</span> + <span class="i0">En kverko trovis mi la sagon;</span> + <span class="i0">Kaj, ŝategatan kiel oro,</span> + <span class="i0">La kanton en amika koro.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-11-29" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">176</p> +<h5>ESPERANTISTA ORGANIZA KOMITATO.</h5> + + +<p class="far_sig">25<sup>an</sup> <i>de Septembro</i>, 1905.</p> + +<p>Por prepari kiel eble plej rapide la efektivigon de la decidoj de la +unua internacia kongreso okazinta en "Boulogne-sur-Mer" de la 5a ĝis +la 13a de Aŭgusto, 1905, aparte pri la starigo de la provizora +lingva komitato kaj de la provizora komitato de organizado, la +membroj de tiu ĉi lasta komitato ankoraŭ ĉeestantaj en "Boulogne" +antaŭ ol forvojaĝi el tiu urbo kaj laŭ la insista peto al ili +farita de Doktoro Zamenhof, prenis la jenajn decidojn, al kiuj poste +aliĝis skribe la ceteraj membroj de la dirita komitato.</p> + +<p>Por efektivigi unuecon kaj ordon en la laboroj kaj agoj de ambaŭ +komitatoj, sub la konstantaj direktado, kontrolado kaj inspirado de +Doktoro Zamenhof, estas elektita oficeja sidejo sendependa de ĉiu +jam ekzistanta Esperantista grupo aŭ societo, kaj provizore fiksita +en Parizo, "51, Rue de Clichy."</p> + +<p>La ofico de la korespondoj koncernantaj, ĉu la lingvan, ĉu la +organizan komitaton estos alcentrigata per la zorgoj de la +sekretario-agento de la oficejo, kiu havas la taskon sendi tiujn +korespondojn al la koncernata komitato kaj plenumi la donotajn +sekvojn.</p> + +<p>Provizore ankaŭ S<sup>ro</sup> Rektoro Boirac kaj S<sup>ro</sup> Generalo Sebert, laŭ +la deziro de D<sup>ro</sup> Zamenhof, akceptis efektivigi, ĉiu siaflanke, +la apartajn direktadojn de ambaŭ komitatoj.</p> + +<p>Laŭ la peto esprimita ankaŭ de D<sup>ro</sup> Zamenhof mem, kiu tre deziras +la malpliigon de la laboro kiu lin premas, ĉiujn korespondojn pri +demandoj rilataj al Esperanto oni devos sendi principe al la +Prezidanto de la komitato kiun la afero koncernas, per adreso de la +centra oficejo, kaj evitante kunmiksi sur sama folio demandojn +samtempe rilatajn al ambaŭ komitatoj aŭ eĉ al diversaj aferoj.</p> + + +<p>LA ESPERANTISTA ORGANIZA KOMITATO.</p> + +<ul> +<li>D<sup>ro</sup> <span class="sc">Zamenhof</span>, <i>Prezidanto</i>.</li> + +<li>S<sup>roj</sup> <span class="sc">Boirac</span>, <span class="sc">Michaux</span>, <span class="sc">Mybs</span>, <span class="sc">Pollen</span>, <span class="sc">Sebert</span>, +<i>Vic-prezidantoj</i>.</li> + +<li>S<sup>roj</sup> <span class="sc">Boulet</span>, <span class="sc">Dervaux</span>, <span class="sc">Grabowski</span>, <span class="sc">Kühnl</span>, +<i>Sekretarioj</i>.</li> +</ul> +<p class="center"><i>Modeloj de Adresoj uzotaj:<br > + Al Prezidanto de la Esperantista Organiza Komitato<br > + aŭ<br > + Al Prezidanto de la Esperantista Lingva Komitato,<br > + Esperantista Centra Oficejo,<br > + 51, rue de Clichy, Paris</i>.</p> +</div> + + +<div id="est2-11-30" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">L’ INFERO DE DANTO.</h5> + +<p>Unua Kanto.—Tradukita de D. H. Lambert, B.A.</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Okaze, en mezvoj’ de vivo nia</span> + <span class="i2">Mi trovis min arbar’ en malbrilanta,</span> + <span class="i2">Vaginte el vojeto rekta mia.</span> + <span class="i0">Ho, kiel estas korglaciiganta</span> + <span class="i2">La penso pri sovaĝa tiu forta</span> + <span class="i2">Terura loko: pli eltimiganta</span> + <span class="i0">Ne povus esti la ĉeesto Morta;</span> + <span class="i2">Sed nur por pruvi kiom da bonaĵoj</span> + <span class="i2">Mi tie trovis faros mi rakonton.</span> + <span class="i0">Mi ne sciiĝis pri la serpentaĵoj</span> + <span class="i2">De la vojetoj, ĉar—vi mian honton</span> + <span class="i2">Pardonu—dormemeco de sentaĵoj</span> + <span class="i0">Delogis min, kaj perdis mi la fonton</span> + <span class="i2">Inteligentan kune kun la celo.</span> + <span class="i2">Sed kiam mi al mont’ alproksimiĝis—</span> + <span class="i0">La fino de la val’ malluma—helo</span> + <span class="i2">Plenigis min, ĉar antaŭ mi leviĝis</span> + <span class="i2">La monto lumigite de la Stelo,</span> + <span class="i0">Per kiu ĉiuj ĉiam kondukiĝis.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-11-31" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">LA LASTA ROZO DE SOMERO.</h5> + +<p>(El T. Moore).</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Jen floras sola, forlasita</span> + <span class="i2">La lasta rozo de somero;</span> + <span class="i0">Dum ĝia ĉarma gefrataro</span> + <span class="i2">Velkinte, kuŝas jam sur tero.</span> + <span class="i0">Ne estas ia flor’ parenca,</span> + <span class="i2">Nek roz-burĝono en proksimo,</span> + <span class="i0">Por elŝanĝadi la ruĝiĝojn,</span> + <span class="i2">Aŭ la ĝemetojn laŭ kutimo.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ili vin ne lasos, tro soleca!</span> + <span class="i2">Ĉagrene sur trunketo brili;</span> + <span class="i0">Ĉar la karuloj viaj dormas,</span> + <span class="i2">Do iru, dormu vi kun ili.</span> + <span class="i0">Foliojn viajn mi afable</span> + <span class="i2">Dissemas sur bedeto jena;</span> + <span class="i0">Vi kuŝu ĉe la senaroma,</span> + <span class="i2">Malviva kunular’ ĝardena.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Mi tiel sekvu, kiam pasos</span> + <span class="i2">Del’ amikeco flor’ fidela,</span> + <span class="i0">Kaj el brilanta Ama ringo</span> + <span class="i2">Elfalos lasta ŝton’ juvela.</span> + <span class="i0">Ĉar kiam velkis veraj koroj,</span> + <span class="i2">Sentemaj iris for el rondo,</span> + <span class="i0">Ho! kiu volus tiam loĝi</span> + <span class="i2">Solece en malvarma mondo?</span></div> +</div> + +<p class="near_sig sc">A. Grabowski.</p> +</div> + +<hr class="full"> +<p class="center"><a href="#est2-index">Back to Vol. II index.</a></p> +<div class="border titlepage" id="est2-12-1"> +<div style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.</div> +<div class="fleft">26. (Vol. II., No. 12.)</div> +<div class="fright"><i>Decembro, 1905.</i></div> +<h3>THE<br> + ESPERANTIST</h3> +<div>La Esperanta Gazeto por la<br > + Propagando de la Internacia Lingvo.</div> +<div style="font-size:80%;">Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE, 67, Kensington Gardens Square, W.</div> +<div>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</div> +<div style="font-size:80%;">Wholesale Agents: 41, Outer Temple, London, W.C.<br> +All Communications should be sent to THE EDITOR, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</div> +</div> + +<div id="est2-12-2" class="left toc"> +<div class="h6" style="text-align:center">CONTENTS.</div> +<table> +<tr><th></th><th class="sc">Page</th></tr> + +<tr><td><a href="#est2-12-13" class="sc">The Dumb Man of Kirkmillar</a> (W. +Officer)</td><td class="numb">177</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-12-14" class="sc">Song of the Wind</a> (A. Grabowski)</td><td class="numb">178</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-12-15" class="sc">The Top Hat</a> (Martyn Westcott)</td><td class="numb">178</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-12-16" class="sc">Egypt as a Winter Resort</a> (Martyn +Westcott)</td><td class="numb">179</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-12-17" class="sc">The Sea</a> (Loti) (translated by E. Privat)</td><td class="numb">180</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-12-18" class="sc">Reverie</a> (Mdme. Reddet)</td><td class="numb">180</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-12-19" class="sc">Dialogue on Elision</a> (E. 10549)</td><td class="numb">181</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-12-20" class="sc">To the W.P.B.</a> (E J. Catt)</td><td class="numb">181</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-12-21" class="sc">He, She, It and Another</a> (Cynicus)</td><td class="numb">182</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-12-24" class="sc">Strange Adventure of a Necklace</a> +(Dickens) (translated by A. A. Cowan)</td><td class="numb">184</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-12-25" class="sc">Ethelwald Calms the Sea</a> (translated +by G.L.B. and C.F.W.)</td><td class="numb">185</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-12-26" class="sc">The Old Songs</a> (translated by Clarence +Bicknell)</td><td class="numb">186</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-12-27" class="sc">Esperanto Subjunctive</a> (H. Sentis)</td><td class="numb">186</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-12-28" class="sc">Reminiscences</a>, Part XII. (Ed. Metcalfe, +M.A., Oxon)</td><td class="numb">187</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-12-29" class="sc">A Christmas Song</a> (E. 4686)</td><td class="numb">188</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-12-31" class="sc">Editorial</a></td><td class="numb">189</td></tr> + +<tr><td><a href="#est2-12-32" class="sc">Esperanto Hymn of Peace</a> (Zamenhof) +(translated by W. M. Bassett)</td><td class="numb">191</td></tr> +</table> +</div> + + +<div id="est2-12-3" class="reklamo right"> +<p style="text-align:right;font-size:90%;" lang="fr">MARQUE DÉPOSÉE,<br > +No. 13195.</p> + +<p style="font-size:160%;">THE ...<br > +ESPERANTO<br > +BLEND.</p> + +<p style="padding-left:2em;">Registered Trade Mark, No. 270,042.<br > +Registered Label, No. 272,434.</p> + +<p>THE ESPERANTO BLEND is a combination of the finest Whiskies from the +Highlands of Scotland, and is of special interest to Esperantists, as +the label has been designed to serve as a "propagandilo." A liberal CASH +DISCOUNT will be allowed to bona-fide Esperantists who comply with the +conditions, which can be ascertained on application to the Sole +Proprietors—</p> + +<p>BUCHANAN, SCOTT & CO.,</p> + +<p style="padding-left:2em;">Garthland Street, Glasgow,<br > +Scotland.</p> + +<p>Telegraphic Address: "ESPERANTO, GLASGOW."</p> +</div> + + +<div id="est2-12-4" class="reklamo" lang="eo"> +<p>LA PLEJ NOVA KAJ PLEJ BONA PROPAGANDILO ...</p> + +<p style="font-size:160%;text-align:center;">Cigaredo Esperanto</p> + +<p class="sc center">(Speciale Elektita Tabako de Virginio).</p> + +<p>Bonvolu skribi por detaloj al:</p> + +<p>TABAKA SINDIKATO ESPERANTISTA, GLASGOW, SCOTLAND.</p> +</div> + + +<div id="est2-12-5" class="reklamo left" lang="eo"> +<p><b>ĈIUJ, NI POVOS<br > +PARADIZON IRI.</b></p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> +<span class="i0">Kiu bone trinkas.</span> +<span class="i0">Tiu bone dormas.</span> +<span class="i0">Kiu bone dormas.</span> +<span class="i0">Tiu ne pensas malbone.</span> +<span class="i0">Kiu ne pensas malbone,</span> +<span class="i0">Tiu certe ne pekas.</span> +<span class="i0">Nu, ĉar kiu ne pekas.</span> +<span class="i0">Paradizon eniros.</span> +<span class="i0">De nun, bone trinku.</span> +<span class="i0">Kaj vi paradizon iros.</span></div> +</div> +<hr class="short" > + +<p>Por tio ĉi, oni devas aĉeti bonajn vinojn, kaj sin +turni al:—<br > +<b>Sro. Ch. Jadeau en Mercurey (S. & L.) France.</b></p></div> + +<div id="est2-12-6" class="notice right"> +<p style="font-size:170%;">The "Review of Reviews"</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;"><i>Is the Best Magazine for Busy People. And it is read by +‘Esperanto’ Students.</i></p> + +<p>The aim of this Magazine is to make the Best Thoughts of the Best +Writers universally accessible at a Trifling Cost.</p> + +<p>The busiest and poorest in the community may here follow with +intelligent interest the great movements of Contemporary History.</p> + +<p style="font-size:110%;text-align:center;">Post Free for Twelve Months, 8/6,<br > +10 fr. 75c., or 8.50 marks.</p> + +<p>Office: MOWBRAY HOUSE, NORFOLK ST., LONDON.</p> +</div> + +<div id="est2-12-7" class="left reklamo"> +<p><b>ESPERANTIST WEEK-ENDS.</b></p> + +<p style="padding-left:2em;">A Fellow of the B.E.A. Highly Recommends ...</p> + +<p style="padding-left:2em;"><b>"Westbury," Robertson Terrace, +HASTINGS</b>, as a week-end resort throughout the winter.</p> + +<p>Special Inclusive Week-end Terms to Esperantists, 13/-.</p> +</div> + + +<div id="est2-12-8" class="right reklamo"> +<p><b>Correspondence Lessons in Esperanto</b></p> + +<p style="text-align:center;font-size:80%;">ARE GIVEN BY</p> + +<p><b>Mr. A. MOTTEAU</b>, Certified Teacher of Esperanto, 157, Earlham Grove, +Forest Gate, London, E.</p> + +<p><i>7/6 the Quarter.</i></p> +</div> + + +<div id="est2-12-9" class="left reklamo" lang="eo"> +<p style="text-align:center;font-size:110%;">POŜTMARKOJ.</p> + +<p>Granda pakaĵo da novaĵoj; 50 nove eldonitaj raraj Koloniaj & Alilandaj +Markoj, enhavanta multajn "Reĝ-Kapojn" Koloniajn; rimarkinda valoro; +kosto 1 f. 50 afrankite (1s. 1d.). Aroj por elekti sendataj je aprobo. +Por komencantoj aŭ progresintaj kolektantoj.</p> + +<p class="center">WINCH BROTHERS, COLCHESTER, ENGLAND.</p> +</div> + + +<div id="est2-12-10" class="right reklamo"> +<p style="text-align:center;font-size:110%;">STAMPS.</p> + +<p>Grand Novelty Packet; 50 recent issue rare Colonial and Foreign Stamps, +including many King’s heads; marvellous value; 1s. 1d. post free; +selections on approval; suit beginners or advanced collectors.</p> + +<p class="center">WINCH BROTHERS, COLCHESTER.</p> +</div> + + +<div id="est2-12-11" class="notice" lang="eo"> +<div class="h5"><i>Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi.</i></div> +<ul> +<li>Sro. <span class="sc">W. H. Meigh</span>, Ash Hall, Stoke-on-Trent, Anglujo. Deziras +interŝanĝi ilus. p-k. kun samideanoj el la Britaj kolonioj kaj azio.</li> + +<li>Fino. <span class="sc">C. Oxenford</span> ne plu povos korespondadi letere aŭ +poŝtkarte pro okupado kaj aliaj privataj aferoj. Adiaŭ geamikoj!</li> + +<li>Sro. <span class="sc">Vrtel Francisko</span>, Satzamtstr. 3, Brünn Moravia, Austria. +Tuj dankos al ĉiulandaj Esperantistoj (per plej bela ilus. p-k. el lia +fama ĉefurbo) kiuj sendos al li belan (se eble koloritan) vidaĵkarton +kun vidaĵoj de la maro, urboj, k.t.p., kun gratulo okaze de la venonta +novjaro 1906. (Volu ne citi tiun ĉi anoncon sur la p-k.!)</li></ul> + +<p>La Kosto de la Enskribo estas 6d. (70c. poŝtmarkoj).</p> +</div> + + + +<div id="est2-12-12" class="banner border center"> +<p class="pagenum">177</p> +<h4 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST</h4> + +<p>The Esperanto Gazette for the Spread of the International Language.</p> + +<div style="float:left;font-size:80%;width:37%;"> +<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS +RICEVEBLAJ ĈE<br > +SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div> +<div style="float:right;width:60%;font-size:80%;text-align:left;"> +<ul> + <li><b>H. Bolingbroke Mudie, Esq., 67, Kensington Gardens Square, London. W.</b></li> + <li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li> + <li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li> + <li>FRANCE.—Grupo Pariza, 28, rue Serpente, Paris.</li> + <li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li> + <li>NEW ZEALAND.—Esperanto Society, P.O. Box 50, Auckland.</li> + <li>RUSSIA.—Societo Espero, Bol Podjaceskaja 24, log 12, St. Petersburg.</li> + <li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li> +</ul></div> + +<hr> + +<p style="float:left;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p style="float:right;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p> + +<p lang="eo"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis poŝtmarkon.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtmarkoj, kiuj estas akceptataj laŭvaloro.</i></p> + +<p lang="eo"><i>Oni sendu ĉiujn artikolojn, demandojn kaj avizojn al La Redaktoro, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</i></p> + + +<p style="float:left;width:25%;padding-left:2em;">26. [Vol. II., No. 12.]</p> + +<p style="float:right;width:25%;font-size:80%;text-align:left;"> +Subscription, 3s. Per Annum. +Single Copies, 4d. net. Nos. +2 to 13, 6d. each; Later Issues +4d. each, net.</p> + +<p>DECEMBRO, 1905.</p> +</div> + + +<div id="est2-12-13" class="article" lang="eo"> +<h5>LA MUTULO DE KIRKMILLAR.</h5> + +<p class="center">Norda Legendo.—Verkita de William Officer.</p> + + +<p>En la paroĥo de <i>Kirkmillar</i> estas tre antikva kastelo. Ĝi nun +ruiniĝis; sed kelke da maljunaj personoj, ankoraŭ vivantaj, memoras +tempon, kiam ĝiaj muroj estis pli malpli sendifektaj.</p> + +<p>Antaŭ multaj jaroj ĝi estis kredita esti la loĝejo de fantomoj; kaj +multe da strangaj rakontoj pri ĝi disvastiĝis en la ĉirkaŭaĵo. La +kamparanoj ĝin rigardis je tia teruro ke ili ne havis kuraĝon ĝin +preterpasi post la sunkuŝiĝo.</p> + +<p>Je la tempo pri kiu ni skribas, loĝis—tiel diras la legendo—en +<i>Kirkmillar</i> masonisto, ĉarpentisto, kaj botisto, kiuj estis ĉiamaj +kunuloj. Kune ili pasigis la vesperojn, interparolante pri siaj metioj, +kaj diskutante ĉiujn gravajn demandojn de tiu epoko. Ofte, ankaŭ, ili +vizitis la paroĥan drinkejon, por sin refreŝigi per glaso da viskio, +aŭ biero.</p> + +<p>Unu nokton, dum ili sidis ĉe la drinkejtablo, la ĉarpentisto rimarkis +pri la antikva kastelo kaj ĝiaj teruraĵoj.</p> + +<p>"Ĉu vi efektive kredas," diris la botisto, "ke estas fantomoj en la +kastelo?"</p> + +<p>"Mi imagas ke ĉiu en <i>Kirkmillar</i> kredas tion."</p> + +<p>"Permesu al mi diri ke vi multe eraras. Mi tute neas la ekziston de +fantomoj, aŭ en <i>Kirkmillar</i> kastelo, aŭ aliloke."</p> + +<p>"Kion vi diras," ekkriis la masonisto. "Mi vetas ke vi ne iros en la +kastelon sole je noktmezo."</p> + +<p>"Kiom vi vetas?"</p> + +<p>"Dek ŝilingojn."</p> + +<p>"Mi akceptas; kaj tuj gajnos la veton. Kioma horo estas nun?"</p> + +<p>"Preskaŭ la dekunua."</p> + +<p>"Nu, mi decidas fari la eksperimenton hodiaŭ nokte. Ni trinku alian +glason antaŭ foriri."</p> + +<p>Post proksimume unu horo la tri homoj haltis mallongan distancon for de +la kastelo.</p> + +<p>"Ĉu vi ankoraŭ intencas gajni la veton?" diris la masonisto.</p> + +<p>"Certe. Estas nenio por timi," respondis la botisto, forpaŝante al la +kastelo.</p> + +<p>Baldaŭ li malaperis en la mallumo; kaj liaj du kunuloj atendis la +rezultaton.</p> + +<p>Post dek minutoj la <i>Kirkmillar</i> preĝeja horloĝo ekbatis la dekduan +horon; kaj la masonisto kaj ĉarpentisto aŭdis nenaturajn sonojn, kaj +vidis strangajn lumaĵojn elveni el la ruinaĵo.</p> + +<p>Horo post horo pasis; sed la botisto ne reaperis. Fine tagiĝis; kaj la +du homoj singardeme alproksimiĝis la kastelon. Kiam ili atingis la +larĝan enirejon ili tuj vidis sian kolegon. Li kuŝis sur la tero en la +granda vestiblo; kaj apud li staris kio ŝajnis esti fantoma virino +blanke vestata. Je la sono de iliaj piedfrapoj la fantomino malaperis; +kaj la botisto levis sian kapon.</p> + +<p>Al ĉiuj iliaj demandoj li respondis per kapskuo; kaj de tiu tago li +estis tute muta. Li vivis multajn jarojn; sed neniam per rigardo aŭ +signo aludis al sia sperto en la kastelo.</p> + +<p>Multe da <i>Kirkmillaranoj</i> eldiris ke, kiam ili lin renkontis, ili vidis +la blankan fantominon subite malaperi de lia flanko; kaj kelkaj personoj +eĉ certigis ke, post lia morto, la sama fantomino ofte vizitis lian +tombon.</p> +</div> + + +<div id="est2-12-14" class="poetry" lang="eo"> +<p class="pagenum">178</p> +<h5 class="poem-header">KANTO PRI L’ VENTO.</h5> + +<p>(El Leo Belmont).—A. Grabowski.</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Se havus mi forton kaj spiron de l’ vento</span> + <span class="i2">De l’ viv’ aliiĝus fason’;</span> + <span class="i0">Mi estus semanto de ama la sento,</span> + <span class="i2">Ŝiranto de ĉia malbon’.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Per polvo friponojn blindigus mi kure,</span> + <span class="i2">Falegus malver’-bastion’!</span> + <span class="i0">Mi kverkojn fierajn fleksadus terure,</span> + <span class="i2">Karesus je roza la kron’.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Mi plorus poeton, sur tomb’, kun betulo,</span> + <span class="i2">Mi vipus la maron sen lac’;</span> + <span class="i0">Sur vojo ŝtonegojn mi skuus, fortulo,</span> + <span class="i2">Ke muĝus la nokt’ per minac’.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">La poplon maljunan al dormo lulante,</span> + <span class="i2">Ridetus mi kun l’ akaci’;</span> + <span class="i0">Fluginte sur kampon, sonorus mi kante,</span> + <span class="i2">Ho! forton de l’ vento al mi!</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-12-15" class="article" lang="eo"> +<h5>"LA FUMPOTĈAPELO."</h5> + +<p class="center">De Martyn Westcott.</p> + + +<p>Ĉu mi sonĝas?—aŭ ĉu la malbelega fumpotĉapelo vere +malpopulariĝas? Ĝia nomo mem estas malbela Angle (<i>chimney-pot hat</i>). +Eŭfeme, ni povas ĝin nomi "silka ĉapelo," sed tiu ne ŝanĝas ĝian +malbelan formon! Kaj en la proksima centjaro sendube la idoj diros al +siaj geavoj—"Apenaŭ ni povas kredi ke personoj en tiuj tempoj portadis +tiajn absurdajn ĉapelojn! Ili similas la forntubon en la kuirejo! Kaj +ili nepre estis varmegaj kaj pezaj! Kiu ilin elpensis?"</p> + +<p>Nu, la silka fumpotĉapelo estas la elpenso de fadenisto Londona. Jes! +la malbelegaĵo estas certe elpenso Angla. Mi ĝin multe bedaŭras, sed +mi deviĝos tion konfesi. La nomo de tiu eraranta komercisto estis +Hetherington—bona nomo Angla, kiel vi vidas.</p> + +<p>Kaj rakonto de lia agado efektive aperis en la <i>Times</i> de la jaro 1797! +La silka-ĉapelo ja ekzistis dum cent ok jaroj!</p> + +<p>Nu, la ĉapela komerco estis tre malbona, kaj la dandoj de tiu epoko ne +aĉetus ĉapelojn tial ke ne ekzistis eĉ unu speco reale eleganta. +Hetherington estis fasonema komercisto, kaj liaj amikoj ofte petis ke li +ion tute novan elpensos. Fine li faris—fumpotĉapelon. Li laboris tute +sekrete ĝis la unua ĉapelo finiĝis. Tiam, tagon tre malfeliĉan por +ni, mi opinias, li montris la novan elpenson al siaj edzino kaj idoj.</p> + +<p>"Ho! patro! sed kiel malbela ĉapelo!" ili ekkriis.</p> + +<p>"Malbela!" li kriis, indignante kaj kolere.</p> + +<p>La edzino kaj infanoj petis kaj petegis lin ke li ne foriru sur la +straton kun tia ĉapelo; sed li koleriĝis plie, kaj fine li lasis sian +domon, brue ekfermante la pordon!</p> + +<p>Estas kredeble ke neniam ni estus sciintaj ĝuste la datumon, je kiu tiu +ĉi mallerta ago okazis, sed tuj kiam la fumpotĉapela komercisto iris +sur la straton, amaso da buboj kaj bubinoj lin tuj sekvis, ĉiam +kriegante. La geurbanoj ankaŭ lin sekvis, reciproke demandante ĉu la +bona komercisto freneziĝas? Kaj fine, Hetherington arestiĝis, tial ke +li kaŭzas tumulton en la publikaj stratoj! Kaj kiel la policanoj (aŭ +gvardanoj, kiel ili tiam estis) lin kondukis al la juĝejo, la hundoj +bojis, la infanoj ekkriegis kaj ĉiuj kredis ke li estas frenezulo. Nu, +la tiea magistrato estis la <i>Lord Mayor</i>,<a href="#fnII.12.1" id="fnrefII.12.1"><sup>[1]</sup></a> antaŭ kiu Hetherington +estis kondukata.</p> + +<p>La policanoj plendis ke la komercisto, per sia absurda kaj malbela +ĉapelo, timigis la infanojn, kolektis grandan amason, kaj ke malgranda +knabo kies nomo estas <i>Thomas Cordwainer</i>, trabatiĝis per la piedoj de +la amaso, kaj ricevis brakon frakasitan. Hetherington fiere konstatis ke +li estis Anglo, kaj ke pro tio li certe havas la rajton porti ian ajn +ĉapelon! La magistrato diris ke li unue tumulton faris, kaj ke, tial, +li deviĝos garantii plibonan konduton estontan per pago da livroj +kvincent!! Certe tiu estis tre severa juĝo! Mi kredas ke la komercisto +neniam perdis sian monon, ĉar poste multe da personoj aŭdis pri la +nova ĉapelo kaj baldaŭ la malbelaĵo iĝis tiel populara kiel eĉ +Hetherington volis....</p> + +<p>Antaŭ malmultaj jaroj, nur la dandoj, sinjoroj, kaj profesianoj portis +tiujn ĉapelojn, precipe dimanĉojn. Malfrue, kiam ĉiuj kiuj estis +sendependaj ekĉesigis ilin porti, la komercistoj kaj komizoj alprenis +ilin kiel oficialaj kaj komercaj ĉapeloj. Ĉe multaj oficejoj Londonaj +la komizoj <i>deviĝas</i> porti tiujn malbelajn ĉapelojn eĉ en la varmega +vetero....</p> + +<p>Mi tute ne dubas ke, estonte, nur laboristoj kaj<span class="pagenum">179</span> metiistoj portos la +fumpotĉapelon, kaj ĉe ili, ĝia vivado estos ja mallonga!</p> + +<p>Ĉu mi sonĝas do? Ĉu la forntubo reale malpopulariĝas, aŭ ne? Ni +eklernas iom da higieno—ni scias bone ke la kapo bezonas ventolecon, +kaj ke tiuj pezaj ĉapeloj estas respondaj pri la senhareco de iuj el +ni; ni lernadas iom pri arto—kaj ni vidas ke la <i>f——o</i> estas malbela, +malbelega; ni pli kaj pli deziras komforton, kaj ni tre bone scias ke la +<i>f——o</i> estas tre malkomforta ... kion do? ni forlasu la +fum-pot-ĉapelon! Kiu aliĝos kun mi la Kontraŭ-Fpĉ-Brigadon?</p> + +<h6 class="fn-header">PIEDNOTO:</h6> + +<p class="footnote"> +<a id="fnII.12.1"></a> <a href="#fnrefII.12.1">[1]</a> +Urbestro de Londono. +</p> + +</div> + +<div id="est2-12-16" class="article" lang="eo"> + +<h5>EGIPTUJO KIEL VINTRA LOĜEJO.</h5> + +<p class="center">Martyn Westcott.</p> + +<p>Estas je tiu ĉi sezono de la jaro ke personoj riĉaj kaj riĉetaj, kaj +personoj de la libertempaj klasoj ekpripensas pri regiono, en kiu ili +povos pasigi komforte kaj plezure la vintron. Ekzistas granda, kaj, mi +opinias, ĉiame-grandiĝanta nombro da tiuj, al kiuj diris la kuracisto +"Vi devos vintrumi alilande." Inter tiuj estas multaj kiuj suferas nur +de enuo, fantazio malsana kaj manko da laboro difinita, sendube; sed +ankaŭ inter ili estas tiuj, kies brustoj estas "delikataj," kiuj devas +esti "tre zorgemaj," kaj suferas eble de renaj aŭ hepataj malsanoj. Al +ĉiaj tiaj personoj, kiel ankaŭ al la lacaj cerb-verkantoj, la +aŭtoroj, la dramaŭtoroj, la Parlementanoj kaj tiel plu, Egiptujo +vintre oferas klimaton ĉiam agrablan, kaj scenaron de tipo tute +nevidebla en Granda Britujo kaj la Kontinento Eŭropa kaj ankaŭ +objektoj posedantaj interesan historian malsuperan al nenia intereso en +la mondo. Estas en hodiaŭa Egiptujo multe da diverseco. La viro kun +gustoj modernaj trovos ĉe Kajro urbon kosmopolitanan plenan je +fremduloj interesigaj, kaj bonaj hoteloj; kaj tre apude, la antikvan +urbon de la Mamelukoj, kaj Kalifoj. Se oni preferas la allogaĵojn de la +vivo moderna antaŭ aferoj historic-interesaj ne disreviĝos je moderna +Kajro. Dum "la sezono" estas baloj, dancadoj, <i>bridge</i>-kunvenoj, tute +same kiel en ia alia urbo. Kaj kiam tiaj aferoj supersatas vin, jen +grandegaj monumentoj, la Piramidoj, la Sfinkso, kaj multe da temploj kaj +tomboj! La vojaĝanto kiu malsukcesas tiajn aferojn trovi interesaj, +certe bezonas fantazion! En Kajro mi ofte miregis, demandite "Ĉu estas +dezirinde vojaĝi laŭ la rivero? Kion oni faros tie?" ...</p> + +<p>La senegala karaktero de la Nilo mem aparte, la urboj modernaj sur la +bordoj de ĝi, konstruitaj sur la sidoj kaj inter la ruinaĵoj de la +antikvaj urboj kvar ĝis dek-mil-jaraj, estas ja vidindaj. Tie ankaŭ +ekzistas hoteloj ĉiugradaj, kiuj ne estas tro altprezaj. Je pli ol unu +okazo mi aŭdis diri virinojn ke la dek-kvar-taga vojaĝeto sur la Nilo +estis inter la plej dolĉaj spertoj en siaj vivoj!</p> + +<p>Kajron mem mi trovas enuiga; sed la granda rivero neniam lacigas. La +vivado en la riveraj vaporŝipoj estas plena je diverseco kaj intereso. +La tre oftaj ekskursoj azendorse tra la dezerto, kaj ĝia hela seka +aero, la mirindegaj antikvaj temploj kaj tomboj, kaj la dolĉa klimato +kune ĝuebligas la tutan vojaĝon kaj ĝin faras neforgesebla! +Plimultiĝa nombro da vizitantoj ĉiujare pasas preter <i>Assouan</i>, la +landlima stacio, por viziti <i>Kartum</i> kiu grandiĝis mirinde sub Brita +protekto, kaj nun enhavas hotelojn kaj konstruaĵojn gravajn....</p> + +<p>Ofte oni al mi petas detalojn praktikajn pri elspezoj kaj loĝejo en +Egiptujo dum la vintro. Kompreneble estas malfacile taŭge respondi. +Alveninte en tiu lando oni devas kalkuli tiom elspezi kiom li ĝenerale +elspezas, vojaĝante en la Eŭropa kontinento. La vojaĝoj en la +unua-klasaj vaporŝipoj estas sufiĉe altprezaj ĉar <i>Cook</i> kaj la +<i>Anglo-Amerikana</i> kompanioj havas tie monopolon. Ambaŭ ŝipe kaj lande, +tamen, zorgata de <i>Cook</i>, oni povas ĝui ĉion la plej bonan.</p> + +<p>La azenoj estas bonegaj, kvietaj kaj facile-rajdeblaj de ĉiuj eĉ tute +sen rajda sperteco; kaj ĝenerale estas la gviduloj Arabaj sufiĉe +lertaj kaj ĝentilaj. Ekzistas tie ankaŭ bonegaj gvidlibroj, precipe +unu de <i>D<sup>ro</sup> Wallis Budge</i> verkita. La hodiaŭa Egiptujo ne nur estas +tenejo da antikvaĵoj senprezaj, tamen; oni povas egale tie vidi +modernajn triumfaĵojn de inĝenierado—tiaj kiaj estas la grandega +dig-ponto ĉe <i>Assouan</i> antaŭ ne longe konstruita, kaj la pli eta digoj +ĉe <i>Assiut</i>—kaj multajn aferojn ankaŭ, interesaj sociologie.</p> + +<p>Pri la klimato de Egiptujo mi devas iom paroli. La foresto da pluvo +certigas la sekecon de la aero, kaj la situacio geografia de la lando al +ĝi donas vintron varman. La temperaturo, tamen, malofte superas 80° +<i>Fahrenheit</i> eĉ en la dezerto, kaj sur la rivero mem, nokte kaj +frua-matene, ofte estas preskaŭ malvarme, kompare (ekz., 60° F.). Tial +mi konsilas al ĉiuj kiuj intencas en Egiptujo vintrumi, ke ili kunportu +sufiĉe da varmega vestaĵo, precipe subvestaĵo—kaj ne atendu +somermezan hejton sur la ferdekoj de la vaporŝipoj. Novembro–Februaro +estas la plej bonaj monatoj, sed nur ĉe tiuj, kiuj malŝatas varmecon +someran estas malagrablaj Marto kaj Aprilo.</p> +</div> + + +<div id="est2-12-17" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">180</p> +<h5>LA MARO.</h5> + +<p class="center">El "Romano de Infano," de Pierre Loti.</p> + +<p class="center">Esperantigis Edmond Privat, ĉefredaktoro de la revuo: "Juna +Esperantisto."</p> + + +<p>Mi volus provi nun diri la impreson, kiun faris al mi la maro, kiam mi +ĝin unuafoje vidis.</p> + +<p>Tiu ĉi estas vespera impreso; oni apenaŭ povis vidi, kaj tamen la +aperinta figuro estis tiel forta, ke ĝi unufrape por ĉiam gravuriĝis. +Kaj mi ankoraŭ retrospektivan tremfroston sentas, tuj kiam mi +tutspirite pripensas tiun memoraĵon.</p> + +<p>Mi alvenis vespere, kun miaj gepatroj, en vilaĝon de la <i>Saintonge</i> +marbordo, en domon de fiŝkaptistoj luitan por la bansezono. Mi sciis ke +ni tien venis por io nomata "la maro," sed mi ĝin neniam vidis jam +(linio de sablaj montetoj kaŝis ĝin al mi, pro mia tre malgranda +kresko) kaj mi estis tre malpacienca ĝin koni. Post la vespermanĝo, je +la eknoktiĝo, mi do forkuris sola eksteren. La aero malvarmeta, +maldolĉa, odoris ion nekonatan, kaj stranga bruado, samtempe mallaŭta +kaj vastega, fariĝadis malantaŭ la sablaj montetoj, kien kondukis +vojeto.</p> + +<p>Timigis min ĉio, tiu nekonata vojeto, tiu krepusko falanta el kovrita +ĉielo, kaj ankaŭ la soleco de tiu angulo de la vilaĝo.... Tamen, +armite per unu el tiuj grandaj subitaj decidoj, kiajn prenas kelkfoje +plej timemaj bubetoj, mi foriris rapidpaŝe....</p> + +<p>Sed, subite, mi haltis frostita, tremante pro timo. Antaŭ mi, io +aperis, io malhela kaj bruanta, aperinta ĉiuflanke samtempe kaj +ŝajnanta ne havi finiĝon; moviĝanta spaco, kiu donis al mi la +mortigan kapturnon.... Sen ia dubo <i>tio estis ĝi</i>; nek unu minuto da +ŝanceliĝo, nek eĉ da mirado <i>ke ĝi estas tiel</i>, ne, nur teruro; mi +<i>rekonis</i> kaj tremadis. <i>Ĝi</i> estis malhelverda, preskaŭ nigra; <i>ĝi</i> +ŝajnis senfirma, perfida, englutanta; <i>ĝi</i> moviĝis kaj ruliĝis ĉie +samtempe, kun ŝajno de funebra malboneco. Supere, etendiĝis unupeca +ĉielo, malhelgriza, kiel peza mantelo.</p> + +<p>Tre malproksime, nur tre malproksime, je nekalkuleblaj profundaĵoj de +horizonto, oni ekvidis ŝiraĵon, lumaĵon inter la ĉielo kaj la akvo, +longa fendo malplena, flave helpala....</p> + +<p>Por tiel <i>rekoni</i> la maron, ĉu mi ĝin jam estis vidinta?</p> + +<p>Eble, senkonscie, kiam, estante aĝa kvin aŭ ses monatoj, min oni +kondukis en la <i>insulon</i>, ĉe praonklino, fratino de mia avino. Aŭ ĉu +ĝi estis tiel ofte rigardata de miaj maristaj praavoj, ke mi naskiĝis +havante jam en la kapo malklaran rebrilon de ĝia grandegeco? Ni restis +momenton unu antaŭ la alia, mi de ĝi ensorĉata. De tiu unua +intervidiĝo sendube, mi havis la nekompreneblan antaŭsenton, ke iam +fine ĝi min prenos, malgraŭ ĉiuj miaj ŝanceliĝoj, malgraŭ ĉiuj +voloj kiuj provos min deteni.... Tio, kion mi sentis antaŭ ĝi, estis +ne nur teruro, sed ĉefe nedirebla malgajeco, impreso de ĉagrenega +soleco, de forlaso, de ekzilo.... Kaj mi reforiris kurante, kun vizaĝo +tre malĝoja, kredeble, kaj la haroj turmentataj de la vento, kun treega +rapideco por alveni al mia patrino, ŝin kisi, min premi kontraŭ ŝi; +konsoligi al mi mil animturmentoj antaŭaj, neesprimeblaj, kiuj premegis +mian koron, vidante tiun grandan spacon verdan kaj profundan.</p> +</div> + + +<div id="est2-12-18" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">REVADO.</h5> + +<p>Originale verkita de Srino. Reddet (Sens).</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">En flora ĝardeno de l’ revoj</span> + <span class="i2">Mi iris dum nokto promeni</span> + <span class="i0">Tra l’ arboj, la freŝaj kreskaĵoj</span> + <span class="i2">Ĉarmite mi paŝis sen halti.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Mi vidis la bluan floreton,</span> + <span class="i2">La floron kun palaj folioj,</span> + <span class="i0">Mi prenis lazuran ludilon</span> + <span class="i2">De la dudekjaraj geknaboj.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Mi vidis la floron purpuran,</span> + <span class="i2">La brilan emblemon de gloro;</span> + <span class="i0">Mi vidis la floron malhelan</span> + <span class="i2">Kaŝantan la lumon en koro.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Mi vidis poetan la floron</span> + <span class="i2">Post tiu de l’ blanka edzino:</span> + <span class="i0">El ĉiuj kolektis garbeton</span> + <span class="i2">Ĝis blovis, frostega, la vento.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kaj tiam, forkuris rapide</span> + <span class="i2">Timante ke ĝia flugilo</span> + <span class="i0">Forportos parfumojn subite.</span> + <span class="i2">De mia odora rikolto.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-12-19" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">181</p> +<h5>DIALOGO PRI ELIZIO.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Esperantisto 10549.</p> + + +<p><i>Kritikisto.</i> Amiko mia, vi estas alie admirinda poeto, sed vi treege +amas haki la vostojn. La troa eliziemo ne estas aprobinda. Mi malamus +fortranĉi la voston aŭ al vorto aŭ al besto.</p> + +<p><i>Poeto.</i> Sed vi ne estas poeto.</p> + +<p><i>K.</i> Mi estas nek poeto nek ĥirurgiisto, sekve la kompatinduloj ne +timas mian dispecigemon.</p> + +<p><i>P.</i> La versfarado, sume kiel la medicina scienco, postulas la +vivo-sekcion.</p> + +<p><i>K.</i> Sed tio ne senkulpigas kruelecon senbezonan. La modelaj verkistoj +en la <i>Fundamenta Krestomatio</i> ŝpareme uzas tranĉilon.</p> + +<p><i>P.</i> D<sup>ro</sup> Zamenhof mem elizias.</p> + +<p><i>K.</i> Malofte severe. Lia longa poemo "<i>Al la Fratoj</i>" estas preskaŭ +tute sen elizio. Dufoje li tranĉas la artikolon, sed nenion plu.</p> + +<p><i>P.</i> Li ankaŭ verkis la kanton "<i>Al la Reĝo</i>."</p> + +<p><i>K.</i> Bedaŭrinde jes! Jen bela poemo difektita per malmodera eliziado.</p> + +<p><i>P.</i> Ĉu vi kritikas eĉ la Elpensinton de Esperanto?</p> + +<p><i>K.</i> Oni kritikas ĉiun eminentulon. Eĉ la suno enhavas makulojn. Ju +pli verkisto estas laŭdinda, des pli li estas kritikinda. Tamen iometo +da maldeco ne kontraŭpezas la tutan indon de plej granda poeto. +Ordinare la majstro estas tre humana verkisto, kaj li tranĉas malmulte.</p> + +<p><i>P.</i> Tranĉi estas neeviteble.</p> + +<p><i>K.</i> Ne absolute. En "<i>Alaŭdeto</i>" kaj en aliaj modelaj kantoj, mi vidas +plezure ke ĉiuj la vortoj, senescepte, gaje skuetas siajn vostojn +nevunditajn.</p> + +<p><i>P.</i> Elizio plibeligas poemon.</p> + +<p><i>K.</i> Pardonu al mi. Vort’ en poem’ ofte similas al soldat’ post batal’, +aŭ al kat’ kiu sengarde sidiĝis en kuniklokaptil’, kaj al poem’ alie +belul’ alvenas mien’ de malsanulej’.</p> + +<p><i>P.</i> Vi do tute malŝatas elizion.</p> + +<p><i>K.</i> Ne tute. Sed estu diskreta, kaj kompatu la vostojn. Ne decas +operacii kvazaŭ per falĉilo.</p> + +<p><i>P.</i> Kion vi proponas kiel la plej bona modelo de rima stilo?</p> + +<p><i>K.</i> Preskaŭ la tutan poemaron en <i>Fundamenta Krestomatio</i>, malgraŭ la +elizioj. Sed ne tranĉegu sovaĝe. Ne faru tiom da kripluloj. Ne estu +sangavida. Ni ne estas en Mandĉurio!</p> + +<p><i>P.</i> Ŝajnas al mi ke vi estas prava.</p> + +<p><i>K.</i> Nehakita kanto estas rava.</p> +</div> + + +<div id="est2-12-20" class="article" lang="eo"> +<h5>AL LA KORBO POR FORĴETAĴOJ.</h5> + +<p class="center">La plej humila sed tre utila membro de la Redakcio, kun plena +respekto de la Verkistino, E. J. Catt.</p> + + +<p class="sc">Kara Korbo,</p> + +<p>Laŭ la interesaj enhavoj de la <span class="sc">The Esperantist</span>, la mondo, aŭ +pli bone ĝiaj loĝantoj, tiel saĝiĝas kaj tiel klere verkas, ke la +ideo sin prezentis al mi ke ci malofte, aŭ eble neniam, ricevas +donacon.</p> + +<p>Tiu ĉi pensado kortuŝas min. Ne balancu la kapon (aŭ cian tenilon) +kun mieno de malespero. Sendube ci baldaŭ repleniĝos—ĉar mi estas +verkonta iom speciale por ci, ho kara Korbo, por ci sole, kiel esprimo +de simpatio.</p> + +<p>Estas nur simpla (sed tamen vera) anekdoto, kaj tute negrava. Nek ci nek +mi estas el la gesaĝuloj; ne multe taŭgas sekvi niajn faradojn, +escepte por doni plezuron unu al la alia.</p> + +<p>Legante artikolon "<i>Iom da Muziko</i>" memorigis al mi ion, kion mi aŭdis +antaŭ la historia periodo, t.e., kiam mi estis infanineto.</p> + +<p>Sinjoro kiu ofte venis ĉe ni por fumi la pipon de amikeco kun mia +patro, multe amuzis min per liaj anekdotoj. Fojon li rakontis la +sekvanton:—</p> + +<p>Je Novjaro mi vizitis la gastaman Kapitanon M—— ĉeestis multaj +parencoj, amikoj, konatuloj, k.t.p., inter kiuj estis junulo—ne tre +bone konata. Oni petis ke li kantu.</p> + +<p>"Ho jes! volonte mi kantos, sed eble vi permesos ke mi unue rakontos +aferon—poste se vi tion deziras, mi tre volonte kantos!"</p> + +<p>"Ĉe lernejo mi multe ĝuis la kantadon. Revenante hejmen maten-frue, mi +fermis la pordon de mia dormoĉambro kaj tre kontente mi ekkantis belan +himnon. Subite mi aŭdis teruran voĉon ekkrii "Tomaso! Tomaso! kion mi +aŭdas? Vi malbona knabo, filo de respektindaj gepatroj, segi tabulojn +je Dimanĉo! Venu tuj malsupren."</p> + +<p>"Vi do vidas ke ili ne permesis al mi ekzercadon por plibonigi mian +voĉon!"</p> + +<p>Li silentis. Eble la gastoj dankis lin pro la rakonto, sed estas certe +ke oni ne plu deziris ke li kantu!</p> + +<p>Sed ni lasu tion—</p> + +<p>Nu, Korbo kara, kion vi pensas pri mia verketo? Ĉu vi ĝin ricevos, aŭ +ĉu vi preferas resti malplena?</p> +</div> + + +<div id="est2-12-21" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">182</p> +<h5>LI, ŜI, ĜI KAJ ALIA.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Cynicus.</p> + + +<p><i>Li.</i> Mi vidu, jen estas unu, du, tri—kvar fraŭlinoj. Mi miras kiu +<i>ŝi</i> estas? Mi skribos al <i>ŝi</i>.</p> + +<p><i>Ĝi.</i> Estimata Fraŭlino,—Mi estus tre kontenta se vi korespondadus +kun mi, letere aŭ per il. p.k. Via, k.t.p.</p> + +<p><i>Ŝi.</i> Ho! nova korespondanto! Ne malbona—bone elektitan +karton—montras bonan guston—kaj—jes, estas bona skribmaniero. Ho jes, +mi korespondados kun vi, sinjoro!</p> + +<p><i>Ĝi.</i> Estimata Sinjoro, mi dankas vin pro via beleta karto. Volonte mi +interŝanĝos p.k. kun vi. Kiajn specojn da kartoj vi preferus? Mi +sendos tiujn, k.t.p.</p> + +<p><i>Li.</i> Ha, la respondon al la mia! Kia belega karto! Ŝi havas bonan +guston, kaj—jes—mi pensas ke mi ametos tiun ĉi fraŭlinon.</p> + +<p><i>Ĝi.</i> Tre estimata Fraŭlino, estis kun ĝojo, ke mi ricevis vian +agrablan respondon al mia karto. Mi estas tre feliĉa ke ĝi plaĉis al +vi. Vi estas tre afabla, kara fraŭlino, demandi kiajn specojn da kartoj +mi preferas. Mi preferus, kaj akceptos kun plezuro, k.t.p.</p> + +<p><i>Ŝi.</i> Kiel ĝentila! Jes, mi ametos tiun ĉi sinjoron.</p> + +<p><i>Ĝi.</i> Tre estimata sinjoro, kiel belegaj estas la kartoj, kiujn vi +sendas. Ĉu vi kredas en Telepatio? Ĵus tiam, kiam vi sendis vian unuan +karton, mi legis vian anoncon en la ĵurnalo, kaj mi ekpensis ĉu mi +skribus al vi; sed la penso pasis, kaj mi ne skribis. Ĉu vi +interesiĝis pri psikologio? Mi pensas, k.t.p.</p> + +<p><i>Li.</i> Ho, ho! jen estas alia psikologistino! Strange, kiel la virinoj +amas ĉion kio estas mistika, nekomprenebla. Mi volus scii ĉu vere ŝi +intencis respondi al mia anonco.</p> + +<p><i>Ĝi.</i> Kara Fraŭlino,—Ĉu mi kredas en telepatio? Certe, jes. Ĉu tiuj +ĉi kartoj kiujn ni sendas unu al la alia ne estas pruvo? Ĉu vi ne +observas, ke mi sendas la miajn en la sama tago ke vi sendas la viajn? +Vere, kune ni pensas, kune skribas, kune sendas; devas esti do +telepatio, kaj ni devas esti simpatiaj unu al la alia. Ni do estas +geamikoj, ne vere? Kiu scias, eble ni estas geamikoj longe serĉitaj. +Ĉu vi permesos al mi nomi vin amikino? Ho jes, mi tre interesiĝas pri +psikologio, sed estas multaj branĉoj apartenante al tiu ĉi moderna +"Arbo de Sciado." Kiun vi preferas, mi—k.t.p.</p> + +<p><i>Ŝi.</i> Ho, estas bone! Mi estas trovinta viron, kiu skribas tiel se mi +estas inteligenta estaĵo.</p> + +<p><i>Ĝi.</i> Kara Sinjoro,—Ĝojege mi ricevis vian lastan karton. Kvankam mi +demandis ĉu vi kredas en telepatio, mi ne scias ĉu mi kredas aŭ ne. +Certe, estas strange, ke ni ambaŭ skribas samtempe, sed estas ankaŭ +strange ke vi deziras min nomi amikino. Kiel ni povas esti geamikoj se +neniam ni vidis unu la alia. Vere, mi timas ke vi ne trovos min esti tre +interesa amikino, kaj baldaŭ vi bedaŭros ke vi tiel rapide volis nomi +min "amikino." Ĉu vi preferus skribi letere? Ne estas sufiĉa spaco por +skribi multe sur p.k. Kian branĉon de tiu kiun vi nomas la "moderna +arbo de Sciado" vi preferus priskribi? Ĉu vi scias ion ajn pri +hipnotismo? Mi amus—k.t.p.</p> + +<p><i>Li.</i> Jes, mi amas tiun ĉi fraŭlinon. Kial—mi ne scias—sed, mi amas +ŝin.</p> + +<p><i>Ĝi.</i> Karega Amikino,</p> + +<p>Ho ve! Ĉu vi koleros kontraŭ mi tiel skribinte. Ne mallaŭdu min, mi +petegas. Sed se mi skribas "kara," ne estus vera. Vi estas pli ol "kara" +al mi, tial mi skribas "karega." Ne, mi ne scias multe pri hipnotismo, +sed mi timas ke vi scias tro multe, kaj ke vi min hipnotigis tiel, ke mi +trovas mi mem devigata pensi pri vi kontraŭvole. De la ricevo de via +unua karto, mi interesiĝis pri vi; de via unua karto mi vin amis, kaj +nun mi vin amegas. Ĉu vi hipnotigis, aŭ ĉu vi ensorĉis min, mi ne +scias; ĉio kion mi scias estas ke mi vin amegas, kaj atendas vian +leteron kun la plej granda malpacienco. Ho, kiel mi ĝojas ke vi +permesas min korespondadi kun vi letere.</p> + +<p>Sed kio vin interesigos, kian temon mi priskribos? Mi mem? Eble vi +ŝatus scii iom pri via korespondanto. Nu, mi havas tridek kvar +jarojn—mi estas—ho, mi ne povas priskribi min mem. Mi enmetas foton, +kaj petegas ke vi estos malsevera kontraŭ tiu malbelulo. Ĉu vi sendos +vian portreton al mi, karega amikino mia. Mi ŝatos ĝin supre ĉiuj +miaj plej ŝatataj havoj. Mi estas—k.t.p.</p> + +<p><i>Ŝi.</i> Kia bona letero! Ho, mi estas tre feliĉa ke li skribis al mi. +Certe, mi neniam antaŭe ricevis tiel bonan leteron.</p> + +<p><i>Ĝi.</i> Ne, kara amiko, mi ne estas kolera kontraŭ vi, ĉar vi nomas min +"karega," kvankam mi miras. Sed mi avertas vin ke neniam mi kredas ion +kion viro skribas al mi, kaj nur la duonon de tio kion li diras.</p> + +<p>Nu, kion mi priskribos? Min mem? Mi timas ke estas tiel malfacile skribi +pri mi mem, kiel vi trovas malfacile skribi pri vi mem. Mia aĝo? Mi +estas tiel maljuna kiel Evo. Miaj haroj estas brunaj, ankaŭ miaj +okuloj. Sed mi enmetas foteton, vi vidos kian specon da vizaĝo mi +havas. Ha, vi trovos min tre malsprita; mallerta. Mi scias<span class="pagenum">183</span> nenion. Sed +vi, vi ja povos skribi pri multaj interesaj aferoj. Vi estas artisto, vi +loĝas en granda urbo; inter tre gaja, artista popolo; kaj certe, devas +esti multaj okazoj kiujn vi povus bone priskribi.</p> + +<p>Mi konfesas ke mi estas tre interesita pri karaktero. Mi bone ŝatas +legi la vizaĝojn de tiuj kiujn mi renkontas. Mi ankaŭ legas la +karakteron per la skribmaniero. Ha, ha, sinjoro! Vingardu! Baldaŭ mi +lernos ĉion kion vi bone volus kaŝi de mi.</p> + +<p>Ankaŭ mi konfesas ke mi amas tiri la ŝnuretojn kaj vidi la pupojn +danci. Ĉiu, pli-malpli baldaŭ montras siajn malgrandajn +malsaĝaĵojn—malfortajn punktojn, kaj tiam mi ridas. Ho jes, mi ridas! +Denove, mi diras gardu vin bone, sinjoro! Jam mi vidas en vian foton, ke +vi estas—ne, mi ne diros kion mi legas. Mi esperas—k.t.p.</p> + +<p><i>Li.</i> Skeptikulino, he? Nu, ni vidos ĉu mi povas ŝin kredigi je mi.</p> + +<p><i>Ĝi.</i> Ho, karulino mia! Kiel vi estas kruela! Kial vi ne kredas ke mi +skribas la veron? Mi ĵuras ke mi amas vin, tiel neniam mi amis virinon +antaŭe, kaj nur vin. Sed vi estas malboneta min dubi. Aliaj viroj eble +diros al vi multe da tio kio ne estas vera—sed mi? Ho, kiel vi min +vundas! Mi sentas ĉion kion mi skribis. Efektive mi amis vin, mi amas, +kaj ĉiam mi amos! Mi ne scias kial vi estas tiel maljusta—k.t.p.</p> + +<p><i>Ŝi.</i> Ha-ha-ha! Li iĝas varma. Ni atendu.</p> + +<p><i>Li.</i> Neniam respondon! Kial, mi miras.</p> + +<p><i>Ĝi.</i> Ĉu mi ofendis vin, tre karega amikino mia? Mi petegas ke vi min +pardonos, se jes. Ho, se vi povus scii kiel mi vin amas. Sed vi estas +malvarma, kruelega—Ho, mi petegas, amu min iomete, se vi ne povas ami +min tiel mi amas vin. Mi pensas pri vi de la mateno ĝis la nokto; +ĉiame mi vidas vin antaŭ...k.t.p.</p> + +<p><i>Ŝi.</i> Tio ĉi estas amuziga.</p> + +<p><i>Ĝi.</i> Ne pli longe mi povas kontraŭbatali vin, Karulo. Jes, mi +konfesas ke ankaŭ mi amas vin. Mia plej amata, se vi povus esti ĉi +tie, mi montrus al vi kiel multe mi amas vin. Ho, karega mia, ĉu mi +estas trovinta unu kiu amas min kiel mi deziras esti amata? Ĉu mi laste +estas trovinta unu kiu min komprenas? Ho...k.t.p.</p> + +<p><i>Li.</i> Ha-ha-ha! Mi pensis ke mia lasta letero ŝin kaptus.</p> + +<p><i>Ĝi.</i> Ho, mia plej amata, mia ĉio, mia...k.t.p.</p> + +<p class="post">(Post semajno).</p> + +<p class="pk"> +<i>Ĝi.</i> <span class="large">{</span></p> <p>Ho! Mia karulineto...k.t.p.<br > +Ho! Mia karulo...k.t.p.</p> + +<p class="post">(Post tri tagoj).</p> + +<p class="pk"> +<i>Ĝi.</i> <span class="large">{</span></p> <p>Ho! Mia amatino...k.t.p.<br > +Ho! Mia amato... k.t.p.</p> + +<p class="post">(La proksiman tagon).</p> + +<p class="pk"> +<i>Ĝi.</i> <span class="large">{</span></p> <p>Ho!!......!! k.t.p.<br > +Ho!!......!! k.t.p.</p> + +<p class="post">(La saman tagon).</p> + +<p class="pk"> +<i>Ĝi.</i> <span class="large">{</span></p> <p>Ho!!!......!!!! k.t.p.<br > +Ho!!!......!!!! k.t.p.</p> + +<p class="post">(Post tri monatoj).</p> + +<p class="pk"> +<i>Ĝi.</i> <span class="large">{</span></p> <p>Jes, karulino mia, kiam ni renkontos en la proksiman monaton,<br > +Jes, karulo mia, Ho!!!......!!!!.........!!!!! k.t.p.</p> + +<p class="post">(Post semajno).</p> + +<p><i>Li.</i> Mi pensas ke mi iros Londonon iom pli baldaŭ ol mi skribis. Mi +volus ŝin vidi antaŭ ŝi vidos min. Certe mi volas vidi ŝin antaŭ ol +mi—facile mi povos aliri al la strato, kaj atendi— (<i>Al la Alia</i>) Ni +iros je la 21a anstataŭ la 27a, estas grava afero pri kiu mi devos +zorgi. Estas tre ĉagrena, sed——</p> + +<p><i>Ĝi.</i> Karega karulino mia, mi estas korrompita. Mi ne povos alveni +antaŭ la tria de Julio. Ho, kiel longe ŝajnos la tempo ĝis +mi...k.t.p.</p> + +<p class="post">(En la 30a Junion).</p> + +<p><i>Ŝi</i> (<i>al la Alia</i>). Mi venos al via oficejo hodiaŭ post-tagmeze, kaj +ni vespermanĝos ĉe la Frascati kafejon antaŭ iri al la teatro +vespere.</p> + +<p class="post">(En la vespero de la sama tago. Ĉe "Charing Cross" Stacidomo).</p> + +<p class="pk"><i>Li.</i><br > <i>Ŝi.</i></p> +<p><span class="large">}</span> (<i>Renkontante</i>). <span class="large">{</span> !!!</p> + +<p class="post">(Post kvin minutoj).</p> + +<p class="pk"><i>Li.</i><br > <i>Ŝi.</i></p> +<p class="pk"><span class="large">}</span> (<i>Prezentante la Alia</i>). +<span class="large">{</span></p><p>Mia edzino.<br> Mia edzo.</p> +</div> + + +<div id="est2-12-22" class="joke" lang="eo"> +<p>Maljunaj geedzoj loĝis ĉe hotelo ne-vin-trinkeja. Sed la maljunulo +ĉiam trinkis iom da viskio hejme, kaj li tial aĉetis botelon da ĝi en +la urbo, por havi malmultajn gutojn ĉiunokte.</p> + +<p>Kiam ili estis forirontaj, ili ne sciis kie kaŝi la malplenan botelon.</p> + +<p>"Metu ĝin sur la supro de tiu alta vest-ŝranko," diris la edzino.</p> + +<p>"Bonegan ideon," respondis ŝia edzo; "donu al mi seĝon, kaj mi metos +ĝin tie."</p> + +<p>Vigle staranta sur la seĝo, li ekvidis ke la ŝrank-supro estis tiel +plenigita je similaj boteloj ke ne restas spaco por la lia!</p> + +<p>Kompreneble la ĉambro-servistinoj neniam purigis tiun altan lokon.</p> + +<p class="far_sig">(<i>Vera Rakonto</i>) <span class="sc">A. Bullock Webster</span>.</p> +</div> + + +<div id="est2-12-23" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">184</p> +<h5>AMUZAĴOJ.</h5> + +<p class="center">El la Hispana.—Tradukitaj de D. H. Lambert, B.A.</p> + + +<p>Foje la imperiestro Josefo, alveninte al ia urbo neakompanate de siaj +korteganoj, estis demandata de la mastrino de la hotelo ĉu li estas unu +el la imperiestra sekvantaro. "Ne," respondis la princo. La scivoleco +tamen de la bona virino ne kontentiĝis per respondo tiel mallonga. Si +serĉis senkulpigon por eniri en lian ĉambron, kaj vidante lin razantan +demandis ĉu li havas ian oficon apud la imperiestro. "Jes," rediris la +monarĥo, "Kelkafoje mi lin razas!"</p> + +<hr class="short" > + +<p>Estas kutime ke ĉasantoj interparoladu pri la eksterordinaraj okazoj +kiuj sin montras dum ilia speciala pasatempo kaj trograndigu la ecojn de +siaj hundoj.</p> + +<p>Dum la mallacado de ĉasantaro inter kiu troviĝis Aleksandro Dumas, oni +ekparolis laŭvice la ĉiaman temon pri la ĉashundoj. Dumas aŭdis +siajn kunulojn rakonti la mirindan intelegentecon vidigitan de tiuj ĉi +bestetoj. Kiam sia vico alvenis, li trograndigis ankaŭ la +inteligentecon de sia propra hundo. "Ho!" li komenciĝis, "mia hundo +posedas supereman lertecon unufoje kiam mi matenmanĝis en la ĝardeno +kune kun amiko, Fanoro—kiel mi nomis mian hundon—atendis humile por +ke, kiel kutime, mi disĵetu al li la matenmanĝerojn. Sed, vidinte ke +mi ne memoras lin, li forkuris al la fino de la ĝardeno, kaj venis +returnen al mi, alportante en la buŝo branĉeton da la floro nomita +Ne-min-forgesu!"</p> + +<hr class="short" > + +<p>Notario prenis la veturilon por iri al urbeto proksima de Seviljo, kaj +la veturigisto demandis al li dekkvar pesetojn.</p> + +<p>"Ĉu vi volas certigi ĵure la koston de tiu ĉi vojiro?"</p> + +<p>"Volonte, sinjoro."</p> + +<p>La notario tiam eltirinte el sia poŝo kaj stariginte sur la tablo +krucifikson lin igis ĵuri kaj donis al li ses pesetojn rimarkante ke li +mem detenas la restaĵon kiel leĝan pagon pro la ago de la ĵurpropono!</p> + +<hr class="short" > + +<p>Reĝido volante fari ŝercon cencerne unu el siaj korteguloj, kiun li +estis utiliginta diversamaniere kiel ambasadoron, diris al li ke li +similas strigon. "Mi ne scias, Via Moŝto, kion mi similas," li rediris, +"tio kion mi scias estas ke multajn fojojn mi estas havinta la honoron +prezenti Vian Reĝan Moŝton!"</p> + +<hr class="short" > + +<p>Ia sinjoro vespermanĝante en hotelo demandis al persono je sia flanko +ke li bonvolu pasigi la mustardon.</p> + +<p>"Ĉu vi kredas ke mi estas servisto?"</p> + +<p>"Ho, ne, sinjoro," rediris la alia, "mi supozis ke vi estas sinjoro!"</p> +</div> + + +<div id="est2-12-24" class="article" lang="eo"> +<h5>STRANGA AVENTURO DE ĈIRKAŬKOLO.</h5> + +<p class="center">Tradukita el Dickens de A. A. Cowan.</p> + + +<p>"Nu, Bob," diris Hopkins je apenaŭ rimarkebla ekrigardo je la atenta +vizaĝo de S<sup>ro</sup> Pickwick, "estis stranga malfeliĉo la lastan nokton. +Infano enkondukiĝis, kiu estis glutinta ĉirkaŭkolon."</p> + +<p>"Glutinta kion, sinjoro?" interrompis S<sup>ro</sup> Pickwick.</p> + +<p>"Ĉirkaŭkolon," respondis Jack Hopkins. "Ne la tuton samtempe, vi +scias, tio estus tro multa—vi ne povus gluti tion, sed la infano +povis—he! S<sup>ro</sup> Pickwick, ha! ha!" S<sup>ro</sup> Hopkins ŝajnis multe +kontentiga je sia plaĉaĵo; kaj daŭradis, "Ne, estas tiamaniere. La +gepatroj de la infano estis malriĉaj personoj kiuj loĝis en korto. La +plejaĝa fratino de la infano aĉetis ĉirkaŭkolon, ordinara +ĉirkaŭkolo farita el grandaj nigraj lignaj globetoj. La infano, kiu +amis la ludilojn, prenis la ĉirkaŭkolon, kaŝis ĝin, ludis kun ĝi, +tranĉis la ŝnureton, kaj glutis globeton. La infano pensis ke estis +granda ŝercado, revenis la tagon plej proksiman, kaj glutis alian +globeton."</p> + +<p>"Benu mian koron," diris S<sup>ro</sup> Pickwick, "kia terurega afero! Mi petas +por senkulpigo, sinjoro. Daŭrigu."</p> + +<p>"La plej proksiman tagon, la infano glutis du<span class="pagenum">185</span> globetojn; la tagon post +tiu, li regalis sin je tri, k.t.p., ĝis dum unu semajno, li estis +fininta la ĉirkaŭkolon, konsistanta el dudekkvin globetojn. La +fratino, kiu estis diligenta knabino, kaj malofte aĉetis ian ornamaĵon +por si, ploregis pro la perdo de la ĉirkaŭkolo; serĉis ĉie por ĝi; +sed, mi ne bezonas diri, ke ŝi ne trovis ĝin. Post malmultaj tagoj, la +familio estis je tagmanĝo—bakita ŝultro de ŝafo kun terpomoj sub +ĝi—la infano kiu ne malsatis ludis ĉirkaŭ la ĉambro, kiam subite +terurega bruo aŭdiĝis, tiel kiel malgranda, hajlventego. ‘Ne faru +tion, mia knabo,’ diris la patro. ‘Mi faras nenion,’ diris la infano. +‘Nu, ne faru ĝin ree,’ diris la patro. Estis mallonga silento, kaj tiam +la bruo rekomencis pli laŭta ol antaŭe. ‘Se vi ne atentas tion, kion +mi diras,’ diris la patro, ‘vi trovos vin lite post tre mallonga tempo, +mia knabo.’ Li skuis la infanon por igi ke li obeu, kaj tiaj kraketoj +sekvis kiajn neniu antaŭe aŭdis. ‘Nu! estas <i>en</i> la infano!’ diris la +patro, ‘li havas la krupon en la malprava loko!’ ‘Ne, mi ne havas ĝin,’ +diris la infano, ekploranta, ‘estas la ĉirkaŭkolo, mi glutis ĝin, +patro.’ La patro ekkaptis la infanon, kaj kuris kun li al la +malsanulejo; la globetoj en la stomako de la knabo, kraketantaj la tutan +vojon pro la ekskuado, kaj la homoj rigardantaj supre en la aero kaj +malsupre en la keloj, por vidi de kie la nekutima sono venis. Li estas +en la malsanulejo nune," diris Jack Hopkins, "kaj li faris tian +teruregan bruon kiam li marŝis ke oni devis envolvi lin en la vesto de +observisto, por ke li ne veku la malsanulojn!"</p> + +<p>"Tiu estas la plej eksterordinara afero, kiun mi estas ja aŭdinta," +diris S<sup>ro</sup> Pickwick je akcentega bato sur la tablo.</p> + +<p>"Ho, tio estas nenio," diris Jack Hopkins, "ĉu estas, Bob?"</p> + +<p>"Ne certe," respondis S<sup>ro</sup> Bob Sawyer.</p> + +<p>"Tre strangaj aferoj okazas je nia profesio, mi povas certigi vin, +sinjoro," diris Hopkins.</p> + +<p>"Tiel mi inkliniĝas imagi," respondis S<sup>ro</sup> Pickwick.</p> +</div> + + +<div id="est2-12-25" class="article" lang="eo"> +<h5>ETHELWALD KVIETIGAS LA MARON.</h5> + +<p class="center">Tradukita el Angla-Saksona originalo, de G.L.B. kaj C.F.W.</p> + + +<p>Mi kun du aliaj fratoj venis Farnon la insulon. Intencis mi paroladi kun +la honorinda patro Ethelwald. Poste ke mi kun la lia parolado estis +konsolita kaj la lia benado estis al mi donita, kaj tiam kiam ni domon +revenintaj jam estis sur la alta maro, subite disŝiriĝis la paco de la +ĉielo kio estis reginta je la tempo kiam ni enŝipiĝis kaj tiel grava +vetero ekalvenis kaj tiel furioza urago ekfalis ke ni nek kun velo nek +kun remado povis eĉ iometete progresadi, kaj ni nepre nenio atendis +krom la morto mem. Dume ke ni do tie plej longe kun la vento kaj la maro +tute vane laboradis kaj bataladis, rigardis ni tiam malantaŭe por vidi +se estus eble ke ni ree tentu atingi la insulon el kiu ni estis +elvenintaj. Sed kien ajn ni nin turnis la sama urago nin renkontis, nin +ĉirkaŭstaris, nin ĉirkaŭringis ĉiaparte kaj nenia espero de saviĝo +jam restis al ni.</p> + +<p>Post longe ni niajn okulojn suprenlevigis kaj ekvidis ni sur Farno la +insulo, la al Dio karan patron Ethelwald’on elirantan el la lia sekreta +loĝejo, volantan havigi al ni sukcesan kuradon, por vidi tion kio estis +okazinta je ni; ĉar li estis aŭdanta la bruadon de la ventego kaj de +la muĝanta maro. Kaj li, nin vidanta alportitajn en danĝeron kaj +tiamaniere laborantajn, la genuojn fleksadis al Dio, Patro de Nia +Sinjoro kaj Savisto Ĥristo, preĝanta pro la nia saviĝo kaj vivo. Kaj +kiam li tian preĝon finigis, la superfluantajn akvojn li +retrankviligis, kaj la ventegon redefaligis, ĝis ke nepre la furiozeco +de la ventego foriĝis kaj favorantaj ventoj nin kondukis sur plej +trankvila maro al la bordo. Kiam do ni trafis la bordon, kaj la nian +ŝipon ankaŭ el la ondoj forportis, samminute vento egale forta kiel +antaŭe revenis, kvazaŭ ĝi dum tiu mallonga tempeto pro ni estis +trankviligita, kaj dum la tuta tago plej forte kaj furioze blovegis, +tiel kiel oni verŝajne devus ekkredi ke la mallonga periodeto de +trankvileco, kiu tiatempe okazis, nin estis aldonita de la Ĉielo, por +favori tiun serviston de Dio, pro nia saviĝo preĝantan.</p> + +<p><span class="sc">Note.</span>—La Angla-Saksona teksto el kiu la jena historieto estas +eltirita, presiĝis en la de Sinjoro Alfred Cook (Yale’a Profesoro) +verkita libro nomita <i>Unua Libro de Antikva Angla</i>; plej interesplena +kaj grava libreto por tiuj kiuj sin interesas pri la komencaĵoj de la +hodiaŭa Angla Lingvo. La nunaj tradukistoj penadis konservi la stilon +de la originala teksto.</p> +</div> + + +<div id="est2-12-26" class="poetry" lang="eo"> +<p class="pagenum">186</p> +<h5 class="poem-header">MALNOVAJ KANTOJ.</h5> + +<p>Tradukita de Clarence Bicknell.</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ne povas mi malnovajn kantojn</span> + <span class="i2">Rekanti kiel foje;</span> + <span class="i0">La kor’, la voĉo al mi mankus,</span> + <span class="i2">Mi plorus tro malĝoje.</span> + <span class="i0">En tiuj kantoj mia koro</span> + <span class="i2">Pasintajn tempojn trovas;</span> + <span class="i0">Rekanti ilin, aŭ rerevi</span> + <span class="i2">La revojn mi ne povas.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ne povas mi rekanti ilin,</span> + <span class="i2">Kaj la malĝojajn ĉarmojn;</span> + <span class="i0">Iliaj melodioj vekus</span> + <span class="i2">El dorm’ malnovajn larmojn:</span> + <span class="i0">Kvankam mi ne forgesas ilin,</span> + <span class="i2">Malĝojajn kaj dolĉegajn,</span> + <span class="i0">Mi tamen ne rekanti povas</span> + <span class="i2">La kantojn tro karegajn.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ne, mi ne povas! la vidaĵoj</span> + <span class="i2">Revenas pri la horoj</span> + <span class="i0">De oraj revoj forflugintaj,</span> + <span class="i2">Pri jaroj de doloroj;</span> + <span class="i0">Sed, per rompitaj teraj ĉenoj,</span> + <span class="i2">L’ anim’, en libereco,</span> + <span class="i0">Rekantos eble tiujn kantojn,</span> + <span class="i2">Kaj dum la eterneco.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-12-27" class="article" lang="eo"> +<h5>LA ESPERANTA SUBJUNKTIVO.</h5> + + +<p>La artikolo de D<sup>ro</sup> Lloyd ne konvinkis min, ĉar mi opinias ke, por +uzi la imperativon, ne estas necese havi verbon esprimantan volon +deziron aŭ permeson. Sufiĉas ke tia ideo estas (mi ne skribas "estu") +en la penso de la parolanto. Nu, en la ekzemploj cititaj de D<sup>ro</sup> +Lloyd, oni povas enŝovi la verbojn konformajn, ne ŝanĝinte la sencon.</p> + +<p>"Li malkovris la manon, permesante ke la serpento tie mordu."</p> + +<p>"La poŝto, volinte ke la leteroj estu tuj specigitaj, sendas +specigistojn."</p> + +<p>"Ŝi estis tiel maldika, ke kiam ŝi deziris ke oni povu ŝin rimarki, +ŝi bezonis eniri du fojojn la ĉambron."</p> + +<p>Nur, mi neniam skribos: "Mi timas ke li venu," ĉar, kiel tre ĝuste +rimarkigis D<sup>ro</sup> Lloyd, ne estas en la frazo la plej malgranda nuanco +de ordono aŭ deziro.</p> + +<p>Mi konsentas ke tia maniero konsideri la aferon, devas ŝajni stranga al +gramatikistoj. Sed mi pensas ke ĝi entenas logikecon, kaj, kio estas +ankoraŭ pli grava, praktikecon. La reguloj kiuj regas la uzadon de +Subjunktivo en naciaj lingvoj (almenaŭ en la Franca) estas terure +arbitraj, tiel ke la gramatikistoj ne ĉiam konsentas pri ili, kaj ke +eĉ kleraj personoj tre ofte malobeas ilin. Tio ŝajnas pruvi ke tiu +modo estas tute senutila.</p> + +<p>Kiel Esperanta profesoro, mi eksperimentis kiom malfacile estas doni +precizajn regulojn pri tiu modo, kaj kontraŭe kiom estas praktika la +principo donita en la paragrafo 218 de la Sintakso. Jen kiel mi klarigas +al miaj lernantoj la uzadon de la modoj.</p> + +<p>La indikativo estas la modo normala. Oni devas uzi ĝin, kiam oni ne +havas motivon por uzi kondicionalon aŭ imperativon.</p> + +<p>La kondicionalon oni uzu, kiam oni povas, ne ŝanĝinte la sencon, +enŝovi "supozinte ke" en la unuan propozicion, kaj "en tia okazo" en la +duan. Cetere la unua aŭ la dua propozicio povas esti Subaŭskultata. +Ekzemple (Paragrafo 169, Sintakso):</p> + +<p>"Se li estus riĉa, li havus multajn amikojn." "Supozinte ke li estus +riĉa, en tia okazo li havus multajn amikojn."</p> + +<p>"Mi volus vin vidi!" "Supozinte ke tio ne malplaĉus al vi, en tia okazo +mi volus vin vidi."</p> + +<p>"Se mi povus lin venki!" "Supozinte ke mi povus lin venki, en tia okazo, +kiel feliĉa mi estus!"</p> + +<p>La imperativon oni uzu, kiam oni povas, ne ŝanĝinte la sencon, +enŝovi, en la frazon, unu el la verboj voli deziri konsili permesi +peti, k.c., kiuj montras volon pli malpli fortan. Mi jam donis +ekzemplojn pli supre.</p> + +<p>Ŝajnas al mi ke, tiam, la du lastaj modoj ludas sian logikan rolon, +t.e., mallongigi la frazojn.</p> + +<p>Mi bone scias ke oni povos trovi en Esperantaj libroj, eĉ en Zamenhofaj +verkoj kelkajn frazojn kiuj ne estas konformaj al tiuj reguloj. Sed ili +estas maloftaj, kaj tio, laŭ mi, ne pravigus la enkondukon de reguloj +arbitraj neklaraj kaj senutilaj.</p> + +<p class="far_sig">(<i>Profesoro</i>) <span class="sc">H. Sentis</span> (<i>Grenoble</i>).</p> +</div> + + +<div id="est2-12-28" class="article" lang="eo"> +<p class="pagenum">187</p> +<h5>FRAGMENTAJ MEMOROJ.</h5> + +<p class="center">Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon).</p> + +<p class="center"><i>La aŭtoro rizervas ĉiajn rajtojn.</i></p> + + +<p>Mi verkis por tiu ĉi monato kelkajn detalojn pri vizito kiun ni faris +al la bonekonata Kavernego Grandega de <i>Kentucky</i>.</p> + +<p>Tra la Kavernego trafluas subteran riveron en kiu troviĝas du specoj da +fiŝoj. Unu speco havas okulojn sed ne povas vidi; la alia speco (kiu +eble enloĝadas la Kavernegon kelkajn centojn aŭ milojn da jaroj pli +longe) tute ne havas okulojn.</p> + +<p>Kaj nun mi petas, ke la leganto imagu kvardek personojn, el kiuj ĉiu +portas lampon, postsekvante en la kavernego maljunan nigrulon kiun oni +nomas "Onklo Nikoĉjo."</p> + +<p>En Ameriko ĉiujn maljunulojn oni nomas "Onklo."</p> + +<hr class="short" > + +<p>Ni aŭdas solenan <i>tik, tak</i>, oni nomas ĝin la horoloĝon. "Kiam oni +streĉas ĝin, Onklo Nikoĉjo?" demandas nia sola knabeto. "Ho, tio! oni +ĝin streĉis en la unua jaro de la mondo, Sonny (Fiĉjo)." Kiom da +miljaroj faladas tiu guto da akvo!</p> + +<hr class="short" > + +<p>Ni vidis la fundon de la "senfunda profundejo"; ĝi havis nur kvin-dek +futojn da profundeco. Sed de <i>Bourne’s Dome</i> (la kupolo de <i>Bourne</i>), ni +<i>ne</i> vidis la fundon.</p> + +<p>Tiel kiel se ni estus starantaj ekstere ĉe fenestro ni ĝin rigardadis +tra longa fendaĵo, elstreĉantaj en ĝin niajn kapojn por pli bone +vidi, tuj kiam Onklo Nikoĉjo kiu estas suprenrampanta sur la eksteron +de la kupolo, trapuŝas tra negranda malfirmaĵo lumegigilon, kiu +lumegigas la mirindajn akvoskulptaĵojn de la flankaĵoj kaj de la +interno de la kupolo. Fine li faligis ĝin kaj tuj la ombroj forrabas de +niaj okuloj la belegan kupolinternon, sed falinte ĝi malkaŝas ĉiam +novajn belaĵojn sur la flankaĵoj. Ĉion lumigegante ĝi preterfalas +kiel strio da lumo nian fendaĵon, kaj postsekvante ĝin per niaj +rigardoj, ni vidas ke ĝi estas nun nur malgranda punkto da lumo, sed +ĉiam (ĉar Onklo Nikoĉjo faligas multajn lumegilojn) ĉiam, antaŭ ol +atingi la fundon de la putego ĝi estingiĝas. Mi ne atencos priskribi +la akvoskulptaĵojn. Se lertegaj koboldoj estus tien skulptintaj siajn +plej fantaziajn sonĝojn, ĝi estus tiel, kiel ĝi estas, belega, +teruriga, mistera, fantazia!</p> + +<hr class="short" > + +<p>Ni eniras kavernon (en la kavernego estas multaj kavernoj). Subite oni +elstreĉas brakon kaj haltigas min. Ni staras ĉe la bordo de trankvila +maro, kaj radioj de la hela luno lumigas sur grandajn blankajn nubegojn +amasigitaj unu super la alia ĉe la horizonto de la maro. Mi aŭdas +elspiritan murmuron: "Kiel belege! Kiel belege!" Jes, sed tiuj lanecaj +nuboj estas solida ŝtonego, kaj la trankvila maro terurigega krutaĵo. +Vere tiu brako savis min de subita morto!</p> + +<hr class="short" > + +<p>Proksime de la dometoj de ftizo suferintoj (ili ĉiuj mortis) ni trovis +kelkajn stipojn, sur kiujn, laŭ peto de nia gvidisto, ni ĉiuj +sidiĝas.</p> + +<p>Tiam Onklo Nikoĉjo kolektas niajn kvardek lampojn kaj foriras, nin +lasante en vera mallumego.</p> + +<p>Antaŭ kaj plej proksime de miaj okuloj mi metas mian blankan manumon +sed neniel mi povas ĝin vidi. La mallumo fariĝas solida kaj premas sur +nin tiel kiel se estus vivanta korpo. Mi pripensas tiun Egiptan mallumon +kiun oni povis palpi. Ĉiu voĉo mallaŭtas; oni parolas nur per +murmuroj kiuj, tamen, ŝajnas forkuri en la mallumon kaj kriegi la +vortojn al la Spiritoj de la Kavernego.</p> + +<p>Subite—"Rigardu supren! Ho! rigardu supren!" Supren mi rigardas kaj mi +vidas—kion?</p> + +<p>Nur ke oni estas formovinta la supron de la Kavernego, kaj ke mi sidas +ĉe la fundo de profundega fendaĵo. Senlime super mia kapo +altenetendiĝas ĝiaj du flankaĵoj. Estas meznokto, ĉar laŭ +diferencaj lumpovoj brilas en la trankvila ĉielo grandega stelaro. Ĵus +enirinte la videblan porcion de la ĉielo mi vidas kometon.</p> + +<p>Trankvila ĉielo? Jes, ĉe tiu unua rigardo mi pensas, ke la nokto estas +treege trankvila, sed baldaŭ nigra, treege nigra nubego malrapide +surpasas la ĉielon kaj unu post unu englutas ĉiujn la helajn stelojn. +Ne, la stelaro venkas! La nubego pasas kaj, jen, ankoraŭ la steloj +trankvile briladas en pura, sennuba ĉielo.</p> + +<p>Sed, kio? Kio okazas?</p> + +<p><i>La nubego revenas malantaŭen!</i></p> + +<p>Ho! Onklo Nikoĉjo, Onklo Niĉjo, pro kio vi faris tion? Vi forrabas de +mi la tutan iluzion. Eĉ se la nubego estas nur ombro de la mano de +maljuna nigrulo, ĉu ĝi devas iri malantaŭen?</p> + +<p>Ĉio finiĝas. Onklo Nikoĉjo revenas. Ni reprenas niajn lampojn.</p> + +<p>Ni realvenas la feran Pordegon.</p> + +<p>Al Onklo Niĉjo ni adiaŭas kaj al la Kavernego.</p> + +<p>Kaj mi? Jes ĉio finiĝas. Mi ankaŭ adiaŭas al la aminda Legantaro.</p> + +<p class="center sc">(Fino).</p> +</div> + + +<div id="est2-12-29" class="poetry" lang="eo"> +<p class="pagenum">188</p> +<h5 class="poem-header">KRISTNASKA KANTETO.</h5> + +<p>Originale verkita de Esperantisto 4686.</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Jen Kristnasko alveninta,</span> + <span class="i0">De la tuta mond’ benita,</span> + <span class="i0">Ĉar naskiĝis Filo Dia</span> + <span class="i0">Kiu estas Frato nia.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">La paŝtistoj kiuj aŭdis</span> + <span class="i0">La sciigon Dion laŭdis,</span> + <span class="i0">Tiam en la groton venas</span> + <span class="i0">Kiu l’ infaneton tenas.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kaj el malproksima lando</span> + <span class="i0">Lin vojaĝis reĝa bando,</span> + <span class="i0">Oron, mirhon donacante,</span> + <span class="i0">Dian Filon rekonante.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Do la tuta mondo iru</span> + <span class="i0">Kaj ĉe la manĝujo miru:</span> + <span class="i0">Kun Mario la genuo</span> + <span class="i0">Fleksu antaŭ Li, Jesuo.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kantu per ĝojega krio</span> + <span class="i0">Pri Jesuo kaj Mario;</span> + <span class="i0">Ŝi patrino sen makulo,</span> + <span class="i0">Li la sola Nepekulo.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Kantu ĉia homa koro</span> + <span class="i0">"Estu al Jesu’ honoro,</span> + <span class="i0">Kaj alvenu en la teron</span> + <span class="i0">Pacon, la homaresperon."</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Sed ne sole kantu—<span class="sc">agu</span>—</span> + <span class="i0">Nun al la fratar’ elpagu;</span> + <span class="i0">La infanojn, malsanulojn</span> + <span class="i0">Amu, kaj la mizerulojn.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-12-30" class="poetry" lang="eo"> +<h5 class="poem-header">DUOBLA AKROSTIKO.</h5> + +<p>Verkita de Clarence Bicknell.</p> + + +<p>SOLVO.</p> + +<table> +<tr><td>1. <i>BAZARO</i> estas l’ elspezejo.</td><td>1. Por la <i>EDZINO</i> plezurejo.</td></tr> +<tr><td>2. <i>ISLANDO</i> la insul’; persikoj</td><td>2. Ne kreskas tie, sed <i>SALIKO</i>.</td></tr> +<tr><td>3. <i>CIGARO</i> pliplaĉas ol pilolo,</td><td>3. En min pafata el <i>PISTOLO</i>.</td></tr> +<tr><td>4. <i>INSEKTOJ</i> ofte enuigas.</td><td>4. <i>EKSKURSON</i> ili malbonigas.</td></tr> +<tr><td>5. <i>KRISTAL’</i> da neĝo je l’ mateno</td><td>5. Briladas kiel la <i>RUBENO</i>.</td></tr> +<tr><td>6. <i>LIKVORO</i> homon malsanigas.</td><td>6. <i>ABSINTO</i> ofte lin mortigas.</td></tr> +<tr><td>7. <i>ELEKTRO</i> estas lumigilo.</td><td>7. <i>NEBULO</i> fantomdistililo.</td></tr> +<tr><td>8. Kun la <i>TORNISTRO</i> eleganta</td><td>8. <i>TURISTO</i> marŝas eĉ kantanta.</td></tr> +<tr><td>9. L’ <i>ORGANO</i> estas preĝamiko.</td><td>9. L’ <i>ORKESTRO</i> la opermuziko.</td></tr> +</table> + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Per BICIKLETO mi fremdulajn landojn vidas,</span> + <span class="i0">Sed ESPERANTO min al homaj koroj gvidas.</span></div> +</div> +</div> + + +<div id="est2-12-31" class="article"> +<div class="left" lang="eo"> +<p class="pagenum">189</p> +<p class="sc">Estimataj Kunverkintoj & Legantoj,</p> + + +<p>La jaro 1905 finiĝas, kaj mi uzas la okazon por sendi la bonvenan +antikvan bondeziron pro ĜOJA KRISTNASKO & FELIĈA NOV-JARO.</p> + +<p>Neniam nia lingvo ĝuis jaron tiel prosperan, kiel la nuna, kaj ekzistas +ĉiu signo ke la progreso daŭros. Legantoj estas pli multenombraj, kaj +ili nature atendas, ke la naciaj kaj internaciaj gazetoj laŭe +pligrandiĝu.</p> + +<p>La Enhav-nomaro de nia lasta dozeno da numeroj montras, ke niaj multaj +kleraj verkintoj donis materialon por plej interesa serio, kaj ni +esperas, ke Esperantistoj legos niajn du volumojn kun plezuro kaj +profito je la estontaj jaroj.</p> + +<p>Gazeto kies enhavo estas literatura pli ol kronika, havas ĉiaman +intereson, kaj ni do rigardas la volumon, kiel notinda aldono al la +Esperanta Biblioteko.</p> + +<p>La redaktado kaj direktado de internacia organo estas laboriga +entrepreno, postulante pli da tempo ol mia ĉiutaga okupado permesas por +la kreskantaj bezonoj de tiu ĉi gazeto. Ni do devis fari novajn planojn +por la estonteco.</p> + +<p>De nun la <i>British Esperantist</i>, kun sia kroniko kaj naciaj artikoloj, +kaj nia malnova <span class="sc">The Esperantist</span> aperos sub unu kaj la sama +kovrilo.</p> + +<p>La presliteroj kaj ĝenerala formato estos samformaj kun tiuj de la du +volumoj de <span class="sc">The Esperantist</span>, la nombro da paĝoj estos +pligrandigata de dekses ĝis dudek, la jara abonpago restanta la sama +3s. (4 frankoj) afrankite.</p> + +<p>La Esperantistoj do ricevos pli dikan gazeton pro la sama malgranda +abonpago.</p> + +<p>Mi do fidas, ke la amikoj kies skribaĵoj riĉigas niajn presitajn +numerojn, afable daŭrigos sian helpon, kaj, per internacie verkitaj +artikoloj, varbos multopajn abonojn kaj reklamojn, kaj tiel ebligos ke +la <i>Esperanta Gazeto de Granda kaj Pli Granda Britujo</i> okupu sian +konvenan lokon en Esperantujo.</p> + +<p>La numero de la nuna monato do estas la lasta eldonata sub mia sola +direktado; de nun mi estos nur membro de la Redaktora Komitato de la +unuigitaj gazetoj.</p> + +<p>Je tiu ĉi okazo mi volas danki kore, korege la multajn amikojn, kiuj +tiel neatendite sukcesigis miajn penadojn, kaj kiuj igis tiel plezurdona +mian pro-Esperantan klopodadon.</p> + +<p>Senŝancele mi konstatas, ke pli sindona, simpatia kaj helpema legantaro +estus malfacilege trovebla.</p> + +<p><span class="sc">The Esperantist</span>, la unua Angla Esperanta Gazeto, donas +indikilon de Brita progreso, kaj, monato post monato, sukcesis atingi +tre altan<span class="pagenum">190</span> lokon inter siaj samtempaj ĵurnaloj. Eble la ĝustatempeco +de ĝia eldoniĝo, kaj allogeco de ĝia formo helpis multe je la trafo +ĉe tiu ĉi kontentiga rezultato; sed estas ĉefe pro la entuziasmo de +la ĉiam plimultiĝanta aro da Angle-parolantaj samideanoj.</p> + +<p>Dudekses monatoj povas esti mallonga porcio el la homa, se ne gazeta, +vivo; tamen, por mi, tiu ĉi epoko ja estas estinta okupata. Centoj da +novaj amikoj el multaj nacioj estas trovintaj loĝejon en la koro, kaj +miloj da plezuraj memoroj gravuriĝis ĉe la memoro.</p> + +<p>Sur nia unua numero ni esprimis nian intencon ne presigi politikajn aŭ +religiajn aferojn. Ni fidas, ke la sekvo de tiu ĉi propono kontentigis. +Tamen, laŭ la pli ĝenerala alprenado de Esperanto, ni devas atendi la +eldoniĝon de specialaj organoj pritraktantaj temojn plej necesegajn al +la homa progresado.</p> + +<p>Jam ni plezure vidas la aperon de tiaj gazetoj, kiaj <i>Katolika Espero</i> & +<i>Espero Pacifista</i>.</p> + +<p>Tamen estas multe dubinde ĉu ankoraŭ venis la tempo por la naskiĝo de +Politika revuo en Esperanto.</p> + +<p>Ĉi tie, en Anglujo, ni nune aŭdadas multe pri inter-kolonia politiko, +kaj ŝajnas al ni, ke estas nur unu sola prava politiko por +Esperantujo—<i>inter-samideaneco</i>.</p> + +<p>Se ĉiuj Esperantistoj unuigos kaj aĉetos la komercaĵojn de +Esperantistoj, ni baldaŭ havos fundamenton fortikan kaj larĝan, +kapabla porti konstruaĵon, havu ĝi kiom ajn da alteco. Ne estas necese +longe serĉi la okazojn. Sur la <span class="sc">The Esperantist</span> oni jam altiris +la atenton al multaj komercaj fakoj. Ekzemple: Ni sendu niajn 2 aŭ 3 +frankojn al Bulgarujo por la <i>vera</i> Roz-esenco; aŭ al Glasgow por la +bonaj viskio kaj cigaredoj bezonataj por niaj Kristnaskaj regaloj; por +Esperantaj ĉemizoj por varmigi nin; por kukaĵoj surhavantaj +Esperantajn devizojn por doni al niaj amikoj.</p> + +<p>Tiuj ĉi kaj senfina aro da aliaj necesaĵoj povos uziĝi por +antaŭenirigi la Aferon.</p> + +<p>Ĉi tiu estas taŭga konkludo por la unua parto de la vivado de la +<span class="sc">The Esperantist</span>, kaj la gazetoj, sub sia nova kaj pligrandigata +formo, trovu la plifortigon, kiu nature rezultos post ĝia alpreno.</p> + +<p>Kvankam mi ne plu povas sendi ĉiumonatajn salutojn per gazeto kiu, de +komenciĝo ĝis fino estis por mi granda fontego da plezuro kaj (ho, ne +rakontu ĝin en Gath) ankaŭ de fiereco, mi tamen esperas, ke ĉiuj +Esperantaj amikoj konservos afablajn pensojn pri sia entuziasma +samideano kaj kunlaboranto,</p> + +<p class="far_sig sc">H. Bolingbroke Mudie.</p> +</div> + +<div class="right" lang="en"> +<p class="sc">Esteemed Collaborators and Readers,</p> + +<p>The year 1905 is drawing to a close, and I take the opportunity of +sending the good old wish for <span class="sc">A Merry Christmas</span> and <span class="sc">A Happy +New Year</span>.</p> + +<p>Never has our language enjoyed a year so prosperous as the present, and +there is every indication that progress will be maintained. Readers are +more numerous, and they naturally expect the national and international +gazettes to become enlarged accordingly.</p> + +<p>The Index of our last twelve numbers shows that our many talented +writers have provided material for a most interesting series, and we +hope that Esperantists will read our two volumes with pleasure and +profit in the years to come.</p> + +<p>A magazine, the contents of which are literary rather than newsy, has a +permanent interest, and we therefore regard the volume as a noteworthy +addition to the Esperantic Library.</p> + +<p>The editing and management of an international magazine is an onerous +undertaking, involving more time than my present daily occupation will +allow for the growing needs of this gazette. We have, therefore, had to +make new arrangements for the future.</p> + +<p>Henceforth the two British magazines will join forces. The <i>British +Esperantist</i>, with its chronicle and national articles, and our old +<span class="sc">The Esperantist</span> will appear under one and the same cover.</p> + +<p>The type and general form will be uniform with the two volumes of +<span class="sc">The Esperantist</span>, the number of pages will be increased from +sixteen to twenty, while the annual subscription will remain the same, +3s. (4 francs), post free.</p> + +<p>Esperantists will thus get an enlarged gazette for the same small +subscription.</p> + +<p>I, therefore, trust that the friends whose writings enrich our past +numbers will kindly continue their aid, and, by internationally-written +articles, will secure manifold subscriptions and advertisements, and so +will enable the <i>Esperanto Gazette of Great and Greater Britain</i> to +occupy its proper place in Esperantoland.</p> + +<p>The present month’s issue is, therefore, the last one produced under my +sole care. Henceforth I am merely a member of the Editorial Committee of +the united gazettes.</p> + +<p>On this occasion I wish to thank heartily, most heartily, the many +friends who have in so unexpected a manner made my efforts successful, +and have rendered pro-Esperanto work so pleasant.</p> + +<p>I unhesitatingly affirm that more devoted, sympathetic, and helpful +readers would be difficult to find.</p> + +<p><span class="sc">The Esperantist</span>, the first English Esperanto journal, affords +an index of British progress, and month by month has succeeded in +attaining a very high place among its contemporaries. Maybe the +punctuality of its publication and attractiveness of its form have +helped considerably in achieving this gratifying result; but the fact is +in the main due to the enthusiasm of the ever-increasing band of +English-speaking adherents.</p> + +<p>Twenty-six months may be a short time in the life of a man, if not of a +journal, yet, for me, this period has indeed been a crowded one. +Hundreds of new friends of many nationalities have found place in the +heart, and thousands of pleasant memories have become engraved on the +memory.</p> + +<p>In our first number we expressed our intention of not including +political and religious matters. We trust that the adherence to this +policy has given satisfaction. Nevertheless, as Esperanto becomes more +generally adopted, we must expect the appearance of special organs +treating of the subjects most vital to human progress.</p> + +<p>Already we are glad to note the appearance of such periodicals as +<i>Espero Katolika</i> and <i>Espero Pacifista</i>.</p> + +<p>But it is a much doubted point whether the time is yet ripe for the +birth of a political review in Esperanto.</p> + +<p>Here, in England, we are at present hearing much of an inter-colonial +policy, and it seems to us that there is only one sound policy for +Esperantoland—an inter-Esperantist policy.</p> + +<p>If all Esperantists will unite in purchasing the commercial products of +Esperantists, we shall soon have a sound and broad foundation capable of +bearing the weight of a structure, be it never so lofty. Opportunities +are not far to seek. In <span class="sc">The Esperantist</span> attention has already +been directed to many branches of commerce. Thus, for example, let us +send our 2 or 3 francs to Bulgaria for the <i>real</i> attar of roses; or to +Glasgow, for the good whiskey and cigarettes needed for Christmas cheer; +for Esperanto shirts to keep us warm; for cakes bearing Esperanto +mottoes to offer to our friends.</p> + +<p>These and an endless supply of other necessaries can be used to help +forward the Cause.</p> + +<p>This suggestion forms a fitting close to the first part of <span class="sc">The +Esperantist’s</span> career, and may the gazettes, in their new and +enlarged form, experience the stimulus which would naturally result from +its adoption.</p> + +<p>Although no longer able to send greetings every month by a gazette +which, from start to finish, has been to me a source of great pleasure, +and (oh, tell it not in Gath) of pride also, I yet hope all Esperanto +friends will retain kind thoughts of their enthusiastic fellow-thinker +and fellow-worker,</p> + +<p class="far_sig sc">H. Bolingbroke Mudie.</p> +</div> +</div> + + +<div id="est2-12-32" class="poetry" lang="eo"> +<div class="left" lang="eo"> +<p class="pagenum">191</p> +<h5 class="poem-header">PREĜO SUB LA VERDA STANDARDO.</h5> + +<p>Himno de D<sup>ro</sup> Zamenhof.</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Al Vi, ho potenca senkorpa mistero,</span> + <span class="i2">Fortego la mondon reganta,</span> + <span class="i0">Al Vi, granda fonto de l’ amo kaj vero,</span> + <span class="i2">Kaj fonto de vivo konstanta,</span> + <span class="i0">Al Vi, kiun ĉiuj malsame prezentas,</span> + <span class="i0">Sed ĉiuj egale en koro Vin sentas,</span> + <span class="i0">Al Vi, kiu kreas, al Vi kiu reĝas,</span> + <span class="i0">Hodiaŭ ni preĝas.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Al Vi ni ne venas kun kredo nacia,</span> + <span class="i2">Kun dogmoj de blinda fervoro;</span> + <span class="i0">Silentas nun ĉiu disput’ religia</span> + <span class="i2">Kaj reĝas nur kredo de <i>koro</i>.</span> + <span class="i0">Kun ĝi, kiu estas ĉe ĉiuj egala,</span> + <span class="i0">Kun ĝi, la plej vera, sen trudo batala,</span> + <span class="i0">Ni staras nun filoj de l’ tuta homaro</span> + <span class="i0">Ĉe Via altaro.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Homaron Vi kreis perfekte kaj bele,</span> + <span class="i2">Sed ĝi sin dividis batale;</span> + <span class="i0">Popolo popolon atakas kruele,</span> + <span class="i2">Frat’ fraton atakas ŝakale.</span> + <span class="i0">Ho, kiu ajn estas Vi, forto mistera,</span> + <span class="i0">Aŭskultu la voĉon de l’ preĝo sincera,</span> + <span class="i0">Redonu la pacon al la infanaro</span> + <span class="i0">De l’ granda homaro!</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">Ni ĵuris labori, ni ĵuris batali,</span> + <span class="i2">Por reunuigi l’ homaron.</span> + <span class="i0">Subtenu nin, Forto, ne lasu nin fali,</span> + <span class="i2">Sed lasu nin venki la baron;</span> + <span class="i0">Donacu Vi benon al nia laboro,</span> + <span class="i0">Donacu Vi forton al nia fervoro,</span> + <span class="i0">Ke ĉiam ni kontraŭ atakoj sovaĝaj</span> + <span class="i0">Nin tenu kuraĝaj.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">La verdan standardon tre alte ni tenos;</span> + <span class="i2">Ĝi signas la bonon kaj belon.</span> + <span class="i0">La Forto mistera de l’ mondo nin benos,</span> + <span class="i2">Kaj nian atingos ni celon.</span> + <span class="i0">Ni inter popoloj la murojn detruos,</span> + <span class="i0">Kaj ili ekkrakos kaj ili ekbruos</span> + <span class="i0">Kaj falos por ĉiam, kaj amo kaj vero</span> + <span class="i0">Ekregos sur tero.</span></div> +</div> + +<p><i>N.B.</i>—<i>Muziko por tiu ĉi poemo baldaŭ eldoniĝos.</i></p> +</div> +<div class="right" lang="en"> +<h5>ESPERANTO HYMN OF PEACE.</h5> + +<p>Translated by W. M. Bassett.</p> + + +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">O Thou mighty spirit in mystery shrouded,</span> + <span class="i2">Whose hand is controlling and guiding,</span> + <span class="i0">O fountain of truth and of love never clouded,</span> + <span class="i2">And life-source for ever abiding,</span> + <span class="i0">How varied our notions concerning Thy being!</span> + <span class="i0">But sense of Thy presence brooks no disagreeing;</span> + <span class="i0">And therefore we come, O Creator, before Thee,</span> + <span class="i0">This day and adore Thee.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">To Thee we come not with the creed of a nation,</span> + <span class="i2">Or zeal for inconstant opinion;</span> + <span class="i0">All discord abandoned and vain disputation</span> + <span class="i2">The faith of the <i>heart</i> has dominion;</span> + <span class="i0">Suffices this faith ever just and impartial,</span> + <span class="i0">Whose weapon is truth—not an implement martial:</span> + <span class="i0">Before Thee we children of men take our station,</span> + <span class="i0">In deep adoration.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">All men in the beauty of grace Thou didst fashion,</span> + <span class="i2">But hate parted one from another,</span> + <span class="i0">And nation arose against nation in passion,</span> + <span class="i2">And brother took arms against brother.</span> + <span class="i0">O Thou the unknown and the mighty and holy,</span> + <span class="i0">Regard with compassion the prayer of the lowly,</span> + <span class="i0">Grant peace to humanity’s children and bless them—</span> + <span class="i0">Let war not distress them.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">We called Heav’n to witness the promise recorded,</span> + <span class="i2">To make human friendship our mission,</span> + <span class="i0">And O Thou most High if Thy help be afforded,</span> + <span class="i2">Success will attend our ambition.</span> + <span class="i0">Thy blessing command to inspire and assist us,</span> + <span class="i0">Thy aid that when forces of evil resist us,</span> + <span class="i0">However determined they will not dismay us,—</span> + <span class="i0">Thou, Thou wilt repay us.</span></div> +<div class="stanza"> + <span class="i0">The fair flag of Hope waves in glory and splendour,</span> + <span class="i2">Of beauty and goodness the token;</span> + <span class="i0">The great unseen Power of the world, our defender,</span> + <span class="i2">Will honour the word he has spoken.</span> + <span class="i0">The walls of partition that long have divided</span> + <span class="i0">The peoples—by error and folly misguided—</span> + <span class="i0">Shall fall; and Love’s empire grow greater and greater</span> + <span class="i0">From pole to equator.</span></div> +</div> + +<p><i>Note.</i>—<i>Music to the above will appear shortly.</i></p> +</div> +</div> + +<div>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 38240 ***</div> +</body> +</html> |