1 files changed, 2255 insertions, 0 deletions

diff --git a/35924-8.txt b/35924-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..ec9be32
--- /dev/null
+++ b/35924-8.txt
@@ -0,0 +1,2255 @@
+The Project Gutenberg EBook of Hermaphrodisie en Uranisme, by Arnold Aletrino
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Hermaphrodisie en Uranisme
+
+Author: Arnold Aletrino
+
+Release Date: April 20, 2011 [EBook #35924]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HERMAPHRODISIE EN URANISME ***
+
+
+
+
+Produced by André Engels and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net
+
+
+
+
+
+
+                          HERMAPHRODISIE EN
+                              URANISME.
+
+                             VOORDRACHT,
+
+                den 5en Juni 1908 te Amsterdam voor de
+                candidaten van de Juridische Faculteit
+                      van het A. S. C. gehouden
+
+                               --DOOR--
+
+                           Dr. A. ALETRINO,
+
+     Priv.-doc. I/d Crim. anthrop. a/d Universiteit te Amsterdam.
+
+                       F. VAN ROSSEN--AMSTERDAM
+                                1908.
+
+
+
+
+  _Zeer gewenschte toehoorderessen en toehoorders_,
+
+Ik stel er prijs op, vóór ik aan mijn eigenlijk onderwerp begin,
+U te verzoeken, wel te willen bedenken, dat ik op het standpunt
+sta, dat niemand, en dus ook ik niet, het recht heeft zich met
+de geslachtsdaden van anderen te bemoeien of die te veroordeelen,
+wanneer door deze niet een van de twee personen, tusschen wie de daad
+geschiedt, of een derde benadeeld wordt en dat ik--en ik weet bij
+ondervinding, door en na het congres voor crimineele anthropologie
+in 1901 te Amsterdam gehouden, waar ik een rapport "Sur la situation
+sociale de l'uraniste" inzond, hoezeer men geneigd is iemand die
+over dat onderwerp schrijft of spreekt, verkeerde bedoelingen toe te
+dichten en verkeerde woorden in den mond te leggen--geen propaganda
+maak voor normale of, zooals men het heeft willen noemen, abnormale
+geslachtsuitingen, maar dat ik de kwestie alleen uit een humanitair en
+wetenschappelijk oogpunt bestudeer.
+
+Drie redenen zijn er, waarom ik juist dit onderdeel der
+natuurwetenschappen heb uitgekozen om hedenavond met U te bespreken,
+al kan die bespreking--om de groote uitgebreidheid van het
+onderwerp--niet dan zeer onvolledig zijn en ik mij--om den beperkten
+tijd, waarover ik kan beschikken--zal moeten bepalen tot het slechts
+in groote lijnen aangeven der omtrekken en zoovele en belangrijke
+détails zal moeten laten rusten.
+
+De eerste reden is, dat men er noch op colleges voor juristen,
+noch op medische colleges, noch op de colleges voor gerechtelijke
+geneeskunde over spreekt. Is dit, omdat men het onderwerp van te
+weinig gewicht acht? Of is het uit overmatige kuischheid? Want zoodra
+er over dit onderwerp wordt gesproken, steekt een, ik zou haast zeggen
+pathologische, kuischheid haar hoofd op. Als bewijs daarvan diene,
+dat, toen ik eenige jaren geleden een opstel over het uranisme aan een
+medisch tijdschrift hier te lande had gezonden, ik het terugontving
+met een begeleidend schrijven, waarin te lezen stond, "dat de Redactie
+voor dìt onderwerp geen plaats wilde afstaan". Als een ander bewijs
+van die kuischheid diene, dat men iemand die over het onderwerp
+schrijft of spreekt, als iemand betitelt, "die het goed recht van
+het bestaan van "gruwelen" bepleit". Ik heb het moeten verduren, dat
+de minister-president Kuyper, eertijds zoowel in een zitting van de
+Eerste, als in een van de Tweede Kamer, coram populo mijn goeden naam
+aantastte, om wat ik op bovengenoemd congres had gezegd[1], en dat
+later een onbekend atoom, een zekere heer v. d. Biesen, die mij tot
+professor verhief, hem in een zitting van de Eerste Kamer die woorden
+nabazelde![2]
+
+De tweede reden is, dat in den laatsten tijd het vraagstuk meer op den
+voorgrond is geschoven. Ik behoef U slechts te wijzen op het geval,
+door de onbescheidenheid van sommige dagbladen met naam en toenaam
+aan het licht gebracht, van een beeldhouwster, die hier in Amsterdam
+werkte en die plotseling van sexe is veranderd en nu als beeldhouwer
+in het buitenland vertoeft; ik behoef U slechts het proces-Moltke
+contra Harden te noemen, dat kort geleden in Berlijn is afgespeeld; ik
+wil U wijzen op de twee rechtzaken hier in de laatste jaren behandeld,
+waarbij de aangeklaagde beschuldigd werd onzedelijke homosexueele
+handelingen met minderjarigen te hebben gepleegd.
+
+De derde reden is, dat ik het van ongemeen groot gewicht voor U vind,
+dat Gij van het onderwerp op de hoogte zijt. Als rechter kan het
+U worden opgedragen in zulk een geval te oordeelen. Gij kunt als
+verdediger worden aangewezen om een beklaagde in zulk een geval bij te
+staan, evengoed als de geneesheer kan worden geroepen om in zulk een
+geval hulp en raad te geven. Wanneer ik bedenk in welke moeilijkheid
+ik zelf heb verkeerd, toen--kort nadat ik als geneesheer gevestigd
+was--de zoon van een mijner patienten tot mij kwam om raad en hulp en
+ik geheel onvoorbereid wat het onderwerp betreft, gedwongen was hem
+te helpen--hij is dan ook de oorzaak geweest, dat ik met de studie
+er van ben begonnen en dat ik mij er in heb verdiept--dan voel ik het
+mijn plicht U, als het maar eenigszins kan, voor deze moeilijkheden te
+vrijwaren en U eenig inzicht in het onderwerp te geven, opdat Gij er
+misschien later gemakkelijker verder in kunt doordringen.
+
+                  *       *       *       *       *
+
+Men heeft altijd gemeend--en zelfs nu nog denken de meeste menschen
+er niet dieper over na--dat het even gemakkelijk is het onderscheid
+tusschen den homo sapiens masculinus en den homo sapiens femininus
+te beschrijven, als het door het verschil in kleeding tusschen de
+beide sexen aangegeven wordt. Dit nu is niet het geval en het is zeer
+moeilijk, zoo niet onmogelijk, een eigenschap, een eigenaardigheid aan
+te toonen, die zóó specifiek bij de eene sexe voorkomt, dat zij bij de
+andere sexe niet te vinden is. Alle eigenaardigheden en eigenschappen,
+die men tot nu toe als specifiek voor de eene sexe heeft aangezien,
+vindt men terug of heeft men bij de andere sexe teruggevonden. Hoe
+meer de onderzoekingen der anthropologen worden uitgebreid, des te
+meer komt men tot de ontdekking, dat men zich in die eigenschappen
+heeft vergist of dat men er een te fantastische beteekenis aan heeft
+gehecht.
+
+De vorm van het bekken b.v. dien men zelfs tot nu toe als een
+specifiek verschilsteeken tusschen de beide sexen heeft beschouwd, is
+gebleken niet zoo betrouwbaar te zijn. Men meent, dat een steil, nauw
+bekken aan den man eigen is, een wijd plat bekken alleen bij de vrouw
+voorkomt. Verschillende onderzoekers nu hebben aangetoond, dat men bij
+Arabische vrouwen en bij de vrouwen van sommige wilde stammen, wanneer
+men haar van achter beschouwt, onmogelijk door den vorm van het bekken
+kan uitmaken of men een man of wel een vrouw voor zich heeft.[3]
+De hand heeft een tijdlang als het verschils-kenteeken voor man en
+vrouw gegolden. Pfitzner de anatoom heeft eenige honderdtallen van
+mannen- en vrouwenhanden onderzocht en heeft geen enkel teeken kunnen
+aangeven, dat niet zoowel aan de vrouwenhand als, in andere gevallen,
+aan de mannenband eigen kan zijn[4]. Zelfs het ademhalingstype--de
+costaal- of borstademhaling bij de vrouw, de buikademhaling bij den
+man--is gebleken, wat de costaal-ademhaling betreft, door de kleeding
+en de beschaving te zijn ontstaan en het is bewezen, dat vrouwen van
+wilde volksstammen een abdominaal-ademhaling vertoonen, even goed als
+de mannen.[5]
+
+Wanneer wij dus de eigenschappen en eigenaardigheden van de beide
+sexen willen bestudeeren, zijn wij gedwongen ons te houden aan wat
+bij de overgroote meerderheid der beide sexen voorkomt. En dan kunnen
+wij de verschillende eigenschappen, behalve in de twee groote groepen
+van primaire en secundaire geslachtskenmerken, verdeelen in vijf
+afdeelingen:
+
+1e. De plaats waar de bevruchtende cellen gevormd worden: bij de vrouw
+het ovarium, bij den man de testis.
+
+2e. De gangen en wegen, waarlangs de bevruchtende cellen het lichaam
+verlaten en naar buiten worden gevoerd: bij de vrouw de tubae, de
+uterus en de vagina, bij den man de epididymis, het vas deferens en de
+penis.
+
+3e. De secundaire geslachtskenmerken, die eerst in den puberteitstijd
+duidelijk zichtbaar worden: bij de vrouw het langer worden van het
+hoofdhaar, het groeien der borsten en de menstruatie, bij den man de
+verandering van de stem, het groeien van den baard en het grooter
+worden van het strottenhoofd.
+
+4e. De verschillende geestelijke en gevoelseigenschappen. De vrouw
+is o. a. meer intuïtief, zachtmoediger, passief, de man daarentegen
+logisch, harder, ondernemend e. d.
+
+5e. De vrouw voelt zich geslachtelijk tot den man, de man voelt zich
+geslachtelijk tot de vrouw aangetrokken.
+
+Het is van het grootste belang, duidelijk voor oogen te hebben, dat
+elk dier verschilsgroepen haar oorsprong in eenzelfden oeraanleg
+vindt.
+
+Beschouwen wij de eerste groep iets nader. Wanneer men het menschelijk
+embryo vóór den dertigsten dag van het intrauterine leven beziet,
+kan men nog niet uitmaken of het een mannelijk of wel een vrouwelijk
+individu zal worden. De teeltklieren ontstaan in de buikholte, uit
+het epithelium, door Waldeyer "kiemepitheel" genoemd, dat naast de
+oernieren, aan de achterzijde van de buikholte ontstaat. Eerst in
+de vijfde week kan men door verschillende kenmerken bepalen of de
+teeltklier een ovarium of wel een testikel zal worden. De ovariën
+blijven gedurende het geheele leven binnen het lichaam, terwijl de
+testikels kort vóór of kort na de geboorte buiten de buikholte dalen.
+Zelfs de kiemcellen zijn identieke vormsels. De kern van de eicel kan
+men gelijk stellen met den kop, terwijl het plasma van de eicel met
+den staart van het spermatozoïd kan vergeleken worden.
+
+De tweede groep, de gangen en uitvoerwegen. In de tweede
+zwangerschapsmaand ziet men twee paar gangen in de buikholte ontstaan,
+de Wolffsche of oerniergangen en de Müllersche gangen, die naar onder
+loopen en te samen in de opening van de cloake (waarover straks)
+eindigen. Wordt het embryo een mannelijk individu, dan ziet men, dat
+de Wolffsche gangen zich sterk gaan ontwikkelen, terwijl de Müllersche
+gangen in ontwikkeling achterblijven. De ondereinden der vier gangen
+vergroeien met elkaar, er komen daaraan twee kleine uitstulpsels
+te voorschijn: de aanleg voor de latere prostata en de vesiculae
+seminales is daar. Wordt het individu daarentegen een vrouw, dan
+blijven de Wolffsche gangen in ontwikkeling achter, de bovenste
+gedeelten der Müllersche gangen worden de tubae, uit de benedenste,
+die met de uiteinden der Wolffsche gangen vergroeien, wordt de uterus
+en de vagina.
+
+Doch ook de uitwendige geslachtsorganen zijn oorspronkelijk
+hetzelfde gevormd. Vóór de zesde week ziet men aan het ondereinde
+van het lichaam alleen een spleet, den uitgang van de cloake, de
+gemeenschappelijke afvoerbuis voor urine en faecaalstoffen. Pas in de
+tiende week van het intrauterine leven groeit een wand van binnen naar
+buiten in de cloake en vervormt die tot twee gangen, de eene voor den
+afvoer van de faecaalstoffen, de andere voor de latere wording van
+het urogenitaalstelsel. In de zesde week van het embryonaal bestaan,
+begint zich boven de cloake een knobbeltje te verheffen. In de tweede
+maand zien wij, dat daarin een spleet ontstaat, die zich richt naar
+dat gedeelte der spleet van de cloake, waaruit het urogenitaalstelsel
+zal worden en die zich daarin voortzet. Rondom de spleet welven een
+paar huidplooien op, terwijl er rondom het geheel een paar welvingen
+ontwikkelen, de geslachtswrongen.
+
+Wordt het aanstaande individu een vrouw, dan verandert er verder maar
+heel weinig. Het knobbeltje groeit iets uit en wordt de clitoris,
+waarom heen zich een huidplooi legt, het praeputium clitoridis,
+terwijl het vooreinde zich verdikt en tot glans clitoridis wordt. De
+geslachtsspleet verdiept en verwijdt zich en wordt tot vagina, terwijl
+de geslachtsplooien die zich verder ontwikkelen tot labia minora, de
+wrongen--door groote vetvorming uitgegroeid--tot labia majora worden.
+Bij den man is de verandering die intreedt, grooter. Het knobbeltje
+verlengt zich meer dan bij de vrouw en wordt de penis, de randen van
+de geslachtsspleet groeien over de spleet heen en vormen de urethra,
+de geslachtsplooien groeien aaneen, waardoor het scrotum ontstaat, dat
+de neergedaalde testikels zal opnemen. De verschillende deelen der
+geslachtsorganen kan men dus met elkaar vergelijken: de clitoris komt
+overeen met den penis, de ovariën met de testikels, de labia met het
+scrotum, de uterus met de prostata.
+
+Geschiedt nu echter de groei dier deelen niet zoo regelmatig als wij
+hierboven hebben aangegeven, maar blijven sommige deelen te vroeg in
+hun groei staan en groeien andere deelen te ver, dan ontstaat het
+individu, dat men met den naam "hermaphrodiet" bestempelt.
+
+Deze naam is afgeleid van de namen ~Hermês~ (Hermes), en ~Aphroditê~
+(Aphrodité), en is, volgens het verhaal door Ovidius in zijn
+Metamorphosen meegedeeld, ontstaan, doordat de zoon van Hermes en van
+Aphrodite zich in de bron Salmeikis baadde, waardoor de bronnymph
+verliefd op hem werd. Wijl hij haar echter verstootte, smeekte zij de
+Goden haar met het lichaam van haar geliefde te vereenigen. De goden
+willigden het verzoek in en daaruit is het tweeslachtig wezen, de
+"hermaphrodiet", geworden. Geoffroy Saint-Hilaire definieert het
+hermaphroditisme als "de werkelijke of schijnbare, geheele of
+gedeeltelijke aanwezigheid van twee sexen in hetzelfde individu".[6]
+
+Reeds van de oudste tijden is het hermaphroditisme bekend en er
+is geen godsdienst bijna, waarin niet (bij de polytheïstische) de
+oppergod of (bij de monotheïstische) de godheid als een androgyne
+wordt gedacht en voorgesteld. De Persische Mithras-Mithradienst,
+de Egyptische Phtha en Isisdienst, hadden de voorstelling van een
+androgyne godheid. De Japansche god "de geest der aarde" wordt als
+twee-geslachtige godheid voorgesteld, en zelfs de Noorsche Frigadienst
+laat de voorstelling van androgynie herkennen. Dat de Grieken zich
+hun voornaamste Goden, Zeus, Aphrodite en Pan, als androgynen dachten,
+evenals de Romeinen hun Priapus, bewijzen de kunstvoortbrengselen, die
+ons van die tijden zijn overgebleven.[7]
+
+Bij de Romeinen had men zeer vreemde opvattingen omtrent
+hermaphrodieten. Plinius verhaalt van een volk ergens in Afrika, dat
+geheel uit hermaphrodieten zou bestaan en deelt mee, dat hij zelf
+getuige er van is geweest, dat een hermaphrodiet willekeurig van
+geslacht kon veranderen. Bij de Wet der twaalf Tafelen was het den
+haruspices geoorloofd den hermaphrodiet te dooden, omdat de crimen
+laesae naturae niet ongestraft mocht blijven en de geboorte van een
+hermaphrodiet allerlei rampen voor het land voorspelde. Diodorus deelt
+mee, dat het verschijnen van een hermaphrodiet òf op de aanwezigheid
+van een God op aarde wijst, die de zachtheid van de vrouw aan de
+kracht van den man paart, òf dat het een voorspelling inhoudt van
+groote rampen die over het land zullen komen.[8] Livius vermeldt
+eenige gevallen, waarin een hermaphrodiet ter dood is gebracht.[9]
+
+Over het algemeen schijnen de Romeinen zich nog al veel met het
+hermaphroditisme te hebben bezig gehouden. In het Romeinsche recht
+toch wordt verschillende malen van den hermaphrodiet melding gemaakt.
+Ulpianus werpt de vragen op, of de hermaphrodiet mag getuigen,
+of hij het vaderlijk gezag mag uitoefenen, of hij mag erven en
+vindt een oplossing dààrin, dat hij zegt, dat het er van afhangt
+welke sexe er in den hermaphrodiet praevaleert.[10] Later zijn de
+gevoelens tegenover den hermaphrodiet gunstiger gestemd geworden,
+vooral ten tijde van Nero, wijl deze een zoodanige voorliefde voor
+hermaphrodieten schijnt te hebben gehad, dat hij zijn wagen bij
+voorkeur door vier hermaphroditische paarden liet trekken.[11]
+
+Niettegenstaande sommige kerkvaders in de middeleeuwen Jehova als
+androgyn beschouwden, omdat hij Adam naar zijn evenbeeld had geschapen
+en deze androgyn moet zijn geweest--immers "creavit Deus eum ad
+imaginem suam, ad imaginem Dei creavit illum, masculum et feminam
+creavit eos"--bracht men de hermaphrodieten toch ter dood, omdat men
+meende, dat zij door God gezonden waren om zijn toorn te wreken en dat
+zij het naderen van rampen voorspelden. Men was van meening, dat de
+duivel er aan had deelgenomen, wanneer een hermaphrodiet werd geboren
+en de moeder werd dan ook gestraft, terwijl in sommige gevallen ook
+de vader niet vrijliep.[12] Bauhinius was nog op het einde van de 16e
+eeuw van oordeel, dat een hermaphrodiet moest gedood worden, terwijl
+Riolanus hetzelfde oordeelt in het begin van de 17e eeuw.[13] Later
+werd men gunstiger tegenover hen gestemd en bepaalde men er zich toe,
+om hen eenige rechten te ontzeggen. Wanneer een hermaphrodiet wilde
+huwen en de sexe was onduidelijk, dan werd het aan hem overgelaten
+een sexe te kiezen en mocht hij volgens die sexe huwen. Veranderen van
+sexe of geslachtsgemeenschap hebben anders dan naar de gekozene sexe,
+was niet geoorloofd en werd met den dood gestraft. Bauhinius verhaalt
+van een hermaphrodieten monnik, die zwanger werd en ter dood werd
+gebracht en voegt er aan toe: "Mas, Mulier, Monacus, Mundi Mirabile
+Monstrum."[14] De gevallen van Anne, later Jean, Grandjean en Marie,
+later Marin, Lemarcis, zijn beroemd geworden. Anne Grandjean was in
+1732 in Grenoble geboren en als meisje opgevoed. Toen zij volwassen
+was geworden, bemerkte zij dat zij eigenlijk een man was, nam den
+naam van Jean Baptiste aan en trouwde met een vrouw. Toen dat bemerkt
+werd, veroordeelde de rechtbank hem als "profanateur du Sacrément du
+Mariage" tot verlies van eer, een lichamelijke straf en levenslange
+verbanning. Hij werd vrijgesproken maar werd gedwongen om in het
+vervolg altijd in vrouwenkleeren te gaan en om nooit meer met een
+vrouw geslachtsgemeenschap te hebben.[15]
+
+Marie Lemarcis, die ook bemerkte, dat zij een man was, zich daarom
+Marin Lemarcis noemde, en met een vrouw wilde huwen, ontkwam ter
+nauwernood den dood door ophanging, doordat een voor dien tijd beroemd
+chirurg, Duval, tegen de expertise van vele anderen, verklaarde dat
+hij een man was. Hij werd veroordeeld om minstens tot zijn vijf en
+twintigste jaar vrouwenkleeren te dragen en het werd hem verboden om
+geslachtelijke gemeenschap met welke sexe dan ook, te hebben.[15]
+
+Ambroise Paré verhaalt hoe hij het heeft bijgewoond, dat een meisje,
+door het springen over een sloot, plotseling van meisje jongen werd.
+Het omgekeerde, zegt Paré, dat een jongen een meisje wordt, komt
+nooit voor, "omdat de natuur altijd er naar streeft het volmaakte te
+bereiken".[16]
+
+Door de onderzoekingen in de laatste eeuw nu, is het wezen van den
+hermaphrodiet beter bekend geworden en al weet men nog niet de oorzaak
+waardoor het hermaphroditisme ontstaat, men weet waardoor het tot
+stand komt. Wanneer bij een vrouwelijk individu de clitoris te groot
+wordt, de labia gedeeltelijk of geheel vergroeien en, zooals vele
+malen het geval is, er een hernia labialis (een breuk in een der
+labia majora, het afdalen van een darmlis in een der labia majora)
+bestaat; wanneer bij den man de penis niet de normale grootte bereikt,
+de beide helften van het scrotum zich niet vereenigen en de plaats
+der vergroeiing open blijft, de urethra zich eveneens niet sluit
+(hypospadie), maar zich in de splijting van het scrotum voortzet,
+wanneer daarbij de testikels niet in het scrotum dalen, maar in de
+buikholte of in het lieskanaal blijven (cryptorchie), dan heeft men de
+anatomische afwijking voor zich, die men met den naam van "uitwendig
+hermaphroditisme" bestempelt.
+
+Al naar gelang van de twee soorten of van de enkele soort van
+teeltklieren, die in hetzelfde individu aanwezig zijn, terwijl de
+aard der geslachtsgangen of der uitwendige geslachtsorganen bij
+datzelfde individu, beiden of een van beiden, wel of niet met den aard
+dier twee soorten of der enkele soort van teeltklieren overeenkomt,
+verdeelt men de hermaphrodieten in "ware" en "onechte", onderscheidt
+men den "hermaphroditus verus" (androgynie, gevallen waarin zoowel
+testes als ovariën, onverschillig in welk stadium van ontwikkeling, in
+hetzelfde individu aanwezig zijn, met normale of misvormde uitwendige
+geslachtsorganen) en den "pseudohermaphroditus", den "hermaphroditus
+spurius" (wanneer bij ééngeslachtelijke ontwikkeling der teeltklieren,
+de inwendige en de uitwendige geslachtsorganen of een van beiden het
+type van het andere geslacht naderen).
+
+Men heeft het hermaphroditismus verus verdeeld in h. v. bilateralis,
+unilateralis en lateralis, al naar gelang er in de buikholte aan beide
+zijden een ovarium en een testis te samen zouden voorkomen, of wel
+een ovarium èn een testis te samen aan de eene zijde en een ovarium
+òf een testis aan de andere zijde, of ook wel een ovarium aan de eene,
+een testis aan de andere zij. Theoretisch beredeneerd is een zoodanig
+voorkomen van herm. ver. natuurlijk mogelijk. In werkelijkheid echter
+is het bestaan er van nog nimmer vastgesteld en de eenige gevallen,
+vijf in aantal, van herm. verus zijn die, waarin het voorkomen van
+een zoogenaamden "ovotestis" is gevonden, het voorkomen namelijk van
+een teeltklier, waarin zoowel ovariaal als testikulair weefsel door
+het microscopisch onderzoek kon worden aangetoond. Onder de reeks
+gevallen van herm. ver. die Neugebauer in zijn werk "Hermaphroditismus
+beim Menschen" heeft opgeteld, zijn deze vijf de eenige waarbij
+echt herm. ver. is aangetoond. De overige gevallen zijn niet door
+een microscopisch onderzoek bewezen gevallen van herm. ver. te zijn
+geweest, ofschoon men ze er wel voor had gehouden.[17]
+
+Van meer praktisch belang dan ook zijn voor ons de pseudohermaphrodieten.
+Men kan te doen hebben met een psh. externus, met een psh. internus of
+met een psh. completus of externus _et_ internus. Bij den psh. internus
+vindt men, behalve de inwendige geslachtsorganen die bij de sexe
+van het individu behooren, min of meer ontwikkelde inwendige
+geslachtsorganen van de andere sexe. Bij den psh. externus zijn de
+uitwendige geslachtsorganen van het individu zoodanig vervormd, dat
+men in twijfel kan verkeeren of men met vrouwelijke dan wel met
+mannelijke uitwendige geslachtsorganen te doen heeft. Bij den psh.
+completus ziet men de vereeniging van beide bovengenoemde afwijkingen.
+Men geeft den psh. de sexe, die door de teeltklier wordt aangetoond.
+Zoo vindt men bij den psh. intern. masc. behalve de testes en de
+inwendige mannelijke geslachtsorganen, b.v. een min of meer goed
+ontwikkelden uterus, bij den femininus, behalve de ovariën en de
+inwendige vrouwelijke geslachtsorganen, b.v. resten van het vas
+deferens.
+
+Het meest van praktisch belang zijn voor ons de pseudoh. externi,
+omdat het interne psh. niet gemakkelijk bij het leven kan worden
+gediagnosticeerd en omdat het interne psh. meestal pas in aanmerking
+komt, wanneer het externe psh. tot een onderzoek heeft aanleiding
+gegeven.
+
+Wat den hermaphrodiet of pseudohermaphrodiet betreft, wanneer men hem
+uit het oogpunt beschouwt van medeburger in de samenleving, zoowel
+de een als de ander kan zich als gewone, niet-misvormde menschen
+gedragen en dikwijls vindt men dan ook geen enkel verschil tusschen
+hun doen en laten en dat van den normaal-gevormden. Toch komen onder
+pseudohermaphrodieten zeer veel geestesstoornissen en verschillende
+afwijkingen op geestelijk en zedelijk gebied voor. Zonder nog zoo
+ver te gaan als Debierre, die--terwijl hij den hermaphrodiet en den
+pseudoh. onder de gedegenereerden rangschikt--hen in een toestand
+acht, waardoor zij een of anderen dag alle symptomen van lijders aan
+een degeneratie-psychose kunnen gaan vertoonen[18], zijn de meeste
+schrijvers het er over eens, dat het meerendeel der pseudoh.--ofschoon
+onder hen personen gevonden worden, die een uitstekend verstand en een
+zeer goeden aanleg hebben--over het algemeen, niet zóó ontwikkeld is,
+als normaal-gevormde menschen. De misvorming der teeltklieren en der
+geslachtsorganen laat wel degelijk haar schadelijken invloed bij hen
+gelden.[19]
+
+De geslachtsdrift der meeste hermaphrodieten is gering, wat met
+het oog daarop, dat hun teeltklieren nooit zóó als bij normalen
+zijn ontwikkeld, niet te verwonderen is. Een enkele uitzondering
+daargelaten, waarin inderdaad een normale of misschien verhoogde
+potentie aanwezig is of was, moet men de verhalen der psh. op dat
+gebied als overdreven betitelen en vooral mededeelingen van psh. dat
+zij nu eens als man dan weer als vrouw geslachtsgemeenschap hebben
+gehad of kunnen hebben, meestal als een weinig fantastisch en met
+zekere restrictie aannemen.
+
+De gevallen, waarin het voor den jurist en voor den medicus van belang
+is van het hermaphroditisme of van het pseudohermaphroditisme op de
+hoogte te zijn, zijn de volgende.
+
+Ten eerste de gevallen van zoogenaamde "erreur de sexe", waarin
+namelijk het individu door een vergissing is ingeschreven bij den
+burgerlijken stand als behoorende tot de eene sexe en naderhand of op
+later leeftijd bemerkt, dat hij tot de andere sexe behoort en nu van
+sexe wil veranderen; 2e. gevallen van vergrijpen tegen de eerbaarheid,
+3e. gevallen waarin een huwelijk blijkt te zijn gesloten met een
+hermaphrodiet en waarin op grond daarvan, dat de vrouw eigenlijk
+een man of de man eigenlijk een vrouw is, nietigverklaring van het
+huwelijk gevraagd wordt.
+
+Wat de eerste gevallen betreft, verwijs ik U naar wat ik U heb
+meegedeeld van de beeldhouwster die nu als beeldhouwer in het
+buitenland vertoeft en naar de historische verhalen van Marin Lemarcis
+en Anne Grandjean, die wij zoo even hebben besproken. Omtrent de
+aanslagen tegen de eerbaarheid wil ik u doen opmerken, dat het b.v.
+zou kunnen geschieden, dat iemand beschuldigd wordt geslachtelijke
+gemeenschap te hebben gehad met een vrouw, tegen haar wil of terwijl
+zij in bewusteloozen toestand verkeert en dat het blijkt, dat deze
+vrouw een pseudh. masculinus is, een geval van "erreur de sexe". Ook
+kan ik mij het geval voorstellen, en het is ook geschied, dat een
+man beschuldigd wordt geslachtsgemeenschap met een vrouw tegen haar
+wil te hebben gehad en dat het blijkt, dat de verkrachter eigenlijk
+een vrouwelijke psh. is. Het omgekeerde kan eveneens plaats hebben.
+Ik herinner mij niet welke schrijver het geval meedeelt, van een
+vroedvrouw, die beschuldigd werd onzedelijke handelingen te plegen
+met vrouwen, die zij in haar verlossing had bijgestaan en van wie
+het bij onderzoek bleek, dat deze vroedvrouw een mannelijke psh.
+was. En wat de derde categorie aangaat, wil ik u doen opmerken, dat
+Neugebauer verschillende gevallen, zoowel uit de literatuur als uit
+eigen praktijk, aanhaalt, waarin de vrouw die wilde huwen of reeds
+gehuwd was, bij onderzoek bleek een psh. masculinus te zijn, die
+door een "erreur de sexe" als vrouw was opgevoed. Het is nog niet
+zoo heel lang geleden, dat ik vernomen heb, dat een gynaecoloog
+hier in Amsterdam, een dame op zijn spreekuur ontving, die hem kwam
+consulteeren over de vraag of zij kinderen kon krijgen. Zij was al
+eenige jaren getrouwd en zij en haar man waren zeer gelukkig, alleen
+ontbrak aan hun geluk dat zij geen kinderen hadden. Bij onderzoek
+bleek het den gynaecoloog, dat hij met een mannelijke psh. te doen
+had, met een geval dus van "erreur de sexe". Hij is zoo verstandig
+geweest, die "dame" met vage troostwoorden naar huis te zenden en haar
+niet het geheim van haar sexe te openbaren, om niet twee menschen,
+die heel gelukkig waren, ongelukkig te maken. Of de openbaring hem
+iets zou hebben gebaat, staat te bezien. In bijna alle gevallen die
+Neugebauer meedeelt, zijn de mannelijke psh. tòch als vrouw gehuwd en
+hebben met hun man, die al of niet van hun toestand afwist, een zeer
+gelukkig leven geleid. Neugebauer deelt mede, dat het hem ettelijke
+malen is geschied, dat, wanneer hij den persoon op de erreur de sexe
+opmerkzaam maakte, groot verdriet en onwil om van sexe te veranderen
+het gevolg van zijn waarschuwing waren. Weinige maar stemden in
+een verandering toe. In hoeverre bij de erreur de sexe de opvoeding
+invloed heeft gehad, kan men niet goed bepalen. Moll ontkent dien
+grooten invloed van de opvoeding op het sexueele leven of liever op
+het zich man of vrouw voelen en zegt dat een of anderen dag de ware
+sexe wel te voorschijn komt, tegen de verkeerde opvoeding in.[20]
+Neugebauer is van tegenovergesteld oordeel en haalt eenige gevallen
+aan, waarmee hij zijn opvatting bewijst.[21] Zeker is het, dat sommige
+gevallen bekend en beschreven zijn, waarin, niettegenstaande de
+verkeerde opvoeding, de echte sexe toch de overhand nam, terwijl
+er andere voorbeelden zijn, waarin dat niet heeft plaats gehad. Het
+is waarschijnlijk de kwestie en het hangt er van af, in welke mate
+ontwikkeld de secundaire psychische geslachtskenmerken van de eene of
+van de andere sexe al of niet aanwezig zijn.
+
+Evengoed nu als er verwisseling om zoo te zeggen der primaire
+geslachtskenmerken van de eene sexe naar de andere kan plaats vinden,
+kan hetzelfde ook geschieden met de secundaire geslachtskenmerken.
+
+De borsten, die in het algemeen goed ontwikkeld alleen bij vrouwen
+voorkomen, terwijl de man slechts rudimenten--in ontwikkeling
+achtergebleven--borsten vertoont, kunnen bij den man groeien en het
+klierweefsel kan bij den man dermate ontwikkelen, dat de functie van
+het mamma-weefsel aan die van de vrouwelijke borst gelijk wordt. In
+de gevallen nu, waarin het borstklierweefsel bij den man even sterk
+als bij de vrouw ontwikkeld is, heeft men te doen met wat men betitelt
+met den naam van "gynaecomastie". Er zijn verschillende gevallen
+bekend, waarin de man de functie van de vrouw overnam en in plaats
+van deze, den zuigeling zoogde. In het bekende werk van Ploss-Bartels
+"Das Weib", komen eenige zoodanige gevallen vermeld voor, onder andere
+een door Alexander van Humboldt meegedeeld en een door Bernard van
+Ornstein.[22] Darwin verhaalt van een neger, die zijn kind de borst
+gaf en Geijll, de gynaecoloog, die vroeger te Dordrecht praktiseerde,
+haalt verschillende gevallen aan, waarin òf de afgescheiden vloeistof
+uit de mannenborst aan een microscopisch onderzoek is onderworpen en
+waardoor is vastgesteld, dat de vloeistof inderdaad melk was, òf--en
+deze gevallen door hem aangehaald, zijn door Volkmann, Israel, Stieda
+en Gruber te boek gesteld--het mammaweefsel den bouw vertoonde van
+dien der vrouwenborsten.[23]
+
+Ook in den haar- en baardgroei vindt men die verwisseling. Ofschoon
+het algemeen is, dat baard en snor alleen bij mannen voorkomen,
+zijn er ettelijke gevallen bekend, waarin vrouwen een even
+sterk-ontwikkelden baard droegen als een man. Bérillon te Parijs,
+heeft in een boek "Les femmes à barbe" al de gevallen verzameld, die
+bekend zijn van vrouwen met baarden. Twee "précieuses" uit de 17e
+eeuw, Madame Pilou en Madame Cornual, waarover in de Mercure de France
+van het jaar 1907 een uitstekend opstel is verschenen[24], waren
+bekend om hun mannelijken haartooi.
+
+Wij behoeven er niet op te wijzen, dat een verwisseling in stemklank,
+een diepe stem bij de vrouw en een hooge stem bij den man, dikwijls
+voorkomt. Bij den man heeft in de puberteit een verandering in zijn
+stemgeluid plaats; hij krijgt, zooals het genoemd wordt "den baard in
+de keel", zijn stemgeluid wordt dieper. Ettelijke gevallen zijn er
+bekend--en men behoeft maar rondom zich te luisteren om het zelf op te
+merken--waarin mannen een hooge vrouwenstem behouden, terwijl vrouwen
+een stemgeluid laten hooren, dat aan dat van een man doet denken.
+
+Zelfs in de twee meest eigenaardige uitdrukkingen van de psyche, in
+het handschrift en in den gang, vindt men die verwisseling. Hoevele
+mannen hebben niet een handschrift, dat aan dat van de vrouw doet
+denken, terwijl vrouwen een handschrift vertoonen, dat zóó sprekend op
+dat van een man gelijkt, dat men er zich zeer gemakkelijk in vergist.
+
+Even goed echter als die verwisseling plaats heeft in de primaire en
+in de secundaire geslachtskenmerken, kan een verwisseling voorkomen
+in de laatste groep der geslachtskenmerken, in de groep waarin wij
+de geslachtsrichting hebben gerangschikt, namelijk dat de vrouw
+zich tot den man en de man zich tot de vrouw geslachtelijk voelt
+aangetrokken. Het kan geschieden, dat juist het omgekeerde plaats
+heeft en dat de man geslachtelijk voor den man, de vrouw geslachtelijk
+voor de vrouw voelt. Waar dit het geval is, hebben wij te maken met
+de groote groep van menschen, die--zooals Marc André Raffalovich
+zegt--"dès leur jeunesse, avant la puberté, sont portés spontanément,
+sentimentalement, sensuellement, sexuellement, amoureusement,
+intellectuellement vers d'autres individus du même sexe"[25], met de
+homosexueelen, de urningen, de uranisten.
+
+De naam "homosexueel" is afgeleid van het Grieksche ~homoios~--de
+gelijke en het latijnsche "sexualis", in tegenoverstelling met hen,
+die zich tot personen van de andere sexe voelen aangetrokken en die
+"heterosexueelen" worden genoemd, dat is afgeleid van het grieksche
+"~heteros~"--de een van twee en het latijnsche "sexualis". Het woord
+"urning" door de Franschen vermooid tot "uranist", is het eerst door
+Numa Numantius gebruikt, het pseudoniem van Karl Heinrich Ulrichs,
+en is afgeleid uit een plaats in het Symposion van Plato. De Grieken
+onderscheidden twee Aphrodités, de oudste geboren uit Zeus en Dione
+was de Aphrodité pandémos, de jongste--Aphrodité urania--is geboren
+uit het zeeschuim, dat rondom het geslachtsorgaan van Zeus opspatte,
+toen het door den jongste der Titanen, Kronos, was afgesneden en
+in zee geworpen en is ontstaan zonder dat een vrouw aandeel in
+haar wording heeft gehad. De Eros pandémos is de liefde waarmede
+alle menschen beminnen, terwijl die van Urania, waaraan geen vrouw
+heeft deel gehad, de liefde van mannen tot mannen is. De liefde van
+mannen voor mannen heet "paederastie", die van vrouwen voor vrouwen
+"tribadie", welke namen dikwijls verkeerdelijk voor de geslachtsdaad
+worden gebruikt. De geslachtsdaad tusschen mannen heet "pedicatie",
+die tusschen vrouwen "amor lesbicus", terwijl de spiritueele liefde
+tusschen mannen den naam "amor platonicus", die tusschen vrouwen dien
+van "amor sapphicus" draagt.
+
+Ik zal in de volgende bladzijden voornamelijk van den mannelijken
+homosexueel, van den uranist spreken, omdat van dezen het meeste
+bekend is en omdat de vrouwelijke homosexualiteit nog niet zoo grondig
+is bestudeerd, al komt deze waarschijnlijk in even groote mate als de
+mannelijke voor.
+
+Even wil ik de opmerking maken, dat men wel moet onderscheiden
+tusschen den uranist en hem die homosexueele geslachtsdaden doet.
+De uranist doet wel homosexueele geslachtsdaden, maar blijft altijd
+uranist, dat is iemand die zich geslachtelijk uitsluitend tot
+personen van zijn eigen sexe voelt aangetrokken, terwijl hij die
+homosexueele daden doet zeer goed een heterosexueel kan zijn.
+Homosexueele daden plegen en uranist-zijn is niet hetzelfde en er
+ligt een hemelsbreed verschil tusschen den heterosexueel, die door
+gebrek aan vrouwen (in pensionaten, op schepen, in gevangenissen
+waar de gevangenen gemeenschappelijk zijn opgesloten enz. enz.), uit
+winstbejag (prostitutie) of uit vriendschap, homosexueele daden met
+een homosexueel of zelfs met een anderen heterosexueel pleegt en den
+echten uranist. De eerste toch zal, wanneer de gelegenheid weer daar
+is, tot het heterosexueel geslachtsverkeer teruggaan, zijn ware natuur
+weer laten gelden, terwijl de ander, die ook zijn ware natuur laat
+gelden, homosexueel zal blijven.
+
+Homosexueel geslachtsverkeer, hetzij dan door echte uranisten
+of door heterosexueelen, is al van de verste oudheid bekend. De
+godsdienstplechtigheden voor Baäl gingen gepaard met homosexueele
+geslachtsuitingen, evenals de plechtigheden bij den dienst van Isis.
+Lydië, Syrië, Perzië waren bekend om het homosexueel geslachtsverkeer,
+dat daar inheemsch was en het is waarschijnlijk daarop, dat Paulus
+in zijn waarschuwing tegen den omgang met deze volken doelde.
+Jezus had waarschijnlijk den uranist op het oog, toen hij (Mattheüs
+19:12) sprak: "En er zijn gesnedenen die alzoo uit huns moeders
+lichaam geboren worden.... begrijpe wie het kan". Bij de Joden
+was de homosexueele geslachtsuiting strafbaar. In Leviticus 18:22
+staat geschreven: "Bij een man zult gij niet liggen met vrouwelijke
+bijligging, want het is een gruwel", terwijl in Leviticus 20:13
+staat: "Wie bij een manspersoon zal hebben gelegen met vrouwelijke
+bijligging, zij hebben beide een gruwel gedaan en zullen gedood
+worden, hun bloed kome over hen". Herodotus en Hippocrates beschrijven
+de verschijnselen van een ziekte die bij de Scythen voorkomt, de
+Scythenziekte, ~thêleia nousos~, genaamd, waarbij de mannelijke personen
+al de eigenschappen van een vrouw kregen en niet meer in staat waren
+om voort te planten.[26] Dat het homosexueel geslachtsverkeer bij de
+Grieken inheemsch was, bewijzen de legenden van Zeus en Ganymedes,
+de overlevering van de verhouding tusschen Socrates en Alcibiades.
+Ja, zoodanig was het homosexueel geslachtsverkeer in de Grieksche
+maatschappij ingeweven, dat de geneesheeren, wanneer zij den eed
+zwoeren, beloofden, in welk huis zij ook kwamen, dit alleen te
+zullen doen voor het heil van de zieken "en zich te zullen onthouden
+van wellustige daden op de lichamen der vrouwen en der mannen,
+zoowel vrijen als slaven".[27] Wat het Romeinsche Rijk betreft,
+heeft Petronius ons beschrijvingen van het dagelijksch leven der
+Romeinen nagelaten, waaruit duidelijk blijkt hoezeer het homosexueel
+geslachtsverkeer daar gewoonte was. Caesar, dien wij als een geheel
+ander man zien, naar wat wij over hem hebben geleerd in "de Bello
+Gallico", was bisexueel en werd "de man van alle vrouwen en de vrouw
+van alle mannen" bijgenaamd. Nero's homosexualiteit en zijn verhouding
+met den vrijgelatene Rufus zijn bekend, terwijl de uitspattingen van
+Heliogabalus, die als zonnepriester zich bij voorkeur in vrouwelijke
+kleêren vertoonde, door verschillende schrijvers vermeld zijn.
+De verhouding van Hadrianus met Antinous, den prachtig-gevormden
+jongeling, over wiens dood altijd een geheimzinnige sluier is
+gebleven, is te dikwijls genoemd, dan dat ik er nog melding van behoef
+te maken.
+
+Ik wil hier en daar een greep uit de geschiedenis doen, en ga over
+tot de middeleeuwen. In het werk van Karl Julius Weber, "Das Pabstthum
+und die Päbste", lezen wij van de homosexueele daden die in de
+kloosters in de middeleeuwen werden gepleegd, niettegenstaande het
+telkens herhaald verbod en de straffen er op gesteld. Paul Zacchias
+en Ludovicus Claepius hebben hoofdstukken in hun werken gewijd aan den
+"Crimen sodomiae" en men vindt elders verhaald, hoe in den tijd der
+minnestreelen, niettegenstaande de schijnbaar groote vereering voor
+de vrouw, homosexueele handelingen naast die vereering voorkwamen.
+Vorstelijke personen zijn uranist geweest. Wij noemen Jakobus den
+eerste van Engeland en Eduard den derde. Aan het Fransche Hof waren
+homosexualiteit en homosexueele geslachtsdaden zoo gebruikelijk
+en zoo ingeweven, dat Elisabeth Charlotte, de schoonzuster van
+Louis Quatorze aan de keurvorstin Sophie schreef: "wie zijn kind
+lief heeft, moet het niet aan het Fransche hof sturen. De daden
+waarom Sodom en Gomorrha zijn verwoest, zijn niets, vergeleken bij
+de schandelijkheden die hier geschieden. Mannen leven met mannen,
+vrouwen leven met vrouwen en behalve de koning, de koningin en de
+Dauphin, is hier niemand te vertrouwen". De homosexueele daden en
+het uranisme, gepaard met verregaande effeminatie, van den broer van
+Louis Quatorze, van Philippe, Duc d'Orléans, waren algemeen bekend,
+evenals zijn verhouding met den Chevalier de Lorraine en den Marquis
+d'Effiat. Trouwens hij had een voorganger gehad in Hendrik den derde
+die, psychosexueel hermaphrodiet, na eerst een heterosexueele liefde
+te hebben gevoeld voor Marie de Clèves en andere vrouwen, zich later
+als homosexueel deed kennen.[28] Duitschland is niet vrij gebleven
+wat zijn vorsten betreft. Frederik de Groote en zijn broeder Heinrich
+waren uranisten, evenals Rudolph de tweede van Habsburg, een feit dat
+Heine in zijn Schlosslegende, die men alleen in de oude Hamburgsche
+uitgaven vindt en die men uit de latere uitgaven heeft verwijderd,
+heeft bezongen en die een van de redenen is geweest, of er zeker toe
+heeft bijgedragen, dat men hem uit Duitschland heeft verbannen. Van
+de latere Europeesche vorsten wil ik alleen Ludwig den 2e van Beijeren
+noemen, den krankzinnig-geworden uranist, aan wien wij het te danken
+hebben, dat de muziek van Wagner is bekend geworden[29], terwijl
+ik--uit vrees dat ik misschien wegens majesteitsschennis zou vervolgd
+worden--de namen van tegenwoordig levende vorstelijke personen liever
+wil verzwijgen.
+
+Ook onder geleerden vindt men uranisten. Winkelmann, de vriend van
+Goethe, was uranist en werd te Triëst door Arcangeli, met wien hij
+in een homosexueele verhouding leefde, vermoord. Johannes v. Müller
+was uranist, even als de schrijver Grillparzer en de dichter August
+v. Platen.[30] Michel Angelo was uranist, al wil men ook beweren,
+dat hij wel degelijk een vrouwenliefde in zijn leven heeft gehad,
+de liefde van Vittoria Colonna. Behalve zijn sonnetten, die--al is
+het geen onomstootelijk bewijs--er voor pleiten, was zijn omgang
+en zijn verhouding tot Thomaso de Cavalieri van dien aard, dat de
+waarschijnlijkheid voor zijn homosexueel voelen een zeer groote is.
+Ook bij latere artiesten vindt men uitgesproken uranisme. Oscar Wilde
+was uranist, wat hem het proces heeft op den hals geschoven, dat
+zijn veroordeeling tengevolge heeft gehad, een proces dat als een
+der grootste schandalen in de historie der Engelsche rechtspleging
+zal blijven bestaan.[31] Van Walt Whitman[32] zegt men, dat hij
+uranist was, ofschoon er in den laatsten tijd stemmen opgaan, die het
+tegendeel volhouden.[33] Paul Verlaine, de poète maudit, was bisexueel
+en heeft, iets wat van algemeene bekendheid is, een homosexueele
+verhouding met Arthur Rimbaud gehad.[34] Onder de krijgslieden kan
+ik U le grand Condé noemen en generaal Mac Donald, die zich in den
+Boerenoorlog heeft onderscheiden en den naam van "fighting Mac"
+heeft gekregen.[35] Wanneer ooit een regeering zich huichelend en
+verachtelijk heeft gedragen, is het de Engelsche geweest, die zelfs
+geweigerd heeft, nadat Mac Donald om zijn uranisme in den dood was
+gejaagd, zijn begrafenis met militaire eer te laten plaats hebben.
+En ten laatste is het nog niet zoolang geleden, dat men zou vergeten
+hebben, dat Krupp,[36] de groote industrieel, zich van het leven
+heeft beroofd, omdat hij uranist zijnde, voor de vervolgingen waarmee
+paragraaf 175 hem bedreigde, bevreesd was.[37] Het zou mij gemakkelijk
+vallen deze lijst met nog vele namen te vergrooten.
+
+Ofschoon er reeds in de geschriften van Restif de la Bretonne[38],
+in die van Casanova[39], in die van Montesquieu[40] en die van
+Voltaire[41] van de homosexualiteit en van het uranisme wordt melding
+gemaakt, duurde het tot het einde van de 18e eeuw, voordat de aandacht
+van de geleerden op het onderwerp werd gevestigd. Meiners[42] was
+de eerste, die een aantal feiten verzamelde en die te boek stelde,
+waaruit men over het uranisme en de homosexualiteit eenigszins op de
+hoogte kon komen. Niettegenstaande na hem Ehrenberg[43], Brière de
+Boismont[44], Hössli[45], Michéa[46] en anderen over het onderwerp
+schreven, ging het vraagstuk onopgemerkt aan de aandacht voorbij
+en was het Casper, de Duitsche gerechtelijk-geneeskundige, die in
+het jaar 1852 de kwestie weer ter sprake bracht.[47] Merkwaardig
+mag men het noemen, dat waar Casper reeds toen verkondigde, dat
+homosexualiteit en uranisme niet altijd de gevolgen zijn van
+zedebederf en van onzedelijkheid, de tegenovergestelde opvatting
+door de jaren heen, niettegenstaande de tegenwerpingen van den
+kant der nieuwere onderzoekers ingebracht, tot nu toe heeft stand
+gehouden. Weer geraakte het vraagstuk op den achtergrond, totdat in
+het jaar 1870 of omstreeks dien tijd v. Krafft-Ebing zijn beroemd
+werk "Psychopathia sexualis" in het licht gaf. Kort vóór hem, had
+de Hannoversche assessor Karl Heinrich Ulrichs, onder het pseudoniem
+Numa Numantius, reeds in het jaar 1864, de eerste brochures van de
+reeks van twaalf, over het uranisme het licht doen zien, waarin hij
+het eerst den naam urning gebruikte.[48] Behalve dat Ulrichs op den
+juristendag te München, waar hij zijn opvattingen over het vraagstuk
+wilde verkondigen, bijna van het spreekgestoelte werd gesleurd en men
+het hem door kabaal en fluiten onmogelijk maakte om zijn redevoering
+ten einde te brengen, werd er niets gedaan om het vraagstuk dieper
+te doorgronden. Na v. Krafft-Ebing echter, en door zijn werk, was
+de aandacht voor goed op de kwestie gevestigd en weldra verschenen
+er in Duitschland, even als in Frankrijk mededeelingen over gevallen
+van homosexualiteit en uranisme. Toch bleef een geregeld doorgevoerde
+studie nog uit, niettegenstaande Albert Moll zijn boek over "Konträre
+Geschlechtsempfindung" had geschreven. Door het oprichten van het
+"Wissenschaftlich-humanitäre Comitée" in het jaar 1898 door Dr.
+Magnus Hirschfeld te Berlijn, dat ten doel heeft de geslachtelijke
+tusschentoestanden en vooral de homosexualiteit te bestudeeren, werd
+de aandacht voor goed op het vraagstuk gevestigd, vooral ook omdat een
+van de eerste daden van het Comitée was, een petitie tot de Regeering
+te richten, waarbij verzocht werd, paragraaf 175, de zoogenaamde
+"urningen-paragraaf", uit het strafwetboek te verwijderen. Deze
+paragraaf toch, hebben wij gezien, stelt de geslachtsuitingen tusschen
+mannen strafbaar en geeft tot niet anders dan tot chantage aanleiding,
+terwijl er tevens een groote onbillijkheid in ligt opgesloten, omdat
+wel de geslachtsdaden tusschen mannen, maar niet die tusschen vrouwen
+worden strafbaar gesteld.
+
+Door het optreden van het Wissenschaftlich-humanitäre Comitée werd, om
+zoo te zeggen, de betoovering gebroken, waarin het onderwerp scheen te
+zijn bevangen en van alle kanten, zoowel in Duitschland als in andere
+landen, zagen de werken over uranisme en homosexualiteit het licht.
+In Duitschland waren het o. a. Näcke, Fuchs, Karsch, Iwan Bloch,
+v. Schrenck-Notzing, Benedikt Friedländer, om maar enkele te noemen,
+die hun onderzoekingen en hun opvattingen omtrent het vraagstuk het
+licht deden zien. In Engeland begon Havelock Ellis een studie-reeks
+over het normale en het afwijkende geslachtsleven, een boeken-rij
+die--om de merkwaardigheid dient het vermeld te worden--vertaald in
+het Duitsch en in Duitschland verschijnen moest, omdat de schrijver
+in het prude Engeland geen uitgever voor werken, over een dergelijk
+onderwerp handelend, kan vinden. In Frankrijk waren het Chevalier,
+Laupts (een pseudoniem, zooals hij mij meedeelde, omdat hij onder
+zijn eigen naam over dit onderwerp niet durft schrijven, uit angst
+zijn betrekking te zullen verliezen), Laurent, Lacassagne, Raffalovich
+(Marc André); in Italië Penta, die de Archivio di Psychopathie
+sessuali uitgaf, waarvan--jammer genoeg--maar één jaargang het
+licht heeft gezien, terwijl in ons land, behalve een opstel van
+mijn hand in de Psychiatrische en neurologische bladen van het jaar
+1891[49] het werkje "Ongekend leed" en "Het Uranisch gezin" van
+Dr. v. Römer,[50] met het reeds genoemde rapport op het congres
+voor crimineele anthropologie in het jaar 1901[51] en een brochure
+die ik onder het pseudoniem "Karl Ihlfeld" heb geschreven,[52] het
+licht zagen. Een vertaling van het boekje van Wirz "Der Uraniër
+vor Kirche und H. Schrift"[53], alsmede een vertaling van het werk
+van Hirschfeld "Ursache und Wesen des Uranismus"[54] zijn daarna in
+Holland uitgegeven.
+
+Gaan wij na welke opvattingen er over het uranisme en over de
+homosexualiteit heerschen, dan zien wij, dat vier opvattingen
+voornamelijk om den voorrang strijden.
+
+De eerste opvatting is die, dat uranisme, dat homosexualiteit
+een gevolg is van een onzedelijk leven, van zedenbederf, van
+overprikkeling op geslachtelijk gebied, dat uranisme verkregen
+wordt door slecht voorbeeld, door verleiding en dat zij, die zich
+gedurende hun leven hebben te buiten gegaan aan heterosexueele
+geslachtsuitingen, eindelijk tot homosexueele daden hun toevlucht
+nemen, om aan hun behoefte naar nieuwe prikkels te voldoen. Deze
+opvatting van "verkregen uranisme" nu wordt door niemand meer
+gehuldigd, die zich ook maar eenigszins in de studie van het onderwerp
+heeft verdiept en alleen zij, die niets van het onderwerp weten en
+zich niet de moeite willen geven om het te bestudeeren, maar die zich
+tevreden stellen met steeds maar anderen na te praten, houden nog aan
+die opvatting vast.
+
+Dat die opvatting in de wereld is gekomen en blijft bestaan, is niet
+te verwonderen. Men dacht en denkt aan de uitspattingen gedurende de
+décadence van het Romeinsche Rijk, waarin homosexueele geslachtsdaden
+gewoonte waren, maar vergeet er bij dat de heterosexueele
+uitspattingen toen ter tijd evenzeer een enormen omvang hadden
+aangenomen. Trouwens wij weten betrekkelijk zeer weinig van de
+Romeinsche maatschappij in dien tijd af, al kennen wij ook de verhalen
+van Petronius en anderen en zeker is het voor ons onmogelijk uit te
+maken, of de homosexueele geslachtsdaden ons uit dien tijd vermeld,
+de daden van echte uranisten waren of daden door mannelijke prostitués
+of andere heterosexueelen gepleegd. Een bewijs echter tegen de
+meening, dat het uranisme--en zelfs dat het plegen van homosexueele
+geslachtsdaden--altijd een gevolg van depravatie, van zedenbederf
+en van decadentie moeten zijn, is dat in den tijd van Pericles,
+in den bloeitijd van Athene, in de gouden eeuw, het homosexueel
+geslachtsverkeer in Griekenland om zoo te zeggen algemeen was.
+
+Dat de opvatting, dat uranisme en homosexualiteit een gevolg van
+uitspattingen op geslachtelijk gebied zijn, is ontstaan en bestaan
+blijft is te begrijpen. Men heeft de gevallen gezien van beginnende
+ouderdoms-kindschheid, van beginnende dementia paralytica e. d.,
+waarbij zich dikwijls in het begin ethische en moreele defecten
+openbaren, waarbij zoo dikwijls een gebrek, een verkeerde handeling
+op zedelijk gebied de eerste aanduiding van de ziekte is, en heeft
+daaruit het besluit meenen te mogen trekken, dat deze handelingen
+het gevolg waren van vroeger-gepleegde uitspattingen en overprikkelde
+zinnelijkheid. Wij weten echter, dat het plegen van homosexueele
+geslachtsdaden volstrekt niet gelijk mag gesteld worden met uranisme
+en dat het plegen van homosexueele geslachtsdaden ook een gevolg
+van geestesstoornis kan zijn. Psychiaters kunnen getuigen, hoevele
+malen in de gestichten lijders aan dementie, of lijders aan andere
+psychosen, op het plegen van dergelijke daden betrapt worden.
+
+En nog een oorzaak is er, waardoor men tot deze depravatie-opvatting
+is gekomen. Men heeft gevallen gezien van zoogenaamde "tardieve
+homosexualiteit", het opkomen van homosexueele geslachtsgevoelens
+op een zekeren leeftijd, vóór welken de persoon uitgesproken
+heterosexueel was. Dit verschijnsel dat nog niet goed bestudeerd
+en zeker nog niet verklaard is, komt meer voor dan men oppervlakkig
+zou meenen en de meeste gevallen, waarin men er van spreekt, dat
+iemand na een leven van heterosexueele uitspattingen homosexueel is
+geworden, berusten op het plotseling of langzamerhand te voorschijn
+komen van deze tardieve homosexualiteit. Trouwens in sommige gevallen
+kan de heterosexualiteit evenzoo tardief optreden. Mij is een geval
+bekend van een jongen man, die tot zijn vier en twintigste jaar
+uitgesproken en zeer duidelijk homosexueel was, die een of meer
+homosexueele verbintenissen heeft gehad en niet anders dan homosexueel
+aan zijn geslachtsdrift kon voldoen, en die langzamerhand zijn
+geslachtsrichting heeft voelen veranderen en nu reeds eenige jaren
+uitgesproken heterosexueel voelt. Zoowel de heterosexualiteit als de
+homosexualiteit echter zijn in die richting nog te weinig onderzocht
+en de heterosexualiteit wel het minst, zoodat men over deze kwestie
+nog geen zeker en nauwkeurig oordeel kan vellen. Een zekerheid echter
+is, dat die vorm van tardieve homosexualiteit bestaat en bestaan kan.
+
+Wat nu echter tegen die onzedelijkheidsopvatting en tegen de
+meening, dat homosexualiteit door slecht voorbeeld en door omgang met
+homosexueele, onzedelijke individuen kan verkregen worden, spreekt,
+is dat het omgekeerde nooit nog is gezien. Wanneer het waar is, dat
+men na heterosexueele uitspattingen er gemakkelijk--door behoefte
+naar overprikkeling--toe komt, om homosexueele geslachtsdaden te
+doen, dan moet het ook kunnen dat een homosexueel--ten gevolge van
+oververzadiging door homosexueele geslachtsdaden--zijn toevlucht tot
+heterosexueele geslachtsdaden gaat nemen. Iets dergelijks nu is nog
+nooit opgemerkt en in de geheele literatuur over het uranisme en over
+de homosexualiteit is daarvan geen enkel voorbeeld te vinden, terwijl
+toch onder de homosexueelen even goed als onder de heterosexueelen
+losbollen en onzedelijke individuen worden gevonden! Te wenschen ware
+het wèl, dat het zou kunnen, dat men door overdadige heterosexueele
+uitspattingen homosexueel kon worden. Dan toch zou het omgekeerde ook
+het geval zijn en zou er een prachtig geneesmiddel gevonden zijn, om
+den homosexueel van zijn, door de maatschappij zoo verachte, neigingen
+te genezen. Tot nog toe echter heeft men nog niet kunnen ontdekken,
+of een zoodanige genezing of verandering bij een gedepraveerden
+homosexueel heeft plaats gehad.
+
+En wat eveneens pleit tegen de opvatting, dat homosexualiteit
+kan verkregen worden, is dat waar de onanie zóó verbreid is, het
+percentage homosexueelen zoo betrekkelijk klein is en blijft. Volgens
+de meening van Rohleder[55] toch gaat 90% van het mannelijk geslacht
+zich in zijn jeugd aan onanie te buiten en een groot percentage
+daarvan pleegt, gedurende langer of korter tijd, mutueele onanie.
+Andere schrijvers achten het percentage niet zoo hoog, maar zijn
+het er toch over eens, dat het cijfer tamelijk groot is. Wanneer
+nu door homosexueelen omgang homosexualiteit verkregen zou kunnen
+worden, dan zouden zeker meer mannen dan nu homosexueel worden. Het
+percentage toch der homosexueelen is, zooals wij straks nog nader
+zullen bespreken, niet meer dan 2.3%. En wat wel het meeste er tegen
+pleit, dat homosexualiteit zou kunnen verkregen worden, is, dat het
+zoovele malen gebeurt en gebeurd is, dat bij heterosexueelen--die in
+hun jeugd gedurende zeer langen tijd met een homosexueelen vriend een
+homosexueele verbintenis hebben gehad, hetzij uit vriendschap of omdat
+zij het niet wilden weigeren, of omdat zij meenden dat dat de ware en
+eenige vriendschaps- en liefdesuiting is, onbekend met hun voelen en
+hun ziel--op een gegeven tijdstip hun ware gevoel wakker wordt en dat
+hun heterosexualiteit begint te spreken, zoodat zij de homosexueele
+verbintenis afbreken en een huwelijk met een vrouw sluiten uit
+liefde en uit heterosexueel gevoel. Wanneer homosexualiteit en
+uranisme zouden kunnen verkregen worden, dan zeker zou men onder
+die heterosexueelen toch menschen moeten aantreffen, die door hun
+homosexueelen omgang homosexueel of uranist zijn geworden. Zoo iemand,
+dan zijn zij wel in de gelegenheid geweest om van geslachtsrichting te
+veranderen.
+
+Nogmaals, geen der onderzoekers, die zich ernstig met het vraagstuk
+heeft bezig gehouden of zich er nog in verdiept, huldigt de
+onzedelijkheidsmeening en alleen zij, die niets van het onderwerp
+weten of er niet of maar ten halve van op de hoogte zijn, houden nog
+aan deze opvatting vast.
+
+Een tweede opinie is, dat homosexualiteit, dat uranisme een
+uitvloeisel is van een stoornis in de geestvermogens van het individu,
+dat uranisme een psychopathie is.
+
+Tot een zekere hoogte is v. Krafft-Ebing de schuld, dat deze opvatting
+ontstaan is en zich verbreid heeft. Hij toch is de eerste geweest,
+die van "psychopathia sexualis" heeft gesproken. En wel hadden
+Jolly en Moeli gelijk, toen zij in een zitting van de "Gesellschaft
+für Psychiatrie und Nervenheilkunde" te Berlijn, toen de benaming
+en het onderwerp, door v. Krafft-Ebing ingeleid, ter sprake kwam,
+de vrees uitten, dat men door dezen naam een verkeerden indruk
+zou krijgen en dat daardoor de opvatting der monomanieën, die met
+moeite was losgelaten, weer in de gedachten zou komen.[56] Het is
+geschied zooals Jolly en Moeli hebben gevreesd en niettegenstaande
+v. Krafft-Ebing later zijn eigen opvatting, als zou het uranisme een
+psychopathie zijn, heeft tegengesproken en in het derde deel van het
+Jahrbuch für sexuelle Zwischenstufen heeft bekend, dat hij zich heeft
+vergist en dat uranisme zich kan voordoen bij volkomen intactheid der
+geestvermogens, is de meening bij het publiek en bij het grootste
+deel der geleerden, dat geen kennis heeft genomen van den omkeer van
+v. Krafft-Ebing, blijven bestaan.[57]
+
+Te verwonderen is het niet, dat v. Krafft-Ebing tot zijn opvatting
+kwam. Hij toch bestudeerde de afwijking bij de patienten in
+zijn krankzinnigengesticht, bij wie--zooals wij reeds hebben
+opgemerkt--homosexueele geslachtsdaden als uiting van hun
+geestesstoornis tamelijk dikwijls voorkomen. De psychiaters, die
+op zijn voetspoor het onderwerp eveneens bij de patienten in de
+gestichten bestudeerden, meenend--zooals tegenwoordig nog maar
+steeds het geval is--dat het onderwerp op het gebied van den
+psychiater en niet op dat van den gewonen geneesheer behoort (de
+gewone geneesheeren, niet-specialisten, zijn van eenzelfde opinie),
+moesten wel tot een zelfde conclusie komen. Zij, evenmin als
+v. Krafft-Ebing het had gedaan, dachten aan de onwillekeurige
+selectie die zij instelden, niet denkend aan het aantal uranisten
+dat niet in krankzinnigengestichten en--normaal van geestvermogens--wel
+in de maatschappij verkeert en nooit de gedachte krijgt om zich tot
+een psychiater te wenden. Waarom toch zouden zij dat doen? Geestelijk
+en wat hun ziel betreft, voelen zij zich geheel normaal en wanneer
+zij eenmaal op de hoogte van hun geslachts-verschil zijn, is er geen
+enkele reden voor hen zich tot een psychiater om raad en hulp te
+wenden. Dit groote aantal uranisten en homosexueelen nu, hebben
+v. Krafft-Ebing en de psychiaters over het hoofd gezien en dit zien
+de meeste psychiaters nog altijd over het hoofd en het is zeer
+waar wat Näcke zegt, namelijk, dat "wat psychiaters, neurologen en
+gerechtelijk-geneeskundigen van homosexueelen onder de oogen komt,
+meestal abnormaal is, maar dat men dit daarom niet in algemeenen zin
+mag toepassen. Deze artsen zijn daarom in zake homosexualiteit meer of
+minder incompetent, wijl zij juist de duizenden urningen, die gewoon
+in de maatschappij leven, niet kennen".[58]
+
+Wanneer men nu, behalve de verbeterde uitspraak van v. Krafft-Ebing
+zelf, de uitspraken van de competente onderzoekers op dit gebied
+nagaat, de uitspraken van Hirschfeld, die minstens 5000 uranisten
+heeft onderzocht, van Fuchs, van Näcke, Bloch, v. Schrenck-Notzing,
+dan ziet men dat geen van hen het oordeel dat uranisme een
+psychopathie is, is toegedaan. Noch Lacassagne, noch Havelock Ellis,
+noch v. Römer, die alle ettelijke uranisten hebben onderzocht, hebben
+zich dan ook in die richting uitgesproken, integendeel hebben zij
+de opvatting "psychopathie" met alle kracht tegengesproken. Wat mijn
+eigen onderzoekingen betreft, al is het aantal uranisten dat ik heb
+onderzocht niet zóó groot, dat ik mij als de evenknie van de genoemde
+onderzoekers durf opwerpen, toch heb ik nog geen enkelen uranist
+ontmoet, bij wien ik een geestesstoornis of een ziekelijke stoornis
+in de geestvermogens heb kunnen vaststellen. Wel heb ik in eenige
+krankzinnigengestichten lijders gezien, die nu en dan pogingen deden
+om homosexueele geslachtsdaden te doen, maar bij dezen waren de daden
+een gevolg van hun psychisch defect en niet van hun homosexualiteit of
+van hun uranisme.
+
+Ook de opvatting "psychopathie" wordt dan ook niet meer door de
+competente onderzoekers van dit onderwerp verdedigd.
+
+Schijnbaar meer naar waarheid is de opvatting, dat uranisme en
+homosexualiteit een degeneratie, of een verschijnsel van degeneratie
+is.
+
+Nu wil het mij echter voorkomen, of men in den laatsten tijd wat al
+te veel gebruik en zelfs misbruik van het woord "degeneratie" maakt.
+Alle menschelijke uitingen, die niet zoo dadelijk geweten, gevoeld
+of begrepen worden, is men maar al te veel geneigd met het woord
+degeneratie te bestempelen. Daarenboven zegt het woord "degeneratie"
+betrekkelijk weinig, en zeker is het niet een verklaring. Door het
+woord te gebruiken, stelt men vele malen een ander woord in de plaats
+voor het verschijnsel of het feit dat niet begrepen of geweten wordt.
+
+Gaan wij echter nauwkeuriger na, welke verklaring men van
+"degeneratie" heeft gegeven, dan zien wij al heel spoedig, dat
+geen der definities past voor het uranisme. Magnan zegt, dat
+degeneratie "de ziekelijke toestand van het individu is, dat in
+vergelijking met zijn ouders, constitutioneel verminderd is in
+zijn psycho-physisch weerstandsvermogen en slechts onvolkomen de
+biologische voorwaarden om den erfelijken strijd om het bestaan vol
+te houden, verwezenlijkt"[59]. Wertheim Salomonson zegt, "dat wij
+dan degeneratie kunnen constateeren, wanneer wij bij een individu
+een zoodanige afwijking van het type ontmoeten, dat wij, uit de
+ervaring van soortgelijke gevallen opgedaan, mogen besluiten, dat
+deze vermoedelijk op het kroost in meer ernstigen vorm zal worden
+overgedragen, terwijl zij bij de ouders reeds in meer gemitigeerden
+vorm aanwezig was."[60] Möbius voert aan, dat wij met "degeneratie
+zoodanige ongunstige afwijkingen van het type kunnen bestempelen, die
+een zekere grootte bereiken, blijvend zijn en door erfelijkheid op de
+nazaten kunnen overgaan",[61] terwijl Hoche degeneratie een "aus der
+Art schlagen" noemt en eveneens van "ongunstige afwijkingen van het
+type" spreekt.[62]
+
+Vergelijken wij den uranist en het leven van den uranist met deze
+definities, dan zien wij, dat waar van een type wordt gesproken,
+nergens een type van een man of van een vrouw kan worden aangetoond.
+Wij hebben gezien, dat wij--omdat het type ontbrak--gedwongen waren
+om alleen met de eigenschappen, die bij de overgroote meerderheid
+der sexen voorkomen, rekening te houden. Wat dus "afwijking
+van het type" moet leeren, is niet duidelijk. Wat betreft het
+overgaan der afwijkingen op de kinderen, het is door verschillende
+onderzoekers bewezen, dat in de ascendentie van den uranist geen of
+bij uitzondering uranisten voorkomen en dat ook in de nakomelingschap
+van den uranist (soms toch krijgt de uranist, die om verschillende
+redenen kan getrouwd zijn, kinderen) geen of zeer weinig uranisten
+voorkomen. De meeste uranisten komen te midden van een familie van
+gewone broeders en zusters te voorschijn en in de meeste gevallen
+is er geen familielid aan te wijzen, bij wien men dezelfde of een
+dergelijke afwijking kan vinden. De meeste uranisten nu krijgen geen
+kinderen, omdat zij niet trouwen. En wat dien levensstrijd aangaat,
+ik geloof niet dat iemand zal durven beweren, dat mannen als Frederik
+de Groote, Condé, Mac Donald, Krupp en anderen de bewijzen hebben
+gegeven, dat zij de voorwaarden om den levensstrijd vol te houden,
+onvoldoende hebben verwezenlijkt!
+
+Volkomen waar is het, dat de degeneratie zich niet bij de kinderen in
+denzelfden vorm als bij de ouders behoeft te openbaren, maar dat de
+kinderen andere verschijnselen van degeneratie dan de ouders kunnen
+vertoonen. Vraagt men nu echter, of er in de ascendentie van den
+uranist zooveel meer en zooveel ernstiger vormen van degeneratie
+voorkomen, dan in de familie of ascendentie van den heterosexueel,
+dan moeten wij ontkennend antwoorden. Immers mag men dan pas van de
+degeneratie van een persoon spreken, wanneer er verschillende ernstige
+afwijkingen van het normale (s. v. v.) bij hem te vinden zijn en
+wanneer over 't algemeen zijn geschiktheid om mee te bestaan en zijn
+plaats in de samenleving te vervullen in hooge mate is getroffen.[63]
+Door v. Römer is in zijn werk "Het uranisch huisgezin" voldoende en
+uitstekend aangetoond, dat degeneratie in de ascendentie van uranisten
+volstrekt niet erger en zwaarder is, dan in die van heterosexueelen.
+Trouwens ook andere onderzoekers, waaronder Hirschfeld in de eerste
+plaats, hebben aangetoond, dat bij den uranist van degeneratie
+in erger mate dan bij den heterosexueel, geen sprake is. Wat mijn
+eigen onderzoekingen betreft, ben ik tot dezelfde uitkomst als de
+andere onderzoekers gekomen en heb ik noch in de ascendentie der
+uranisten die ik heb onderzocht, noch bij de personen zelf, zoo veel
+of zoo groote degeneratie kunnen vinden, dat ik daaruit het besluit
+zou durven trekken, dat de uranist per se gedegenereerd is of het
+slachtoffer van degeneratie in zijn familie zou zijn. Onder al de
+uranisten die ik heb onderzocht, heb ik maar één gevonden, bij wien
+een zeer sterk uitgesproken degeneratie was aan te toonen en in wiens
+familie, zoowel in de directe ascendentie als in de zijliniën een
+zware belasting waarschijnlijk de schuld was, dat de uranist zelf
+een immoreel en lichamelijk gedegenereerd individu is geworden. In
+hoeverre nu zijn uranisme van die degeneratie afhankelijk was, weet ik
+niet te zeggen en is ook moeilijk aan te toonen.
+
+Mocht dit alles nog niet genoeg bewijzen, dan wil ik daarenboven
+vermelden, dat--zooals uit verschillende bronnen blijkt--uranisme
+en homosexualiteit ook bij wilde en primitieve volken voorkomt.
+Zoowel in "Untrodden fields of anthropology"[64] als in het opstel
+van Karsch[65] en in het werk van Havelock Ellis[66] vindt men meer
+of minder uitgebreide mededeelingen daaromtrent. Burton heeft in
+zijn "Arabian Nights"[67] een gedeelte van de wereldbol afgebakend,
+welke hij de "sodatic Zone" noemt en die al de volken omvat, bij
+wie uranisme en homosexualiteit inheemsch is. Het is opmerkelijk,
+dat in die "sodatic zone", de primitieve en wilde volken de grootste
+plaats innemen. En men mag en kan toch niet aannemen, dat degeneratie,
+depravatie en zedebederf bij primitieve en wilde volken even ver
+zouden zijn voortgeschreden, als in het beschaafde Europa!
+
+De vierde opvatting, dat het uranisme een variëteit is, blijft ons
+ter bespreking over. Deze opvatting is m. i. de ware en ik zou haast,
+met een variant op het bekende Fransche woord, willen zeggen: si
+elle n'existait pas, il faudrait l'inventer, zóó logisch staat de
+homosexualiteit op de lijn der geslachtsrichting, zóó onweerlegbaar
+moet zij te vinden en aan te wijzen zijn.
+
+In zijn bekend werk "Oorsprong en bevruchting der bloemen" zegt
+Hugo de Vries: "het geheele probleem der erfelijkheid draait in
+hoofdzaak om de vraag naar het aandeel van den vader en de moeder
+aan de eigenschappen van het individu. De eene eigenschap heeft een
+mensch van zijn vader, de andere van zijn moeder. Ziedaar het feit.
+Slechts in schijn is elk mensch ten opzichte van het probleem der
+erfelijkheid een eenheid. In zijn binnenste is hij een dubbelwezen.
+Naast elkaar liggen in hem de erfstukken van zijn vader en van zijn
+moeder. Nu eens werken zij samen, dan weer werken zij tegen elkaar, nu
+eens overheerscht het eene, dan weer het andere.... Elk levend wezen,
+dat door geslachtelijke voortplanting is ontstaan, vereenigt in zich
+de erfdeelen van zijn ouders. Deze liggen in hem als een mozaïek,
+wel innig vermengd, maar toch gescheiden.... Alle lichaamskernen zijn
+dus dubbelkernen, alle geslachtelijk ontstane wezens dubbelwezens,
+die levenslang hun dubbelen oorsprong verraden en die in bijzondere
+gevallen dit op een bijzondere en in het oog vallende wijze doen".[68]
+
+Wij hebben gezien, dat de kenmerken van de eene sexe bij de andere
+sexe kunnen voorkomen. Wij hebben gezien, dat dit zoowel wat de
+primaire als wat de secundaire geslachtskenmerken betreft, het geval
+kan zijn en ook dat de psychische eigenaardigheden, die men voor
+specifiek voor de eene sexe houdt, even goed bij de andere sexe kunnen
+voorkomen. De psychische eigenschap, de geslachtsrichting, nu kan
+even goed een wisseling vertoonen en de eigenschap, die in de meeste
+gevallen specifiek voor den man is, kan bij de vrouw voorkomen even
+goed als het omgekeerde het geval kan zijn.
+
+Dat de uranist, dat de homosexueel een variëteit is, kan men op
+de volgende wijze aantoonen. Nemen wij een denkbeeldige lijn en
+plaatsen wij aan de beide uiteinden daarvan, aan de eene zijde de
+man met 100% mannelijke eigenschappen--wanneer die bestaat; geen
+enkele man heeft die 100% mannelijke eigenschappen, omdat in iederen
+man ook vrouwelijke lichamelijke eigenschappen zijn aan te toonen
+(de prostata, de rudimenten van de borsten enz.)--aan de andere
+zijde de vrouw met 100% vrouwelijke eigenschappen--ook weer, wanneer
+die bestaat; op de vrouw is mutatis mutandis hetzelfde als op den
+man van toepassing--dan kunnen wij op die lijn de verschillende
+variëteiten vinden, die al naar gelang den kant van waar wij beginnen,
+overwegend mannelijke eigenschappen en heel weinig vrouwelijke hebben,
+of omgekeerd. Zoo voortgaande tot het midden van de lijn, zullen
+en moeten wij noodzakelijk op dit midden den volkomen hermaphrodiet
+vinden. Wanneer wij op dezelfde wijze met den heterosexueel en
+den homosexueel te werk gaan, dan zien wij, dat waar aan het eene
+einde van de lijn de absolute heterosexueel staat (wanneer deze
+absolute heterosexualiteit bestaat), aan het andere einde de absolute
+homosexueel (wanneer deze absolute homosexualiteit bestaat) moet
+komen. In het midden komt de bisexueel, de zoogenaamde psycho-sexueele
+hermaphrodiet. Dat er noch een absolute hetero- noch een absolute
+homosexualiteit bestaat, is te begrijpen. Een individu erft toch
+van zijn vader en van zijn moeder, van zijn grootvader en van
+zijn grootmoeder en van de geheele ascendeerende reeks mannen en
+vrouwen, die aan zijn vorming--door zijn grootouders en zijn ouders
+heen--hebben deelgenomen. In iederen heterosexueel zit een gedeelte
+homosexualiteit, al is dat ook nog zoo klein, even goed als er in
+iederen homosexueel een gedeelte heterosexualiteit is, al is dit
+ook nog zoo klein. Het zou wonder zijn, wanneer het individu wel
+in zijn lichamelijke eigenschappen, maar niet in zijn psychische,
+van de andere sexe in zijn ascendentie zou erven. Of nu in het
+midden van de lijn de bisexueel staat, die precies evenveel hetero-
+als homosexualiteit heeft, kan niet met zekerheid gezegd worden.
+Theoretisch gesproken, moet het zoo zijn. Maar of er een individu
+bestaat, dat een zoo precies-gedeelde geslachtsrichting bezit, is niet
+bekend.
+
+Uit dit alles blijkt, dat de uranist een variëteit is, evenals alle
+individuen variëteiten zijn, dubbelwezens die zoowel de lichamelijke
+als de psychische eigenschappen van de beide sexen van hun ouders en
+voorouders in zich dragen. Met deze opvatting, die ik het eerst op
+het congres voor crimineele anthropologie te Amsterdam verkondigd heb,
+gaan dan ook de meeste onderzoekers--Hugo de Vries,[69] Näcke,[70]
+Hirschfeld,[71] Numa Prätorius[72] e. a.--mede. Uit het wezen der
+variëteit is het dan ook te verklaren, waarom men onder de uranisten
+die verschillende vormen vindt, die men bij heterosexueelen ook
+kan aantoonen, maar die meestal aan de aandacht ontsnappen, van
+ultra-virilen en virilen tot passieven en geëfemineerden toe. Dat deze
+variëteit is aangeboren zal wel niemand, naar wat wij zooeven hebben
+besproken, kunnen of willen tegenspreken.
+
+Wat echter nog wel even sterk pleit voor het aangeboren-zijn van de
+homosexualiteit, zijn de droomen die de uranist heeft. Näcke is de
+eerste geweest, die gewezen heeft op "die psychologische Bedeutung
+der Träume", en zegt dan ook, dat de droom een caracteristicum is,
+waaruit men de psyche van het individu kan diagnosticeeren.[73] Het
+zou mij te ver voeren om hier ook over de zoogenaamde contrastdroomen
+te spreken en ik wil deze dan ook buiten bespreking laten. Zoo is
+het een zekerheid, dat een heterosexueel in zijn verliefde droomen
+nooit anders dan heterosexueele beelden ziet, een homosexueel nooit
+anders dan homosexueele; een bisexueel zal daarentegen nu eens
+heterosexueele, dan weer homosexueele, beelden voor zich zien. Gesteld
+iemand zou uranist kunnen worden, iemand zou zijn homosexualiteit
+kunnen verkrijgen, dan zou het uit zijn droomen blijken, dat hij
+niet de echte uranisten-natuur heeft en zouden zijn droomen niet
+voortdurend homosexueel, maar of afwisselend homo- en heterosexueel
+zijn, of alleen heterosexueel, al naar dat dan zijn ware natuur
+is. Welken uranist men nu naar zijn verliefde droomen vraagt,
+men zal altijd ten antwoord krijgen, dat zijn droomen--een enkele
+contrastdroom, als zeldzaamheid en in zeldzame gevallen er buiten
+gelaten--altijd homosexueel zijn.
+
+Werpen wij een blik terug op de verschillende theorieën, die er over
+het uranisme bestaan. De opvatting onzedelijkheid, depravatie, ontucht
+die uranisme ten gevolge kunnen hebben is niet houdbaar en is ook door
+een ieder, die een ernstige studie van het onderwerp heeft gemaakt
+of nog maakt, verlaten. Ook de opvatting, dat het uranisme een uiting
+is van een ziekelijke stoornis der geestvermogens, is bewezen onwaar
+te zijn en hij die het eerst den naam "psychopathia sexualis" heeft
+uitgesproken, is dan ook bereid geweest, zijn foutieve opvatting
+te bekennen. Door geen enkelen competenten onderzoeker wordt meer
+instemming met een dergelijke opvatting geuit. Integendeel, allen die
+een genoegzaam aantal gevallen van uranisme hebben onderzocht, zijn
+van het tegendeel van een psychopathie overtuigd.
+
+Dit--zoowel als de kwestie der degeneratie--is van het hoogste belang
+voor de maatschappelijke zijde van het vraagstuk. Gesteld het uranisme
+zou een psychopathie zijn, gesteld het zou een degeneratie, een gevolg
+van degeneratie, een teeken van degeneratie zijn, dan zou hierin
+geen reden mogen gevonden worden om den uranist met verachting te
+behandelen of hem uit de samenleving te stooten. Is het uranisme
+een gevolg van stoornis der geestvermogens, dan is er zeker geen
+reden om hem met verachting, maar eer reden om hem met medelijden te
+behandelen. Immers dan staat hij gelijk met iederen ongelukkige, die
+een afwijking op geestelijk gebied vertoont. Zijn psychopathie toch is
+niet van zijn wil afhankelijk, zij is niet aan hem zelf, aan zijn wil
+toe te schrijven, hij heeft die integendeel zonder en tegen zijn wil
+gekregen.
+
+Hetzelfde kan van de degeneratie worden gezegd. Ook die is niet van
+zijn wil afhankelijk, ook die heeft hij zonder en tegen zijn wil mee
+ter wereld gebracht. Doch op dat punt is nog iets anders op te merken,
+wat van het hoogste belang is. Gesteld het uranisme ware inderdaad
+een degeneratie--en mijnentwege noeme men het zoo, het is alleen
+een kwestie van woorden--dan nog zou dit, wat de maatschappelijke
+zijde van het vraagstuk betreft, niets zeggen. Niet alleen, dat
+"degeneratie" zonder meer, niets zegt, maar die "degeneratie" kan
+en mag nooit de maatstaf zijn, waarnaar men iemand beoordeelt. Het
+is alleen, en mag alleen de vraag zijn, hoe die degeneratie, hoe dit
+"aus der Art schlagen" zich uit! Men is zoo langzamerhand aan het
+woord "degeneratie" de beteekenis van individueele minderwaardigheid
+gaan hechten, die ten eenemale verkeerd is. Iemand die gedegenereerd
+is, "aus der Art schlägt", doordat hij volmaakter, beter is dan het
+meerendeel, een genie, een buitengewoon iemand, kan en mag men toch
+niet een minderwaardig individu noemen, omdat hij gedegenereerd
+is. Een zoogenaamd gedegenereerd iemand toch kan veel beter, veel
+meer waard zijn dan zijn niet-gedegenereerde evenmensch. Aan de
+"degeneratie" hebben wij den vooruitgang van de samenleving te
+danken, het is de schuld en het werk van "gedegenereerden", dat
+de wereld zoover gekomen is als geschied is. "Der normale Mensch
+ist langweilig" heeft Möbius gezegd en het zou er heel vreemd en
+vervelend in onze wereld uitzien, wanneer er geen dégénérés waren
+geweest en nog waren, geen genieën, geen geleerden, geen kunstenaars.
+Niettegenstaande of misschien, en waarschijnlijk zelfs, omdat zij
+gedegenereerd waren, hebben zoovele groote mannen de wereld vooruit
+gebracht. In het al- of niet-gedegenereerd zijn zonder meer, mag men
+geen reden tot waardeschatting van het individu vinden!
+
+Zooals iedereen moet men ook den uranist naar zijn karakter,
+naar zijn eigenschappen beoordeelen en niet uitsluitend naar zijn
+geslachtsrichting. Amore, more, ore, re, nascuntur amicitiae!
+De neiging, waardoor hij van heterosexueelen verschilt, namelijk
+niet voort te planten (in sommige gevallen planten uranisten wèl
+voort. In alle geval kunnen zij even goed als heterosexueelen
+voortplanten.) en dit, om zoo te zeggen, willekeurig nalaten, heeft
+hij met zoovele heterosexueelen, b.v. vrijwillig celibatairen, gemeen.
+Dit niet-voortplanten nu is, wat den heterosexueel betreft, nooit
+een reden voor minachting van de zijde zijner medemenschen. De vraag
+moet en mag alleen zijn welke moreele, welke sociale eigenschappen
+een individu vertoont en of die eigenschappen, in den ruimsten zin
+genomen, beter, hooger, gelijk of minder dan de eigenschappen van het
+meerendeel zijn. Een ander motief is er niet.
+
+Beschouwen wij den uranist zelf nader. Evenmin als men er begrip van
+heeft of vermoeden kan, dat het aantal uranisten--en het is uit de
+enquêtes van Hirschfeld bij de studenten aan de technische Hochschule
+te Berlijn en onder de Berlijnsche metaalarbeiders,[74] alsmede
+uit de enquête van v. Römer hier te lande[75] bewezen--plus minus
+2.3% van het menschenaantal bedraagt, evenmin heeft men een goede
+voorstelling van den uranist, zooals hij zich in de maatschappij
+gedraagt, zooals hij in de maatschappij verkeert. Psychisch normaal,
+of liever volstrekt niet abnormaler dan de heterosexueelen in de
+samenleving, doet hij even goed als hij zijn werk, denkt hij even
+als hij, en voelt hij--op geslachtelijk gebied uitgezonderd--als
+de heterosexueel. Gaat men hun leven na, dan hoort men dat zij
+meestal te midden van geslachtelijk normale broeders en zusters zijn
+geboren en opgevoed, dat zij van hun jeugd reeds--sommige vroeger,
+andere later--neigingen hebben vertoond, verschillend van die van
+hun broeders, wanneer het jongens zijn, van hun zusters, wanneer
+het meisjes zijn. Als jongens voelden zij zich meer aangetrokken
+tot meisjes-bezigheden, tot meisjesvermaken; als meisjes waren zij
+de trouwe makkers van hun broeders in hun wilde spelen of in hun
+mannelijke liefhebberijen. Later, soms pas in de puberteit, is het hen
+meestal tot hun bewustzijn gekomen, dat zij inderdaad anders voelen
+dan het meerendeel van hun mannelijke vrienden. Merkwaardig is, dat
+de moeder dikwijls onbewust op de hoogte van zijn aanleg was, en het
+is niet zeldzaam te hooren, dat wanneer er grappenderwijs over vrijage
+of trouwen werd gesproken, de moeder de eenige en eerste was, om
+op te merken, dikwijls zonder dat zij precies wist waarom, dat haar
+zoon voor een huwelijk niet geschikt is. Behalve in hun ontwakende
+geslachtsneiging, verschillen zij in niets van de kameraden van hun
+leeftijd en alleen is soms hun neiging, zonder dat zij het zelf weten,
+van invloed op de keuze van het vak waarin zij zich begeven. Vele
+uranisten toch voelen zich aangetrokken tot het vak van dames-modes,
+kapper enz., ofschoon volstrekt niet alle mannen, die zich in die
+takken van bedrijf begeven, uranisten zijn. Andere kiezen een beroep
+als van hun heterosexueele kameraden en niemand zou vermoeden, dat er
+in ieder beroep, in ieder ambt, in iedere bediening uranisten worden
+gevonden, uranisten, die in hun werk, hun denken en in wat zij ten
+uitvoer brengen, volstrekt niet bij hun heterosexueele ambtgenooten
+achterstaan. Men ontmoet ze dan ook in alle rangen en standen van
+de maatschappij en, wanneer ik alleen naga de uranisten die ik ken
+of die om hulp en raad bij mij zijn gekomen, dan zie ik daaronder
+geneesheeren, geestelijken, handelsmannen, studenten, arbeiders,
+rechters en advocaten, in één woord even zoovelen als er ambachten en
+beroepen, als er standen in de maatschappij zijn.
+
+Wat een eigenaardigheid is, die men bij het meerendeel der uranisten
+terugvindt, is deze, dat zij bijna allen een tijdlang in hun leven met
+de gedachte aan suicide hebben rondgeloopen en dat zij langen tijd de
+diepste verachting en afkeer van zich zelf hebben gehad. Vóór den tijd
+namelijk, dat zij op de hoogte van hun toestand waren, in de periode
+toen hun geslachtsgevoel begon te ontwaken, bemerkten zij, dat zij
+niet waren als hun kameraden, dat zij zich niet tot meisjes en vrouwen
+voelden aangetrokken, maar bemerkten zij tot hun verbazing en hun
+schrik dat hun neigingen alleen op jongens en mannen gericht waren.
+De schok dien zij daardoor ontvingen, bracht hen meestal tot wanhoop
+en vertwijfeling en--afgaande op wat zij altijd omtrent deze neigingen
+en omtrent personen met deze neigingen hebben vernomen--hielden zij
+zich voor de meest abjecte wezens, die zij zich konden voorstellen.
+Zóó zelfs is hun wanhoop en de diepe verachting die zij voor hun eigen
+persoon koesterden--vooral wanneer zij bemerkten, dat hun neigingen
+niet veranderden, welke moeite zij zich ook gaven, hoevele malen zij
+ook beproefden met vrouwen geslachtelijk te verkeeren in de hoop, dat
+hun neigingen zouden veranderen, hoezeer zij zich ook, wanneer zij
+godsdienstig waren, in het gebed verdiepten--dat er voor hen nog één
+uitweg open leek, namelijk een eind aan hun leven te maken. Inderdaad
+zijn er van die geheimzinnige zelfmoorden op jeugdigen leeftijd, die
+aan het uranisme van den persoon moeten toegeschreven worden, evenals
+zoovele geheimzinnige zelfmoorden op later leeftijd, als indirect
+gevolg aan het uranisme van den persoon, aan zijn angst dat men zijn
+afwijking zal ontdekken, moeten worden geweten.
+
+Heeft de jonge uranist het geluk in handen te vallen van een ouderen
+heterosexueel, die hem van zijn neigingen op de hoogte brengt, dan
+is hij gered. Hij legt zich neer bij de ellende van zijn toestand en
+zoekt zooveel mogelijk nog iets van zijn leven te maken. Een lange
+ellende echter blijft zijn leven toch voor hem. In een voortdurenden
+angst, dat men zal ontdekken wat en wie hij eigenlijk is, verstoken
+van het huiselijk geluk, gedoemd om alleen en altijd alleen, zonder
+liefde, zonder genegenheid rondom zich als die welke hij weet, dat
+door iedereen veroordeeld wordt, te leven, sleept hij meestal een
+bestaan door dat hem een last is en waarvan hij zoo spoedig mogelijk
+hoopt verlost te worden. Heeft hij het geluk gehad, in handen te
+vallen van een superieur man of van iemand, die zijn leven dragelijk
+weet te maken door hem andere en nieuwe idealen te scheppen, hem
+een ander doel voor oogen te houden dan een heterosexueel huisgezin,
+dan kan hij door zoo iemand gered worden, op het goede pad gehouden
+en kan door diens invloed, door diens omgang, zijn leven tot een
+dragelijk en goed leven worden gemaakt. Altijd echter is zijn leven
+onvolledig, altijd loopt hij rond met het gevoel, dat hij achter is
+gesteld bij zoovele anderen, altijd toch is de angst in al zijn doen,
+in heel zijn leven ingeweven, dat een of anderen dag zijn afwijking
+bekend kan worden en dat hij dan als een outcast voor zijn verder
+leven zal worden behandeld. Andere uranisten, verwoed en verbitterd
+door de onbillijke veroordeeling en beoordeeling van den kant van
+hun medemenschen, worden onverschillig, gooien zich in een leven van
+débauche en ontucht en verwoesten uit bitterheid en ontmoediging hun
+bestaan, dat misschien nuttig en goed had kunnen zijn. Andere weer
+leggen zich bij hun lot neer en leven door, geslagen, vervelend en
+verveeld, zonder illusie, zonder het uitzicht op iets moois, dat hen
+het bestaan beter en om te leven waard kan maken.
+
+Dat zoovele uranisten nerveuse klachten hebben, is daarom niet te
+verwonderen. Steeds in angst dat men hun toestand zal leeren kennen
+en dat zij uit den omgang der menschen met wie zij verkeeren, zullen
+worden gestooten, altijd levend onder de bedreiging--wanneer zij wèl
+iemand, een heterosexueel of een anderen homosexueel hebben gevonden,
+met wien zij een verbintenis hebben aangeknoopt--dat zij door chantage
+tot armoede zullen worden uitgezogen of in het publiek zullen worden
+geschandvlekt, is het zeer goed te begrijpen, dat hun zenuwgestel op
+den duur geschaad wordt. En ook de moeilijk vol te houden abstinentie,
+voor hen die sensueel zijn aangelegd, helpt mee.
+
+Gaat men, de geslachtsrichting daargelaten, na welke individuen
+uranisten zijn, dan komt men tot de overtuiging, dat zij niets
+meer--wat sommige uranisten graag willen doen gelooven--maar ook
+niets minder dan heterosexueelen zijn. Men vindt onder hen dezelfde
+variaties en dezelfde verschillen als onder heterosexueelen, en
+evenals onder de laatsten, vindt men onder hen goeden en slechten,
+braven en deugnieten, knappen en dommen, zedelijken en onzedelijken,
+in één woord alle eigenschappen en eigenaardigheden, die men bij
+heterosexueelen vindt, treft men bij uranisten aan.
+
+Wat hun geslachtsleven betreft, daarvan kan men hetzelfde zeggen.
+Evenals onder heterosexueelen, vindt men onder hen kuischen en
+onkuischen, koelen en sensueelen, ingetogenen en losbollen. En evenals
+onder heterosexueelen, vindt men ook onder hen personen met sexueele
+perversiteiten behebt: masochisten, sadisten, exhibitionisten en
+dergelijke meer. Eén eigenschap hebben zij im Allgemeinen voor boven
+heterosexueelen, namelijk dat men onder hen veel meer spiritueele
+liefdesverhoudingen vindt. Over het algemeen vindt men meer kuische,
+koele individuen onder uranisten dan onder heterosexueelen en
+treft men onder hen veel meer, dat hun liefdeverbintenis een meer
+spiritueele dan een corporeele is. Het is geen zeldzaamheid dat twee
+uranisten jarenlang met elkaar in een liefdesverhouding staan, zonder
+dat het tusschen hen tot een geslachtsuiting komt. En ook hebben zij
+boven heterosexueelen voor, dat over het algemeen hun omgang veel
+kiescher, veel gevoeliger, veel zachter is.
+
+Toen ik weinige jaren geleden, voor mijn studie over het uranisme,
+eenigen tijd te Berlijn doorbracht, heb ik daar als lid van het
+Wissensch.-humanitär Comitée een openbare vergadering bijgewoond,
+waar Hirschfeld over het onderwerp sprak. Behalve door een groote
+menigte heterosexueelen, werd de vergadering natuurlijk door ettelijke
+honderdtallen homosexueelen bijgewoond. Dat er gedurende en op die
+vergadering geen enkel onvertogen woord viel, is niet te verwonderen.
+Maar toen ik daarna een van de beroemde homosexueele gecostumeerde
+bals bezocht, trof het mij, dat geen enkel onvertogen woord mijn ooren
+bereikte, trof het mij, dat ik geen enkel ongeoorloofd gebaar zag.
+En er waren daar zoowel uranisten, als mannelijke prostitués. Den
+volgenden dag woonde ik een vergadering van het Comitée bij, terwijl
+ik na afloop daarvan op een souper genoodigd was, dat meestal na
+die bijeenkomsten wordt gehouden. Ook daar, waar Hirschfeld en ik de
+eenige heterosexueelen waren, was de toon hoogst fatsoenlijk en de
+gesprekken van dien aard, dat niemand, zelfs de meest puriteinsche
+moralist, er aanstoot in zou hebben kunnen vinden. Ik ben in die dagen
+te Berlijn den geheelen dag in gezelschap van uranisten geweest, ik
+heb er gelegenheden bezocht waar de mannelijke basse prostitution
+zetelde. En toen ik in op den laatsten avond van mijn verblijf
+met den duitschen homosexueelen geneesheer, die ergens in Italië
+praktiseert, na ons laatste bezoek aan een kroegje van zeer laag
+allooi, liep te praten in de reeds stille straten van Berlijn en
+wij van gedachten wisselden over het uranisme en het heterosexueel
+geslachtsleven, toen moest ik volmondig bekennen, dat--zoolang
+ik in de afgeloopen dagen in Berlijn had gezworven, met hoeveel
+uranisten ik ook had omgegaan in dien betrekkelijk korten tijd,
+welke gesprekken ik ook had hooren voeren en had bijgewoond--hun
+toon den toon van heterosexueele mannen verre overtrof in kuischheid
+van taal en uitdrukking en dat er nergens en nooit op heterosexueele
+publieke gemaskerde bals, nooit in gelegenheden waar door zoogenaamde
+kellnerinnen werd bediend, een ingetogenheid van woorden en van
+doen--zooals mij door verschillende weters op dat heterosexueel gebied
+was meegedeeld--werd aangetroffen, als waarvan ik in die dagen onder
+uranisten getuige was geweest. Nergens en nergens, door niemand en
+niemand, heb ik één enkele uitdrukking hooren bezigen, die ongepast
+was en met volle overtuiging kan ik dan ook zeggen, dat de toon der
+gesprekken van al deze uranisten, dat de toon der gesprekken aan
+tafel en na het souper hemelsbreed verschilde van den toon dien men
+op heterosexueele heerendineetjes hoort en van de gesprekken, die
+heterosexueele heeren na het diner meestal gewoon zijn met elkaar te
+houden.
+
+Dat deze meening niet op vooringenomenheid of op een onrechtvaardig
+oordeel berust, bleek mij korten tijd daarna, toen ik een opstel over
+de Berlijnsche homosexueelen van de hand van Näcke in het Archiv
+van Gross las.[76] Näcke heeft dezelfde personen ten naastenbij
+gesproken, met wie ik kennis had gemaakt, ik kon sommigen zeer goed
+uit zijn beschrijving herkennen; Näcke heeft ten naastenbij dezelfde
+gelegenheden bezocht als waar ik ben geweest en de conclusie van Näcke
+komt zoo goed met de mijne overeen, dat het den indruk zou kunnen
+maken, dat wij dien van elkaar hebben overgeschreven!
+
+Vraagt men nu of er een middel is om den uranist te "genezen", om
+hem te veranderen en hem van homosexueel, heterosexueel te maken,
+dan moeten wij volmondig "neen" antwoorden. Men heeft voorgesteld
+hen te castreeren en sommige uranisten hebben er om gevraagd, om
+maar van hun onsociale neiging verlost te worden. Men heeft het
+gelukkigerwijs nooit gedaan, omdat het toch niet zou helpen. De
+geslachtsrichting zit niet in de teeltklieren, maar in de psyche. Men
+heeft voorgesteld--en v. Schrenck-Notzing is er een der voorstanders
+van--om ze te hypnotiseeren en hen suggestief te behandelen. Het heeft
+niet mogen baten en van de vijf gevallen, die door v. Schrenck-Notzing
+als genezen worden opgegeven, zijn er maar twee die op een wijze
+zijn genezen, dat men het geen genezing mag noemen. De eene patient
+zegt, dat hij nog dezelfde fantaisieën heeft als vroeger, maar
+dat hij--wanneer hij wakker is--macht genoeg over zich zelf heeft
+om er niet aan toe te geven. Daarbij denkt hij er met vrees aan,
+wat hij zou moeten beginnen, wanneer zijn vrouw eens zou komen te
+overlijden, omdat hij zeker is, dat hij dan weer in zijn oud kwaad
+zou vervallen. De tweede zoogenaamde genezen patient zegt, dat wanneer
+hij zich een tijdlang geabstineerd heeft, hij zijn oude aanvechtingen
+weer voelt opkomen.[77] Maar zelfs wanneer al de gevallen, die
+door met hypnose zijn behandeld, zoogenaamd genezen zouden zijn,
+dan nog zou men niet het recht hebben van "genezing" te spreken,
+omdat--zooals v. Krafft-Ebing te recht opmerkt--"de resultaten der
+hypnose in deze gevallen niet op een werkelijke genezing, maar op een
+kunstig volvoerde dressuur berusten"[78]. Men zou op dezelfde wijze
+er van kunnen spreken, dat men iemand homosexueel heeft gemaakt,
+wanneer men hem door hypnose en suggestie er op gedresseerd had,
+zijn heterosexueele geslachtsuiting onmogelijk te kunnen volvoeren,
+maar hem daarentegen het doen van homosexueele geslachtsdaden had
+ingepraat. Iemand nu die homosexueele geslachtsdaden doet, hebben
+wij gezien, is daarom nog geen uranist en evenmin kan iemand die
+door hypnose en suggestie er toe gebracht is, om in plaats van
+homosexueele, heterosexueele geslachtsdaden te doen, als heterosexueel
+aangemerkt worden.
+
+Men heeft uranisten den raad gegeven--en sommige geneesheeren,
+niet genoeg of in het geheel niet op de hoogte van het onderwerp,
+geven dien raad nog--om zich eerst bij prostitués te oefenen in
+het heterosexueel geslachtsverkeer en dan te trouwen, of dadelijk
+te trouwen, in de verwachting, dat de homosexualiteit dan wel zal
+overgaan. Het immoreele van een dergelijken raad daargelaten, is
+deze de meest verkeerde dien men een uranist kan geven. Niet alleen
+maakt men hem zelf ongelukkig, door de wroeging die hij later voelt,
+een vrouw aan zijn bestaan te hebben gebonden, waarin zijn ware
+natuur toch--niettegenstaande alle pogingen om heterosexueel te
+verkeeren--boven komt, maar men maakt zijn vrouw ook diep ongelukkig,
+doordat zij er onder gebukt moèt gaan, wanneer zij op de hoogte is
+gekomen van den toestand van haar echtgenoot--zelfs al vergeeft zij
+hem en houdt zij nog meer van hem omdat hij ongelukkig is (alleen
+een vrouw voelt zóó teer en zacht, dat er bij haar altijd vergeving
+en liefde is te vinden in zoo'n geval)--en zij haar verder leven
+voor zich ziet in één groote desillusie, wetend, dat zij zich geen
+huisgezin kan scheppen, voelend, dat haar dat eene groote en mooie in
+haar leven zal blijven ontbreken, de echte, ware liefde van haar man!
+
+Genezing is er niet voor den uranist, omdat hij niet ziek is. Hem den
+last wegnemen, dien hij bij zijn geboorte heeft meegebracht en die met
+hem zal blijven tot aan zijn dood, kunnen wij niet. Het eenige wat wij
+kunnen, is hem trachten te begrijpen, hem trachten te helpen, trachten
+hem zijn moeilijk leven gemakkelijker te maken.
+
+Er zijn er die vreezen, dat wanneer de theorie die ik heb
+meegedeeld--namelijk, dat de uranist een variëteit is--in ruimen kring
+bekend wordt, geen enkele uranist zich meer zal intoomen en dat ieder
+uranist zich maar aan zijn geslachtslust zal te buiten gaan, dat velen
+die op het oogenblik uit angst voor de verachting der menschen hun
+lusten intoomen, aan hun lusten den vrijen teugel zullen vieren. Maar
+bovenal vreest men, dat velen door de openbaarmaking van deze theorie
+uranist zullen worden.
+
+Het laatste het eerst besprekend, weten wij, dat dit geen gewichtig
+argument is. Wij zijn nu genoegzaam overtuigd geworden en het is
+door de competente onderzoekers genoegzaam aangetoond, dat uranisme
+altijd is aangeboren en dat uranisme niet kan worden verkregen.
+Wat de andere opmerkingen betreft, vragen wij daartegenover of er
+zooveel menschen zich aan drinken zijn te buiten gegaan, sinds er
+verkondigd is, dat drankzucht een ziekte en niet altijd een bederf
+der zeden is, of er zooveel menschen zich aan de prostitutie zijn gaan
+overgeven, omdat men openlijk heeft verkondigd, dat de prostitutie
+een kwaad is, dat in de samenleving is ingeweven, en dat, onder welken
+verschillenden vorm dan ook, van den aanvang der samenleving af tot
+den huidigen dag bestaan heeft. En ook staat tegenover deze vrees
+het feit, dat niettegenstaande reeds eeuwen lang het uranisme met
+verachting is beschouwd, de uranist met minachting is behandeld,
+er toch altijd door uranisten geboren zijn en geleefd hebben, er
+steeds door homosexueele daden door uranisten zijn gepleegd en nog
+steeds gepleegd worden. Nooit nog heeft de afkeuring van de massa een
+uranist teruggehouden van zijn uranisme of belet, dat er uranisten
+werden geboren. Die minachting en verachting hebben alleen belet,
+dat de uranist openlijk voor zijn uranisme uitkwam. Zij heeft echter
+daarbij tevens chantage, wanhoop en zelfmoord in de hand gewerkt!
+Waarom, wanneer de opvatting, dat het uranisme een variëteit is, in
+ruimen kring bekend zal zijn, geen enkele uranist meer zijn lusten zal
+remmen, is mij onbegrijpelijk! Geven heterosexueelen dan maar allen
+toe aan hun lusten en breidelen zij hun sexueele lusten niet, omdat
+heterosexualiteit als een normale geslachtsrichting bekend staat en
+overal en steeds zoo genoemd wordt? Waarom, waar de heterosexueel zijn
+lusten intoomt, terwijl het hem bekend is dat zijn geslachtsrichting
+een normale is, de uranist de zijne niet zou intoomen, wanneer men
+erkent dat hij een variëteit is, is moeilijk te verdedigen.
+
+Deze en dergelijke meeningen zijn alleen het gevolg van de verkeerde
+gedachte, dat uranisten en homosexueelen per se gedepraveerde en
+ultra-sensueele individuen zijn. Wij hebben genoegzaam aangetoond, dat
+dit niet zoo is, maar dat men integendeel veel meer spiritueele dan
+corporeele liefdegevoelens bij hen aantreft.
+
+Nogmaals, genezen kunnen wij ze niet, wij kunnen alleen trachten ze te
+helpen. Niet hen verstooten, niet hen verachten moeten wij, niet hen
+behandelen als paria's om iets dat zij bij hun geboorte en zonder hun
+wil hebben meegekregen. Men weet niet hoeveel er gestreden, geschreid,
+hoeveel er gewanhoopt, hoeveel er geleden wordt! Uit de voorbeelden
+die ik heb genoemd, is duidelijk genoeg gebleken, dat de uranist even
+goed als de heterosexueel zijn plaats in de samenleving kan innemen;
+uit die voorbeelden is ook gebleken, dat hij die plaats met eere kan
+vervullen als artiest, als wetenschappelijk man, in één woord, als
+werker. Hem er op te wijzen, dat de geslachtsdaad--en zelfs niet de
+heterosexueele geslachtsdaad--niet het eenige, het einddoel, het
+hoogste in het bestaan is; hem er op te wijzen, dat hij zich boven
+zijn geslachtsleven moet stellen, dat hij zijn lusten moet remmen,
+even goed als wij allen, dat hij door zijn voelen, door zijn denken,
+door zijn werken een ander doel zich kan scheppen tot nut en heil van
+zijn medemenschen, moet ons streven zijn.
+
+Maar bij dit alles moeten wij nooit vergeten, dat waar wij
+allen--hetero- en homosexueelen--den last van het leven moeten dragen,
+wij heterosexueelen altijd dàt geluk vóór hebben, dat wij--wanneer
+wij moe en gekwetst zijn van het worstelen in de maatschappij
+en het botsen tegen de onverschilligheid en de hardheid van de
+menschen--altijd een vrouw kunnen vinden bij wie wij ons hoofd kunnen
+neerrusten in haar schoot, een vrouw die ons kan helpen, steunen en
+ons troosten; wij mogen en moeten nooit vergeten, dat waar wij dat
+hoogste en dat mooiste bezitten, dat eenige wat het leven dragelijk
+maakt, dat eenige wat het leven waard maakt om gedragen te worden, dat
+hen dat steeds ontbreken blijft, dat zij dat blijven missen tot hun
+dood.
+
+Wij moeten en mogen nooit vergeten, dat zij zooveel ongelukkiger zijn.
+
+
+                                                    Ik heb gezegd.
+
+
+
+
+VOETNOTEN:
+
+
+1: Zie Handelingen Eerste Kamer, 29 Jan. 1902 en Handelingen Tweede
+Kamer, 55ste Verg. 25 Febr. 1904, Vel 356, blz. 1870.
+
+2: Handelingen Eerste Kamer, 1 Febr. 1905.
+
+3: Havelock Ellis, Mann und Weib, vert. d. Kurella, Leipzig 1895,
+bldz. 56.
+
+4: Geciteerd door Hirschfeld in Die objektieve Diagnose der
+Homosexualität, in Jahrb. f. sex. Zwischenstufen Dl. I. 1899. bldz. 8.
+
+5: Havelock Ellis, l. c. bldz. 209-216.
+
+6: Geoffroy Saint-Hilaire, Histoire des Anomalies, Paris, 1836.
+
+7: L. S. A. M. v. Römer, Ueber die androgynische Idee des Lebens, in
+Jahrb. f. sex. Zwischenst. Dl. V, Bd. 2, 1903.
+
+8: Diodori Siculi, Bibliothecae etc. lib. IV, c. 6, 5, geciteerd door
+v. Römer, l. c. bladz. 905.
+
+9: Laurent, Les bisexués, Paris, George Carré, 1894, bldz. 117.
+
+10: Laurent, l. c. bldz. 118.
+
+11: Neugebauer, Beobachtungen auf dem Gebiete des Scheinzwittertumes,
+in Jahrb. f. sex. Zwischenst. Dl. IV, 1902, bldz. 130.
+
+12: Neugebauer, l. c. ibidem.
+
+13: Laurent, l. c. bldz. 119 en 120.
+
+14: Neugebauer, Hermaphroditismus beim Menschen, Leipzig, Dr. Werner
+Klinkhardt, 1908, bldz. 4.
+
+15: Neugebauer, Hermaphroditismus enz., bldz. 83.
+
+16: Laurent, l. c. bldz. 122.
+
+17: Neugebauer, Hermaphroditismus enz., bldz. 666 en vlg.
+
+18: Debierre, L'Hermaphrodisme, Paris, 1891, bldz. 434 en vlg.
+
+19: Neugebauer, Hermaphroditismus enz. Op bldz. 690 en vlg. geeft
+deze 56 gevallen, waarin het pseudo- of zoogenaamd echt hermaphrodit.
+met psychische stoornis gepaard ging. Dit aantal kwam onder 1885
+observaties van hermaphroditisme voor.
+
+20: Moll, Libido sexualis, Fischer's Buchhandlung, Berlin 1878,
+bldz. 110.
+
+21: Neugebauer, Interessante Beobachtungen, enz. bldz. 161.
+
+22: Ploss, Das Weib in der Natur- und Völkerkunde, Leipzig 1899,
+Dl. II, bldz. 422.
+
+23: Geijll, Over operatief ingrijpen bij pseudohermaphroditisme, Med.
+Weekblad, 9e Jaarg. 1902, No. 31, bldz. 418 en vlg.
+
+24: Edmond Pilou, Deux précieuses au XVIIme Siècle, Mercure de France,
+Dl. 67, No. 237, 1º Mei 1907, bldz. 5.
+
+25: Raffalovich (Marc André), Uranisme et Unisexualité, Lyon-Paris,
+1896, bldz. 41.
+
+26: Waar bij het historisch overzicht geen andere bron vermeld
+wordt, zijn de data overgenomen uit Moll, konträre Sexualempfindung,
+Fischer, Berlin W. 1899.
+
+27: A. Aletrino, Eenige beschouwingen over den beroepseed der artsen,
+Proefschrift, Amsterdam 1889, bldz. 6.
+
+28: L. S. A. M. v. Römer, Heinrich der Dritte, Jahrb. f. sex.
+Zwischenstufen, IVe Jahrg. 1902, bldz. 572 en vlg.
+
+29: Hans Fuchs, Richard Wagner und die Homosexualität, Berlin 1903, en
+Vossische Zeitung van 24 en 28 Juni 1886.
+
+30: Jahrb. f. sex. Zw.st. Dl. I, bldz. 150 en Dl. VI bldz. 357.
+
+31: Jahrb. f. sex. Zw.st. Dl. II, bldz. 150.--Laupts, Perversion
+et perversité, Paris 1896, bldz. 105.--Raffalovich, Uranisme et
+unisexualité, Paris-Lyon 1896, bldz. 241.
+
+32: Raffalovich, l. c. bldz. 138.
+
+33: Johannes Schlaf, Walt Whitman Homosexueller? Brun's Verlag, Minden
+in W. 1906.
+
+34: Raffalovich, l. c. bldz. 138.
+
+35: Jahrb. f. sex. Zw.st. Dl. 5, bldz. 1322.
+
+36: Jahrb. f. sex. Zw.st. Dl. 5, bldz. 1304.
+
+37: § 175 v. h. Duitsche Strafwetboek luidt: "Die widernatürliche
+Unzucht, welche zwischen Personen männlichen Geschlechts oder von
+Menschen mit Thieren begangen wird, ist mit Gefängniss zu bestrafen;
+auch kann auf Verlust der bürgerlichen Ehrenrechte erkannt werden."
+
+38: Collection des plus belles pages de Restif de la Bretonne, Paris,
+Société du Mercure de France, 1905.
+
+39: J. Casanova de Seingalt, Mémoires, Paris, Garnier frères.
+
+40: Montesquieu, De l'Esprit des Lois, Paris 1873, Hachette, Livre 12,
+Chap. 6, bldz. 286.
+
+41: Voltaire, Dictionnaire philosophique.
+
+42: Meiners, Betrachtungen über die Männerliebe der Griechen enz.,
+Leipzig 1775.
+
+43: Ehrenberg, Euphranor. Ueber die Liebe etc., Elberfeld u. Leipzig
+1809.
+
+44: Brière de Boismont, Remarques médico-légales sur la perversion de
+l'instinct génésique, Gaz. méd. de Paris, 21 Juli 1849.
+
+45: Hössli, Eros. Die Männerliebe der Griechen, 1e Bd. Glarus 1836 en
+2e Bd. St.-Gallen 1838.
+
+46: Michéa, Les déviations maladives de l'appétit vénérien, Union méd.
+17 Juli 1849.
+
+47: Casper, Ueber Notzucht und Päderastie etc. Vierteljahrschrift f.
+gerichtliche u. öffentl. Medizin, Berlin 1852 Bd. I.
+
+48: Numa Numantius (Karl Heinrich Ulrichs), 1. Vindex. 2. Inclusa.
+3. Vindicta. 4. Formatrix. 5. Ara spei. 6. Gladius furens. 7. Memnon.
+8. Incubus. 9. Argonauticus. 10. Uranus. 11. Araxes. 12. Kritische
+Pfeile. (Laatste uitgaaf verschenen te Leipzig, Max Spohr, 1898.)
+
+49: Dr. A. Aletrino, Over Uranisme en het laatste boek van Raffalovich
+(Marc André), Psychiatrische en neurolog. bladen 1907.
+
+50: Dr. L. S. A. M. Römer, Ongekend leed, Tierie, Amsterdam 1904. Het
+Uranisch gezin, Tierie, Amsterdam 1905.
+
+51: Dr. A. Aletrino, La situation sociale de l'uraniste, Actes du 5me
+Congrès d'anthrop. crimin., de Bussy, Amsterdam 1901.
+
+52: Karl Ihlfeld, Over Uranisme, Tierie, Amsterdam 1905.
+
+53: Casper Wirz, De uraniër voor Kerk en H. Schrift, Tierie, Amsterdam
+1904.
+
+54: Magnus Hirschfeld, Oorzaken en Wezen van het Uranisme, vertaald
+door W. met een voorrede van Dr. A. Aletrino, Tierie, Amsterdam 1904.
+
+Dit werk, voor 't eerst verschenen onder den titel Ursachen und Wesen
+des Uranismus in het Jahrb. f. sex. Zw.st. Dl. 5, 1901, is als op zich
+zelf staand werk uitgekomen onder den titel "Der Urnische Mensch".
+
+55: Rohleder, Die Masturbation, Berlin 1902. Fischer's Med. Buchh.
+bldz. 45.
+
+56: Moll, l. c. bldz. 89, 5e noot.
+
+57: v. Krafft-Ebing, Neue Studien auf dem Gebiete der Homosexualität,
+Jahrb. f. sex. Zw.st. Bd. 3, bldz. 7.
+
+58: Näcke, Ein Besuch bei den Homosexuellen in Berlin, Archiv. v.
+Gross. 15e Bd. 2e en 3e Hft.
+
+59: Magnan et Legrain, Les dégénérés, Paris 1895, bldz. 79.
+
+60: Wertheim Salomonson, Iets over ontaarding, Ned. Tijdsch. v.
+Geneeskunde, 39ste Jaarg. 1903, 2e Dl. bldz. 715.
+
+61: Möbius, Beiträge zur Lehre der Geschlechts-Unterschiede, Halle
+a. S., Carl Marhold, 1907, bldz. 17.
+
+62: Hoche, Handbuch d. ger. Psychiatrie, Berlin 1901, bldz. 413.
+
+63: Sigm. Freud, Drei Abhandlungen zur Sexualtheorie, Leipzig u. Wien,
+Franz Deuticke, 1905, bldz. 4.
+
+64: Untrodden fields of anthropology, Paris 1898.
+
+65: Karsch, Uranismus u. Päderastie enz. Jahrb. f. sex. Zw.st. 3e Bd.
+bldz. 72.
+
+66: Havelock Ellis und Symonds, Das konträre Geschlechtsgefühl,
+Wiegand's Verlag, Leipzig 1896, bldz. 4.
+
+67: Richard Burton, Arabian Nights, London 1885, Bd. 10, bldz. 205-254.
+
+68: Hugo de Vries, Oorsprong en bevruchting der bloemen, Tierie,
+Amsterdam 1904, bldz. 29-33, 80.
+
+69: Prof. Hugo de Vries schreef mij, naar aanleiding van mijn rapport
+op het Congres: "....met uw opvatting "variëteit" kan ik mij geheel
+vereenigen".
+
+70: Näcke, Bericht über den Verlauf d. 5. intern. kriminal-anthr.
+Congr. in Amsterdam, Hans Gross' Archiv. Bd. 8, Hft. I, bldz. 97.
+
+71: Hirschfeld, Jahrb. f. sex. Zw.st. Bd. 4, bldz. 962.
+
+72: Numa Prätorius, ibidem bldz. 833.
+
+73: Näcke, Die forensische Bedeutung der Träume, Hans Gross' Archiv.
+Bd. V, Hft. I, bldz. 121.
+
+74: Hirschfeld, Das Ergebnis der statistischen Untersuchungen, Max
+Spohr, Leipzig 1904, bldz. 60.
+
+75: v. Römer, Ongekend leed, Tierie, Amsterdam 1904, bldz. 13 en 14.
+
+76: Ein Besuch bei den Homosexuellen, etc., Gross' Archiv. Bd. 15,
+2e en 3e Hft., bldz. 248.
+
+77: v. Schrenck-Notzing, Die Suggestionstherapie bei krankhaften
+Erscheinungen des Geschlechtstriebs, Stuttgart 1892, bldz. 244 en vlg.
+
+78: v. Krafft-Ebing, Psychopathia sexualis, 10e uitgaaf, bldz. 285.
+
+
+
+
+NOOT VAN DE BEWERKER:
+
+
+In het bovenstaande is getracht zo goed mogelijk het origineel te
+volgen, met uitzondering van de voetnoten, die in het origineel
+onderin de pagina's stonden, en hier bij elkaar zijn geplaatst
+en hernummerd. Daarnaast zijn alle (vijf) Griekse woorden
+getranslitereerd en ingesloten tussen ~, en de volgende kennelijke
+drukfouten verbeterd:
+
+* door Waldeyer "kiemepitheel" genoemd: in het origineel 'kiemepithel'
+* de voorstelling van androgynie: in het origineel 'andrygynie'
+* Mundi Mirabile Monstrum."[14]: in het origineel 'Monstrum.[14]'
+* zoogenaamde "erreur de sexe": in het origineel 'voogenaamde'
+* (Marc André): in het origineel '(Marc, André)'
+* het pseudoniem "Karl Ihlfeld": in het originaal 'pseudoneim'
+* Gesellschaft für Psychiatrie und Nervenheilkunde: in het origineel
+  'en' in plaats van 'und'
+* als een mozaïek: in het origineel 'mozaiëk'
+* aus der Art schlägt: in het origineel 'schlagt'
+* Mensch ist langweilig: in het origineel 'langeweilig'
+* nog één uitweg: in het origineel 'éen'
+* zonder het uitzicht op iets moois: in het origineel 'mooi's'
+* in een liefdesverhouding: in het origineel 'liefdeverhouding'
+* op een kunstig volvoerde dressuur berusten"[78].: in het origineel
+  'berusten[78],'
+* noot 18: in het origineel ontbrak de punt na 'vlg'
+* noot 22: Natur- und Völkerkunde: in het origineel 'Volkenkunde'
+* noot 25: Unisexualité: in het origineel 'Unisixualité'
+* noot 26: Fischer, Berlin: in het origineel 'Fisscher'
+* noot 31: Laupts: in het origineel 'Lauppts'
+* noot 61: Lehre der Geschlechts-Unterschiede: in het origineel
+  'Geschlechts-Unterschieden'
+* noot 63: Franz Deuticke: in het origineel 'Fransz'
+* noot 67: Arabian Nights, London: in het origineel 'Arabian Nights.
+  Londen'
+
+
+
+
+
+End of Project Gutenberg's Hermaphrodisie en Uranisme, by Arnold Aletrino
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HERMAPHRODISIE EN URANISME ***
+
+***** This file should be named 35924-8.txt or 35924-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/3/5/9/2/35924/
+
+Produced by André Engels and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.