summaryrefslogtreecommitdiff
path: root/35741-h/35741-h.htm
blob: 5c797d3b7f7f54dafefe362dd73ab5690db8aae0 (plain) 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
1001
1002
1003
1004
1005
1006
1007
1008
1009
1010
1011
1012
1013
1014
1015
1016
1017
1018
1019
1020
1021
1022
1023
1024
1025
1026
1027
1028
1029
1030
1031
1032
1033
1034
1035
1036
1037
1038
1039
1040
1041
1042
1043
1044
1045
1046
1047
1048
1049
1050
1051
1052
1053
1054
1055
1056
1057
1058
1059
1060
1061
1062
1063
1064
1065
1066
1067
1068
1069
1070
1071
1072
1073
1074
1075
1076
1077
1078
1079
1080
1081
1082
1083
1084
1085
1086
1087
1088
1089
1090
1091
1092
1093
1094
1095
1096
1097
1098
1099
1100
1101
1102
1103
1104
1105
1106
1107
1108
1109
1110
1111
1112
1113
1114
1115
1116
1117
1118
1119
1120
1121
1122
1123
1124
1125
1126
1127
1128
1129
1130
1131
1132
1133
1134
1135
1136
1137
1138
1139
1140
1141
1142
1143
1144
1145
1146
1147
1148
1149
1150
1151
1152
1153
1154
1155
1156
1157
1158
1159
1160
1161
1162
1163
1164
1165
1166
1167
1168
1169
1170
1171
1172
1173
1174
1175
1176
1177
1178
1179
1180
1181
1182
1183
1184
1185
1186
1187
1188
1189
1190
1191
1192
1193
1194
1195
1196
1197
1198
1199
1200
1201
1202
1203
1204
1205
1206
1207
1208
1209
1210
1211
1212
1213
1214
1215
1216
1217
1218
1219
1220
1221
1222
1223
1224
1225
1226
1227
1228
1229
1230
1231
1232
1233
1234
1235
1236
1237
1238
1239
1240
1241
1242
1243
1244
1245
1246
1247
1248
1249
1250
1251
1252
1253
1254
1255
1256
1257
1258
1259
1260
1261
1262
1263
1264
1265
1266
1267
1268
1269
1270
1271
1272
1273
1274
1275
1276
1277
1278
1279
1280
1281
1282
1283
1284
1285
1286
1287
1288
1289
1290
1291
1292
1293
1294
1295
1296
1297
1298
1299
1300
1301
1302
1303
1304
1305
1306
1307
1308
1309
1310
1311
1312
1313
1314
1315
1316
1317
1318
1319
1320
1321
1322
1323
1324
1325
1326
1327
1328
1329
1330
1331
1332
1333
1334
1335
1336
1337
1338
1339
1340
1341
1342
1343
1344
1345
1346
1347
1348
1349
1350
1351
1352
1353
1354
1355
1356
1357
1358
1359
1360
1361
1362
1363
1364
1365
1366
1367
1368
1369
1370
1371
1372
1373
1374
1375
1376
1377
1378
1379
1380
1381
1382
1383
1384
1385
1386
1387
1388
1389
1390
1391
1392
1393
1394
1395
1396
1397
1398
1399
1400
1401
1402
1403
1404
1405
1406
1407
1408
1409
1410
1411
1412
1413
1414
1415
1416
1417
1418
1419
1420
1421
1422
1423
1424
1425
1426
1427
1428
1429
1430
1431
1432
1433
1434
1435
1436
1437
1438
1439
1440
1441
1442
1443
1444
1445
1446
1447
1448
1449
1450
1451
1452
1453
1454
1455
1456
1457
1458
1459
1460
1461
1462
1463
1464
1465
1466
1467
1468
1469
1470
1471
1472
1473
1474
1475
1476
1477
1478
1479
1480
1481
1482
1483
1484
1485
1486
1487
1488
1489
1490
1491
1492
1493
1494
1495
1496
1497
1498
1499
1500
1501
1502
1503
1504
1505
1506
1507
1508
1509
1510
1511
1512
1513
1514
1515
1516
1517
1518
1519
1520
1521
1522
1523
1524
1525
1526
1527
1528
1529
1530
1531
1532
1533
1534
1535
1536
1537
1538
1539
1540
1541
1542
1543
1544
1545
1546
1547
1548
1549
1550
1551
1552
1553
1554
1555
1556
1557
1558
1559
1560
1561
1562
1563
1564
1565
1566
1567
1568
1569
1570
1571
1572
1573
1574
1575
1576
1577
1578
1579
1580
1581
1582
1583
1584
1585
1586
1587
1588
1589
1590
1591
1592
1593
1594
1595
1596
1597
1598
1599
1600
1601
1602
1603
1604
1605
1606
1607
1608
1609
1610
1611
1612
1613
1614
1615
1616
1617
1618
1619
1620
1621
1622
1623
1624
1625
1626
1627
1628
1629
1630
1631
1632
1633
1634
1635
1636
1637
1638
1639
1640
1641
1642
1643
1644
1645
1646
1647
1648
1649
1650
1651
1652
1653
1654
1655
1656
1657
1658
1659
1660
1661
1662
1663
1664
1665
1666
1667
1668
1669
1670
1671
1672
1673
1674
1675
1676
1677
1678
1679
1680
1681
1682
1683
1684
1685
1686
1687
1688
1689
1690
1691
1692
1693
1694
1695
1696
1697
1698
1699
1700
1701
1702
1703
1704
1705
1706
1707
1708
1709
1710
1711
1712
1713
1714
1715
1716
1717
1718
1719
1720
1721
1722
1723
1724
1725
1726
1727
1728
1729
1730
1731
1732
1733
1734
1735
1736
1737
1738
1739
1740
1741
1742
1743
1744
1745
1746
1747
1748
1749
1750
1751
1752
1753
1754
1755
1756
1757
1758
1759
1760
1761
1762
1763
1764
1765
1766
1767
1768
1769
1770
1771
1772
1773
1774
1775
1776
1777
1778
1779
1780
1781
1782
1783
1784
1785
1786
1787
1788
1789
1790
1791
1792
1793
1794
1795
1796
1797
1798
1799
1800
1801
1802
1803
1804
1805
1806
1807
1808
1809
1810
1811
1812
1813
1814
1815
1816
1817
1818
1819
1820
1821
1822
1823
1824
1825
1826
1827
1828
1829
1830
1831
1832
1833
1834
1835
1836
1837
1838
1839
1840
1841
1842
1843
1844
1845
1846
1847
1848
1849
1850
1851
1852
1853
1854
1855
1856
1857
1858
1859
1860
1861
1862
1863
1864
1865
1866
1867
1868
1869
1870
1871
1872
1873
1874
1875
1876
1877
1878
1879
1880
1881
1882
1883
1884
1885
1886
1887
1888
1889
1890
1891
1892
1893
1894
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1907
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1914
1915
1916
1917
1918
1919
1920
1921
1922
1923
1924
1925
1926
1927
1928
1929
1930
1931
1932
1933
1934
1935
1936
1937
1938
1939
1940
1941
1942
1943
1944
1945
1946
1947
1948
1949
1950
1951
1952
1953
1954
1955
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
1965
1966
1967
1968
1969
1970
1971
1972
1973
1974
1975
1976
1977
1978
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2035
2036
2037
2038
2039
2040
2041
2042
2043
2044
2045
2046
2047
2048
2049
2050
2051
2052
2053
2054
2055
2056
2057
2058
2059
2060
2061
2062
2063
2064
2065
2066
2067
2068
2069
2070
2071
2072
2073
2074
2075
2076
2077
2078
2079
2080
2081
2082
2083
2084
2085
2086
2087
2088
2089
2090
2091
2092
2093
2094
2095
2096
2097
2098
2099
2100
2101
2102
2103
2104
2105
2106
2107
2108
2109
2110
2111
2112
2113
2114
2115
2116
2117
2118
2119
2120
2121
2122
2123
2124
2125
2126
2127
2128
2129
2130
2131
2132
2133
2134
2135
2136
2137
2138
2139
2140
2141
2142
2143
2144
2145
2146
2147
2148
2149
2150
2151
2152
2153
2154
2155
2156
2157
2158
2159
2160
2161
2162
2163
2164
2165
2166
2167
2168
2169
2170
2171
2172
2173
2174
2175
2176
2177
2178
2179
2180
2181
2182
2183
2184
2185
2186
2187
2188
2189
2190
2191
2192
2193
2194
2195
2196
2197
2198
2199
2200
2201
2202
2203
2204
2205
2206
2207
2208
2209
2210
2211
2212
2213
2214
2215
2216
2217
2218
2219
2220
2221
2222
2223
2224
2225
2226
2227
2228
2229
2230
2231
2232
2233
2234
2235
2236
2237
2238
2239
2240
2241
2242
2243
2244
2245
2246
2247
2248
2249
2250
2251
2252
2253
2254
2255
2256
2257
2258
2259
2260
2261
2262
2263
2264
2265
2266
2267
2268
2269
2270
2271
2272
2273
2274
2275
2276
2277
2278
2279
2280
2281
2282
2283
2284
2285
2286
2287
2288
2289
2290
2291
2292
2293
2294
2295
2296
2297
2298
2299
2300
2301
2302
2303
2304
2305
2306
2307
2308
2309
2310
2311
2312
2313
2314
2315
2316
2317
2318
2319
2320
2321
2322
2323
2324
2325
2326
2327
2328
2329
2330
2331
2332
2333
2334
2335
2336
2337
2338
2339
2340
2341
2342
2343
2344
2345
2346
2347
2348
2349
2350
2351
2352
2353
2354
2355
2356
2357
2358
2359
2360
2361
2362
2363
2364
2365
2366
2367
2368
2369
2370
2371
2372
2373
2374
2375
2376
2377
2378
2379
2380
2381
2382
2383
2384
2385
2386
2387
2388
2389
2390
2391
2392
2393
2394
2395
2396
2397
2398
2399
2400
2401
2402
2403
2404
2405
2406
2407
2408
2409
2410
2411
2412
2413
2414
2415
2416
2417
2418
2419
2420
2421
2422
2423
2424
2425
2426
2427
2428
2429
2430
2431
2432
2433
2434
2435
2436
2437
2438
2439
2440
2441
2442
2443
2444
2445
2446
2447
2448
2449
2450
2451
2452
2453
2454
2455
2456
2457
2458
2459
2460
2461
2462
2463
2464
2465
2466
2467
2468
2469
2470
2471
2472
2473
2474
2475
2476
2477
2478
2479
2480
2481
2482
2483
2484
2485
2486
2487
2488
2489
2490
2491
2492
2493
2494
2495
2496
2497
2498
2499
2500
2501
2502
2503
2504
2505
2506
2507
2508
2509
2510
2511
2512
2513
2514
2515
2516
2517
2518
2519
2520
2521
2522
2523
2524
2525
2526
2527
2528
2529
2530
2531
2532
2533
2534
2535
2536
2537
2538
2539
2540
2541
2542
2543
2544
2545
2546
2547
2548
2549
2550
2551
2552
2553
2554
2555
2556
2557
2558
2559
2560
2561
2562
2563
2564
2565
2566
2567
2568
2569
2570
2571
2572
2573
2574
2575
2576
2577
2578
2579
2580
2581
2582
2583
2584
2585
2586
2587
2588
2589
2590
2591
2592
2593
2594
2595
2596
2597
2598
2599
2600
2601
2602
2603
2604
2605
2606
2607
2608
2609
2610
2611
2612
2613
2614
2615
2616
2617
2618
2619
2620
2621
2622
2623
2624
2625
2626
2627
2628
2629
2630
2631
2632
2633
2634
2635
2636
2637
2638
2639
2640
2641
2642
2643
2644
2645
2646
2647
2648
2649
2650
2651
2652
2653
2654
2655
2656
2657
2658
2659
2660
2661
2662
2663
2664
2665
2666
2667
2668
2669
2670
2671
2672
2673
2674
2675
2676
2677
2678
2679
2680
2681
2682
2683
2684
2685
2686
2687
2688
2689
2690
2691
2692
2693
2694
2695
2696
2697
2698
2699
2700
2701
2702
2703
2704
2705
2706
2707
2708
2709
2710
2711
2712
2713
2714
2715
2716
2717
2718
2719
2720
2721
2722
2723
2724
2725
2726
2727
2728
2729
2730
2731
2732
2733
2734
2735
2736
2737
2738
2739
2740
2741
2742
2743
2744
2745
2746
2747
2748
2749
2750
2751
2752
2753
2754
2755
2756
2757
2758
2759
2760
2761
2762
2763
2764
2765
2766
2767
2768
2769
2770
2771
2772
2773
2774
2775
2776
2777
2778
2779
2780
2781
2782
2783
2784
2785
2786
2787
2788
2789
2790
2791
2792
2793
2794
2795
2796
2797
2798
2799
2800
2801
2802
2803
2804
2805
2806
2807
2808
2809
2810
2811
2812
2813
2814
2815
2816
2817
2818
2819
2820
2821
2822
2823
2824
2825
2826
2827
2828
2829
2830
2831
2832
2833
2834
2835
2836
2837
2838
2839
2840
2841
2842
2843
2844
2845
2846
2847
2848
2849
2850
2851
2852
2853
2854
2855
2856
2857
2858
2859
2860
2861
2862
2863
2864
2865
2866
2867
2868
2869
2870
2871
2872
2873
2874
2875
2876
2877
2878
2879
2880
2881
2882
2883
2884
2885
2886
2887
2888
2889
2890
2891
2892
2893
2894
2895
2896
2897
2898
2899
2900
2901
2902
2903
2904
2905
2906
2907
2908
2909
2910
2911
2912
2913
2914
2915
2916
2917
2918
2919
2920
2921
2922
2923
2924
2925
2926
2927
2928
2929
2930
2931
2932
2933
2934
2935
2936
2937
2938
2939
2940
2941
2942
2943
2944
2945
2946
2947
2948
2949
2950
2951
2952
2953
2954
2955
2956
2957
2958
2959
2960
2961
2962
2963
2964
2965
2966
2967
2968
2969
2970
2971
2972
2973
2974
2975
2976
2977
2978
2979
2980
2981
2982
2983
2984
2985
2986
2987
2988
2989
2990
2991
2992
2993
2994
2995
2996
2997
2998
2999
3000
3001
3002
3003
3004
3005
3006
3007
3008
3009
3010
3011
3012
3013
3014
3015
3016
3017
3018
3019
3020
3021
3022
3023
3024
3025
3026
3027
3028
3029
3030
3031
3032
3033
3034
3035
3036
3037
3038
3039
3040
3041
3042
3043
3044
3045
3046
3047
3048
3049
3050
3051
3052
3053
3054
3055
3056
3057
3058
3059
3060
3061
3062
3063
3064
3065
3066
3067
3068
3069
3070
3071
3072
3073
3074
3075
3076
3077
3078
3079
3080
3081
3082
3083
3084
3085
3086
3087
3088
3089
3090
3091
3092
3093
3094
3095
3096
3097
3098
3099
3100
3101
3102
3103
3104
3105
3106
3107
3108
3109
3110
3111
3112
3113
3114
3115
3116
3117
3118
3119
3120
3121
3122
3123
3124
3125
3126
3127
3128
3129
3130
3131
3132
3133
3134
3135
3136
3137
3138
3139
3140
3141
3142
3143
3144
3145
3146
3147
3148
3149
3150
3151
3152
3153
3154
3155
3156
3157
3158
3159
3160
3161
3162
3163
3164
3165
3166
3167
3168
3169
3170
3171
3172
3173
3174
3175
3176
3177
3178
3179
3180
3181
3182
3183
3184
3185
3186
3187
3188
3189
3190
3191
3192
3193
3194
3195
3196
3197
3198
3199
3200
3201
3202
3203
3204
3205
3206
3207
3208
3209
3210
3211
3212
3213
3214
3215
3216
3217
3218
3219
3220
3221
3222
3223
3224
3225
3226
3227
3228
3229
3230
3231
3232
3233
3234
3235
3236
3237
3238
3239
3240
3241
3242
3243
3244
3245
3246
3247
3248
3249
3250
3251
3252
3253
3254
3255
3256
3257
3258
3259
3260
3261
3262
3263
3264
3265
3266
3267
3268
3269
3270
3271
3272
3273
3274
3275
3276
3277
3278
3279
3280
3281
3282
3283
3284
3285
3286
3287
3288
3289
3290
3291
3292
3293
3294
3295
3296
3297
3298
3299
3300
3301
3302
3303
3304
3305
3306
3307
3308
3309
3310
3311
3312
3313
3314
3315
3316
3317
3318
3319
3320
3321
3322
3323
3324
3325
3326
3327
3328
3329
3330
3331
3332
3333
3334
3335
3336
3337
3338
3339
3340
3341
3342
3343
3344
3345
3346
3347
3348
3349
3350
3351
3352
3353
3354
3355
3356
3357
3358
3359
3360
3361
3362
3363
3364
3365
3366
3367
3368
3369
3370
3371
3372
3373
3374
3375
3376
3377
3378
3379
3380
3381
3382
3383
3384
3385
3386
3387
3388
3389
3390
3391
3392
3393
3394
3395
3396
3397
3398
3399
3400
3401
3402
3403
3404
3405
3406
3407
3408
3409
3410
3411
3412
3413
3414
3415
3416
3417
3418
3419
3420
3421
3422
3423
3424
3425
3426
3427
3428
3429
3430
3431
3432
3433
3434
3435
3436
3437
3438
3439
3440
3441
3442
3443
3444
3445
3446
3447
3448
3449
3450
3451
3452
3453
3454
3455
3456
3457
3458
3459
3460
3461
3462
3463
3464
3465
3466
3467
3468
3469
3470
3471
3472
3473
3474
3475
3476
3477
3478
3479
3480
3481
3482
3483
3484
3485
3486
3487
3488
3489
3490
3491
3492
3493
3494
3495
3496
3497
3498
3499
3500
3501
3502
3503
3504
3505
3506
3507
3508
3509
3510
3511
3512
3513
3514
3515
3516
3517
3518
3519
3520
3521
3522
3523
3524
3525
3526
3527
3528
3529
3530
3531
3532
3533
3534
3535
3536
3537
3538
3539
3540
3541
3542
3543
3544
3545
3546
3547
3548
3549
3550
3551
3552
3553
3554
3555
3556
3557
3558
3559
3560
3561
3562
3563
3564
3565
3566
3567
3568
3569
3570
3571
3572
3573
3574
3575
3576
3577
3578
3579
3580
3581
3582
3583
3584
3585
3586
3587
3588
3589
3590
3591
3592
3593
3594
3595
3596
3597
3598
3599
3600
3601
3602
3603
3604
3605
3606
3607
3608
3609
3610
3611
3612
3613
3614
3615
3616
3617
3618
3619
3620
3621
3622
3623
3624
3625
3626
3627
3628
3629
3630
3631
3632
3633
3634
3635
3636
3637
3638
3639
3640
3641
3642
3643
3644
3645
3646
3647
3648
3649
3650
3651
3652
3653
3654
3655
3656
3657
3658
3659
3660
3661
3662
3663
3664
3665
3666
3667
3668
3669
3670
3671
3672
3673
3674
3675
3676
3677
3678
3679
3680
3681
3682
3683
3684
3685
3686
3687
3688
3689
3690
3691
3692
3693
3694
3695
3696
3697
3698
3699
3700
3701
3702
3703
3704
3705
3706
3707
3708
3709
3710
3711
3712
3713
3714
3715
3716
3717
3718
3719
3720
3721
3722
3723
3724
3725
3726
3727
3728
3729
3730
3731
3732
3733
3734
3735
3736
3737
3738
3739
3740
3741
3742
3743
3744
3745
3746
3747
3748
3749
3750
3751
3752
3753
3754
3755
3756
3757
3758
3759
3760
3761
3762
3763
3764
3765
3766
3767
3768
3769
3770
3771
3772
3773
3774
3775
3776
3777
3778
3779
3780
3781
3782
3783
3784
3785
3786
3787
3788
3789
3790
3791
3792
3793
3794
3795
3796
3797
3798
3799
3800
3801
3802
3803
3804
3805
3806
3807
3808
3809
3810
3811
3812
3813
3814
3815
3816
3817
3818
3819
3820
3821
3822
3823
3824
3825
3826
3827
3828
3829
3830
3831
3832
3833
3834
3835
3836
3837
3838
3839
3840
3841
3842
3843
3844
3845
3846
3847
3848
3849
3850
3851
3852
3853
3854
3855
3856
3857
3858
3859
3860
3861
3862
3863
3864
3865
3866
3867
3868
3869
3870
3871
3872
3873
3874
3875
3876
3877
3878
3879
3880
3881
3882
3883
3884
3885
3886
3887
3888
3889
3890
3891
3892
3893
3894
3895
3896
3897
3898
3899
3900
3901
3902
3903
3904
3905
3906
3907
3908
3909
3910
3911
3912
3913
3914
3915
3916
3917
3918
3919
3920
3921
3922
3923
3924
3925
3926
3927
3928
3929
3930
3931
3932
3933
3934
3935
3936
3937
3938
3939
3940
3941
3942
3943
3944
3945
3946
3947
3948
3949
3950
3951
3952
3953
3954
3955
3956
3957
3958
3959
3960
3961
3962
3963
3964
3965
3966
3967
3968
3969
3970
3971
3972
3973
3974
3975
3976
3977
3978
3979
3980
3981
3982
3983
3984
3985
3986
3987
3988
3989
3990
3991
3992
3993
3994
3995
3996
3997
3998
3999
4000
4001
4002
4003
4004
4005
4006
4007
4008
4009
4010
4011
4012
4013
4014
4015
4016
4017
4018
4019
4020
4021
4022
4023
4024
4025
4026
4027
4028
4029
4030
4031
4032
4033
4034
4035
4036
4037
4038
4039
4040
4041
4042
4043
4044
4045
4046
4047
4048
4049
4050
4051
4052
4053
4054
4055
4056
4057
4058
4059
4060
4061
4062
4063
4064
4065
4066
4067
4068
4069
4070
4071
4072
4073
4074
4075
4076
4077
4078
4079
4080
4081
4082
4083
4084
4085
4086
4087
4088
4089
4090
4091
4092
4093
4094
4095
4096
4097
4098
4099
4100
4101
4102
4103
4104
4105
4106
4107
4108
4109
4110
4111
4112
4113
4114
4115
4116
4117
4118
4119
4120
4121
4122
4123
4124
4125
4126
4127
4128
4129
4130
4131
4132
4133
4134
4135
4136
4137
4138
4139
4140
4141
4142
4143
4144
4145
4146
4147
4148
4149
4150
4151
4152
4153
4154
4155
4156
4157
4158
4159
4160
4161
4162
4163
4164
4165
4166
4167
4168
4169
4170
4171
4172
4173
4174
4175
4176
4177
4178
4179
4180
4181
4182
4183
4184
4185
4186
4187
4188
4189
4190
4191
4192
4193
4194
4195
4196
4197
4198
4199
4200
4201
4202
4203
4204
4205
4206
4207
4208
4209
4210
4211
4212
4213
4214
4215
4216
4217
4218
4219
4220
4221
4222
4223
4224
4225
4226
4227
4228
4229
4230
4231
4232
4233
4234
4235
4236
4237
4238
4239
4240
4241
4242
4243
4244
4245
4246
4247
4248
4249
4250
4251
4252
4253
4254
4255
4256
4257
4258
4259
4260
4261
4262
4263
4264
4265
4266
4267
4268
4269
4270
4271
4272
4273
4274
4275
4276
4277
4278
4279
4280
4281
4282
4283
4284
4285
4286
4287
4288
4289
4290
4291
4292
4293
4294
4295
4296
4297
4298
4299
4300
4301
4302
4303
4304
4305
4306
4307
4308
4309
4310
4311
4312
4313
4314
4315
4316
4317
4318
4319
4320
4321
4322
4323
4324
4325
4326
4327
4328
4329
4330
4331
4332
4333
4334
4335
4336
4337
4338
4339
4340
4341
4342
4343
4344
4345
4346
4347
4348
4349
4350
4351
4352
4353
4354
4355
4356
4357
4358
4359
4360
4361
4362
4363
4364
4365
4366
4367
4368
4369
4370
4371
4372
4373
4374
4375
4376
4377
4378
4379
4380
4381
4382
4383
4384
4385
4386
4387
4388
4389
4390
4391
4392
4393
4394
4395
4396
4397
4398
4399
4400
4401
4402
4403
4404
4405
4406
4407
4408
4409
4410
4411
4412
4413
4414
4415
4416
4417
4418
4419
4420
4421
4422
4423
4424
4425
4426
4427
4428
4429
4430
4431
4432
4433
4434
4435
4436
4437
4438
4439
4440
4441
4442
4443
4444
4445
4446
4447
4448
4449
4450
4451
4452
4453
4454
4455
4456
4457
4458
4459
4460
4461
4462
4463
4464
4465
4466
4467
4468
4469
4470
4471
4472
4473
4474
4475
4476
4477
4478
4479
4480
4481
4482
4483
4484
4485
4486
4487
4488
4489
4490
4491
4492
4493
4494
4495
4496
4497
4498
4499
4500
4501
4502
4503
4504
4505
4506
4507
4508
4509
4510
4511
4512
4513
4514
4515
4516
4517
4518
4519
4520
4521
4522
4523
4524
4525
4526
4527
4528
4529
4530
4531
4532
4533
4534
4535
4536
4537
4538
4539
4540
4541
4542
4543
4544
4545
4546
4547
4548
4549
4550
4551
4552
4553
4554
4555
4556
4557
4558
4559
4560
4561
4562
4563
4564
4565
4566
4567
4568
4569
4570
4571
4572
4573
4574
4575
4576
4577
4578
4579
4580
4581
4582
4583
4584
4585
4586
4587
4588
4589
4590
4591
4592
4593
4594
4595
4596
4597
4598
4599
4600
4601
4602
4603
4604
4605
4606
4607
4608
4609
4610
4611
4612
4613
4614
4615
4616
4617
4618
4619
4620
4621
4622
4623
4624
4625
4626
4627
4628
4629
4630
4631
4632
4633
4634
4635
4636
4637
4638
4639
4640
4641
4642
4643
4644
4645
4646
4647
4648
4649
4650
4651
4652
4653
4654
4655
4656
4657
4658
4659
4660
4661
4662
4663
4664
4665
4666
4667
4668
4669
4670
4671
4672
4673
4674
4675
4676
4677
4678
4679
4680
4681
4682
4683
4684
4685
4686
4687
4688
4689
4690
4691
4692
4693
4694
4695
4696
4697
4698
4699
4700
4701
4702
4703
4704
4705
4706
4707
4708
4709
4710
4711
4712
4713
4714
4715
4716
4717
4718
4719
4720
4721
4722
4723
4724
4725
4726
4727
4728
4729
4730
4731
4732
4733
4734
4735
4736
4737
4738
4739
4740
4741
4742
4743
4744
4745
4746
4747
4748
4749
4750
4751
4752
4753
4754
4755
4756
4757
4758
4759
4760
4761
4762
4763
4764
4765
4766
4767
4768
4769
4770
4771
4772
4773
4774
4775
4776
4777
4778
4779
4780
4781
4782
4783
4784
4785
4786
4787
4788
4789
4790
4791
4792
4793
4794
4795
4796
4797
4798
4799
4800
4801
4802
4803
4804
4805
4806
4807
4808
4809
4810
4811
4812
4813
4814
4815
4816
4817
4818
4819
4820
4821
4822
4823
4824
4825
4826
4827
4828
4829
4830
4831
4832
4833
4834
4835
4836
4837
4838
4839
4840
4841
4842
4843
4844
4845
4846
4847
4848
4849
4850
4851
4852
4853
4854
4855
4856
4857
4858
4859
4860
4861
4862
4863
4864
4865
4866
4867
4868
4869
4870
4871
4872
4873
4874
4875
4876
4877
4878
4879
4880
4881
4882
4883
4884
4885
4886
4887
4888
4889
4890
4891
4892
4893
4894
4895
4896
4897
4898
4899
4900
4901
4902
4903
4904
4905
4906
4907
4908
4909
4910
4911
4912
4913
4914
4915
4916
4917
4918
4919
4920
4921
4922
4923
4924
4925
4926
4927
4928
4929
4930
4931
4932
4933
4934
4935
4936
4937
4938
4939
4940
4941
4942
4943
4944
4945
4946
4947
4948
4949
4950
4951
4952
4953
4954
4955
4956
4957
4958
4959
4960
4961
4962
4963
4964
4965
4966
4967
4968
4969
4970
4971
4972
4973
4974
4975
4976
4977
4978
4979
4980
4981
4982
4983
4984
4985
4986
4987
4988
4989
4990
4991
4992
4993
4994
4995
4996
4997
4998
4999
5000
5001
5002
5003
5004
5005
5006
5007
5008
5009
5010
5011
5012
5013
5014
5015
5016
5017
5018
5019
5020
5021
5022
5023
5024
5025
5026
5027
5028
5029
5030
5031
5032
5033
5034
5035
5036
5037
5038
5039
5040
5041
5042
5043
5044
5045
5046
5047
5048
5049
5050
5051
5052
5053
5054
5055
5056
5057
5058
5059
5060
5061
5062
5063
5064
5065
5066
5067
5068
5069
5070
5071
5072
5073
5074
5075
5076
5077
5078
5079
5080
5081
5082
5083
5084
5085
5086
5087
5088
5089
5090
5091
5092
5093
5094
5095
5096
5097
5098
5099
5100
5101
5102
5103
5104
5105
5106
5107
5108
5109
5110
5111
5112
5113
5114
5115
5116
5117
5118
5119
5120
5121
5122
5123
5124
5125
5126
5127
5128
5129
5130
5131
5132
5133
5134
5135
5136
5137
5138
5139
5140
5141
5142
5143
5144
5145
5146
5147
5148
5149
5150
5151
5152
5153
5154
5155
5156
5157
5158
5159
5160
5161
5162
5163
5164
5165
5166
5167
5168
5169
5170
5171
5172
5173
5174
5175
5176
5177
5178
5179
5180
5181
5182
5183
5184
5185
5186
5187
5188
5189
5190
5191
5192
5193
5194
5195
5196
5197
5198
5199
5200
5201
5202
5203
5204
5205
5206
5207
5208
5209
5210
5211
5212
5213
5214
5215
5216
5217
5218
5219
5220
5221
5222
5223
5224
5225
5226
5227
5228
5229
5230
5231
5232
5233
5234
5235
5236
5237
5238
5239
5240
5241
5242
5243
5244
5245
5246
5247
5248
5249
5250
5251
5252
5253
5254
5255
5256
5257
5258
5259
5260
5261
5262
5263
5264
5265
5266
5267
5268
5269
5270
5271
5272
5273
5274
5275
5276
5277
5278
5279
5280
5281
5282
5283
5284
5285
5286
5287
5288
5289
5290
5291
5292
5293
5294
5295
5296
5297
5298
5299
5300
5301
5302
5303
5304
5305
5306
5307
5308
5309
5310
5311
5312
5313
5314
5315
5316
5317
5318
5319
5320
5321
5322
5323
5324
5325
5326
5327
5328
5329
5330
5331
5332
5333
5334
5335
5336
5337
5338
5339
5340
5341
5342
5343
5344
5345
5346
5347
5348
5349
5350
5351
5352
5353
5354
5355
5356
5357
5358
5359
5360
5361
5362
5363
5364
5365
5366
5367
5368
5369
5370
5371
5372
5373
5374
5375
5376
5377
5378
5379
5380
5381
5382
5383
5384
5385
5386
5387
5388
5389
5390
5391
5392
5393
5394
5395
5396
5397
5398
5399
5400
5401
5402
5403
5404
5405
5406
5407
5408
5409
5410
5411
5412
5413
5414
5415
5416
5417
5418
5419
5420
5421
5422
5423
5424
5425
5426
5427
5428
5429
5430
5431
5432
5433
5434
5435
5436
5437
5438
5439
5440
5441
5442
5443
5444
5445
5446
5447
5448
5449
5450
5451
5452
5453
5454
5455
5456
5457
5458
5459
5460
5461
5462
5463
5464
5465
5466
5467
5468
5469
5470
5471
5472
5473
5474
5475
5476
5477
5478
5479
5480
5481
5482
5483
5484
5485
5486
5487
5488
5489
5490
5491
5492
5493
5494
5495
5496
5497
5498
5499
5500
5501
5502
5503
5504
5505
5506
5507
5508
5509
5510
5511
5512
5513
5514
5515
5516
5517
5518
5519
5520
5521
5522
5523
5524
5525
5526
5527
5528
5529
5530
5531
5532
5533
5534
5535
5536
5537
5538
5539
5540
5541
5542
5543
5544
5545
5546
5547
5548
5549
5550
5551
5552
5553
5554
5555
5556
5557
5558
5559
5560
5561
5562
5563
5564
5565
5566
5567
5568
5569
5570
5571
5572
5573
5574
5575
5576
5577
5578
5579
5580
5581
5582
5583
5584
5585
5586
5587
5588
5589
5590
5591
5592
5593
5594
5595
5596
5597
5598
5599
5600
5601
5602
5603
5604
5605
5606
5607
5608
5609
5610
5611
5612
5613
5614
5615
5616
5617
5618
5619
5620
5621
5622
5623
5624
5625
5626
5627
5628
5629
5630
5631
5632
5633
5634
5635
5636
5637
5638
5639
5640
5641
5642
5643
5644
5645
5646
5647
5648
5649
5650
5651
5652
5653
5654
5655
5656
5657
5658
5659
5660
5661
5662
5663
5664
5665
5666
5667
5668
5669
5670
5671
5672
5673
5674
5675
5676
5677
5678
5679
5680
5681
5682
5683
5684
5685
5686
5687
5688
5689
5690
5691
5692
5693
5694
5695
5696
5697
5698
5699
5700
5701
5702
5703
5704
5705
5706
5707
5708
5709
5710
5711
5712
5713
5714
5715
5716
5717
5718
5719
5720
5721
5722
5723
5724
5725
5726
5727
5728
5729
5730
5731
5732
5733
5734
5735
5736
5737
5738
5739
5740
5741
5742
5743
5744
5745
5746
5747
5748
5749
5750
5751
5752
5753
5754
5755
5756
5757
5758
5759
5760
5761
5762
5763
5764
5765
5766
5767
5768
5769
5770
5771
5772
5773
5774
5775
5776
5777
5778
5779
5780
5781
5782
5783
5784
5785
5786
5787
5788
5789
5790
5791
5792
5793
5794
5795
5796
5797
5798
5799
5800
5801
5802
5803
5804
5805
5806
5807
5808
5809
5810
5811
5812
5813
5814
5815
5816
5817
5818
5819
5820
5821
5822
5823
5824
5825
5826
5827
5828
5829
5830
5831
5832
5833
5834
5835
5836
5837
5838
5839
5840
5841
5842
5843
5844
5845
5846
5847
5848
5849
5850
5851
5852
5853
5854
5855
5856
5857
5858
5859
5860
5861
5862
5863
5864
5865
5866
5867
5868
5869
5870
5871
5872
5873
5874
5875
5876
5877
5878
5879
5880
5881
5882
5883
5884
5885
5886
5887
5888
5889
5890
5891
5892
5893
5894
5895
5896
5897
5898
5899
5900
5901
5902
5903
5904
5905
5906
5907
5908
5909
5910
5911
5912
5913
5914
5915
5916
5917
5918
5919
5920
5921
5922
5923
5924
5925
5926
5927
5928
5929
5930
5931
5932
5933
5934
5935
5936
5937
5938
5939
5940
5941
5942
5943
5944
5945
5946
5947
5948
5949
5950
5951
5952
5953
5954
5955
5956
5957
5958
5959
5960
5961
5962
5963
5964
5965
5966
5967
5968
5969
5970
5971
5972
5973
5974
5975
5976
5977
5978
5979
5980
5981
5982
5983
5984
5985
5986
5987
5988
5989
5990
5991
5992
5993
5994
5995
5996
5997
5998
5999
6000
6001
6002
6003
6004
6005
6006
6007
6008
6009
6010
6011
6012
6013
6014
6015
6016
6017
6018
6019
6020
6021
6022
6023
6024
6025
6026
6027
6028
6029
6030
6031
6032
6033
6034
6035
6036
6037
6038
6039
6040
6041
6042
6043
6044
6045
6046
6047
6048
6049
6050
6051
6052
6053
6054
6055
6056
6057
6058
6059
6060
6061
6062
6063
6064
6065
6066
6067
6068
6069
6070
6071
6072
6073
6074
6075
6076
6077
6078
6079
6080
6081
6082
6083
6084
6085
6086
6087
6088
6089
6090
6091
6092
6093
6094
6095
6096
6097
6098
6099
6100
6101
6102
6103
6104
6105
6106
6107
6108
6109
6110
6111
6112
6113
6114
6115
6116
6117
6118
6119
6120
6121
6122
6123
6124
6125
6126
6127
6128
6129
6130
6131
6132
6133
6134
6135
6136
6137
6138
6139
6140
6141
6142
6143
6144
6145
6146
6147
6148
6149
6150
6151
6152
6153
6154
6155
6156
6157
6158
6159
6160
6161
6162
6163
6164
6165
6166
6167
6168
6169
6170
6171
6172
6173
6174
6175
6176
6177
6178
6179
6180
6181
6182
6183
6184
6185
6186
6187
6188
6189
6190
6191
6192
6193
6194
6195
6196
6197
6198
6199
6200
6201
6202
6203
6204
6205
6206
6207
6208
6209
6210
6211
6212
6213
6214
6215
6216
6217
6218
6219
6220
6221
6222
6223
6224
6225
6226
6227
6228
6229
6230
6231
6232
6233
6234
6235
6236
6237
6238
6239
6240
6241
6242
6243
6244
6245
6246
6247
6248
6249
6250
6251
6252
6253
6254
6255
6256
6257
6258
6259
6260
6261
6262
6263
6264
6265
6266
6267
6268
6269
6270
6271
6272
6273
6274
6275
6276
6277
6278
6279
6280
6281
6282
6283
6284
6285
6286
6287
6288
6289
6290
6291
6292
6293
6294
6295
6296
6297
6298
6299
6300
6301
6302
6303
6304
6305
6306
6307
6308
6309
6310
6311
6312
6313
6314
6315
6316
6317
6318
6319
6320
6321
6322
6323
6324
6325
6326
6327
6328
6329
6330
6331
6332
6333
6334
6335
6336
6337
6338
6339
6340
6341
6342
6343
6344
6345
6346
6347
6348
6349
6350
6351
6352
6353
6354
6355
6356
6357
6358
6359
6360
6361
6362
6363
6364
6365
6366
6367
6368
6369
6370
6371
6372
6373
6374
6375
6376
6377
6378
6379
6380
6381
6382
6383
6384
6385
6386
6387
6388
6389
6390
6391
6392
6393
6394
6395
6396
6397
6398
6399
6400
6401
6402
6403
6404
6405
6406
6407
6408
6409
6410
6411
6412
6413
6414
6415
6416
6417
6418
6419
6420
6421
6422
6423
6424
6425
6426
6427
6428
6429
6430
6431
6432
6433
6434
6435
6436
6437
6438
6439
6440
6441
6442
6443
6444
6445
6446
6447
6448
6449
6450
6451
6452
6453
6454
6455
6456
6457
6458
6459
6460
6461
6462
6463
6464
6465
6466
6467
6468
6469
6470
6471
6472
6473
6474
6475
6476
6477
6478
6479
6480
6481
6482
6483
6484
6485
6486
6487
6488
6489
6490
6491
6492
6493
6494
6495
6496
6497
6498
6499
6500
6501
6502
6503
6504
6505
6506
6507
6508
6509
6510
6511
6512
6513
6514
6515
6516
6517
6518
6519
6520
6521
6522
6523
6524
6525
6526
6527
6528
6529
6530
6531
6532
6533
6534
6535
6536
6537
6538
6539
6540
6541
6542
6543
6544
6545
6546
6547
6548
6549
6550
6551
6552
6553
6554
6555
6556
6557
6558
6559
6560
6561
6562
6563
6564
6565
6566
6567
6568
6569
6570
6571
6572
6573
6574
6575
6576
6577
6578
6579
6580
6581
6582
6583
6584
6585
6586
6587
6588
6589
6590
6591
6592
6593
6594
6595
6596
6597
6598
6599
6600
6601
6602
6603
6604
6605
6606
6607
6608
6609
6610
6611
6612
6613
6614
6615
6616
6617
6618
6619
6620
6621
6622
6623
6624
6625
6626
6627
6628
6629
6630
6631
6632
6633
6634
6635
6636
6637
6638
6639
6640
6641
6642
6643
6644
6645
6646
6647
6648
6649
6650
6651
6652
6653
6654
6655
6656
6657
6658
6659
6660
6661
6662
6663
6664
6665
6666
6667
6668
6669
6670
6671
6672
6673
6674
6675
6676
6677
6678
6679
6680
6681
6682
6683
6684
6685
6686
6687
6688
6689
6690
6691
6692
6693
6694
6695
6696
6697
6698
6699
6700
6701
6702
6703
6704
6705
6706
6707
6708
6709
6710
6711
6712
6713
6714
6715
6716
6717
6718
6719
6720
6721
6722
6723
6724
6725
6726
6727
6728
6729
6730
6731
6732
6733
6734
6735
6736
6737
6738
6739
6740
6741
6742
6743
6744
6745
6746
6747
6748
6749
6750
6751
6752
6753
6754
6755
6756
6757
6758
6759
6760
6761
6762
6763
6764
6765
6766
6767
6768
6769
6770
6771
6772
6773
6774
6775
6776
6777
6778
6779
6780
6781
6782
6783
6784
6785
6786
6787
6788
6789
6790
6791
6792
6793
6794
6795
6796
6797
6798
6799
6800
6801
6802
6803
6804
6805
6806
6807
6808
6809
6810
6811
6812
6813
6814
6815
6816
6817
6818
6819
6820
6821
6822
6823
6824
6825
6826
6827
6828
6829
6830
6831
6832
6833
6834
6835
6836
6837
6838
6839
6840
6841
6842
6843
6844
6845
6846
6847
6848
6849
6850
6851
6852
6853
6854
6855
6856
6857
6858
6859
6860
6861
6862
6863
6864
6865
6866
6867
6868
6869
6870
6871
6872
6873
6874
6875
6876
6877
6878
6879
6880
6881
6882
6883
6884
6885
6886
6887
6888
6889
6890
6891
6892
6893
6894
6895
6896
6897
6898
6899
6900
6901
6902
6903
6904
6905
6906
6907
6908
6909
6910
6911
6912
6913
6914
6915
6916
6917
6918
6919
6920
6921
6922
6923
6924
6925
6926
6927
6928
6929
6930
6931
6932
6933
6934
6935
6936
6937
6938
6939
6940
6941
6942
6943
6944
6945
6946
6947
6948
6949
6950
6951
6952
6953
6954
6955
6956
6957
6958
6959
6960
6961
6962
6963
6964
6965
6966
6967
6968
6969
6970
6971
6972
6973
6974
6975
6976
6977
6978
6979
6980
6981
6982
6983
6984
6985
6986
6987
6988
6989
6990
6991
6992
6993
6994
6995
6996
6997
6998
6999
7000
7001
7002
7003
7004
7005
7006
7007
7008
7009
7010
7011
7012
7013
7014
7015
7016
7017
7018
7019
7020
7021
7022
7023
7024
7025
7026
7027
7028
7029
7030
7031
7032
7033
7034
7035
7036
7037
7038
7039
7040
7041
7042
7043
7044
7045
7046
7047
7048
7049
7050
7051
7052
7053
7054
7055
7056
7057
7058
7059
7060
7061
7062
7063
7064
7065
7066
7067
7068
7069
7070
7071
7072
7073
7074
7075
7076
7077
7078
7079
7080
7081
7082
7083
7084
7085
7086
7087
7088
7089
7090
7091
7092
7093
7094
7095
7096
7097
7098
7099
7100
7101
7102
7103
7104
7105
7106
7107
7108
7109
7110
7111
7112
7113
7114
7115
7116
7117
7118
7119
7120
7121
7122
7123
7124
7125
7126
7127
7128
7129
7130
7131
7132
7133
7134
7135
7136
7137
7138
7139
7140
7141
7142
7143
7144
7145
7146
7147
7148
7149
7150
7151
7152
7153
7154
7155
7156
7157
7158
7159
7160
7161
7162
7163
7164
7165
7166
7167
7168
7169
7170
7171
7172
7173
7174
7175
7176
7177
7178
7179
7180
7181
7182
7183
7184
7185
7186
7187
7188
7189
7190
7191
7192
7193
7194
7195
7196
7197
7198
7199
7200
7201
7202
7203
7204
7205
7206
7207
7208
7209
7210
7211
7212
7213
7214
7215
7216
7217
7218
7219
7220
7221
7222
7223
7224
7225
7226
7227
7228
7229
7230
7231
7232
7233
7234
7235
7236
7237
7238
7239
7240
7241
7242
7243
7244
7245
7246
7247
7248
7249
7250
7251
7252
7253
7254
7255
7256
7257
7258
7259
7260
7261
7262
7263
7264
7265
7266
7267
7268
7269
7270
7271
7272
7273
7274
7275
7276
7277
7278
7279
7280
7281
7282
7283
7284
7285
7286
7287
7288
7289
7290
7291
7292
7293
7294
7295
7296
7297
7298
7299
7300
7301
7302
7303
7304
7305
7306
7307
7308
7309
7310
7311
7312
7313
7314
7315
7316
7317
7318
7319
7320
7321
7322
7323
7324
7325
7326
7327
7328
7329
7330
7331
7332
7333
7334
7335
7336
7337
7338
7339
7340
7341
7342
7343
7344
7345
7346
7347
7348
7349
7350
7351
7352
7353
7354
7355
7356
7357
7358
7359
7360
7361
7362
7363
7364
7365
7366
7367
7368
7369
7370
7371
7372
7373
7374
7375
7376
7377
7378
7379
7380
7381
7382
7383
7384
7385
7386
7387
7388
7389
7390
7391
7392
7393
7394
7395
7396
7397
7398
7399
7400
7401
7402
7403
7404
7405
7406
7407
7408
7409
7410
7411
7412
7413
7414
7415
7416
7417
7418
7419
7420
7421
7422
7423
7424
7425
7426
7427
7428
7429
7430
7431
7432
7433
7434
7435
7436
7437
7438
7439
7440
7441
7442
7443
7444
7445
7446
7447
7448
7449
7450
7451
7452
7453
7454
7455
7456
7457
7458
7459
7460
7461
7462
7463
7464
7465
7466
7467
7468
7469
7470
7471
7472
7473
7474
7475
7476
7477
7478
7479
7480
7481
7482
7483
7484
7485
7486
7487
7488
7489
7490
7491
7492
7493
7494
7495
7496
7497
7498
7499
7500
7501
7502
7503
7504
7505
7506
7507
7508
7509
7510
7511
7512
7513
7514
7515
7516
7517
7518
7519
7520
7521
7522
7523
7524
7525
7526
7527
7528
7529
7530
7531
7532
7533
7534
7535
7536
7537
7538
7539
7540
7541
7542
7543
7544
7545
7546
7547
7548
7549
7550
7551
7552
7553
7554
7555
7556
7557
7558
7559
7560
7561
7562
7563
7564
7565
7566
7567
7568
7569
7570
7571
7572
7573
7574
7575
7576
7577
7578
7579
7580
7581
7582
7583
7584
7585
7586
7587
7588
7589
7590
7591
7592
7593
7594
7595
7596
7597
7598
7599
7600
7601
7602
7603
7604
7605
7606
7607
7608
7609
7610
7611
7612
7613
7614
7615
7616
7617
7618
7619
7620
7621
7622
7623
7624
7625
7626
7627
7628
7629
7630
7631
7632
7633
7634
7635
7636
7637
7638
7639
7640
7641
7642
7643
7644
7645
7646
7647
7648
7649
7650
7651
7652
7653
7654
7655
7656
7657
7658
7659
7660
7661
7662
7663
7664
7665
7666
7667
7668
7669
7670
7671
7672
7673
7674
7675
7676
7677
7678
7679
7680
7681
7682
7683
7684
7685
7686
7687
7688
7689
7690
7691
7692
7693
7694
7695
7696
7697
7698
7699
7700
7701
7702
7703
7704
7705
7706
7707
7708
7709
7710
7711
7712
7713
7714
7715
7716
7717
7718
7719
7720
7721
7722
7723
7724
7725
7726
7727
7728
7729
7730
7731
7732
7733
7734
7735
7736
7737
7738
7739
7740
7741
7742
7743
7744
7745
7746
7747
7748
7749
7750
7751
7752
7753
7754
7755
7756
7757
7758
7759
7760
7761
7762
7763
7764
7765
7766
7767
7768
7769
7770
7771
7772
7773
7774
7775
7776
7777
7778
7779
7780
7781
7782
7783
7784
7785
7786
7787
7788
7789
7790
7791
7792
7793
7794
7795
7796
7797
7798
7799
7800
7801
7802
7803
7804
7805
7806
7807
7808
7809
7810
7811
7812
7813
7814
7815
7816
7817
7818
7819
7820
7821
7822
7823
7824
7825
7826
7827
7828
7829
7830
7831
7832
7833
7834
7835
7836
7837
7838
7839
7840
7841
7842
7843
7844
7845
7846
7847
7848
7849
7850
7851
7852
7853
7854
7855
7856
7857
7858
7859
7860
7861
7862
7863
7864
7865
7866
7867
7868
7869
7870
7871
7872
7873
7874
7875
7876
7877
7878
7879
7880
7881
7882
7883
7884
7885
7886
7887
7888
7889
7890
7891
7892
7893
7894
7895
7896
7897
7898
7899
7900
7901
7902
7903
7904
7905
7906
7907
7908
7909
7910
7911
7912
7913
7914
7915
7916
7917
7918
7919
7920
7921
7922
7923
7924
7925
7926
7927
7928
7929
7930
7931
7932
7933
7934
7935
7936
7937
7938
7939
7940
7941
7942
7943
7944
7945
7946
7947
7948
7949
7950
7951
7952
7953
7954
7955
7956
7957
7958
7959
7960
7961
7962
7963
7964
7965
7966
7967
7968
7969
7970
7971
7972
7973
7974
7975
7976
7977
7978
7979
7980
7981
7982
7983
7984
7985
7986
7987
7988
7989
7990
7991
7992
7993
7994
7995
7996
7997
7998
7999
8000
8001
8002
8003
8004
8005
8006
8007
8008
8009
8010
8011
8012
8013
8014
8015
8016
8017
8018
8019
8020
8021
8022
8023
8024
8025
8026
8027
8028
8029
8030
8031
8032
8033
8034
8035
8036
8037
8038
8039
8040
8041
8042
8043
8044
8045
8046
8047
8048
8049
8050
8051
8052
8053
8054
8055
8056
8057
8058
8059
8060
8061
8062
8063
8064
8065
8066
8067
8068
8069
8070
8071
8072
8073
8074
8075
8076
8077
8078
8079
8080
8081
8082
8083
8084
8085
8086
8087
8088
8089
8090
8091
8092
8093
8094
8095
8096
8097
8098
8099
8100
8101
8102
8103
8104
8105
8106
8107
8108
8109
8110
8111
8112
8113
8114
8115
8116
8117
8118
8119
8120
8121
8122
8123
8124
8125
8126
8127
8128
8129
8130
8131
8132
8133
8134
8135
8136
8137
8138
8139
8140
8141
8142
8143
8144
8145
8146
8147
8148
8149
8150
8151
8152
8153
8154
8155
8156
8157
8158
8159
8160
8161
8162
8163
8164
8165
8166
8167
8168
8169
8170
8171
8172
8173
8174
8175
8176
8177
8178
8179
8180
8181
8182
8183
8184
8185
8186
8187
8188
8189
8190
8191
8192
8193
8194
8195
8196
8197
8198
8199
8200
8201
8202
8203
8204
8205
8206
8207
8208
8209
8210
8211
8212
8213
8214
8215
8216
8217
8218
8219
8220
8221
8222
8223
8224
8225
8226
8227
8228
8229
8230
8231
8232
8233
8234
8235
8236
8237
8238
8239
8240
8241
8242
8243
8244
8245
8246
8247
8248
8249
8250
8251
8252
8253
8254
8255
8256
8257
8258
8259
8260
8261
8262
8263
8264
8265
8266
8267
8268
8269
8270
8271
8272
8273
8274
8275
8276
8277
8278
8279
8280
8281
8282
8283
8284
8285
8286
8287
8288
8289
8290
8291
8292
8293
8294
8295
8296
8297
8298
8299
8300
8301
8302
8303
8304
8305
8306
8307
8308
8309
8310
8311
8312
8313
8314
8315
8316
8317
8318
8319
8320
8321
8322
8323
8324
8325
8326
8327
8328
8329
8330
8331
8332
8333
8334
8335
8336
8337
8338
8339
8340
8341
8342
8343
8344
8345
8346
8347
8348
8349
8350
8351
8352
8353
8354
8355
8356
8357
8358
8359
8360
8361
8362
8363
8364
8365
8366
8367
8368
8369
8370
8371
8372
8373
8374
8375
8376
8377
8378
8379
8380
8381
8382
8383
8384
8385
8386
8387
8388
8389
8390
8391
8392
8393
8394
8395
8396
8397
8398
8399
8400
8401
8402
8403
8404
8405
8406
8407
8408
8409
8410
8411
8412
8413
8414
8415
8416
8417
8418
8419
8420
8421
8422
8423
8424
8425
8426
8427
8428
8429
8430
8431
8432
8433
8434
8435
8436
8437
8438
8439
8440
8441
8442
8443
8444
8445
8446
8447
8448
8449
8450
8451
8452
8453
8454
8455
8456
8457
8458
8459
8460
8461
8462
8463
8464
8465
8466
8467
8468
8469
8470
8471
8472
8473
8474
8475
8476
8477
8478
8479
8480
8481
8482
8483
8484
8485
8486
8487
8488
8489
8490
8491
8492
8493
8494
8495
8496
8497
8498
8499
8500
8501
8502
8503
8504
8505
8506
8507
8508
8509
8510
8511
8512
8513
8514
8515
8516
8517
8518
8519
8520
8521
8522
8523
8524
8525
8526
8527
8528
8529
8530
8531
8532
8533
8534
8535
8536
8537
8538
8539
8540
8541
8542
8543
8544
8545
8546
8547
8548
8549
8550
8551
8552
8553
8554
8555
8556
8557
8558
8559
8560
8561
8562
8563
8564
8565
8566
8567
8568
8569
8570
8571
8572
8573
8574
8575
8576
8577
8578
8579
8580
8581
8582
8583
8584
8585
8586
8587
8588
8589
8590
8591
8592
8593
8594
8595
8596
8597
8598
8599
8600
8601
8602
8603
8604
8605
8606
8607
8608
8609
8610
8611
8612
8613
8614
8615
8616
8617
8618
8619
8620
8621
8622
8623
8624
8625
8626
8627
8628
8629
8630
8631
8632
8633
8634
8635
8636
8637
8638
8639
8640
8641
8642
8643
8644
8645
8646
8647
8648
8649
8650
8651
8652
8653
8654
8655
8656
8657
8658
8659
8660
8661
8662
8663
8664
8665
8666
8667
8668
8669
8670
8671
8672
8673
8674
8675
8676
8677
8678
8679
8680
8681
8682
8683
8684
8685
8686
8687
8688
8689
8690
8691
8692
8693
8694
8695
8696
8697
8698
8699
8700
8701
8702
8703
8704
8705
8706
8707
8708
8709
8710
8711
8712
8713
8714
8715
8716
8717
8718
8719
8720
8721
8722
8723
8724
8725
8726
8727
8728
8729
8730
8731
8732
8733
8734
8735
8736
8737
8738
8739
8740
8741
8742
8743
8744
8745
8746
8747
8748
8749
8750
8751
8752
8753
8754
8755
8756
8757
8758
8759
8760
8761
8762
8763
8764
8765
8766
8767
8768
8769
8770
8771
8772
8773
8774
8775
8776
8777
8778
8779
8780
8781
8782
8783
8784
8785
8786
8787
8788
8789
8790
8791
8792
8793
8794
8795
8796
8797
8798
8799
8800
8801
8802
8803
8804
8805
8806
8807
8808
8809
8810
8811
8812
8813
8814
8815
8816
8817
8818
8819
8820
8821
8822
8823
8824
8825
8826
8827
8828
8829
8830
8831
8832
8833
8834
8835
8836
8837
8838
8839
8840
8841
8842
8843
8844
8845
8846
8847
8848
8849
8850
8851
8852
8853
8854
8855
8856
8857
8858
8859
8860
8861
8862
8863
8864
8865
8866
8867
8868
8869
8870
8871
8872
8873
8874
8875
8876
8877
8878
8879
8880
8881
8882
8883
8884
8885
8886
8887
8888
8889
8890
8891
8892
8893
8894
8895
8896
8897
8898
8899
8900
8901
8902
8903
8904
8905
8906
8907
8908
8909
8910
8911
8912
8913
8914
8915
8916
8917
8918
8919
8920
8921
8922
8923
8924
8925
8926
8927
8928
8929
8930
8931
8932
8933
8934
8935
8936
8937
8938
8939
8940
8941
8942
8943
8944
8945
8946
8947
8948
8949
8950
8951
8952
8953
8954
8955
8956
8957
8958
8959
8960
8961
8962
8963
8964
8965
8966
8967
8968
8969
8970
8971
8972
8973
8974
8975
8976
8977
8978
8979
8980
8981
8982
8983
8984
8985
8986
8987
8988
8989
8990
8991
8992
8993
8994
8995
8996
8997
8998
8999
9000
9001
9002
9003
9004
9005
9006
9007
9008
9009
9010
9011
9012
9013
9014
9015
9016
9017
9018
9019
9020
9021
9022
9023
9024
9025
9026
9027
9028
9029
9030
9031
9032
9033
9034
9035
9036
9037
9038
9039
9040
9041
9042
9043
9044
9045
9046
9047
9048
9049
9050
9051
9052
9053
9054
9055
9056
9057
9058
9059
9060
9061
9062
9063
9064
9065
9066
9067
9068
9069
9070
9071
9072
9073
9074
9075
9076
9077
9078
9079
9080
9081
9082
9083
9084
9085
9086
9087
9088
9089
9090
9091
9092
9093
9094
9095
9096
9097
9098
9099
9100
9101
9102
9103
9104
9105
9106
9107
9108
9109
9110
9111
9112
9113
9114
9115
9116
9117
9118
9119
9120
9121
9122
9123
9124
9125
9126
9127
9128
9129
9130
9131
9132
9133
9134
9135
9136
9137
9138
9139
9140
9141
9142
9143
9144
9145
9146
9147
9148
9149
9150
9151
9152
9153
9154
9155
9156
9157
9158
9159
9160
9161
9162
9163
9164
9165
9166
9167
9168
9169
9170
9171
9172
9173
9174
9175
9176
9177
9178
9179
9180
9181
9182
9183
9184
9185
9186
9187
9188
9189
9190
9191
9192
9193
9194
9195
9196
9197
9198
9199
9200
9201
9202
9203
9204
9205
9206
9207
9208
9209
9210
9211
9212
9213
9214
9215
9216
9217
9218
9219
9220
9221
9222
9223
9224
9225
9226
9227
9228
9229
9230
9231
9232
9233
9234
9235
9236
9237
9238
9239
9240
9241
9242
9243
9244
9245
9246
9247
9248
9249
9250
9251
9252
9253
9254
9255
9256
9257
9258
9259
9260
9261
9262
9263
9264
9265
9266
9267
9268
9269
9270
9271
9272
9273
9274
9275
9276
9277
9278
9279
9280
9281
9282
9283
9284
9285
9286
9287
9288
9289
9290
9291
9292
9293
9294
9295
9296
9297
9298
9299
9300
9301
9302
9303
9304
9305
9306
9307
9308
9309
9310
9311
9312
9313
9314
9315
9316
9317
9318
9319
9320
9321
9322
9323
9324
9325
9326
9327
9328
9329
9330
9331
9332
9333
9334
9335
9336
9337
9338
9339
9340
9341
9342
9343
9344
9345
9346
9347
9348
9349
9350
9351
9352
9353
9354
9355
9356
9357
9358
9359
9360
9361
9362
9363
9364
9365
9366
9367
9368
9369
9370
9371
9372
9373
9374
9375
9376
9377
9378
9379
9380
9381
9382
9383
9384
9385
9386
9387
9388
9389
9390
9391
9392
9393
9394
9395
9396
9397
9398
9399
9400
9401
9402
9403
9404
9405
9406
9407
9408
9409
9410
9411
9412
9413
9414
9415
9416
9417
9418
9419
9420
9421
9422
9423
9424
9425
9426
9427
9428
9429
9430
9431
9432
9433
9434
9435
9436
9437
9438
9439
9440
9441
9442
9443
9444
9445
9446
9447
9448
9449
9450
9451
9452
9453
9454
9455
9456
9457
9458
9459
9460
9461
9462
9463
9464
9465
9466
9467
9468
9469
9470
9471
9472
9473
9474
9475
9476
9477
9478
9479
9480
9481
9482
9483
9484
9485
9486
9487
9488
9489
9490
9491
9492
9493
9494
9495
9496
9497
9498
9499
9500
9501
9502
9503
9504
9505
9506
9507
9508
9509
9510
9511
9512
9513
9514
9515
9516
9517
9518
9519
9520
9521
9522
9523
9524
9525
9526
9527
9528
9529
9530
9531
9532
9533
9534
9535
9536
9537
9538
9539
9540
9541
9542
9543
9544
9545
9546
9547
9548
9549
9550
9551
9552
9553
9554
9555
9556
9557
9558
9559
9560
9561
9562
9563
9564
9565
9566
9567
9568
9569
9570
9571
9572
9573
9574
9575
9576
9577
9578
9579
9580
9581
9582
9583
9584
9585
9586
9587
9588
9589
9590
9591
9592
9593
9594
9595
9596
9597
9598
9599
9600
9601
9602
9603
9604
9605
9606
9607
9608
9609
9610
9611
9612
9613
9614
9615
9616
9617
9618
9619
9620
9621
9622
9623
9624
9625
9626
9627
9628
9629
9630
9631
9632
9633
9634
9635
9636
9637
9638
9639
9640
9641
9642
9643
9644
9645
9646
9647
9648
9649
9650
9651
9652
9653
9654
9655
9656
9657
9658
9659
9660
9661
9662
9663
9664
9665
9666
9667
9668
9669
9670
9671
9672
9673
9674
9675
9676
9677
9678
9679
9680
9681
9682
9683
9684
9685
9686
9687
9688
9689
9690
9691
9692
9693
9694
9695
9696
9697
9698
9699
9700
9701
9702
9703
9704
9705
9706
9707
9708
9709
9710
9711
9712
9713
9714
9715
9716
9717
9718
9719
9720
9721
9722
9723
9724
9725
9726
9727
9728
9729
9730
9731
9732
9733
9734
9735
9736
9737
9738
9739
9740
9741
9742
9743
9744
9745
9746
9747
9748
9749
9750
9751
9752
9753
9754
9755
9756
9757
9758
9759
9760
9761
9762
9763
9764
9765
9766
9767
9768
9769
9770
9771
9772
9773
9774
9775
9776
9777
9778
9779
9780
9781
9782
9783
9784
9785
9786
9787
9788
9789
9790
9791
9792
9793
9794
9795
9796
9797
9798
9799
9800
9801
9802
9803
9804
9805
9806
9807
9808
9809
9810
9811
9812
9813
9814
9815
9816
9817
9818
9819
9820
9821
9822
9823
9824
9825
9826
9827
9828
9829
9830
9831
9832
9833
9834
9835
9836
9837
9838
9839
9840
9841
9842
9843
9844
9845
9846
9847
9848
9849
9850
9851
9852
9853
9854
9855
9856
9857
9858
9859
9860
9861
9862
9863
9864
9865
9866
9867
9868
9869
9870
9871
9872
9873
9874
9875
9876
9877
9878
9879
9880
9881
9882
9883
9884
9885
9886
9887
9888
9889
9890
9891
9892
9893
9894
9895
9896
9897
9898
9899
9900
9901
9902
9903
9904
9905
9906
9907
9908
9909
9910
9911
9912
9913
9914
9915
9916
9917
9918
9919
9920
9921
9922
9923
9924
9925
9926
9927
9928
9929
9930
9931
9932
9933
9934
9935
9936
9937
9938
9939
9940
9941
9942
9943
9944
9945
9946
9947
9948
9949
9950
9951
9952
9953
9954
9955
9956
9957
9958
9959
9960
9961
9962
9963
9964
9965
9966
9967
9968
9969
9970
9971
9972
9973
9974
9975
9976
9977
9978
9979
9980
9981
9982
9983
9984
9985
9986
9987
9988
9989
9990
9991
9992
9993
9994
9995
9996
9997
9998
9999
10000
10001
10002
10003
10004
10005
10006
10007
10008
10009
10010
10011
10012
10013
10014
10015
10016
10017
10018
10019
10020
10021
10022
10023
10024
10025
10026
10027
10028
10029
10030
10031
10032
10033
10034
10035
10036
10037
10038
10039
10040
10041
10042
10043
10044
10045
10046
10047
10048
10049
10050
10051
10052
10053
10054
10055
10056
10057
10058
10059
10060
10061
10062
10063
10064
10065
10066
10067
10068
10069
10070
10071
10072
10073
10074
10075
10076
10077
10078
10079
10080
10081
10082
10083
10084
10085
10086
10087
10088
10089
10090
10091
10092
10093
10094
10095
10096
10097
10098
10099
10100
10101
10102
10103
10104
10105
10106
10107
10108
10109
10110
10111
10112
10113
10114
10115
10116
10117
10118
10119
10120
10121
10122
10123
10124
10125
10126
10127
10128
10129
10130
10131
10132
10133
10134
10135
10136
10137
10138
10139
10140
10141
10142
10143
10144
10145
10146
10147
10148
10149
10150
10151
10152
10153
10154
10155
10156
10157
10158
10159
10160
10161
10162
10163
10164
10165
10166
10167
10168
10169
10170
10171
10172
10173
10174
10175
10176
10177
10178
10179
10180
10181
10182
10183
10184
10185
10186
10187
10188
10189
10190
10191
10192
10193
10194
10195
10196
10197
10198
10199
10200
10201
10202
10203
10204
10205
10206
10207
10208
10209
10210
10211
10212
10213
10214
10215
10216
10217
10218
10219
10220
10221
10222
10223
10224
10225
10226
10227
10228
10229
10230
10231
10232
10233
10234
10235
10236
10237
10238
10239
10240
10241
10242
10243
10244
10245
10246
10247
10248
10249
10250
10251
10252
10253
10254
10255
10256
10257
10258
10259
10260
10261
10262
10263
10264
10265
10266
10267
10268
10269
10270
10271
10272
10273
10274
10275
10276
10277
10278
10279
10280
10281
10282
10283
10284
10285
10286
10287
10288
10289
10290
10291
10292
10293
10294
10295
10296
10297
10298
10299
10300
10301
10302
10303
10304
10305
10306
10307
10308
10309
10310
10311
10312
10313
10314
10315
10316
10317
10318
10319
10320
10321
10322
10323
10324
10325
10326
10327
10328
10329
10330
10331
10332
10333
10334
10335
10336
10337
10338
10339
10340
10341
10342
10343
10344
10345
10346
10347
10348
10349
10350
10351
10352
10353
10354
10355
10356
10357
10358
10359
10360
10361
10362
10363
10364
10365
10366
10367
10368
10369
10370
10371
10372
10373
10374
10375
10376
10377
10378
10379
10380
10381
10382
10383
10384
10385
10386
10387
10388
10389
10390
10391
10392
10393
10394
10395
10396
10397
10398
10399
10400
10401
10402
10403
10404
10405
10406
10407
10408
10409
10410
10411
10412
10413
10414
10415
10416
10417
10418
10419
10420
10421
10422
10423
10424
10425
10426
10427
10428
10429
10430
10431
10432
10433
10434
10435
10436
10437
10438
10439
10440
10441
10442
10443
10444
10445
10446
10447
10448
10449
10450
10451
10452
10453
10454
10455
10456
10457
10458
10459
10460
10461
10462
10463
10464
10465
10466
10467
10468
10469
10470
10471
10472
10473
10474
10475
10476
10477
10478
10479
10480
10481
10482
10483
10484
10485
10486
10487
10488
10489
10490
10491
10492
10493
10494
10495
10496
10497
10498
10499
10500
10501
10502
10503
10504
10505
10506
10507
10508
10509
10510
10511
10512
10513
10514
10515
10516
10517
10518
10519
10520
10521
10522
10523
10524
10525
10526
10527
10528
10529
10530
10531
10532
10533
10534
10535
10536
10537
10538
10539
10540
10541
10542
10543
10544
10545
10546
10547
10548
10549
10550
10551
10552
10553
10554
10555
10556
10557
10558
10559
10560
10561
10562
10563
10564
10565
10566
10567
10568
10569
10570
10571
10572
10573
10574
10575
10576
10577
10578
10579
10580
10581
10582
10583
10584
10585
10586
10587
10588
10589
10590
10591
10592
10593
10594
10595
10596
10597
10598
10599
10600
10601
10602
10603
10604
10605
10606
10607
10608
10609
10610
10611
10612
10613
10614
10615
10616
10617
10618
10619
10620
10621
10622
10623
10624
10625
10626
10627
10628
10629
10630
10631
10632
10633
10634
10635
10636
10637
10638
10639
10640
10641
10642
10643
10644
10645
10646
10647
10648
10649
10650
10651
10652
10653
10654
10655
10656
10657
10658
10659
10660
10661
10662
10663
10664
10665
10666
10667
10668
10669
10670
10671
10672
10673
10674
10675
10676
10677
10678
10679
10680
10681
10682
10683
10684
10685
10686
10687
10688
10689
10690
10691
10692
10693
10694
10695
10696
10697
10698
10699
10700
10701
10702
10703
10704
10705
10706
10707
10708
10709
10710
10711
10712
10713
10714
10715
10716
10717
10718
10719
10720
10721
10722
10723
10724
10725
10726
10727
10728
10729
10730
10731
10732
10733
10734
10735
10736
10737
10738
10739
10740
10741
10742
10743
10744
10745
10746
10747
10748
10749
10750
10751
10752
10753
10754
10755
10756
10757
10758
10759
10760
10761
10762
10763
10764
10765
10766
10767
10768
10769
10770
10771
10772
10773
10774
10775
10776
10777
10778
10779
10780
10781
10782
10783
10784
10785
10786
10787
10788
10789
10790
10791
10792
10793
10794
10795
10796
10797
10798
10799
10800
10801
10802
10803
10804
10805
10806
10807
10808
10809
10810
10811
10812
10813
10814
10815
10816
10817
10818
10819
10820
10821
10822
10823
10824
10825
10826
10827
10828
10829
10830
10831
10832
10833
10834
10835
10836
10837
10838
10839
10840
10841
10842
10843
10844
10845
10846
10847
10848
10849
10850
10851
10852
10853
10854
10855
10856
10857
10858
10859
10860
10861
10862
10863
10864
10865
10866
10867
10868
10869
10870
10871
10872
10873
10874
10875
10876
10877
10878
10879
10880
10881
10882
10883
10884
10885
10886
10887
10888
10889
10890
10891
10892
10893
10894
10895
10896
10897
10898
10899
10900
10901
10902
10903
10904
10905
10906
10907
10908
10909
10910
10911
10912
10913
10914
10915
10916
10917
10918
10919
10920
10921
10922
10923
10924
10925
10926
10927
10928
10929
10930
10931
10932
10933
10934
10935
10936
10937
10938
10939
10940
10941
10942
10943
10944
10945
10946
10947
10948
10949
10950
10951
10952
10953
10954
10955
10956
10957
10958
10959
10960
10961
10962
10963
10964
10965
10966
10967
10968
10969
10970
10971
10972
10973
10974
10975
10976
10977
10978
10979
10980
10981
10982
10983
10984
10985
10986
10987
10988
10989
10990
10991
10992
10993
10994
10995
10996
10997
10998
10999
11000
11001
11002
11003
11004
11005
11006
11007
11008
11009
11010
11011
11012
11013
11014
11015
11016
11017
11018
11019
11020
11021
11022
11023
11024
11025
11026
11027
11028
11029
11030
11031
11032
11033
11034
11035
11036
11037
11038
11039
11040
11041
11042
11043
11044
11045
11046
11047
11048
11049
11050
11051
11052
11053
11054
11055
11056
11057
11058
11059
11060
11061
11062
11063
11064
11065
11066
11067
11068
11069
11070
11071
11072
11073
11074
11075
11076
11077
11078
11079
11080
11081
11082
11083
11084
11085
11086
11087
11088
11089
11090
11091
11092
11093
11094
11095
11096
11097
11098
11099
11100
11101
11102
11103
11104
11105
11106
11107
11108
11109
11110
11111
11112
11113
11114
11115
11116
11117
11118
11119
11120
11121
11122
11123
11124
11125
11126
11127
11128
11129
11130
11131
11132
11133
11134
11135
11136
11137
11138
11139
11140
11141
11142
11143
11144
11145
11146
11147
11148
11149
11150
11151
11152
11153
11154
11155
11156
11157
11158
11159
11160
11161
11162
11163
11164
11165
11166
11167
11168
11169
11170
11171
11172
11173
11174
11175
11176
11177
11178
11179
11180
11181
11182
11183
11184
11185
11186
11187
11188
11189
11190
11191
11192
11193
11194
11195
11196
11197
11198
11199
11200
11201
11202
11203
11204
11205
11206
11207
11208
11209
11210
11211
11212
11213
11214
11215
11216
11217
11218
11219
11220
11221
11222
11223
11224
11225
11226
11227
11228
11229
11230
11231
11232
11233
11234
11235
11236
11237
11238
11239
11240
11241
11242
11243
11244
11245
11246
11247
11248
11249
11250
11251
11252
11253
11254
11255
11256
11257
11258
11259
11260
11261
11262
11263
11264
11265
11266
11267
11268
11269
11270
11271
11272
11273
11274
11275
11276
11277
11278
11279
11280
11281
11282
11283
11284
11285
11286
11287
11288
11289
11290
11291
11292
11293
11294
11295
11296
11297
11298
11299
11300
11301
11302
11303
11304
11305
11306
11307
11308
11309
11310
11311
11312
11313
11314
11315
11316
11317
11318
11319
11320
11321
11322
11323
11324
11325
11326
11327
11328
11329
11330
11331
11332
11333
11334
11335
11336
11337
11338
11339
11340
11341
11342
11343
11344
11345
11346
11347
11348
11349
11350
11351
11352
11353
11354
11355
11356
11357
11358
11359
11360
11361
11362
11363
11364
11365
11366
11367
11368
11369
11370
11371
11372
11373
11374
11375
11376
11377
11378
11379
11380
11381
11382
11383
11384
11385
11386
11387
11388
11389
11390
11391
11392
11393
11394
11395
11396
11397
11398
11399
11400
11401
11402
11403
11404
11405
11406
11407
11408
11409
11410
11411
11412
11413
11414
11415
11416
11417
11418
11419
11420
11421
11422
11423
11424
11425
11426
11427
11428
11429
11430
11431
11432
11433
11434
11435
11436
11437
11438
11439
11440
11441
11442
11443
11444
11445
11446
11447
11448
11449
11450
11451
11452
11453
11454
11455
11456
11457
11458
11459
11460
11461
11462
11463
11464
11465
11466
11467
11468
11469
11470
11471
11472
11473
11474
11475
11476
11477
11478
11479
11480
11481
11482
11483
11484
11485
11486
11487
11488
11489
11490
11491
11492
11493
11494
11495
11496
11497
11498
11499
11500
11501
11502
11503
11504
11505
11506
11507
11508
11509
11510
11511
11512
11513
11514
11515
11516
11517
11518
11519
11520
11521
11522
11523
11524
11525
11526
11527
11528
11529
11530
11531
11532
11533
11534
11535
11536
11537
11538
11539
11540
11541
11542
11543
11544
11545
11546
11547
11548
11549
11550
11551
11552
11553
11554
11555
11556
11557
11558
11559
11560
11561
11562
11563
11564
11565
11566
11567
11568
11569
11570
11571
11572
11573
11574
11575
11576
11577
11578
11579
11580
11581
11582
11583
11584
11585
11586
11587
11588
11589
11590
11591
11592
11593
11594
11595
11596
11597
11598
11599
11600
11601
11602
11603
11604
11605
11606
11607
11608
11609
11610
11611
11612
11613
11614
11615
11616
11617
11618
11619
11620
11621
11622
11623
11624
11625
11626
11627
11628
11629
11630
11631
11632
11633
11634
11635
11636
11637
11638
11639
11640
11641
11642
11643
11644
11645
11646
11647
11648
11649
11650
11651
11652
11653
11654
11655
11656
11657
11658
11659
11660
11661
11662
11663
11664
11665
11666
11667
11668
11669
11670
11671
11672
11673
11674
11675
11676
11677
11678
11679
11680
11681
11682
11683
11684
11685
11686
11687
11688
11689
11690
11691
11692
11693
11694
11695
11696
11697
11698
11699
11700
11701
11702
11703
11704
11705
11706
11707
11708
11709
11710
11711
11712
11713
11714
11715
11716
11717
11718
11719
11720
11721
11722
11723
11724
11725
11726
11727
11728
11729
11730
11731
11732
11733
11734
11735
11736
11737
11738
11739
11740
11741
11742
11743
11744
11745
11746
11747
11748
11749
11750
11751
11752
11753
11754
11755
11756
11757
11758
11759
11760
11761
11762
11763
11764
11765
11766
11767
11768
11769
11770
11771
11772
11773
11774
11775
11776
11777
11778
11779
11780
11781
11782
11783
11784
11785
11786
11787
11788
11789
11790
11791
11792
11793
11794
11795
11796
11797
11798
11799
11800
11801
11802
11803
11804
11805
11806
11807
11808
11809
11810
11811
11812
11813
11814
11815
11816
11817
11818
11819
11820
11821
11822
11823
11824
11825
11826
11827
11828
11829
11830
11831
11832
11833
11834
11835
11836
11837
11838
11839
11840
11841
11842
11843
11844
11845
11846
11847
11848
11849
11850
11851
11852
11853
11854
11855
11856
11857
11858
11859
11860
11861
11862
11863
11864
11865
11866
11867
11868
11869
11870
11871
11872
11873
11874
11875
11876
11877
11878
11879
11880
11881
11882
11883
11884
11885
11886
11887
11888
11889
11890
11891
11892
11893
11894
11895
11896
11897
11898
11899
11900
11901
11902
11903
11904
11905
11906
11907
11908
11909
11910
11911
11912
11913
11914
11915
11916
11917
11918
11919
11920
11921
11922
11923
11924
11925
11926
11927
11928
11929
11930
11931
11932
11933
11934
11935
11936
11937
11938
11939
11940
11941
11942
11943
11944
11945
11946
11947
11948
11949
11950
11951
11952
11953
11954
11955
11956
11957
11958
11959
11960
11961
11962
11963
11964
11965
11966
11967
11968
11969
11970
11971
11972
11973
11974
11975
11976
11977
11978
11979
11980
11981
11982
11983
11984
11985
11986
11987
11988
11989
11990
11991
11992
11993
11994
11995
11996
11997
11998
11999
12000
12001
12002
12003
12004
12005
12006
12007
12008
12009
12010
12011
12012
12013
12014
12015
12016
12017
12018
12019
12020
12021
12022
12023
12024
12025
12026
12027
12028
12029
12030
12031
12032
12033
12034
12035
12036
12037
12038
12039
12040
12041
12042
12043
12044
12045
12046
12047
12048
12049
12050
12051
12052
12053
12054
12055
12056
12057
12058
12059
12060
12061
12062
12063
12064
12065
12066
12067
12068
12069
12070
12071
12072
12073
12074
12075
12076
12077
12078
12079
12080
12081
12082
12083
12084
12085
12086
12087
12088
12089
12090
12091
12092
12093
12094
12095
12096
12097
12098
12099
12100
12101
12102
12103
12104
12105
12106
12107
12108
12109
12110
12111
12112
12113
12114
12115
12116
12117
12118
12119
12120
12121
12122
12123
12124
12125
12126
12127
12128
12129
12130
12131
12132
12133
12134
12135
12136
12137
12138
12139
12140
12141
12142
12143
12144
12145
12146
12147
12148
12149
12150
12151
12152
12153
12154
12155
12156
12157
12158
12159
12160
12161
12162
12163
12164
12165
12166
12167
12168
12169
12170
12171
12172
12173
12174
12175
12176
12177
12178
12179
12180
12181
12182
12183
12184
12185
12186
12187
12188
12189
12190
12191
12192
12193
12194
12195
12196
12197
12198
12199
12200
12201
12202
12203
12204
12205
12206
12207
12208
12209
12210
12211
12212
12213
12214
12215
12216
12217
12218
12219
12220
12221
12222
12223
12224
12225
12226
12227
12228
12229
12230
12231
12232
12233
12234
12235
12236
12237
12238
12239
12240
12241
12242
12243
12244
12245
12246
12247
12248
12249
12250
12251
12252
12253
12254
12255
12256
12257
12258
12259
12260
12261
12262
12263
12264
12265
12266
12267
12268
12269
12270
12271
12272
12273
12274
12275
12276
12277
12278
12279
12280
12281
12282
12283
12284
12285
12286
12287
12288
12289
12290
12291
12292
12293
12294
12295
12296
12297
12298
12299
12300
12301
12302
12303
12304
12305
12306
12307
12308
12309
12310
12311
12312
12313
12314
12315
12316
12317
12318
12319
12320
12321
12322
12323
12324
12325
12326
12327
12328
12329
12330
12331
12332
12333
12334
12335
12336
12337
12338
12339
12340
12341
12342
12343
12344
12345
12346
12347
12348
12349
12350
12351
12352
12353
12354
12355
12356
12357
12358
12359
12360
12361
12362
12363
12364
12365
12366
12367
12368
12369
12370
12371
12372
12373
12374
12375
12376
12377
12378
12379
12380
12381
12382
12383
12384
12385
12386
12387
12388
12389
12390
12391
12392
12393
12394
12395
12396
12397
12398
12399
12400
12401
12402
12403
12404
12405
12406
12407
12408
12409
12410
12411
12412
12413
12414
12415
12416
12417
12418
12419
12420
12421
12422
12423
12424
12425
12426
12427
12428
12429
12430
12431
12432
12433
12434
12435
12436
12437
12438
12439
12440
12441
12442
12443
12444
12445
12446
12447
12448
12449
12450
12451
12452
12453
12454
12455
12456
12457
12458
12459
12460
12461
12462
12463
12464
12465
12466
12467
12468
12469
12470
12471
12472
12473
12474
12475
12476
12477
12478
12479
12480
12481
12482
12483
12484
12485
12486
12487
12488
12489
12490
12491
12492
12493
12494
12495
12496
12497
12498
12499
12500
12501
12502
12503
12504
12505
12506
12507
12508
12509
12510
12511
12512
12513
12514
12515
12516
12517
12518
12519
12520
12521
12522
12523
12524
12525
12526
12527
12528
12529
12530
12531
12532
12533
12534
12535
12536
12537
12538
12539
12540
12541
12542
12543
12544
12545
12546
12547
12548
12549
12550
12551
12552
12553
12554
12555
12556
12557
12558
12559
12560
12561
12562
12563
12564
12565
12566
12567
12568
12569
12570
12571
12572
12573
12574
12575
12576
12577
12578
12579
12580
12581
12582
12583
12584
12585
12586
12587
12588
12589
12590
12591
12592
12593
12594
12595
12596
12597
12598
12599
12600
12601
12602
12603
12604
12605
12606
12607
12608
12609
12610
12611
12612
12613
12614
12615
12616
12617
12618
12619
12620
12621
12622
12623
12624
12625
12626
12627
12628
12629
12630
12631
12632
12633
12634
12635
12636
12637
12638
12639
12640
12641
12642
12643
12644
12645
12646
12647
12648
12649
12650
12651
12652
12653
12654
12655
12656
12657
12658
12659
12660
12661
12662
12663
12664
12665
12666
12667
12668
12669
12670
12671
12672
12673
12674
12675
12676
12677
12678
12679
12680
12681
12682
12683
12684
12685
12686
12687
12688
12689
12690
12691
12692
12693
12694
12695
12696
12697
12698
12699
12700
12701
12702
12703
12704
12705
12706
12707
12708
12709
12710
12711
12712
12713
12714
12715
12716
12717
12718
12719
12720
12721
12722
12723
12724
12725
12726
12727
12728
12729
12730
12731
12732
12733
12734
12735
12736
12737
12738
12739
12740
12741
12742
12743
12744
12745
12746
12747
12748
12749
12750
12751
12752
12753
12754
12755
12756
12757
12758
12759
12760
12761
12762
12763
12764
12765
12766
12767
12768
12769
12770
12771
12772
12773
12774
12775
12776
12777
12778
12779
12780
12781
12782
12783
12784
12785
12786
12787
12788
12789
12790
12791
12792
12793
12794
12795
12796
12797
12798
12799
12800
12801
12802
12803
12804
12805
12806
12807
12808
12809
12810
12811
12812
12813
12814
12815
12816
12817
12818
12819
12820
12821
12822
12823
12824
12825
12826
12827
12828
12829
12830
12831
12832
12833
12834
12835
12836
12837
12838
12839
12840
12841
12842
12843
12844
12845
12846
12847
12848
12849
12850
12851
12852
12853
12854
12855
12856
12857
12858
12859
12860
12861
12862
12863
12864
12865
12866
12867
12868
12869
12870
12871
12872
12873
12874
12875
12876
12877
12878
12879
12880
12881
12882
12883
12884
12885
12886
12887
12888
12889
12890
12891
12892
12893
12894
12895
12896
12897
12898
12899
12900
12901
12902
12903
12904
12905
12906
12907
12908
12909
12910
12911
12912
12913
12914
12915
12916
12917
12918
12919
12920
12921
12922
12923
12924
12925
12926
12927
12928
12929
12930
12931
12932
12933
12934
12935
12936
12937
12938
12939
12940
12941
12942
12943
12944
12945
12946
12947
12948
12949
12950
12951
12952
12953
12954
12955
12956
12957
12958
12959
12960
12961
12962
12963
12964
12965
12966
12967
12968
12969
12970
12971
12972
12973
12974
12975
12976
12977
12978
12979
12980
12981
12982
12983
12984
12985
12986
12987
12988
12989
12990
12991
12992
12993
12994
12995
12996
12997
12998
12999
13000
13001
13002
13003
13004
13005
13006
13007
13008
13009
13010
13011
13012
13013
13014
13015
13016
13017
13018
13019
13020
13021
13022
13023
13024
13025
13026
13027
13028
13029
13030
13031
13032
13033
13034
13035
13036
13037
13038
13039
13040
13041
13042
13043
13044
13045
13046
13047
13048
13049
13050
13051
13052
13053
13054
13055
13056
13057
13058
13059
13060
13061
13062
13063
13064
13065
13066
13067
13068
13069
13070
13071
13072
13073
13074
13075
13076
13077
13078
13079
13080
13081
13082
13083
13084
13085
13086
13087
13088
13089
13090
13091
13092
13093
13094
13095
13096
13097
13098
13099
13100
13101
13102
13103
13104
13105
13106
13107
13108
13109
13110
13111
13112
13113
13114
13115
13116
13117
13118
13119
13120
13121
13122
13123
13124
13125
13126
13127
13128
13129
13130
13131
13132
13133
13134
13135
13136
13137
13138
13139
13140
13141
13142
13143
13144
13145
13146
13147
13148
13149
13150
13151
13152
13153
13154
13155
13156
13157
13158
13159
13160
13161
13162
13163
13164
13165
13166
13167
13168
13169
13170
13171
13172
13173
13174
13175
13176
13177
13178
13179
13180
13181
13182
13183
13184
13185
13186
13187
13188
13189
13190
13191
13192
13193
13194
13195
13196
13197
13198
13199
13200
13201
13202
13203
13204
13205
13206
13207
13208
13209
13210
13211
13212
13213
13214
13215
13216
13217
13218
13219
13220
13221
13222
13223
13224
13225
13226
13227
13228
13229
13230
13231
13232
13233
13234
13235
13236
13237
13238
13239
13240
13241
13242
13243
13244
13245
13246
13247
13248
13249
13250
13251
13252
13253
13254
13255
13256
13257
13258
13259
13260
13261
13262
13263
13264
13265
13266
13267
13268
13269
13270
13271
13272
13273
13274
13275
13276
13277
13278
13279
13280
13281
13282
13283
13284
13285
13286
13287
13288
13289
13290
13291
13292
13293
13294
13295
13296
13297
13298
13299
13300
13301
13302
13303
13304
13305
13306
13307
13308
13309
13310
13311
13312
13313
13314
13315
13316
13317
13318
13319
13320
13321
13322
13323
13324
13325
13326
13327
13328
13329
13330
13331
13332
13333
13334
13335
13336
13337
13338
13339
13340
13341
13342
13343
13344
13345
13346
13347
13348
13349
13350
13351
13352
13353
13354
13355
13356
13357
13358
13359
13360
13361
13362
13363
13364
13365
13366
13367
13368
13369
13370
13371
13372
13373
13374
13375
13376
13377
13378
13379
13380
13381
13382
13383
13384
13385
13386
13387
13388
13389
13390
13391
13392
13393
13394
13395
13396
13397
13398
13399
13400
13401
13402
13403
13404
13405
13406
13407
13408
13409
13410
13411
13412
13413
13414
13415
13416
13417
13418
13419
13420
13421
13422
13423
13424
13425
13426
13427
13428
13429
13430
13431
13432
13433
13434
13435
13436
13437
13438
13439
13440
13441
13442
13443
13444
13445
13446
13447
13448
13449
13450
13451
13452
13453
13454
13455
13456
13457
13458
13459
13460
13461
13462
13463
13464
13465
13466
13467
13468
13469
13470
13471
13472
13473
13474
13475
13476
13477
13478
13479
13480
13481
13482
13483
13484
13485
13486
13487
13488
13489
13490
13491
13492
13493
13494
13495
13496
13497
13498
13499
13500
13501
13502
13503
13504
13505
13506
13507
13508
13509
13510
13511
13512
13513
13514
13515
13516
13517
13518
13519
13520
13521
13522
13523
13524
13525
13526
13527
13528
13529
13530
13531
13532
13533
13534
13535
13536
13537
13538
13539
13540
13541
13542
13543
13544
13545
13546
13547
13548
13549
13550
13551
13552
13553
13554
13555
13556
13557
13558
13559
13560
13561
13562
13563
13564
13565
13566
13567
13568
13569
13570
13571
13572
13573
13574
13575
13576
13577
13578
13579
13580
13581
13582
13583
13584
13585
13586
13587
13588
13589
13590
13591
13592
13593
13594
13595
13596
13597
13598
13599
13600
13601
13602
13603
13604
13605
13606
13607
13608
13609
13610
13611
13612
13613
13614
13615
13616
13617
13618
13619
13620
13621
13622
13623
13624
13625
13626
13627
13628
13629
13630
13631
13632
13633
13634
13635
13636
13637
13638
13639
13640
13641
13642
13643
13644
13645
13646
13647
13648
13649
13650
13651
13652
13653
13654
13655
13656
13657
13658
13659
13660
13661
13662
13663
13664
13665
13666
13667
13668
13669
13670
13671
13672
13673
13674
13675
13676
13677
13678
13679
13680
13681
13682
13683
13684
13685
13686
13687
13688
13689
13690
13691
13692
13693
13694
13695
13696
13697
13698
13699
13700
13701
13702
13703
13704
13705
13706
13707
13708
13709
13710
13711
13712
13713
13714
13715
13716
13717
13718
13719
13720
13721
13722
13723
13724
13725
13726
13727
13728
13729
13730
13731
13732
13733
13734
13735
13736
13737
13738
13739
13740
13741
13742
13743
13744
13745
13746
13747
13748
13749
13750
13751
13752
13753
13754
13755
13756
13757
13758
13759
13760
13761
13762
13763
13764
13765
13766
13767
13768
13769
13770
13771
13772
13773
13774
13775
13776
13777
13778
13779
13780
13781
13782
13783
13784
13785
13786
13787
13788
13789
13790
13791
13792
13793
13794
13795
13796
13797
13798
13799
13800
13801
13802
13803
13804
13805
13806
13807
13808
13809
13810
13811
13812
13813
13814
13815
13816
13817
13818
13819
13820
13821
13822
13823
13824
13825
13826
13827
13828
13829
13830
13831
13832
13833
13834
13835
13836
13837
13838
13839
13840
13841
13842
13843
13844
13845
13846
13847
13848
13849
13850
13851
13852
13853
13854
13855
13856
13857
13858
13859
13860
13861
13862
13863
13864
13865
13866
13867
13868
13869
13870
13871
13872
13873
13874
13875
13876
13877
13878
13879
13880
13881
13882
13883
13884
13885
13886
13887
13888
13889
13890
13891
13892
13893
13894
13895
13896
13897
13898
13899
13900
13901
13902
13903
13904
13905
13906
13907
13908
13909
13910
13911
13912
13913
13914
13915
13916
13917
13918
13919
13920
13921
13922
13923
13924
13925
13926
13927
13928
13929
13930
13931
13932
13933
13934
13935
13936
13937
13938
13939
13940
13941
13942
13943
13944
13945
13946
13947
13948
13949
13950
13951
13952
13953
13954
13955
13956
13957
13958
13959
13960
13961
13962
13963
13964
13965
13966
13967
13968
13969
13970
13971
13972
13973
13974
13975
13976
13977
13978
13979
13980
13981
13982
13983
13984
13985
13986
13987
13988
13989

<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN"
"http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd">
<html lang="nl-1900">
<head>
<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8">
<title>The Project Gutenberg eBook of Kunstenaarsleven te Parijs: Roman uit het Bohème-leven, by Henri Murger</title>

<style type="text/css">
body
{
font: 100%/1.2em "Times New Roman", Times, serif;
margin: 1.58em 16%;
text-align: left;
}
/* Titlepage */
.titlePage
{
border: #DDDDDD 2px solid;
margin: 3em 0% 7em 0%;
padding: 5em 10% 6em 10%;
text-align: center;
}
.titlePage .docTitle
{
line-height: 3.5em;
margin: 2em 0% 2em 0%;
font-weight: bold;
}
.titlePage .docTitle .mainTitle
{
font-size: 1.8em;
}
.titlePage .docTitle .subTitle, .titlePage .docTitle .seriesTitle, .titlePage .docTitle .volumeTitle
{
font-size: 1.44em;
}
.titlePage .byline
{
margin: 2em 0% 2em 0%;
font-size:1.2em;
line-height:1.72em;
}
.titlePage .byline .docAuthor
{
font-size: 1.2em;
font-weight: bold;
}
.titlePage .figure
{
margin: 2em 0% 2em 0%;
margin-left: auto;
margin-right: auto;
}
.titlePage .docImprint
{
margin: 4em 0% 0em 0%;
font-size: 1.2em;
line-height: 1.72em;
}
.titlePage .docImprint .docDate
{
font-size: 1.2em;
font-weight: bold;
}
/* End Titlepage */
.transcribernote
{
background-color:#DDE;
border:black 1px dotted;
color:#000;
font-family:sans-serif;
font-size:80%;
margin:2em 5%;
padding:1em;
}
.advertisment
{
background-color:#FFFEE0;
border:black 1px dotted;
color:#000;
margin:2em 5%;
padding:1em;
}
.width20
{
width: 20%;
}
.width40
{
width: 40%;
}
.indextoc
{
text-align: center;
}
.div0
{
padding-top: 5.6em;
}
.div1
{
padding-top: 4.8em;
}
.index
{
font-size: 80%;
}
.div2
{
padding-top: 3.6em;
}
.div3, .div4, .div5
{
padding-top: 2.4em;
}
.footnotes .body,
.footnotes .div1
{
padding: 0;
}
.apparatusnote
{
text-decoration: none;
}
table.alignedtext
{
border-collapse: collapse;
}
table.alignedtext td
{
vertical-align: top;
width: 50%;
}
table.alignedtext td.first
{
border-width: 0 0.2px 0 0;
border-color: gray;
border-style: solid;
padding-right: 10px;
}
table.alignedtext td.second
{
padding-left: 10px;
}
h1, h2, h3, h4, h5, h6, .pseudoh1, .pseudoh2, .pseudoh3, pseudoh4
{
clear: both;
font-style: normal;
text-transform: none;
}
h3, .pseudoh3
{
font-size:1.2em;
line-height:1.2em;
}
h3.label
{
font-size:1em;
line-height:1.2em;
margin-bottom:0;
}
h4, pseudoh4
{
font-size:1em;
line-height:1.2em;
}
.alignleft
{
text-align:left;
}
.alignright
{
text-align:right;
}
.alignblock
{
text-align:justify;
}
p.tb, hr.tb
{
margin-top: 1.6em;
margin-bottom: 1.6em;
margin-left: auto;
margin-right: auto;
text-align: center;
}
p.argument, p.note, p.tocArgument
{
font-size:0.9em;
line-height:1.2em;
text-indent:0;
}
p.argument, p.tocArgument
{
margin:1.58em 10%;
}
p.tocPart
{
margin:1.58em 0%;
font-variant: small-caps;
}
p.tocChapter
{
margin:1.58em 0%;
}
p.tocSection
{
margin:0.7em 5%;
}
.opener, .address
{
margin-top: 1.6em;
margin-bottom: 1.6em;
}
.addrline
{
margin-top: 0;
margin-bottom: 0;
}
.dateline
{
margin-top: 1.6em;
margin-bottom: 1.6em;
text-align: right;
}
.salute
{
margin-top: 1.6em;
margin-left: 3.58em;
text-indent: -2em;
}
.signed
{
margin-top: 1.6em;
margin-left: 3.58em;
text-indent: -2em;
}
.epigraph
{
font-size:0.9em;
line-height:1.2em;
width: 60%;
margin-left: auto;
}
.epigraph span.bibl
{
display: block;
text-align: right;
}
.trailer
{
clear: both;
padding-top: 2.4em;
padding-bottom: 1.6em;
}
.figure
{
margin-left: auto;
margin-right: auto;
}
.floatLeft
{
float:left;
margin:10px 10px 10px 0;
}
.floatRight
{
float:right;
margin:10px 0 10px 10px;
}
p.figureHead
{
font-size:100%;
text-align:center;
}
.figAnnotation
{
font-size:80%;
position:relative;
margin: 0 auto; /* center this */
}
.figTopLeft, .figBottomLeft
{
float: left;
}
.figTop, .figBottom
{
}
.figTopRight, .figBottomRight
{
float: right;
}
.figure p
{
font-size:80%;
margin-top:0;
text-align:center;
}
img
{
border-width:0;
}
p.smallprint,li.smallprint
{
color:#666666;
font-size:80%;
}
span.parnum
{
font-weight: bold;
}
.marginnote
{
font-size:0.8em;
height:0;
left:1%;
line-height:1.2em;
position:absolute;
text-indent:0;
width:14%;
}
.pagenum
{
display:inline;
font-size:70%;
font-style:normal;
margin:0;
padding:0;
position:absolute;
right:1%;
text-align:right;
}
a.noteref, a.pseudonoteref
{
font-size: 80%;
text-decoration: none;
vertical-align: 0.25em;
}
.displayfootnote
{
display: none;
}
div.footnotes
{
font-size: 80%;
margin-top: 1em;
padding: 0;
}
hr.fnsep
{
margin-left: 0;
margin-right: 0;
text-align: left;
width: 25%;
}
p.footnote
{
margin-bottom: 0.5em;
margin-top: 0.5em;
}
p.footnote .label
{
float:left;
width:2em;
height:12pt;
display:block;
}
/* Tables */
td, th
{
vertical-align: top;
}
td.label, tr.label td
{
font-weight: bold;
}
td.unit, tr.unit td
{
font-style: italic;
}
td.sum
{
padding-top: 2px; border-top: solid black 1px;
}
/* Poetry */
.lgouter
{
margin-left: auto;
margin-right: auto;
display:table; /* used to make the block shrink to the actual size */
}
.lg
{
text-align: left;
}
.lg h4, .lgouter h4
{
font-weight: normal;
}
.lg .linenum, .sp .linenum, .lgouter .linenum
{
color:#777;
font-size:90%;
left: 16%;
margin:0;
position:absolute;
text-align:center;
text-indent:0;
top:auto;
width:1.75em;
}
p.line
{
margin: 0 0% 0 0%;
}
span.hemistich /* invisible text to achieve visual effect of hemistich indentation. */
{
color: white;
}
.versenum
{
font-weight:bold;
}
/* Drama */
.speaker
{
font-weight: bold;
margin-bottom: 0.4em;
}
.sp .line
{
margin: 0 10%;
text-align: left;
}
/* End Drama */
/* right aligned page number in table of contents */
.tocPagenum, .flushright
{
position: absolute;
right: 16%;
top: auto;
}
span.corr, span.gap
{
border-bottom:1px dotted red;
}
span.abbr
{
border-bottom:1px dotted gray;
}
span.measure
{
border-bottom:1px dotted green;
}
/* Font Styles and Colors */
.ex
{
letter-spacing: 0.2em;
}
.sc
{
font-variant: small-caps;
}
.uc
{
text-transform: uppercase;
}
/* overline is actually a bit too high; overtilde is approximated with overline */
.overline, .overtilde
{
text-decoration: overline;
}
.rm
{
font-style: normal;
}
.red
{
color: red;
}
/* End Font Styles and Colors */
hr
{
clear:both;
height:1px;
margin-left:auto;
margin-right:auto;
margin-top:1em;
text-align:center;
width:45%;
}
.aligncenter, div.figure
{
text-align:center;
}
h1, h2
{
font-size:1.44em;
line-height:1.5em;
}
h1.label, h2.label
{
font-size:1.2em;
line-height:1.2em;
margin-bottom:0;
}
h5, h6
{
font-size:1em;
font-style:italic;
line-height:1em;
}
p
{
text-indent:0;
}
p.firstlinecaps:first-line
{
text-transform: uppercase;
}
p.dropcap:first-letter
{
float: left;
clear: left;
margin: 0em 0.05em 0 0;
padding: 0px;
line-height: 0.8em;
font-size: 420%;
vertical-align:super;
}
.lg
{
padding: .5em 0% .5em 0%;
}
p.quote,div.blockquote, div.argument
{
font-size:0.9em;
line-height:1.2em;
margin:1.58em 5%;
}
.pagenum a, a.noteref:hover, a.hidden:hover, a.hidden
{
text-decoration:none;
}
ul { list-style-type: none; }
.castlist, .castitem { list-style-type: none; }
body
{
background: #FFFFFF;
font-family: "Times New Roman", Times, serif;
}
body, a.hidden
{
color: black;
}
.titlePage
{
color: #001FA4;
font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif;
}
h1, h2, h3, h4, h5, h6, .pseudoh1, .pseudoh2, .pseudoh3, .pseudoh4
{
color: #001FA4;
font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif;
}
p.byline
{
font-style: italic;
margin-bottom: 2em;
}
.figureHead, .noteref, .pseudonoteref, .marginnote, p.legend, .versenum, .stage
{
color: #001FA4;
}
.rightnote, .pagenum, .linenum, .pagenum a
{
color: #AAAAAA;
}
a.hidden:hover, a.noteref:hover
{
color: red;
}
p.dropcap:first-letter
{
color: #001FA4;
font-weight: bold;
}
sub, sup
{
line-height: 0;
}
.pagenum, .linenum
{
speak: none;
}
</style>

<style type="text/css">
.xd20e5305
{
width:8em; text-align:right;
}
.xd20e101width
{
width:484px;
}
.xd20e123width
{
width:425px;
}
.xd20e221
{
text-indent:2em;
}
.xd20e240
{
text-indent:6em;
}
.xd20e8837
{
text-align:center;
}
.xd20e9125width
{
width:126px;
}
.xd20e9132width
{
width:463px;
}
</style>
</head>
<body>


<pre>

The Project Gutenberg EBook of Kunstenaarsleven te Parijs, by Henri Murger

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org


Title: Kunstenaarsleven te Parijs
       Roman uit het Bohème-leven

Author: Henri Murger

Editor: W. J. A. Roldanus Jr.

Release Date: April 1, 2011 [EBook #35741]

Language: Dutch

Character set encoding: UTF-8

*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK KUNSTENAARSLEVEN TE PARIJS ***




Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ for Project
Gutenberg






</pre>

<div class="front">
<div class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divBody">
<p class="first"></p>
<div class="figure xd20e101width"><img src="images/cover.jpg" alt="Oorspronkelijke voorkant." width="484" height="720"></div>
</div>
</div>
<div class="titlePage">
<div class="docTitle">
<div class="mainTitle">De Meulenhoff-editie</div>
<br>
<div class="subTitle">Een Algemeene Bibliotheek</div>
</div>
<div class="docImprint">Uitgegeven door J. M. Meulenhoff<br>
in het jaar MCMXVII te Amsterdam</div>
</div>
<div class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divBody">
<p class="first"></p>
<div class="figure xd20e123width"><img src="images/titlepage.gif" alt="Oorspronkelijke titelpagina." width="425" height="720"></div>
</div>
</div>
<div class="titlePage">
<div class="docTitle">
<div class="mainTitle">Kunstenaarsleven te Parijs</div>
<div class="subTitle">Roman uit het Bohème-leven</div>
</div>
<div class="byline">Door<br>
<span class="docAuthor">Henri Murger</span><br>
Bewerkt door W. J. A. Roldanus Jr.</div>
<div class="docImprint">Uitgegeven door J. M. Meulenhoff<br>
te Amsterdam op het Damrak 88</div>
</div>
<p><span class="pagenum">[<a id="pb1" href="#pb1" name="pb1">1</a>]</span></p>
</div>
<div class="body">
<div id="ch1" class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 id="xd20e150" class="label">Hoofdstuk I.</h2>
<h2 class="main">Hoe de Vriendenkring der Bohème tot stand
kwam.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">Ziehier hoe het toeval, dat de ongeloovige sceptici
den zaakwaarnemer van onzen Lieven Heer noemen, op een goeden dag de
individuen met elkaar in aanraking bracht, die in hun broederlijke
samenhoorigheid later den vriendenkring zouden vormen, samengesteld uit
dat deel der Bohème, hetwelk de schrijver van dit boek getracht
heeft aan het publiek te doen leeren kennen.</p>
<p>Op een goeden morgen (het was 8 April) werd Alexandre Schaunard, die
twee vrije kunsten, n. l. de schilderkunst en de muziek, beoefende,
plotseling gewekt door het wijsje, dat een haan uit de buurt, dien hij
als wekker gebruikte, hem toezong.</p>
<p>&bdquo;Allemachtig!&rdquo; riep Schaunard uit, &bdquo;mijn gevederde
wekker loopt voor; het kan nog onmogelijk vandaag zijn.&rdquo;</p>
<p>Terwijl hij dit zeide, sprong hij vlug uit een meubelstuk, dat hij
na heel veel moeite en inspanning uitgedacht had, en dat &rsquo;s
nachts de rol van bed speelde&mdash;en niet om er wat van te zeggen,
maar het speelde die vrij slecht&mdash;, terwijl het overdag die van
alle andere meubels vervulde, welke ten gevolge van de strenge koude,
die den vorigen winter geheerscht had, door afwezigheid schitterden:
een soort Jan-draag-an-meubel dus, zooals men ziet.</p>
<p>Om zich tegen den snijdenden kouden morgenwind te beschermen, schoot
Schaunard inderhaast een rose zijden <span class="pagenum">[<a id="pb2"
href="#pb2" name="pb2">2</a>]</span>en met sterretjes en loovertjes
bezaaiden rok aan, dien hij als kamerjapon gebruikte. Dit klatergoud
was op een bal-masqu&eacute;-nacht bij den artist achtergelaten door
een Pierrette, die zoo dom geweest was zich te laten vangen door de
bedriegelijke beloften van Schaunard, die, vermomd als markies de
Mondor, in zijn zakken den verleidelijken klank had laten rinkelen van
een dozijntje daalders, nagemaakt geld, uit een stuk metaal door een
uitslagmachine gesneden, en uit de accessoires van een schouwburg
geleend.</p>
<p>Na zich in zijn kamertoilet gestoken te hebben, zette hij het raam
en het luik open. Als een lichtpijl drong plotseling een zonnestraal in
de kamer door, die hem dwong zijn oogen, welke nog vol slaap zaten,
wijd open te doen; tegelijkertijd sloeg het op een kerktoren in de
buurt vijf uur.</p>
<p>&bdquo;De ochtendstond in eigen persoon,&rdquo; mompelde Schaunard
in zichzelf; &bdquo;dat is prachtig. Maar,&rdquo; voegde hij eraan toe,
een kalender, die aan den muur hing, raadplegende, &bdquo;desniettemin
is zij leelijk in de war. De aanwijzingen der wetenschap verzekeren,
dat in dezen tijd van het jaar de zon eerst om half zes moet opgaan;
het is pas vijf en nu is zij al op. Een misdadige ijver! dat
hemellichaam is heelemaal van streek; ik zal een klacht indienen bij de
sterrewacht. Intusschen,&rdquo; voegde hij eraan toe, &bdquo;zou ik me
toch eigenlijk een beetje ongerust moeten gaan maken; het is vandaag de
dag, volgende op dien van gisteren, en daar het gisteren de 7de was,
moet het, tenzij Saturnus achterwaarts loopt, vandaag de 8ste April
zijn; en indien ik de woorden van dit geschrift gelooven mag,&rdquo;
zeide Schaunard, terwijl hij een deurwaardersexploot, dat hij aan den
muur geplakt had, ging lezen, &bdquo;moet ik vandaag om twaalf uur
precies deze vertrekken verlaten en mijnheer Bernard, mijn huisbaas,
een som van vijf-en-twintig francs ter hand gesteld hebben voor drie
vervallen termijnen <span class="pagenum">[<a id="pb3" href="#pb3"
name="pb3">3</a>]</span>huur, die hij in een zeer slecht schrift van
mij opeischt. Zooals altijd had ik hoop gehad, dat het toeval er zich
mede zou belasten deze zaak in het reine te brengen; maar het begint
erop te lijken, dat het er geen tijd voor gehad heeft. Enfin, ik heb
nog zes uur voor me; wie weet, wanneer ik ze goed gebruik .... Vooruit
.... vooruit, op weg,&rdquo; voegde Schaunard eraan toe.</p>
<p>Hij maakte aanstalten, om een overjas, waarvan de oorspronkelijk
langharige stof door een algemeene kaalheid was aangetast, aan te
trekken, toen hij plotseling als bezeten in zijn kamer een door hem
gecomponeerde balletdans begon uit te voeren, die hem op de publieke
bals meermalen de eer verschaft had kennis te maken met de politie.</p>
<p>&bdquo;Kijk, kijk!&rdquo; riep hij uit, &bdquo;het is verwonderlijk,
zooals de morgenlucht je op id&eacute;es brengt; het is net, alsof ik
mijn wijsje op het spoor ben. Even probeeren ....&rdquo;</p>
<p>En, half naakt, ging hij voor zijn piano zitten en begon, na het
ingeslapen instrument door een stormachtigen accoordaanslag te hebben
gewekt, op het klavier den melodischen zin, dien hij reeds sedert zoo
langen tijd zocht, te vervolgen.</p>
<p>&bdquo;Do, sol, mi, do, la, si, do, r&eacute;, boem, boem. Fa,
r&eacute;, mi, r&eacute;. Nee, a&iuml;e! die r&eacute; is zoo valsch
als Judas,&rdquo; riep Schaunard uit en sloeg daarbij zoo hard als hij
kon op de noot met den twijfelachtigen klank. &bdquo;Laten wij den
mineur eens probeeren .... Die moet het verdriet schilderen van een
jong meisje, dat een witte margeriet in een blauw meer ontbladert. Het
is niet wat je een bepaald nieuw denkbeeld noemt. Enfin, het is nu
eenmaal de mode, en daar je niet makkelijk een uitgever zoudt vinden,
die een romance durft uitgeven, waarin geen blauw meer voorkomt, moet
ik me er wel in schikken .... Do, sol, mi, do, la, si, do, r&eacute;;
dat klinkt zoo kwaad niet, het geeft vrijwel een denkbeeld van een
madeliefje, vooral aan menschen, die <span class="pagenum">[<a id="pb4"
href="#pb4" name="pb4">4</a>]</span>sterk zijn in botanie. La, si, do,
r&eacute;, verdomde r&eacute;, loop naar den bliksem! Om een goed
denkbeeld te geven van het blauwe meer, zou ik nu iets vochtigs,
hemelsblauws, iets heldere-maanachtigs (want de maan is ook van de
partij) noodig hebben; maar laat ik oppassen, dat ik de zwaan niet
vergeet .... Fa, mi, la, sol,&rdquo; ging Schaunard voort, terwijl hij
de heldere noten van de hooge octaven liet klinken. &bdquo;Rest nu nog
het afscheid van het jonge meisje, dat besluit zich in het blauwe meer
te storten, om zich weer met haar onder de sneeuw begraven geliefde te
vereenigen. Die ontknooping is niet duidelijk,&rdquo; mompelde
Schaunard, &bdquo;maar zij is interessant. Daar moet ik iets teers,
iets melancholieks voor hebben; daar is het al, daar is het al, dat
zijn een twaalf maten, die weenen als Magdalena&rsquo;s, het snijdt je
door je hart! Brr! Brr!&rdquo; zeide Schaunard, rillend in zijn met
sterren bezaaiden rok, &bdquo;als het ook maar hout sneed! Er ligt in
mijn alkoof een balk, die me leelijk hindert, wanneer ik menschen ....
te dineeren heb; ik zal er een beetje vuur mede aanleggen .... la, la
.... r&eacute;, mi .... want ik voel, dat de inspiratie tegelijk met
een verkoudheid tot mij komt .... Enfin, ook al zoo erg niet! Laat ik
het jonge meisje verder verdrinken!&rdquo;</p>
<p>En terwijl zijn vingers het trillende klavier pijnigden, vervolgde
Schaunard met vlammend oog en gespannen oor zijn melodie, die, als een
ongrijpbare sylphide, zweefde midden in de klankrijke mist, welke de
trillingen van het instrument in de kamer schenen te doen oprijzen.</p>
<p>&bdquo;En laten we nu eens zien,&rdquo; ging Schaunard voort,
&bdquo;hoe mijn muziek zich aanpast bij de woorden van mijn
dichter.&rdquo;</p>
<p>En hij neuriede met een onaangenaam stemgeluid dit fragment van
<span class="corr" id="xd20e189" title="Bron: poezie">po&euml;zie</span>, die speciaal gebruikt wordt voor
op&eacute;ras comiques en ulevelrijmpjes: <span class="pagenum">[<a id="pb5" href="#pb5" name="pb5">5</a>]</span></p>
<div lang="fr" class="lgouter">
<p class="line">La blonde jeune fille,</p>
<p class="line">Vers le ciel &eacute;toil&eacute;,</p>
<p class="line">En &ocirc;tant sa mantille,</p>
<p class="line">Jette un regard voil&eacute;,</p>
<p class="line">Et dans l&rsquo;onde azur&eacute;e</p>
<p class="line">Du lac aux flots d&rsquo;argent ...</p>
<p class="line">. . . . . . . .</p>
</div>
<p class="first">&bdquo;Lieve Hemel!&rdquo; riep Schaunard in een
gerechtvaardigde verontwaardiging uit, &bdquo;de hemelsblauwe golf van
een zilver meer, dat had ik nog niet opgemerkt, dat is ten slotte te
romantisch, die dichter is een idioot, hij heeft nog nooit zilver of
een meer gezien. Zijn ballade is bovendien onzin; de caesuur der verzen
staat mijn melodie in den weg; in het vervolg zal ik mijn teksten zelf
dichten, en niet later dan op dit oogenblik begin ik er mee; daar ik
mij in vorm gevoel, zal ik een kleine schets van coupletten maken, om
er mijn melodie bij aan te passen.&rdquo;</p>
<p>En Schaunard nam, zijn hoofd tusschen zijn beide handen begravende,
de houding aan van een sterveling, die betrekkingen met de Muzen
onderhoudt.</p>
<p>Na verloop van eenige minuten van dit heilige huwlijk bracht hij een
van die gedrochtelijkheden ter wereld, welke de schrijvers van libretti
terecht monsters noemen en die zij vrij makkelijk improviseeren om als
voorloopige schets voor de inspiratie van den componist te dienen.</p>
<p>Doch het monster van Schaunard had beteekenis en zin; het drukte
vrij duidelijk de ongerustheid uit, welke in zijn geest gewekt werd
door de brutale komst van dezen datum: den achtsten April.</p>
<p>Ziehier het couplet:</p>
<div lang="fr" class="lgouter">
<div class="lg">
<p class="line xd20e221">Huit et huit font seize,</p>
<p class="line xd20e221">J&rsquo;pose six et retiens un.</p>
<p class="line xd20e221">Je serais bien aise</p>
<p class="line xd20e221">De trouver quelqu&rsquo;un</p>
</div>
<span class="pagenum">[<a id="pb6" href="#pb6" name="pb6">6</a>]</span>
<div class="lg">
<p class="line xd20e221">De pauvre et d&rsquo;honn&ecirc;te</p>
<p class="line xd20e221">Qui m&rsquo; pr&ecirc;te huit cents
francs,</p>
<p class="line xd20e221">Pour payer mes dettes</p>
<p class="line xd20e221">Quand j&rsquo;aurai le temps.</p>
</div>
<div lang="nl-1900" class="lg">
<p class="line xd20e240">Refrein.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">Et quand sonnerait au cadran <span class="ex">supr&ecirc;me</span></p>
<p class="line xd20e221">Midi moins un quart.</p>
<p class="line">Avec probit&eacute; je pa&icirc;rais mon terme
(ter.)</p>
<p class="line xd20e221">A monsieur Bernard.</p>
</div>
</div>
<p class="first">&bdquo;Duivels,&rdquo; zeide Schaunard, toen hij zijn
gedicht herlas, &bdquo;<span class="ex" lang="fr">terme</span> en
<span class="ex" lang="fr">supr&ecirc;me</span> zijn nu niet bepaald
millionairsrijmen, maar ik heb geen tijd om ze rijk te maken. Laten we
nu eens zien hoe de noten zich paren met de lettergrepen.&rdquo;</p>
<p>En met het hem eigen vreeselijk neusgeluid begon hij opnieuw zijn
romance uit te voeren. Ongetwijfeld voldaan over het resultaat, dat hij
verkregen had, wenschte Schaunard zichzelf geluk met een jubelenden
grijns, die, gelijk aan een accent circonflexe, zich telkens wanneer
hij tevreden over zichzelf was, schrijlings op zijn neus vertoonde.
Doch die trotsche gelukzaligheid was niet van langen duur.</p>
<p>Het sloeg op den dichtstbijzijnden toren elf uur; iedere slag drong
in de kamer door en loste zich op in spottende klanken, die tot den
ongelukkigen Schaunard schenen te zeggen: &bdquo;Ben je
gereed?&rdquo;</p>
<p>De artist sprong op een stoel.</p>
<p>&bdquo;De tijd loopt als een hert,&rdquo; zeide hij .... &bdquo;ik
heb nog maar drie kwartier om mijn vijf-en-zeventig francs en mijn
nieuwe woning te vinden. Ik kom er nooit mee klaar, dat zou tot het
domein der tooverij gaan behooren. Welnu, ik geef me vijf minuten om
het te vinden&rdquo;; en <span class="pagenum">[<a id="pb7" href="#pb7"
name="pb7">7</a>]</span>zijn hoofd tusschen zijn knie&euml;n
verbergend, daalde hij af in de afgronden der overpeinzing.</p>
<p>Toen de vijf minuten om waren, richtte Schaunard zijn hoofd weer op,
zonder iets gevonden te hebben, dat op vijf-en-zeventig francs
geleek.</p>
<p>&bdquo;Er blijft nog slechts &eacute;&eacute;n manier over, om van
hier weg te komen, en die is, om heel gewoontjes weg te gaan; het is
mooi weer, mijn vriend het toeval wandelt misschien wel in het
zonnetje. Hij moet me maar gastvrijheid verleenen, totdat ik het middel
gevonden heb, om mijn zaken met mijnheer Bernard af te
wikkelen.&rdquo;</p>
<p>Nadat Schaunard de zakken van zijn overjas, die diep waren als
kelders, had volgepropt met al de voorwerpen, die zij konden bevatten,
knoopte hij in een das enkele stukken linnengoed en verliet daarop,
niet zonder met enkele woorden zijn domicilie te hebben vaarwel gezegd,
zijn kamer.</p>
<p>Toen hij de binnenplaats overstak, hield de concierge van het huis,
die blijkbaar op hem wachtte, hem plotseling staande.</p>
<p>&bdquo;H&eacute;, mijnheer Schaunard!&rdquo; riep hij hem toe,
terwijl hij den artist belette verder te gaan; &bdquo;u bent toch niet
vergeten, dat het vandaag de 8ste is.&rdquo;</p>
<div lang="fr" class="lgouter">
<p class="line">&bdquo;Huit et huit font seize.</p>
<p class="line">J&rsquo;pose six et retiens un,&rdquo;</p>
</div>
<p class="first">neuriede Schaunard; &bdquo;ik denk nergens anders
aan.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;U bent wel wat laat met uw verhuizing,&rdquo; zeide de
portier; &bdquo;het is half twaalf, en de nieuwe huurder, die uw kamer
gehuurd heeft, kan ieder oogenblik komen. U moet probeeren wat haast te
maken!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar dan moet u mij doorlaten,&rdquo; antwoordde Schaunard;
&bdquo;ik wou juist een verhuiswagen halen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is prachtig; maar v&ograve;&ograve;r u verhuist, moet er
nog een kleine formaliteit vervuld worden. Ik heb order, dat
<span class="pagenum">[<a id="pb8" href="#pb8" name="pb8">8</a>]</span>u geen haar moogt meenemen, voordat u de drie
vervallen termijnen betaald hebt. Daartoe zult u waarschijnlijk wel in
staat zijn.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Voor den donder,&rdquo; zeide Schaunard, die een pas
voorwaarts deed.</p>
<p>&bdquo;Kom dan even bij me in mijn loge, dan zal ik u uw quitantie
geven.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik zal ze, als ik terugkom, wel meenemen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar waarom niet dadelijk?&rdquo; drong de concierge aan.</p>
<p>&bdquo;Ik moet geld wisselen .... Ik heb geen kleingeld.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zoo, zoo!&rdquo; zeide de andere ongerust, &bdquo;gaat u geld
wisselen? Om het u makkelijk te maken, zal ik zoolang het pakje, dat u
onder uw arm hebt, en dat u zou kunnen hinderen, bewaren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Mijnheer de concierge,&rdquo; zeide Schaunard in het volle
besef van zijn waardigheid; &bdquo;wantrouwt u mij bij geval ook? Denkt
u, dat ik mijn meubels in een zakdoek meeneem?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neem me niet kwalijk, mijnheer,&rdquo; antwoordde de
concierge, die een toontje lager begon te zingen, &bdquo;dat is mijn
consigne. Mijnheer Bernard heeft mij uitdrukkelijk bevolen u geen haar
te laten medenemen, voor u betaald hebt.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar kijk dan,&rdquo; zeide Schaunard, terwijl hij het pakje
open maakte, &bdquo;dat zijn geen haren, maar hemden, die ik naar de
waschvrouw breng, die naast den geldwisselaar, twintig pas hiervandaan,
woont.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is wat anders,&rdquo; merkte de concierge, na den inhoud
van het pakje onderzocht te hebben, op. &bdquo;Maar zonder indiscreet
te willen zijn, mijnheer Schaunard, zou ik ook uw nieuwe adres mogen
weten?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik ga in de rue de Rivoli wonen,&rdquo; antwoordde koeltjes
de artist, die, nu hij eenmaal in de straat was, zich zoo gauw mogelijk
uit de voeten maakte.</p>
<p>&bdquo;Rue de Rivoli,&rdquo; mompelde de concierge in zichzelf,
<span class="pagenum">[<a id="pb9" href="#pb9" name="pb9">9</a>]</span>terwijl hij met zijn vingers in zijn neus pulkte,
&bdquo;het is wel een beetje vreemd, dat ze hem in de rue de Rivoli
kamers verhuurd hebben en hier heelemaal geen informaties naar hem zijn
komen nemen; het is wel een beetje vreemd. Enfin, zonder betalen krijgt
hij zijn meubels niet mede. Als de nieuwe huurder nou maar niet net
komt als Schaunard bezig is zijn boeltje weg te halen. Dat zou me op de
trap een herrie geven! Lieve Hemel,&rdquo; zeide hij plotseling,
terwijl hij zijn hoofd door het schuifraampje stak, &bdquo;daar heb je
hem net.&rdquo;</p>
<p>Gevolgd door een pakjesdrager, die nu niet bepaald onder zijn last
scheen te bezwijken, kwam op dat oogenblik een jonge man met een witten
Louis XIII hoed op, de vestibule binnen.</p>
<p>&bdquo;Mijnheer,&rdquo; vroeg hij den concierge, die hem tegemoet
ging, &bdquo;is mijn appartement vrij?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Nog niet, mijnheer, maar het zal niet lang meer duren. De
tegenwoordige huurder is een verhuiswagen gaan halen. Misschien wil
mijnheer zijn meubels zoo lang op de binnenplaats zetten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik ben bang, dat het zal gaan regenen,&rdquo; antwoordde de
jonge man, terwijl hij kalm op een bouquetje viooltjes, dat hij
tusschen zijn tanden hield, kauwde, &bdquo;en dan zouden mijn meubelen
bederven. Vriendje,&rdquo; voegde hij eraan toe, terwijl hij zich
wendde tot den witkiel, die achter hem was blijven staan en aan zijn
draagzeel een aantal voorwerpen had hangen, waarvan de concierge niet
precies begrijpen kon, wat het waren, &bdquo;zet dat maar neer in de
vestibule en ga dan op mijn vroegere kamers halen wat er nog aan
kostbare meubels en kunstvoorwerpen over is.&rdquo;</p>
<p>De witkiel zette langs den muur verschillende houten lijsten neer
van zes &agrave; zeven voet hoog, waarvan de bladen gemakkelijk heen en
weer konden gaan.</p>
<p>&bdquo;Kijk!&rdquo; zeide de jonge man tegen den witkiel, terwijl
<span class="pagenum">[<a id="pb10" href="#pb10" name="pb10">10</a>]</span>hij een der deksels opende en hem op een scheur in
het linnen wees, &bdquo;daar heb je al een ongeluk. Er zit een
stervormige barst in mijn Venetiaanschen spiegel. Wees op je tweeden
tocht voorzichtiger en let vooral goed op mijn bibliotheek.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat bedoelt hij toch met zijn Venetiaanschen spiegel?&rdquo;
bromde de concierge, die ongerust om de langs den muur geplaatste
houten ramen dwaalde, in zichzelf; &bdquo;ik zie geen spiegel; maar dat
is zeker een grap, ik zie niets, dan een kamerschut; enfin we zullen
wel eens kijken wat er met de tweede reis mee komt.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zou uw huurder niet gauw de kamers leeg maken? Het is half
een, en ik zou wel willen beginnen met inruimen,&rdquo; zeide de jonge
man.</p>
<p>&bdquo;Hij zal nu wel dadelijk hier zijn,&rdquo; antwoordde de
concierge; &bdquo;trouwens, zoo heel erg is het niet, want uw meubels
zijn toch nog niet hier,&rdquo; voegde hij eraan toe, nadruk leggend op
de laatste woorden.</p>
<p>De jonge man wilde antwoorden, toen juist een dragonder-ordonnance
de binnenplaats opkwam.</p>
<p>&bdquo;Woont mijnheer Bernard hier?&rdquo; vroeg hij, terwijl hij
een brief uit zijn portefeuille haalde.</p>
<p>&bdquo;Die woont hier,&rdquo; antwoordde de concierge.</p>
<p>&bdquo;Hier is een brief voor hem,&rdquo; zeide de ordonnance,
&bdquo;geef mij het re&ccedil;u ervoor;&rdquo; en hij overhandigde den
concierge een re&ccedil;u, dat deze in zijn loge ging teekenen.</p>
<p>&bdquo;Neem me niet kwalijk, dat ik u even alleen laat,&rdquo; zeide
de concierge tot den jongen man, die ongeduldig op de binnenplaats heen
en weer liep, &bdquo;maar ik heb hier een brief van den minister voor
mijnheer Bernard, den huisheer, dien moet ik even boven
brengen.&rdquo;</p>
<p>Toen de concierge op zijn kamer kwam, was mijnheer Bernard bezig
zich te scheren.</p>
<p>&bdquo;Wat wil je van me, Durand?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Mijnheer,&rdquo; antwoordde deze, zijn pet afnemend,
&bdquo;een <span class="pagenum">[<a id="pb11" href="#pb11" name="pb11">11</a>]</span>ordonnance is dat voor u komen brengen, het komt
van den minister.&rdquo;</p>
<p>En hij gaf mijnheer Bernard den brief, op welks enveloppe het zegel
van het departement van Oorlog geplakt was.</p>
<p>&bdquo;Goede God!&rdquo; zeide mijnheer Bernard, z&ograve;&ograve;
ontdaan, dat hij zich bijna in zijn gezicht sneed: &bdquo;van het
ministerie van Oorlog! Dat is zeker mijn benoeming tot ridder van het
Legioen van Eer, waarom ik reeds zoo lang gevraagd heb; eindelijk laten
zij mijn verdiensten recht wedervaren. Hier, Durand,&rdquo; zeide hij,
terwijl hij in zijn vestjeszakje zocht, &bdquo;daar heb je vijf francs
om op mijn gezondheid te drinken. Ach, ik heb mijn beurs niet in mijn
zak; ik zal ze je dadelijk geven, wacht maar even.&rdquo;</p>
<p>De concierge was door dezen aanval van verpletterende
edelmoedigheid, waaraan zijn huisheer hem niet gewend had,
z&ograve;&ograve; ontdaan, dat hij zijn pet weer opzette.</p>
<p>Maar mijnheer Bernard, die bij andere gelegenheden dien inbreuk op
de wetten der maatschappelijke hi&euml;rarchie niet geduld zou hebben,
scheen het niet op te merken. Hij zette zijn bril op, scheurde de
enveloppe open met de eerbiedige ontroering van een vizier, die een
firman van den sultan ontvangt, en begon den inhoud te lezen. Bij de
eerste regels groefde een vreeselijke grijns karmijnroode plooien in
het vet van zijn wangen, en begonnen zijn kleine oogjes vonken te
schieten, die bijna de lokken van zijn verwarde pruik in brand
staken.</p>
<p>In het kort zijn trekken veranderden plotseling z&ograve;&ograve;,
dat men vermoed zou hebben, dat er op zijn gezicht een aardbeving had
plaats gehad.</p>
<p>Ziehier den inhoud der missive, geschreven op papier met het hoofd
van het ministerie van Oorlog en met lossen teugel gebracht door een
ordonnance: <span class="pagenum">[<a id="pb12" href="#pb12" name="pb12">12</a>]</span></p>
<div class="blockquote">
<p class="first salute">&bdquo;Mijnheer en huisheer,</p>
<p>De beleefdheid, die, mag men de mythologie gelooven, de grootmoeder
der hoofsche manieren is, verplicht mij u te doen weten, dat ik mij in
de wreede noodzakelijkheid bevind niet te kunnen voldoen aan de
gewoonte om zijn huur te betalen, vooral wanneer men die schuldig is.
Tot op dezen ochtend had ik de hoop gekoesterd, dezen schoonen dag te
kunnen vieren door uw drie huurquitanties te voldoen. Chimère,
illusie! Terwijl ik op het kussen der zekerheid sluimerde, deed het
ongeluk, <span class="ex">anangke</span> in het Grieksch, mijn hoop in
rook vervliegen. De gelden, waarop ik rekende&mdash;God, wat gaat de
handel slecht&mdash;zijn niet binnengekomen; van de belangrijke sommen,
die ik moet innen, heb ik nog slechts drie francs ontvangen, die ik
bovendien nog geleend heb; ik durf ze u niet aanbieden. Betere dagen
zullen aanbreken voor ons schoon Frankrijk en voor mij, mijnheer,
twijfel daar niet aan. Zoodra zij aan den hemel geschitterd hebben, zal
ik vleugels nemen, om u daarvan te onderrichten en uit uw huis terug te
halen de kostbare zaken, die ik daar heb achtergelaten en die ik onder
de bescherming stel van u en van de wet, welke u verbiedt deze
v&ograve;&ograve;r het verstrijken van een jaar, te verkoopen in het
geval, dat gij zulks zoudt willen beproeven, om in het bezit te komen
van de sommen, waarvoor gij gecrediteerd zijt op de boeken van mijn
rechtschapenheid. Ik beveel u in het bijzonder mijn piano aan en den
grooten lijst, waarin zich zestig haarlokken bevinden, wier
verschillende kleuren de geheele gamma der haarnuances doorloopen en
die door het ontleedmes der Liefde ontnomen zijn aan het voorhoofd der
Grati&euml;n.</p>
<p>&bdquo;Gij kunt dus, mijnheer en huisheer, over het plafond,
waaronder ik gewoond heb, beschikken. Ik geef u daartoe mijn
toestemming, gewaarmerkt door mijn onderteekening.</p>
<p class="signed">Alexandre Schaunard.&rdquo;</p>
</div>
<p><span class="pagenum">[<a id="pb13" href="#pb13" name="pb13">13</a>]</span></p>
<p>Toen mijnheer Bernard dezen brief, welken de artist in het bureau
van een zijner vrienden, die ambtenaar aan het ministerie van Oorlog
was, had geschreven, ten einde gelezen had, frommelde hij hem
verontwaardigd in elkaar; en toen zijn blik op vader Durand viel, die
op de beloofde fooi stond te wachten, vroeg hij hem ruw wat hij daar
deed.</p>
<p>&bdquo;Ik wacht, mijnheer!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Waarop?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wel, op het fooitje, dat mijnheer .... van wegens de goede
tijding!&rdquo; stamelde de concierge.</p>
<p>&bdquo;Eruit! Kerel, blijf je met je pet op je kop in de kamer
staan?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar, mijnheer ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Vooruit, geen maren, eruit, of neen, wacht even. Wij zullen
naar de kamer van dien smeerlap-artist gaan, die verhuist zonder me te
betalen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat?&rdquo; riep de portier uit, &bdquo;mijnheer
Schaunard?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja,&rdquo; antwoordde de huisheer, die hoe langer hoe meer op
een razenden Roland begon te gelijken. &bdquo;En als hij ook maar het
geringste heeft meegenomen, dan jaag ik je weg, versta je,
jaa&agrave;&agrave;g ik je weg.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar dat bestaat niet!&rdquo; mompelde de arme concierge,
&bdquo;mijnheer Schaunard is niet vertrokken; hij is uitgegaan, om
klein geld te halen, om mijnheer te betalen, en om een verhuiswagen
voor zijn meubels te bestellen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zijn meubels weghalen!&rdquo; riep mijnheer Bernard uit;
&bdquo;gauw wat; ik ben er zeker van, dat hij daarmede bezig is; hij
heeft je een loer gedraaid om je uit je loge te lokken en zijn slag te
slaan, stommeling, die je bent!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Lieve Hemel, stommeling, die ik ben!&rdquo; riep vader Durand
uit, bevend voor de Olympische toorn van zijn heer, die hem op de trap
meesleepte.</p>
<p>Toen zij op de binnenplaats kwamen, werd de concierge aangesproken
door den jongen man met den witten hoed. <span class="pagenum">[<a id="pb14" href="#pb14" name="pb14">14</a>]</span></p>
<p>&bdquo;H&eacute; daar, conci&euml;rge!&rdquo; riep hij,
&bdquo;wanneer word ik nu eindelijk in het bezit van mijn appartementen
gesteld? Is het vandaag de 8ste of niet? Heb ik hier gehuurd of niet?
Heb ik je je Godspenning gegeven of niet?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Een oogenblik, mijnheer, een oogenblik!&rdquo; zeide de
huisheer, &bdquo;dan ben ik tot uw dienst. Durand,&rdquo; voegde hij
eraan toe, zich tot den concierge wendende, &bdquo;ik zal mijnheer zelf
wel te woord staan. Vlieg jij naar boven, die smeerlap van een
Schaunard is natuurlijk teruggekomen, om zijn boeltje te pakken; sluit
hem op, als je hem snapt, en kom dan naar beneden, om de politie te
halen.&rdquo;</p>
<p>Vader Durand verdween de trap op.</p>
<p>&bdquo;Pardon, mijnheer,&rdquo; zeide hij, terwijl hij een buiging
maakte, tot den jongen man, met wien hij alleen gebleven was;
&bdquo;met wien heb ik de eer te spreken?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Mijnheer, ik ben uw nieuwe huurder; ik heb in dit huis een
kamer op de zesde verdieping gehuurd; en het begint me te vervelen, dat
die kamer nu nog niet leeg is.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Het spijt mij ook zeer, mijnheer,&rdquo; antwoordde mijnheer
Bernard, &bdquo;maar er is een moeilijkheid ontstaan tusschen mij en
den huurder, voor wien u in de plaats komt.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Mijnheer, mijnheer!&rdquo; gilde uit een raam van de hoogste
verdieping vader Durand; &bdquo;mijnheer Schaunard is er niet....maar
de kamer is er.... Stommeling, die ik ben, ik bedoel, dat hij niets
heeft medegenomen, geen haar, mijnheer.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dan is het goed. Kom naar beneden,&rdquo; antwoordde mijnheer
Bernard. &bdquo;Een oogenblikje geduld, als het u blieft,&rdquo; ging
hij voort, zich tot den jongen man richtend. &bdquo;Mijn concierge zal
de voorwerpen, die de kamer van mijn insolvabelen huurder versieren,
naar den kelder brengen, en binnen een half uur zult u de appartementen
kunnen betrekken; trouwens uw meubels zijn er ook nog niet.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Pardon, mijnheer,&rdquo; antwoordde de jonge man kalm.</p>
<p>Mijnheer Bernard keek om zich heen, doch zag slechts <span class="pagenum">[<a id="pb15" href="#pb15" name="pb15">15</a>]</span>de
groote kamerschutten, waarover de concierge ook al zijn hoofd geschud
had.</p>
<p>&bdquo;Wat, pardon .... wat ....&rdquo; mompelde hij, &bdquo;maar ik
zie niets.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Daar,&rdquo; antwoordde de jonge man, terwijl hij de bladen
der lijsten losmaakte en den verbaasden eigenaar een prachtig
paleis-int&eacute;rieur met colonnes van jaspis, bas-reliefs en
schilderijen van groote meesters liet zien.</p>
<p>&bdquo;Maar uw meubels?&rdquo; vroeg mijnheer Bernard.</p>
<p>&bdquo;Daar zijn ze,&rdquo; antwoordde de jonge man, terwijl hij op
het luxueuze meubilair wees, dat geschilderd was in het paleis, hetwelk
hij pas gekocht had in het h&ocirc;tel Bullion<a class="noteref" id="xd20e452src" href="#xd20e452" name="xd20e452src">1</a> op een
verkooping van een salon-tooneel.</p>
<p>&bdquo;Mijnheer,&rdquo; antwoordde de huisheer, &bdquo;ik wil liever
aannemen, dat u ernstiger meubelen hebt dan deze ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat, dit zijn echte Boule-meubelen.&rdquo;<a class="noteref"
id="xd20e459src" href="#xd20e459" name="xd20e459src">2</a></p>
<p>&bdquo;U begrijpt, dat ik garantie voor mijn huur moet
hebben.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Voor den duivel, maar is een paleis dan geen voldoende
garantie voor de huur van een dakkamertje?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen, mijnheer, ik wil meubels, echte meubels van
mahoniehout!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Helaas, mijnheer, goud noch mahoniehout maken ons gelukkig,
heeft een oud wijsgeer gezegd. En bovendien ik kan dat soort hout niet
uitstaan; het is zoo ordinair; iedereen heeft het.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is allemaal tot uw dienst, mijnheer, maar u heeft dan
toch zeker wel andere meubels?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen, dat neemt te veel plaats in in de kamer; wanneer je
stoelen hebt, weet je niet meer waar je moet gaan zitten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar u hebt toch zeker een bed! Waar slaapt u op?&rdquo;
<span class="pagenum">[<a id="pb16" href="#pb16" name="pb16">16</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Ik rust op de Voorzienigheid, mijnheer!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Pardon, nog een vraag,&rdquo; zeide mijnheer Bernard,
&bdquo;wat is uw beroep?&rdquo;</p>
<p>Juist op dat oogenblik kwam de witkiel van den jongen man, van zijn
tweeden tocht terug, de binnenplaats op. Onder de voorwerpen, die hij
aan zijn draagzeel droeg, zag Durand een schildersezel.</p>
<p>&bdquo;O, mijnheer!&rdquo; riep hij verschrikt uit, terwijl hij den
huisheer op den ezel wees. &bdquo;Het is een schilder!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Een artist, als ik het niet dacht!&rdquo; gilde op zijn beurt
mijnheer Bernard, en de haren van zijn pruik rezen van schrik ten
berge; &bdquo;een schilder!!! Maar heb je dan geen informaties genomen
naar mijnheer?&rdquo; bulderde hij den concierge toe. &bdquo;Wist je
dan niet, wat hij deed?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Lieve Hemel,&rdquo; antwoordde de arme kerel, &bdquo;hij had
mij vijf francs als <span class="ex">goospenning</span> gegeven; dus
kon ik niet vermoeden....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wanneer u eindelijk klaar bent,&rdquo; vroeg op zijn beurt de
jonge man.</p>
<p>&bdquo;Mijnheer,&rdquo; viel mijnheer Bernard hem in de rede,
terwijl hij zijn bril recht op zijn neus zette; &bdquo;als u geen
meubels hebt, kunt gij uw kamer niet betrekken. De wet staat toe een
huurder, die geen garantie meebrengt, te weigeren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En mijn woord dan?&rdquo; vroeg de artist in zijn volle
waardigheid.</p>
<p>&bdquo;Dat is niet zooveel waard als meubels ... u kunt ergens
anders een kamer zoeken. Durand zal u uw Godspenning
teruggeven.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat?&rdquo; zeide de concierge verschrikt, &bdquo;die heb ik
al naar de spaarbank gebracht.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar mijnheer,&rdquo; viel de jonge man hem in de rede,
&bdquo;ik kan maar niet zoo direkt een andere kamer vinden. Geef me
tenminste gastvrijheid voor &eacute;&eacute;n dag.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ga in een hotel logeeren,&rdquo; antwoordde mijnheer
<span class="pagenum">[<a id="pb17" href="#pb17" name="pb17">17</a>]</span>Bernard. &bdquo;Maar tusschen twee haakjes,&rdquo;
voegde hij er vlug aan toe, terwijl hem plotseling iets in de gedachte
viel; &bdquo;als u dat wilt, dan zou ik u de kamer gemeubeld met de
meubels van mijn insolventen huurder kunnen geven. Maar zooals u weet,
moet in zoo&rsquo;n geval de huur vooruit betaald worden.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Het is maar de vraag, hoeveel u voor dat krot moet
hebben,&rdquo; zeide de artist.</p>
<p>&bdquo;Maar het is heusch een zeer geschikte kamer; in verband met
de omstandigheden is de huur vijf-en-twintig francs per maand. Maar
vooruit betalen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat hebt u al gezegd; en die zin verdient de eer van een bis
niet,&rdquo; antwoordde de jonge man, terwijl hij in zijn zakken zocht.
&bdquo;Hebt u terug van vijfhonderd francs?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat?&rdquo; vroeg de huisheer stom-verbaasd. &bdquo;U
zegt?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Nou, de helft van duizend dan. Hebt jullie soms zoo iets
nooit gezien?&rdquo; voegde de artist eraan toe, terwijl hij het papier
heen en weer bewoog voor de oogen van den huisheer en van den
concierge, die op het gezicht daarvan hun evenwicht schenen te
verliezen.</p>
<p>&bdquo;Ik zal het voor u laten wisselen,&rdquo; antwoordde mijnheer
Bernard vol eerbied; &bdquo;er behoeft maar twintig francs af, want
Durand zal u de Godspenning teruggeven.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Die mag hij houden,&rdquo; zeide de artist, &bdquo;op
voorwaarde, dat hij mij iederen ochtend komt zeggen welke dag en datum
het is, den stand van de maan, welk weer het is en onder welken
regeeringsvorm wij leven.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zeker, zeker mijnheer!&rdquo; riep vader Durand uit, terwijl
hij een buiging van negentig graden maakte.</p>
<p>&bdquo;Al goed, kerel, je moet voor mij als almanak spelen.
Intusschen moet je mijn witkiel even helpen de boel boven te
brengen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Mijnheer,&rdquo; zeide de huisheer, &bdquo;ik zal u de
quitantie boven laten brengen.&rdquo;</p>
<p>Dien avond nog was de nieuwe huurder van mijnheer <span class="pagenum">[<a id="pb18" href="#pb18" name="pb18">18</a>]</span>Bernard,
de schilder Marcel, ge&iuml;nstalleerd in de tot een paleis
gemetamorphoseerde kamers van den voortvluchtigen Schaunard.</p>
<p>Intusschen was gezegde Schaunard bezig te trachten overal in Parijs
geld los te krijgen.</p>
<p>Schaunard had het leenen tot de hoogte van een kunst verheven. Het
geval voorziende, waarin hij de vreemdelingen zou moeten aanspreken,
had hij de manier, om vijf francs te leenen, in alle talen der wereld
geleerd. Hij had het repertoire der listen, die het edele metaal
gebruikt om aan hen, die het najagen, te ontsnappen, tot in den grond
bestudeerd; en beter dan een loods de uren der getijden, kende hij de
tijdstippen, waarop het bij anderen hoog of laag water was, d. w. z. de
dagen, waarop zijn vrienden en kennissen gewoonlijk geld kregen. Er
waren dan ook verschillende huizen, waarin men, als hij &rsquo;s
ochtends op bezoek kwam, niet tegen elkaar zeide: &bdquo;Daar heb je
mijnheer Schaunard&rdquo;; maar &bdquo;Daar heb je den eersten of
vijftienden der maand.&rdquo; Om dit soort belasting, die hij, wanneer
de noodzakelijkheid hem ertoe dwong, van de menschen, die de middelen
hadden om hem die te betalen, ging heffen, wat makkelijker en minder
ingewikkeld te maken, had Schaunard arrondissementsgewijze een
alphabetisch tableau gemaakt, waarop de namen van al zijn vrienden en
kennissen stonden. Naast iederen naam waren genoteerd het maximum der
som, die hij in verband met hun fortuin kon leenen, de tijdstippen,
waarop het bij hen hoog water was, benevens het uur der maaltijden met
het gewone menu van het huis. Behalve dat tableau hield hij er nog een
boekhoudinkje op na, waarin hij keurig boek hield van de sommen, die
hem geleend waren, tot de kleinste bedragen toe, want hij wilde zich
niet verder bezwaren dan tot een zeker cijfer, dat een Normandische
oom, van wien hij moest erven, nog in de pen had. Zoodra hij
<span class="pagenum">[<a id="pb19" href="#pb19" name="pb19">19</a>]</span>aan een persoon twintig francs schuldig was,
leende hij niet langer en betaalde de som in eens terug, ook al moest
hij voor die aflossing van hen, aan wie hij minder schuldig was, meer
leenen. Op die manier had hij altijd een zeker crediet, dat hij zijn
vlottende schuld noemde; en daar men wist, dat hij de gewoonte had het
geleende terug te geven, zoodra zijn middelen het hem veroorloofden,
hielp men hem, als men dat kon, gaarne.</p>
<p>Nu had hij, sedert hij &rsquo;s ochtends elf uur uitgegaan was om te
trachten de vijf-en-zeventig francs, die hij noodig had, bijeen te
krijgen, nog niet meer bij elkaar dan een daalder, dien hij te danken
had aan de medewerking der letters M., V. en R. van zijn beroemde
lijst: van de rest van het alphabet, dat evenals hij een termijn huur
te betalen had, kreeg hij nul op het request.</p>
<p>Om zes uur luidde een hevige honger in zijn maag de etensbel; hij
was toen juist bij de barrière du Maine, waar de letter U.
woonde. Schaunard liep binnen bij de letter U., waar hij zijn
servetring had, als er servetten waren.</p>
<p>&bdquo;Naar wien wilt u toe?&rdquo; vroeg de concierge hem in het
voorbijgaan.</p>
<p>&bdquo;Naar mijnheer U ....&rdquo; antwoordde de artist.</p>
<p>&bdquo;Die is niet thuis.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En Mevrouw?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ook niet: zij hebben me gevraagd aan een van hun vrienden,
die van avond bij hen zou komen, te zeggen, dat zij in de stad zijn
gaan eten: mocht u de bewuste persoon zijn, dan hebt u hier het
adres,&rdquo; en hij overhandigde Schaunard een stukje papier, waarop
zijn vriend U .... geschreven had:</p>
<p>&bdquo;Wij zijn bij Schaunard, rue .... No...., gaan eten; kom ons
daar halen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Prachtig!&rdquo; zeide hij, weggaande; &bdquo;wanneer het
toeval zich er mede bemoeit, krijg je dikwijls aardige
vaudevilles.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb20" href="#pb20"
name="pb20">20</a>]</span></p>
<p>Schaunard herinnerde zich toen, dat er vlak bij een klein herbergje
was, waar hij een paar maal voor weinig geld goed gegeten had, en
richtte zijn schreden naar dat etablissement, in de chauss&eacute;e du
Maine gelegen en in de Bohème-wereld bekend onder den naam van
<span class="ex">la Mère Cadet</span>. Het was een etenshuis,
waarvan de gewone clientèle bestond uit de vrachtrijders naar
Orleans, zangeressen uit den Montparnasse en jonge rollen van het
Bobino-theater.<a class="noteref" id="xd20e566src" href="#xd20e566"
name="xd20e566src">3</a> Tijdens het mooie seizoen komen schilders uit
de vele ateliers in de nabijheid van den Luxembourg, schrijvers van
onuitgegeven boeken en journalisten van obscure blaadjes gezamenlijk
dineeren bij <span class="ex">la Mère Cadet</span>, die bekend
is voor haar konijnenragouts, haar echte zuurkool en een wit wijntje,
dat naar vuursteen smaakt.</p>
<p>Schaunard ging onder de bosquets (boschjes) zitten: zoo noemde men
bij <span class="ex">la Mère Cadet</span> het dunne loof van een
paar kromgegroeide boomen, waarvan het ziekelijke groen onder tegen de
zoldering was aangebracht.</p>
<p>&bdquo;Lieve Hemel, het kan me niet schelen ook,&rdquo; zeide
Schaunard tot zichzelf, &bdquo;ik zal me eens lekker te goed doen en
een feestmaal bestellen.&rdquo;</p>
<p>En zonder er gras over te laten groeien, bestelde hij een soep, een
halve portie zuurkool en twee halve konijnenragouts: hij had n.l.
opgemerkt, dat je, wanneer je halve porties bestelde, minstens een
kwart op het geheel won.</p>
<p>Deze bestelling trok de aandacht van een jonge, in het wit gekleede
vrouw met oranjebloesem in het haar en balschoenen aan; een imitatie
van een imitatie-kanten sluier golfde over haar schouders, die beter
hun incognito hadden kunnen bewaren. Het was een zangeres van het
th&eacute;&acirc;tre Montparnasse, waarvan de coulissen om zoo te
zeggen uitkwamen in <span class="ex">la Mère Cadet</span>.
Gedurende <span class="pagenum">[<a id="pb21" href="#pb21" name="pb21">21</a>]</span>een entre-acte van de Lucia di Lammermoor was zij
even komen eten; zij besproeide nu met een kleintje koffie een
maaltijd, die uitsluitend uit een artisjok in olie en azijn
bestond.</p>
<p>&bdquo;Twee konijnenragouts, drommels!&rdquo; zeide zij zacht tot
het meisje, dat als kellner dienst deed; &bdquo;dat is ook een jonge
man, die van goed eten houdt. Hoeveel krijg je van me,
Adèle?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Vier sous voor de artisjok, vier voor een kleintje koffie en
&eacute;&eacute;n voor brood. Dat is negen sous.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hier,&rdquo; zeide de zangeres, en zij ging weg onder het
neuri&euml;n van:</p>
<div lang="fr" class="lgouter">
<p class="line">Cet amour que Dieu me donne!</p>
</div>
<p class="first">&bdquo;Zij haalt de hooge A,&rdquo; zeide toen een
mysterieus persoon, die, achter een wal van oude boeken verborgen, aan
dezelfde tafel als Schaunard zat.</p>
<p>&bdquo;Haalt zij hem?&rdquo; zeide Schaunard; &bdquo;ik zou eerder
zeggen, dat ze hem thuis gelaten heeft. Het is dan ook
belachelijk,&rdquo; voegde hij eraan toe, terwijl hij met zijn vinger
op den schotel wees, waaruit <span class="ex">Lucia di
Lammermoor</span> haar artisjok genuttigd had, &bdquo;om je fausset in
azijn in te leggen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Het is inderdaad een scherp zuur,&rdquo; begon weer de
persoon, die reeds gesproken had. &bdquo;De stad Orleans produceert een
soort, die terecht een goede reputatie heeft.&rdquo;</p>
<p>Schaunard nam den onbekende, die blijkbaar een gesprek wilde
uitlokken, aandachtig op. De starre blik uit zijn groote blauwe oogen,
die steeds iets schenen te zoeken, gaf aan zijn gelaatsuitdrukking het
karakter van vrome zielerust, die men zoo dikwijls bij seminaristen
ziet. Zijn gelaat had de kleur van oud, vergeeld ivoor, behalve zijn
wangen, die met een roodkleurige laag ingesmeerd schenen te zijn. Zijn
mond leek geteekend te zijn door een eerste-klas leerling, dien men
tijdens zijn werk tegen zijn elleboog gestooten had. De negerachtig
opgetrokken <span class="pagenum">[<a id="pb22" href="#pb22" name="pb22">22</a>]</span>lippen lieten tanden zien, die een jachthond geen
oneer zouden hebben aangedaan, en de twee plooien van zijn kin rustten
op een witte das, waarvan de eene punt de sterren bedreigde, terwijl de
andere zich in den grond scheen te willen boren. Uit een kalen vilten
hoed met wonderlijk breede randen, stroomden zijn haren in blonde
watervallen. Hij had een notenkleurige pèlerine-jas, die tot op
de draad afgesleten en zoo ruw als een rasp was. Uit de wijdopenstaande
zakken van die jas kwamen bundels papier en brochures te voorschijn.
Zonder zich te bekommeren om de opmerkzaamheid, waarmede hij opgenomen
werd, nuttigde hij een portie zuurkool met worst, waarbij hij telkens
een tevreden geknor liet hooren. Onder het eten door las hij een boek,
dat open voor hem lag, en waarop hij nu en dan met een potlood, dat hij
achter zijn oor had zitten, aanteekeningen maakte.</p>
<p>&bdquo;Nou?&rdquo; riep plotseling Schaunard uit en sloeg daarbij
met zijn mes tegen zijn glas; &bdquo;waar blijft mijn
konijnenragout?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Mijnheer,&rdquo; antwoordde het meisje, dat met een schotel
in haar hand naar hem toe kwam, &bdquo;die zijn er niet meer, dit is de
laatste, en die is al door mijnheer besteld,&rdquo; voegde zij eraan
toe, terwijl zij den schotel voor den man met de boeken neerzette.</p>
<p>&bdquo;Verduiveld!&rdquo; riep Schaunard uit.</p>
<p>Er klonk zooveel melancholieke teleurstelling door in dat
&bdquo;Verduiveld!&rdquo;, dat de man met de boeken er door getroffen
werd. Hij schoof den wal van boeken, die zich tusschen hem en Schaunard
verhief, op zij en zeide, <span class="corr" id="xd20e619" title="Bron: erwijl">terwijl</span> hij den schotel tusschen hen in zette, op
den zachtsten toon, dien hij in zijn stem leggen kon:</p>
<p>&bdquo;Zou ik het genoegen mogen hebben dit gerecht met u te
deelen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Mijnheer,&rdquo; antwoordde Schaunard, &bdquo;ik zou er u
niet gaarne van berooven.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb23"
href="#pb23" name="pb23">23</a>]</span></p>
<p>&bdquo;U zult mij dus van het genoegen willen berooven, u een dienst
te bewijzen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Als u het zoo opvat, mijnheer....&rdquo; En Schaunard schoof
zijn bord bij.</p>
<p>&bdquo;Veroorloof mij u den kop niet aan te bieden,&rdquo; zeide de
vreemdeling.</p>
<p>&bdquo;Daar kan ik niet in komen, mijnheer,&rdquo; riep Schaunard
uit.</p>
<p>Maar toen hij zijn bord weer naar zich toe trok, zag hij, dat de
vreemdeling hem juist dat gedeelte gegeven had, dat hij zeide voor
zichzelf te willen houden.</p>
<p>&bdquo;Wat?&rdquo; bromde Schaunard in zichzelf, &bdquo;wil hij me
met zijn beleefdheid er tusschen nemen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Al moge,&rdquo; zeide de vreemdeling, &bdquo;het hoofd het
edelste deel van den mensch zijn, van het konijn is het juist het
tegenovergestelde. Vandaar dan ook, dat er vele menschen zijn, die het
niet kunnen uitstaan. Bij mij is het juist andersom. Ik aanbid het, om
zoo te zeggen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dan spijt het mij dubbel,&rdquo; zeide Schaunard, &bdquo;dat
gij u voor mij daarvan beroofd hebt.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat? ... pardon,&rdquo; zeide de boekenman, &bdquo;ik heb den
kop voor mijzelf gehouden. Ik heb zelfs de eer gehad u te doen
opmerken, dat....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neem me niet kwalijk!&rdquo; viel Schaunard hem in de rede,
terwijl hij hem zijn bord onder de neus hield; &bdquo;maar wat is dat
dan voor een stuk?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Lieve Hemel! Wat zie ik, o goden? Nog een kop! Het is een
bicephaal<a class="noteref" id="xd20e650src" href="#xd20e650" name="xd20e650src">4</a> konijn!&rdquo; riep de vreemdeling uit.</p>
<p>&bdquo;Bice....&rdquo; stotterde Schaunard.</p>
<p>&bdquo;.....phaal. Dat komt van het Grieksch. Inderdaad noemt
mijnheer de Buffon, die altijd manchetten droeg, voorbeelden van die
eigenaardigheid. Maar werkelijk, <span class="pagenum">[<a id="pb24"
href="#pb24" name="pb24">24</a>]</span>ik vind het inderdaad zeer
aangenaam, zoo&rsquo;n natuurwonder gegeten te hebben.&rdquo;</p>
<p>Tengevolge van dat incident was het gesprek voor goed aan den gang.
Schaunard, die in beleefdheid niet achter wilde blijven, bestelde een
nieuwe flesch. De boekenman liet een tweede aanrukken. Schaunard
offreerde salade, de man met de boeken toespijzen. Om acht uur stonden
er zes ledige flesschen op tafel. Al pratende had de openhartigheid,
die door de plengoffers van den rooden wijn besproeid was, hen ertoe
gebracht elkaar hun levensloop te vertellen; zij kenden elkander reeds,
alsof zij samen opgegroeid waren. Na de vertrouwelijke mededeelingen
van Schaunard aangehoord te hebben, had de boekenman hem verteld, dat
hij Gustave Colline heette; hij was wijsgeer van beroep en leefde van
de lessen, die hij gaf in mathematica, scholastica, botanica en andere
wetenschappen op <span class="ex">ica</span><span class="corr" id="xd20e664" title="Niet in bron">.</span></p>
<p>Het weinige geld, dat hij met lesgeven verdiende, besteedde Colline
voor het aankoopen van oude boeken. Zijn notenkleurige pèlerine
was een goede bekende aan alle boekenstalletjes van den pont de la
Concorde tot den pont Saint-Michel. Wat hij met al die boeken, waarvan
het aantal z&ograve;&ograve; groot was, dat men ze in een
menschenleeftijd niet had kunnen uitlezen, deed, wist niemand en hij
zelf nog het allerminst. Maar die manie was bij hem een hartstocht
geworden; en wanneer hij &rsquo;s avonds zonder een nieuw oud boek
thuis kwam, paste hij het woord van Titus op zichzelf toe en zeide:
&bdquo;Ik heb een dag verloren laten gaan!&rdquo; Zijn innemende
manieren en zijn wijze van uitdrukken, die een bloemlezing van alle
stijlen vormde, en de vreeselijke woordspelingen, waarmede hij zijn
gesprek kruidde, hadden haar uitwerking op Schaunard niet gemist, die
op staanden voet Colline permissie vroeg zijn naam te mogen inlasschen
op de beroemde lijst, waarover wij reeds gesproken hebben. <span class="pagenum">[<a id="pb25" href="#pb25" name="pb25">25</a>]</span></p>
<p>Tamelijk aangeschoten en met den gang van menschen, die pas een
vertrouwlijk gesprek met wijnflesschen gevoerd hebben, verlieten zij
tegen negen uur <span class="ex" lang="fr">la mère
Cadet</span>.</p>
<p>Colline noodigde Schaunard uit met hem een kop koffie te gaan
drinken, wat deze aannam op voorwaarde dat de pousse-caf&eacute; voor
zijn rekening was. Zij gingen een caf&eacute; binnen in de rue
Saint-Germain-l&rsquo;Auxerrois, dat op zijn uithangbord <span class="ex">Momus</span>, den god der Spelen en van het Lachen, had.</p>
<p>Toen zij binnenkwamen, was er juist een hevige discussie begonnen
tusschen twee stamgasten. Een van hen was een jonge man, wiens gelaat
zoo goed als geheel verloren ging in een zware, veelkleurige baard. Als
een tegenstelling tot dien overvloed van kinhaar was zijn voorhoofd zoo
kaal als een biljartbal; een klein groepje haren, die zoo weinig
talrijk waren, dat men ze zeer makkelijk zou kunnen tellen, trachtte
vergeefs die kaalheid te verbergen. Hij droeg een zwarte, aan de
ellebogen glad geschaafde jas, die, wanneer hij zijn armen te hoog
oplichtte, een paar onder de schouders aangebrachte luchtgaatjes liet
zien. Zijn broek kon desnoods nog voor zwart doorgaan, maar zijn
schoenen, die nooit nieuw geweest waren, schenen reeds meermalen aan de
voeten van den Wandelenden Jood de reis om de wereld gemaakt te
hebben.</p>
<p>Schaunard had opgemerkt, dat zijn vriend Colline en de jonge man met
de groote baard elkaar gegroet hadden.</p>
<p>&bdquo;Ken je dien mijnheer?&rdquo; vroeg hij aan den wijsgeer.</p>
<p>&bdquo;Kennen bepaald niet,&rdquo; antwoordde deze, &bdquo;maar ik
zie hem wel eens in de Bibliotheek. Ik geloof, dat het een schrijver
is.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zijn kleeding wijst er tenminste wel op,&rdquo; antwoordde
Schaunard.</p>
<p>De persoon, met wien de jonge man het aan den stok <span class="pagenum">[<a id="pb26" href="#pb26" name="pb26">26</a>]</span>had, was
iemand van een jaar of veertig, die, zooals uit zijn groot hoofd, dat
zonder overgang van den hals tusschen zijn beide schouders zat, op te
maken was, ongetwijfeld aan een beroerte sterven zou. De onnoozelheid
was in groote letters op zijn laag, met een klein zwart kalotje bedekt
voorhoofd te lezen. Hij heette mijnheer Mouton en was ambtenaar op de
mairie van het vierde arrondissement, waar hij de overlijdensregisters
bijhield.</p>
<p>&bdquo;Mijnheer Rodolphe!&rdquo; riep hij met een eunuch-orgaan uit,
terwijl hij den jongen man, dien hij aan een knoop van zijn jas
vasthield, heen en weer schudde, &bdquo;wil ik u mijn meening eens
zeggen? Nou, al die couranten dienen tot niets. Kijk eens, laten we
eens veronderstellen: ik ben een huisvader, niet waar? .... goed ... Ik
kom hier in het caf&eacute; een partij domino spelen. Volg nu goed mijn
redeneering.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Verder, verder!&rdquo; zeide Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Welnu,&rdquo; ging vader Mouton voort, terwijl hij iederen
zin scandeerde met een vuistslag, die de flesschen en glazen op het
tafeltje deed rinkelen; &bdquo;welnu, ik kijk de couranten eens in,
goed .... Wat zie ik? De een zegt wit, de ander zegt zwart, enzoovoort,
enzoovoort. Wat heb ik daaraan? Ik ben een goed huisvader, die hier
komt om ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zijn partijtje domino te spelen,&rdquo; zeide Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Iederen avond,&rdquo; ging mijnheer Mouton voort. &bdquo;Nou,
laten we eens veronderstellen: Je begrijpt ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Heel goed!&rdquo; zeide Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Ik lees een artikel, waar ik het niet mee eens ben. Dat maakt
me woedend, en ik verbijt me, ziet u, mijnheer Rodolphe, al die
couranten is leugenpak. Ja, leugenpak!&rdquo; krijschte hij in de
hoogste tonen van zijn faussetstem, <span class="corr" id="xd20e709"
title="Niet in bron">&bdquo;</span>en de journalisten zijn bandieten en
prutsschrijvers.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar toch, mijnheer Mouton ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja, bandieten,&rdquo; ging deze voort. &bdquo;Zij zijn de
oorzaak <span class="pagenum">[<a id="pb27" href="#pb27" name="pb27">27</a>]</span>van alle ongelukken in de wereld; zij hebben de
revolutie en de assignaten gemaakt; bewijs: Murat.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Pardon,&rdquo; viel Rodolphe hem in de rede; &bdquo;u bedoelt
Marat.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Waarachtig niet, waarachtig niet,&rdquo; ging Mouton voort;
&bdquo;Murat; ik heb hem zien begraven, toen ik nog een kleine jongen
was ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar ik verzeker u ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ze hebben nog een stuk over hem in het Cirque gegeven
....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja juist, precies,&rdquo; zeide Rodolphe: &bdquo;dat is
Murat.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar dat zeg ik al een uur lang,&rdquo; riep de stijfkoppige
Mouton uit. &bdquo;Murat, die in een kelder werkte, wat? Welnu, laten
we eens veronderstellen. Hebben de Bourbons geen gelijk gehad om hem te
guillotineeren, omdat hij hen verraden had?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wien? Geguillotineerd! Verraden! Wat?&rdquo; riep Rodolphe
uit, die nu op zijn beurt mijnheer Mouton bij den knoop van zijn jas
pakte.</p>
<p>&bdquo;Wel Marat!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O God, neen, neen, mijnheer Mouton, Murat. Laten we elkaar
voor den donder eindelijk begrijpen!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja zeker. Murat, een hondsvot. Hij heeft den keizer in 1815
verraden. Daarom beweerde ik, dat alle couranten &eacute;&eacute;n pot
nat zijn,&rdquo; ging mijnheer Mouton voort, daarbij op het voornaamste
punt van zijn rede, die hij een verklaring placht te noemen,
terugkomend. &bdquo;Weet u wat ik zou willen, mijnheer Rodolphe? Welnu,
laten we eens veronderstellen .... Ik zou een goede courant willen ...
O, niet groot ... goed, en een die geen phrases maakt ...
Zoo!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;U bent veeleischend,&rdquo; viel Rodolphe hem in de rede.
&bdquo;Een courant zonder phrasen!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja, zeker. Let nu goed op!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat probeer ik!&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb28"
href="#pb28" name="pb28">28</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Een courant, die alleen berichten geeft over den
gezondheidstoestand van den koning en de goederen der aarde. Want wat
heb je ten slotte aan al die couranten, wanneer je er niets van
begrijpt? Laten we eens veronderstellen: Ik ben op het stadhuis, niet
waar? Ik houd mijn registers bij, prachtig! Welnu, het is net als
wanneer ze tegen me zouden zeggen: &bdquo;Mijnheer Mouton, u schrijft
de sterfgevallen in, welnu, doe nu dit eens, doe nu dat
eens<span class="corr" id="xd20e748" title="Bron: ,">.</span> Welnu,
wat moet dat, wat moet dat? Welnu, met de couranten is het precies
zoo,&rdquo; eindigde hij zijn redeneering.</p>
<p>&bdquo;Zeer juist!&rdquo; merkte iemand, die naast hem zat en de
uiteenzetting begrepen had, op.</p>
<p>En mijnheer Mouton ging, nadat hij de gelukwenschen van eenige
stamgasten, die het met hem eens waren, in ontvangst genomen had,
verder met zijn partijtje domino.</p>
<p>&bdquo;Ik heb hem eens flink op zijn plaats gezet,&rdquo; zeide hij,
terwijl hij op Rodolphe wees, die aan het tafeltje van Schaunard en
Colline was gaan zitten.</p>
<p>&bdquo;Wat een stommeling!&rdquo; zeide deze tot de twee jonge lui,
terwijl hij naar den ambtenaar wees.</p>
<p>&bdquo;Hij heeft dan ook een prachtigen kop met zijn wenkbrauwen als
rijtuigkappen en zijn kalfsoogen,&rdquo; merkte Schaunard op, terwijl
hij een prachtig doorgerookten neuswarmer uit zijn zak haalde.</p>
<p>&bdquo;Bliksems, mijnheer,&rdquo; zeide Rodolphe, &bdquo;wat een
mooie pijp hebt u daar!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O, ik heb nog een heel wat mooiere, als ik uit ga,&rdquo;
zeide Schaunard onverschillig. &bdquo;Geef me even wat tabak,
Colline.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Lieve Hemel,&rdquo; riep de wijsgeer uit, &bdquo;mijn tabak
is op.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Sta mij toe u wat aan te bieden,&rdquo; zeide Rodolphe,
terwijl hij een pakje tabak uit zijn zak haalde en op tafel zette.</p>
<p>Colline meende die beleefdheid met het offreeren van een rondje te
moeten beantwoorden. <span class="pagenum">[<a id="pb29" href="#pb29"
name="pb29">29</a>]</span></p>
<p>Rodolphe meende niet te kunnen weigeren. Het gesprek kwam op de
litteratuur. Rodolphe, naar zijn door zijn kleeding reeds verraden
beroep gevraagd, erkende zijn betrekkingen tot de Muzen en bestelde een
tweede rondje. Toen de kellner de flesch wilde medenemen, vroeg
Schaunard hem die maar te laten staan. Hij had in een van
Colline&rsquo;s zakken het zilveren duo van twee vijffrancstukken
hooren weerklinken. Rodolphe had weldra het niveau van openhartigheid
bereikt, waarop de beide vrienden zich reeds bevonden, en deed hun op
zijn beurt vertrouwelijke mededeelingen.</p>
<p>Zij zouden zeker den nacht in het caf&eacute; hebben doorgebracht,
indien men hun niet was komen vragen heen te gaan. Zij waren nog geen
tien pas verder, waarover zij tusschen twee haakjes een kwartier gedaan
hadden, toen zij door een stortbui overvallen werden. Colline en
Rodolphe woonden aan de twee tegenovergestelde uiteinden van Parijs, de
eene in Ile-Saint-Louis, de andere in Montmartre.</p>
<p>Schaunard, die totaal vergeten was, dat hij geen onderdak meer had,
stelde hun voor naar zijn kamer te gaan.</p>
<p>&bdquo;Ga met mij mede,&rdquo; zeide hij, &bdquo;ik woon hier vlak
bij; wij zullen den nacht doorbrengen met praten over litteratuur en
schoone kunsten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En dan maak jij muziek en moet Rodolphe ons zijn gedichten
voordragen,&rdquo; zeide Colline.</p>
<p>&bdquo;Waarachtig, zeker,&rdquo; voegde Schaunard eraan toe,
&bdquo;we moeten lachen en vroolijk zijn, we leven maar
eens.&rdquo;</p>
<p>Voor zijn huis gekomen, dat Schaunard slechts met moeite herkende,
ging hij op een paaltje zitten wachten op Rodolphe en Colline, die bij
een nog open zijnden wijnhandelaar de eerste elementen van een souper
waren gaan halen. Toen zij terug waren, klopte Schaunard meermalen hard
op de deur, want hij herinnerde zich <span class="pagenum">[<a id="pb30" href="#pb30" name="pb30">30</a>]</span>vaag, dat de concierge de
gewoonte had hem te laten wachten. Eindelijk ging de deur open en vader
Durand, die in de heerlijkheden van den eersten slaap verzonken was en
zich niet herinnerde, dat Schaunard zijn huurder niet meer was, maakte
volstrekt geen tegenwerpingen, toen deze zijn naam door het
schuifraampje geroepen had.</p>
<p>Toen zij alle drie boven op de trap waren (een even lange als
moeilijke klimpartij), uitte Schaunard, die voorop liep, een kreet van
verbazing, toen hij den sleutel in het slot van zijn kamerdeur zag
steken.</p>
<p>&bdquo;Wat is er?&rdquo; vroeg Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Ik begrijp er niets van,&rdquo; mompelde hij, &bdquo;ik vind
in het slot den sleutel, dien ik vanmorgen medegenomen heb. Enfin, we
zullen zien. Ik had hem in mijn zak gestoken. Wel, alle duivels, daar
heb je hem nog,&rdquo; riep hij uit, terwijl hij den sleutel liet
zien.</p>
<p>&bdquo;Dat is tooverij!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Phantasmagorie,&rdquo; zeide Colline.</p>
<p>&bdquo;Phantasie,&rdquo; voegde Rodolphe eraan toe.</p>
<p>&bdquo;Maar,&rdquo; ging Schaunard voort, en in zijn stem beefde
angst, &bdquo;hooren jullie dat?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Mijn piano, die uit zichzelf speelt, ut, la mi r&eacute; do,
la si sol, r&eacute;. Vervloekte r&eacute;, die zal altijd valsch
blijven!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar dan is dat zeker jouw kamer niet,&rdquo; zeide Rodolphe,
die Colline, op wien hij zwaar leunde, in het oor fluisterde:</p>
<p>&bdquo;Hij is dronken!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat geloof ik ook. In de eerste plaats is dat geen piano,
maar een fluit.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar jij bent ook dronken, mijn waarde,&rdquo; antwoordde de
dichter den wijsgeer, die op den steenen vloer was gaan zitten.
&bdquo;Het is een viool.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb31"
href="#pb31" name="pb31">31</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Een vio ... Ha, ha! Luister eens, Schaunard,&rdquo; stamelde
Colline, terwijl hij zijn vriend aan zijn beenen trok, &bdquo;die is
goed! Mijnheer daar beweert, dat het een vio ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Alle duivels!&rdquo; riep Schaunard, thans zeer angstig, uit;
&bdquo;mijn piano speelt nog altijd, dat is tooverij!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Phantasma .... gorie,&rdquo; huilde Colline, terwijl hij een
der flesschen, die hij in zijn hand had, liet vallen.</p>
<p>&bdquo;Phantasie,&rdquo; krijschte op zijn beurt Rodolphe.</p>
<p>Midden onder dat lawaai ging plotseling de deur open en zagen zij op
den drempel iemand verschijnen met een drie-armigen kandelaar, waarin
rose kaarsen brandden.</p>
<p>&bdquo;Wat is er van uw dienst, heeren?&rdquo; vroeg hij, terwijl
hij beleefd de drie vrienden groette.</p>
<p>&bdquo;Lieve Hemel, wat heb ik gedaan? Ik heb mij vergist, dit is
mijn kamer niet,&rdquo; zeide Schaunard.</p>
<p>&bdquo;Mijnheer,&rdquo; voegden Colline en Rodolphe gezamenlijk
eraan toe: &bdquo;wees zoo goed onzen vriend te excuseeren; hij is zoo
dronken als een ladder.&rdquo;</p>
<p>Plotseling schoot een lichtstraal door het benevelde brein van
Schaunard; hij had op zijn deur deze met krijt geschreven woorden
gelezen:</p>
<div class="blockquote">
<p class="first">&bdquo;Ik ben driemaal hier geweest, om mijn
Nieuwjaarsgeschenken te halen.</p>
<p class="signed">Ph&eacute;mie.&rdquo;</p>
</div>
<p>&bdquo;Waarachtig, maar ik ben wel degelijk thuis!&rdquo; riep hij
uit; &bdquo;daar heb je het visitekaartje, dat Ph&eacute;mie met
Nieuwjaar heeft achtergelaten: het is dus wel mijn deur.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Lieve God, mijnheer,&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;ik ben er
werkelijk confuus van.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wees overtuigd, mijnheer,&rdquo; voegde Colline eraan toe,
&bdquo;dat ik een werkzaam aandeel neem in de confuusheid van mijn
vriend.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb32" href="#pb32" name="pb32">32</a>]</span></p>
<p>De jonge man brak in een schaterlach uit.</p>
<p>&bdquo;Als u even binnen wilt komen,&rdquo; antwoordde hij,
&bdquo;dan zal uw vriend, zoodra hij de kamer gezien heeft, zijn
dwaling wel erkennen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Gaarne.&rdquo;</p>
<p>De dichter en de wijsgeer namen ieder Schaunard bij een arm en
brachten hem in de kamer, of liever in het paleis van Marcel, dien de
lezer zeker reeds herkend heeft.</p>
<p>Schaunard keek eenigszins verward om zich heen en mompelde:</p>
<p>&bdquo;Het is verwonderlijk, hoe veel mooier mijn kamer geworden
is.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Nou, ben je nu overtuigd?&rdquo; vroeg Colline hem.</p>
<p>Maar Schaunard had zijn piano in het oog gekregen, ging er naar toe
en begon gamma&rsquo;s te spelen.</p>
<p>&bdquo;He, luisteren jullie eens,&rdquo; zeide hij, terwijl hij
verschillende accoorden aansloeg; &bdquo;Bravo, het dier heeft zijn
baas herkend: si la sol, fa mi <span class="corr" id="xd20e871" title="Bron: re">r&eacute;</span>! O, bliksemsche r&eacute;! Jij verandert
ook nooit. Ik zie wel, dat het mijn instrument is.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hij houdt vol,&rdquo; zeide Colline tot Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Hij houdt vol,&rdquo; herhaalde Rodolphe tegen Marcel.</p>
<p>&bdquo;En dat dan,&rdquo; ging Schaunard voort, terwijl hij op den
met sterren en loovertjes bezaaiden rok, die over een stoel geworpen
was, wees, &bdquo;dat is ook zeker mijn ambtsgewaad niet?&rdquo;</p>
<p>En hij keek Marcel uitdagend aan.</p>
<p>&bdquo;En dat dan,&rdquo; vervolgde Schaunard en trok het
deurwaardersexploot, waarvan hierboven sprake was, van den muur.</p>
<p>En hij begon te lezen:</p>
<p>&bdquo;Dientengevolge zal mijnheer Schaunard gehouden zijn genoemde
woning te ontruimen en haar in goeden en bewoonbaren staat terug te
geven den achtsten April <span class="pagenum">[<a id="pb33" href="#pb33" name="pb33">33</a>]</span>v&ograve;&ograve;r twaalf uur des
namiddags. Ten bewijze daarvan heb ik hem deze acte ter hand gesteld,
waarvan de kosten vijf francs bedragen. Nou, ben ik nou mijnheer
Schaunard niet, wien de kamer bij deurwaardersexploot opgezegd wordt en
wien men gezegelde stukken, waarvan de kosten vijf francs bedragen,
vereert? En dan dat nog,&rdquo; ging hij voort, toen hij zijn
pantoffels aan de voeten van Marcel zag; &bdquo;zijn dat niet mijn
muiltjes, geschenk van een mij dierbare hand? Mijnheer,&rdquo; zoo
wendde hij zich nu tot Marcel, &bdquo;thans is het aan u, om uw
aanwezigheid in mijn laren en penaten te verklaren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Mijne heeren,&rdquo; antwoordde Marcel en hij richtte zich
hierbij in het bijzonder tot Colline en Rodolphe,
&bdquo;mijnheer,&rdquo; en hij wees op Schaunard, &bdquo;mijnheer is op
zijn kamer, ik beken het eerlijk.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zoo,&rdquo; riep Schaunard uit, &bdquo;dat is maar gelukkig
ook.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar,&rdquo; vervolgde Marcel, &bdquo;ook ik ben op mijn
kamer.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar mijnheer,&rdquo; viel Rodolphe hem in de rede,
&bdquo;als onze vriend toch ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja,&rdquo; vervolgde Colline, &bdquo;als onze vriend
....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En als u u van uw kant herinnert, dat ....&rdquo;, voegde
Rodolphe eraan toe, &bdquo;hoe komt het dan ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja,&rdquo; echode Colline, &bdquo;hoe komt het dan
....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neem plaats heeren,&rdquo; antwoordde Marcel, &bdquo;dan zal
ik u het mysterie ophelderen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat zoudt u ervan zeggen, als we die opheldering eens
besproeiden?&rdquo; waagde Colline op te merken.</p>
<p>&bdquo;En daarbij familiaar een stukje aten?&rdquo; voegde Rodolphe
eraan toe.</p>
<p>De vier jonge mannen zetten zich aan tafel en openden een hevigen
aanval op een stuk koud kalfsvleesch, dat de wijnhandelaar hun
afgestaan had.</p>
<p>Marcel legde toen uit, wat er dien ochtend, toen hij <span class="pagenum">[<a id="pb34" href="#pb34" name="pb34">34</a>]</span>was
komen verhuizen, tusschen hem en den huisbaas was voorgevallen.</p>
<p>&bdquo;Derhalve,&rdquo; zeide Rodolphe, &bdquo;heeft mijnheer
volkomen gelijk, wij zijn zijn gasten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Pardon, u bent hier thuis,&rdquo; antwoordde Marcel
beleefd.</p>
<p>Het kostte echter ontzaglijke moeite, om Schaunard aan zijn verstand
te brengen wat er gebeurd was. Een komisch incident maakte de zaak nog
ingewikkelder. Schaunard, die in een kast naar God weet wat zocht,
ontdekte daarin het kleingeld, dat Marcel dien ochtend van zijn
vijfhonderd francs teruggekregen had.</p>
<p>&bdquo;Ha,&rdquo; riep hij uit, &bdquo;ik wist wel, dat mijn vriend,
het toeval, mij niet in den steek zou laten. Ik herinner me nu, dat ik
van morgen uitgegaan ben, om hem te zoeken ..... Voor die
huurtermijnen, dat is waar ook; hij is zeker in mijn afwezigheid hier
geweest. Wij hebben elkaar misgeloopen, dat is alles. Het is toch maar
heel verstandig van me geweest den sleutel op de kast te
laten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zoete dwaasheid!&rdquo; mompelde Rodolphe, toen hij zag hoe
Schaunard de geldstukken in even hooge hoopen opstapelde.</p>
<p>&bdquo;Droom en bedrog, dat is het leven,&rdquo; voegde de wijsgeer
eraan toe.</p>
<p>Marcel lachte.</p>
<p>Een uur later lagen zij alle vier in een diepen slaap.</p>
<p>Den volgenden middag om twaalf uur werden zij wakker; in den beginne
waren zij niet weinig verwonderd elkaar daar te vinden: Schaunard,
Colline en Rodolphe schenen elkaar zelfs niet te herkennen en noemden
elkaar mijnheer. Marcel moest er hen aan herinneren, dat zij den
vorigen avond met elkaar bij hem gekomen waren.</p>
<p>Op dat oogenblik kwam Durand in de kamer.</p>
<p>&bdquo;Mijnheer,&rdquo; zeide hij tot Marcel, &bdquo;het is vandaag
de <span class="pagenum">[<a id="pb35" href="#pb35" name="pb35">35</a>]</span>negende April achttien honderd en veertig ... het
is modderig op straat, en Z. M. Louis-Philippe is nog steeds koning van
Frankrijk en Navarre. Lieve Hemel,&rdquo; riep vader Durand uit, toen
hij zijn ouden huurder zag, &bdquo;daar heb je mijnheer Schaunard. Hoe
bent u hier gekomen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Per telegraaf,&rdquo; antwoordde Schaunard.</p>
<p>&bdquo;Hoor hem eens aan,&rdquo; zeide de concierge<span class="corr" id="xd20e947" title="Bron: .">,</span> &bdquo;u bent nog de oude
grappenmaker!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Durand,&rdquo; zeide Marcel, &bdquo;ik houd er niet van, dat
de livrei zich in mijn gesprekken mengt; je gaat naar het
dichtstbijzijnde restaurant en laat een dejeuner voor vier personen
boven brengen. Hier heb je de spijskaart,&rdquo; voegde hij eraan toe,
terwijl hij hem een stukje papier met het menu erop gaf. &bdquo;En een
beetje vlug.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Heeren,&rdquo; ging Marcel voort, &bdquo;u hebt mij gisteren
avond een souper aangeboden, laat mij u nu hedenmorgen een dejeuner
aanbieden, niet bij mij, maar bij u,&rdquo; voegde hij eraan toe,
terwijl hij Schaunard zijn hand toestak.</p>
<p>Na afloop van het dejeuner vroeg Rodolphe het woord.</p>
<p>&bdquo;Heeren,&rdquo; zeide hij, &bdquo;staat mij toe, dat ik u
verlaat ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O neen,&rdquo; zeide Schaunard op sentimenteelen toon,
&bdquo;laten we elkaar niet meer verlaten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is zoo,&rdquo; merkte Colline op; &bdquo;je bent hier erg
op je gemak.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;U een oogenblik verlaat,&rdquo; ging Rodolphe voort,
&bdquo;morgen verschijnt de Echarpe d&rsquo;Iris<a class="noteref" id="xd20e965src" href="#xd20e965" name="xd20e965src">5</a>, een
mode-tijdschrift, waarvan ik hoofdredacteur ben, en ik moet de
drukproeven nog corrigeeren. Binnen een uur ben ik terug.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Alle duivels,&rdquo; zeide Colline; &bdquo;dat brengt mij op
de gedachte, dat ik les moet geven aan een Indischen prins,
<span class="pagenum">[<a id="pb36" href="#pb36" name="pb36">36</a>]</span>die naar Parijs gekomen is, om Arabisch te
leeren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Geef die les morgen,&rdquo; zeide Marcel.</p>
<p>&bdquo;Neen, dat gaat niet,&rdquo; antwoordde de wijsgeer: &bdquo;de
prins zou mij vandaag betalen. En bovendien moet ik eerlijk bekennen,
dat deze schoone dag voor mij bedorven zou zijn, indien ik niet even
langs de boekenstalletjes loop.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar je komt toch terug?&rdquo; vroeg Schaunard.</p>
<p>&bdquo;Met de snelheid van een met zekere hand afgeschoten
pijl,&rdquo; antwoordde de wijsgeer, die van excentrieke beeldspraak
hield.</p>
<p>En hij ging met Rodolphe weg.</p>
<p>&bdquo;Maar,&rdquo; zeide Schaunard, toen hij met Marcel alleen
gebleven was, &bdquo;indien ik, in plaats van me hier te koesteren op
het kussen van het <span class="ex">dolce far niente</span>, wat goud
ging zoeken om de begeerigheid van mijnheer Bernard te
stillen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar,&rdquo; zeide Marcel ongerust; &bdquo;wil je dan nog
steeds verhuizen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Lieve God, ik moet wel,&rdquo; antwoordde Schaunard,
&bdquo;ik heb immers een exploot, waarvan de kosten vijf francs zijn,
gekregen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar,&rdquo; vervolgde Marcel, &bdquo;als je verhuist, dan
neem je zeker je meubels mee?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja, dat is mijn bedoeling, ik laat hier geen haar achter,
zooals mijnheer Bernard zegt.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Duivels, dat zal me leelijk in verlegenheid brengen, want ik
heb je kamers gemeubileerd gehuurd.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Waarachtig, dat is waar ook,&rdquo; zeide Schaunard.
&bdquo;Maar,&rdquo; voegde hij er melancholiek aan toe, &bdquo;er is
geen enkele aanwijzing, dat ik vandaag of morgen of wanneer ook mijn
vijf-en-zeventig francs zal vinden.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar wacht even,&rdquo; riep Marcel uit, &bdquo;ik heb een
idee.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Laat hooren,&rdquo; zeide Schaunard. <span class="pagenum">[<a id="pb37" href="#pb37" name="pb37">37</a>]</span></p>
<p>&bdquo;De zaak staat zoo: wettelijk behoort de woning aan mij, omdat
ik een maand vooruit betaald heb.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;De woning, ja; maar als ik betaal, neem ik de meubelen
wettelijk mede; en als het mogelijk was, zou ik ze zelfs onwettelijk
medenemen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zoodat,&rdquo; zeide Marcel, &bdquo;jij de meubels en geen
woning, en ik een woning en geen meubels heb.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat klopt,&rdquo; zeide Schaunard.</p>
<p>&bdquo;Maar mij bevalt de woning uitstekend.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En mij,&rdquo; merkte Schaunard op, &bdquo;mij beviel ze
nooit meer.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat zeg je?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Nooit .... meer. Ik weet heel goed, wat ik zeg.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Welnu, dan kunnen we het op een accoordje gooien,&rdquo;
meende Marcel; &bdquo;blijf bij me, ik lever de woning en jij levert de
meubelen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En de huur?&rdquo; vroeg Schaunard.</p>
<p>&bdquo;Daar ik nu geld heb, betaal ik ditmaal; den volgenden keer is
het jouw beurt. Denk er eens over na.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik denk nooit na, vooral niet om een voorstel aan te nemen,
dat in mijn geest valt; ik neem het zonder bedenken aan. Bovendien zijn
schilder- en dichtkunst zusters.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Schoonzusters,&rdquo; vond Marcel.</p>
<p>Op dat oogenblik kwamen Colline en Rodolphe, die elkaar op straat
ontmoet hadden, terug.</p>
<p>Marcel en Schaunard stelden hen van hun vennootschap in kennis.</p>
<p>&bdquo;Heeren,&rdquo; riep Rodolphe uit, terwijl hij het in zijn
broekzak liet rinkelen<span class="corr" id="xd20e1039" title="Bron: .">,</span> &bdquo;ik offreer het gezelschap een
diner.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat was juist mijn plan ook,&rdquo; zeide Colline, terwijl
hij uit zijn zak een goudstuk haalde, dat hij als een monocle naar zijn
oog bracht. &bdquo;Mijn prins heeft mij dat gegeven voor een
Hindostansch-Arabische grammatica, die ik zooeven voor zes stuivers
gekocht heb.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb38" href="#pb38"
name="pb38">38</a>]</span></p>
<p>&bdquo;En ik,&rdquo; zeide Rodolphe, &bdquo;heb mij door den kassier
van de Echarpe d&rsquo;Iris een voorschot laten geven van dertig
francs, onder voorgeven, dat ik mij moest laten inenten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Het is vandaag dus Heiligendag,&rdquo; zeide Schaunard;
&bdquo;ik alleen heb niets gekregen, dat is toch
vernederend.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Intusschen,&rdquo; viel Rodolphe hem in de rede,
&bdquo;handhaaf ik mijn uitnoodiging voor een diner.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En ik ook,&rdquo; zeide Colline.</p>
<p>&bdquo;Nou<span class="corr" id="xd20e1055" title="Bron: &rdquo;,">,&rdquo;</span> zeide Rodolphe, &bdquo;dan zullen we
opgooien, wie betalen zal.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen,&rdquo; riep Schaunard uit, &bdquo;ik weet wat beters,
om jullie uit die moeilijkheid te helpen, heel wat beters.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En dat is?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Rodolphe betaalt het diner, en Colline geeft een
souper.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Een Salomo-oordeel,&rdquo; riep de wijsgeer uit.</p>
<p>&bdquo;Dan zal het vandaag nog erger toegaan dan op de bruiloft van
<span class="corr" id="xd20e1069" title="Bron: Gamacho">Camacho</span>,&rdquo;<a class="noteref" id="xd20e1072src" href="#xd20e1072" name="xd20e1072src">6</a> meende
Marcel.</p>
<p>Het diner had plaats in een proven&ccedil;aalsch restaurant in de
rue Dauphine, dat bekend was door zijn litteraire kellners en zijn
ayoli-gerechten. Daar zij nog een plaatsje over moesten houden voor het
souper, dronken en aten zij matig. De den vorigen avond tusschen
Colline en Schaunard, en later met Marcel aangeknoopte kennismaking
werd nu intiemer; de vier jonge mannen heschen de vlag van hun
kunstinzichten, en alle vier erkenden, dat zij met denzelfden moed en
dezelfde verwachtingen bezield waren. Al pratende en debatteerende,
bemerkten zij, dat zij gemeenschappelijke sympathie&euml;n hadden, dat
zij allen dien zin voor en die behendigheid hadden in geestige
schermutselingen, welke opvroolijken, zonder te <span class="pagenum">[<a id="pb39" href="#pb39" name="pb39">39</a>]</span>kwetsen;
dat alle mooie deugden der jeugd leefden in hun harten, die door het
zien of hooren van iets moois makkelijk in geestdrift waren te brengen.
Alle vier, van hetzelfde punt uitgegaan, om hetzelfde doel te bereiken,
waren van oordeel, dat iets anders dan het banale spel van het toeval
hen had samengebracht, en dat misschien de Voorzienigheid, de
natuurlijke beschermster der verlatenen, hen zoo samenvoerde en hun
heel zacht het woord van het Evangelie influisterde, dat eigenlijk de
eenige wet voor de geheele menschheid moest zijn: &bdquo;Helpt elkander
en hebt elkander lief!&rdquo;</p>
<p>Tegen het einde van het diner, dat een eenigszins ernstig karakter
had aangenomen, stond Rodolphe op, om een toast uit te brengen op de
toekomst; Colline antwoordde met een kleine toespraak, die aan geen
enkel boek ontleend en vrij van alle oratorische wendingen was, maar
heel eenvoudig de simpele taal der natuur sprak, die zoo goed doet
begrijpen wat zoo slecht gezegd wordt.</p>
<p>&bdquo;De philosoof lijkt wel niet wijs!&rdquo; mompelde Schaunard,
over zijn glas gebogen; &bdquo;nu dwingt hij me water in mijn wijn te
doen.&rdquo;</p>
<p>Na het diner gingen ze een pousse-caf&eacute; drinken in
<span class="ex">Momus</span>, waar zij den vorigen dag den avond ook
reeds hadden doorgebracht. Van dien dag af was het daar voor de overige
gasten niet meer uit te houden.</p>
<p>Na de koffie en de daarbij <span class="corr" id="xd20e1090" title="Bron: behooren">behoorenden</span> likeuren ging de nu voor goed
opgerichte bohème-clan terug naar de kamer van Marcel, die
voortaan den naam <span class="ex">Elys&eacute;e</span> Schaunard
droeg. Terwijl Colline het door hem beloofde souper ging bestellen,
haalden de anderen voetzoekers, vuurpijlen en andere stukken vuurwerk;
en voor zij aan tafel gingen, staken zij uit een der vensters een
prachtig vuurwerk af, dat het heele huis op stelten zette en gedurende
hetwelk de vier vrienden uit volle borst zongen: <span class="pagenum">[<a id="pb40" href="#pb40" name="pb40">40</a>]</span></p>
<p lang="fr">&bdquo;C&eacute;l&eacute;brons, c&eacute;l&eacute;brons,
c&eacute;l&eacute;brons ce beau jour!&rdquo;</p>
<p>Den volgenden ochtend vonden zij elkaar weer terug, doch ditmaal
zonder zich erover te verwonderen. Voor zij ieder weer tot hun werk
terugkeerden, gingen ze gezamenlijk eenvoudig dejeuneeren in
<span class="ex">Momus</span>, waar ze afspraken des avonds weer te
zullen bijeenkomen en waar men hen gedurende langen tijd dagelijks weer
zag verschijnen.</p>
<p>Dit zijn de hoofdpersonen, die men zal ontmoeten in de kleine
verhalen, waaruit dit boek bestaat, dat volstrekt geen roman is en geen
andere pretentie heeft dan die door zijn titel aangegeven; want de
tooneelen uit het Parijsche kunstenaars-leven zijn inderdaad niets
anders dan zedenstudi&euml;n, waarvan de helden behooren tot een tot
dusver verkeerd beoordeelde klasse, wier grootste gebrek een beetje
losbandigheid is, en die nog als excuus kunnen aanvoeren, dat die
losbandigheid een noodzakelijkheid is, welke het leven hun oplegt.
<span class="pagenum">[<a id="pb41" href="#pb41" name="pb41">41</a>]</span></p>
</div>
<div class="footnotes">
<hr class="fnsep">
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e452" href="#xd20e452src" name="xd20e452">1</a></span> Een
h&ocirc;tel in de tegenwoordige rue-Jean-Jacques-Rousseau, waarin
meubelverkoopingen gehouden werden.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e459" href="#xd20e459src" name="xd20e459">2</a></span> Een bekend
soort, met brons ingelegde meubelen.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e566" href="#xd20e566src" name="xd20e566">3</a></span> De in het
quartier latin gebruikelijke naam voor het Th&eacute;&acirc;tre du
Luxembourg.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e650" href="#xd20e650src" name="xd20e650">4</a></span>
Tweehoofdig.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e965" href="#xd20e965src" name="xd20e965">5</a></span> De
Regenboog.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e1072" href="#xd20e1072src" name="xd20e1072">6</a></span> Een
beroemde slemppartij uit Cervantes&rsquo; Don Quichotte, beschreven in
hoofdstuk XX van dat werk.</p>
</div>
</div>
<div id="ch2" class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 id="xd20e1108" class="label">Hoofdstuk II.</h2>
<h2 class="main">Een gezant der Voorzienigheid.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">Schaunard en Marcel, die reeds van den vroegen ochtend
af dapper aan het werk waren, hielden plotseling op.</p>
<p>&bdquo;Alle duivels, wat heb ik een honger!&rdquo; zeide Schaunard;
en hij voegde er langs zijn neus weg aan toe: &bdquo;Wordt er vandaag
niet gedejeuneerd?&rdquo;</p>
<p>Marcel scheen over die meer dan ooit ongelegen komende vraag zeer
verbaasd:</p>
<p>&bdquo;Sedert wanneer wordt er twee dagen achter elkaar
gedejeuneerd?&rdquo; zeide hij. &bdquo;Het was gisteren
Donderdag.&rdquo;</p>
<p>En, om zijn antwoord als het ware meer kracht bij te zetten, wees
hij met zijn schilderstokje op het gebod der Kerk.</p>
<div lang="fr" class="lgouter">
<p class="line">&bdquo;Vendredi chair ne mangeras,</p>
<p class="line">Ni autre chose pareillement.&rdquo;</p>
</div>
<p class="first">Schaunard kon geen antwoord vinden en begon weer te
werken aan zijn schilderij, dat een vlakte voorstelde met een rooden en
een blauwen boom, die elkaar een hand- of liever takdruk gaven. Een
zeer duidelijke en inderdaad ook zeer philosophische toespeling op de
heerlijkheden der vriendschap.</p>
<p>Op dat oogenblik klopte de concierge aan de deur. Hij bracht een
brief voor Marcel.</p>
<p>&bdquo;Drie sous,&rdquo; zeide hij. <span class="pagenum">[<a id="pb42" href="#pb42" name="pb42">42</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Heusch?&rdquo; antwoordde de kunstenaar. &bdquo;Die mag je
houden.&rdquo;</p>
<p>En hij sloeg de deur voor zijn neus dicht.</p>
<p>Marcel verbrak het zegel en las. Bij de eerste woorden reeds begon
hij te springen als een acrobaat en hief luidkeels het volgende lied,
dat bij hem de hoogste graad van verrukking was, aan:</p>
<div lang="fr" class="lgouter">
<p class="line">&bdquo;Y&rsquo;avait quat&rsquo; jeunes gens du
quartier</p>
<p class="line">Ils &eacute;taient tous les quatre malades;</p>
<p class="line">On les a m&rsquo;n&eacute;s &agrave; <span class="corr"
id="xd20e1148" title="Bron: l&rsquo;H&oacute;tel">l&rsquo;H&ocirc;tel</span>-Dieu</p>
<p class="line xd20e240">Eu! eu! eu! eu!<span class="corr" id="xd20e1153" title="Niet in bron">&rdquo;</span></p>
</div>
<p class="first">&bdquo;Prachtig,&rdquo; zeide Schaunard en
vervolgde:</p>
<div lang="fr" class="lgouter">
<p class="line">&bdquo;On les a mis dans un grand lit,</p>
<p class="line">Deux &agrave; la t&ecirc;te et deux au pied.</p>
</div>
<p class="first"><span class="corr" id="xd20e1163" title="Niet in bron">&bdquo;</span>Dat kennen we al.&rdquo;</p>
<p>Marcel ging door:</p>
<div lang="fr" class="lgouter">
<p class="line">&bdquo;Ils virent arriver un&rsquo; petit&rsquo;
soeur,</p>
<p class="line xd20e240">Eur! eur! eur! eur!&rdquo;</p>
</div>
<p class="first">&bdquo;Als je niet oogenblikkelijk ophoudt,&rdquo;
zeide Schaunard, die reeds <span class="corr" id="xd20e1175" title="Bron: symptonen">symptomen</span> van hersenverweeking begon te
voelen, &bdquo;dan ga ik het allegro van mijn symphonie over den
<span class="ex">Invloed van het Blauw in de Kunsten</span>
spelen.&rdquo;</p>
<p>En hij stapte reeds naar zijn piano.</p>
<p>Dit dreigement werkte als een droppel koud water, die in een
borrelende vloeibare massa valt.</p>
<p>Marcel kalmeerde als door een tooverslag.</p>
<p>&bdquo;Hier!&rdquo; zeide hij, terwijl hij den brief aan zijn vriend
gaf; &bdquo;lees!&rdquo;</p>
<p>Het was een uitnoodiging voor een diner van een
d&eacute;put&eacute;, een verlicht beschermer der kunsten in het
algemeen <span class="pagenum">[<a id="pb43" href="#pb43" name="pb43">43</a>]</span>en in het bijzonder van Marcel, die een schilderij
van zijn landhuis gemaakt had.</p>
<p>&bdquo;Dat is voor vandaag,&rdquo; zeide Schaunard; &bdquo;jammer,
dat het geen invitatie voor twee personen is. Maar daar bedenk ik me,
dat jouw d&eacute;put&eacute; ministerieel gezind is; je kan, je mag
die uitnoodiging niet aannemen: je principes verbieden je brood te
eten, dat gedrenkt is in het zweet van het volk.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ba!&rdquo; zeide Marcel, &bdquo;mijn d&eacute;put&eacute;
behoort tot de linkerzijde van het centrum; hij heeft pas nog tegen de
regeering gestemd. Bovendien zal hij wel een opdracht voor me hebben,
en hij heeft me beloofd mij in andere kringen te introduceeren. En al
is het ook vandaag honderd maal Vrijdag, ik heb een honger als Ugolino
in zijn toren; ik wil vandaag dineeren en daarmede basta!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Er zijn nog andere hinderpalen,&rdquo; ging Schaunard voort,
die zijn jaloerschheid op het fortuintje, dat zijn vriend ten deel
viel, niet bedwingen kon. &bdquo;Je kunt toch niet zoo in je roode trui
en met je sjouwerspet op gaan dineeren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik zal van Rodolphe of Colline een pak leenen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Jeugdige dwaas! Ben je vergeten, dat wij den twintigsten van
de maand voorbij zijn en dat om dezen tijd de kleeren van die heeren
bij oom Jan logeeren?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar ik zal toch v&ograve;&ograve;r vijf uur wel een zwart
pak vinden,&rdquo; zeide Marcel.</p>
<p>&bdquo;Ik heb drie weken noodig gehad, om er een te vinden, toen ik
naar de bruiloft van mijn neef moest&mdash;en dat was toch in het begin
van Januari.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Nou dan ga ik zoo!&rdquo; antwoordde Marcel, terwijl hij met
groote passen de kamer op en en neer liep. &bdquo;Van mij zal niet
gezegd worden, dat een armzalige quaestie van etiquette mij heeft
weerhouden den eersten stap in de wereld te doen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O ja, dat is waar ook!&rdquo; viel Schaunard, die het
blijkbaar <span class="pagenum">[<a id="pb44" href="#pb44" name="pb44">44</a>]</span>pleizierig vond zijn vriend te plagen; &bdquo;hoe
staat het met je schoenen?&rdquo;</p>
<p>Marcel ging in een toestand van niet te beschrijven opwinding weg.
Na verloop van twee uur kwam hij terug met een boord.</p>
<p>&bdquo;Dat is alles wat ik heb kunnen vinden,&rdquo; zeide hij met
een deerniswaardig gezicht.</p>
<p>&bdquo;Daarvoor hadt je waarachtig niet zoo behoeven rond te
loopen,&rdquo; antwoordde Schaunard; &bdquo;we hebben hier papier
genoeg, om er een dozijn te maken.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar alle duivels!&rdquo; riep Marcel uit en rukte daarbij de
haren uit zijn hoofd; &bdquo;we moeten hier toch kleeren
hebben.&rdquo;</p>
<p>En in alle hoekjes en gaatjes der beide kamers begon hij een
nauwgezet onderzoek.</p>
<p>Na een uur zoekens had hij het volgende costuum bij elkaar:</p>
<p>Een geruite broek.</p>
<p>Een grijze hoed.</p>
<p>Een roode das.</p>
<p>Een eertijds witte handschoen.</p>
<p>Een zwarte handschoen.</p>
<p>&bdquo;Daar zijn in geval van nood ten minste twee zwarte
handschoenen uit te maken,&rdquo; zeide Schaunard. &bdquo;Maar wanneer
je aangekleed bent, zal je er uitzien als het zonnespectrum. Doch dat
is minder&mdash;je bent schilder.&rdquo;</p>
<p>Intusschen paste Marcel de schoenen.</p>
<p>O ramp! Ze waren beide van denzelfden voet.</p>
<p>Daar zag de wanhopige kunstenaar in een hoek een ouden schoen,
waarin ze gewoonlijk hun leege verfblazen gooiden. Hij maakte er zich
meester van.</p>
<p>&bdquo;Van kwaad tot erger,&rdquo; zeide zijn ironische makker:
&bdquo;de een is puntig en de ander breed van voren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat zie je niet; ik zal ze lakken.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb45" href="#pb45" name="pb45">45</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Dat is een id&eacute;e! Nu ontbreekt je alleen nog de
onontbeerlijke rok.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O,&rdquo; zeide Marcel, terwijl hij zich van woede in zijn
vuisten beet &bdquo;ik zou tien jaar van mijn leven en mijn rechterhand
geven, als ik er een had.&rdquo;</p>
<p>Op dit oogenblik hoorden zij opnieuw op de deur kloppen. Marcel ging
open doen.</p>
<p>&bdquo;Mijnheer Schaunard?&rdquo; zeide een vreemdeling, die op den
drempel bleef staan.</p>
<p>&bdquo;Dat ben ik,&rdquo; antwoordde de schilder en verzocht hem
binnen te komen.</p>
<p>&bdquo;Mijnheer,&rdquo; zeide de onbekende, die een van die
trouwhartige gezichten had, welke den provinciaal kenmerken,
&bdquo;mijn neef heeft me verteld, dat u zoo mooi portretten kunt
schilderen; en daar ik op het punt sta een reis naar de koloni&euml;n
te maken, als gedelegeerde der raffinadeurs van Nantes, zou ik gaarne
een souvenir van mij aan mijn familie achterlaten. Daarom ben ik naar u
toe gekomen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O, heilige Voorzienigheid!&rdquo; ... mompelde Schaunard.
&bdquo;Marcel, geef een stoel aan mijnheer....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Blancheron,&rdquo; vulde de vreemdeling aan;
&bdquo;Blancheron uit Nantes, afgevaardigde van de suikerindustrie,
oud-burgemeester van V...., kapitein van de garde nationale, en
schrijver van een brochure over de suikerquaestie.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik voel mij zeer vereerd, dat ik door u gekozen ben,&rdquo;
zeide de artist, terwijl hij een buiging maakte voor den gedelegeerde
der raffinadeurs. &bdquo;En hoe wenscht u uw portret te
hebben?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Een miniature, zooals dit,&rdquo; antwoordde mijnheer
Blancheron, terwijl hij op een portret in olieverf wees; want, zooals
voor zoovele anderen, is voor den gedelegeerde alles, wat geen verf op
huizen is, miniatuur: zij kennen geen middenweg. <span class="pagenum">[<a id="pb46" href="#pb46" name="pb46">46</a>]</span></p>
<p>Dit na&iuml;eve antwoord deed Schaunard dadelijk begrijpen met wien
hij te doen had, vooral toen de vreemdeling er nog aan toevoegde, dat
hij gaarne zijn portret in fijne kleuren geschilderd wilde hebben.</p>
<p>&bdquo;Ik gebruik nooit andere,&rdquo; zeide Schaunard. &bdquo;En in
welke grootte wilt u uw portret?&rdquo;</p>
<p><span class="corr" id="xd20e1278" title="Niet in bron">&bdquo;</span>Zoo groot ongeveer,&rdquo; antwoordde
mijnheer Blancheron, op een doek van twintig francs wijzend. &bdquo;Wat
is de prijs daarvan?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Vijftig tot zestig francs; vijftig zonder handen en zestig
met.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Drommels, mijn neef sprak van dertig francs.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat hangt af van het seizoen,&rdquo; zeide de schilder;
&bdquo;in sommige tijden zijn de kleuren veel duurder.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zoo, dat is dus net als met den suiker.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Precies eender.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Nou, voor vijftig francs dan,&rdquo; zeide mijnheer
Blancheron.</p>
<p>&bdquo;Dat zou ik u niet aanraden; voor tien francs meer schilder ik
u met uw suiker-brochure in uw handen, dat zal meer effect
maken.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Waarachtig, u hebt gelijk!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Lieve Hemel,&rdquo; zeide Schaunard in zichzelf; &bdquo;als
hij zoo doorgaat, dan barst ik nog los en gooi ik hem een van mijn
stukken naar zijn hoofd.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Heb je gezien?&rdquo; fluisterde Marcel hem in.</p>
<p>&bdquo;Wat?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hij heeft een rok.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik snap je en ik zal je helpen. Laat mij maar
begaan.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Welnu, mijnheer,&rdquo; zeide de gedelegeerde, &bdquo;wanneer
zullen we beginnen? We moeten niet te lang wachten, want ik vertrek
eerstdaags.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik moet zelf een klein reisje maken; overmorgen verlaat ik
Parijs. Als u het dus goed vindt, zullen we maar <span class="pagenum">[<a id="pb47" href="#pb47" name="pb47">47</a>]</span>dadelijk
beginnen. Een flinke s&eacute;ance zal de zaak zeer
bespoedigen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar het zal zoo dadelijk donker zijn, en u kunt toch niet
bij kunstlicht schilderen,&rdquo; zeide mijnheer Blancheron.</p>
<p>&bdquo;Mijn atelier is z&ograve;&ograve; ingericht, dat ik er op
ieder uur van den dag kan werken...&rdquo; viel de schilder hem in de
rede. &bdquo;Als u uw rok wilt uittrekken en de pose aannemen, zullen
we beginnen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Mijn rok uittrekken? Waarom?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hebt u niet gezegd, dat het een portret voor uw familie moet
zijn?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zeker.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dan moet u ook in een kamerjapon geschilderd worden. Dat is
trouwens gewoonte ook.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar ik heb geen kamerjapon bij me.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik heb er een. Ik ben voor zulke gevallen ingericht,&rdquo;
zeide Schaunard en gaf zijn model een oud met verfvlekken overladen
vod, dat den eerzamen provinciaal op het eerste gezicht deed
aarzelen.</p>
<p>&bdquo;Dat is al een heel raar kleedingstuk,&rdquo; zeide hij.</p>
<p>&bdquo;En heel kostbaar,&rdquo; antwoordde de schilder.
&bdquo;Indertijd heeft een Turksch vizier het cadeau gegeven aan Horace
Vernet, die het weer aan mij vermaakt heeft. Ik ben zijn
leerling.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Bent u een leerling van Vernet?&rdquo; vroeg Blancheron.</p>
<p>&bdquo;Ja, mijnheer, en daar ben ik trotsch
op.&mdash;Schande,&rdquo; mompelde hij in zichzelf, &bdquo;ik
verloochen mijn goden.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Daar hebt u dan ook reden voor, jonge man,&rdquo; antwoordde
de gedelegeerde, terwijl hij de kamerjapon van zoo voorname afkomst
aantrok.</p>
<p>&bdquo;Hang den rok van mijnheer aan den porte-manteau,&rdquo; zeide
Schaunard met een beteekenisvollen blik tot zijn vriend.</p>
<p>&bdquo;Zeg eens,&rdquo; mompelde Marcel, terwijl hij zich op zijn
<span class="pagenum">[<a id="pb48" href="#pb48" name="pb48">48</a>]</span>prooi wierp en heimelijk naar Blancheron wees
&bdquo;hij ziet er prachtig uit zoo! Als je hem zoo eens schilderen
kon!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik zal het probeeren! Maar dat is van minder belang, kleed je
gauw aan en maak, dat je weg komt, maar zorg, dat je om tien uur terug
bent; ik zal hem wel tot zoo lang aan de praat houden. Maar
v&ograve;&ograve;r alles, vergeet niet iets voor me mede te
brengen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik zal een ananas voor je meebrengen,&rdquo; antwoordde
Marcel en maakte, dat hij weg kwam.</p>
<p>Hij kleedde zich in vliegenden haast. De rok paste hem, alsof hij
hem aangemeten was. Dan ging hij door de tweede deur van het atelier
weg.</p>
<p>Schaunard was intusschen met werken begonnen. Toen het heelemaal
donker geworden was, hoorde mijnheer Blancheron het zes uur slaan en
bedacht zich, dat hij nog niet gedineerd had. Hij vertelde dat aan den
schilder.</p>
<p>&bdquo;Ik verkeer in hetzelfde geval, maar om u ter wille te zijn,
zal ik mij daarvan vanavond maar speenen,&rdquo; zeide Schaunard;
&bdquo;wel had ik voor vanavond een invitatie in den faubourg
Saint-Germain, maar we kunnen het werk nu niet afbreken, dat zou schade
doen aan de gelijkenis.&rdquo;</p>
<p>En hij begon weer te werken.</p>
<p>&bdquo;Maar,&rdquo; zeide hij plotseling, &bdquo;we zouden kunnen
dineeren, zonder dat we ons werk onderbreken. Er is hier vlak bij een
uitstekend restaurant, vanwaar ze ons alles, wat we willen, kunnen
brengen.&rdquo;</p>
<p>En Schaunard wachtte met spanning de uitwerking van zijn trio
meervouden af.</p>
<p>&bdquo;Ik ben het volkomen met u eens,&rdquo; zeide mijnheer
Blancheron, &bdquo;en het zal mij aangenaam zijn, indien u mij de eer
wilt aandoen aan tafel mijn gast te zijn.&rdquo;</p>
<p>Schaunard maakte een buiging.</p>
<p>&bdquo;Waarachtig,&rdquo; zeide hij tot zichzelf, &bdquo;het is een
brave kerel, een ware gezant der Voorzienigheid. Wilt u het
<span class="pagenum">[<a id="pb49" href="#pb49" name="pb49">49</a>]</span>menu maar opmaken?&rdquo; vroeg hij aan zijn
amphytrion.<a class="noteref" id="xd20e1373src" href="#xd20e1373" name="xd20e1373src">1</a></p>
<p>&bdquo;Het zal mij aangenaam zijn, indien u zich daarmede belasten
wilt,&rdquo; antwoordde deze beleefd.</p>
<p>&bdquo;Dat zal je berouwen,&rdquo; zong de schilder, die
vliegensvlug de trap afstormde.</p>
<p>Hij ging het restaurant binnen, liep naar de toonbank en stelde een
menu samen, dat den Vatel<a class="noteref" id="xd20e1382src" href="#xd20e1382" name="xd20e1382src">2</a> in den winkel bij het lezen
bleek deed worden.</p>
<p>&bdquo;En goede Bordeaux.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wie betaalt dat?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik waarschijnlijk niet,&rdquo; zeide Schaunard; &bdquo;maar
een oom van me, een lekkerbek en fijnproever, dien u boven bij me zult
zien. Zet dus je beste beentje voor en zorg, dat we binnen een half uur
kunnen eten en denk erom, op echt porcelein.&rdquo;</p>
<hr class="tb">
<p>Om acht uur voelde mijnheer Blancheron reeds behoefte aan de borst
van een vriend zijn denkbeelden over de suikerindustrie uit te storten,
en declameerde hij voor Schaunard de brochure, die hij geschreven
had.</p>
<p>Deze begeleidde hem op den piano.</p>
<p>Om tien uur dansten mijnheer Blancheron en zijn vriend een galop en
tutoyeerden elkaar.</p>
<p>Om elf uur zwoeren zij elkaar eeuwige trouw en maakten een
testament, waarin zij elkaar wederkeerig hun fortuin nalieten.</p>
<p>Om twaalf uur kwam Marcel thuis en vond ze in elkanders armen. Ze
zwommen in tranen. Er stond al een halve duim water in het atelier.
Marcel stootte zich tegen de tafel en zag de schitterende
overblijfselen van het heerlijke festijn. Hij onderzocht de
flesschen&mdash;zij waren totaal leeg. <span class="pagenum">[<a id="pb50" href="#pb50" name="pb50">50</a>]</span></p>
<p>Hij wilde Schaunard wakker maken, maar deze dreigde hem te zullen
vermoorden, als hij hem Mijnheer Blancheron, dien hij als hoofdkussen
gebruikte, wilde ontrooven.</p>
<p>&bdquo;Ondankbare!&rdquo; zeide Marcel, terwijl hij uit zijn rokzak
een handvol noten te voorschijn haalde. &bdquo;Mij vermoorden, mij, die
een diner voor hem meegebracht heb.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb51" href="#pb51" name="pb51">51</a>]</span></p>
</div>
<div class="footnotes">
<hr class="fnsep">
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e1373" href="#xd20e1373src" name="xd20e1373">1</a></span>
Gastheer.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e1382" href="#xd20e1382src" name="xd20e1382">2</a></span> Vatel
was de hofkok van Lodewijk XIV.</p>
</div>
</div>
<div id="ch3" class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 id="xd20e1411" class="label">Hoofdstuk III.</h2>
<h2 class="main">De liefde in den Vastentijd.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">Op een avond in den vastentijd kwam Rodolphe al vroeg
thuis met het vaste plan om te gaan werken. Doch nauwlijks had hij zich
aan tafel gezet en zijn pen in den inktkoker gedoopt, toen zijn
aandacht door een zonderling geluid getrokken werd; en toen hij
luisterde aan het indiscrete beschot, dat hem van de kamer ernaast
scheidde, hoorde hij heel duidelijk een regelmatigen dialoog van kussen
en andere amoureuse klanknabootsingen.</p>
<p>&bdquo;Drommels!&rdquo; dacht Rodolphe, terwijl hij op de pendule
keek, &bdquo;het is nog niet laat ... en mijn buurvrouw is een Julia,
die haar Romeo gewoonlijk nog lang na het zingen van de leeuwerik bij
zich houdt. Ik zal vannacht niet kunnen werken.&rdquo; En hij zette
zijn hoed op en ging uit.</p>
<p>Toen hij zijn sleutel in de portiersloge wilde leggen, vond hij de
vrouw van den concierge in de armen van een galant. De arme vrouw was
er zoo verschrikt door, dat er meer dan vijf minuten verliepen, voordat
zij kon opentrekken.</p>
<p>&bdquo;Ha!&rdquo; dacht Rodolphe, &bdquo;er zijn dus oogenblikken,
waarop de portiersters weer vrouwen worden.&rdquo;</p>
<p>Toen hij de huisdeur opende, vond hij in den hoek een dragonder en
een keukenmeid in een avondmantel staan, die elkaar bij de hand
vasthielden en het geld der liefde wisselden.</p>
<p>&bdquo;Alle duivels!&rdquo; zeide Rodolphe met een toespeling op
<span class="pagenum">[<a id="pb52" href="#pb52" name="pb52">52</a>]</span>den krijgsman en zijn robuste vriendin, &bdquo;dat
zijn een paar ketters, die er niet aan denken, dat wij in de vasten
zijn.&rdquo;</p>
<p>En hij ging de straat op naar een van zijn vrienden, die in de buurt
woonde.</p>
<p>&bdquo;Als Marcel thuis is,&rdquo; zeide hij tot zichzelf,
&bdquo;dan kunnen we den avond doorbrengen met eens lekker Colline over
den hekel te halen. Je moet toch wat doen ....&rdquo;</p>
<p>Op zijn krachtig kloppen werd de deur op een kiertje open gemaakt en
vertoonde zich daarin een jonge man met alleen een monocle op en een
hemd aan.</p>
<p>&bdquo;Ik kan je vandaag niet ontvangen,&rdquo; zeide hij tegen
Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Waarom niet?&rdquo; vroeg deze.</p>
<p>&bdquo;Hier!&rdquo; zeide Marcel en hij wees op een vrouwehoofd, dat
achter een bedgordijn te voorschijn kwam; &bdquo;hier heb je mijn
antwoord!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zij is niet mooi!&rdquo; antwoordde Rodolphe, toen de deur
voor zijn neus gesloten was. &bdquo;Maar wat nu?&rdquo; zeide hij, toen
hij weer op straat was. &bdquo;Als ik eens naar Colline ging? Dan
zouden we eens lekker over Marcel kunnen kletsen.&rdquo;</p>
<p>Toen hij de gewoonlijk donkere en weinig drukke rue de l&rsquo;Ouest
doorging, zag hij plotseling een schaduw, die melancholiek heen en weer
liep en binnensmonds verzen scheen te reciteeren.</p>
<p>&bdquo;He, he,&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;welk sonnet loopt daar
zoo te blauwbekken? Lieve Hemel, het is Colline.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;He, Rodolphe! Waar is de reis naar toe?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Naar jou.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Daar zal je me niet vinden.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat doe je hier?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik wacht.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En waar wacht je op?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ach!&rdquo; zeide Colline met spottende hoogdravendheid,
&bdquo;waarop kan je wachten, wanneer je twintig bent, de <span class="pagenum">[<a id="pb53" href="#pb53" name="pb53">53</a>]</span>hemel
van sterren fonkelt en liederen door de lucht weerklinken?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Spreek toch in proza.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik wacht op een vrouw.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Bonsoir,&rdquo; zeide Rodolphe, die in zichzelf pratend
verder ging. &bdquo;Bliksems! Is het dan vandaag St. Cupido en zou ik
geen stap kunnen verzetten zonder op verliefden te stooten? Het is
onzedelijk, schandelijk. Waarom doet de politie er niets
aan?&rdquo;</p>
<p>Daar de Luxembourg nog open was, ging Rodolphe dien binnen, om zijn
weg te bekorten. In de verlaten lanen zag hij dikwijls, als verschrikt
door zijn passen, geheimzinnig elkaar omvattende paren voor zich uit
vluchten, die, zooals een dichter gezongen heeft, de dubbele wellust
der stilte en der schaduw zoeken.</p>
<p>&bdquo;Net een avond, die uit een roman overgeschreven is,&rdquo;
zeide hij tot zichzelf. En toch ging hij, zijns ondanks door een
smachtende bekoring bevangen, op een bank zitten en keek sentimenteel
naar de maan.</p>
<p>Na eenigen tijd was hij geheel door een hallucinatiekoorts bevangen.
Het was, alsof de marmeren goden en hero&euml;n, die den tuin bevolken,
van hun voetstukken afdaalden, om aan de godinnen en hero&iuml;nen het
hof te maken; en hij hoorde heel duidelijk hoe de dikke Hercules de
Velleda, wier tunica hem buitengewoon kort voorkwam, galante
complimentjes influisterde.</p>
<p>Van af de bank, waarop hij zat, zag hij, hoe de zwaan uit het bassin
naar een nymph daar vlak bij ging.</p>
<p>&bdquo;Mooi!&rdquo; dacht Rodolphe, die dit alles mythologisch
opvatte, &bdquo;dat is Juppiter, die naar zijn rendez-vous met Leda
gaat. Als de bewaker ze nu maar niet betrapt.&rdquo;</p>
<p>Dan legde hij zijn hoofd in zijn handen en boog zich nog dieper in
de doornen van zijn gevoel. Doch op dit heerlijke oogenblik van zijn
droom werd Rodolphe plotseling <span class="pagenum">[<a id="pb54"
href="#pb54" name="pb54">54</a>]</span>wakker geschrikt door een
bewaker, die hem op zijn schouder tikte.</p>
<p>&bdquo;Mijnheer, de tuin wordt gesloten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is maar gelukkig ook,&rdquo; dacht Rodolphe. &bdquo;Als
ik hier nog vijf minuten bleef, zou ik in mijn hart meer
vergeet-mij-nietjes hebben dan er op de oevers van den Rijn of in de
romans van Alphonse Karr groeien.&rdquo;</p>
<p>En met zachte stem een sentimenteele romance, die voor hem de
Marseillaise der liefde was, neuri&euml;nd, verliet hij met vluggen pas
den Luxembourg.</p>
<p>Een half uur later zat hij&mdash;God weet hoe hij er kwam&mdash;in
den <span class="ex">Prado</span> voor een glas punch te praten met een
grooten, jongen man, die beroemd was om zijn neus, welke er door een
merkwaardig privilege van ter zijde snavelvormig en <span class="ex">en
face</span> plat uitzag; een meesterneus, wien het niet aan geest
ontbrak en die genoeg avonturen medegemaakt had, om in dergelijke
gevallen goeden raad te kunnen geven en zijn vriend nuttig te zijn.</p>
<p>&bdquo;Dus,&rdquo; zeide Alexandre Schaunard, de man met den neus,
&bdquo;je bent verliefd!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja, mijn waarde .... ik heb het daarnet plotseling te pakken
gekregen; precies hevige kiespijn, die je in je hart hebt.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Geef me je tabak eens,&rdquo; zeide Alexandre.</p>
<p>&bdquo;Stel je voor,&rdquo; ging Rodolphe voort, &bdquo;dat ik sinds
twee uur niets dan verliefden, mannen en vrouwen, twee aan twee,
tegenkom. Ik kwam op het denkbeeld den Luxembourg in te loopen, waar ik
allerlei soorten phantasmagorie&euml;n gezien heb; dat heeft me
buitengewoon aangegrepen; elegie&euml;n schieten in mij op; ik blaat en
ik kir; ik ben half lam, half duif geworden. Kijk me eens goed aan; ik
moet wol en veeren hebben.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat heb je toch gedronken?&rdquo; zeide Alexandre ongeduldig,
&bdquo;je laat me poseeren alsof ik een model ben.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb55" href="#pb55" name="pb55">55</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Ik verzeker je, dat ik volkomen helder ben,&rdquo;
zeide<a id="xd20e1513" name="xd20e1513"></a> Rodolphe. &bdquo;Of toch
eigenlijk niet. Maar ik moet je eerlijk bekennen, dat ik behoefte heb
om iets te omhelzen. Zie je, Alexandre, het is niet goed, dat de mensch
alleen zij: kort en goed je moet me helpen een vrouw te vinden .... Wij
zullen een rondgang door de balzaal maken, en daar moet jij de eerste,
die ik je aanwijs, gaan zeggen, dat ik haar liefheb.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Waarom ga je zelf dat haar niet zeggen?&rdquo; antwoordde
Alexandre met zijn prachtigen nasalen bas.</p>
<p>&bdquo;Ach mijn waarde,&rdquo; zeide Rodolphe, &bdquo;ik wil eerlijk
bekennen, dat ik heelemaal vergeten ben hoe je het aan moet pakken, om
zulke dingen te zeggen. Van al mijn liefderomans hebben mijn vrienden
de inleiding geschreven, sommigen zelfs de ontknooping. Ik heb nooit
een goed begin kunnen vinden.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Het is voldoende, om er een eind aan te kunnen maken,&rdquo;
zeide Alexandre; &bdquo;maar ik begrijp je. Ik heb een jong meisje
gezien, die veel van hobo&rsquo;s houdt. Misschien val je wel in haar
smaak.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ach!&rdquo; zeide Rodolphe, &bdquo;ik zou zoo graag zien, dat
zij witte handschoenen en blauwe oogen had.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Drommels, blauwe oogen, dat zal nog wel gaan .... maar witte
handschoenen .... je weet toch, dat je niet alles tegelijk hebben kan.
Maar laten we naar het aristocratische kwartier gaan.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Kijk,&rdquo; zeide Rodolphe, terwijl hij een salon
binnenging, waar de modepoppetjes zich ophielden, &bdquo;daar zit er
een, die me nog al zacht toeschijnt ....&rdquo; en hij wees op een vrij
elegant gekleed meisje, dat zich in een hoek teruggetrokken had.</p>
<p>&bdquo;Goed,&rdquo; antwoordde Alexandre; &bdquo;houd jij je maar
wat op den achtergrond; ik zal voor jou den fakkel van den hartstocht
in haar hart slingeren. Wanneer je moet komen, zal ik je roepen.&rdquo;
<span class="pagenum">[<a id="pb56" href="#pb56" name="pb56">56</a>]</span></p>
<p>Een minuut of tien stond Alexandre te praten met het jonge meisje,
dat nu en dan in een vroolijken lach uitbarstte en eindelijk Rodolphe
een glimlachje toewierp, dat meer dan duidelijk te kennen gaf: Kom
maar, je advocaat heeft zijn proces gewonnen.</p>
<p>&bdquo;Ga nu maar,&rdquo; zeide Alexandre; &bdquo;de overwinning is
ons; het kleintje zal in ieder geval niet wreed zijn, maar doe in den
beginne een beetje naief.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat behoef je me volstrekt niet te zeggen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ook goed,&rdquo; zeide Schaunard. &bdquo;Geef mij nu eerst
wat tabak en ga dan bij haar zitten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Lieve Hemel,&rdquo; zeide het jonge meisje, toen Rodolphe
naast haar plaats genomen had; &bdquo;wat een type, die vriend van je.
Hij heeft een stem als een jachthoorn.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat komt, omdat hij musicus is,&rdquo; antwoordde
Rodolphe.</p>
<p>Twee uur later bleven Rodolphe en zijn vriendinnetje voor een huis
in de rue Saint-Denis staan.</p>
<p>&bdquo;Hier woon ik,&rdquo; zeide het jonge meisje.</p>
<p>&bdquo;Lieve Louise, wanneer zal ik je weer zien, en
waar?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Morgenavond om acht uur op je kamer.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Heusch?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hier heb je mijn woord,&rdquo; antwoordde Louise, terwijl zij
Rodolphe haar frissche wangen toestak, die zoo maar in die prachtige
rijpe vruchten van jeugd en gezondheid beet.</p>
<p>Dol en dronken van liefde kwam Rodolphe weer op zijn kamer.</p>
<p>&bdquo;O,&rdquo; zeide hij, terwijl hij met groote passen op en neer
liep; &bdquo;dat kan zoo maar niet afloopen! Ik moet verzen
maken.&rdquo;</p>
<p>Den volgenden morgen vond de concierge in de kamer een dertig
blaadjes papier, aan het hoofd waarvan majestueus deze enkele
alexandrijn prijkte:</p>
<p lang="fr">&bdquo;O l&rsquo;Amour! <span class="corr" id="xd20e1564"
title="Bron: &oacute;">&ocirc;</span> l&rsquo;Amour! prince de la
jeunesse!&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb57" href="#pb57" name="pb57">57</a>]</span></p>
<p>Rodolphe was dien dag, tegen zijn gewoonte in, al heel vroeg wakker,
en hoewel hij weinig geslapen had, stond hij dadelijk op.</p>
<p>&bdquo;Dus,&rdquo; riep hij uit, &bdquo;is het vandaag de groote dag
.... Maar nog twaalf uur wachten .... Hoe die twaalf eeuwigheden
doorkomen?&rdquo;</p>
<p>En toen zijn blik op zijn schrijftafel viel, was het alsof zijn pen
heen en weer huppelde en tegen hem zei: Werk.</p>
<p>&bdquo;Werken? weg met het proza!... Ik wil niet hier blijven, het
stinkt hier naar inkt!&rdquo;</p>
<p>Hij ging naar een caf&eacute;, waar hij zeker was geen vrienden te
zullen aantreffen.</p>
<p>&bdquo;Zij zouden dadelijk zien, dat ik verliefd was,&rdquo; dacht
hij.</p>
<p>Na een zeer eenvoudig dejeuner gebruikt te hebben, liep hij naar het
station en stapte in een coup&eacute;.</p>
<p>Een half uur later was hij in de bosschen van Ville
d&rsquo;Avray.</p>
<p>Rodolphe wandelde den geheelen dag door de verjongde natuur en
keerde eerst tegen het vallen van den avond naar Parijs terug.</p>
<p>Nadat hij den tempel, die zijn afgod zou ontvangen in orde gemaakt
had, maakte hij een voor deze gelegenheid passend toilet, waarbij hij
het zeer betreurde, dat hij zich niet geheel in het wit kleeden
kon.</p>
<p>Tusschen zeven en acht uur was hij ten prooi aan een hevige
wacht-koorts, een langzame marteling, die hem zijn vroegere jaren en
zijn vroegere verliefdheden weer in de gedachte terugriep. Dan droomde
hij, volgens zijn gewoonte, reeds van een grooten hartstocht, een
liefde in tien deelen, een waar lyrisch gedicht met maneschijn,
ondergaande zon, afspraakjes onder wilgen, jaloezie, zuchten enz. enz.
Zoo ging het iederen keer, als het toeval een vrouw aan zijn deur
voerde, en geen enkele <span class="pagenum">[<a id="pb58" href="#pb58"
name="pb58">58</a>]</span>had hem verlaten zonder een aureool om haar
voorhoofd en een collier van tranen om haar hals.</p>
<p>&bdquo;Zij zouden liever een hoed of een paar schoenen
hebben,&rdquo; zeiden zijn vrienden.</p>
<p>Maar Rodolphe was hardnekkig en tot nog toe hadden de talrijke
ervaringen, die hij al had doorgemaakt, hem niet kunnen genezen. Hij
wachtte nog altijd op een vrouw, die een idool voor hem zou willen
zijn, een engel in zijde en fluweel, tot wie hij, als de inspiratie ze
hem ingaf, zijn sonnetten kon richten.</p>
<p>Eindelijk hoorde Rodolphe het &bdquo;gewijde uur&rdquo; slaan, en
toen de laatste slag weerklonk, meende hij te zien dat de Amor en de
Psyche op zijn pendule hun albasten lichamen tegen elkaar drukten. Op
hetzelfde oogenblik werd er tweemaal bescheiden aan de deur
geklopt.</p>
<p>Rodolphe ging open doen; het was Louise.</p>
<p>&bdquo;Je ziet, dat ik op tijd ben,&rdquo; zeide zij.</p>
<p>Rodolphe deed de gordijnen dicht en stak een nieuwe kaars aan.</p>
<p>Intusschen had de kleine haar sjaal afgedaan en haar hoed afgezet en
die beide op het bed gelegd. De hagelwitte lakens deden haar glimlachen
en bijna een kleur krijgen.</p>
<p>Louise was eerder gracieus dan mooi te noemen; haar frisch gezichtje
verried een aantrekkelijke vermenging van na&iuml;veteit en
schalkschheid. Het was iets als een motief van Greuze, gearrangeerd
door Gavarni<span class="corr" id="xd20e1610" title="Bron: ,">.</span><a class="noteref" id="xd20e1612src" href="#xd20e1612" name="xd20e1612src">1</a><a id="xd20e1614" name="xd20e1614"></a> De bekoorlijke, jeugdige vormen van het jonge meisje
kwamen zeer voordeelig uit door een toilet, dat, hoewel heel eenvoudig,
ook bij haar die aangeboren kennis verried <span class="pagenum">[<a id="pb59" href="#pb59" name="pb59">59</a>]</span>van
koketterie, welke alle vrouwen bezitten van af haar eerste windselen
tot aan haar bruidskleed. Louise scheen bovendien in het bijzonder de
theorie der houdingen bestudeerd te hebben en nam voor Rodolphe, die
haar met kunstenaarsoogen beschouwde, een reeks verleidelijke standen
aan, die in hun gemaniereerdheid dikwijls meer gracieus dan natuurlijk
waren: haar fijn geschoeide voetjes waren klein genoeg .... zelfs voor
een romanticus, die Andalusische of Chineesche miniaturen als zijn
ideaal beschouwt. Haar teere handen verrieden, dat zij niet aan werken
gewoon waren. Inderdaad hadden zij in de laatste zes maanden de steken
der naalden niet behoeven te vreezen. In het kort Louise was een van
die trekvogeltjes, welke uit een gril en dikwijls uit noodzaak, haar
nestje voor een dag of liever voor een nacht bouwen in de dakkamertjes
van het Quartier latin en daar gaarne een paar dagen blijven, indien
men ze door aardige invallen of zijden linten weet te binden.</p>
<p>Na een uurtje met Louise gepraat te hebben, wees Rodolphe haar als
een navolgenswaardig voorbeeld den groep van Amor en Psyche.</p>
<p>&bdquo;Zijn dat niet Paul en Virginie?&rdquo; vroeg zij.</p>
<p>&bdquo;Ja,&rdquo; antwoordde Rodolphe, die haar niet dadelijk door
een tegenspraak wilde krenken.</p>
<p>&bdquo;Zij zijn goed nagemaakt,&rdquo; vond Louise.</p>
<p>&bdquo;O je!&rdquo; dacht Rodolphe, terwijl hij haar aankeek,
&bdquo;het arme kind is weinig bedreven in de litteratuur. Ik ben er
zeker van, dat zij alleen op de hoogte is van de orthographie van het
hart, die geen en of s in het meervoud schrijft. Ik zal een grammatica
voor haar koopen.&rdquo;</p>
<p>Toen Louise erover klaagde, dat haar schoenen haar knelden, hielp
hij haar voorkomend bij het uittrekken.</p>
<p>Plotseling ging het licht uit.</p>
<p>&bdquo;Hè?&rdquo; riep Rodolphe uit, &bdquo;wie heeft de
kaars uitgeblazen?&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb60" href="#pb60" name="pb60">60</a>]</span></p>
<p>Een vroolijke lach was het antwoord.</p>
<p>Enkele dagen later kwam Rodolphe op straat een van zijn vrienden
tegen.</p>
<p>&bdquo;Wat voer je toch uit?&rdquo; vroeg deze hem. &bdquo;We zien
je heelemaal niet meer.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik maak huiselijke <span class="corr" id="xd20e1644" title="Bron: poezie">po&euml;zie</span>,&rdquo; was Rodolphe&rsquo;s
antwoord.</p>
<p>De ongelukkige sprak de waarheid. Hij had aan Louise meer gevraagd
dan het arme kind hem had kunnen geven. Als doedelzak had zij niet de
tonen van een lier. Zij sprak, om zoo te zeggen, het patois der liefde
en Rodolphe wilde er absoluut de salontaal van spreken. Daardoor
begrepen zij elkaar nauwlijks.</p>
<p>Acht dagen later ontmoette Louise in hetzelfde danslokaal, waar zij
Rodolphe voor het eerst gezien had, een blonden jongen man, met wien
zij verscheidene malen danste en die haar na afloop van het bal naar
zijn kamer meenam.</p>
<p>Het was een tweedejaarsstudent, die heel goed het proza van het
pleizier sprak en mooie oogen en rinkelende zakken had.</p>
<p>Louise vroeg hem papier en inkt en schreef Rodolphe den volgenden
brief:</p>
<div class="blockquote">
<p class="first">&bdquo;Reeken niet meer op mei, ik omhels je voor het
laast. Adieu.</p>
<p class="signed">Louise.&rdquo;</p>
</div>
<p>Toen Rodolphe &rsquo;s avonds bij zijn thuiskomst dien brief las,
ging zijn licht plotseling uit.</p>
<p>&bdquo;Kijk!&rdquo; zeide hij nadenkend, &bdquo;dat is de kaars, die
ik den avond, dat Louise kwam, aangestoken heb: zij moest met onze
liaison sterven. Als ik het vooruit geweten had, zou ik een langere
genomen hebben,&rdquo; voegde hij er half spijtig, half boos bij en hij
legde het briefje van zijn ma&icirc;tresse in een lade, die hij wel
eens de catacomben van zijn liefde noemde. <span class="pagenum">[<a id="pb61" href="#pb61" name="pb61">61</a>]</span></p>
<p>Toen Rodolphe eenigen tijd later eens bij Marcel was, raapte hij, om
zijn pijp aan te steken, een stuk papier van den grond op, waarop hij
het schrift en de orthographie van Louise herkende.</p>
<p>&bdquo;Ik heb een autograaf van dezelfde hand,&rdquo; zeide hij tot
zijn vriend; &bdquo;maar er staan in den mijne twee fouten minder dan
in die van jou. Bewijst dat niet, dat zij meer van mij hield dan van
jou?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat bewijst, dat je een idioot bent!&rdquo; antwoordde
Marcel. &bdquo;Blanke schouders en blanke armen hebben geen grammatica
van noode.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb62" href="#pb62"
name="pb62">62</a>]</span></p>
</div>
<div class="footnotes">
<hr class="fnsep">
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e1612" href="#xd20e1612src" name="xd20e1612">1</a></span> Greuze,
volgens Diderot &bdquo;le peintre des familles et des honn&ecirc;tes
gens&rdquo;, is bekend door zijn sentimenteel-kokette meisjesfiguren;
Gavarni daarentegen gaf aan die koketterie een meer overmoedige
uitdrukking.</p>
</div>
</div>
<div id="ch4" class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 id="xd20e1675" class="label">Hoofdstuk IV.</h2>
<h2 class="main">Ali-Rodolphe, of de Turk tegen wil en dank.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">Door een ongastvrijen huisheer verbannen, leefde
Rodolphe sedert eenigen tijd in meer dwalenden toestand dan de wolken
en volmaakte zich, zoo goed hij kon, in de kunst zonder avondeten naar
bed te gaan of te soupeeren zonder naar bed te gaan. Zijn kok heette
het Toeval en hij logeerde meestal in het hotel: De Bloote Hemel.</p>
<p>Twee dingen echter verlieten Rodolphe te midden van al zijn
tegenspoeden nooit: zijn goed humeur en het manuscript van &bdquo;Le
Vengeur&rdquo;, een drama, dat een lijdensweg door alle Parijsche
schouwburgen gemaakt had.</p>
<p>Op een goeden dag, toen Rodolphe ten gevolge van een al te
fantastische danse macabre naar de &bdquo;nor&rdquo; gebracht was,
stond hij plotseling tegenover een oom van hem, een zekeren mijnheer
Monetti, kachelsmid, rookverdrijver en sergeant bij de garde nationale,
dien hij in geen eeuwigheid gezien had.</p>
<p>Geroerd door de tegenspoeden van zijn neef, beloofde oom Moretti
zijn positie te verbeteren. Wij zullen zien hoe, als de lezer tenminste
niet opziet tegen een zes verdiepingen hooge klimpartij.</p>
<p>De leuning dus gepakt en naar boven. Oef! honderd vijf-en-twintig
treden. Daar zijn we eindelijk boven. Nog een stap en wij zijn in de
kamer, nog een en wij zouden er niet meer in zijn. Het is wat klein,
maar het is hoog: en verder licht en lucht en uitzicht <span class="ex">first class</span>. <span class="pagenum">[<a id="pb63" href="#pb63" name="pb63">63</a>]</span></p>
<p>Het meubilair bestaat uit verschillende kachels in den vorm van een
schoorsteen, twee haarden, spaarovens (vooral wanneer je er geen vuur
in aanlegt), een dozijn aarden of ijzeren pijpen en een menigte
verwarmingstoestellen; laten we, om den inventaris te sluiten, nog
noemen, een aan twee in den muur geslagen spijkers bevestigde hangmat,
een tuinstoel met een poot eraf, een kandelaar met een afdruipglaasje
en verschillende andere kunst- en luxe voorwerpen.</p>
<p>Het tweede vertrek, het balcon, wordt gedurende het mooie seizoen
door twee in potten staande dwerg-cypressen in een park veranderd.</p>
<p>Op het oogenblik, dat wij binnentreden, be&euml;indigt de bewoner
van die heerlijkheid, een jonge als een Turk uit een op&eacute;ra
comique gekleede jonge man, een maaltijd, waarbij hij, zooals de
aanwezigheid van een ex-ham en een te voren volle flesch wijn verraadt,
op snoode wijze de wet van den propheet schendt. Na afloop van den
maaltijd strekt de jonge man zich op zijn Oostersch uit op den vloer en
begint nonchalant een met J. G.<a class="noteref" id="xd20e1699src"
href="#xd20e1699" name="xd20e1699src">1</a> gemerkte pijp te rooken.
Terwijl hij zich geheel en al overgaf aan deze Aziatische
gelukzaligheid, streelde hij van tijd tot tijd den rug van een
prachtigen Newfoundlander, die ongetwijfeld die liefkoozing beantwoord
zou hebben, als hij niet van terra cotta geweest was. Plotseling hoorde
men op de gang geluid van stappen; de deur ging open en een man kwam
binnen, die, zonder een woord te zeggen, recht op een der beide
haarden, welke als secretaire dienst deed, toeliep, het deurtje van den
oven openmaakte en er een rol papier uitnam, dat hij met groote
aandacht ging lezen.</p>
<p>&bdquo;Wat?&rdquo; riep de pas binnengekomene met een sterk
<span class="pagenum">[<a id="pb64" href="#pb64" name="pb64">64</a>]</span>Piemonteesch accent; &bdquo;heb je dat hoofdstuk
over de luchtgaten nog niet af?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neem me niet kwalijk, oom,&rdquo; antwoordde de Turk,
&bdquo;het hoofdstuk over de luchtgaten is een van de interessantste
van uw boek en vereischt een nauwkeurige studie. Ik ben bezig het te
bestudeeren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar, ellendeling, dat antwoordt je me iederen dag. En hoe
ver ben je met het hoofdstuk over de vulkachels?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;De vulkachel staat er goed voor. Maar van kachels gesproken,
oom, als u me wat hout zoudt willen geven, zou ik er niets tegen
hebben. Het is hier een klein Siberi&euml;. Ik heb het zoo koud, dat ik
den thermometer zeker beneden nul zou laten dalen alleen door er naar
te kijken.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat, heb je dien heelen takkebos al opgebruikt?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neem me niet kwalijk, oom, er zijn takkebossen en
takkebossen, en de uwe was al heel klein.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik zal een kolengruisblok boven laten brengen. Dat bewaart de
warmte.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Daarom geeft het die zeker niet.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Nou dan,&rdquo; zeide de Piemontees weggaande, &bdquo;ik zal
je wat talhout boven sturen. Maar morgen moet ik mijn hoofdstuk over de
vulkachels hebben.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wanneer ik vuur heb, zal ik daar beter vlam voor kunnen
vatten,&rdquo; zeide de Turk, terwijl de Piemontees de deur aan den
buitenkant sloot.</p>
<p>Wanneer we een tragedie aan het schrijven waren, zou nu het
oogenblik aangebroken zijn, om den vertrouwde te laten optreden. Hij
zou Noureddin of Osman moeten heeten en op tegelijk bescheiden en
beschermende wijze onzen held moeten naderen en hem zijn geheim
ontlokken met deze verzen:</p>
<div lang="fr" class="lgouter">
<p class="line">&bdquo;Quel funeste chagrin vous occupe, seigneur?</p>
<p class="line">&Agrave; votre auguste front, pourquoi cette
p&acirc;leur?</p>
<p class="line">Allah se montre-t-il &agrave; vos desseins contraire?
<span class="pagenum">[<a id="pb65" href="#pb65" name="pb65">65</a>]</span></p>
<p class="line">Ou le farouche Ali, par un ordre
s&eacute;vère,</p>
<p class="line">A-t-il sur d&rsquo;autres bords, en apprenant vos
v&oelig;ux,</p>
<p class="line">&Eacute;loign&eacute; la beaut&eacute; qui sut charmer
vos yeux<span class="corr" id="xd20e1741" title="Bron: .">?</span>&rdquo;</p>
</div>
<p class="first">Maar wij schrijven geen tragedie, en moeten het dus,
al hebben wij eigenlijk een vertrouwde dringend noodig, zonder hem
stellen.</p>
<p>Onze held is niet wat hij schijnt te zijn: de tulband maakt den Turk
niet. Deze jonge man is onze vriend Rodolphe, die door zijn oom onder
dak is gebracht, voor wien hij nu een &bdquo;Handboek voor den
Volmaakten Rookverdrijver&rdquo; samenstelt. Mijnheer Monetti, die voor
zijn kunst zeer geestdriftig was, had al zijn vrijen tijd gewijd aan de
rookverdrijverij. Deze waardige Piemontees had voor zijn gebruik een
stelregel gevonden, die bijna een pendant van dien van Cicero vormde,
en in oogenblikken van grooten geestdrift riep hij uit:
&bdquo;Nascuntur po&ecirc; .... liers&rdquo;<a class="noteref" id="xd20e1749src" href="#xd20e1749" name="xd20e1749src">2</a>. Op een
goeden dag was deze waardige Piemontees, tot nut en stichting van de
komende geslachten, op het denkbeeld gekomen een theoretischen codex te
formuleeren van de grondbeginselen der kunst, in de praktische
uitoefening waarvan hij uitblonk, en hij had, zooals wij gezien hebben,
zijn neef uitverkoren, om zijn diepzinnige denkbeelden te gieten in een
voor de menschheid begrijpelijken vorm. Rodolphe werd door hem gevoed,
gelegerd enz<span class="corr" id="xd20e1752" title="Niet in bron">.</span> ... en zou na de voltooiing van het Handboek
een gratificatie van honderd daalders krijgen.</p>
<p>Om zijn neef tot werken aan te sporen, had Monetti hem in de eerste
dagen edelmoedig een voorschot van vijftig francs gegeven. Maar
Rodolphe, die al in een jaar zoo&rsquo;n groote som niet gezien had,
was half waanzinnig van <span class="pagenum">[<a id="pb66" href="#pb66" name="pb66">66</a>]</span>blijdschap in gezelschap van zijn
daalders uitgegaan en bleef drie dagen onder water: den vierden kwam
hij, van de zwaarte der looddeelen bevrijd, weer boven.</p>
<p>Monetti, die vurig verlangde zijn Handboek af te zien, daar hij
hoopte er een brevet voor te krijgen, was bang voor nieuwe escapades
van zijn neef. Om hem tot werken te noodzaken en hem te beletten uit te
gaan, nam hij hem zijn kleeren af en gaf hem daarvoor in de plaats het
kostuum, waarin we hem zooeven hebben aangetroffen.</p>
<p>Desniettegenstaande vorderde het beroemde Handboek slechts piano
aan, daar Rodolphe te eenenmale de voor dit genre van litteratuur
vereischte eigenschappen miste. De oom wreekte zich over die trage
onverschilligheid ten opzichte der schoorsteenen door zijn neef een
aantal kwellingen te laten ondergaan. Nu eens gaf hij hem slechts
kleine maaltijden en meermalen liet hij hem zonder rooktabak.</p>
<p>Op een Zondag brak Rodolphe, na bloed en inkt over het beroemde
hoofdstuk der luchtgaten gezweet te hebben, zijn pen, die hem in de
vingers brandde, in twee&euml;n en ging een wandeling maken in zijn
park.</p>
<p>Maar als om hem te plagen en zijn lust nog meer te prikkelen, kon
hij nergens heen kijken, of hij zag voor ieder raam iemand zitten
rooken.</p>
<p>Op het vergulde balcon van een pasgebouwd huis kauwde een modegek in
een kamerjapon tusschen zijn tanden een aristocratischen panatella. Een
verdieping hooger joeg een artist den geurigen mist van Turksche tabak,
die in een pijp met barnsteenen mondstuk brandde, voor zich uit. Voor
het raam van een kroeg liet een dikke Duitscher zijn bier schuimen en
blies met mechanischen regelmaat dikke wolken uit zijn Cudmer-pijp. Op
straat kwamen zingend groepen werklieden met hun neuswarmers tusschen
de lippen voorbij. En ook alle <span class="pagenum">[<a id="pb67"
href="#pb67" name="pb67">67</a>]</span>andere voetgangers, die de
straat vulden, rookten.</p>
<p>&bdquo;Helaas!&rdquo; zuchtte Rodolphe, &bdquo;behalve ik en de
schoorsteenen van mijn oom, rookt op dit oogenblik alles in de
schepping.<span class="corr" id="xd20e1773" title="Niet in bron">&rdquo;</span></p>
<p>En met zijn voorhoofd op het hek van het balcon geleund, overdacht
hij hoe bitter eigenlijk het leven was.</p>
<p>Plotseling hoorde hij beneden zich een helderen, lang aangehouden
lach. Rodolphe boog zich wat voorover, om te zien, vanwaar die
uitbarsting van vreugde kwam, en hij bemerkte, dat hij opgemerkt was
door de bewoonster van de verdieping beneden hem: mademoiselle Sidonie,
de jeune première van het Th&eacute;&acirc;tre du
Luxembourg.</p>
<p>Mademoiselle Sidonie kwam nu buiten op haar balcon en rolde met
Castiliaansche handigheid lichte tabak, dien zij uit een geborduurden
fluweelen tabakszak nam, in een blaadje dun papier.</p>
<p>&bdquo;Wat een mooie tabakszak,&rdquo; mompelde Rodolphe met
contemplatieve bewondering.</p>
<p>&bdquo;Wie is die Ali-Baba?&rdquo; dacht op haar beurt mademoiselle
Sidonie.</p>
<p>En zij zon op een voorwendsel om een gesprek aan te knoopen met
Rodolphe, die van zijn kant niets liever wilde.</p>
<p>&bdquo;Lieve God!&rdquo; riep mademoiselle Sidonie uit, alsof zij
tegen zichzelf sprak, &bdquo;wat vervelend toch, nu heb ik geen
lucifers.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Mademoiselle, wilt u mij toestaan u er een paar aan te
bieden?&rdquo; vroeg Rodolphe, terwijl hij een paar lucifers in een
papiertje wikkelde en op het balcon liet vallen.</p>
<p>&bdquo;Dank u zeer!&rdquo; antwoordde Sidonie, terwijl zij haar
sigaret aanstak.</p>
<p>&bdquo;Mademoiselle ....&rdquo; ging Rodolphe voort, &bdquo;zou ik u
in ruil voor den kleinen dienst, dien mijn goede engel mij toegestaan
heeft u te bewijzen, u mogen vragen?...&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb68" href="#pb68" name="pb68">68</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Wat! Begint hij nu al te vragen!&rdquo; dacht Sidonie,
terwijl zij Rodolphe wat belangstellender opnam. &bdquo;O, die Turken!
Men zegt, dat zij wispelturig zijn, maar wel gezellige menschen. Spreek
mijnheer!&rdquo; zeide zij, terwijl zij naar Rodolphe opkeek;
&bdquo;wat wilt u?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O, mademoiselle, in naam der Christelijke barmhartigheid
smeek ik u om wat tabak: in geen twee dagen heb ik gerookt. E&eacute;n
pijp maar ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Met alle genoegen, mijnheer .... Maar hoe moet ik dat doen?
Neem de moeite om even een verdieping lager te komen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Helaas, dat is mij niet mogelijk .... Ik ben opgesloten, maar
mij blijft nog de vrijheid om een eenvoudig middel te
gebruiken.&rdquo;</p>
<p>En hij bond zijn pijp aan een touwtje en liet haar zakken op het
balcon, waar mademoiselle Sidonie haar eigenhandig goed vol stopte,
waarna Rodolphe haar, d. w. z. de pijp, weer langzaam en voorzichtig
opheesch, wat zonder ongeval gelukte.</p>
<p>&bdquo;O, mademoiselle,&rdquo; zeide hij tot Sidonie, &bdquo;wat zou
die pijp mij nog lekkerder smaken, indien ik ze aan het vuur van uw
oogen had kunnen aansteken.&rdquo;</p>
<p>Deze aardige vleierij beleefde nu minstens haar honderdsten druk,
maar mademoiselle Sidonie vond ze desniettemin prachtig.</p>
<p>&bdquo;U vleit me,&rdquo; meende ze te moeten antwoorden.</p>
<p>&bdquo;Ah, mademoiselle, ik verzeker u, dat u mij even bevallig
toeschijnt als de drie Grati&euml;n!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ali Baba is beslist zeer galant,&rdquo; dacht Sidonie ....
&bdquo;Bent u werkelijk een Turk?&rdquo; vroeg zij dan aan
Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Niet uit roeping,&rdquo; antwoordde hij, &bdquo;maar
<span class="ex">vi coactus</span>;<a class="noteref" id="xd20e1824src"
href="#xd20e1824" name="xd20e1824src">3</a> ik ben dramatisch auteur,
madame.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb69" href="#pb69" name="pb69">69</a>]</span></p>
<p>&bdquo;En ik dramatische artiste,&rdquo; antwoordde Sidonie.</p>
<p>Dan liet zij erop volgen:</p>
<p>&bdquo;Wilt u, waarde buurman, mij de eer aandoen bij mij te komen
dineeren en verder den avond door te brengen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Helaas, mademoiselle, hoewel deze uitnoodiging den hemel voor
mij opent, is het mij niet mogelijk haar aan te nemen. Zooals ik reeds
de eer gehad heb u te zeggen, ben ik achter slot en grendel gezet door
mijn oom, mijnheer Monetti, kachelsmid en rookverdrijver, wiens
secretaris ik op dit oogenblik ben.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En toch zult u met mij dineeren,&rdquo; antwoordde Sidonie;
&bdquo;let goed op: ik ga in mijn kamer en zal tegen mijn plafond
kloppen. Op de plek, waar ik klop, moet u kijken, en u zult daar de
sporen vinden van een kijkgat<a id="xd20e1839" name="xd20e1839"></a>,
een <span class="ex">judas</span>, dat daar vroeger was, maar nu sedert
lang dicht gespijkerd is: tracht het stuk hout, dat het gat afsluit, te
verwijderen, dan zullen we, hoewel ieder bij ons thuis, zoo goed als
samen zijn ....&rdquo;</p>
<p>Rodolphe zette zich dadelijk aan het werk. Na vijf minuten was er
een verbinding tusschen de twee kamers tot stand gebracht.</p>
<p>&bdquo;Helaas!&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;het gat is wel klein,
maar er is toch nog altijd ruimte genoeg, om u mijn hart er doorheen te
kunnen reiken.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En nu,&rdquo; zeide Sidonie, &bdquo;gaan we eten. Dek bij je,
dan zal ik u den schotel geven.&rdquo;</p>
<p>Rodolphe liet aan een touwtje zijn tulband neer en heesch die,
gevuld met eetwaren, weer op; daarna begonnen de dichter en de artiste
samen, ieder aan zijn kant, te eten. Met zijn mond verslond Rodolphe de
pastei, met zijn oogen mademoiselle Sidonie.</p>
<p>&bdquo;Mademoiselle!&rdquo; zeide Rodolphe na afloop van het diner;
&bdquo;dank zij u, is mijn maag thans bevredigd. Zoudt u niet eveneens
den geeuwhonger van mijn <span class="pagenum">[<a id="pb70" href="#pb70" name="pb70">70</a>]</span>hart, dat reeds zoo lang gevast
heeft, willen stillen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Arme jongen!&rdquo; zuchtte Sidonie.</p>
<p>Dit zeggende, klom zij op een stoel en bracht tot aan de lippen van
Rodolphe haar hand, die deze met kussen bedekte.</p>
<p>&bdquo;Ach!&rdquo; riep de jonge man uit; &bdquo;hoe jammer dat u
niet kunt doen als de Heilige Dionysius, die het recht had zijn hoofd
in zijn handen te dragen.<span class="corr" id="xd20e1862" title="Niet in bron">&rdquo;</span></p>
<p>Na het diner ontspon zich een erotisch-litterair gesprek. Rodolphe
sprak over zijn &bdquo;Vengeur&rdquo; en mademoiselle vroeg hem haar
het stuk voor te lezen. Over den rand van het gat gebogen, begon
Rodolphe zijn drama voor te dragen voor de actrice, die, om beter te
kunnen hooren, was gaan zitten op een fauteuil, welken zij op haar
commode gezet had. Mademoiselle Sidonie vond &bdquo;Le Vengeur&rdquo;
een meesterstuk en beloofde, daar zij in den schouwburg, waaraan zij
verbonden was, tevens de eerste viool speelde, Rodolphe, dat zij zou
zorgen, dat zijn stuk zou worden aangenomen.</p>
<p>Juist op het teederste oogenblik werd het gesprek gestoord door oom
Monetti, wiens stap, licht als die van den <span class="ex">commandeur</span>,<a class="noteref" id="xd20e1873src" href="#xd20e1873" name="xd20e1873src">4</a> op den corridor klonk. Rodolphe
had nog slechts juist den tijd, om den judas te sluiten.</p>
<p>&bdquo;Daar!&rdquo; zeide Monetti tot zijn neef, &bdquo;hier heb je
een brief, die je nu al een maand achterna loopt.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Laat eens zien!&rdquo; zeide Rodolphe. &bdquo;Oom!&rdquo;
riep hij na het lezen uit; &bdquo;oom, ik ben rijk! Deze brief meldt
me, dat ik een prijs van driehonderd francs gekregen heb van een
<span lang="fr">Acad&eacute;mie de Jeux floraux</span>.<a class="noteref" id="xd20e1886src" href="#xd20e1886" name="xd20e1886src">5</a>
Geef me gauw <span class="pagenum">[<a id="pb71" href="#pb71" name="pb71">71</a>]</span>mijn jas en mijn bagage. Ik wil mijn lauweren gaan
plukken. Men wacht mij op het Capitool!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En mijn hoofdstuk over de luchtgaten?&rdquo; vroeg Monetti
koud.</p>
<p>&bdquo;Maar oom, die trekken nu niet meer! Geef me mijn kleeren. Ik
kan in dit costuum niet op straat komen ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Je gaat niet weg voor mijn Handboek af is,&rdquo; zeide zijn
oom, terwijl hij Rodolphe weer achter slot en grendel sloot.</p>
<p>Toen hij weer alleen was, aarzelde Rodolphe niet lang over wat hem
te doen stond .... Hij bond een beddelaken, dat hij handig in een
touwladder gemetamorphoseerd had, stevig aan zijn balcon en liet zich
ondanks het gevaarlijke van de expeditie, met behulp van dien
ge&iuml;mproviseerden ladder op het balcon van mademoiselle Sidonie
zakken.</p>
<p>&bdquo;Wie is daar?&rdquo; riep deze uit, toen zij Rodolphe tegen de
ruiten hoorde tikken.</p>
<p>&bdquo;Sstt!&rdquo; antwoordde hij; &bdquo;doe open ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat wilt u? Wie bent u?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hoe kunt ge dat nog vragen? Ik ben de dichter van Le Vengeur,
en ik kom mijn hart halen, dat ik door den judas in uw kamer heb laten
vallen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Rampzalige!&rdquo; zeide de actrice; &bdquo;je hadt dood
kunnen vallen!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Luister, Sidonie ....&rdquo; ging Rodolphe voort en liet haar
den brief zien, dien hij pas gekregen had. &bdquo;Zooals je ziet,
lachen de fortuin en de roem mij toe .... Moge de liefde dat ook
doen!&rdquo;</p>
<hr class="tb">
<p>Den volgenden ochtend kon Rodolphe, dank zij een heerencostuum, dat
Sidonie hem gegeven had, uit het huis van zijn oom ontsnappen .... Zijn
eerste tocht was naar den vertegenwoordiger der <span lang="fr">Acad&eacute;mie des Jeux floraux</span>, om een gouden hondsroos
in ontvangst te nemen <span class="pagenum">[<a id="pb72" href="#pb72"
name="pb72">72</a>]</span>ter waarde van honderd daalders, die bijna
zoo lang leefden als de rozen plegen te leven.</p>
<p>Een maand later kreeg mijnheer Monetti van zijn neef een
uitnoodiging voor de première van &bdquo;Le Vengeur&rdquo;. Dank
zij het talent van mademoiselle Sidonie beleefde het stuk zeventien
voorstellingen en bracht den schrijver veertig francs op.</p>
<p>Eenigen tijd later&mdash;het was toen zomer&mdash;woonde Rodolphe in
de Avenue Saint-Cloud, boom No. 3 links van het Bois de Boulogne, tak
No. 5. <span class="pagenum">[<a id="pb73" href="#pb73" name="pb73">73</a>]</span></p>
</div>
<div class="footnotes">
<hr class="fnsep">
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e1699" href="#xd20e1699src" name="xd20e1699">1</a></span> Het
fabriekstempel J. G. vindt men op kleine aarden pijpen, die voor twee
sous verkrijgbaar zijn.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e1749" href="#xd20e1749src" name="xd20e1749">2</a></span>
Cicero&rsquo;s uitdrukking was: Nascuntur poetae (Dichters worden
geboren). Po&ecirc;lier, beteekent kachelsmid, rookverdrijver.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e1824" href="#xd20e1824src" name="xd20e1824">3</a></span> Door
geweld gedwongen.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e1873" href="#xd20e1873src" name="xd20e1873">4</a></span> Persoon
uit <a class="pglink" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="http://www.gutenberg.org/ebooks/5130">don Juan</a>, die steeds
geharnast was en dus zeer zwaar liep.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e1886" href="#xd20e1886src" name="xd20e1886">5</a></span>
Letterkundige wedstrijden, waarbij de winnaars een gouden bloem,
meestal een roos, krijgen.</p>
</div>
</div>
<div id="ch5" class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 id="xd20e1927" class="label">Hoofdstuk V.</h2>
<h2 class="main">De Carolusdaalder.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">Tegen het einde van December kreeg het personeel van
de firma Bidault<a class="noteref" id="xd20e1933src" href="#xd20e1933"
name="xd20e1933src">1</a> een honderd uitnoodigingsbrieven te bezorgen,
waarvan hier een trouwe en eensluidende copie volgt:</p>
<div class="blockquote">
<p class="first salute">&bdquo;Mijnheer,</p>
<p>De heeren Rodolphe en Marcel verzoeken u hun de eer te bewijzen
Zaterdag a. s., den dag v&ograve;&ograve;r Kerstmis, den avond bij hen
door te brengen. Er zal gelachen worden.</p>
<p>P.S. Wij leven slechts eens in deze wereld!!&rdquo;</p>
</div>
<p>Programma van het feest.</p>
<p>Zeven uur: Opening der salons; levendig en geanimeerd discours.</p>
<p>Acht uur: Entr&eacute;e en wandeling door de salons van de geestige
auteurs van de door het Od&eacute;on geweigerde com&eacute;die:
&bdquo;De barende berg.&rdquo;</p>
<p>Acht en een half uur: &bdquo;De invloed van het blauw in de
kunsten&rdquo;, nabootsende symphonie, voor te dragen door den
beroemden pianist-componist Alexandre Schaunard.</p>
<p>Negen uur: Eerste lezing van de verhandeling over de afschaffing van
de straf van het treurspel. <span class="pagenum">[<a id="pb74" href="#pb74" name="pb74">74</a>]</span></p>
<p>Negen en een half uur: Dispuut tusschen den hyperphysischen wijsgeer
Gustave Colline en mijnheer Alexandre Schaunard over vergelijkende
philosophie en meta-politiek. Om iedere lichamelijke botsing tusschen
de twee tegenstanders te vermijden, worden ze beiden vastgebonden.</p>
<p>Tien uur<span class="corr" id="xd20e1959" title="Bron: .">:</span>
De heer Tristan, letterkundige, zal zijn eerste liefde vertellen.
Alexandre Schaunard zal hem daarbij op den piano begeleiden.</p>
<p>Tien en een half uur: Tweede lezing van de verhandeling over de
afschaffing van de straf van het treurspel.</p>
<p>Elf uur<span class="corr" id="xd20e1967" title="Bron: .">:</span>
Voordracht over een jacht op casuarissen door een buitenlandschen
prins.</p>
<p>Tweede Deel.</p>
<p>Twaalf uur: Marcel, historieschilder, zal zich laten blinddoeken, en
met krijt de ontmoeting van Napoleon en Voltaire in de
Champs-Elys&eacute;es op het doek improviseeren. Rodolphe zal eveneens
een parallel improviseeren tusschen den schepper van
&bdquo;Za&iuml;re&rdquo; en dien van den slag bij Austerlitz.</p>
<p>Twaalf en een half uur: Nabootsing van de athletische spelen der 4de
Olympiade door Gustave Colline in een kuisch
d&eacute;shabill&eacute;.</p>
<p>Een uur: Derde lezing van de verhandeling over de afschaffing van de
straf van het treurspel en collecte ten bate van de tragische dichters,
die in de toekomst broodeloos zullen zijn.</p>
<p>Twee uur: Begin der gezelschapspelen en samenstelling der
quadrilles, die tot in den ochtend zullen worden voortgezet.</p>
<p>Zes uur! Zonsopgang en slotkoor.</p>
<p>Gedurende den geheelen duur van het feest zullen de ventilatoren
werken.</p>
<p>N. B. Ieder, die verzen zal willen lezen of voordragen, <span class="pagenum">[<a id="pb75" href="#pb75" name="pb75">75</a>]</span>wordt
onmiddellijk uit de salons verwijderd en aan de politie overgeleverd;
men wordt ook verzocht geen stukjes kaars mede te nemen.&rdquo;</p>
<p>Twee dagen later circuleerden exemplaren van dien brief in de
onderste lagen der litteratuur- en kunstwereld, en veroorzaakten daar
niet weinig opzien.</p>
<p>Onder de genoodigden waren er echter eenigen, die de door de beide
vrienden voorgespiegelde heerlijkheden in twijfel trokken.</p>
<p>&bdquo;Ik vertrouw het zaakje niet heelemaal,&rdquo; zeide een van
die twijfelaars; &bdquo;ik ben een paar maal op de Woensdagen van
Rodolphe in de Rue de la Tour-d&rsquo;Auvergne geweest, je kon er
onmogelijk zitten en je dronk er een weinig gefiltreerd water uit bij
elkaar gescharrelde potten en pannen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ditmaal,&rdquo; zeide een ander, &bdquo;moet het echter
bittere ernst zijn. Marcel heeft mij een plan van het heele feest laten
zien, en dat belooft een magisch effect.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Komen er ook dames?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zeker Ph&eacute;mie Klad heeft gevraagd koningin van het
feest te mogen zijn en Schaunard zal dames uit de groote wereld
medebrengen.&rdquo;</p>
<p>De oorsprong van dit feest, dat een zoo groote beroering in de
Bohème-wereld, die aan gene zijde van de bruggen woont,
veroorzaakte, was in het kort als volgt. Een jaar geleden ongeveer
hadden Marcel en Rodolphe dit schitterende galafeest aangekondigd, dat
steeds Zaterdag aanstaande moest plaats hebben; doch ten gevolge van
allerlei moeilijke omstandigheden hadden zij reeds twee-en-vijftig maal
dat &bdquo;aanstaande&rdquo; <span class="corr" id="xd20e2003" title="Bron: moet">moeten</span> verzetten, zoodat het eindelijk zoo ver
gekomen was, dat de beide vrienden hun neus niet buiten de deur konden
steken, zonder een stekelige opmerking te hooren van hun vrienden,
waarvan er sommigen zelfs indiscreet genoeg waren om krachtig tegen
zoo&rsquo;n manier van doen te protesteeren. <span class="pagenum">[<a id="pb76" href="#pb76" name="pb76">76</a>]</span>Daar de
zaak langzamerhand op een fopperij begon te lijken, besloten de beide
vrienden er een eind aan te maken, door zich van de verplichtingen, die
zij op zich genomen hadden, te kwijten, en hadden zij derhalve de boven
vermelde uitnoodiging verzonden.</p>
<p>&bdquo;Nu kunnen we niet meer terug,&rdquo; had Rodolphe gezegd;
&bdquo;we hebben onze schepen achter ons verbrand; we hebben nu nog
acht dagen voor ons om de honderd francs te vinden, die we, om een
dragelijk figuur te maken, beslist noodig hebben.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Als we ze noodig hebben, zullen we ze wel krijgen ook,&rdquo;
was Marcels antwoord geweest. En met het verwaten vertrouwen, dat zij
hadden in het toeval, sliepen de twee vrienden in, vast overtuigd, dat
hun honderd francs reeds op weg waren: den weg van het onmogelijke.</p>
<p>Doch toen den Donderdagavond voor het feest nog niets gearriveerd
was, vond Rodolphe, dat het toch maar veiliger was het toeval een
handje te helpen, wilden zij niet met beschaamde kaken staan, wanneer
het uur sloeg om de kaarsen aan te steken. Voor het gemak wijzigden de
beide vrienden langzamerhand de overdadige weelde van het door hen
ontworpen programma.</p>
<p>Door die verschillende wijzigingen, o. a. het schrappen van het
artikel: Gebak, het zorgvuldig herzien en verminderen van het artikel:
Ververschingen, werd het totaal der onkosten tot vijftien francs
teruggebracht.</p>
<p>Daarmede was het vraagstuk echter wel eenvoudiger gemaakt, doch niet
opgelost.</p>
<p>&bdquo;Maar,&rdquo; zeide Rodolphe, &bdquo;nu moeten we tot de
uiterste middelen overgaan. We kunnen ditmaal in geen geval weer den
datum verzetten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Beslist onmogelijk.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wanneer heb ik het laatst het verhaal van den slag bij
Studzianka<a class="noteref" id="xd20e2025src" href="#xd20e2025" name="xd20e2025src">2</a> gehoord?&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb77" href="#pb77" name="pb77">77</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Een paar maanden geleden.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Twee maanden, prachtig, dat is een fatsoenlijke termijn; mijn
oom kan zich waarachtig niet beklagen. Ik zal me morgen dan den slag
bij Studzianka maar weer eens laten vertellen. Dat is vijf francs, die
zeker binnenkomen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En ik,&rdquo; zeide Marcel, &bdquo;zal een Burchtru&iuml;ne
aan den ouden M&eacute;dicis gaan verkoopen. Dat maakt ook vijf francs
en als ik tijd heb, om er nog drie torentjes en een molen bij te
kladden, misschien wel tien; dan zijn we aan ons budget.&rdquo;</p>
<p>En de twee vrienden gingen slapen en droomden, dat de prinses van
Belgiojoso hun verzocht hun ontvangdagen te verzetten, om haar haar
meest geziene gasten niet te ontnemen.</p>
<p>Den volgenden ochtend stond Marcel vroeg op, spande een nieuw doek
en begon met ijver aan den bouw van een Burchtru&iuml;ne, een artikel,
dat hem steeds door een antiquiteiten-schacheraar op de place du
Carrousel gevraagd werd. Intusschen ging Rodolphe een bezoek brengen
aan zijn oom Monetti, die een matador was in het verhalen van den
terugtocht uit Rusland, en aan wien Rodolphe vijf of zes maal per jaar,
n.l. wanneer de geldnood erg nijpte, de voldoening schonk zijn
veldtochten te vertellen in ruil voor een leening van wat geld, waartoe
de veteraan-kachelsmid-rookverdrijver wel over te halen was, indien men
bij het luisteren naar zijn verhalen slechts veel geestdrift wist te
toonen.</p>
<p>Tegen twee uur ontmoette Marcel, die met gebogen hoofd en een doek
onder zijn arm op de place du Carrousel liep, daar Rodolphe, die van
zijn oom kwam; zijn geheele houding wees op slechte berichten.</p>
<p>&bdquo;Nou,&rdquo; zeide Marcel; &bdquo;ben je geslaagd?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen, mijn oom is vandaag het museum in Versailles gaan
kijken. En jij?&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb78" href="#pb78"
name="pb78">78</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Die schaapskop van een M&eacute;dicis wil geen
Burchtru&iuml;nes meer; hij heeft me een Bombardement van Tanger
gevraagd.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Onze reputatie is naar de maan, als we ons feest niet
geven,&rdquo; mompelde Rodolphe. &bdquo;Wat moet onze vriend, de
invloedrijke criticus, wel denken, als ik hem voor niets een witte das
en gele handschoenen laat aantrekken?&rdquo;</p>
<p>Ten prooi aan groote onrust gingen zij beiden naar het atelier
terug.</p>
<p>Op dat oogenblik sloeg het op de pendule van een buurman vier
uur.</p>
<p>&bdquo;Wij hebben nog maar drie uur voor ons,&rdquo; zeide
Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Maar,&rdquo; riep Marcel, terwijl hij vlak bij zijn vriend
kwam staan, &bdquo;ben je er wel zeker van, dat er hier geen geld over
is?....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Noch hier, noch elders. Waar zou dat saldo vandaan moeten
komen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Als we eens onder de meubels zochten .... in de fauteuils?
Men beweert immers, dat de emigranten ten tijde van Robespierre hun
geld verstopten. Wie weet!... Onze fauteuil is misschien het eigendom
van een emigrant geweest; en bovendien is hij z&ograve;&ograve; hard,
dat ik al eens meer gedacht heb, dat er metalen in zitten ... zouden we
niet eens tot een lijkschouwing overgaan?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is iets voor een klucht,&rdquo; antwoordde Rodolphe op
een toon, waarin tegelijk ernst en toegeeflijkheid lag.</p>
<p>Plotseling stiet Marcel, die zijn opgravingen in alle hoeken van het
atelier had voortgezet, een luiden triomfkreet uit.</p>
<p>&bdquo;Wij zijn gered!&rdquo; riep hij uit; &bdquo;ik wist wel, dat
hier geldswaarde verborgen lag. Kijk maar!&rdquo; en hij liet Rodolphe
een geldstuk zien, zoo groot als een daalder en half verteerd door
roest en kopergroen.</p>
<p>Het was een munt uit het tijdvak der Karolingers en <span class="pagenum">[<a id="pb79" href="#pb79" name="pb79">79</a>]</span>niet
zonder eenige kunstwaarde. Op het gelukkigerwijze gespaard gebleven
inschrift kon men het jaartal van Karel den Groote lezen.</p>
<p>&bdquo;Dat ding is nauwlijks dertig sous waard,&rdquo; zeide
Rodolphe met een minachtenden blik op de vondst van zijn vriend.</p>
<p>&bdquo;Dertig sous, goed gebruikt, kunnen veel uitwerken,&rdquo;
antwoordde Marcel. &bdquo;Met twaalfhonderd man heeft Napoleon
tienduizend Oostenrijkers verslagen. Handigheid weegt tegen het getal
op. Ik ga dadelijk den Carolusdaalder bij den ouden M&eacute;dicis
wisselen. Is er hier nog niet iets verkoopbaars? Waarachtig, als ik het
gipsafgietsel van het scheenbeen van Jaconowski, den Russischen
tamboer-majoor, eens meenam? Dat zou heel wat in het laadje
brengen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neem het scheenbeen maar mee. Maar prettig is het
allesbehalve. We hebben nu geen enkel kunstvoorwerp meer
over.&rdquo;</p>
<p>Tijdens Marcels afwezigheid ging Rodolphe, vast besloten de
soir&eacute;e, het mocht kosten wat het wilde, te geven, naar zijn
vriend Colline, den hyperphysischen wijsgeer, die vlak in de buurt
woonde.</p>
<p>&bdquo;Ik kom je verzoeken,&rdquo; zeide hij tegen hem, &bdquo;mij
een dienst te bewijzen. In mijn qualiteit van gastheer moet ik beslist
een rok hebben, en .... ik heb er geen .... leen me de jouwe
....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar,&rdquo; merkte Colline op, &bdquo;in mijn qualiteit van
gast heb ik mijn rok ook noodig.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik sta je toe in gekleede jas te komen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik heb nooit een gekleede jas gehad, dat weet je even goed
als ik.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Enfin, luister eens, we kunnen ook op een andere manier de
zaak in orde brengen; jij zoudt niet op mijn soir&eacute;e kunnen
verschijnen en me je rok leenen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Het is wel beroerd, maar dat gaat niet; ik sta op het
programma en kan dus niet ontbreken.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb80" href="#pb80" name="pb80">80</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Er zal nog heel wat meer ontbreken,&rdquo; zeide Rodolphe.
&bdquo;Leen me je rok, en wanneer je beslist komen wilt, kom dan,
zooals je het zelf het beste vindt.... voor mijn part in je hemdsmouwen
.... dan kan je voor een trouwen dienaar doorgaan ...&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat gaat niet,&rdquo; zeide Colline blozend. &bdquo;Ik zal
mijn notenkleurige paletot aantrekken. Maar het heele zaakje is per
slot van rekening een beroerde boel.&rdquo;</p>
<p>En toen hij merkte, dat Rodolphe zich reeds van zijn beroemde rok
meester gemaakt had, riep hij tegen hem:</p>
<p>&bdquo;Maar wacht toch even .... Er zitten nog een paar kleinigheden
in.&rdquo;</p>
<p>De rok van Colline is een nadere beschouwing waard. In de eerste
plaats was die rok volmaakt groen, en alleen uit gewoonte sprak Colline
van zijn zwarte rok. En daar hij op dat oogenblik de eenige van de
geheele troep was, die een rok bezat, hadden ook zijn vrienden de
gewoonte aangenomen, om, wanneer zij van het officieele kleedingstuk
van den wijsgeer spraken, zich te bedienen van de uitdrukking: de
zwarte rok van Colline. Bovendien had dat beroemde kleedingstuk een
zeer bijzonderen vorm, den meest bizarren, dien men zich denken kan: de
zeer lange panden zaten n.l. aan een zeer korte taille en hadden twee
zakken, ware afgronden, waarin Colline gewoon was een paar dozijn
boeken, die hij altijd en eeuwig bij zich had, te bergen, wat zijn
vrienden deed zeggen, dat de schrijvers en geleerden in den tijd, dat
de bibliotheken gesloten waren, inlichtingen konden gaan inwinnen in de
panden van Colline&rsquo;s rok, een bibliotheek, die steeds geopend
was.</p>
<p>Bij uitzondering bevatte Colline&rsquo;s rok dien dag slechts een
quarto-deel van Bayle, een verhandeling over hyperphysische krachten in
drie deelen, een deel Condillac, twee deelen Swedenborg en Pope&rsquo;s
&bdquo;Essai over den mensch.&rdquo; Eerst toen hij zijn
zak-bibliotheek had leeggeruimd, <span class="pagenum">[<a id="pb81"
href="#pb81" name="pb81">81</a>]</span>stond hij Rodolphe toe den rok
aan te trekken.</p>
<p>&bdquo;Hè,&rdquo; zeide deze, &bdquo;de linkerzak is nog
aardig zwaar; je hebt er zeker nog iets in gelaten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is waar ook,&rdquo; zeide Colline, &bdquo;ik heb vergeten
den vreemde-talen-zak leeg te maken.<span class="corr" id="xd20e2114"
title="Niet in bron">&rdquo;</span> En hij haalde er twee Arabische
grammatica&rsquo;s uit, een Maleisch woordenboek en een
&bdquo;Volmaakte veedrijver&rdquo; in het Chineesch, zijn geliefkoosde
lectuur.</p>
<p>Toen Rodolphe weer thuis kwam, was Marcel met drie vijf francstukken
aan het schijfwerpen. Het eerste oogenblik stiet Rodolphe de hand, die
zijn vriend hem toestak, weg: hij geloofde aan een misdaad.</p>
<p>&bdquo;Laten we ons haasten,&rdquo; zeide Marcel .... &bdquo;We
hebben de benoodigde francs bijeen... Luister, hoe ik eraan gekomen
ben: Bij den ouden M&eacute;dicis trof ik een verzamelaar van
antiquiteiten aan. Toen hij mijn munt zag, viel hij bijna flauw: dat
was de eenige, die nog aan zijn collectie ontbrak. Hij had al in alle
landen laten zoeken, om die leemte aan te vullen, en had reeds alle
hoop op succes verloren. Hij aarzelde, toen hij mijn Carolusdaalder
goed bekeken had, dan ook geen oogenblik om mij vijf francs te bieden.
M&eacute;dicis stiet mij met zijn elleboog aan, zijn blik vulde de rest
aan. Hij wilde daarmede zeggen: &bdquo;Laten we de buit samen deelen,
dan bied ik hooger!&rdquo; We zijn tot dertig francs gekomen. Daarvan
heb ik er vijftien aan den Jood gegeven, en hier is de rest. Nu kunnen
onze gasten komen; wij zijn nu in staat om hun oogen te verblinden.
Maar hoe kom jij aan dien rok?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O,&rdquo; zeide Rodolphe, &bdquo;dien heb ik van Colline
geleend.&rdquo; En toen hij zijn zakdoek uit zijn zak wilde halen, liet
hij een klein deeltje Mandsjoesch vallen, dat in den vreemde-talen-zak
was blijven zitten.</p>
<p>De beide vrienden gingen nu dadelijk aan het werk. Het atelier werd
in orde gebracht, de kachel aangemaakt; een met kaarsen voorziene
schilderijlijst hingen ze bij <span class="pagenum">[<a id="pb82" href="#pb82" name="pb82">82</a>]</span>wijze van kroonluchter aan den
zolder; een bureau, dat als katheder voor de sprekers dienst moest
doen, werd midden in het atelier geplaatst; daarvoor zetten zij hun
eenigen fauteuil, waarop de invloedrijke criticus moest zitten, terwijl
zij op een tafel alle aanwezige boeken: romans, gedichten en
feuilletons, waarvan de schrijvers de soir&eacute;e met hun
tegenwoordigheid zouden vereeren, neerlegden. Ten einde alle mogelijke
botsingen tusschen de verschillende vari&euml;teiten letterkundigen te
vermijden, was het atelier verdeeld in vier afdeelingen, aan den ingang
waarvan men op inderhaast vervaardigde borden lezen kon:</p>
<div class="table">
<table>
<tr valign="top">
<td>Dichters</td>
<td>Romantici</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Prozaschrijvers</td>
<td>Classici</td>
</tr>
</table>
</div>
<p>Voor de dames was een ruimte in het midden vrijgelaten.</p>
<p>&bdquo;Alles is in orde, maar er ontbreken stoelen,&rdquo; zeide
Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;O,&rdquo; antwoordde Marcel, &bdquo;er staan er verscheidene
op het trapportaal, maar die staan vast aan den muur. Als we die eens
los maakten!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat zal wel dienen,&rdquo; meende Rodolphe, terwijl hij zich
meester ging maken van de stoelen, die aan den een of anderen buurman
behoorden.</p>
<p>Het sloeg zes uur; de twee vrienden gingen vlug dineeren en kwamen
weer gauw terug, om met de verlichting der salons te beginnen. Om zeven
uur kwam Schaunard, vergezeld door drie dames, die haar diamanten en
hoeden bij vergissing thuis gelaten hadden. Een van haar had een rooden
omslagdoek met zwarte vlekken om. Schaunard maakte Rodolphe op haar
speciaal opmerkzaam.</p>
<p>&bdquo;Dat is een echte vrouw van de wereld,&rdquo; zeide hij,
&bdquo;een Engelsche, die door den val der Stuarts in ballingschap
<span class="pagenum">[<a id="pb83" href="#pb83" name="pb83">83</a>]</span>is moeten gaan; zij leeft zeer eenvoudig en
bescheiden van wat haar Engelsche lessen haar opbrengen. Haar vader is
onder Cromwell kanselier geweest, zooals zij mij verteld heeft; je moet
beleefd tegen haar zijn en haar niet te veel tutoyeeren.&rdquo;</p>
<p>Inmiddels lieten zich op de trap talrijke stappen hooren&mdash;de
gasten kwamen; zij waren erg verbaasd, toen zij vuur in den kachel
zagen.</p>
<p>Rodolphe&rsquo;s rok ging de dames tegemoet en kuste haar met
achttiende-eeuwsche gratie de hand; toen er ongeveer twintig gasten
waren, vroeg Schaunard, of er nog niets rondgediend moest worden.</p>
<p>&bdquo;Dadelijk,&rdquo; antwoordde Marcel; &bdquo;we wachten op de
komst van den invloedrijken criticus, om den punch aan te
steken.&rdquo;</p>
<p>Om acht uur waren alle genoodigden aanwezig, waarna een aanvang met
het programma gemaakt werd. Tusschen de verschillende nummers werden er
ververschingen aangeboden; wat, daar is men nooit precies achter kunnen
komen.</p>
<p>Tegen tien uur zag men het gele vest van den invloedrijken criticus
verschijnen; hij bleef maar een uur en was matig in het gebruik der
&bdquo;ververschingen&rdquo;.</p>
<p>Toen er tegen middernacht geen hout meer was en het aardig koud
begon te worden, lootten de gasten, die zaten, wie zijn stoel in het
vuur zou werpen.</p>
<p>Om een uur stond iedereen.</p>
<p>Toch bleef er onder de gasten een aangename, opgewekte stemming
heerschen. Er viel geen enkel ongeval te betreuren, behalve een
winkelhaak in den vreemde-talen-zak van Colline&rsquo;s rok en een
klap, dien Schaunard aan de dochter van den kanselier van Cromwell
toediende.</p>
<p>Acht dagen lang was deze gedenkwaardige soir&eacute;e het onderwerp
van gesprek in het stadsdeel; en Ph&eacute;mie <span class="pagenum">[<a id="pb84" href="#pb84" name="pb84">84</a>]</span>Klad,
die de koningin van het feest geweest was, placht, wanneer zij er met
haar vriendinnen over sprak, te zeggen:</p>
<p>&bdquo;Het was er prachtig; er waren zelfs waskaarsen.&rdquo;
<span class="pagenum">[<a id="pb85" href="#pb85" name="pb85">85</a>]</span></p>
</div>
<div class="footnotes">
<hr class="fnsep">
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e1933" href="#xd20e1933src" name="xd20e1933">1</a></span> Met het
personeel van de firma Bidault (den toenmaligen postdirecteur) worden
de brievenbestellers bedoeld.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e2025" href="#xd20e2025src" name="xd20e2025">2</a></span> Een
gefingeerde naam.</p>
</div>
</div>
<div id="ch6" class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 id="xd20e2179" class="label">Hoofdstuk VI.</h2>
<h2 class="main">Mademoiselle Musette.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">Mademoiselle Musette was een knap meisje van twintig
jaar, die kort na haar komst te Parijs dat geworden was, wat knappe
meisjes worden, wanneer zij een mooie taille, veel coquetterie, een
weinig eerzucht en in het geheel geen orthographie bezitten. Nadat zij
langen tijd de vreugde had uitgemaakt der soupers van het Quartier
Latin, waar zij met altijd frissche, hoewel niet steeds zuivere stem
een groot aantal landelijke liedjes zong, die haar den naam gaven,
waaronder de beste rijmsmeden haar sedert gevierd hebben, verliet
mademoiselle Musette plotseling de Rue de la Harpe, om de aan Venus
gewijde hoogten van het Quartier Br&eacute;da te gaan bewonen.</p>
<p>Al heel spoedig werd zij een der toonaangeefsters van de
aristocratie van het genot en langzamerhand kwam zij tot die
beroemdheid, welke daarin bestaat, dat men in de Parijsche couranten
genoemd wordt of bij alle kunsthandelaars uitgestald staat.</p>
<p>En toch was mademoiselle Musette een uitzondering onder de vrouwen,
in wier midden zij leefde. Evenals alle ware vrouwen was zij van nature
elegant en dichterlijk en hield zij van luxe en van alle genietingen,
die daarvan het gevolg zijn; in haar coquetterie had zij een gloeiend
verlangen naar al wat mooi en voornaam was, en zij zou, hoewel zij een
dochter uit het volk was, volstrekt niet misplaatst geweest zijn te
midden van de koninklijkste pracht en pronk. Doch mademoiselle Musette,
<span class="pagenum">[<a id="pb86" href="#pb86" name="pb86">86</a>]</span>die zelf jong en knap was, zou er nooit in
toegestemd hebben de ma&icirc;tresse te worden van een man, die niet
eveneens jong en knap zou zijn. Men had haar dan ook eens de prachtige
aanbiedingen hooren weigeren van een grijsaard, die zoo rijk was, dat
hij de Croesus van de Chauss&eacute;e-d&rsquo;Antin genoemd werd, en
aan Musette gouden bergen beloofd had. Intelligent en geestig als zij
was, kon zij evenmin dwazen en fatten uitstaan, hoe ook hun leeftijd,
hun titel en hun naam was.</p>
<p>Musette was dus een flink, knap meisje, dat in
liefdesaangelegenheden de helft van Champforts beroemd aphorisme:
&bdquo;De liefde is de uitwisseling van twee phantasie&euml;n&rdquo;
tot het hare maakte.<a class="noteref" id="xd20e2193src" href="#xd20e2193" name="xd20e2193src">1</a> Haar liaisons werden dan ook
nooit voorafgegaan door een van die schandelijke koopcontracten, welke
de tegenwoordige galanterie onteeren. Zij speelde, zooals zij zelf
zeide, altijd een eerlijk en open spel, en eischte, dat men haar
oprechtheid met dezelfde munt terugbetaalde.</p>
<p>Maar al waren haar neigingen heftig en spontaan, toch waren zij
nooit duurzaam genoeg, om te stijgen tot de hoogte van een hartstocht.
De buitensporige onbestendigheid van haar grillen en de groote
onverschilligheid, die zij had voor de beurzen en spaarpenningen van
hen, die haar het hof maakten, brachten een even buitensporige
onbestendigheid in haar bestaan, dat een eeuwigdurende wisseling was
tusschen eigen equipage en omnibus, tusschen bel-&eacute;tage en vijfde
verdieping, zijden japonnen en katoenen rokjes. Bekoorlijk meisje,
levend gedicht van jeugd met uw helderen lach en vroolijk lied!
Medelijdend hart, dat onder het even-geopende boezemlijfje voor
iedereen klopt! mademoiselle Musette, <span class="pagenum">[<a id="pb87" href="#pb87" name="pb87">87</a>]</span>zuster van Bernerette en
Mimi Pinson!<a class="noteref" id="xd20e2200src" href="#xd20e2200"
name="xd20e2200src">2</a> Ik zou de pen van Alfred de Musset moeten
hebben, om uw zorgelooze zwerftochten op de bloeiende paden der jeugd
naar waarde te verhalen; en zeker zou hij u ook hebben willen bezingen,
indien hij, evenals ik, u met uw lieve, valsche stem dit ongekunstelde
couplet uit een van uw lievelingsliederen had hooren voordragen:</p>
<div lang="fr" class="lgouter">
<p class="line">C&rsquo;&eacute;tait un beau jour de printemps</p>
<p class="line">Que je me d&eacute;clarai l&rsquo;amant,</p>
<p class="line xd20e221">L&rsquo;amant d&rsquo;une brunette</p>
<p class="line xd20e221">Au c&oelig;ur de Cupidon,</p>
<p class="line xd20e221">Portant fine cornette</p>
<p class="line xd20e221">Pos&eacute;e en papillon.</p>
</div>
<p class="first">De geschiedenis, die wij nu gaan vertellen, is een der
bekoorlijkste episoden uit het leven van deze bekoorlijke
gelukzoekster, die zich aan het oordeel der wereld al heel weinig
gelegen liet.</p>
<p>Ten tijde, dat zij de ma&icirc;tresse was van een jongen staatsraad,
die haar galant den sleutel van zijn erfdeel in handen gegeven had,
placht mademoiselle Musette eens per week een soir&eacute;e te geven in
haar aardig klein salonnetje in de rue de la Bruyère. Deze
avondpartijen geleken op de meeste Parijsche soir&eacute;es, met dit
verschil, dat de gasten zich hier werkelijk amuseerden; wanneer er niet
genoeg ruimte was, ging de een op den schoot van den ander zitten; en
meermalen gebeurde het, dat twee uit hetzelfde glas dronken. Rodolphe,
die de vriend van Musette was en die nooit iets anders dan haar vriend
was (zij hebben geen van beiden ooit geweten, waarom), vroeg Musette op
een goeden dag, of hij zijn vriend Marcel niet eens mocht
medebrengen&mdash;&bdquo;een talentvollen jongen&rdquo;, <span class="pagenum">[<a id="pb88" href="#pb88" name="pb88">88</a>]</span>zeide
hij, &bdquo;voor wien de toekomst bezig is een rok van de
Acad&eacute;mie te borduren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Breng hem maar mee,&rdquo; antwoordde Musette.</p>
<p>Den avond nu, dat<a id="xd20e2233" name="xd20e2233"></a> zij samen
naar Musette zouden gaan, ging Rodolphe Marcel afhalen. De kunstenaar
was bezig zijn toilet te maken.</p>
<p>&bdquo;Wat?&rdquo; vroeg Rodolphe, &bdquo;wil jij met een gekleurd
overhemd in gezelschap verschijnen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Kwetst dat dan de etiquette?&rdquo; zeide Marcel kalm.</p>
<p>&bdquo;Of het die kwetst? Tot bloedens toe, ongelukkige.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Bliksems!&rdquo; vloekte Marcel met een blik op zijn
overhemd, waar op een blauwen achtergrond wilde zwijnen door een troep
honden vervolgd werden; &bdquo;ik heb hier geen ander. Enfin, ik weet
er niets anders op dan dat ik een vadermoorder aantrek; niemand zal dan
de kleur van mijn overhemd zien, daar ik <span class="ex">Methusalem</span> tot mijn hals kan toeknoopen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat?&rdquo; zeide Rodolphe ongerust, &bdquo;trek je
<span class="ex">Methusalem</span> weer aan?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik moet wel!&rdquo; was Marcels antwoord. &bdquo;God wil het,
en mijn kleermaker ook; trouwens er zijn pas nieuwe knoopen aangezet,
en ik heb hem pas met Frankfurter zwart opgeknapt.&rdquo;</p>
<p><span class="ex">Methusalem</span> was de rok van Marcel; hij noemde
dien zoo, omdat het de doyen van zijn garde-robe was. <span class="ex">Methusalem</span> was naar de laatste mode van vier jaar geleden
en schreeuwend groen van kleur. Marcel echter beweerde, dat hij er bij
kunstlicht zwart uitzag.</p>
<p>Vijf minuten later was Marcel met zijn toilet klaar; hij was met den
meest volkomen slechten smaak gekleed: precies een kladschilder, die
voor het eerst in de wereld gaat.</p>
<p>Mijnheer Casimir Bonjour zal den dag, waarop men hem zal komen
vertellen, dat hij tot lid van het Instituut gekozen is, nooit zoo
verwonderd kunnen zijn als Marcel <span class="pagenum">[<a id="pb89"
href="#pb89" name="pb89">89</a>]</span>en Rodolphe waren, toen zij bij
het huis van mademoiselle Musette kwamen. Ziehier de reden van hun
verbazing: mademoiselle Musette, die sedert eenigen tijd met haar
vriend den staatsraad gebrouilleerd was, was op een zeer kritiek
oogenblik door hem in den steek gelaten. In opdracht van haar
schuldeischers en van haar huisbaas waren haar meubels in beslag
genomen en naar beneden gebracht, om den volgenden dag weggehaald en
verkocht te worden. Niettegenstaande dit incident kwam het in Musette
geen oogenblik op haar gasten in den steek te laten of de soir&eacute;e
af te zeggen. Met den meesten ernst liet zij de binnenplaats in een
salon veranderen, legde zelf een tapijt op de steenen, maakte alles
zooals gewoonlijk in orde, kleedde zich om haar gasten te ontvangen en
noodigde al de medebewoners van het huis op haar klein feestje, ter
opluistering waarvan de goede God voor een mooie illuminatie
zorgde.</p>
<p>Deze grap had een groot succes, nooit had er op de soir&eacute;es
van Musette zoo&rsquo;n prettige en opgewekte toon geheerscht; er werd
nog gezongen en gedanst, toen de witkielen de meubels, tapijten en
divans kwamen halen en daardoor het gezelschap noodzaakten weg te
gaan.</p>
<p>Musette deed al haar gasten uitgeleide met het gezang:</p>
<div lang="fr" class="lgouter">
<p class="line">&bdquo;On en parlera longtemps, la ri ra,</p>
<p class="line">De ma soir&eacute;e de jeudi;</p>
<p class="line">On en parlera longtemps, la ri ri.<span class="corr"
id="xd20e2278" title="Niet in bron">&rdquo;</span></p>
</div>
<p class="first">Slechts Marcel en Rodolphe bleven bij Musette, die
naar haar kamer gegaan was, waar alleen het bed nog maar stond.</p>
<p>&bdquo;Hè,&rdquo; zeide Musette; &bdquo;ik vind nu mijn
avontuur lang zoo aardig niet meer; ik zal in het hotel De Bloote Hemel
moeten gaan logeeren; ik ken het heel goed, het kan er zoo gemeen
tochten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O, mevrouw,&rdquo; zeide Marcel, &bdquo;als ik de rijkdommen
<span class="pagenum">[<a id="pb90" href="#pb90" name="pb90">90</a>]</span>van Plutus bezat, dan zou ik u een tempel,
schooner dan die van Salomo, aanbieden, maar ...<span class="corr" id="xd20e2288" title="Niet in bron">&rdquo;</span></p>
<p>&bdquo;Ge zijt geen Plutus, vriendlief. Maar dat is minder, ik ben
je toch dankbaar voor je goede bedoeling .... Maar kom!&rdquo; voegde
zij eraan toe, terwijl zij haar blik door de kamer liet gaan; &bdquo;ik
verveelde me hier, en bovendien werd het meubilair oud; ik heb het nu
al bijna zes maanden. Maar dat is niet alles; na het bal wordt er toch
gesoupeerd, en ik zou graag wat consumeeren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Laten we dan consou-peeren,&rdquo; zeide Marcel, die aan een
woordspelingziekte leed, welke vooral in de ochtenduren zich deed
gelden.</p>
<p>Daar Rodolphe &rsquo;s avonds bij het lansquenetspel een klein
sommetje gewonnen had, nam hij Musette en Marcel mede naar een
restaurant, dat juist geopend was.</p>
<p>Na het d&eacute;jeuner besloten zij, daar zij volstrekt geen lust
hadden te gaan slapen, den dag in het vrije veld te gaan doorbrengen;
en daar zij vlak bij een station waren, stapten zij in den eersten den
besten trein, die vertrok, en reden naar Saint-Germain.</p>
<p>Den geheelen dag liepen zij door de bosschen; eerst tegen zeven uur
in den avond kwamen zij in Parijs terug. Marcel hield stok en stijf
vol, dat het pas half een en de donkerte het gevolg van de bedekte
lucht was.</p>
<p>Gedurende de geheele soir&eacute;e en de rest van den dag was
Marcel, wiens hart als buskruit was, dat een enkele blik deed
ontbranden, steeds verliefder geworden op Musette en had haar het hof
gemaakt &bdquo;in alle kleuren&rdquo;, zooals hij tegen Rodolphe zeide.
Ja, hij was zelfs zoo ver gekomen, dat hij het knappe meisje had
voorgesteld een nog mooier meubilair voor haar te koopen dan het oude;
hij zou er zijn beroemde schilderij &bdquo;De doortocht door de Roode
Zee&rdquo; voor verkoopen. Met angst en beven zag hij dan ook het
oogenblik naderen, waarop hij zou moeten scheiden van Musette, die,
hoewel zij zich haar <span class="pagenum">[<a id="pb91" href="#pb91"
name="pb91">91</a>]</span>handen, hals en toebehooren liet kussen, hem
telkens, wanneer hij door middel van inbraak in haar hart trachtte te
dringen, zachtjes van zich af stiet.</p>
<p>Zoodra zij in Parijs terug waren, had Rodolphe zijn vriend met het
jonge meisje alleen gelaten, dat hem nu vroeg haar naar huis te
brengen.</p>
<p>&bdquo;Wilt u mij toestaan, dat ik u kom bezoeken?&rdquo; vroeg
Marcel. &bdquo;Ik zou graag uw portret schilderen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar beste jongen,&rdquo; antwoordde Musette; &bdquo;ik kan
je mijn adres niet geven, omdat ik dat morgen misschien niet meer heb;
maar ik zal bij jou komen en je rok verstellen, waar zoo&rsquo;n gat in
zit, dat je er, zonder betalen, door zoudt kunnen verhuizen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik zal op u wachten als op den Messias,&rdquo; zeide
Marcel.</p>
<p>&bdquo;Maar niet zoo lang,&rdquo; was Musette&rsquo;s lachend
antwoord.</p>
<p>&bdquo;Wat een bekoorlijk schepseltje,&rdquo; zeide Marcel tot
zichzelf, terwijl hij langzaam verder liep; &bdquo;de godin der
vroolijkheid. Ik zal twee gaten in <span class="ex">Methusalem</span>
maken.&rdquo;</p>
<p>Hij was nog geen dertig pas verder, toen hij zich op zijn schouder
voelde kloppen: het was mademoiselle Musette.</p>
<p>&bdquo;Beste mijnheer Marcel!&rdquo; zeide zij; &bdquo;is u een
Fransch ridder?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat ben ik. Rubens en mijn dame, luidt mijn
devies.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Welnu, leen dan het oor aan mijn kommer en erbarm u mijner,
edele heer,&rdquo; ging Musette verder, die een weinig in de
litteratuur bedreven was, hoewel zij met de grammatica op zeer
gespannen voet leefde; &bdquo;de huisbaas heeft den sleutel van mijn
kamer meegenomen, en het is elf uur: begrijp je?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Natuurlijk,&rdquo; zeide Marcel en bood Musette zijn arm aan.
Hij nam haar mede naar zijn op den <span lang="fr">Quai aux
Fleurs</span> gelegen atelier. <span class="pagenum">[<a id="pb92"
href="#pb92" name="pb92">92</a>]</span></p>
<p>Hoewel Musette bijna omviel van slaap, had zij toch nog kracht
genoeg om te zeggen:</p>
<p>&bdquo;Vergeet niet, wat je me beloofd hebt.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O Musette, bekoorlijk wezen,&rdquo; zeide de artist met
eenigszins ontroerde stem; &bdquo;ge zijt hier onder een gastvrij dak;
slaap in vrede, goeden nacht! Ik ga heen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Waarom?&rdquo; vroeg Musette, wier oogen bijna dicht vielen;
&bdquo;ik ben heusch niet bang; en dan zijn er toch twee kamers, ik zal
op je canap&eacute; gaan slapen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Mijn canap&eacute; is te hard, om erop te slapen; het lijkt
wel, of hij met keisteenen opgemaakt is. Ik verleen u gastvrijheid bij
mij en ga die vragen aan een vriend, die hier op dezelfde verdieping
woont .... dat is verstandiger. Ik houd gewoonlijk wel mijn woord; maar
ik ben twee-en-twintig en gij achttien, Musette .... ik ga. Goeden
nacht.&rdquo;</p>
<p>Den volgenden ochtend om acht uur kwam Marcel met een bloempot, dien
hij op de markt gekocht had, weer op zijn kamer. Hij vond Musette, die
zich geheel gekleed op bed geworpen had, nog slapende. Door het leven,
dat hij maakte, werd zij wakker en stak Marcel haar hand toe.</p>
<p>&bdquo;Brave jongen!&rdquo; zeide zij.</p>
<p>&bdquo;Brave jongen!&rdquo; herhaalde Marcel, &bdquo;is dat niet
synoniem met: belachelijke dwaas?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O, hoe kan je dat zeggen!&rdquo; viel Musette hem in de rede;
&bdquo;dat is niets aardig van je; geef me liever dien mooien pot met
bloemen, in plaats van dergelijke onaardige dingen naar mijn hoofd te
werpen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Alleen met dat doel heb ik hem hier gebracht,&rdquo; zeide
Marcel. &bdquo;Aanvaard hem dus en zing, als dank voor mijn
gastvrijheid, een van je aardige liedjes voor mij; de echo van mijn
dakkamertje zal misschien iets van uw stem bewaren, zoodat ik u nog kan
hooren, wanneer ge weer weg zijt.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb93" href="#pb93" name="pb93">93</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Zoo, dus je wilt me wegsturen?&rdquo; vroeg Musette.
&bdquo;En als ik nu eens niet weg wil? Luister eens, Marcel, ik neem
geen blaadje voor mijn mond, om te zeggen wat ik denk. Jij valt in mijn
smaak en ik in den jouwe. Dat is nog geen liefde, maar het is er
misschien de kiem van. Welnu, ik ga niet weg; ik blijf hier en zal hier
blijven zoolang als de bloemen, die je me daarnet gegeven hebt, niet
verwelkt zijn.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ach!&rdquo; riep Marcel uit, &bdquo;maar dat zijn ze binnen
twee dagen. Had ik dat geweten, dan had ik immortellen
gekocht.&rdquo;</p>
<hr class="tb">
<p>Veertien dagen woonden Musette en Marcel al samen en leidden, hoewel
zij dikwijls zonder geld zaten, het heerlijkste leven der wereld.
Musette voelde voor Marcel een toegenegenheid, die niets gemeen had met
haar vroegere verliefdheden, en Marcel begon bang te worden, dat hij
werkelijk van zijn ma&icirc;tresse zou gaan houden. Daar hij echter
niet wist, dat zij harerzijds hetzelfde vreesde, keek hij iederen
ochtend naar de bloemen, wier afsterven het einde van hun liaison zou
beteekenen, en trachtte hij zich te verklaren, hoe zij iederen morgen
opnieuw weer zoo frisch waren. Doch weldra vond hij den sleutel van het
mysterie: toen hij op een goeden nacht wakker werd, zag hij Musette
niet naast zich. Hij stond op, liep naar de kamer en vond daar zijn
geliefde, die iederen nacht tijdens zijn slaap de bloemen begoot, om op
die manier het verwelken tegen te gaan. <span class="pagenum">[<a id="pb94" href="#pb94" name="pb94">94</a>]</span></p>
</div>
<div class="footnotes">
<hr class="fnsep">
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e2193" href="#xd20e2193src" name="xd20e2193">1</a></span> De
tweede helft luidt... &bdquo;en de aanraking van twee
opperhuiden.&rdquo;</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e2200" href="#xd20e2200src" name="xd20e2200">2</a></span> Zie de
beide novellen van de Musset: &bdquo;<a class="pglink" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="http://www.gutenberg.org/ebooks/13231">Fr&eacute;d&eacute;ric et
Bernerette</a>&rdquo; en &bdquo;<a class="pglink" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="http://www.gutenberg.org/ebooks/13221">Mademoiselle Mimi
Pinson</a>.&rdquo;</p>
</div>
</div>
<div id="ch7" class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 id="xd20e2368" class="label">Hoofdstuk VII.</h2>
<h2 class="main">De golven van den Pactolus.<a class="noteref" id="xd20e2372src" href="#xd20e2372" name="xd20e2372src">1</a></h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">Het was 19 Maart .... En al zou Rodolphe zoo oud
worden als Raoul-Rochette, die Ninive heeft zien bouwen, nooit zal hij
dien datum vergeten, want juist op dien aan St. Joseph gewijden dag,
des namiddags om drie uur verliet onze vriend het kantoor van een
bankier, waar hij een som van vijfhonderd francs in klinkenden,
gangbaren munt uitbetaald gekregen had.</p>
<p>Het eerste gebruik, dat Rodolphe van dit in zijn zak terecht gekomen
stukje van Peru maakte, bestond hierin, dat hij zijn schulden niet
betaalde, en wel omdat hij zichzelf plechtig beloofd had voortaan
spaarzaamheid te betrachten en geen extra- of overbodige uitgaven te
doen. Hij had trouwens op dit punt zeer vaststaande denkbeelden en
beweerde dan ook, dat men, alvorens te denken aan het overbodige, eerst
voor het noodzakelijke zorgen moest; daarom betaalde hij zijn
schuldeischers niet en kocht een Turksche pijp, die reeds sedert lang
zijn begeerte had opgewekt.</p>
<p>Met dit kostbare voorwerp gewapend, ging hij naar de woning van zijn
vriend Marcel, bij wien hij reeds sedert eenigen tijd logeerde. Toen
hij het atelier binnenkwam, luidden zijn zakken als de klokken van een
dorpstoren op een hoogen feestdag. Toen Marcel dit ongewone geluid
hoorde, dacht hij, dat het een van zijn buurlieden <span class="pagenum">[<a id="pb95" href="#pb95" name="pb95">95</a>]</span>was, een
verwoed beurs-speculant, die zijn agio-winst de revue liet passeeren,
en hij mompelde:</p>
<p>&bdquo;Daar begint die intrigant van hiernaast weer met zijn
epigrammen. Als dat nog lang zoo duurt, ga ik verhuizen. Het is niet
mogelijk onder zoo&rsquo;n lawaai te werken. Je zoudt waarachtig lust
krijgen, om de kunst aan den kapstok te hangen en straatroover te
worden.&rdquo;</p>
<p>En zonder in de verste verte te vermoeden, dat zijn vriend Rodolphe
in een Croesus veranderd was, ging Marcel verder werken aan zijn
&bdquo;Doortocht door de Roode Zee,&rdquo; waaraan hij nu al drie jaar
bezig was.</p>
<p>Rodolphe, die nog geen woord gezegd had en een proef bedacht, die
hij met zijn vriend wilde nemen, zeide tot zichzelf: &bdquo;We zullen
dadelijk lachen, dat zal een jolige boel worden.&rdquo; En hij liet een
vijffrancstuk vallen.</p>
<p>Marcel keek op en staarde Rodolphe aan, die even ernstig was als een
artikel uit de &bdquo;Revue des deux Mondes&rdquo;.</p>
<p>De kunstenaar raapte het geldstuk met een zeer voldaan gebaar op en
bereidde het een zeer vriendelijke ontvangst, want, hoewel hij een
kleurenmenger was, kende hij toch zijn wereld en was steeds zeer
beleefd tegenover vreemdelingen. Daar hij bovendien wist, dat Rodolphe
uitgegaan was, om te trachten wat geld te krijgen, beperkte hij, nu hij
zag, dat zijn vriend daarin geslaagd was, zich ertoe het resultaat te
bewonderen, zonder hem te vragen met behulp van welke middelen het
verkregen was.</p>
<p>Zonder een woord te zeggen, begon hij weer aan zijn werk en ging
voort een Egyptenaar in de golven der Roode Zee te verdrinken. Terwijl
hij bezig was dien moord te plegen, liet Rodolphe een tweede
vijffrancstuk vallen. En terwijl hij heimelijk keek naar het gezicht,
dat zijn vriend zou trekken, begon hij in zijn vuistje te lachen.</p>
<p>Bij den helderen klank van het metaal sprong Marcel <span class="pagenum">[<a id="pb96" href="#pb96" name="pb96">96</a>]</span>als door
een electrischen schok getroffen, plotseling op en riep uit:</p>
<p>&bdquo;Wat? Heeft dat lied een tweede couplet?&rdquo;</p>
<p>Een derde stuk rolde over den vloer, toen nog een en nog een; ten
slotte danste er een heele quadrille daalders in de kamer rond.</p>
<p>Marcel begon zichtbare teekenen van zinsverbijstering te geven en
Rodolphe lachte als het parterre van het Th&eacute;&acirc;tre
Fran&ccedil;ais bij de eerste opvoering van &bdquo;Johanna van
Vlaanderen&rdquo;. Plotseling en zonder eenige omzichtigheid greep
Rodolphe met volle handen in zijn zakken en begonnen de daalders een
fabelachtigen steeple chase. Het was als een overstrooming van den
Pactolus, als het bacchanaal van Juppiter bij Dana&euml;.</p>
<p>Marcel stond onbeweeglijk, stom, met starre oogen; de verbazing
veroorzaakte bij hem een metamorphose, als die, welke de
nieuwsgierigheid vroeger de vrouw van Loth had doen ondergaan; en toen
Rodolphe zijn laatste rol van honderd francs op den grond smeet, was de
artist aan een kant van zijn lichaam reeds geheel verzout.</p>
<p>Rodolphe stond nog steeds te lachen. En bij die stormachtige
vroolijkheid zou het gedonder van een orkest van Sax<a class="noteref"
id="xd20e2409src" href="#xd20e2409" name="xd20e2409src">2</a> zoo iets
als het gezucht van een kind aan de moederborst geweest zijn.</p>
<p>Verblind, ademloos en verstomd van ontroering dacht Marcel, dat hij
droomde; en om de nachtmerrie, die zijn borst benauwde, te verjagen,
beet hij zich tot bloedens toe in zijn vinger, wat hem zoo&rsquo;n pijn
deed, dat hij het uitschreeuwde. Toen merkte hij, dat hij klaar wakker
was; en al dat goud aan zijn voeten ziende, riep hij als een
treurspelheld uit:</p>
<p>&bdquo;Mag ik mijn oogen gelooven?&rdquo;</p>
<p>En dan de hand van Rodolphe in de zijne nemend: <span class="pagenum">[<a id="pb97" href="#pb97" name="pb97">97</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Geef mij de verklaring van dit mysterie!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Als ik die gaf, zou het er geen meer zijn!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar hoe dan....?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dit goud is de vrucht van mijn zweet,&rdquo; zeide Rodolphe,
terwijl hij het geld opraapte, dat hij op een tafel opstapelde! Dan
ging hij een paar stappen achteruit, keek met eerbied naar de
vijfhonderd francs en dacht:</p>
<p>&bdquo;Nu zal ik dus mijn droomen kunnen verwezenlijken.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat zal niet ver van de zesduizend francs af zijn,&rdquo;
dacht op zijn beurt Marcel met een blik op de daalders, die op de tafel
stonden te trillen. &bdquo;Daar kom ik op een goed id&eacute;e. Ik zal
Rodolphe vragen mijn &bdquo;Doortocht door de Roode Zee&rdquo; te
koopen!&rdquo;</p>
<p>Plotseling nam Rodolphe een theatrale houding aan en met groote
plechtigheid in gebaar en stem zeide hij:</p>
<p>&bdquo;Luister eens, Marcel; het fortuin, dat ik hier voor uw oogen
heb laten schitteren, is niet het resultaat van lage handelingen, ik
heb niet met mijn pen gesjacherd, ik ben rijk, maar op mijn naam kleeft
geen smet; een edelmoedige hand heeft mij dat goud gegeven, en ik heb
een plechtige belofte afgelegd, om het te gebruiken ten einde mij door
mijn werk een positie te verschaffen, die een ernstig man waardig is.
De arbeid is de heiligste der plichten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En het paard het edelste der dieren,&rdquo; viel Marcel hem
in de rede. &bdquo;Maar waar wil je eigenlijk heen? Wat bedoel je met
die woorden? Waar haal je dat proza vandaan? Zeker uit de steengroeven
der school van het gezond verstand?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Val mij niet in de rede en scheid uit met je flauwe
spotternijen,&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;zij zouden trouwens toch
afstuiten op het harnas van een onkwetsbaren wil, waarmede ik in het
vervolg gepantserd ben.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Nou is de proloog lang genoeg. Waar wou je eigenlijk op neer
komen?&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb98" href="#pb98" name="pb98">98</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Luister naar mijn plannen: Gevrijwaard tegen de materieele
zorgen des levens, wil ik ernstig aan het werk gaan; ik zal mijn
meesterwerk voltooien en mij voor goed naam maken. In de eerste plaats
breek ik met de Bohème-manieren, ik kleed mij zooals iedereen,
koop een rok en ga de salons frequenteeren. Indien je denzelfden weg
bewandelen wilt, zullen we samen kunnen blijven wonen, maar je zult
mijn programma moeten aanvaarden. De strengste spaarzaamheid zal ons
bestaan moeten beheerschen. Wanneer wij goed onze maatregelen weten te
nemen, kunnen we drie maanden ongestoord en onbekommerd werken. Maar
daarvoor is oeconomie noodig.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Beste vriend,&rdquo; zeide Marcel, &bdquo;de oeconomie is een
wetenschap, die alleen onder het bereik van de rijken valt, zoodat jij
en ik er zelfs de grondbeginselen niet van kennen. Maar met een uitgave
van zes francs zouden wij de werken kunnen koopen van Jean-Baptiste
Say, een uitstekend oeconoom, die ons misschien de manier, om die kunst
praktisch te beoefenen, zal kunnen leeren... Maar wat zie ik, heb je
daar een Turksche pijp?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja,&rdquo; zeide Rodolphe: &bdquo;die heb ik voor
vijf-en-twintig francs gekocht.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat, jij geeft vijf-en-twintig francs uit voor een pijp ....
en durft dan nog van oeconomie te praten?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is zeer zeker oeconomie,&rdquo; antwoordde Rodolphe;
&bdquo;ik brak iederen dag een pijp van twee sous; aan het eind van een
jaar maakt dat een uitgave, die heel wat grooter is dan die, welke ik
nu gedaan heb .... Het is dus in werkelijkheid een
besparing.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Waarachtig,&rdquo; zeide Marcel; &bdquo;je hebt gelijk, daar
zou ik nooit op gekomen zijn.&rdquo;</p>
<p>Op dat oogenblik sloeg het zes uur.</p>
<p>&bdquo;Laten we nu gauw gaan dineeren,&rdquo; zeide Rodolphe;
&bdquo;ik wil vanavond nog met de uitvoering van mijn plan <span class="pagenum">[<a id="pb99" href="#pb99" name="pb99">99</a>]</span>beginnen. Maar van eten gesproken, daar valt me
iets in: wij verliezen iederen dag kostbaren tijd met het klaarmaken
van ons diner. De tijd echter is de rijkdom van den arbeider, wij
moeten er dus zuinig mede zijn. Met vandaag te beginnen gaan we
buitenshuis eten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Uitstekend,&rdquo; zeide Marcel; &bdquo;twintig pas hier
vandaan is een uitstekend restaurant; het is er wel een beetje duur;
maar daar het vlak bij is, behoeven we niet ver te loopen en verdienen
we aan tijd wat we aan geld uitgeven.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Vandaag zullen we nog gaan,&rdquo; zeide Rodolphe;
&bdquo;maar morgen of overmorgen zullen we nog oeconomischer
maatregelen toepassen .... In plaats van naar een restaurant te gaan,
zullen we een keukenmeid nemen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen, neen!&rdquo; viel Marcel hem in de rede; &bdquo;laten
we liever een knecht nemen, die tevens voor kok fungeeren kan. Bedenk
eens welke groote voordeelen daaruit zullen kunnen voortvloeien. In de
eerste plaats zal ons huishouden steeds in orde zijn: hij kan onze
schoenen poetsen, mijn penseelen uitwasschen, onze boodschappen doen;
ik zal zelfs probeeren hem wat smaak voor de schoone kunsten bij te
brengen, dan kan hij mijn leerling worden. Op die manier sparen we met
ons beiden per dag minstens zes uur uit, die we nu besteden aan
allerlei onnoodige bezigheden, welke ons in ons werk
hinderen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wacht even!&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;ik heb nog een
ander id&eacute;e .... maar laten we eerst gaan dineeren!&rdquo;</p>
<p>Vijf minuten later zaten de beide vrienden in een der kamertjes van
het naburige restaurant en zetten daar hun oeconomisch debat voort.</p>
<p>&bdquo;Weet je wat mijn id&eacute;e is?&rdquo; waagde Rodolphe op te
merken; &bdquo;wat zou je ervan zeggen, als we in plaats van een knecht
een ma&icirc;tresse nemen?&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb100"
href="#pb100" name="pb100">100</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Een ma&icirc;tresse voor twee man!&rdquo; viel Marcel
verbaasd uit; &bdquo;dat zou de gierigheid tot in het verkwistende
drijven zijn; wij zouden onze spaarduiten gebruiken, om messen en
andere moordwerktuigen te koopen, waarmede we elkaar te lijf zouden
gaan. Neen, ik prefereer een knecht; bovendien staat dat deftig
ook!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Je hebt gelijk,&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;wij zullen een
intelligenten jongen nemen; en als hij eenig begrip van orthographie
heeft, zal ik hem leeren redigeeren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat zal dan een bron van inkomsten voor hem zijn op zijn
ouden dag,&rdquo; zeide Marcel, terwijl hij de rekening, die vijftien
francs bedroeg, optelde. &bdquo;Jongens, dat is vrij duur. Gewoonlijk
dineerden wij voor dertig sous samen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is zoo,&rdquo; vond Rodolphe, &bdquo;maar we dineerden
slecht en waren daardoor genoodzaakt &rsquo;s avonds weer te soupeeren.
Goed beschouwd is het dus een besparing.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Tegen jou valt niet te redeneeren,&rdquo; mompelde de
schilder, door die redeneering overtuigd; &bdquo;jij hebt altijd
gelijk. Gaan we vanavond werken?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Waarachtig niet. Ik ga naar mijn oom; dat is een brave kerel,
ik zal hem op de hoogte brengen van mijn nieuwe positie, hij zal me
goeden raad kunnen geven. En waar ga jij heen, Marcel?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik ga den ouden M&eacute;dicis vragen, of hij geen
schilderijen voor mij te restaureeren heeft. A propos, geef mij even
vijf francs.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Waarvoor?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik wil over den Pont des Arts gaan.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O, dat is een onnoodige uitgave, die, ook al is zij niet zoo
heel groot, toch met onze principes in strijd is.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik heb ongelijk, het is zoo,&rdquo; antwoordde Marcel;
&bdquo;ik zal over den Pont Neuf gaan .... maar dan neem ik een
rijtuig.&rdquo;</p>
<p>De twee vrienden namen afscheid en sloegen ieder een <span class="pagenum">[<a id="pb101" href="#pb101" name="pb101">101</a>]</span>verschillenden weg in, die door een zonderlingen
samenloop van omstandigheden hen beiden op dezelfde plaats
terugbracht.</p>
<p>&bdquo;Zoo, heb je je oom niet thuis gevonden?&rdquo; vroeg
Marcel.</p>
<p>&bdquo;En was de oude M&eacute;dicis er niet?&rdquo; was
Rodolphe&rsquo;s wedervraag.</p>
<p>En zij barstten in lachen uit.</p>
<p>Toch gingen zij op een vroeg uur naar huis terug ... den volgenden
ochtend namelijk.</p>
<p>Twee dagen later hadden Rodolphe en Marcel een volledige
metamorphose ondergaan. Beiden gekleed als pasgehuwden, waren zij zoo
mooi, zoo schitterend, zoo elegant, dat zij, wanneer zij elkaar op
straat tegenkwamen, aarzelden elkaar te herkennen.</p>
<p>Hun oeconomisch stelsel werkte in al zijn kracht, de organisatie van
het werk kwam echter slechts met groote moeite tot stand. Zij hadden
een knecht gehuurd. Het was een lange slungel van vier-en-dertig jaar
en Zwitsersche afkomst en niet al te groote intelligentie. Bovendien
was hij niet voor knecht in de wieg gelegd; wanneer een van zijn heeren
hem een eenigszins groot <span class="corr" id="xd20e2515" title="Bron: paket">pakket</span> te bezorgen gaf, kreeg Baptiste een kleur
van verontwaardiging en liet de boodschap door een witkiel doen. Maar
Baptiste had ook goede eigenschappen: wanneer men hem bijv. een haas
gaf, kon hij daarvan zoo noodig een hazenpeper maken. Ook had hij, daar
hij, alvorens knecht te worden, destillateur geweest was, een groote
voorliefde voor die kunst gehouden en ontstal hij een groot deel van
den tijd, dien hij voor zijn meesters moest gebruiken, aan het zoeken
naar de samenstelling van een nieuw wondmiddel, waaraan hij zijn naam
wilde geven. Verder had hij het ver gebracht in het maken van
notenbrandewijn. Maar de kunst, waarin Baptiste door niemand
ge&euml;venaard werd, was die om de sigaren van Marcel op te rooken en
<span class="pagenum">[<a id="pb102" href="#pb102" name="pb102">102</a>]</span>ze aan te steken met de manuscripten van
Rodolphe.</p>
<p>Op een goeden dag wilde Marcel Baptiste in het costuum van Pharao
voor zijn &bdquo;Doortocht door de Roode Zee&rdquo; laten poseeren.
Baptiste weigerde dit beslist en zeide zijn dienst op.</p>
<p>&bdquo;Goed,&rdquo; zeide Marcel; &bdquo;we zullen vanavond
afrekenen.&rdquo;</p>
<p>Toen Rodolphe thuis kwam, zeide zijn vriend tegen hem, dat Baptiste
beslist weggezonden moest worden.</p>
<p>&bdquo;Wij hebben absoluut geen nut van hem,&rdquo; zeide hij.</p>
<p>&bdquo;Dat is zoo,&rdquo; antwoordde Rodolphe; &bdquo;hij is een
levend kunstvoorwerp.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hij is zoo dom als het achtereind van een koe.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En lui!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hij moet weg.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Laten we hem wegsturen!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Toch heeft hij eenige goede eigenschappen. Hij kan heel
lekker hazenpeper maken.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En notenbrandewijn dan. Hij is de Rapha&euml;l van den
notenbrandewijn.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zeker, maar dat is ook het eenige, waarvoor hij deugt, en dat
is voor ons niet voldoende. Wij verliezen al onzen tijd door al die
discussies met hem.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hij hindert ons in ons werk.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Het is zijn schuld, dat ik mijn &bdquo;Doortocht door de
Roode Zee&rdquo; nog niet heb kunnen tentoonstellen. Hij heeft
geweigerd om voor Pharao te poseeren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En door hem heb ik het werk, dat mij opgedragen was, niet
kunnen afmaken. Hij heeft geweigerd, om in de bibliotheek de
aanteekeningen, die ik noodig had, te gaan halen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hij ru&iuml;neert ons.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;We kunnen hem beslist niet houden.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Laten we hem dan wegzenden .... Maar eerst moeten we hem
betalen.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb103" href="#pb103"
name="pb103">103</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Wij zullen hem betalen, maar weg moet hij! Geef me geld, dan
zal ik met hem afrekenen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat, geld! Ik houd toch de kas niet, maar jij!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Geen quaestie van, jij! Jij hebt je met de generale
intendantuur belast,&rdquo; zeide Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Maar ik geef je de heilige verzekering, dat ik geen geld
heb!&rdquo; riep Marcel uit.</p>
<p>&bdquo;Zou al het geld nou al op zijn? Dat is onmogelijk! Je kan
geen vijfhonderd francs in acht dagen uitgeven, vooral wanneer je,
zooals wij, met de grootste spaarzaamheid geleefd hebt en je je tot het
strikt noodzakelijke beperkt (Tot het strikt overbodige had hij moeten
zeggen.). Wij moeten de rekeningen even verifieeren, dan zullen we de
fout wel vinden.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja, die wel,&rdquo; zeide Marcel, &bdquo;maar niet het geld.
Maar dat hindert minder, we kunnen toch het uitgaven-boekje wel even
doorloopen.&rdquo;</p>
<p>Ziehier het <span class="corr" id="xd20e2573" title="Bron: specimem">specimen</span> van die boekhouding, welke onder de
auspici&euml;n van Sancta Oeconomica begonnen was.</p>
<p>&bdquo;19 Maart. Ontvangen: 500 francs. Uitgegeven: een Turksche
pijp, 25 francs; diner, 15 francs; diversen, 40 francs.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat zijn dat voor uitgaven?&rdquo; vroeg Rodolphe aan Marcel,
die las.</p>
<p>&bdquo;Dat weet je wel,&rdquo; antwoordde deze, &bdquo;dat is de
avond, dat we &rsquo;s morgens pas thuis gekomen zijn. Trouwens
daardoor hebben we vuur en licht gespaard.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Verder.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;20 Maart. Dejeuner, 1 fr. 50; tabak 20 cent; diner, 2 fr.;
een monocle, 2 fr. 50. Die monocle is voor jouw rekening. Waarvoor hadt
je een monocle noodig? Je mankeert niets aan je oogen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Je weet heel goed, dat ik voor de Echarpe d&rsquo;Iris een
verslag over de schilderijen-tentoonstelling moest maken; en zonder
monocle kan je geen schilderijen beoordeelen; <span class="pagenum">[<a id="pb104" href="#pb104" name="pb104">104</a>]</span>dat
was een gerechtvaardigde uitgave. Verder? ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Een wandelstok ...&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O, die is voor jouw rekening,&rdquo; zeide Rodolphe.
&bdquo;Je hadt geen wandelstok noodig.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is alles, wat den 20sten uitgegeven is,&rdquo; zeide
Marcel, die op Rodolphe&rsquo;s uitval niet inging. &bdquo;Den 21sten
hebben we in de stad geluncht, gedineerd en gesoupeerd.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dan hebben we dien dag toch niet veel uit kunnen
geven?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Inderdaad slechts een kleinigheid .... Bijna dertig
francs.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar waaraan toch in hemelsnaam?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat weet ik niet meer,&rdquo; antwoordde Marcel; &bdquo;maar
het staat onder de rubriek: Diversen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is een heel vage en verraderlijke titel,&rdquo; riep
Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;22 Maart. Dat was de dag, waarop Baptiste in dienst gekomen
is; we hebben hem een voorschot van 5 francs op zijn loon gegeven; voor
een draaiorgel 50 centimes; voor den afkoop van vier Chineesche
boerenjongens, die door hun ouders, ongelooflijke drankorgels en
doordraaiers, tot verdrinking in de Gele Rivier gedoemd waren, 2 fr. 40
c.<span class="corr" id="xd20e2610" title="Niet in bron">&rdquo;</span></p>
<p>&bdquo;Lieve Hemel,&rdquo; zeide Rodolphe, &bdquo;verklaar mij toch
eens de tegenstelling, die in dit artikel op te merken is. Als je aan
draaiorgels geeft, waarom scheldt je dan op die doordraaiers en
drankorgels van ouders. En waar was het noodig voor geld voor die
Chineesche boerenjongens uit te geven? Als het nu nog boerenjongens op
brandewijn geweest waren!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik ben nu eenmaal grootmoedig geboren,&rdquo; antwoordde
Marcel. &bdquo;Doch lees jij nu eens verder. Tot nu toe zijn we niet
veel van het spaarzaamheidsprincipe afgeweken.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;23 Maart. Niets. 24 Maart. Idem. Dat zijn twee goede
<span class="pagenum">[<a id="pb105" href="#pb105" name="pb105">105</a>]</span>dagen, 25 Maart. Een voorschot van 3 francs op
het loon van Baptiste.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Het schijnt, dat we hem nog al veel voorschot gegeven
hebben,&rdquo; zeide Marcel.</p>
<p>&bdquo;Des te minder hebben we hem dan nu uit te betalen,&rdquo;
antwoordde Rodolphe. &bdquo;Ga verder.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;26 Maart. Verschillende, uit een oogpunt van kunst nuttige
uitgaven, 36 fr. 40 c.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat hebben we dan voor nuttigs gekocht?&rdquo; vroeg
Rodolphe; &bdquo;ik herinner me er niets van. 36 fr. 40 c., wat kan dat
zijn?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Herinner je je dat niet?... Dat is de dag, waarop wij de
Notre-Dame beklommen hebben, om Parijs in vogelvlucht te
zien.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar dat kost toch niet meer dan acht sous,&rdquo; dacht
Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Ja, maar toen we weer beneden waren, zijn we in St. Germain
gaan dineeren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dan is de zaak duidelijk.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;27 Maart: Niets!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Prachtig! Dat is nu eens spaarzaam!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;28 Maart. Voorschot aan Baptiste, 6 fr.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O, nu ben ik er zeker van, dat we hem niets meer te betalen
hebben. Het is zelfs niet onmogelijk, dat hij ons nog wat schuldig is
.... Enfin, dat zal ik wel eens narekenen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;29 Maart. Waarachtig, op 29 Maart hebben we niets uitgegeven.
Er staat het begin van een preek voor in de plaats. 30 Maart. Juist,
toen hadden we menschen te dineeren; een groote uitgave: 30 fr. 55c.
Den 31sten, dit is vandaag, hebben we nog niets uitgegeven. Je ziet
dus, dat de boekhouding zeer nauwkeurig geweest is. Het totaal bedraagt
op geen stukken na 500 francs.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dan moet er nog geld in kas zijn.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;We zullen zien,&rdquo; zeide Marcel, terwijl hij een lade
opentrok. &bdquo;Neen, er is niets meer, alleen een spin.&rdquo;
<span class="pagenum">[<a id="pb106" href="#pb106" name="pb106">106</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Een spin op den morgen brengt kommer en zorgen,&rdquo; merkte
Rodolphe op.</p>
<p>&bdquo;Maar waar kan al dat geld gebleven zijn?&rdquo; vroeg Marcel,
terneergeslagen bij het zien van de ledige kas.</p>
<p>&bdquo;Vraag je dat nog?<span class="corr" id="xd20e2660" title="Niet in bron">&rdquo;</span> zeide Rodolphe. &bdquo;Dat is nogal
eenvoudig: we hebben het aan Baptiste gegeven.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat is dat?&rdquo; riep Marcel uit, die in de lade een stuk
papier vond. &bdquo;De rekening voor het laatste kwartaal
huur!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hoe is die hier gekomen?&rdquo; vroeg Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;En gequiteerd ook!&rdquo; voegde Marcel eraan toe. &bdquo;Heb
jij huur betaald?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik? Loop nou rond!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar wat beteekent dan?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar ik bezweer je ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat is dan dit mysterie?&rdquo; zongen zij in koor op de
melodie der finale van <span class="ex">La Dame Blanche</span>.</p>
<p>Baptiste, die graag muziek hoorde, kwam dadelijk aanloopen.</p>
<p>Marcel liet hem de quitantie zien.</p>
<p>&bdquo;O ja, dat is waar ook!&rdquo; zeide Baptiste langs zijn neus
weg; &bdquo;dat had ik nog vergeten te zeggen. De huisbaas is hier
geweest, toen jullie uit waren, en om hem de moeite te besparen terug
te moeten komen, heb ik hem maar betaald.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Waar heb je dat geld vandaan gehaald?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O, ik heb het uit de la genomen, die stond open; ik dacht,
dat de heeren die juist daarom open hadden laten staan, en ik zei zoo
tegen mezelvers; De heeren hebben, toen ze uit gingen, vergeten te
zeggen: &bdquo;Baptiste, de huisbaas zal zijn huur komen halen, je moet
hem betalen;&rdquo; en toen heb ik gedaan, alsof ik dat bevel gekregen
had, zonder het bevel gekregen te hebben.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Baptiste,&rdquo; zeide Marcel, ziedend van woede, &bdquo;je
hebt onze bevelen overtreden. Van af heden ben je uit onzen dienst
ontslagen. Baptiste, geef je livrei terug.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb107" href="#pb107" name="pb107">107</a>]</span></p>
<p>Baptiste nam zijn wasdoeken pet, waaruit zijn heele uniform bestond,
af en gaf die aan Marcel.</p>
<p>&bdquo;Goed,&rdquo; zeide deze; &bdquo;je kunt gaan ...&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En mijn loon?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ben je soms niet erg lekker? Je hebt al meer gekregen dan we
je schuldig zijn. Ik heb je in nog geen veertien dagen veertien francs
gegeven. Wat doe je met al dat geld? Mainteneer je soms een
danseres?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Op het slappe koord,&rdquo; voegde Rodolphe eraan toe.</p>
<p>&bdquo;Ik sta dus alleen op de wereld,&rdquo; zeide de ongelukkige
knecht; &bdquo;zonder iets, waarop ik mijn hoofd kan
nederleggen!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neem dan je livrei maar terug,&rdquo; antwoordde Marcel,
ondanks zichzelf aangedaan.</p>
<p>En hij gaf de pet aan <span class="corr" id="xd20e2711" title="Bron: Baptitste">Baptiste</span> terug.</p>
<p>&bdquo;En toch heeft die ongelukkige ons fortuin verkwist,&rdquo;
zeide Rodolphe, toen hij den armen Baptiste zag weggaan. &bdquo;Waar
dineeren we vandaag?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat zullen we morgen weten,&rdquo; antwoordde
Marcel<span class="corr" id="xd20e2718" title="Niet in bron">.</span>
<span class="pagenum">[<a id="pb108" href="#pb108" name="pb108">108</a>]</span></p>
</div>
<div class="footnotes">
<hr class="fnsep">
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e2372" href="#xd20e2372src" name="xd20e2372">1</a></span> Rivier
in Lydi&euml;, bekend om haar goudrijkdom.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e2409" href="#xd20e2409src" name="xd20e2409">2</a></span> Sax was
een fabrikant van beroemde muziekinstrumenten.</p>
</div>
</div>
<div id="ch8" class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 id="xd20e2723" class="label">Hoofdstuk VIII.</h2>
<h2 class="main">Wat een vijffrancsstuk kost.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">Op een Zaterdagavond in den tijd, dat hij nog niet met
mademoiselle Mimi &bdquo;was&rdquo;, met wie we weldra kennis zullen
maken, leerde Rodolphe aan zijn table-d&rsquo;h&ocirc;te een
handelaarster in mode-artikelen, mademoiselle Laure geheeten, kennen.
Toen zij gehoord had, dat Rodolphe hoofdredacteur van de <span class="ex">Echarpe d&rsquo;Iris</span> en van den <span class="ex">Castor</span>, twee modebladen, was, begon zij, in de hoop, dat
hij reclame voor haar artikelen zou maken, op vrij in het oog loopende
wijze met hem te coquetteeren. Op die uitdagingen had Rodolphe
geantwoord met een vuurwerk van galante complimentjes, die Benserade,
Voiture en alle Ruggieri&rsquo;s van den precieusen stijl jaloersch
gemaakt zouden hebben; en toen zij na afloop van het diner vernam, dat
Rodolphe dichter was, gaf zij hem heel duidelijk te verstaan, dat zij
niet ongeneigd was hem als haar Petrarca aan te nemen. Zelfs stond zij
hem zonder veel omhaal van woorden een rendez-vous voor den volgenden
dag toe.</p>
<p>&bdquo;Bij Juppiter!&rdquo; zeide Rodolphe tot zichzelf, toen hij
mademoiselle Laure naar huis bracht, &bdquo;dat is beslist een
beminlijke persoonlijkheid. Het lijkt wel, dat zij over een voldoende
grammatica en een rijk voorziene garde-robe beschikt. Ik ben werkelijk
wel geneigd haar gelukkig te maken.&rdquo;</p>
<p>Toen zij bij de deur van haar huis gekomen was, liet mademoiselle
Laure den arm van Rodolphe los en dankte <span class="pagenum">[<a id="pb109" href="#pb109" name="pb109">109</a>]</span>hem hartelijk voor de
moeite, die hij zich getroost had, om haar naar een zoo afgelegen
stadswijk te brengen.</p>
<p>&bdquo;O, madame,&rdquo; antwoordde Rodolphe met een buiging,
waarbij zijn gezicht op den grond kwam<span class="corr" id="xd20e2743"
title="Bron: .">,</span> &bdquo;ik wilde, dat u te Moskou of op de
Sunda-eilanden woonde, alleen om nog langer uw cavalier te kunnen
zijn!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is wel wat erg ver!&rdquo; antwoordde Laure gemaakt.</p>
<p>&bdquo;We zouden over de boulevards gegaan zijn, madame,&rdquo;
zeide Rodolphe. &bdquo;En sta mij toe, u, in den persoon van uw wang,
de hand te kussen,&rdquo; vervolgde hij, terwijl hij Laure, voor zij
het verhinderen kon, een kus op de lippen drukte.</p>
<p>&bdquo;O, mijnheer,&rdquo; kirde zij, &bdquo;dat gaat te
vlug.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja, maar dan bereik ik ook eerder mijn doel,&rdquo; zeide
Rodolphe. &bdquo;In de liefde moeten de eerste afstanden in galop
worden afgelegd.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Een type!&rdquo; dacht de modiste, terwijl zij naar binnen
ging.</p>
<p>&bdquo;Een allerliefst persoonlijkheidje,&rdquo; zeide Rodolphe,
toen hij naar huis wandelde.</p>
<p>Zoodra hij op zijn kamer was, ging hij naar bed en droomde de
zoetste droomen. Hij zag zich op bals, in de schouwburgen en op
wandelplaatsen met Laure aan zijn arm, die nog mooiere japonnen dan
die, welke in de sprookjes van Moeder de Gans voorkomen, aan had.</p>
<p>Volgens zijn gewoonte stond Rodolphe den volgenden dag om elf uur
op. Zijn eerste gedachte was voor mademoiselle Laure.</p>
<p>&bdquo;Een heel beschaafde vrouw,&rdquo; mompelde hij. &bdquo;Ik ben
er zeker van, dat zij te Saint-Denis is opgevoed. Ik zal dus eindelijk
het geluk leeren kennen een ma&icirc;tresse te bezitten, die er
warmpjes in zit. Ik moet mij offers voor haar getroosten. Ik zal dus
mijn geld aan de Echarpe d&rsquo;Iris gaan halen, een paar handschoenen
koopen en met Laure gaan dineeren in een restaurant, waar ze servetten
<span class="pagenum">[<a id="pb110" href="#pb110" name="pb110">110</a>]</span>geven. Mijn rok is wel niet heel mooi meer, maar
zwart kleedt toch altijd goed!&rdquo;</p>
<p>En hij ging naar het bureau van de <span class="ex">Echarpe
d&rsquo;Iris</span>.</p>
<p>Op straat zag hij echter in den omnibus groote affiches met de
woorden:</p>
<div class="blockquote">
<p class="first"><span class="corr" id="xd20e2776" title="Niet in bron">&bdquo;</span><span class="ex">Heden, Zondag, springen
de waterwerken te Versailles.</span>&rdquo;</p>
</div>
<p>Het inslaan van den bliksem vlak voor zijn voeten zou op Rodolphe
geen dieperen indruk gemaakt hebben dan het zien van dat affiche.</p>
<p>&bdquo;Het is vandaag Zondag! Dat was ik heelemaal vergeten!&rdquo;
riep hij uit. &bdquo;Dan krijg ik nergens geld vandaag. Zondag! Alles
wat in Parijs daalders heeft, is al op weg naar Versailles.&rdquo;</p>
<p>Desniettemin liep Rodolphe, voortgedreven door een van die
fabelachtige verwachtingen, waaraan de mensch zich steeds vastklampt,
zoo snel als zijn beenen hem dragen konden, naar het bureau van zijn
blad. Misschien zou een gelukkig toeval den kassier daar gebracht
hebben.</p>
<p>Mijnheer Boniface was er inderdaad geweest, doch onmiddellijk weer
vertrokken.</p>
<p>&bdquo;Hij is naar Versailles,&rdquo; zeide de loopjongen.</p>
<p>&bdquo;Dat is verkeken,&rdquo; zeide Rodolphe.... &bdquo;Maar wacht
eens even. Het rendez-vous is vanavond pas. Het is nu twaalf uur, ik
heb dus nog vijf uur om vijf francs te vinden&mdash;dat is twintig sous
per uur, net als de paarden in het Bois de Boulogne. En nu voorwaarts
marsch!&rdquo;</p>
<p>Daar hij juist in het stadsdeel was, waar een journalist woonde,
dien hij den invloedrijken criticus noemde, besloot hij bij dezen een
poging te wagen.</p>
<p>&bdquo;Ik vind hem zeker thuis,&rdquo; zeide hij, terwijl hij de
trap <span class="pagenum">[<a id="pb111" href="#pb111" name="pb111">111</a>]</span>opliep; &bdquo;het is vandaag zijn
feuilletondag, dus gaat hij niet uit. Ik zal van hem vijf francs
leenen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ha, ben jij het!&rdquo; zeide de criticus, toen hij Rodolphe
zag, &bdquo;je komt als geroepen; ik heb je een kleinen dienst te
vragen.<span class="corr" id="xd20e2803" title="Niet in bron">&rdquo;</span></p>
<p>&bdquo;Dat treft prachtig!&rdquo; dacht de redacteur van de
<span class="ex">Echarpe d&rsquo;Iris</span>.</p>
<p>&bdquo;Was je gisteren in den Od&eacute;on?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Daar ben ik altijd!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Je hebt dus het nieuwe stuk gezien?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wie zou het anders gezien hebben? Het publiek van den
Od&eacute;on ben ik!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is waar ook,&rdquo; zeide de criticus. &bdquo;Je bent een
der steunpilaren van dien schouwburg. Er loopt zelfs een gerucht, dat
je subsidie geeft. Doch om op de zaak terug te komen, kan je me geen
overzicht van het nieuwe stuk geven?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Niets makkelijker dan dat. Ik heb het geheugen van een
schuldeischer.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Van wien was het stuk?&rdquo; vroeg de journalist aan
Rodolphe, terwijl deze aan het schrijven was.</p>
<p>&bdquo;Van een mijnheer.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dan zal het geen sterk stuk zijn.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;In geen geval zoo sterk als een Turk.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dan is het ook niet sterk. Want de Turken hebben geheel ten
onrechte den naam van sterk te zijn. Zij zouden hier nog niet eens voor
schoorsteenvegers deugen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En waarom niet?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Omdat alle schoorsteenvegers Savoyaards zijn, en alle
Savoyaards weer Auvergners, en alle Auvergners weer kruiers zijn. En
bovendien zijn er geen Turken meer, behalve op de bals masqu&eacute;s
in de voorsteden en op de Champs Elys&eacute;es, waar zij dadels
verkoopen. De Turk is een vooroordeel. Een van mijn vrienden kent het
Oosten heel goed en die heeft me verzekerd, dat al de onderdanen
<span class="pagenum">[<a id="pb112" href="#pb112" name="pb112">112</a>]</span>van die natie geboren zijn in de rue
Coquenard.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Alleraardigst!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;<span class="corr" id="xd20e2844" title="Bron: Vindt">Vind</span> je?&rdquo; vroeg de criticus. &bdquo;Dan zet
ik het in mijn feuilleton.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hier heb je de analyse van het stuk,&rdquo; zeide Rodolphe.
&bdquo;Gauw gedaan, wat?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat wel, maar het is verduiveld kort.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wanneer je er wat gedachtenstreepjes bij zet en je kritische
opinie ontwikkelt, neemt het plaats genoeg in.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Daar heb ik geen tijd voor, mijn waarde, en bovendien beslaat
mijn kritische meening zooveel plaats niet.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dan zet je er om de drie woorden een adjectief
bij.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zou je aan de analyse niet een korte, of liever een lange
beschouwing over het stuk kunnen vasthechten?&rdquo; vroeg de
criticus.</p>
<p>&bdquo;Och,&rdquo; zeide Rodolphe, &bdquo;ik heb wel mijn bepaalde
idee&euml;n over de tragedie, maar ik waarschuw je, dat ik ze al
driemaal in den <span class="ex">Castor</span> en in de <span class="ex">Echarpe d&rsquo;Iris</span> heb laten afdrukken.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is minder; hoeveel regels beslaan je
idee&euml;n?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Veertig regels.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Bliksems, jij hebt groote idee&euml;n! Nou, wil je me je
veertig regels leenen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Prachtig!&rdquo; dacht Rodolphe. &bdquo;Als ik hem voor
twintig francs copie lever, zal hij mij geen vijf francs kunnen
weigeren. Ik moet je echter eerlijk bekennen,&rdquo; zeide hij
vervolgens tot den criticus, &bdquo;dat mijn denkbeelden niet bepaald
nieuw zijn. Zij zijn aan den elleboog een beetje doorgesleten. Voor ik
ze liet drukken, heb ik ze in alle koffiehuizen van Parijs
uitgebazuind: er is geen kellner in Parijs, die ze niet uit zijn hoofd
kent.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat kan mij dat schelen?.... Je kent me nog niet. Is er,
uitgezonderd de deugd, iets nieuws in de wereld?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hier!&rdquo; zeide Rodolphe toen hij klaar was.</p>
<p>&bdquo;Donder en bliksem! Er mankeeren nog twee kolom...
<span class="pagenum">[<a id="pb113" href="#pb113" name="pb113">113</a>]</span>Waarmede dien afgrond te dempen? Kom, lever me,
nu je toch hier bent, nog een paar paradoxen!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik heb er van mijzelf niet bij me,&rdquo; zeide Rodolphe;
&bdquo;maar ik kan je er wel een paar leenen; ze zijn echter niet van
mij; ik heb ze voor vijftig centimes van een vriend, die in
geldverlegenheid zat, gekocht. Ze hebben nog maar heel weinig dienst
gedaan.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Des te beter!&rdquo; zeide de criticus.</p>
<p>&bdquo;Het gaat goed!&rdquo; zeide Rodolphe tot zichzelf, terwijl
hij weer begon te schrijven; &bdquo;ik vraag hem minstens tien francs;
in dezen tijd zijn de paradoxen even duur als jonge
patrijzen.&rdquo;</p>
<p>En hij schreef een dertig regels, waarin hij zottenpraat uitkraamde
over piano&rsquo;s, goudvisschen, de school van het gezond verstand en
Rijnwijn, dien hij toiletwijn noemde.</p>
<p>&bdquo;Prachtig,&rdquo; zeide de criticus; &bdquo;doe mij nu nog het
genoegen er bij te schrijven, dat het bagno de plaats in de wereld is,
waar je de meeste rechtschapen menschen vindt.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Waarom?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Om nog twee regels te vullen. Zoo, dat is in orde,&rdquo;
zeide de invloedrijke criticus en riep zijn bediende, om zijn
feuilleton naar de drukkerij te brengen.</p>
<p>&bdquo;En nu,&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;de koe bij de horens
gevat!&rdquo; En hij deed plechtig en ernstig zijn verzoek.</p>
<p>&bdquo;O je, mijn waarde,&rdquo; zuchtte de criticus, &bdquo;ik heb
zelf geen sou in huis. Lolotte ru&iuml;neert me met pomade en zooeven
heeft zij mij tot mijn laatste halve duit uitgeschud om naar Versailles
te gaan en de Nere&iuml;den en andere bronzen monsters water te zien
spuwen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Naar Versailles?&rdquo; vroeg Rodolphe. &bdquo;Is het vandaag
dan een epidemie?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar waarom heb je geld noodig?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ziehier het geval,&rdquo; antwoordde Rodolphe. &bdquo;Om
<span class="pagenum">[<a id="pb114" href="#pb114" name="pb114">114</a>]</span>vijf uur heb ik een afspraak met een vrouw van
de wereld, een gedistingeerde dame, die altijd in een omnibus uitgaat.
Ik zou gaarne voor eenige dagen mijn lot aan het hare verbinden; en
daarom komt het mij passend voor haar de zoetheden des levens te laten
smaken. Diner, bal, wandelingen enz. enz. Ik heb absoluut vijf francs
noodig; als ik ze niet vind, is in mijn persoon de geheele Fransche
litteratuur onteerd.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Waarom leen je die som niet van die dame zelf?&rdquo; vroeg
de criticus.</p>
<p>&bdquo;Dat gaat den eersten keer niet. Alleen jij kunt mij
redden!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Bij alle mummies van Egypte zweer ik je op mijn woord van
eer, dat ik zelfs geen geld heb, om een pijp van een sou of een
panatella te koopen. Maar ik heb daar een paar boeken, die je zoudt
kunnen verkoopen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Vandaag, op Zondag, onmogelijk. Moeder Mansut, Lebigre en
alle winkels op de kaden en in de rue Saint-Jacques zijn gesloten. En
wat zijn het voor boeken? Zeker gedichten met het portret van den
schrijver. Maar die dingen zijn onverkoopbaar.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Tenzij je er door de rechtbank toe veroordeeld wordt. Doch
wacht even, daar heb je nog een bundel romances en een paar billetten
voor concerten. Wanneer je het wat handig aanlegt, zou je er best wat
geld van kunnen maken.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik zou liever wat anders meenemen, een broek bijv.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Daar,&rdquo; zeide de criticus, &bdquo;neem dien Bossuet en
die gipsbuste van Odilon Barrot nog mee; maar op mijn woord van eer,
dat is het penningske der weduwe.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik zie in ieder geval je goeden wil,&rdquo; zeide Rodolphe.
&bdquo;Ik neem de schatten mede, maar als ik er dertig sous voor krijg,
dan beschouw ik dat kunststuk als het dertiende werk van
Hercules.<span class="corr" id="xd20e2928" title="Niet in bron">&rdquo;</span> <span class="pagenum">[<a id="pb115"
href="#pb115" name="pb115">115</a>]</span></p>
<p>Nadat hij ongeveer vier mijl had afgelegd, slaagde hij er met behulp
van een welsprekendheid, waarvan hij bij groote gelegenheden het geheim
bezat, in bij zijn waschvrouw twee francs te leenen, waarvoor hij de
deelen <span class="corr" id="xd20e2934" title="Bron: poezie">po&euml;zie</span>, de romances en de buste van Barrot
in pand moest geven.</p>
<p>&bdquo;Kom,&rdquo; zeide hij, toen hij de bruggen weer overging,
&bdquo;dat is tenminste de jus, nu moet ik het vleesch nog zien te
vinden. Als ik eens naar mijn oom ging!&rdquo;</p>
<p>Een half uur later was hij bij zijn oom Monetti, die op het gelaat
van zijn neef dadelijk las, waarom het ging. Hij was dus op zijn hoede
en voorkwam iedere vraag door een serie klachten als:</p>
<p>&bdquo;Het zijn moeilijke tijden: het brood is duur, de klanten
betalen niet, de huur moet worden opgebracht, de handel zit in het
moeras enz. enz.,&rdquo; en al de verdere huichelachtige klachten van
winkeliers.</p>
<p>&bdquo;Zou je wel willen gelooven,&rdquo; zeide de oom, &bdquo;dat
ik genoodzaakt ben geld te leenen van mijn bediende, om een wissel te
betalen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dan hadt u mij even een boodschap moeten sturen,&rdquo; zeide
Rodolphe. &bdquo;Ik zou u het geld gaarne geleend hebben; drie dagen
geleden heb ik tweehonderd francs gekregen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik vind het heel aardig van je, jongen, maar je hebt zelf je
geld noodig .... Maar zeg, nu je toch hier bent, zou je wel even een
paar rekeningen voor me kunnen schrijven, die ik wil laten innen; je
schrijft zoo&rsquo;n mooie hand.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O je, die vijf francs zullen me duur kosten,&rdquo; zeide
Rodolphe, terwijl hij zich aan het werk zette, dat hij zooveel mogelijk
bekortte.</p>
<p>&bdquo;Beste oom,&rdquo; zeide hij, &bdquo;daar ik weet, dat u een
groot muziekliefhebber bent, heb ik een paar entr&eacute;e&rsquo;s voor
u medegebracht.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb116" href="#pb116" name="pb116">116</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Heel vriendelijk van je, jongen. Wil je bij me blijven
dineeren?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen, dank u, oom; ik word in den Fauborg St. Germain op een
diner verwacht. Ik verkeer zelfs eenigszins in verlegenheid, omdat ik
geen tijd meer heb om geld te gaan halen, om handschoenen te
koopen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Heb je geen handschoenen bij je? Wil je de mijne
leenen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat zal niet gaan; we hebben hetzelfde nummer niet; maar u
zoudt mij verplichten mij te leenen....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Negen-en-twintig sous, om een paar te koopen? Zeker, jongen,
daar heb je ze. Wanneer je in gezelschap komt, moet je fatsoenlijk voor
den dag komen. Beter benijd dan beklaagd, zeide je tante altijd. Ik ben
blij, dat je in betere kringen komt .... Ik zou je wel wat meer gegeven
hebben, maar ik heb op het oogenblik hier in het kantoor niet meer; ik
zou naar boven moeten en ik kan den winkel niet alleen laten: ieder
oogenblik komen er koopers.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En u vertelde daarnet, dat het zoo slecht met den handel
ging!&rdquo;</p>
<p>Oom Monetti deed, of hij die opmerking niet hoorde en zeide tot zijn
neef, die de negen-en-twintig sous in zijn zak stak:</p>
<p>&bdquo;Je behoeft je niet te haasten, om ze terug te
geven.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat een gierige brok!&rdquo; zeide Rodolphe, terwijl hij zich
wegspoedde. &bdquo;Nu ontbreken me nog een-en-dertig sous. Waar die te
vinden? Wacht, een idee, laat ik naar den viersprong van de
Voorzienigheid gaan.&rdquo;</p>
<p>Dat was de naam, dien Rodolphe gaf aan het meest centrale punt van
Parijs, d. w. z. het Palais Royal, een plek, waar het bijna onmogelijk
is tien minuten te blijven staan zonder tien personen te ontmoeten, die
je kent, vooral schuldeischers. <span class="pagenum">[<a id="pb117"
href="#pb117" name="pb117">117</a>]</span></p>
<p>Rodolphe ging dus op het bordes van het Palais-Royal op wacht staan.
Ditmaal liet de Voorzienigheid zich lang wachten. Eindelijk meende
Rodolphe haar te zien. Zij had een witten hoed, een groenen paletot en
een wandelstok met een gouden knop .... een zeer elegant gekleede
Voorzienigheid dus.</p>
<p>Het was een voorkomende en bemiddelde, maar eenigszins woordenrijke
jongeling.</p>
<p>&bdquo;Ik ben blij je te zien,&rdquo; zeide hij tot Rodolphe;
&bdquo;loop een eindje mede, dan kunnen we wat praten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ach, ik zal die woordenmarteling maar ondergaan,&rdquo;
mompelde Rodolphe, terwijl hij zich door den witten hoed liet
medenemen, die hem inderdaad zijn trommelvlies half kapot praatte.</p>
<p>Toen zij bij den Pont des Arts kwamen, zeide Rodolphe:</p>
<p>&bdquo;Ik moet je nu verlaten, daar ik geen geld heb, om de tol voor
de brug te betalen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Kom maar mee,&rdquo; antwoordde de witte hoed, terwijl hij
den invalide twee sous toewierp.</p>
<p>&bdquo;Nu is het oogenblik gekomen,&rdquo; dacht de redacteur van de
<span class="ex">Echarpe d&rsquo;Iris</span>, toen hij de brug
overliep; aan het einde ervan bij de klok van het Instituut gekomen,
bleef Rodolphe plotseling staan, wees met een wanhopig gebaar naar de
wijzerplaat en riep uit:</p>
<p>&bdquo;Vervloekt! Kwart voor vijf. Ik ben verloren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat is er?&rdquo; zeide de andere verwonderd.</p>
<p>&bdquo;Wel, dat ik door jouw schuld een rendez-vous
verzuim.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Een belangrijk?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat zou ik denken .... Ik moest om vijf uur geld gaan halen
.... in Batignolles .... Ik zal er nooit op tijd zijn .... Bliksems!
Wat moet ik beginnen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is nogal eenvoudig,&rdquo; zeide de woordenrijke,
&bdquo;ga met mij mee naar huis, dan zal ik je wat leenen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Onmogelijk! Je woont in Montrouge, en om zes uur <span class="pagenum">[<a id="pb118" href="#pb118" name="pb118">118</a>]</span>moet
ik voor een zaak in de Chauss&eacute;e-d&rsquo;Antin zijn .... Een
beroerde geschiedenis!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik heb wel een paar sous op zak,&rdquo; zeide de
Voorzienigheid bescheiden .... &bdquo;maar niet veel.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Als ik genoeg had om een bakje te nemen, dan zou ik misschien
nog op tijd in Batignolles kunnen zijn.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hier heb je den inhoud van mijn beurs, mijn waarde,
een-en-dertig sous.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Geef maar gauw hier, dan maak ik, dat ik weg kom!&rdquo;
zeide Rodolphe, die het vijf uur had hooren slaan, en hij haastte zich
naar de plaats van zijn rendez-vous.</p>
<p>&bdquo;Dat is een heele toer geweest,&rdquo; zeide hij, terwijl hij
zijn geld telde. &bdquo;Honderd sous, precies op den kop af. Enfin, ik
ben nu gered, en Laure zal zien, dat zij te doen heeft met een man, die
savoir-vivre heeft. Ik wil vanavond met geen centime thuis komen. Ik
moet de litteratuur weer tot eer brengen en bewijzen, dat het haar
beoefenaars slechts aan geld ontbreekt, om rijk te zijn.&rdquo;</p>
<p>Rodolphe vond mademoiselle Laure op de afgesproken plaats.</p>
<p>&bdquo;Nou,&rdquo; zeide hij tot zichzelf, &bdquo;wat stiptheid
betreft, lijkt zij wel een chronometer.&rdquo;</p>
<p>Hij bracht den avond met haar door en smolt zijn vijf francs dapper
in den smeltkroes der verkwisting. Mademoiselle Laure was verrukt over
zijn manieren en was wel zoo goed eerst te merken, dat Rodolphe haar
niet naar haar huis terugbracht v&oacute;&oacute;r het oogenblik, dat
hij haar zijn kamer liet binnentreden.</p>
<p>&bdquo;Het is verkeerd wat ik doe,&rdquo; zeide zij. &bdquo;Zorg,
dat ik er geen berouw over moet hebben door een ondankbaarheid, die uw
sexe eigen is.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Madame,&rdquo; zeide Rodolphe, &bdquo;ik sta bekend voor mijn
bestendigheid, en wel in dien mate, dat al mijn vrienden zich over mijn
trouw verwonderen en mij den bijnaam gegeven hebben van generaal
Bertrand der Liefde.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb119" href="#pb119" name="pb119">119</a>]</span></p>
</div>
</div>
<div id="ch9" class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 id="xd20e3036" class="label">Hoofdstuk IX.</h2>
<h2 class="main">De witte viooltjes.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">In dien tijd was Rodolphe doodelijk verliefd op zijn
nicht Angèle, die hem niet kon uitstaan, en de thermometer van
den ingenieur Chevalier wees twaalf graden onder nul.</p>
<p>Mademoiselle Angèle was de dochter van mijnheer Monetti, den
kachelsmid-rookverdrijver, over wien we reeds meermalen gelegenheid
hadden te spreken. Mademoiselle Angèle was achttien jaar en pas
terug uit Bourgondi&euml;, waar zij vijf jaar doorgebracht had bij een
bloedverwante, van wie zij later moest erven. Die bloedverwante was een
oude vrouw, die nooit jong of mooi geweest was, maar altijd
kwaadaardig, niettegenstaande of liever omdat zij vroom was.
Angèle, die bij haar vertrek een bekoorlijk kind was, dat in
haar jonge jaren reeds een bekoorlijk meisje beloofde te worden, kwam
na verloop van vijf jaar als een knap, maar koel, droog, ongevoelig
jong meisje terug. Het teruggetrokken provincieleven, de overdreven
godsdienstige oefeningen en de bekrompen beginselen, volgens welke zij
was opgevoed, hadden haar geest vervuld met vulgaire en dwaze
vooroordeelen, haar phantasie lam geslagen en van haar hart een orgaan
gemaakt, dat zich er toe bepaalde zijn functie als
bloedsomloop-regulateur te vervullen. Angèle had, om zoo te
zeggen, wijwater in plaats van bloed in haar aderen. Bij haar terugkeer
ontving zij hem met een ijskoude reserve en Rodolphe trachtte ieder
oogenblik <span class="pagenum">[<a id="pb120" href="#pb120" name="pb120">120</a>]</span>vergeefs in haar de teedere snaar der
herinneringen weer te doen trillen, herinneringen uit den tijd, toen
zij samen de amourette &agrave; la Paul et Virginie gespeeld hadden,
die tusschen neef en nicht zoo dikwijls gespeeld wordt. Toch was
Rodolphe doodelijk verliefd op zijn nicht Angèle, die hem niet
kon uitstaan; en toen hij op een goeden dag hoorde, dat het jonge
meisje binnenkort naar een bal, dat ter gelegenheid van het huwelijk
van een harer vriendinnen gegeven werd, zou gaan, liet hij zich door
zijn hartstocht zoo ver medesleepen, dat hij Angèle voor dat bal
een bouquet viooltjes beloofde. En na toestemming van haar vader
gekregen te hebben, nam Angèle het galante aanbod van haar neef
aan, waarbij zij er echter op aandrong, dat zij witte viooltjes zou
krijgen.</p>
<p>Gelukkig door de beminlijk- en vriendelijkheid van zijn nicht, ging
hij dansend en zingend naar zijn &bdquo;St. Bernard&rdquo; terug. Zoo
noemde hij zijn toenmalig domicilie; waarom zullen we dadelijk zien.
Toen hij door het Paleis Royal ging en voorbij den winkel van madame
Provost, de beroemde bloemiste, kwam, zag hij witte viooltjes in de
etalage; uit nieuwsgierigheid liep hij naar binnen, om den prijs ervan
te vragen. Een eenigszins toonbare bouquet kostte niet minder dan tien
francs, doch er bestonden er, die nog duurder waren.</p>
<p>&bdquo;Alle duivels!&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;tien francs, en
nog maar acht dagen tijd, om dat millioen te vinden. Dat zal moeite
kosten; maar dat is minder, mijn nicht krijgt haar bouquet. Ik heb al
een id&eacute;e.&rdquo;</p>
<p>Dit avontuur overkwam Rodolphe in den tijd, dat hij nog in zijn
litteraire genesis was. Al zijn inkomsten bestonden toen uit een
maandelijksche toelage van vijftien francs, welke hem toegekend was
door een van zijn vrienden, een groot dichter, die na een lang verblijf
te Parijs met behulp van de noodige kruiwagens schoolmeester in de
provincie geworden was. Rodolphe, aan <span class="pagenum">[<a id="pb121" href="#pb121" name="pb121">121</a>]</span>wiens wieg de
verkwisting als peet gestaan had, kwam met die toelage precies vier
dagen rond; en daar hij het gewijde, maar weinig productieve beroep van
elegisch dichter niet wilde opgeven, leefde hij de rest van de maand
van die manna van het toeval, welke langzaam uit de korven der
Voorzienigheid druppelt. Doch die vastentijd had voor hem geen
verschrikkingen; hij bracht dien vroolijk door dank zij een
sto&iuml;sche matigheid en de schatten der phantasie, die hij dagelijks
uitgaf, om den eersten der maand te bereiken, dien Paaschdag, welke een
einde maakte aan zijn lijdenstijd. Rodolphe woonde toentertijd in de
rue Contrescarpe-Saint-Marcel in een groot gebouw, dat vroeger het
<span class="ex">h&ocirc;tel de l&rsquo;Eminence grise</span> heette,
omdat vader Joseph, de vervloekte ziel van Richelieu, daar gewoond zou
hebben. Rodolphe woonde op de bovenste verdieping van dat huis, een der
hoogste van Parijs. Zijn kamer, een soort belv&eacute;dère, was
in den zomer een heerlijke verblijfplaats; maar van October tot April
was het een klein Kamschatka. De vier hoofdwinden, die door de vier
vensters drongen, kwamen er gedurende den geheelen winter de meest
woeste quatuors uitvoeren. Als een ironie zag men er nog een grooten
schoorsteen, waarvan de groote opening een eerepoort scheen te zijn
voor Borreas<a class="noteref" id="xd20e3057src" href="#xd20e3057"
name="xd20e3057src">1</a> en zijn gevolg. Dadelijk bij het intreden van
de eerste koude had Rodolphe zijn toevlucht genomen tot een bijzonder
verwarmingssysteem, hij had namelijk de weinige meubelen, die hij
bezat, in regelmatige stukken gezaagd en na verloop van acht dagen was
zijn meubilair aanzienlijk verminderd; hij hield niet meer dan zijn bed
en twee stoelen over, waarbij de eerlijkheid nog gebiedt te zeggen, dat
die meubelen van ijzer waren en dus van nature tegen brand verzekerd
waren. Rodolphe had voor dit <span class="pagenum">[<a id="pb122" href="#pb122" name="pb122">122</a>]</span>verwarmingsstelsel den naam:
&bdquo;verhuizen door den schoorsteen&rdquo; uitgedacht.</p>
<p>We waren dus in het midden van Januari, en de thermometer, die op
den Quai des Lunettes twaalf graden aanwees, zou zeker nog twee of drie
graden gedaald zijn, indien hij overgebracht was naar den
belv&eacute;dère, waaraan Rodolphe de bijnamen St. Bernard,
Spitsbergen en Siberi&euml; gegeven had.</p>
<p>Den avond, waarop hij aan zijn nicht witte viooltjes beloofd had,
geraakte Rodolphe bij zijn thuiskomst in een heftige woede: de vier
hoofdwinden hadden bij hun spel in de vier hoeken der kamer nog een
ruit gebroken. Dat was in de laatste veertien dagen de derde. Rodolphe
barstte in woedende vervloekingen tegen Aeolus en zijn heele familie
Breekal los. Na dit nieuwe gat met het portret van een van zijn
vrienden gestopt te hebben, ging Rodolphe geheel gekleed tusschen de
twee wollen planken, die hij zijn matras noemde, liggen en droomde den
geheelen nacht van witte viooltjes.</p>
<p>Vijf dagen later had Rodolphe nog geen enkel middel gevonden, dat
hem zou kunnen helpen zijn droom te verwezenlijken, en toch moest hij
acht-en-veertig uur later den bouquet aan zijn nicht geven. Gedurende
dien tijd was de thermometer nog meer gedaald, en de ongelukkige
dichter was de wanhoop nabij bij de gedachte, dat de viooltjes nog
duurder geworden zouden zijn. Eindelijk had de Voorzienigheid
medelijden met hem en kwam hem op de volgende wijze te hulp.</p>
<p>Toen hij op een goeden morgen toevallig bij zijn vriend Marcel, den
schilder, ging dejeuneeren, vond hij hem in gesprek met een dame in den
rouw. Het was een weduwe, wier man pas kort geleden gestorven was; zij
kwam hem vragen naar den prijs van een manlijke hand, die met het
opschrift:</p>
<div class="lgouter">
<p class="line">&rdquo;<span class="ex">Ik wacht u, geliefde
vrouw</span>&rdquo;</p>
</div>
<p><span class="pagenum">[<a id="pb123" href="#pb123" name="pb123">123</a>]</span></p>
<p>geschilderd moest worden op het grafteeken, dat zij voor haar man
had laten oprichten.</p>
<p>Om het kunstwerk goedkooper te krijgen, liet zij den artist in den
loop van het gesprek doorschemeren, dat hij, wanneer God haar weer met
haar echtgenoot zou vereenigen, een tweede hand te schilderen zou
krijgen, haar met een armband versierde hand, en wel met een nieuw
opschrift, luidende:</p>
<div class="lgouter">
<p class="line">&rdquo;<span class="ex">Eindelijk heeft God ons
vereenigd</span>&rdquo;</p>
</div>
<p class="first">&bdquo;Ik zal die beschikking in mijn testament
zetten,&rdquo; zeide de weduwe, &bdquo;met mijn uitdrukkelijken wil,
dat u met de uitvoering ervan belast zult worden.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;In dat geval, mevrouw,&rdquo; antwoordde de artist,
&bdquo;neem ik den prijs, die u mij voorstelt, aan, maar dan reken ik
ook op den handdruk. Vergeet niet mij in uw testament te
zetten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ook zou ik graag zien, dat het werk zoo gauw mogelijk gereed
was,&rdquo; zeide de weduwe; &bdquo;maar neem er uw tijd voor, en
vergeet vooral het litteeken op den duim niet. Ik wil een goed
gelijkende hand.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zij zal sprekend zijn, mevrouw, wees gerust,&rdquo; zeide
Marcel, terwijl hij de weduwe uitliet. Doch op den drempel keerde zij
zich weer om.</p>
<p>&bdquo;O ja, ik wou u nog graag wat vragen; ik zou graag op het graf
van mijn man nog een vers laten aanbrengen, waarin de edele
levenswandel en de laatste woorden, die hij op zijn sterfbed gesproken
heeft, vermeld worden. Staat dat voornaam?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zeer voornaam .... men noemt dat een epitaphium .... het is
heel voornaam.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Kent u niet iemand, die dat goedkoop voor mij zou kunnen
maken? Ik heb wel een buurman, mijnheer Gu&eacute;rin, den openbaren
schrijver, maar die is zoo peperduur.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb124" href="#pb124" name="pb124">124</a>]</span></p>
<p>Bij die woorden wierp Rodolphe Marcel een blik toe, dien deze
dadelijk begreep.</p>
<p>&bdquo;Mevrouw,&rdquo; zeide de schilder en wees op Rodolphe,
&bdquo;een gelukkig toeval heeft hier den persoon heen gevoerd, die u
in deze droevige omstandigheden zou kunnen helpen. Mijnheer hier is een
uitstekend dichter, u zoudt geen beteren kunnen vinden.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik zou er zeer op staan, dat het heel treurige verzen
zijn,&rdquo; zeide de weduwe, &bdquo;en dat er geen spelfouten in voor
komen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Mevrouw,&rdquo; antwoordde Marcel, &bdquo;mijn vriend kent de
orthographie op zijn duimpje: hij heeft op het college alle prijzen
gewonnen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zoo,&rdquo; zeide de weduwe; &bdquo;mijn neefje heeft laatst
ook een prijs gekregen; en hij is toch pas zeven jaar.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Een zeer voorspoedig kind, mevrouw,&rdquo; was Marcels
antwoord.</p>
<p>&bdquo;Maar,&rdquo; drong de weduwe aan, &bdquo;kan mijnheer ook
treurige verzen maken?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Beter dan wie ook, mevrouw, want hij heeft veel verdriet in
zijn leven gehad. Mijn vriend munt uit in treurige verzen; dat
verwijten de couranten hem zelfs wel eens.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat?&rdquo; riep de weduwe uit, &bdquo;wordt er over hem in
de couranten geschreven? Dan is hij zeker even knap als mijnheer
Gu&eacute;rin, de openbare schrijver!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O, nog veel knapper! Wend u maar tot hem, mevrouw, u zult er
geen berouw over hebben.&rdquo;</p>
<p>Nadat de weduwe den dichter de bedoeling van het opschrift in
verzen, dat zij op het graf van haar man wilde laten aanbrengen,
uiteengezet had, stemde zij erin toe Rodolphe tien francs te geven, als
het gedicht in haar smaak viel; maar zij wilde de verzen heel gauw
hebben. De dichter beloofde ze haar den volgenden dag reeds door
bemiddeling van zijn vriend te zullen doen toekomen.</p>
<p>&bdquo;O goede fee Artemisia,&rdquo; riep Rodolphe uit, toen de
<span class="pagenum">[<a id="pb125" href="#pb125" name="pb125">125</a>]</span>weduwe weg was, &bdquo;ik zweer je, dat je
tevreden zult zijn; ik zal je een goede maat dooden-lyriek geven, en
mijn orthographie zal beter zijn dan die van een hertogin. O goed
oudje, moge, om u te beloonen, de hemel je honderdzeven jaar laten
leven evenals goede brandewijn!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Daar kom ik tegen op!&rdquo; riep Marcel uit.</p>
<p>&bdquo;Dat is waar ook!&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;ik zou bijna
vergeten, dat je na haar dood nog een tweede hand te schilderen krijgt,
en zoo&rsquo;n lang leven je dat geld dus zou doen verliezen.&rdquo; En
zijn handen ten hemel heffend, bad hij: &bdquo;O, lieve God, verhoor
mijn gebed niet! Hè,&rdquo; voegde hij er aan toe, &bdquo;dat is
een bofje, dat ik hierheen gekomen ben.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja, wat kwam je eigenlijk hier doen?&rdquo; vroeg Marcel.</p>
<p>&bdquo;Daar denk ik nu ook weer aan en vooral nu ik, om dat gedicht
te maken, den geheelen nacht op zal moeten blijven zitten, kan ik dat,
wat ik je kwam vragen, onmogelijk missen, n.l. 1e. wat eten; 2e. wat
tabak en een kaars; 3e. je ijsberencostuum.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ga je naar een bal masqu&eacute;? O ja, dat is waar ook,
vanavond wordt het eerste gegeven.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen, dat niet; maar zooals je me hier ziet, ben ik even
bevroren als het groote leger op zijn terugtocht uit Rusland. Mijn
groen wollen paletot en mijn broek van Schotsch merinos zijn
ongetwijfeld heel mooi, maar toch beter geschikt voor de lente en om
onder den equator te wonen; wanneer je echter, zooals ik, je tenten
onder den pool hebt opgeslagen, is een ijsberencostuum passender, ik
zou bijna zeggen, onmisbaar.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Daar heb je de pels,&rdquo; zeide Marcel. &bdquo;Het
denkbeeld is niet kwaad, het beest heeft een vurig gestel, en je zult
je erin voelen als een brood in een oven.&rdquo;</p>
<p>Rodolphe was intusschen reeds in de huid van het dier gekropen.
<span class="pagenum">[<a id="pb126" href="#pb126" name="pb126">126</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Wat zal mijn thermometer gloeiend boos worden,&rdquo; zeide
hij.</p>
<p>&bdquo;Wil je in dat costuum de straat op?&rdquo; zeide Marcel tot
zijn vriend, toen zij hun geheimzinnig diner, dat in schalen van vijf
centimes opgediend werd, naar binnen hadden gewerkt.</p>
<p>&bdquo;Ik heb maling aan de heele wereld,&rdquo; zeide Rodolphe;
&bdquo;en bovendien begint vandaag het carnaval.&rdquo;</p>
<p>En hij doorliep werkelijk heel Parijs in de ernstige houding van den
viervoeter, in wiens huid hij zich gestoken had. En toen hij voorbij
den thermometer van den ingenieur Chevalier kwam, trok hij er een
langen neus tegen.</p>
<p>Toen hij, niet zonder zijn concierge de stuipen van schrik op het
lijf gejaagd te hebben, weer boven op zijn kamer was, stak de dichter
zijn kaars aan, die hij, om de moedwillige streken van de Noordenwinden
te voorkomen, met een doorschijnend stuk papier omgaf, en ging dadelijk
aan het werk. Maar al heel gauw kwam hij tot de ontdekking, dat, al was
zijn lichaam vrijwel tegen de koude beschermd, zijn handen het niet
waren; en hij had nog geen twee verzen van zijn epitaphium op het
papier, of zijn vingers begonnen te tintelen van de koude en lieten de
pen vallen.</p>
<p>&bdquo;Tegen de elementen kan zelfs de moedigste niet op,&rdquo;
zeide Rodolphe, die zich wanhopig achterover in zijn stoel liet vallen.
&bdquo;Caesar heeft wel den Rubicon overgestoken, maar over de Beresina
had hij nooit kunnen komen.&rdquo;</p>
<p>Plotseling echter ontsnapte een kreet van vreugde aan het diepst van
zijn berenborst en stond hij zoo bruusk op, dat hij een deel van zijn
inkt liet vallen op het smettelooze wit van zijn pels: hij had een
id&eacute;e, een nieuwen druk van het denkbeeld van Chatterton.</p>
<p>Hij haalde onder zijn bed een grooten stapel papieren <span class="pagenum">[<a id="pb127" href="#pb127" name="pb127">127</a>]</span>te
voorschijn, waaronder zich een dozijn reusachtige manuscripten van zijn
beroemd drama <span class="ex">Le Vengeur</span> bevond. Dit drama,
waaraan hij twee jaar gewerkt had, was zoo dikwijls over- en omgewerkt,
dat de gezamenlijke copie&euml;n een gewicht van zeven kilogram
vormden. Rodolphe legde het jongste manuscript ter zijde en sleepte de
overige naar den schoorsteen.</p>
<p>&bdquo;Ik wist wel, dat het nog eens geplaatst zou worden,&rdquo;
riep hij uit .... &bdquo;je moet echter geduld weten te hebben! Dat is
toch zeker een flink takkenbosje proza. O, als ik geweten had, wat er
gebeuren zou, dan had ik er nog een voorspel bij gemaakt en zou ik nu
meer brandstof hebben .... Maar je kunt niet alles van te voren
weten.&rdquo;</p>
<p>En hij stak eenige bladen van het manuscript in brand en ontdooide
zijn handen bij de vlammen daarvan. Na vijf minuten was het eerste
bedrijf van <span class="ex">Le Vengeur</span> afgespeeld en had
Rodolphe drie verzen van zijn epitaphium gereed.</p>
<p>Niets ter wereld zou de verbazing der vier hoofdwinden hebben kunnen
schilderen, toen zij vuur in de haard zagen.</p>
<p>&bdquo;Dat is gezichtsbedrog,&rdquo; blies de Noordenwind, die
vroolijk in de berenharen van Rodolphe speelde.</p>
<p>&bdquo;Als we eens in den schoorsteen gingen blazen,&rdquo;
antwoordde een andere wind, &bdquo;dan zou de haard heerlijk gaan
rooken.&rdquo;</p>
<p>Maar juist toen zij den armen Rodolphe wilden gaan kwellen en
treiteren, zag de Zuidenwind mijnheer Arago voor een raam van het
observatorium zitten, vanwaar de geleerde met zijn vinger de vier
winden dreigde.</p>
<p>Onmiddellijk riep de Zuidenwind zijn broeders toe: &bdquo;Laten we
maken, dat we weg komen, de almanak geeft voor dezen nacht stil weer
aan; wij zijn dus in tegenspraak met de sterrenwacht, en als we om
twaalf uur niet thuis <span class="pagenum">[<a id="pb128" href="#pb128" name="pb128">128</a>]</span>zijn, zal mijnheer Arago ons
school laten blijven.&rdquo;</p>
<p>Gedurende dien tijd brandde het tweede bedrijf van <span class="ex">Le Vengeur</span> met groot succes. En Rodolphe had tien verzen
geschreven. Maar tijdens den duur van het derde bedrijf kon hij er
slechts twee schrijven.</p>
<p>&bdquo;Ik heb altijd gevonden, dat die acte te kort was,&rdquo;
mompelde Rodolphe; &bdquo;maar je merkt die fouten altijd pas bij de
opvoering. Gelukkig zal het volgende bedrijf langer duren:
drie-en-twintig scènes, waaronder de troonscène, die het
tooneel van mijn roem had moeten zijn.&rdquo;</p>
<p>De slotwoorden der troonscène gingen in vlammen op, toen
Rodolphe nog een strophe van zes regels te schrijven had.</p>
<p>&bdquo;En nu het vierde bedrijf,&rdquo; zei hij, terwijl zijn
gezicht van dichtvuur gloeide. &bdquo;Dat zal wel vijf minuten duren,
het is heelemaal monoloog.&rdquo;</p>
<p>Hij ging over tot de ontknooping, die opvlamde en onmiddellijk weer
uitging. Op hetzelfde oogenblik vatte Rodolphe de laatste woorden van
den overledene, te wiens verheerlijking hij gewerkt had, in een
prachtvolle lyrische ontboezeming samen.</p>
<p>&bdquo;Er blijft nog genoeg over voor een tweede opvoering,&rdquo;
zeide hij, terwijl hij de overgebleven manuscripten weer onder het bed
schoof.</p>
<hr class="tb">
<p>Den volgenden avond om acht uur deed mademoiselle Angèle haar
intrede in de balzaal met een prachtigen bouquet witte viooltjes, in
het midden waarvan twee pas-ontloken witte rozen prijkten. Den geheelen
avond kreeg zij om dien bouquet complimentjes van de dames en galante
vleierijen van de heeren te hooren. Angèle was haar neef, die
haar al die kleine voldoeningen van haar eigenliefde verschaft had, dan
ook wel eenigermate dankbaar, en misschien zou zij, wanneer een
bloedverwant der bruid, met wien zij verscheidene malen gedanst
<span class="pagenum">[<a id="pb129" href="#pb129" name="pb129">129</a>]</span>had, niet steeds om haar heen gedraaid had, nog
meer aan hem gedacht hebben. Dat familielid was een jonge blonde man
met een prachtige, kurkentrekkerachtig opgedraaide snor, de echte
angel, waaraan onervaren jonge meisjesharten blijven hangen. De jonge
man had Angèle reeds gevraagd om de twee witte rozen, die alleen
nog waren overgebleven van den bouquet, waarvan iedereen een viooltje
geplukt had .... Maar Angèle had geweigerd, doch alleen om ze
tegen het einde van het bal te lagen liggen op een stoeltje, waarvan de
blonde jongeling ze onmiddellijk ging weghalen.</p>
<p>Op dat oogenblik vroor het veertien graden in den
belv&eacute;dère van Rodolphe, die, geleund voor zijn venster,
in de richting van de barrière du Maine keek naar de lichten van
de balzaal, waar Angèle danste, die hem niet uit kon staan.
<span class="pagenum">[<a id="pb130" href="#pb130" name="pb130">130</a>]</span></p>
</div>
<div class="footnotes">
<hr class="fnsep">
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e3057" href="#xd20e3057src" name="xd20e3057">1</a></span> Borreas
= Noordenwind.</p>
</div>
</div>
<div id="ch10" class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 id="xd20e3215" class="label">Hoofdstuk X.</h2>
<h2 class="main">De Stormkaap.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">Er zijn in de maanden, waarin een kwartaal begint,
angstwekkende oogenblikken, gewoonlijk de 1ste en de 15de. Rodolphe,
die deze beide data nooit zonder schrik zag naderen, noemde ze de
&bdquo;<span class="ex">Stormkaap</span>&rdquo;. Dien dag opent niet
Aurora de poorten van het Oosten, maar schuldeischers, huiseigenaars,
deurwaarders en andere geldzakdragers staan buiten de deur. Die dag
begint met een plasregen van aanmaningen, rekeningen en wissels en
eindigt met een hagelbui van protesten, <span class="ex">dies
irae!</span></p>
<p>In den ochtend van zoo&rsquo;n 15den April lag Rodolphe rustig te
slapen .... en droomde, dat een van zijn ooms hem bij testament een
geheele provincie van Peru had vermaakt .... met alle Peruaansche
schoonen erin begrepen.</p>
<p>Terwijl hij daar midden in een imaginairen Pactolus rondzwom, kwam
het geluid van een sleutel, die in het slot ronddraaide, den
ingebeelden erfgenaam op het schitterendste oogenblik van zijn gouden
droom storen.</p>
<p>Rodolphe ging rechtop in zijn bed zitten en keek slaapdronken om
zich heen.</p>
<p>Hij zag toen vaag in het midden van zijn kamer een man staan, die
pas binnengekomen was, .... en wat voor een man!</p>
<p>De matineuse vreemdeling had een driekanten hoed op, een lederen
geldzak op zijn rug en een grooten portefeuille in zijn hand; hij had
een grijzen linnen rok met staanden <span class="pagenum">[<a id="pb131" href="#pb131" name="pb131">131</a>]</span>kraag aan en scheen
buiten adem van het klimmen naar de vijfde verdieping. Zijn manier van
optreden was zeer vriendelijk en minzaam en zijn gang was klankrijk als
wanneer het kantoor van een bankier aan het wandelen zou gaan.</p>
<p>Rodolphe was een oogenblik angstig; hij meende, bij den aanblik van
den driekanten hoed en den rok, een politie-agent voor zich te
zien.</p>
<p>Maar het zien van den vrij goed gespekten geldzak genas hem van zijn
dwaling.</p>
<p>&bdquo;O, nu begrijp ik het,&rdquo; dacht hij, &bdquo;dat is een
voorschot op mijn erfenis en die man komt van de Eilanden .... Maar
waarom is hij dan geen neger?&rdquo; Hij gaf den onbekende een wenk en
zeide, op den geldzak wijzend:</p>
<p>&bdquo;Ik weet wat het is. Leg hem daar maar neer. Dank je
wel.&rdquo;</p>
<p>De vreemdeling was een wissellooper van de Banque de France en
hield, als antwoord op Rodolphe&rsquo;s uitnoodiging, dezen een klein
papiertje met veelkleurige teekens en cijfers onder den neus.</p>
<p>&bdquo;U wilt een bewijs van ontvangst?&rdquo; vroeg Rodolphe.
&bdquo;Ja, dat hoort zoo. Geef me maar even pen en inkt.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen, ik kom zelf wat ontvangen,&rdquo; antwoordde de
wissellooper; &bdquo;een bedrag van honderdvijftig francs. Het is
vandaag 15 April.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ach zoo!&rdquo; zeide Rodolphe, terwijl hij den wissel
bekeek.... &bdquo;Order Birmann, dat is mijn kleermaker ....
Helaas!&rdquo; voegde hij er droefgeestig aan toe, terwijl hij
afwisselend naar de over het bed liggende overjas en naar den wissel
keek, &bdquo;de oorzaken verdwijnen, maar de gevolgen blijven. Wat, is
het vandaag 15 April! Merkwaardig! Ik heb nog geen aardbeien
gegeten!&rdquo;</p>
<p>De wissellooper, wien dat gepraat begon te vervelen, ging weg en
zeide tot Rodolphe: &bdquo;U hebt tot vier uur tijd om te
betalen!&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb132" href="#pb132"
name="pb132">132</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Voor eerlijke menschen is er geen uur,&rdquo; antwoordde
Rodolphe. &bdquo;De intrigant&rdquo;, voegde hij er woedend aan toe,
terwijl hij met zijn blikken den financier met zijn driekanten hoed
volgde; &bdquo;hij neemt zijn geldzak weer mee.&rdquo;</p>
<p>Rodolphe trok de gordijnen van zijn bed dicht en trachtte weer den
weg van zijn erfenis terug te vinden; maar hij vergiste zich in de
richting en kwam trotsch en wel terecht in een droom, waarin de
directeur van het Th&eacute;&acirc;tre-Fran&ccedil;ais hem heel nederig
een drama voor zijn schouwburg kwam vragen en Rodolphe, met de
gebruiken bekend, een voorschot vroeg. Maar juist op het oogenblik, dat
de directeur door den zuren appel scheen te willen bijten, werd de
slaper opnieuw half wakker gemaakt door het binnenkomen van een tweeden
persoon, een nieuw creatuur van den 15den April.</p>
<p>Het was mijnheer Beno&icirc;t, de eigenaar van het hotel garni,
waarin Rodolphe woonde; mijnheer Beno&icirc;t was tegelijkertijd de
huisheer, de schoenmaker en woekeraar voor zijn huurders; dien ochtend
rook mijnheer Beno&icirc;t sterk naar slechten brandewijn en vervallen
rekeningen. Ook hij had een ledigen zak in zijn hand.</p>
<p>&bdquo;Duivels!&rdquo; dacht Rodolphe; &bdquo;dat is de directeur
van het Th&eacute;&acirc;tre-Fran&ccedil;ais niet .... die zou een
witte das dragen .... en zijn geldzak zou gevuld zijn!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Morgen, mijnheer Rodolphe,&rdquo; zeide mijnheer
Beno&icirc;t, op het bed toetredend.</p>
<p>&bdquo;Mijnheer Beno&icirc;t .... bonjour! Wat verschaft mij de eer
van uw bezoek?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ach, ik wilde u komen zeggen, dat het vandaag 15 April
is!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Nu al? Wat gaat de tijd toch gauw! Het is ongelooflijk. Ik
zal een nanking-broek moeten koopen. 15 April. Lieve Hemel, zonder u,
mijnheer Beno&icirc;t zou ik er nooit aan gedacht hebben. Wat een dank
ben ik u verschuldigd!&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb133"
href="#pb133" name="pb133">133</a>]</span></p>
<p>&bdquo;U bent me ook honderd twee-en-zestig francs schuldig,&rdquo;
viel mijnheer Beno&icirc;t hem in de rede. &bdquo;En het wordt tijd,
dat wij die kleine rekening eens in orde maken!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik heb absoluut geen haast, mijnheer Beno&icirc;t .... Ik wil
u graag tijd geven .... Die kleine rekening zal nog wel grooter worden
....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar u hebt mij al zoo dikwijls uitgesteld,&rdquo; merkte de
huisheer op.</p>
<p>&bdquo;Nu, dan zullen we de zaak in orde maken, mijnheer
Beno&icirc;t, het is mij precies hetzelfde, vandaag of morgen ... En
bovendien zijn we allen sterfelijk .... Laten we dus de zaak in orde
maken ....&rdquo;</p>
<p>Een beminlijke glimlach speelde bij die woorden over het gerimpelde
gelaat van mijnheer Beno&icirc;t; en zelfs zijn geldzak blies zich tot
hoopvolle verwachting op.</p>
<p>&bdquo;Wat ben ik u schuldig?&rdquo; vroeg Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;In de eerste plaats een kwartaal huur tegen vijf-en-twintig
francs per maand, dat maakt vijf-en-zeventig francs.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Vergissingen buitengesloten,&rdquo; zeide Rodolphe. &bdquo;En
verder?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Verder drie paar schoenen &agrave; twintig francs.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Een oogenblikje, mijnheer Beno&icirc;t, een oogenblikje;
laten we de zaken niet verwarren; ik heb nu niet meer te doen met den
huisheer, maar met den laarzenmaker ... ik verlang daarvoor een
afzonderlijke rekening. Cijfers zijn ernstige dingen, daarbij moet je
geen abuizen maken.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Voor mijn part,&rdquo; zeide mijnheer Beno&icirc;t, zacht
gestemd door de hoop, dat hij eindelijk het woord: Voldaan onder de
rekening zou kunnen zetten. &bdquo;Hier is een afzonderlijke nota voor
het schoeisel. Drie paar schoenen &agrave; twintig francs, maakt zestig
francs.&rdquo;</p>
<p>Rodolphe wierp een medelijdenden blik op een paar afgeloopen
schoenen. <span class="pagenum">[<a id="pb134" href="#pb134" name="pb134">134</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Helaas!&rdquo; dacht hij, &bdquo;wanneer de Wandelende Jood
ze gedragen had, zouden ze in geen deerniswaardiger toestand kunnen
zijn. En toch zijn ze door het naloopen van Marie zoo versleten .... Ga
verder, mijnheer Beno&icirc;t.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik zeide dus zestig francs,&rdquo; herhaalde deze.
&bdquo;Verder geleend zeven-en-twintig francs.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wacht even, mijnheer Beno&icirc;t. We hebben afgesproken, dat
iedere heilige zijn eigen nis zou krijgen. U hebt mij dat geld geleend
als vriend. Laten wij dus het gebied van het schoeisel verlaten en die
van het vertrouwen en van de vriendschap, welke een afzonderlijke
rekening vereischen, betreden. Hoe hoog loopt uw vriendschap voor
mij?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zeven-en-twintig francs.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zeven-en-twintig francs. Dan hebt u een vriend voor een
koopje, mijnheer Beno&icirc;t. Enfin, laten we eens optellen:
Vijf-en-zeventig, zestig en zeven-en-twintig ... Dat is
samen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Honderd twee-en-zestig francs,&rdquo; zeide mijnheer
Beno&icirc;t en presenteerde tegelijk de drie nota&rsquo;s.</p>
<p>&bdquo;Honderd twee-en-zestig francs,&rdquo; zeide Rodolphe ....
&bdquo;dat is merkwaardig. Wat is optellen toch een mooie kunst. Welnu,
mijnheer Beno&icirc;t, nu de rekening in orde gebracht is, kunnen we
beiden gerust zijn en weten we waar we ons aan te houden hebben. De
volgende maand zal ik u vragen de rekening voor Voldaan te teekenen, en
daar in dien tijd het vertrouwen en de vriendschap, die gij voor mij
koestert, slechts grooter kunnen worden, zult u mij voor het geval, dat
dit noodig mocht zijn, opnieuw uitstel willen geven. Inmiddels zou ik,
wanneer de huisheer en de laarzenmaker al te veel op betaling
aandringen, den vriend vragen hen tot rede te brengen. Het is
merkwaardig, mijnheer Beno&icirc;t, maar telkens als ik aan uw
drievoudige qualiteit van huisheer, laarzenmaker en vriend denk, voel
ik de neiging in mij opkomen aan de <span class="corr" id="xd20e3317"
title="Bron: Drieeenheid">Drie&euml;enheid</span> te gelooven.&rdquo;
<span class="pagenum">[<a id="pb135" href="#pb135" name="pb135">135</a>]</span></p>
<p>Terwijl Rodolphe sprak, was de huisheer tegelijk rood, groen, geel
en wit geworden, en bij iedere nieuwe spotternij van zijn huurder nam
deze regenboog der woede op zijn gelaat een meer intensieve kleur
aan.</p>
<p>&bdquo;Mijnheer,&rdquo; antwoordde hij ten slotte, &bdquo;ik houd er
niet van voor den gek gehouden te worden. Ik heb lang genoeg gewacht.
Ik zeg u de kamer op en indien u mij vanavond het geld niet geeft ....
zal ik zien wat mij te doen staat ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Geld! Geld! Vraag ik van u geld?&rdquo; zeide Rodolphe.
&bdquo;En bovendien, zelfs al had ik het, dan zou ik het u niet geven
.... het is vandaag Vrijdag, en dat brengt ongeluk aan ....&rdquo;</p>
<p>De woede van mijnheer Beno&icirc;t wakkerde aan tot een orkaan; en
indien de meubelen niet zijn eigendom geweest waren, zou hij
ongetwijfeld de pooten van een fauteuil stuk geslagen hebben.</p>
<p>In plaats daarvan ging hij, bedreigingen mompelend, weg.</p>
<p>&bdquo;U vergeet uw geldzak!&rdquo; riep Rodolphe hem achterna.</p>
<p>&bdquo;Wat een baantje!&rdquo; mompelde de jonge man, toen hij
alleen was. &bdquo;Ik zou nog liever leeuwentemmer zijn.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar,&rdquo; ging Rodolphe voort, terwijl hij uit zijn bed
sprong en zich vlug aankleedde, &bdquo;hier kan ik niet blijven. De
invasie der geallieerden zal hiermede nog wel niet ge&euml;indigd zijn.
Ik moet vluchten, moet zelfs ontbijten. Wacht, als ik eens naar
Schaunard ging. Ik kan bij hem eten en hem een paar sous te leen
vragen. Honderd francs zullen voldoende voor mij zijn.... Naar
Schaunard dus....&rdquo;</p>
<p>Terwijl hij de trap afging, kwam hij mijnheer Beno&icirc;t tegen,
die bij zijn andere huurders nieuwe &eacute;checs geleden had, wat zijn
ledige geldzak, in deze omstandigheden een luxevoorwerp, duidelijk
aantoonde.</p>
<p>&bdquo;Wanneer iemand naar me vraagt, moet u maar zeggen,
<span class="pagenum">[<a id="pb136" href="#pb136" name="pb136">136</a>]</span>dat ik buiten ben ... in de Alpen of zoo
....&rdquo; zeide Rodolphe. &bdquo;Of nog beter, dat ik hier niet meer
woon.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dan zeg ik tenminste de waarheid,&rdquo; bromde mijnheer
Beno&icirc;t, terwijl hij aan zijn woorden een bijzonderen nadruk
gaf.</p>
<p>Schaunard woonde in Montmartre. Dus moest Rodolphe heel Parijs door.
Die wandeling was voor Rodolphe allergevaarlijkst.</p>
<p>&bdquo;Vandaag,&rdquo; zeide hij tot zichzelf, &bdquo;zijn de
straten met schuldeischers geplaveid.&rdquo;</p>
<p>Toch ging hij niet, zooals hij eigenlijk het liefst gedaan had, de
buitenboulevards. Een phantastische hoop drong hem den gevaarlijken weg
door het centrum van Parijs te volgen. Op een dag, dat de millioenen in
het openbaar op den rug der wisselloopers wandelen, dacht Rodolphe, zou
het heel goed kunnen gebeuren, dat een onderweg vergeten billet van
duizend francs op zijn Vincentius de Paula<a class="noteref" id="xd20e3353src" href="#xd20e3353" name="xd20e3353src">1</a> lag te
wachten. Hij liep daarom langzaam en met zijn hoofd naar den grond.
Doch hij vond slechts twee spelden.</p>
<p>Na verloop van twee uur kwam hij eindelijk bij Schaunard aan.</p>
<p>&bdquo;Zoo, ben jij het?&rdquo; zeide deze.</p>
<p>&bdquo;Ja, ik kom vragen, of ik bij je dejeuneeren mag.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O je, dat treft slecht; ik heb zoo juist bezoek gehad van
mijn ma&icirc;tresse, die ik in geen veertien daag gezien had; als je
tien minuten eerder was gekomen ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar heb je dan niet een honderd francs voor me te
leen?&rdquo; viel Rodolphe hem in de rede.</p>
<p>&bdquo;Wat?&rdquo; antwoordde Schaunard vol verbazing; &bdquo;kom
jij me ook al geld vragen? Schaar je je bij mijn vijanden?&rdquo;
<span class="pagenum">[<a id="pb137" href="#pb137" name="pb137">137</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Ik zal ze je Maandag teruggeven.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Of met St. Juttemis. Maar ben je dan vergeten, mijn waarde,
welke dag het vandaag is. Ik kan je onmogelijk helpen. Maar je behoeft
niet te wanhopen, de dag is nog niet om. Je kunt de Voorzienigheid nog
tegenkomen, die staat nooit v&ograve;&ograve;r twaalven op.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Lieve Hemel!&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;de Voorzienigheid
heeft het veel te druk met de vogeltjes. Ik zal liever maar naar Marcel
gaan.&rdquo;</p>
<p>Marcel woonde toentertijd in de rue de Br&eacute;da. Rodolphe vond
hem in een gedrukte stemming zitten voor zijn groot doek, dat den
doortocht door de Roode Zee moest voorstellen.</p>
<p>&bdquo;Wat scheelt eraan?&rdquo; vroeg Rodolphe bij zijn
binnenkomen, &bdquo;je ziet er zoo in-bedroefd uit.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ach God!&rdquo; zeide de dichter; &bdquo;ik leef nu al
veertien dagen in de Stille Week.&rdquo;</p>
<p>Voor Rodolphe was dit allegorische antwoord zoo helder als
bronwater.</p>
<p>&bdquo;Gezouten haring en ramenas! Dat ken ik!&rdquo;</p>
<p>Inderdaad voelde Rodolphe nog altijd een zouten smaak in zijn mond,
wanneer hij dacht aan den tijd, dat hij tot het exclusieve gebruik van
die visschen gedoemd was.</p>
<p>&bdquo;Alle duivels!&rdquo; zeide hij, &bdquo;dat is ernstig! Ik
kwam je juist honderd francs vragen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Honderd francs!&rdquo; zeide Marcel .... &bdquo;Je zweeft dus
altijd nog in fantastische regionen. Me deze mythologische som te komen
vragen op een tijdstip, dat je geregeld onder den aequator van de
misère zit. Heb je soms hatchiche<a class="noteref" id="xd20e3392src" href="#xd20e3392" name="xd20e3392src">2</a>
gebruikt?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik heb helaas heelemaal niets gebruikt!&rdquo; zuchtte
Rodolphe. <span class="pagenum">[<a id="pb138" href="#pb138" name="pb138">138</a>]</span></p>
<p>En hij liet zijn vriend aan het strand der Roode Zee achter.</p>
<p>Van twaalf tot vier uur zocht Rodolphe al zijn kennissen op; hij
doorliep de acht-en-veertig stadsdeelen en legde, doch zonder eenig
succes, acht mijlen af. De invloed van den 15den April deed zich overal
met dezelfde strengheid gelden; intusschen naderde het uur van het
diner. Maar het leek er niet veel op, dat het diner met het uur
naderde. Rodolphe had een gevoel, alsof hij op het vlot der Medusa
was.</p>
<p>Toen hij den Pont Neuf over ging, viel hem plotseling iets in:</p>
<p>&bdquo;O, o!&rdquo; zeide hij tot zichzelf, terwijl hij
rechtsomkeert maakte, 15 April, 15 April .... maar ik heb een
uitnoodiging voor vandaag om te dineeren.&rdquo;</p>
<p>Hij zocht in zijn zakken en vond er een gedrukt billet van den
volgenden inhoud:</p>
<div class="blockquote">
<p class="first">Barrière de la Villette</p>
<p>In den grooten Overwinnaar.</p>
<p>Salon voor drie honderd couverts</p>
<p>Jaarlijksch Banket Ter eere van de Geboorte van den Messias der
Menschheid op 15 April 184...</p>
<p>Geldig voor &eacute;&eacute;n persoon.</p>
<p>N.B. Men heeft slechts recht op een halve flesch wijn.</p>
</div>
<p><span class="pagenum">[<a id="pb139" href="#pb139" name="pb139">139</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Ik deel weliswaar de meeningen der discipelen van den Messias
niet,&rdquo; zeide Rodolphe tot zichzelf, &bdquo;maar ik wil met
genoegen hun voedsel deelen.&rdquo; En met de snelheid van een vogel
verslond hij den afstand, die hem van de barrière de la Villette
scheidde.</p>
<p>Toen hij in de salons van den Grooten Overwinnaar kwam, was er een
ontzaglijke menigte bijeen .... De salon voor driehonderd couverts
bevatte vijfhonderd personen. Een uitgestrekte horizont van
kalfsvleesch met peen doemde op voor Rodolphe&rsquo;s blik.</p>
<p>Eindelijk begon men de soep op te doen.</p>
<p>Juist toen de gasten den lepel naar hun mond brachten, deden
plotseling vijf of zes personen in burgerkleeding met verscheidene
agenten en een commissaris van politie een inval in de zaal.</p>
<p>&bdquo;Mijne heeren!&rdquo; zeide de commissaris, &bdquo;op hoog
bevel mag dit banket niet plaats hebben. Ik verzoek u dit lokaal te
verlaten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O, o!&rdquo; zuchtte Rodolphe, terwijl hij met de anderen de
zaal verliet: &bdquo;het noodlot heeft mijn bord soep
omgegooid!&rdquo;</p>
<p>Droefgeestig gestemd ging hij weer op weg naar zijn kamer, waar hij
om elf uur aankwam.</p>
<p>Mijnheer Beno&icirc;t wachtte hem op.</p>
<p>&bdquo;O, bent u het?&rdquo; zeide de huiseigenaar. &bdquo;Hebt u
gedacht aan wat ik u van ochtend gezegd heb? Brengt u geld
mede?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik moet het vannacht krijgen en zal het u dan morgenochtend
geven,&rdquo; antwoordde Rodolphe, terwijl hij in het hokje naar zijn
sleutel en zijn kandelaar zocht. Hij vond geen van beide.</p>
<p>&bdquo;Mijnheer Rodolphe,&rdquo; zeide mijnheer Beno&icirc;t,
&bdquo;het spijt me erg, maar ik heb uw kamer verhuurd; en een andere
heb ik niet disponibel, u moet ergens anders een onderkomen zien te
vinden.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb140" href="#pb140" name="pb140">140</a>]</span></p>
<p>Rodolphe was voor geen klein geruchtje vervaard en een nacht onder
den blooten hemel had voor hem niets verschrikkelijks. Bovendien kon
hij bij slecht weer in een loge d&rsquo;avant-scène van den
Od&eacute;on overnachten, wat hem al meermalen overkomen was. Hij
eischte echter eerst van mijnheer Beno&icirc;t zijn
&bdquo;dingen&rdquo; op, die uit een berg papieren bestonden.</p>
<p>&bdquo;Volkomen juist,&rdquo; zeide de huisheer; &bdquo;ik heb niet
het recht u die zaken af te nemen&mdash;zij liggen nog boven in de
secretaire. Ga maar even mee; indien de persoon, die uw kamer gehuurd
heeft, nog niet slaapt, kunnen we wel even binnen gaan.&rdquo;</p>
<p>In den loop van den dag was de kamer verhuurd aan een jong meisje,
Mimi, met wie Rodolphe indertijd een liefdes-duo begonnen was.</p>
<p>Zij herkenden elkaar dadelijk. Rodolphe fluisterde Mimi iets in het
oor en drukte haar zacht de hand.</p>
<p>&bdquo;Kijk eens hoe het regent!&rdquo; zeide hij, terwijl hij haar
opmerkzaam maakte op het onweer, dat juist losgebarsten was.</p>
<p>Mademoiselle Mimi liep regelrecht naar mijnheer Beno&icirc;t, die in
een hoek van de kamer stond te wachten, en zeide tegen hem, terwijl zij
op Rodolphe wees:</p>
<p>&bdquo;Mijnheer, mijnheer hier is degene, dien ik vanavond
verwachtte .... Ik ben voor niemand verder thuis.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zoo,&rdquo; zeide mijnheer Beno&icirc;t met den lach van een
boer, die kiespijn heeft. &bdquo;Het is goed!&rdquo;</p>
<p>Terwijl Mimi inderhaast een ge&iuml;mproviseerd souper klaarzette,
sloeg het middernacht.</p>
<p>&bdquo;God zij dank!&rdquo; zeide Rodolphe, &bdquo;15 April is
voorbij en de Stormkaap is gelukkig omzeild. Lieve Mimi,&rdquo; en hij
sloot het mooie meisje in zijn armen en drukte haar een kus in haar
hals; &bdquo;ik wist vooruit, dat je het niet over je hart zou
verkrijgen mij de deur uit te laten zetten. Jij bezit den
gastvrijheidsknobbel!&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb141" href="#pb141" name="pb141">141</a>]</span></p>
</div>
<div class="footnotes">
<hr class="fnsep">
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e3353" href="#xd20e3353src" name="xd20e3353">1</a></span> Een
heilige uit de R.K. kerk, die zich voornamelijk het lot van arme
verworpenen en maatschappelijk ellendigen aantrok.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e3392" href="#xd20e3392src" name="xd20e3392">2</a></span> Een
verdoovend, uit een soort hennepplant bereid middel.</p>
</div>
</div>
<div id="ch11" class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 id="xd20e3471" class="label">Hoofdstuk XI.</h2>
<h2 class="main">Een Caf&eacute; der Bohème.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">Hier volgt het verhaal hoe Carolus Barbemuche,
letterkundige en Platonisch wijsgeer, op zijn vier-en-twintigste jaar
lid der bohème werd.</p>
<p>In dien tijd bezochten Gustave Colline, de groote wijsgeer, Marcel,
de groote schilder, Schaunard, de groote musicus, en Rodolphe, de
groote dichter, zooals zij elkaar onderling noemden, geregeld het
caf&eacute; Momus, waar zij, omdat men ze altijd samen zag, den bijnaam
van de &bdquo;vier musketiers&rdquo;<a class="noteref" id="xd20e3479src" href="#xd20e3479" name="xd20e3479src">1</a> gekregen
hadden. Inderdaad kwamen zij samen, gingen samen, speelden samen,
bleven soms samen hun vertering schuldig, alles met een eenheid, het
orkest van het Conservatorium waardig.</p>
<p>Voor hun samenkomsten hadden zij een zaal gekozen, waarin veertig
personen op hun gemak hadden kunnen zitten, maar men vond ze steeds
alleen, want zij hadden ten slotte het vertrek voor de stamgasten
onmogelijk gemaakt.</p>
<p>De toevallige bezoeker, die zich in dat hol waagde, werd
onmiddellijk bij zijn binnentreden het slachtoffer van het ruwe quartet
en maakte zich meestal uit de voeten zonder zijn courant gelezen of
zijn kleintje koffie gedronken te hebben, waarvan de room door de
ongehoorde aphorismen over kunst, liefde en staathuishoudkunde zuur
werd. De gesprekken van het vriendenviertal <span class="pagenum">[<a id="pb142" href="#pb142" name="pb142">142</a>]</span>waren van dien aard, dat de kellner, die hen
bediende, in den bloei van zijn leven idioot geworden was.</p>
<p>Ten slotte liep het echter met de dwaasheden zoo de spuigaten uit,
dat de eigenaar van het caf&eacute; zijn geduld verloor en op een
goeden avond naar boven ging, om een ernstige uiteenzetting van zijn
grieven te geven:</p>
<p>1<sup>o</sup>. Mijnheer Rodolphe kwam reeds vroeg in den ochtend
dejeuneeren en nam alle couranten van het etablissement mede naar
<span class="ex">zijn</span> salon: hij was daarbij zelfs zoo
veeleischend, dat hij opspeelde, wanneer de strookjes verbroken waren.
Dit had ten gevolge, dat de overige gasten, van alle organen der
openbare meening verstoken, tot aan het diner omtrent de politiek van
den dag zoo onwetend bleven als een visch. Het gezelschap Bosquet wist
nauwlijks de namen der leden van het nieuwe ministerie.</p>
<p>Mijnheer Rodolphe had het caf&eacute; zelfs verplicht zich te
abonneeren op den <span class="ex">Castor</span>, waarvan hij
hoofdredacteur was. De eigenaar van het caf&eacute; had er zich eerst
tegen verzet, maar daar mijnheer Rodolphe en zijn vrienden ieder
kwartier den kellner met luide stem om den <span class="ex">Castor</span> vroegen, begonnen ook enkele andere stamgasten, wier
nieuwsgierigheid door die herhaalde vragen gaande gemaakt was, naar dat
blad te informeeren. Er werd dus een abonnement genomen op den Castor,
een hoedenmakersvakblad, dat maandelijks met een vignet en wijsgeerig
artikel van Gustave Colline verscheen.</p>
<p>2<sup>o</sup>. Genoemde mijnheer Colline en zijn vriend Rodolphe
waren gewoon zich van hun geestelijke inspanning te verpoozen door van
&rsquo;s ochtends tien tot &rsquo;s nachts twaalf uur tric-trac te
spelen; en daar het etablissement slechts &eacute;&eacute;n
tric-tracbord had, werden de andere bezoekers in hun hartstocht voor
dat spel benadeeld door het inbeslagnemen van dat bord door die heeren,
die telkens, <span class="pagenum">[<a id="pb143" href="#pb143" name="pb143">143</a>]</span>als men er hen om kwam vragen, strijk en zet
<span class="corr" id="xd20e3516" title="Bron: antwoorden">antwoordden</span>:</p>
<p>&bdquo;Het tric-tracbord is in handen. Kom morgen maar
terug.&rdquo;</p>
<p>Het gezelschap Bosquet zag zich dus genoodzaakt elkaar hun
liefdesavonturen te vertellen of piquet te spelen.</p>
<p>3<sup>o</sup>. Uit het oog verliezend, dat een caf&eacute; een
openbare plaats is, heeft mijnheer Marcel zich de vrijheid veroorloofd
er zijn ezel, zijn verfdoos en alle verdere schildersbenoodigdheden
heen te brengen. Zelfs drijft hij de onbeschaamdheid zoo ver, dat hij
personen van verschillend geslacht er als model laat poseeren, wat de
zedelijke gevoelens van het gezelschap Bosquet kan kwetsen.</p>
<p>4<sup>o</sup>. Het voorbeeld van zijn vriend volgend, heeft mijnheer
Schaunard het plan zijn klavier naar het caf&eacute; over te brengen;
ook heeft hij niet geschroomd er in koor een motief uit zijn symphonie:
&bdquo;De invloed van het blauw in de kunsten&rdquo; te laten zingen.
Mijnheer Schaunard is nog verder gegaan; hij heeft in de lantaarn, die
als uithangbord voor het caf&eacute; dient, een transparant aangebracht
met het opschrift:</p>
<div class="blockquote">
<p class="first">GRATIS CURSUS IN VOCALE EN INSTRUMENTALE MUZIEK VOOR
BEIDE GESLACHTEN.</p>
<p><span class="ex">Zich aan te melden aan het buffet.</span></p>
</div>
<p>Wat ten gevolge heeft, dat genoemd buffet ieder oogenblik
overstroomd wordt door slechts oppervlakkig gekleede personen, die
komen vragen &bdquo;waar ze wezen motten.&rdquo;</p>
<p>Bovendien geeft mijnheer Schaunard er rendez-vous aan een dame, die
zich Ph&eacute;mie Klad noemt en nooit een hoed op heeft.</p>
<p>Mijnheer Bosquet Jr. heeft dan ook verklaard, dat hij <span class="pagenum">[<a id="pb144" href="#pb144" name="pb144">144</a>]</span>geen
voet meer zou zetten in een caf&eacute;, waar de natuur zoo met voeten
getreden wordt.</p>
<p>5<sup>o</sup>. Ofschoon de heeren zich toch al met een zeer matige
consumptie tevreden stelden, hebben zij getracht die nog meer te
verminderen. Onder voorwendsel, dat zij de mokka op overspel met de
chicorei betrapt hebben, hebben zij hier een spiritustoestel gebracht,
waarop zij zelf koffie zetten, die zij aanzoeten met suiker, die buiten
de deur tegen lagen prijs gekocht is, welke handelwijze een beleediging
is voor de keuken van het etablissement.</p>
<p>6<sup>o</sup>. Door de gesprekken der heeren tot in den grond
bedorven, heeft de kellner Bergami, zijn nederige afkomst en alle
gevoel van schaamte uit het oog verliezend, zich vermeten aan de
buffetjuffrouw een gedicht te richten, waarin hij haar aanspoort haar
plichten als moeder en echtgenoote te verzaken; uit den verwarden stijl
heeft men meenen te moeten opmaken, dat die brief geschreven is onder
den verderfelijken invloed van mijnheer Rodolphe en diens letterkundige
voortbrengselen.</p>
<p>Dientengevolge ziet de directeur van het etablissement zich tot zijn
spijt verplicht het gezelschap-Colline te verzoeken een andere plaats
voor zijn revolutionnaire samenkomsten te kiezen.</p>
<p>Gustave Colline, de Cicero der troep, nam nu het woord en bewees
<span class="ex">a priori</span> aan den eigenaar van het caf&eacute;,
dat zijn klachten belachelijk en ongegrond waren; dat het voor hem
juist een groote eer was, indien men zijn inrichting ervoor uitkoos om
er een haard van intelligentie van te maken; dat zijn en zijner
vrienden vertrek den ondergang van zijn caf&eacute; zou veroorzaken,
dat door hun tegenwoordigheid tot de hoogte van een artistiek en
litterair caf&eacute; verheven was.</p>
<p>&bdquo;Maar,&rdquo; merkte de eigenaar van het caf&eacute; op,
&bdquo;u en uw vrienden verteert zoo weinig.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Deze matigheid, waarover gij u beklaagt, is een argument
<span class="pagenum">[<a id="pb145" href="#pb145" name="pb145">145</a>]</span>ten gunste van onze goede zeden,&rdquo; was
Colline&rsquo;s antwoord. &bdquo;Bovendien hangt het slechts van u af,
of wij onze uitgaven kunnen vermeerderen; u behoeft dan slechts crediet
te geven.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wij willen zelfs het rekening-courantboek cadeau
geven,&rdquo; zeide Marcel.</p>
<p>De eigenaar deed, alsof hij het niet hoorde, en vroeg eenige
inlichtingen omtrent den brandbrief, dien Bergami tot zijn vrouw
gericht had. Rodolphe, die ervan beschuldigd was als secretaris voor
dien ongeoorloofden hartstocht gediend te hebben, betuigde met vuur en
ijver zijn onschuld.</p>
<p>&bdquo;Trouwens,&rdquo; voegde hij eraan toe, &bdquo;de deugd van uw
vrouw was een zekere barrière, die ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O,&rdquo; zeide de eigenaar met een glimlach van trots,
&bdquo;mijn vrouw is te Saint-Denis<a class="noteref" id="xd20e3581src"
href="#xd20e3581" name="xd20e3581src">2</a> opgevoed.&rdquo;</p>
<p>In het kort, Colline slaagde er tenslotte in den caf&eacute;-man te
vangen in het net van zijn arglistige welsprekendheid, waarna de vrede
hersteld werd op voorwaarde, dat de vier vrienden niet meer hun koffie
zelf zouden zetten, dat het caf&eacute; een gratis-exemplaar van den
Castor zou ontvangen, dat Ph&eacute;mie Klad een hoed zou opzetten, dat
het <span class="corr" id="xd20e3589" title="Bron: trictracspel">tric-tracspel</span> alle Zondagen van twaalf tot
twee uur overgelaten zou worden aan het gezelschap Bosquet, en vooral,
dat er geen nieuwe crediet zou gegeven worden.</p>
<p>Gedurende enkele dagen ging alles goed.</p>
<p>Den avond v&ograve;&ograve;r Kerstmis kwamen de vier vrienden in
gezelschap van hun respectievelijke &bdquo;echtgenooten&rdquo; in het
caf&eacute;.</p>
<p>Er waren dus mademoiselle Musette, mademoiselle Mimi, het nieuwe
vriendinnetje van Rodolphe, een allerliefst <span class="pagenum">[<a id="pb146" href="#pb146" name="pb146">146</a>]</span>persoontje met een stem, helder als een klok, en
Ph&eacute;mie Klad, de afgod van Schaunard. Dien avond droeg
Ph&eacute;mie Klad een mutsje. Mademoiselle Colline, die men nooit zag,
was als gewoonlijk thuis gebleven, om komma&rsquo;s in de handschriften
van haar man te zetten. Na de koffie, die tegen alle gewoonten in door
een bataillon glaasjes likeur ge&euml;scorteerd werd, bestelden zij
punch. Weinig aan dergelijke uitspattingen gewend, liet de kellner de
bestelling nog tweemaal herhalen. Ph&eacute;mie, die nog nooit in het
caf&eacute; geweest was, scheen in extase, dat zij uit glaasjes met een
voet mocht drinken. Marcel had het aan den stok met Musette over een
nieuwen hoed, waarvan de herkomst hem verdacht voorkwam. Mimi en
Rodolphe, die nog in de wittebroodsweken van hun samenleven waren,
voerden een gesprek zonder woorden maar met allerlei vreemde geluiden.
Wat Colline betreft, met een vriendelijken lach op zijn gelaat ging hij
bij de dames alle galanterie&euml;n, die hij uit zijn collectie van den
Almanach des Muses verzameld had, verkoopen.</p>
<p>Terwijl dit vroolijke gezelschap zich aldus aan spel en lach
overgaf, keek een vreemdeling, die eenzaam aan een tafeltje achter in
de zaal zat, met vreemde blikken naar het schouwspel, dat zich voor hem
afspeelde.</p>
<p>Reeds sedert veertien dagen kwam hij iederen avond: hij was van alle
bezoekers de eenige, die het vreeselijke lawaai, dat de
boh&eacute;miens maakten, had kunnen uithouden. De lafste
voor-de-gek-houderijen waren op zijn onverstoorbaarheid afgestooten;
hij bleef met een mathematische regelmaat zijn pijp zitten rooken, zijn
oogen starend op &eacute;&eacute;n punt, alsof hij een schat bewaken
moest, het oor geopend voor alles, wat er om hem heen gezegd werd.
Overigens scheen hij zachtmoedig en welgesteld, want hij bezat een
horloge, dat door een gouden ketting in zijn zak in slaverij gehouden
werd. Toen Marcel toevallig eens gelijk met hem aan het buffet stond,
had hij <span class="pagenum">[<a id="pb147" href="#pb147" name="pb147">147</a>]</span>gezien, dat hij een louis wisselde, om zijn
vertering te betalen. Van dat oogenblik af noemden de vier vrienden hem
den &bdquo;kapitalist.&rdquo;</p>
<p>Plotseling ontdekte Schaunard, die uitstekende oogen had, dat de
glazen leeg waren.</p>
<p>&bdquo;Voor den duivel,&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;het is de
avond v&ograve;&ograve;r Kerstmis; wij zijn allen goede Christenen ....
we moeten een extraatje nemen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Waarachtig, zeker,&rdquo; zeide Marcel, &bdquo;laten we
bovennatuurlijke dingen bestellen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Colline,&rdquo; voegde Rodolphe eraan toe, &bdquo;bel den
kellner eens.&rdquo;</p>
<p>Colline belde als een bezetene.</p>
<p>&bdquo;Wat zal het zijn?&rdquo; vroeg Marcel.</p>
<p>Colline maakte met zijn bovenlichaam een hoek van vijf-en-veertig
graden en zeide, op de dames wijzend:</p>
<p>&bdquo;Het staat aan de dames om de volgorde en den aard der
ververschingen te bepalen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik,&rdquo; zeide Musette, die met haar tong klapte, &bdquo;ik
zou een glas champagne niet graag weigeren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ben je niet wijs?&rdquo; vloog Marcel op. &bdquo;Champagne
.... dat is zelfs geen wijn.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat kan me minder schelen, ik vind het lekker en het maakt
lawaai.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik,&rdquo; zeide Mimi, terwijl zij Rodolphe met een blik
liefkoosde, &bdquo;ik zou graag <span class="ex">beaune</span> willen
hebben in zoo&rsquo;n klein mandje.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Is jouw hoofd op hol?&rdquo; vroeg Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Neen, maar ik wil het laten hollen,&rdquo; antwoordde Mimi,
op wie de beaune een bijzonderen invloed had. Haar man werd door dat
woord verpletterd.</p>
<p>&bdquo;En ik,&rdquo; zeide Ph&eacute;mie Klad, die op den
elastischen divan op en neer zat te springen, &bdquo;ik wil graag
<span class="ex">parfait amour</span>. Dat is goed voor je
maag.&rdquo;</p>
<p>Schaunard bracht met zijn neusklank eenige woorden <span class="pagenum">[<a id="pb148" href="#pb148" name="pb148">148</a>]</span>voort, die Ph&eacute;mie op haar basis deden
sidderen.</p>
<p>&bdquo;Ach wat!&rdquo; zeide Marcel, &bdquo;het is niet alle dagen
ker(st)mis, laten we er voor dezen keer eens honderdduizend francs aan
spendeeren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En,&rdquo; voegde Rodolphe eraan toe, &bdquo;laten we niet
vergeten, dat de baas zich beklaagt, dat we te weinig
verteren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is zoo,&rdquo; zeide Colline. &bdquo;Laten we een
schitterend festijn aanrichten: trouwens we zijn den dames de meest
passieve gehoorzaamheid verschuldigd; de liefde leeft van
zelfverloochening, de wijn is het sap van het pleizier; het pleizier is
de plicht der jeugd,&mdash;de vrouwen zijn bloemen, je moet ze
begieten. Laten we haar dus begieten! Kellner, kellner!&rdquo;</p>
<p>En met een koortsachtige opgewondenheid ging hij aan het schelkoord
hangen.</p>
<p>De kellner schoot toe als op de vleugelen van den wind.</p>
<p>Toen hij van champagne, beaune en diverse likeuren hoorde spreken,
speelden zijn gelaatstrekken alle toonladders der verbazing af.</p>
<p>&bdquo;Ik heb zoo&rsquo;n leeg gevoel in mijn maag,&rdquo; zeide
Mimi, &bdquo;ik zou wel trek in een paar sneedjes ham
hebben.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En ik in sardientjes met boter,&rdquo; voegde Musette eraan
toe.</p>
<p>&bdquo;En ik in radijs,&rdquo; zeide Ph&eacute;mie, &bdquo;met wat
vleesch erom heen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zeggen jullie nou maar dadelijk, dat je een souper wilt
hebben,&rdquo; merkte Marcel op.</p>
<p>&bdquo;Dat zou heusch zoo&rsquo;n gek id&eacute;e niet zijn,&rdquo;
antwoordden de vrouwen.</p>
<p>&bdquo;Kellner, breng alles boven, wat voor een goed souper noodig
is,&rdquo; zeide Colline ernstig.</p>
<p>De kellner was van verbazing driekleurig geworden.</p>
<p>Langzaam liep hij naar het buffet en deelde daar den <span class="pagenum">[<a id="pb149" href="#pb149" name="pb149">149</a>]</span>eigenaar van het caf&eacute; de buitengewone
dingen mede, die ze hem besteld hadden.</p>
<p>De caf&eacute;-man dacht, dat het een grap was, maar toen er weer
gescheld werd, ging hij zelf naar boven en wendde zich tot Colline,
voor wien hij een zeker respect had. Colline legde hem uit, dat zij den
r&eacute;veillon bij hem wilden vieren en hij het bestelde dus moest
laten brengen.</p>
<p>De eigenaar van het caf&eacute; antwoordde niets en ging met den
kreeftengang weg, terwijl hij knoopen in zijn servet maakte. Een
kwartier lang overlegde hij met zijn vrouw, tot deze, die dank zij de
liberale opvoeding, die zij te Saint-Denis gehad had, een vereerster
der schoone kunsten was, haar echtvriend wist over te halen het souper
te laten opdienen.</p>
<p>&bdquo;Eigenlijk heb je gelijk,&rdquo; zeide hij; &bdquo;het is best
mogelijk, dat zij bij uitzondering eens geld hebben.&rdquo; En hij gaf
den kellner order alles wat besteld was boven te brengen. Dan verdiepte
hij zich met een ouden stamgast in een partij piquet. Een fatale
onvoorzichtigheid!</p>
<p>Van tien tot twaalf uur deed de kellner niets dan de trap op- en
afloopen. Ieder oogenblik werden er extra-schotels besteld. Musette
liet zich op zijn Engelsch bedienen en moest bij iederen hap een nieuw
couvert hebben; Mimi dronk van alle wijnsoorten uit alle glazen;
Schaunard had een onleschbaren Sahara in zijn keel; Colline onderhield,
terwijl hij zijn servet met zijn tanden doorbeet, een kruisvuur met
zijn oogen en kneep in den poot van de tafel, dien hij voor de knie van
Ph&eacute;mie hield. Marcel en Rodolphe bleven echter stevig in den
stijgbeugel der koelbloedigheid zitten en zagen niet zonder angst het
uur der ontknooping naderen.</p>
<p>De vreemdeling keek met een ernstige nieuwsgierigheid naar dit
tooneel; van tijd tot tijd zag men zijn mond als tot een glimlach
opengaan; dan hoorde men een <span class="pagenum">[<a id="pb150" href="#pb150" name="pb150">150</a>]</span>knarsend geluid, alsof er een raam
dicht gedaan werd. Dat was de vreemdeling, die inwendig lachte.</p>
<p>Om kwart voor twaalf zond de buffetjuffrouw de rekening, die het
ontzaglijke bedrag van 25 fr. 75 c. aanwees.</p>
<p>&bdquo;Ja,&rdquo; zeide Marcel, &bdquo;nu zullen we moeten loten wie
met den eigenaar zal moeten gaan onderhandelen. Dat zal een lang niet
makkelijke zaak zijn.&rdquo;</p>
<p>Ze namen een dominospel en trokken om het hoogste aantal.</p>
<p>Het lot wees ongelukkigerwijze Schaunard als plenipotentiaris aan.
Schaunard was een uitstekend virtuoos, maar een slecht diplomaat. Hij
kwam juist bij het buffet, toen de waard van zijn ouden stamgast
verloren had. Woedend over zijn schandelijk verlies, was Momus in het
humeur van een menscheneter en geraakte bij de eerste woorden van
Schaunard in een hevigen toorn. Schaunard was een goed musicus, doch
had een buitengewoon heftig karakter. Hij antwoordde met dubbel zoo
grof geschut. De twist werd zoodoende hoe langer hoe giftiger, en ten
slotte stormde de waard naar boven, om te zeggen, dat hij ze niet zou
laten vertrekken, v&ograve;&ograve;r alles betaald was. Colline
trachtte met zijn kalmeerende welsprekendheid den storm te bezweren,
doch toen de caf&eacute;-man het servet zag, waarvan Colline pluksel
gemaakt had, barstte zijn woede in dubbele heftigheid los en waagde hij
het, om tenminste eenige zekerheid te hebben, zijn profane hand uit te
steken naar den notehoutkleurigen paletot van den philosoof en de
mantels van de dames.</p>
<p>Een pelotonvuur van beleedigingen werd nu tusschen de
boh&eacute;miens en den eigenaar van het &eacute;tablissement
geopend.</p>
<p>Intusschen praatten de dames gezellig over vroegere amourettes en
modenieuwtjes.</p>
<p>De vreemdeling echter liet nu zijn passieve houding <span class="pagenum">[<a id="pb151" href="#pb151" name="pb151">151</a>]</span>varen; langzamerhand was hij opgestaan, had
&eacute;&eacute;n pas gedaan, dan twee en liep ten slotte als een heel
gewoon mensch op zijn twee beenen; hij kwam naar den caf&eacute;-man
toe, nam hem ter zijde en praatte heel zachtjes met hem. Rodolphe en
Marcel volgden hem met de oogen. Eindelijk was het gesprek afgeloopen
en zeide de waard tot den vreemdeling:</p>
<p><span class="corr" id="xd20e3709" title="Niet in bron">&bdquo;</span>Zeker vind ik het goed, mijnheer
Barbemuche, zeker, maak u het maar met hen in orde.&rdquo;</p>
<p>Mijnheer Barbemuche ging naar zijn tafeltje, om zijn hoed te halen,
zette dien op, maakte een zwenking naar rechts, was in drie stappen bij
Rodolphe en Marcel, nam zijn hoed af, boog voor de heeren, wierp den
dames een groet toe, haalde zijn zakdoek te voorschijn, snoot zijn neus
en nam dan met schuchtere stem het woord:</p>
<p>&bdquo;Ik moet u vergiffenis vragen voor mijn indiscretie, heeren.
Reeds lang brand ik van verlangen, om kennis met u te maken, maar tot
nog toe heb ik geen gunstige gelegenheid gevonden, om mij aan u voor te
stellen. Veroorlooft u mij deze, welke zich thans voordoet, aan te
grijpen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zeker, zeker,&rdquo; zeide Colline, die dadelijk begreep waar
de vreemdeling heen wilde.</p>
<p>Rodolphe en Marcel bogen, zonder iets te zeggen.</p>
<p>De overdreven lichtgeraaktheid van Schaunard bedierf bijna
alles.</p>
<p>&bdquo;Neem me niet kwalijk, mijnheer,&rdquo; zeide hij eenigszins
heftig, &bdquo;u hebt niet de eer ons te kennen en de etiquette verzet
er zich tegen, dat .... Zoudt u de goedheid willen hebben mij wat tabak
te geven .... Verder zal ik mij bij het gevoelen van mijn vrienden
aansluiten...&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Heeren,&rdquo; begon Barbemuche, &bdquo;ik ben evenals u een
discipel der schoone kunsten. Voor zoover ik uit uw gesprekken heb
kunnen opmaken, stemmen onze smaken overeen, waarom ik de vurige
begeerte koester tot uw <span class="pagenum">[<a id="pb152" href="#pb152" name="pb152">152</a>]</span>vriendenkring te mogen behooren en
u iederen avond hier te kunnen ontmoeten .... De eigenaar van dit
etablissement is een bruut, maar ik heb een paar woorden met hem
gesproken, en gij zijt volkomen vrij om te gaan of te blijven ..... Ik
waag het de hoop uit te spreken, dat u mij het middel, om u hier weer
te ontmoeten, niet zult onthouden, door den kleinen dienst aan te
nemen, dien ....&rdquo;</p>
<p>Naar Schaunards wangen steeg een kleur van verontwaardiging.</p>
<p>&bdquo;Hij speculeert op onzen toestand,&rdquo; zeide hij.
&bdquo;Wij mogen zijn aanbod niet aannemen. Hij heeft onze rekening
betaald&mdash;ik zal met hem een partij billard spelen om
vijf-en-twintig francs en hem een paar caramboles voorgeven.&rdquo;</p>
<p>Barbemuche nam het voorstel aan en was verstandig genoeg de partij
te verliezen; maar door dezen trek won hij de achting der
Bohème. Men scheidde met de afspraak den volgenden dag weer
samen te komen.</p>
<p>&bdquo;Op die manier,&rdquo; zeide Schaunard tot Marcel, &bdquo;zijn
we hem niets schuldig en is onze waardigheid gered.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En kunnen we bijna nog een souper van hem eischen,&rdquo;
voegde Colline eraan toe. <span class="pagenum">[<a id="pb153" href="#pb153" name="pb153">153</a>]</span></p>
</div>
<div class="footnotes">
<hr class="fnsep">
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e3479" href="#xd20e3479src" name="xd20e3479">1</a></span>
Toespeling op Dumas&rsquo; roman: &bdquo;<a class="pglink" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="http://www.gutenberg.org/ebooks/13951">De drie
musketiers</a>&rdquo;.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e3581" href="#xd20e3581src" name="xd20e3581">2</a></span> Te
<span class="corr" id="xd20e3583" title="Bron: Saint Denis">Saint-Denis</span> was een kostschool, waar
dochters van officieren van het Legioen van Eer werden opgevoed.</p>
</div>
</div>
<div id="ch12" class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 id="xd20e3742" class="label">Hoofdstuk XII.</h2>
<h2 class="main">Een installatie in de Bohème.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">Carolus Barbemuche had het den avond, waarop hij een
door de boh&eacute;miens gebruikt souper uit zijn particuliere kas
betaald had, zoo weten aan te leggen, dat Gustave Colline met hem het
caf&eacute; verliet, om naar huis te gaan. Van af het oogenblik n.l.,
dat hij de bijeenkomsten van de vier vrienden in het etablissement,
waar hij hen uit een pijnlijken toestand verloste, bijwoonde, had
Colline zijn bijzondere aandacht getrokken en voelde hij zich
aangetrokken tot dien Sokrates, wiens Plato hij later worden zou.
Daarom had hij al dadelijk Colline uitverkoren, om zich in den
vriendenkring te introduceeren. Onderweg stelde Barbemuche Colline voor
even in een caf&eacute;, dat nog open was, binnen te loopen, om nog wat
te gebruiken. Niet alleen sloeg Colline die uitnoodiging af, maar hij
verhaastte nog zijn tred, toen hij genoemd caf&eacute; voorbijging, en
drukte zijn hyperphysischen vilten hoed diep in zijn oogen.</p>
<p>&bdquo;Waarom wilt u daar niet binnengaan?&rdquo; vroeg Barbemuche,
die met fijngevoelde beleefdheid aandrong.</p>
<p>&bdquo;Daar heb ik mijn redenen voor,&rdquo; antwoordde Colline.
&bdquo;De buffetjuffrouw in dat etablissement houdt zich veel met de
exacte wetenschappen bezig, en wanneer wij er binnen gingen, zou het
onvermijdelijk op een langdurig debat uitloopen, wat ik tracht te
vermijden door noch op den middag, noch op andere uren, dat de zon
schijnt, door deze straat te gaan. Dat is trouwens heel
natuurlijk&rdquo;, voegde hij eraan toe; &bdquo;ik heb met Marcel in
dezen wijk gewoond.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb154" href="#pb154" name="pb154">154</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Toch zou ik graag onder het genot van een glas punch nog een
oogenblikje met u praten. Weet u hier in de buurt niet een of ander
lokaal, waar u zoudt kunnen gaan zonder bezwaren .... van
natuur-philosophischen aard weerhouden te worden?&rdquo; vroeg
Barbemuche, die het noodig oordeelde buitengewoon geestig te zijn.</p>
<p>Colline dacht een oogenblik na.</p>
<p>&bdquo;O, ja, dat is waar, hier is een lokaal, waar ik beter
verschijnen kan.&rdquo;</p>
<p>En hij wees op den winkel van een wijnhandelaar.</p>
<p>Barbemuche zette een leelijk gezicht en scheen te aarzelen.</p>
<p>&bdquo;Is het een fatsoenlijke inrichting?&rdquo; vroeg hij.</p>
<p>Zijn koude, gereserveerde houding, zijn weinige spraakzaamheid, zijn
discreet glimlachje en vooral zijn horloge en zijn ketting met
breloques hadden Colline op het denkbeeld gebracht, dat Barbemuche tot
het een of ander gezantschap behoorde en bang was om zich te
compromitteeren, wanneer hij in zoo&rsquo;n kroeg kwam.</p>
<p>&bdquo;Er is geen kans, dat wij gezien worden,&rdquo; zeide hij;
&bdquo;op dit uur ligt het geheele corps diplomatique al onder de
wol.&rdquo;</p>
<p>Eindelijk besloot Barbemuche toch maar om naar binnen te gaan; maar
met den geheimen wensch een kartonnen neus te hebben. Voor alle
zekerheid vroeg hij een afzonderlijke kamer en hing een servet voor de
ruiten van de glazen deur. Na deze voorzorgsmaatregelen scheen hij
minder ongerust en bestelde een bowl punch. Door de warme drank wat
opgewonden, werd Barbemuche iets spraakzamer; en na enkele
bijzonderheden over zichzelf medegedeeld te hebben, waagde hij het de
hoop uit te spreken, dat hij officieel in den bond der boh&eacute;miens
zou worden opgenomen, en verzocht hij Colline&rsquo;s medewerking om
hem te helpen dit eerzuchtige plan te verwezenlijken.</p>
<p>Colline antwoordde, dat hij voor zijn persoon zich <span class="pagenum">[<a id="pb155" href="#pb155" name="pb155">155</a>]</span>gaarne ter beschikking van Barbemuche stelde,
doch dat hij hem natuurlijk niets zeker beloven kon.</p>
<p>&bdquo;U kunt op mijn stem rekenen,&rdquo; zeide hij, &bdquo;maar ik
kan natuurlijk niet op mij nemen over die van mijn vrienden te
beschikken.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar om welke redenen zouden zij weigeren mij in hun kring op
te nemen?&rdquo;</p>
<p>Colline zette het glas, dat hij juist naar zijn mond wilde brengen,
weer op tafel en vroeg met een zeer ernstig gelaat aan den vermetelen
Carolus:</p>
<p>&bdquo;Cultiveert u de schoone kunsten?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik bebouw op bescheiden wijze deze edele velden der
intelligentie,&rdquo; antwoordde Carolus, die de vlag van zijn kunst
meende te moeten toonen.</p>
<p>Colline vond de phrase mooi gestyleerd en vroeg met een buiging:</p>
<p>&bdquo;Doet u aan muziek?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik heb op den contrabas gespeeld.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is een philosophisch instrument; die geeft zulke ernstige
tonen. Welnu, daar gij dus verstand hebt van muziek, begrijpt u heel
goed, dat men niet, zonder de wetten der harmonie te verstoren, een
vijfden speler aan een quartet kan toevoegen; anders zou het geen
quartet meer zijn.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is zoo, dan wordt het een quintet,&rdquo; antwoordde
Carolus.</p>
<p>&bdquo;U zegt?&rdquo; vroeg Colline.</p>
<p>&bdquo;Een quintet.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Precies&mdash;juist op dezelfde wijze, alsof je aan de
Drie&euml;enheid, dien goddelijken driehoek, een vierden persoon
toevoegde; het zou dan een vierhoek vormen, maar de godsdienst zou zijn
basis verloren hebben.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neem me niet kwalijk,&rdquo; zeide Carolus; wiens verstand te
midden van al die doornstruiken van Colline&rsquo;s logica begon te
struikelen, &bdquo;maar ik zie niet in ....&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb156" href="#pb156" name="pb156">156</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Let eens goed op,&rdquo; ging Colline voort; &bdquo;hebt u
verstand van astronomie?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Een beetje .... ik ben bachelier.&rdquo;<a class="noteref"
id="xd20e3810src" href="#xd20e3810" name="xd20e3810src">1</a></p>
<p>&bdquo;Daar bestaat nog een liedje over,&rdquo; zeide Colline:
&bdquo;Bachelier de Lisette .... Het wijsje herinner ik me niet meer
.... Dus dan weet u natuurlijk, dat er vier hoofdwinden bestaan. Welnu,
als er nu plotseling een hoofdwind bijkwam, dan zou de heele harmonie
der natuur verstoord worden. Dat noemt men een cataclysme. Begrijpt u
me?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik wacht op de slotsom.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Inderdaad de slotsom is het slot van een rede, evenals de
dood het einde van het leven en het <span class="corr" id="xd20e3820"
title="Bron: huwlijk">huwelijk</span> het einde van de liefde is.
Welnu, mijn waarde heer, mijn vrienden en ik zijn gewoon met elkaar te
leven en wij zijn bang door de opneming van een vijfde in onzen kring,
de harmonie, die in ons concert van zeden, meeningen, smaak en karakter
heerscht, te verstoren. Wij moeten eenmaal de vier hoofdwindstreken der
moderne kunst worden; ik zeg u dit zonder er doekjes om te winden; en
daar wij nu eenmaal met dat denkbeeld vertrouwd zijn, zou het ons
onaangenaam stemmen nog een vijfde hoofdwindstreek te zien.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar wanneer je met je vieren bent, kan je toch even goed met
je vijfjes zijn,&rdquo; waagde Carolus op te merken.</p>
<p>&bdquo;Ja, zeer zeker, maar dan ben je niet meer met je
vieren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is een nietswaardige uitvlucht.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Er is niets nietswaardigs in deze wereld, alles is in alles,
kleine beken maken groote rivieren, kleine lettergrepen maken
alexandrijnen en bergen zijn uit zandkorrels opgebouwd; dat las ik
dezer dagen in de <span class="ex" lang="fr">Sagesse <span class="pagenum">[<a id="pb157" href="#pb157" name="pb157">157</a>]</span>des
nations</span><a id="xd20e3835" name="xd20e3835"></a>; u kunt een
exemplaar daarvan op den quai vinden.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;U denkt dus, dat de heeren bezwaar zullen hebben mij in hun
intiemen kring op te nemen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik ben er wel eenigszins bang voor. Maar vertel me eens,
waarde heer, welke vore beploegt u het liefst in de edele velden der
intelligentie?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;De groote wijsgeeren en de goede klassieke schrijvers zijn
mijn voorbeelden, ik voed mij met hun studie. <span class="ex">T&eacute;l&eacute;maque</span> heeft mij het eerst den hartstocht,
die mij verteert, ingeboezemd.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;<span class="ex">T&eacute;l&eacute;maque</span> <span class="corr" id="xd20e3851" title="Bron: vindt">vind</span> je bij hoopjes op
de boekenstalletjes,&rdquo; zeide Colline. &bdquo;Onlangs heb ik er nog
een voor vijf sous gekocht, omdat het een koopje was. Maar ik wil het
u, om u een pleizier te doen, graag afstaan. Overigens een goed en voor
den toenmaligen tijd heel aardig samengesteld werk.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja, mijnheer,&rdquo; ging Carolus voort, &bdquo;de hooge
philosophie en de gezonde litteratuur, daarheen gaat mijn streven;
mijns inziens is de kunst een priesterschap.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zeker, zeker ....&rdquo; zeide Colline; &bdquo;daar bestaat
nog een liedje op.&rdquo;</p>
<p>En hij begon te zingen:</p>
<div lang="fr" class="lgouter">
<p class="line">&bdquo;Oui, l&rsquo;art est un sacerdoce</p>
<p class="line">Et sachons nous en servir.</p>
</div>
<p class="first">Ik geloof dat het uit <span class="ex">Robert le
Diable</span> is,&rdquo; voegde hij eraan toe.</p>
<p>&bdquo;Ik zeide dus,&rdquo; ging Barbemuche voort, &bdquo;dat de
kunst een heilig beroep is en dat de schrijvers dus onophoudelijk
....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Pardon, mijnheer,&rdquo; viel Colline, die een laat uur had
hooren slaan, hem in de rede; &bdquo;het zal zoo dadelijk ochtend zijn
en ik ben erg bang, dat ik door nog langer uit te blijven iemand, die
mij dierbaar is, ongerust zal maken; trouwens,&rdquo; mompelde hij nog
in zichzelf, &bdquo;ik <span class="pagenum">[<a id="pb158" href="#pb158" name="pb158">158</a>]</span>had haar beloofd vroeg thuis te
komen; het is vandaag haar ontvangdag!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Inderdaad het is tamelijk laat!&rdquo; zeide Carolus.
&bdquo;Laten we naar huis gaan.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Woont u ver hiervandaan?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Rue Royale-Saint-Honor&eacute;, 10.&rdquo;</p>
<p>Colline was bij een vroegere gelegenheid eens in dit huis geweest en
herinnerde zich, dat het een prachtig heerenhuis was.</p>
<p>&bdquo;Ik zal morgen met de heeren over u spreken,&rdquo; zeide hij
bij het afscheid nemen tot Carolus, &bdquo;en ik beloof u, dat ik al
mijn invloed zal aanwenden, om ze gunstig voor u te stemmen .... A
propos, mag ik u nog een raad geven?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Gaarne&rdquo;.</p>
<p>&bdquo;Wees aardig en galant tegenover de dames. Mimi, Musette en
Ph&eacute;mie hebben een niet geringen invloed op mijn vrienden, en
wanneer u het zoo weet aan te leggen, dat zij onder den druk van hun
ma&icirc;tressen komen, dan zult gij veel makkelijker bereiken, wat gij
van Marcel, Schaunard en Rodolphe gedaan wilt krijgen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik zal er mijn best voor doen.&rdquo;</p>
<p>Den volgenden dag viel Colline als een bom te midden van het
gezelschap der boh&eacute;miens: het was op het ontbijtuurtje, en
ditmaal was <span class="corr" id="xd20e3896" title="Bron: werkellijk">werkelijk</span> het ontbijt met het uur gekomen. De
drie paren zaten aan tafel en deden zich te goed aan een orgie van
artisjokken in pepersaus.</p>
<p>&bdquo;Alle donders!&rdquo; zeide Colline; &bdquo;het gaat hier
royal toe, dat zal niet lang zoo kunnen duren. Ik kom,&rdquo; ging hij
voort, &bdquo;als gezant van den edelmoedigen sterveling, dien wij
gisteravond in het caf&eacute; ontmoet hebben.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zou hij nu het geld al komen terugvragen, dat hij ons
voorgeschoten heeft?&rdquo; vroeg Marcel.</p>
<p>&bdquo;He,&rdquo; zeide mademoiselle Mimi, &bdquo;dat zou ik nooit
van hem gedacht hebben, hij ziet er zoo fatsoenlijk uit.&rdquo;
<span class="pagenum">[<a id="pb159" href="#pb159" name="pb159">159</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Daar is geen sprake van,&rdquo; antwoordde Colline; &bdquo;de
jonge man zou gaarne in onzen kring worden opgenomen; hij wil aandeelen
in onze maatschappij nemen en, zooals van zelf spreekt, ook de
voordeelen daarvan genieten.&rdquo;</p>
<p>De drie boh&eacute;miens keken elkaar aan.</p>
<p>&bdquo;Het voorstel is ingediend,&rdquo; eindigde Colline; &bdquo;de
discussies erover kunnen geopend worden.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Welke maatschappelijke positie bekleedt je
beschermeling?&rdquo; vroeg Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Hij is geen beschermeling van me,&rdquo; antwoordde Colline;
&bdquo;toen we gisteren avond uiteen gingen, hebben jullie me gevraagd
hem te volgen, en hij, van zijn kant, noodigde me uit om met hem mede
te gaan, dat viel dus prachtig samen. Ik heb hem dus gevolgd; en hij
heeft mij een gedeelte van den nacht met allerlei attenties en fijne
likeuren overstelpt, maar desniettemin heb ik mijn onafhankelijkheid
bewaard.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Bravo!&rdquo; zeide Schaunard.</p>
<p>&bdquo;Geef ons een schets van eenige van zijn
hoofdkaraktertrekken,&rdquo; vroeg Marcel.</p>
<p>&bdquo;Zielegrootheid, strenge zeden, bang om een wijnkroegje binnen
te gaan, eind-examen <span class="corr" id="xd20e3923" title="Bron: gymnaisum">gymnasium</span>, de oprechtheid in eigen persoon,
speelt op den contrabas, een natuur, die tusschenbeide vijf francs
wisselt.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Bravo!&rdquo; zeide Schaunard.</p>
<p>&bdquo;Wat verwacht hij van ons?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zooals ik reeds zeide, kent zijn eerzucht geen grenzen; zijn
ideaal is ons te tutoyeeren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Met andere woorden, hij wil ons exploiteeren, hij wil in onze
karossen gezien worden.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En wat is zijn beroep?&rdquo; was Marcels vraag.</p>
<p>&bdquo;Zijn kunstrichting? Zijn beroep? Litteratuur en philosophie
door elkaar.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Waaruit bestaat zijn philosophische kennis?&rdquo;
<span class="pagenum">[<a id="pb160" href="#pb160" name="pb160">160</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Hij beoefent een kleinsteedsche wijsbegeerte. Hij noemt de
kunst een priesterschap.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Een priesterschap!&rdquo; riep Rodolphe verschrikt uit.</p>
<p>&bdquo;Hij zegt het.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En tot welke litteratuurrichting behoort hij?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hij leest druk in <span class="ex">T&eacute;l&eacute;maque</span>.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Bravo!&rdquo; riep Schaunard, die op de wortels der
artisjokken zat te knabbelen.</p>
<p>&bdquo;Wat, bravo, stommeling?&rdquo; viel Marcel hem in de
rede<span class="corr" id="xd20e3959" title="Bron: ,">.</span>
&bdquo;Zeg zoo iets als het je blieft niet, wanneer er andere menschen
bij zijn.&rdquo;</p>
<p>Schaunard gaf, in zijn woede over die <span class="corr" id="xd20e3964" title="Bron: terechtwijziging">terechtwijzing</span>,
Ph&eacute;mie, die hij op een aanval op zijn saus betrapte, bovendien
nog onder de tafel door een trap.</p>
<p>&bdquo;Nog een vraag,&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;wat is zijn
positie in deze wereld? Waarvan leeft hij? Hoe heet hij? Waar woont
hij?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zijn positie is zeer eervol; hij is leeraar in alle mogelijke
vakken bij een rijke familie. Hij heet Carolus Barbemuche, verteert
zijn inkomsten op zeer voorname wijze en woont in de rue Royale in een
h&ocirc;tel.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Een h&ocirc;tel garni?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen, er zijn echte meubelen in.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik vraag het woord,&rdquo; zeide Marcel. &bdquo;Het is
duidelijk, dat Colline omgekocht is; hij heeft voor een som van kleine
glaasjes likeur zijn stem verkocht. Val mij niet in de rede,&rdquo;
zeide Marcel, die den wijsgeer zag opstaan, om te protesteeren;
&bdquo;je kunt straks antwoorden. Colline, die veile ziel, heeft u den
vreemdeling onder een veel te gunstig aspect laten zien, dan dat het
het beeld der waarheid kan zijn. Ik heb reeds gezegd, dat ik de
bedoelingen van dezen vreemdeling doorzie. Hij wil op ons speculeeren.
Hij denkt bij zichzelf: Kijk eens eventjes, dat zijn jongens, die
carrière zullen maken; ik moet zien, dat ik me in hun zak
verberg, dan kom <span class="pagenum">[<a id="pb161" href="#pb161"
name="pb161">161</a>]</span>ik tegelijk met hen aan den steiger van den
roem.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Bravo,&rdquo; zeide Schaunard; &bdquo;is er geen saus
meer?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen,&rdquo; antwoordde Rodolphe; &bdquo;de oplaag is
uitverkocht.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Anderzijds,&rdquo; ging Marcel voort, &bdquo;streeft deze
arglistige sterveling, welke door Colline beschermd wordt, misschien
slechts met misdadige gedachten naar de eer, om in onzen kring
opgenomen te worden. Wij zijn hier niet alleen, heeren,&rdquo; ging de
redenaar voort en wierp daarbij een welsprekenden blik op de dames;
&bdquo;en de prot&eacute;g&eacute; van Colline is mogelijk een
trouwelooze verleider, die zich onder den mantel der litteratuur bij
ons wil indringen. Denkt goed na! Ik voor mij stem tegen de
toelating.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik vraag slechts het woord voor een rectificatie,&rdquo;
zeide Rodolphe. &bdquo;In zijn merkwaardige improvisatie heeft Marcel
gezegd, dat genoemde Carolus zich, met het doel om ons te onteeren, bij
ons wil binnendringen onder den <span class="ex">mantel der
litteratuur</span>.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is een oratorische figuur,&rdquo; zeide Marcel.</p>
<p>&bdquo;Ik keur die figuur af; zij is slecht. De litteratuur heeft
geen mantel.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Omdat ik hier de functies van rapporteur vervul,&rdquo; zeide
Colline opstaande, &bdquo;zal ik de conclusies van mijn rapport
verdedigen. De jalousie, welke onzen vriend Marcel verteert, heeft zijn
verstand verstoord, de groote kunstenaar is krankzinnig ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Tot de orde!&rdquo; brulde Marcel.</p>
<p>&bdquo;Zoo krankzinnig, dat hij, een zoo voortreffelijke teekenaar,
in zijn rede een figuur gebruikt heeft, waarvan de onjuistheid door den
geestigen redenaar, die v&ograve;&ograve;r mij gesproken heeft, ten
duidelijkste is aangetoond.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Colline is een idioot!&rdquo; riep Marcel uit en gaf een
heftigen vuistslag op tafel, die geen kleine beroering onder de borden
veroorzaakte, &bdquo;Colline heeft niet het minste <span class="pagenum">[<a id="pb162" href="#pb162" name="pb162">162</a>]</span>begrip van gevoelszaken; op dat gebied is hij te
eenenmale onbevoegd; in plaats van een hart heeft hij een oud,
beschimmeld boek!&rdquo; (Langdurig gelach van Schaunard.)</p>
<p>Gedurende dit tumult schudde Colline den vloed van welsprekendheid,
die hij tusschen de plooien van zijn witte das verborg. Toen de stilte
weer hersteld was, ging hij verder:</p>
<p>&bdquo;Mijne heeren, met &eacute;&eacute;n enkel woord zal ik de
hersenschimmige vrees, die de vermoedens van Marcel misschien ten
opzichte van Carolus in u wakker geroepen hebben, doen
verdwijnen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Probeer het maar eens,&rdquo; zeide Marcel spottend.</p>
<p>&bdquo;Dat zal me niet moeilijker vallen dan dit&rdquo;, antwoordde
Colline en blies een lucifer uit, waarmede hij zijn pijp <span class="corr" id="xd20e4014" title="Bron: aangstoken">aangestoken</span>
had.</p>
<p>&bdquo;Maar spreek dan toch,&rdquo; riepen Rodolphe, Schaunard en de
vrouwen, die in het debat een levendig belang stelden, in koor uit.</p>
<p>&bdquo;Mijne heeren,&rdquo; zeide Colline, &bdquo;hoewel ik
persoonlijk en heftig in dezen kring ben aangevallen, hoewel men mij
beschuldigd heeft den invloed, dien ik op u zou kunnen hebben, voor
spirituali&euml;n verkocht te hebben, zal ik toch, krachtig in het
bewustzijn van mijn onschuld, niet antwoorden op de aanvallen, die
gedaan zijn op mijn rechtschapenheid, oprechtheid en moraliteit.&rdquo;
(Beweging.) &bdquo;Een eigenschap echter wil ik echter niet, dat ook
maar &eacute;&eacute;n oogenblik in twijfel getrokken wordt.&rdquo; (De
redenaar slaat zich tweemaal op zijn buik.) <span class="corr" id="xd20e4021" title="Niet in bron">&bdquo;</span>Men heeft het willen
doen voorkomen, alsof ik mijn u zoo welbekende voorzichtigheid verloren
heb. Men beschuldigt mij in uw kring een sterveling te willen
binnensmokkelen, die de bedoeling heeft een aanslag te plegen op uw
liefdesgeluk. Deze veronderstelling is een beleediging, de eerbaarheid
en den goeden smaak van de dames hier aangedaan. <span class="pagenum">[<a id="pb163" href="#pb163" name="pb163">163</a>]</span>Carolus Barbemuche is foei leelijk,&rdquo;
(zichtbare tegenspraak op het gelaat van Ph&eacute;mie Klad. Lawaai
onder de tafel, afkomstig van Schaunard, die de compromitteerende
openhartigheid van zijn jonge vriendin met zijn voeten verbetert.)</p>
<p>&bdquo;Maar,&rdquo; ging Colline voort, &bdquo;wat het ellendige
argument, waarvan mijn tegenstander, door gebruik te maken van uw
eersten schrik, een wapen smeedt tegen Carolus, geheel ontzenuwt:
genoemde Carolus is een <span class="ex">Platonisch</span>
wijsgeer.&rdquo; (Sensatie op de bank der heeren, tumult op de bank der
dames.)</p>
<p>&bdquo;Platonisch, wat beteekent dat?&rdquo; vroeg
Ph&eacute;mie.</p>
<p>&bdquo;Dat is de ziekte van mannen, die een meisje niet durven
zoenen,&rdquo; antwoordde Mimi. &bdquo;Ik heb een minnaar van dat soort
gehad, maar na twee uur heb ik bonjour tegen hem gezegd.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Je reinste onzin!&rdquo; vond Musette.</p>
<p>&bdquo;Je hebt gelijk, lieveling!&rdquo; zeide Marcel tot haar;
&bdquo;Platonisme in liefde is hetzelfde als water in wijn. Laten we
onzen wijn onversneden drinken.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En leve de jeugd!&rdquo;</p>
<p>De verklaring van Colline had een voor Carolus gunstigen ommekeer
veroorzaakt. De wijsgeer wilde van die goede wending, door zijn handige
en welsprekende pleitrede te weeg gebracht, gebruik maken.</p>
<p>&bdquo;Ik zie niet in&rdquo;, ging hij voort, &bdquo;welke bezwaren
redelijkerwijze nog ingebracht kunnen worden tegen dezen jeugdigen
sterveling, die ons in ieder geval een dienst bewezen heeft. Wat mij nu
betreft, ik, dien men beschuldigt onbezonnen gehandeld te hebben door
hem in onzen kring te willen doen opnemen, ik beschouw die meening als
een aanslag op mijn waardigheid. Ik heb in deze zaak gehandeld met de
listigheid van een slang, en wanneer dit beleid niet door een
gemotiveerd votum erkend wordt, neem ik mijn ontslag.&rdquo;
<span class="pagenum">[<a id="pb164" href="#pb164" name="pb164">164</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Wil je de kabinetsquaestie stellen?&rdquo; vroeg Marcel.</p>
<p>&bdquo;Ja, die stel ik,&rdquo; antwoordde Colline.</p>
<p>De drie boh&eacute;miens beraadslaagden onderling en verklaarden ten
slotte eenstemmig, dat zij den wijsgeer het karakter van groot beleid,
dat hij eischte, teruggaven. Colline liet daarop het woord aan Marcel,
die, eenigszins teruggekomen van zijn vooringenomenheid, verklaarde,
dat hij misschien voor de conclusies van den rapporteur zou stemmen.
Maar alvorens het definitieve besluit, dat Carolus in de intimiteit van
den vriendenkring zou worden toegelaten, te nemen, liet Marcel over het
volgende amendement stemmen:</p>
<p>&bdquo;Daar het toelaten van een nieuw lid in den vriendenkring een
ernstige zaak is, en daar een vreemdeling, onbekend als hij is met de
zeden, karakters en inzichten van zijn kameraden, er elementen van
tweedracht in zou kunnen brengen, moet ieder der leden een dag met
genoemden Carolus doorbrengen en een onderzoek instellen naar zijn
leven, zijn smaak, zijn litteraire capaciteiten en zijn garde-robe. De
boh&eacute;miens zouden elkaar dan hun particuliere indrukken
mededeelen, waarna zij zouden stemmen over weigering of aanneming:
verder zou Carolus, v&ograve;&ograve;r zijn toelating, een proeftijd
van een maand moeten doormaken, dat wil zeggen, dat hij
v&ograve;&ograve;r dien tijd niet het recht zou hebben hen te
tutoyeeren en hun op straat een arm te geven. Op den dag der
installatie zou het nieuw-aangenomen lid een schitterend feestmaal
moeten geven, waarvan de kosten minstens twaalf francs zouden moeten
bedragen.&rdquo;</p>
<p>Dit amendement werd met drie stemmen tegen &eacute;&eacute;n, die
van Colline, aangenomen; deze vond, dat men niet genoeg vertrouwen in
hem had en dat dit amendement een nieuwe aanslag op zijn beleid
was.</p>
<p>Dienzelfden avond ging Colline met opzet zeer vroegtijdig naar het
caf&eacute;, om de eerste te zijn om Carolus te zien. <span class="pagenum">[<a id="pb165" href="#pb165" name="pb165">165</a>]</span></p>
<p>Hij behoefde niet lang te wachten: Carolus kwam weldra met drie
reusachtige bouquetten rozen in de hand.</p>
<p>&bdquo;Allemachtig!&rdquo; riep Colline uit; &bdquo;wat wilt u met
dien tuin?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik heb gedacht aan wat u me gisteren gezegd hebt: uw vrienden
zullen ongetwijfeld met hun dames komen, en daarom heb ik die bloemen
meegebracht; zij zijn heel mooi.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat geloof ik graag; ze zullen u minstens vijftien sous
gekost hebben.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Stel u voor! In de maand December. Als u nu vijftien francs
zeide!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Lieve Hemel!&rdquo; riep Carolus uit, &bdquo;een trio
daalders voor die eenvoudige kinderen van Flora, wat een dwaasheid! Is
u misschien familie van de Cordillera&rsquo;s? Welnu, waarde heer, dat
zijn vijftien francs, die wij in den letterlijken zin des woords uit
het raam zullen moeten smijten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat wilt u daarmede zeggen?&rdquo;</p>
<p>Colline vertelde nu welke jaloersche vermoedens Marcel onder zijn
vrienden had gewekt, en bracht Carolus op de hoogte van de heftige
discussie, die plaats had gehad tusschen de boh&eacute;miens naar
aanleiding van zijn verzoek, om in den vriendenkring te worden
opgenomen.</p>
<p>&bdquo;Ik heb betoogd, dat uw bedoelingen zoo rein en zuiver en
eerlijk mogelijk waren,&rdquo; voegde Colline eraan toe; &bdquo;maar de
oppositie is niet minder krachtig geweest. Zorg er dus voor de
jaloersche vermoedens, die men tegen u koesteren kan, niet aan te
wakkeren door te galant tegen de dames te zijn; laten wij dus, om te
beginnen, die bouquetten doen verdwijnen.&rdquo;</p>
<p>En Colline nam de rozen en verborg <span class="corr" id="xd20e4081"
title="Bron: in ze">ze in</span> een kast, waarin ze alles en nog wat
bewaarden.</p>
<p>&bdquo;Maar dat is niet alles,&rdquo; ging hij voort; &bdquo;de
heeren wenschen, alvorens op meer intiemen voet met u te komen,
<span class="pagenum">[<a id="pb166" href="#pb166" name="pb166">166</a>]</span>ieder afzonderlijk een onderzoek <span class="corr" id="xd20e4088" title="Bron: instellen">in te stellen</span> naar
uw karakter, uw smaak enz.&rdquo;</p>
<p>En opdat Barbemuche zijn vrienden niet te veel aanstoot zou geven,
gaf Colline hem in ruwe trekken een moreel portret van ieder der
boh&eacute;miens.</p>
<p>&bdquo;Tracht nu met ieder afzonderlijk op goeden voet te komen, dan
zullen zij ten slotte allemaal voor uw toelating stemmen.&rdquo;</p>
<p>Carolus stemde in alles toe.</p>
<p>Kort daarop verschenen de drie vrienden met hun respectievelijke
&bdquo;vrouwen&rdquo;.</p>
<p>Rodolphe was zeer beleefd tegenover Carolus, Schaunard erg
vertrouwelijk en familiaar, terwijl Marcel koel bleef. Carolus trachtte
vroolijk en hartelijk te zijn tegenover de mannen, doch hield zich op
een afstand van de dames.</p>
<p>Bij het afscheid noodigde Barbemuche Rodolphe uit den volgenden dag
met hem te dineeren met het verzoek &rsquo;s middags reeds te
komen.</p>
<p>De dichter nam de invitatie aan.</p>
<p>&bdquo;Goed&rdquo;, zeide hij tot zichzelf; &bdquo;ik begin dus de
enqu&ecirc;te.&rdquo;</p>
<p>Rodolphe zorgde den volgenden dag op het afgesproken uur bij Carolus
te zijn. Barbemuche woonde inderdaad in een zeer mooi heerenhuis in de
rue Royale en had daar een kamer, waarin een zeker confort heerschte.
Wel verwonderde het Rodolphe, dat, hoewel het nog klaarlichte dag was,
de luiken gesloten, de gordijnen dichtgetrokken en twee kaarsen op een
tafel aangestoken waren. Hij vroeg Barbemuche naar de bedoeling
daarvan.</p>
<p>&bdquo;De studie,&rdquo; zeide deze, &bdquo;is de dochter van het
mysterie en der stilte.&rdquo;</p>
<p>Ze gingen zitten en begonnen te praten. Na een uur wist Carolus met
een geduld en een oratorische handigheid, die oneindig was, een zin te
pas te brengen, die, <span class="pagenum">[<a id="pb167" href="#pb167"
name="pb167">167</a>]</span>niettegenstaande zijn bescheiden vorm,
niets meer of minder dan een sommatie aan Rodolphe was, om te luisteren
naar de voorlezing van een klein werkje, dat de vrucht van de
doorwaakte nachten van genoemden Carolus was.</p>
<p>Rodolphe begreep, dat hij gevangen was, en daar hij bovendien gaarne
den stijl van Barbemuche wilde leeren kennen, boog hij zeer beleefd en
verzekerde, dat het hem een waar genoegen en .....</p>
<p>Carolus wachtte het slot van den zin niet af, vloog naar de deur,
schoof den grendel ervoor, draaide den sleutel om, ging naar Rodolphe
terug en nam eindelijk een klein schrift, waarvan het kleine formaat en
de geringe dikte een glimlach van tevredenheid op het gelaat van den
dichter te voorschijn riepen.</p>
<p>&bdquo;Is dat het manuscript van uw werk?&rdquo; vroeg hij.</p>
<p>&bdquo;Neen&rdquo;, antwoordde Carolus, &bdquo;dat is de
<span class="corr" id="xd20e4125" title="Bron: catologus">catalogus</span> van mijn manuscripten; ik zoek naar
het nummer van het werkje, dat u mij wel wilt vergunnen u voor te lezen
.. Hier is het: <span class="ex">Don Lopez of het Noodlot</span>, No.
14. Dat is op de derde plank.&rdquo;</p>
<p>Hij opende een klein kastje, waarin Rodolphe tot zijn schrik een
groote hoeveelheid handschriften zag staan, Carolus nam er een uit,
sloot de kast en ging tegenover den dichter zitten.</p>
<p>Rodolphe wierp een blik op een der vier cahiers, waaruit het werk
bestond, waarvan het formaat hem aan de Maliebaan deed denken.</p>
<p>&bdquo;Enfin&rdquo;, zeide hij tot zichzelf, &bdquo;het is niet in
verzen ... maar het heet <span class="ex">Don Lopez</span>!&rdquo;</p>
<p>Carolus nam het eerste cahier en begon te lezen:</p>
<p>&bdquo;In een kouden winternacht reden twee ruiters, dicht gewikkeld
in hun jassen op twee trage muilezels naast elkaar op een der wegen,
die de vreeselijke eenzaamheid der stille Sierra Morena ....&rdquo;
<span class="pagenum">[<a id="pb168" href="#pb168" name="pb168">168</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Lieve Hemel, waar ben ik!&rdquo; dacht Rodolphe, die door dit
begin verschrikt was. Carolus ging verder en las aan &eacute;&eacute;n
stuk het eerste hoofdstuk, dat geheel in dien stijl geschreven was.</p>
<p>Rodolphe luisterde maar half en zon op een middel om te
ontsnappen.</p>
<p>&bdquo;Daar is wel een raam,&rdquo; zeide hij tot zichzelf;
&bdquo;maar behalve dat het dicht is, zijn we hier op de vierde
verdieping. Ha, nu begrijp ik al die voorzorgsmaatregelen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat zegt u van mijn eerste hoofdstuk?&rdquo; vroeg Carolus;
&bdquo;maar wat ik u verzoeken mag, spaar mij uw kritiek
niet.&rdquo;</p>
<p>Rodolphe meende zich te kunnen herinneren, dat hij stukken
hoogdravende philosophie over den zelfmoord, door genoemden Lopez, den
held van den roman, uitgesproken, gehoord had en antwoordde op goed
geluk af:</p>
<p>&bdquo;De groote figuur van don Lopez is zeer gewetensvol
bestudeerd&mdash;het doet je onwillekeurig denken aan de <span class="ex">Profession de foi du vicaire savoyard</span><a class="noteref" id="xd20e4160src" href="#xd20e4160" name="xd20e4160src">2</a>; de
beschrijving van den muilezel van don Alvar bevalt mij uitstekend en
herinnert aan een schets van G&eacute;ricault<a class="noteref" id="xd20e4169src" href="#xd20e4169" name="xd20e4169src">3</a>. Het
landschap geeft heele mooie lijnen; en wat de denkbeelden betreft, dat
is zaad van Jean Jacques Rousseau, gezaaid op den bodem van Lesage.
Echter moet ik &eacute;&eacute;n opmerking maken; U zet te veel
komma&rsquo;s en gebruikt te veel het woord: &bdquo;in den
vervolge&rdquo;; dat is een aardige uitdrukking, die het van tijd tot
tijd wel doet en aan het geheel kleur geeft, maar die je niet te
dikwijls gebruiken moet.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb169"
href="#pb169" name="pb169">169</a>]</span></p>
<p>Carolus nam zijn tweede cahier op en las nogmaals den titel:
<span class="ex">Don Lopez of het noodlot</span>.</p>
<p>&bdquo;Ik heb indertijd ook een don Lopez gekend,&rdquo; zeide
Rodolphe; &bdquo;hij handelde in sigaretten en chocolade uit Bayonne;
hij was misschien wel familie van den uwe.. Doch lees verder
....&rdquo;</p>
<p>Bij het einde van het tweede hoofdstuk viel de dichter Carolus in de
rede:</p>
<p>&bdquo;Begint u nog geen keelpijn te krijgen?&rdquo; vroeg hij.</p>
<p>&bdquo;Volstrekt niet,&rdquo; antwoordde Carolus; &bdquo;ik zal u nu
de geschiedenis van In&eacute;sille voorlezen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik ben er zeer nieuwsgierig naar .... Maar indien het u
vermoeien mocht, dan zou ik ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hoofdstuk III!&rdquo; zeide Carolus met een heldere stem.</p>
<p>Rodolphe nam Carolus aandachtig op en merkte, dat hij een zeer
korten, dikken nek en een hoog roode gelaatskleur had.</p>
<p>&bdquo;Ik heb nog &eacute;&eacute;n hoop,&rdquo; dacht de dichter,
nadat hij die ontdekking gedaan had;&mdash;&bdquo;een
beroerte!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wij zullen nu met hoofdstuk IV beginnen. U wilt dan zeker wel
zoo goed zijn mij te zeggen wat u van de liefdesscène
denkt.&rdquo;</p>
<p>En Carolus las verder.</p>
<p>Toen Carolus Rodolphe even aankeek om op zijn gelaat de uitwerking
van het tweegesprek te lezen, zag hij, dat de dichter, gebogen over
zijn stoel zijn hoofd rekte in de houding van iemand, die naar
ververwijderde klanken luistert.</p>
<p>&bdquo;Wat hebt u?&rdquo; vroeg hij.</p>
<p>&bdquo;Sst!&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;hoort u niets? Het is net
of ik: Brand hoor roepen! Willen we even gaan kijken?&rdquo;</p>
<p>Carolus luisterde een oogenblik, doch hoorde niets.</p>
<p>&bdquo;Dan zal ik een oorsuizing gehad hebben,&rdquo; zeide
Rodolphe; &bdquo;lees verder; don Alvar interesseert me buitengewoon;
het is een edele jongeling.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb170"
href="#pb170" name="pb170">170</a>]</span></p>
<p>Carolus las verder en legde al de muziek van zijn orgaan in de
volgende woorden van den jongen don Alvar.</p>
<p>&bdquo;O, In&eacute;sille, wie ge zijt, engel of demon, en wat ook
uw vaderland moge zijn, mijn leven behoort u, en ik zal u volgen, zij
het naar den hemel, zij het naar de hel.&rdquo;</p>
<p>Op dat oogenblik werd er aan de deur geklopt; een stem buiten riep
Carolus.</p>
<p>Het was de concierge, die een brief bracht, welken Carolus vlug open
scheurde.</p>
<p>&bdquo;Een leelijke streep door de rekening!&rdquo; zeide hij;
&bdquo;wij zullen verplicht zijn de verdere lezing tot een volgenden
keer uit te stellen; ik krijg nl. een bericht, dat mij noodzaakt
onmiddellijk uit te gaan.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O&rdquo;, dacht Rodolphe; &bdquo;dat is een brief, die uit
den hemel valt; ik herken daarop het zegel van de
Voorzienigheid.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Indien u het goed vindt,&rdquo; zeide Carolus, &bdquo;dan
zullen we samen de boodschap doen, waartoe deze tijding mij noodzaakt,
dan kunnen we daarna gaan dineeren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik ben geheel tot uw dienst,&rdquo; zeide Rodolphe.</p>
<p>Toen hij &rsquo;s avonds weer in den vriendenkring zat, werd de
dichter door zijn kameraden met vragen over Barbemuche bestormd.</p>
<p>&bdquo;Ben je tevreden over hem? Heeft hij je goed onthaald?&rdquo;
vroegen Marcel en Schaunard.</p>
<p>&bdquo;Ja, maar het heeft me heel wat gekost.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat? Heeft Carolus je laten betalen?&rdquo; vroeg Schaunard
met stijgende verontwaardiging.</p>
<p>&bdquo;Dat niet, maar hij heeft me een roman voorgelezen, waarin don
Lopez en don Alvar de hoofdpersonen zijn en de jeune premiers hun
geliefden Engel of Demon noemen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ontzettend!&rdquo; riepen alle boh&eacute;miens in koor.</p>
<p>&bdquo;Maar&rdquo;, vroeg Colline, &bdquo;afgezien nu van de
litteratuur, wat is je meening omtrent Carolus?&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb171" href="#pb171" name="pb171">171</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Barbemuche is een fatsoenlijke jonge man. Trouwens jullie
kunnen persoonlijk je waarnemingen doen: Carolus wil ons n.l. een voor
een als gast hebben. Schaunard is voor morgen te dejeuneeren gevraagd.
Maar vertrouw, wanneer je naar Barbemuche gaat, de kast met
manuscripten niet, dat is een gevaarlijk meubel.&rdquo;</p>
<p>Schaunard was den volgenden dag precies op tijd bij Barbemuche en
stelde een onderzoek in, zooals een be&euml;edigd taxateur of een
deurwaarder, die gerechtelijk beslag komt leggen, gewoon zijn in te
stellen. Hij kwam dan ook terug met zijn hoofd vol aanteekeningen; hij
had Carolus bestudeerd uit een oogpunt van zijn roerend goed.</p>
<p>&bdquo;Nu?&rdquo; zoo vroegen ze hem; &bdquo;wat is jouw
meening?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Die Barbemuche&rdquo;, riep Schaunard uit; &bdquo;loopt over
van goede eigenschappen; hij kent de namen van alle wijnsoorten en
heeft me dingen laten eten z&ograve;&ograve; lekker, als je ze bij mijn
tante op haar verjaardag niet krijgt. Met de kleermakers uit de rue
Vivienne en de laarzenmakers van de Panorama&rsquo;s schijnt hij op den
besten voet te staan. Bovendien heb ik opgemerkt, dat hij ongeveer even
groot is als wij, zoodat we hem desnoods onze pakken kunnen leenen.
Zijn zeden zijn minder streng dan Colline ons heeft willen doen
gelooven; hij is overal heen meegegaan, waar ik hem wilde brengen, en
hij heeft me getracteerd op een d&eacute;jeuner in twee bedrijven,
waarvan het tweede zich afgespeeld heeft in een kroeg van de halle,
waarin ik heel goed bekend ben, omdat ik er in carnavalstijd heel wat
orgie&euml;n heb medegemaakt. Carolus deed net alsof hij er thuis was.
Marcel is voor morgen uitgenoodigd.&rdquo;</p>
<p>Carolus wist, dat van de boh&eacute;miens Marcel zich het meest
tegen zijn opneming in den vriendenkring verzette: hij ontving hem dan
ook met de grootste voorkomendheid; maar vooral wist hij den kunstenaar
voor zich <span class="pagenum">[<a id="pb172" href="#pb172" name="pb172">172</a>]</span>te winnen door hem voor te spiegelen, dat hij
portretten van de familie van zijn leerling te schilderen zou
krijgen.</p>
<p>Toen het Marcels beurt was, om zijn bevindingen mede te deelen,
merkten zijn vrienden niets meer van de vijandelijke gezindheid, die
hij in den beginne ten opzichte van Carolus getoond had.</p>
<p>Den vierden dag deelde Colline Barbemuche mede, dat hij toegelaten
was.</p>
<p>&bdquo;Wat? Ben ik heusch toegelaten?&rdquo; riep Carolus
dol-verheugd uit.</p>
<p>&bdquo;Ja&rdquo;, antwoordde Colline, &bdquo;maar als u u
verandert.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat bedoelt u daarmede?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik bedoel, dat u nog een groot aantal vulgaire gewoonten
hebt, die u u zult moeten afwennen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik zal mijn best doen u in alles na te volgen,&rdquo;
antwoordde Carolus.</p>
<p>Gedurende zijn noviciaat bezocht de Platonische wijsgeer de
boh&eacute;miens dagelijks, en daar hij op die manier in staat gesteld
werd hun zeden grondiger te bestudeeren, kon het niet anders, of hij
moest van de eene verbazing in de andere vallen.</p>
<p>Op een goeden morgen kwam Colline met een van vreugde stralend
gezicht bij Barbemuche.</p>
<p>&bdquo;Nu, mijn waarde,&rdquo; zeide hij, &bdquo;je bent definitief
toegelaten. Nu blijft nog slechts over om den dag en de plaats voor het
groote feestmaal vast te stellen, en ik kom nu daarover eens met je
praten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar dat treft prachtig,&rdquo; antwoordde Carolus; &bdquo;de
ouders van mijn leerling zijn op dit oogenblik buiten en de jonge
vicomte, wiens mentor ik ben, zal mij voor een avond de kamers wel
willen afstaan: op die manier kunnen we het veel prettiger hebben, maar
we zullen ook den jongen vicomte moeten inviteeren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat zou prachtig zijn,&rdquo; vond Colline. &bdquo;Wij zouden
de horizonten der litteratuur voor hem kunnen openen; <span class="pagenum">[<a id="pb173" href="#pb173" name="pb173">173</a>]</span>maar
geloof je, dat hij zijn toestemming geven zal?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Daar ben ik bij voorbaat zeker van.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dan blijft nog alleen over den dag vast te
stellen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat zullen we vanavond in het caf&eacute; verder
afspreken.&rdquo;</p>
<p>Carolus ging nu dadelijk zijn leerling opzoeken en deelde hem mede,
dat hij aangenomen was als lid van een voorname litterair-artistieke
vereeniging, en dat hij, om zijn toelating te vieren, van plan was een
diner en daarna een klein feestje te geven. Ten slotte noodigde hij hem
uit aan de plechtige installatie deel te nemen ...</p>
<p>&bdquo;En daar je toch niet laat thuis kunt komen en het feest wel
tot na middernacht zal duren, zullen we voor alle gemak dat diner maar
hier aan huis geven. <span class="corr" id="xd20e4292" title="Bron: Francois">Fran&ccedil;ois</span>, je knecht, zal het niet
verraden; je ouders zullen er dus niets van te weten komen en jij zult
op die manier kennis maken met de geestrijkste menschen uit Parijs,
kunstenaars en schrijvers.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Die al gedrukt zijn?&rdquo; vroeg de jonge man.</p>
<p>&bdquo;Zeker wel, gedrukt; een van hen is hoofdredacteur van de
Echarpe, een tijdschrift waarop je moeder geabonneerd is; het zijn zeer
gedistingeerde, bijna beroemde personen; ik ben hun intieme vriend. Zij
hebben bekoorlijke vrouwen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Komen er ook vrouwen bij?&rdquo; vroeg de vicomte.</p>
<p>&bdquo;Verrukkelijke schepsels.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O, ik ben u zeer dankbaar voor uw uitnoodiging, waarde
meester; natuurlijk zullen we het feest hier geven; we zullen alle
kroonluchters laten aansteken en de hoezen van de meubelen laten
nemen.&rdquo;</p>
<p>&rsquo;s Avonds in het caf&eacute; vertelde Barbemuche, dat het
feest den volgenden Zaterdag gegeven zou worden.</p>
<p>De boh&eacute;miens verzochten hun vriendinnen aan haar toilet te
denken.</p>
<p>&bdquo;Vergeet vooral niet,&rdquo; zeiden zij tot haar, &bdquo;dat
we <span class="pagenum">[<a id="pb174" href="#pb174" name="pb174">174</a>]</span>ditmaal in echte salons komen. <span class="corr" id="xd20e4314" title="Bron: Bereidt">Bereid</span> je daar dus
op voor: eenvoudige, maar rijke toiletten.&rdquo;</p>
<p>Denzelfden dag nog werd de geheele straat er mede in kennis gesteld,
dat Mimi, Ph&eacute;mie en Musette in de &bdquo;wereld&rdquo; zouden
gaan.</p>
<p>Op den ochtend van de plechtigheid geschiedde nog het volgende:
Colline, Schaunard, Marcel en Rodolphe begaven zich gezamenlijk naar
Barbemuche, die zeer verwonderd was ze al zoo vroeg te zien.</p>
<p>&bdquo;Er is toch niets gebeurd, waardoor het feest uitgesteld moet
worden?&rdquo; vroeg hij eenigszins ongerust.</p>
<p>&bdquo;Ja en neen,&rdquo; antwoordde Colline. &bdquo;De zaak is
deze. Tusschen ons gezegd en gezwegen, doen we onder ons nooit aan
plichtplegingen; maar wanneer we met vreemden samenkomen, dan willen we
graag een zeker decorum bewaren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Welnu?&rdquo; vroeg Barbemuche.</p>
<p>&bdquo;Welnu&rdquo;, ging <span class="corr" id="xd20e4330" title="Bron: Colilne">Colline</span> voort, &bdquo;daar we vanavond den
jongen edelman ontmoeten, die zijn salon voor ons opent, komen wij uit
achting voor hem en uit achting voor onszelf je heel vriendschappelijk
vragen, of je ons voor vanavond niet een paar kleedingstukken van
goeden snit kan leenen. Je begrijpt even goed als wij, dat het voor ons
zoo goed als onmogelijk is in trui en paletot de weelderige vertrekken
van deze woning te bezoeken.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar,&rdquo; zeide Carolus; &bdquo;ik heb geen vier
rokken.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ach!&rdquo; zeide Colline, &bdquo;we zullen ons wel weten te
behelpen met wat je hebt.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Kijk maar eens!&rdquo; zeide Carolus en opende een tamelijk
rijk voorziene kleerkast.</p>
<p>&bdquo;Maar je hebt daar een compleet kleeding-arsenaal.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Drie hoeden!&rdquo; zeide Schaunard in extase; &bdquo;hoe kan
je in Godsnaam drie hoeden hebben, als je maar &eacute;&eacute;n hoofd
hebt.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En kijk eens wat een schoenen!&rdquo; brulde Colline.
<span class="pagenum">[<a id="pb175" href="#pb175" name="pb175">175</a>]</span></p>
<p>In een oogwenk hadden zij ieder een volledige uitrusting
gekozen.</p>
<p>&bdquo;Tot vanavond,&rdquo; zeiden zij, terwijl zij afscheid namen
van Barbemuche; &bdquo;de dames zullen er schitterend
uitzien.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar&rdquo;, zeide Barbemuche met een blik op de geheel
leeggeplunderde kast, &bdquo;jullie laat voor mij niets over. Hoe moet
ik jullie ontvangen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O, jij&rdquo;, zeide Rodolphe, &bdquo;voor jou is het heel
wat anders; jij bent de heer des huizes en behoeft het dus met de
etiquette zoo nauw niet te nemen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar ik heb alleen nog maar een kamerjapon, een slaapbroek,
een flanellen vest en pantoffels over; jullie hebt alles
weggenomen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat hindert dat? Je bent bij voorbaat
ge&euml;xcuseerd,&rdquo; antwoordden de boh&eacute;miens.</p>
<p>Om zes uur werd er een prachtig diner in de eetzaal opgediend. De
boh&eacute;miens arriveerden. Marcel hinkte een beetje en was in een
slecht humeur. De jonge vicomte Paul snelde den dames tegemoet en
geleidde ze naar de beste plaatsen. Mimi had een zeer fantastisch
toilet aan. Musette was zeer uitdagend gekleed. Ph&eacute;mie geleek op
een venster met gekleurde ramen, zij durfde bijna niet te gaan zitten.
Het diner, dat twee en een half uur duurde, was zeer geanimeerd.</p>
<p>De jonge vicomte Paul, die Mimi tot tafeldame had, stootte haar
ieder oogenblik met waren hartstocht aan met zijn voet. Ph&eacute;mie
vroeg bij iedere gang tweemaal om dezen of genen schotel. Schaunard
zwelgde in het druivennat. Rodolphe improviseerde sonnetten en brak bij
het aangeven van den rhythmus de glazen. Colline praatte met Marcel,
die nog steeds knorrig was.</p>
<p>&bdquo;Wat heb je toch?&rdquo; vroeg hij.</p>
<p>&bdquo;Ik heb zoo&rsquo;n vreeselijke pijn aan mijn voet en dat
hindert me. Die Carolus heeft een voet als een jong meisje.&rdquo;
<span class="pagenum">[<a id="pb176" href="#pb176" name="pb176">176</a>]</span></p>
<p>&bdquo;O, als het anders niet is,&rdquo; vond Colline, &bdquo;dan
zullen we hem aan zijn verstand brengen, dat dit zoo niet langer gaat
en dat hij &bdquo;in den vervolge&rdquo; zijn laarzen een paar nummers
grooter moet laten maken. Wees maar gerust, dat zal ik wel in orde
brengen. Maar ga nu mee naar den salon, waar liqueuren der Antillen ons
roepen.&rdquo;</p>
<p>Het feest begon met nieuwen glans en schittering. Schaunard zette
zich voor den piano en speelde met een wonderbare bravoure zijn nieuwe
symphonie: &bdquo;De dood der jonkvrouw&rdquo;. Het mooie gedeelte van
de Schuldeischersmarsch had zoo&rsquo;n succes, dat hij het driemaal
moest herhalen. Na afloop waren er twee snaren gesprongen.</p>
<p>Marcel was nog steeds uit zijn humeur, en toen Carolus zich daarover
bij hem beklaagde, antwoordde de schilder hem:</p>
<p>&bdquo;Mijn waarde heer Barbemuche, wij zullen nooit op intiemen
voet met elkaar omgaan. Ziehier de reden. Physieke verschillen zijn
bijna altijd een zekere aanwijzing voor psychische verschillen. Op dit
punt zijn de wijsbegeerte en geneeskunde het volmaakt eens.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En verder?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Welnu,&rdquo; zeide Marcel en wees op zijn voeten, &bdquo;je
laarzen, die veel en veel te nauw voor mij zijn, toonen aan, dat we
niet hetzelfde karakter hebben; overigens was je feestje heel
charmant!&rdquo;</p>
<p>Om &eacute;&eacute;n uur in den ochtend gingen de boh&eacute;miens
langs een grooten omweg naar huis. Barbemuche was lichtelijk
aangeschoten en sloeg allerlei onzin uit tegen zijn leerling, die op
zijn beurt droomde van de blauwe oogen van mademoiselle Mimi.
<span class="pagenum">[<a id="pb177" href="#pb177" name="pb177">177</a>]</span></p>
</div>
<div class="footnotes">
<hr class="fnsep">
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e3810" href="#xd20e3810src" name="xd20e3810">1</a></span> Iemand,
die toelatingsexamen voor de universiteit heeft gedaan.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e4160" href="#xd20e4160src" name="xd20e4160">2</a></span>
&bdquo;Geloofsbelijdenis van den savoyaardschen vicaris&rdquo;.
Vergelijk <span class="corr" id="xd20e4162" title="Bron: Rouseau&rsquo;s">Rousseau&rsquo;s</span> <a class="pglink"
title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="http://www.gutenberg.org/ebooks/5427">Emile</a>.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e4169" href="#xd20e4169src" name="xd20e4169">3</a></span>
G&eacute;ricault, een beroemd schilder, wiens doek &bdquo;Vlot der
Medusa&rdquo;, in 1819 groot opzien verwekte en de eerste overwinning
van het realisme in de schilderkunst genoemd wordt.</p>
</div>
</div>
<div id="ch13" class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 id="xd20e4385" class="label">Hoofdstuk XIII.</h2>
<h2 class="main">De inwijdingsfuif.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">Het gebeurde eenigen tijd, nadat de dichter Rodolphe
met de jonge mademoiselle Mimi een eigen huishoudentje had opgezet;
sedert ongeveer acht dagen heerschte er in den geheelen vriendenkring
een groote onrust naar aanleiding van de verdwijning van Rodolphe, die
plotseling als in een nevel scheen te zijn opgelost. Ze hadden hem
gezocht op alle plaatsen, waar hij gewoon was te komen, en overal
kregen ze hetzelfde antwoord:</p>
<p>&bdquo;We hebben hem in geen acht dagen gezien.&rdquo;</p>
<p>Gustave Colline vooral was in duizend angsten en vreezen, en wel om
de volgende reden. Eenige dagen te voren had hij Rodolphe een artikel
van groote wijsgeerige waarde toevertrouwd, dat deze in de rubriek
&bdquo;Varia&rdquo; van <span class="ex">le Castor</span>, het bekende
hoedenmakersblad, waarvan hij hoofdredacteur was, zou opnemen. Was het
philosophische artikel reeds voor de oogen van het verbaasde Europa
verschenen? Dat was de vraag, die de ongelukkige Colline zich stelde;
en men zal zich dien angst kunnen begrijpen, wanneer men weet, dat de
philosoof nog niet het genoegen gehad had zich gedrukt te zien en dus
van verlangen brandde, om te zien welken indruk zijn in cicero<a class="noteref" id="xd20e4398src" href="#xd20e4398" name="xd20e4398src">1</a>
gedrukt proza zou maken. Om zich die bevrediging van zijn eigenliefde
te verschaffen, had hij reeds zes francs uitgegeven voor verschillende
<span class="pagenum">[<a id="pb178" href="#pb178" name="pb178">178</a>]</span>leeszalen zonder er <span class="ex">le
Castor</span> te vinden. Daar hij dit niet langer volhouden kon, zwoer
Colline zich een duren eed, dat hij geen minuut rust zou nemen alvorens
de hand op den onvindbaren redacteur van dat blad gelegd te hebben.</p>
<p>Geholpen door verschillende toevallige omstandigheden&mdash;het zou
te veel tijd vorderen die alle te vertellen&mdash;gelukte het den
wijsgeer zijn eed te houden. Twee dagen later had hij Rodolphe&rsquo;s
woning uitgevorscht en ging hij hem &rsquo;s morgens om zes uur
opzoeken.</p>
<p>Rodolphe woonde toentertijd in een h&ocirc;tel garni in een eenzame
straat van den faubourg Saint Germain, waar hij de vijfde verdieping
betrokken had, omdat er geen zesde was. Toen Colline bij de deur kwam,
vond hij den sleutel niet in het slot steken. Hij klopte een minuut of
tien zonder dat hij van binnen antwoord kreeg; op de aubade kwam zelfs
de concierge af, die Colline vroeg kalm te zijn.</p>
<p>&bdquo;U ziet toch wel, dat mijnheer slaapt,&rdquo; zeide hij.</p>
<p>&bdquo;Daarom wil ik hem wakker trommelen,&rdquo; antwoordde Colline
en begon opnieuw te kloppen.</p>
<p>&bdquo;Dan wil hij u zeker niet antwoorden,&rdquo; meende de
concierge, terwijl hij voor de deur van Rodolphe een paar lakschoenen
en een paar dameslaarsjes, die hij juist gepoetst had, neerzette.</p>
<p>&bdquo;Wacht eens even,&rdquo; zeide Colline, terwijl hij het
mannelijke en vrouwelijke paar laarzen bekeek; &bdquo;een paar nieuwe
lakschoenen. Ik heb me zeker in de deur vergist; hier moet ik zeker
niet zijn.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wien moet u eigenlijk hebben?&rdquo; vroeg de concierge.</p>
<p>&bdquo;Vrouwenlaarsjes!&rdquo; ging Colline voort als in zichzelf
sprekend en denkend aan de strenge zeden van zijn vriend; &bdquo;ja, ik
heb me beslist vergist. Dit kan de kamer van Rodolphe beslist niet
zijn.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Vraag excuus, mijnheer; dat is hier wel.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb179" href="#pb179" name="pb179">179</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Zoo. Dan vergis jij je, beste man!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hoe bedoelt u dat?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat je je beslist vergist,&rdquo; zeide Colline, terwijl hij
op de lakschoenen wees. &bdquo;Wat zijn dat?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat zijn de schoenen van mijnheer Rodolphe; wat is daar voor
verwonderlijks aan?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En die daar?&rdquo; zeide Rodolphe en wees hem de
dameslaarsjes; &bdquo;zijn die ook van mijnheer Rodolphe?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Die zijn van zijn dame,&rdquo; zeide de concierge.</p>
<p>&bdquo;Van zijn dame?&rdquo; riep Colline verbaasd uit. &bdquo;Wat
een wellusteling! Daarom wil hij natuurlijk niet open doen!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Lieve Hemel!&rdquo; zeide de concierge; &bdquo;die jonge man
is toch vrij om te doen of te laten wat hij wil; als mijnheer mij zijn
naam wil zeggen, dan zal ik mijnheer Rodolphe zeggen, dat u hier
geweest is.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen&rdquo;, zeide Colline, &bdquo;nu ik eenmaal weet waar ik
hem vinden kan, zal ik wel terugkomen.&rdquo; En hij ging heen, om zijn
vrienden het groote nieuws te gaan vertellen.</p>
<p>De lakschoenen van Rodolphe werden algemeen als fabels beschouwd,
als een vrucht van Colline&rsquo;s rijke fantasie, en
&eacute;&eacute;nstemmig werd verklaard, dat zijn ma&icirc;tresse een
paradox was.</p>
<p>En toch was die paradox een waarheid; want nog dienzelfden avond
kreeg Marcel een collectieven brief voor alle vrienden van dezen
inhoud:</p>
<p>&bdquo;Mijnheer en Mevrouw Rodolphe, letterkundigen, hebben de eer u
uit te noodigen voor een diner, dat zij zich voorstellen morgenavond om
vijf uur precies te geven.</p>
<p>P.S. Er wordt van borden gegeten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Mijne heeren,&rdquo; zeide Marcel, die zijn vrienden met den
inhoud van den brief in kennis stelde, &bdquo;Colline heeft toch
gelijk: Rodolphe heeft werkelijk een ma&icirc;tresse; <span class="pagenum">[<a id="pb180" href="#pb180" name="pb180">180</a>]</span>bovendien vraagt hij ons te dineeren en het
postscriptum belooft zelfs tafelgerei. Ik wil u niet verhelen, dat deze
laatste paragraaf mij een <span class="corr" id="xd20e4457" title="Bron: lyrisch-poetische">lyrisch-po&euml;tische</span> overdrijving
toeschijnt; we zullen echter dienen af te wachten.&rdquo;</p>
<p>Op het aangegeven uur gingen den volgenden dag Marcel, Gustave
Colline en Alexander Schaunard, uitgehongerd alsof ze in geen dagen
gegeten hadden, naar Rodolphe, dien zij bezig vonden te spelen met een
roode kat, terwijl een jonge vrouw de tafel dekte.</p>
<p>&bdquo;Heeren&rdquo;, zeide Rodolphe, terwijl hij zijn vrienden de
hand drukte <span class="corr" id="xd20e4464" title="Bron: er">en</span> met een gebaar naar de jonge vrouw wees,
&bdquo;mag ik u de vrouw des huizes voorstellen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dan ben jij dus de heer des huizes?&rdquo; zeide Colline.</p>
<p>&bdquo;Mimi,&rdquo; antwoordde Rodolphe, &bdquo;ik stel je mijn
beste vrienden voor, en doe nu de soep op.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O, mevrouw,&rdquo; zeide Alexandre Schaunard, terwijl hij
naar Mimi toe ging, &bdquo;u zijt frisch als een woudbloem.&rdquo;</p>
<p>Na zich overtuigd te hebben, dat er in werkelijkheid assietten op
tafel stonden, informeerde Schaunard wat zij te eten zouden krijgen.
Hij dreef de nieuwsgierigheid zoo ver, dat hij de deksels van de pannen
nam, waarin het diner kookte. De aanwezigheid van een kreeft maakte een
diepen indruk op hem.</p>
<p>Colline had Rodolphe even apart genomen, om hem naar zijn
philosophisch artikel te vragen.</p>
<p>&bdquo;Dat is op de drukkerij,&rdquo; zeide Rodolphe.
&bdquo;<span class="ex" lang="fr">Le Castor</span> verschijnt a.s.
Donderdag.&rdquo;</p>
<p>Wij zullen niet trachten de vreugde van den wijsgeer te
schilderen.</p>
<p>&bdquo;Heeren&rdquo;, zeide Rodolphe tot zijn vrienden;
&bdquo;jullie moeten het me niet kwalijk nemen, dat ik jullie zoolang
zonder eenig bericht gelaten heb, maar ik was in mijn
wittebroodsweken.&rdquo;</p>
<p>En hij vertelde hun de geschiedenis van zijn &bdquo;huwlijk&rdquo;
met dit bekoorlijke schepseltje, dat hem als bruidschat <span class="pagenum">[<a id="pb181" href="#pb181" name="pb181">181</a>]</span>haar
achttien jaar en zes maanden, twee porceleinen kopjes en een roode
poes, eveneens Mimi genaamd, medegebracht had.</p>
<p>&bdquo;En nu, heeren,&rdquo; ging Rodolphe voort, &bdquo;zullen wij
onze nieuwe woning inwijden. Maar ik waarschuw je van te voren, dat het
een eenvoudige burgerpot is en de truffels door de grootste
hartelijkheid vervangen worden.&rdquo;</p>
<p>Inderdaad bleef die bekoorlijke godin dan ook heerschen onder de
gasten, die intusschen vonden, dat die &bdquo;eenvoudige
burgerpot&rdquo; nog al meeviel. Rodolphe was dan ook &bdquo;uit zijn
slof geschoten.&rdquo; Colline maakte er op opmerkzaam, dat de borden
verwisseld werden en verklaarde op luiden toon, dat mademoiselle Mimi
het blauwe lint waardig was, waarmede de keizerinnen van het fornuis
gedecoreerd worden, een zin, die voor het jonge meisje zuiver Sanskriet
was, en die Rodolphe voor haar aldus vertaalde, &bdquo;dat zij een
uitstekende keukenmeid zou zijn.&rdquo;</p>
<p>Het optreden van de kreeft veroorzaakte een algemeene bewondering.
Onder voorwendsel dat hij in de natuurlijke historie gestudeerd had,
vroeg Schaunard het dier te mogen verdeelen; hij maakte zelfs van de
gelegenheid gebruik om een mes te breken en zichzelf de grootste portie
toe te eigenen, wat een algemeene verontwaardiging deed ontstaan. Doch
Schaunard was niet gevoelig, vooral niet op het punt: kreeft; en toen
er nog een portie overbleef, was hij brutaal genoeg die apart te leggen
onder voorwendsel, dat die hem als model moest dienen voor een
stilleven, dat hij juist onder handen had.</p>
<p>In hun toegeeflijke vriendschap deden de kameraden, alsof zij aan
dezen leugen, die de vrucht van een onmatige eetlust was, geloof
schonken.</p>
<p>Colline daarentegen bewaarde al zijn sympathie&euml;n voor het
dessert en weigerde zelfs halsstarrig om zijn deel van de rhumkoek te
ruilen voor een toegangsbewijs <span class="pagenum">[<a id="pb182"
href="#pb182" name="pb182">182</a>]</span>voor de orangerie te
Versailles, wat Schaunard hem voorstelde.</p>
<p>Het discours werd langzamerhand geanimeerder.</p>
<p>Op de drie flesschen met roode capsules volgden er drie met groene,
in het midden waarvan ze weldra een flesch zagen te voorschijn komen,
welker met een zilveren helm bedekte hals dadelijk verried, dat zij tot
het regiment van Royal-Champenois behoorde. Het was een
imitatie-champagne, die in de wijnbergen van Saint-Ouen geoogst was en
te Parijs voor twee francs verkocht werd wegens liquidatie, zooals de
wijnhandelaar beweerde.</p>
<p>Maar niet het land maakt den wijn, en onze boh&eacute;miens
aanvaardden den drank, dien ze in speciaal daarvoor bestemde glazen
kregen, als echte Champagne en waren ondanks de weinige opgewektheid,
waarmede de kurk uit zijn gevangenis ontsnapte, in extase over het
voortreffelijke merk, toen zij de groote hoeveelheid schuim zagen.
Schaunard gebruikte daarbij de rest van zijn bezinning, om zich in de
glazen te vergissen en dat van Colline te ledigen, die op zijn beurt
met het ernstigste gezicht van de wereld zijn beschuit in den
mosterdpot doopte en mademoiselle Mimi het wijsgeerige artikel, dat in
<span class="ex">le Castor</span> moest verschijnen, trachtte uit te
leggen. Terwijl hij daarmede bezig was, werd hij plotseling bleek en
vroeg permissie of hij even aan het raam naar de ondergaande zon mocht
gaan kijken, hoewel het al tien uur was en de zon reeds lang onder de
wol lag.</p>
<p>&bdquo;Het is jammer, dat de champagne niet gefrappeerd is,&rdquo;
zeide Schaunard, die nogmaals trachtte zijn leeg glas te verwisselen
voor een vol van zijn tafelbuurman, welke poging echter ditmaal geen
succes had.</p>
<p>&bdquo;Mevrouw,&rdquo; zeide Colline, die genoeg versche lucht
gehapt had, tegen Mimi, &bdquo;je <span class="corr" id="xd20e4517"
title="Bron: koel">koelt</span> champagne met ijs, ijs wordt gevormd
door condensatie van water, <span class="ex">aqua</span> in het Latijn.
Water bevriest bij twee graden, en er zijn <span class="pagenum">[<a id="pb183" href="#pb183" name="pb183">183</a>]</span>vier
jaargetijden, zomer, herfst en winter. Dat is de oorzaak geweest van
den terugtocht uit Rusland; Rodolphe, geef mij nog een hemistichium
champagne!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat zegt je vriend toch?&rdquo; vroeg Mimi, die er niets van
begreep, aan Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;O, hij vraagt, of ik hem nog een half glas Champagne wil
geven,&rdquo; antwoordde deze.</p>
<p>Plotseling gaf Colline Rodolphe een harden klap op zijn schouder en
zeide stotterend, alsof de lettergrepen als taai-taai tusschen zijn
lippen bleven zitten:</p>
<p>&bdquo;Het is morgen Donderdag, niet?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen, het is morgen Zondag.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen, Donderdag.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen, heusch niet, Zondag.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O, Zondag,&rdquo; zeide Colline, terwijl hij zijn hoofd heen
en weer wiegde, &bdquo;meestal is het morgen
Don...der...dag...&rdquo;</p>
<p>En terwijl hij zijn gezicht in de ijspudding, die nog op zijn bord
lag, drukte, sliep hij in.</p>
<p>&bdquo;Wat wil hij toch eigenlijk met zijn Donderdag?&rdquo; vroeg
Mimi.</p>
<p>&bdquo;O, nou ben ik er achter!&rdquo; antwoordde Rodolphe, die de
halsstarrigheid van den door zijn id&eacute;e fixe gekwelden wijsgeer
begon te begrijpen; &bdquo;dat komt door zijn artikel in <span class="ex">Le Castor</span> ... Luister maar, hij droomt er hardop
van.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Goed&rdquo;, zeide Schaunard, &bdquo;dan krijgt hij ook geen
koffie, niet waar mevrouw?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is waar ook, Mimi,&rdquo; zeide Rodolphe,
&bdquo;presenteer de koffie eens.&rdquo;</p>
<p>Zij wilde juist opstaan, toen Colline, die van de ijspudding zijn
koelbloedigheid eenigszins teruggekregen had, haar om haar middel vatte
en haar vertrouwelijk in het oor fluisterde:</p>
<p>&bdquo;Mevrouw, de koffie is afkomstig uit Arabi&euml;, waar hij
<span class="pagenum">[<a id="pb184" href="#pb184" name="pb184">184</a>]</span>door een geit ontdekt is. Van daar uit kwam de
gewoonte om koffie te drinken naar Europa. Voltaire dronk
twee-en-zeventig koppen per dag. Ik drink ze zonder suiker, maar graag
heel warm.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Lieve Hemel, wat een knappe vent!&rdquo; dacht Mimi, terwijl
zij de koffie en de pijpen bracht.</p>
<p>Intusschen was het aardig laat geworden; het had al geruimen tijd
geleden middernacht geslagen en Rodolphe trachtte zijn vrienden aan het
verstand te brengen, dat het nu langzamerhand tijd werd om heen te
gaan. Marcel, die nog volkomen helder was, stond op, om afscheid te
nemen.</p>
<p>Schaunard echter ontdekte, dat er in een flesch nog wat brandewijn
was, en verklaarde, dat het nooit middernacht kon zijn, zoolang er nog
een druppel in het glas was. Colline zat schrijlings op zijn stoel en
bromde binnensmonds.</p>
<p>&bdquo;Maandag, Dinsdag, Woensdag, Donderdag....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar lieve hemel,&rdquo; zeide Rodolphe wanhopig, &bdquo;ik
kan ze toch vannacht hier niet houden. Vroeger ging dat goed, maar nu
is dat wat anders,&rdquo; en hij keek daarbij naar Mimi, wier warme
blik om eenzaamheid met hun tweetjes scheen te smeeken.</p>
<p>&bdquo;Wat moet ik beginnen? Geef mij toch eens raad, Marcel. Verzin
toch een middel, om ze hier vandaan te krijgen!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen, ik verzin er geen,&rdquo; zeide Marcel; &bdquo;maar ik
zal er een navolgen. Ik herinner me een comedie, waarin een
intelligente knecht het middel vindt om drie als tempelieren zoo
dronken schelmen uit het huis van zijn meester te zetten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja, dat herinner ik me,&rdquo; antwoordde Rodolphe &bdquo;dat
komt in Kean<a class="noteref" id="xd20e4578src" href="#xd20e4578"
name="xd20e4578src">2</a> voor. De toestand is inderdaad vrijwel
dezelfde.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb185" href="#pb185"
name="pb185">185</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Welnu, dan zullen we eens zien of het tooneel met de
werkelijkheid overeenkomt. Wacht even, we zullen met Schaunard
beginnen. H&eacute;, Schaunard!&rdquo; riep de schilder.</p>
<p>&bdquo;Ja, wat is er?&rdquo; antwoordde deze, die in de blauwe zee
van een zoete roes scheen te zwemmen.</p>
<p>&bdquo;Er is hier niets meer te drinken en we hebben allemaal nog
dorst.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ach ja,&rdquo; zeide Schaunard, &bdquo;die flesschen zijn ook
zoo klein!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Nou luister dan; Rodolphe heeft besloten, dat we vannacht
hier zouden blijven; maar er moet nog eerst wat gehaald worden, om te
drinken, v&ograve;&ograve;r de winkels gesloten worden.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Mijn leverancier woont hier op den hoek van de straat,&rdquo;
zeide Rodolphe. &bdquo;Schaunard, ga jij er even heen en vraag uit mijn
naam twee flesschen rhum.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zeker, zeker, zeker!&rdquo; zeide Schaunard, die bij
vergissing de overjas van Colline aantrok, welke laatste met zijn mes
ruiten op het tafellaken teekende.</p>
<p>&bdquo;Dat is nummer &eacute;&eacute;n!&rdquo; zeide Marcel, toen
Schaunard weg was. &bdquo;Nou komt Colline aan de beurt: dat zal een
heele dobber worden. Wacht, een idee. He, he, Colline!&rdquo;
schreeuwde hij, terwijl hij den wijsgeer heen en weer schudde.</p>
<p>&bdquo;Wat is er.... wat is er?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Schaunard is weggegaan en heeft bij vergissing jouw jas
aangetrokken.&rdquo;</p>
<p>Colline keek om zich heen en zag inderdaad in plaats van zijn
notehoutkleurige jas de geruite van Schaunard hangen. Deze ontdekking
maakte hem zeer ongerust. Colline had n.l. ouder gewoonte in den loop
van den dag de boekenstalletjes bezocht en voor vijftien sous een
Finsche grammatica en een kleinen roman van Nisard: &bdquo;De
begrafenis van de melkvrouw&rdquo; gekocht. Bij deze <span class="pagenum">[<a id="pb186" href="#pb186" name="pb186">186</a>]</span>nieuwe aanwinst kwamen nog zeven of acht deelen
hoogere philosophie, die hij altijd bij zich droeg, om steeds een
arsenaal te hebben, waaruit hij argumenten zou kunnen putten voor het
geval er wijsgeerige discussies ontstonden. De gedachte, dat die
bibliotheek in handen van Schaunard was, deed bij hem het angstzweet
uitbreken.</p>
<p>&bdquo;De ongelukkige!&rdquo; riep Colline uit; &bdquo;wat heeft hem
bezield mijn overjas mee te nemen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Het is een vergissing.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar mijn boeken..... hij kan er een slecht gebruik van
maken.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wees maar niet bezorgd: hij zal ze niet lezen,&rdquo; zeide
Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;O, ik ken hem! Hij is in staat er zijn pijp mede aan te
steken!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Als je daar bang voor bent, dan kan je hem nog best
inhalen,&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;hij is net weg; je zal hem nog
wel aan de deur vinden.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zeker moet ik hem inhalen,&rdquo; antwoordde Colline, terwijl
hij zijn hoed opzette, waarvan de randen zoo breed waren, dat men er
makkelijk voor tien personen thee op zou kunnen ronddienen.</p>
<p>&bdquo;Dat is nummer twee,&rdquo; zeide Marcel tot Rodolphe;
&bdquo;nu ben je vrij. Ik ga ook weg en zal den portier op zijn hart
drukken, dat hij niet open moet doen, als er geklopt wordt.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Slaap lekker,&rdquo; zeide Rodolphe, &bdquo;en wel
bedankt!&rdquo;</p>
<p>Nadat hij zijn vriend uitgelaten had, hoorde Rodolphe op de trap een
langaangehouden gemiauw, waarop zijn roode kat teeder antwoordde,
terwijl hij behendig door de halfgeopende deur trachtte te
ontsnappen.</p>
<p>&bdquo;Arme Romeo!&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;je Julia roept je.
Vooruit, ga je gang maar,&rdquo; en hij opende de deur voor het
<span class="pagenum">[<a id="pb187" href="#pb187" name="pb187">187</a>]</span>verliefde dier, dat met &eacute;&eacute;n sprong
de trap af was en in de armen van zijn geliefde lag.</p>
<p>Eindelijk met zijn ma&icirc;tresse, die voor een spiegel in een
bekoorlijke en verleidelijke houding haar haar in de krul stond te
zetten, alleen, ging Rodolphe naar Mimi toe en drukte haar in zijn
armen. Dan trok hij, als een musicus, die, alvorens zijn stuk te
beginnen, een reeks accoorden aanslaat, om zich van de qualiteit van
zijn instrument te overtuigen, Mimi op zijn knie&euml;n en drukte op
haar schouder een langen, vurigen kus, die het frissche schepseltje van
verlangen deed rillen.</p>
<p>Het instrument klonk prachtig. <span class="pagenum">[<a id="pb188"
href="#pb188" name="pb188">188</a>]</span></p>
</div>
<div class="footnotes">
<hr class="fnsep">
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e4398" href="#xd20e4398src" name="xd20e4398">1</a></span> Cicero
is een lettersoort.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e4578" href="#xd20e4578src" name="xd20e4578">2</a></span>
Vergelijk Dumas&rsquo; Kean, 2de bedrijf, tooneel 1&ndash;3.</p>
</div>
</div>
<div id="ch14" class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 id="xd20e4638" class="label">Hoofdstuk XIV.</h2>
<h2 class="main">Mademoiselle Mimi.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">O, vriend Rodolphe, wat is er toch gebeurd, dat ge zoo
veranderd zijt? Moet ik de geruchten gelooven, die in omloop zijn, en
heeft dat ongeluk zoozeer uw krachtige philosophie kunnen terneerslaan?
Hoe zal ik, ik, de geschiedschrijver van uw vrij
kunstenaarsheldendicht, zoo vol vroolijk gelach en jolijt, hoe zal ik
op een voldoend melancholischen toon het smartelijk avontuur kunnen
vertellen, dat een rouwfloers werpt over uw voortdurende <span class="corr" id="xd20e4644" title="Bron: levenlust">levenslust</span> en op
die wijze plotseling den vroolijken klank van uw paradoxen tot zwijgen
brengt?</p>
<p>O, vriend Rodolphe, gaarne wil ik gelooven, dat uw smart groot is,
maar dat is toch werkelijk geen reden, om dadelijk in het water te
springen. Daarom raad ik je aan zoo gauw mogelijk een streep door het
verleden te halen. Ontvlucht vooral de eenzaamheid, die bevolkt is met
spookgestalten, welke uw bekommernissen tot het oneindige verlengen.
Ontvlucht de stilte, waarin de echo der herinneringen nog weerklinkt
van doorleefde vreugde en doorleefde smart. Werp moedig naar alle
windstreken der vergetelheid den naam, dien ge zoo lief gehad hebt, en
ook alles wat u nog overblijft van haar, die hem droeg. De haarlokken,
die uw van hartstocht vurige lippen hebben gekust; het kristallen
flaconnetje, waarin nog een rest van den parfum sluimert, die op dit
oogenblik voor u gevaarlijker is om in te ademen <span class="pagenum">[<a id="pb189" href="#pb189" name="pb189">189</a>]</span>dan
alle vergiften der wereld; in het vuur de bloemen, de bloemen van gaas,
van zijde en van fluweel; de witte jasmijnen, de door het bloed van
Adonis gepurperde anemonen, de blauwe vergeet-mij-nietjes, en al die
bekoorlijke ruikers, welke zij in de verre dagen van uw kort geluk
samenbond. Toen hield ik ook van uw Mimi, en zag ik er geen gevaar in,
dat gij haar lief hadt. Maar volg mijn raad: in het vuur die linten,
die mooie roode, blauwe en gele linten, die haar hals en boezem
sierden, om uw blikken te trekken en te boeien; in het vuur de kanten
en mutsjes en sluiers, al die coquette prulletjes, waarmede ze zich
tooide, om te gaan liefkoozen met mijnheer C&eacute;sar, mijnheer
J&eacute;r&ocirc;me, mijnheer Charles of een anderen geliefde, dien de
kalender aangaf, terwijl gij aan uw venster op haar stondt te wachten,
rillend onder den guren wind en den rijp van den winter; in het vuur,
Rodolphe, alles wat haar heeft toebehoord en wat u aan haar herinneren
kan; in het vuur, meedoogenloos in het vuur, de liefdesbrieven. Zie,
daar is er juist een, waarover ge tranen hebt gestort als uit een
fontein, o, rampzalige vriend!</p>
<div class="blockquote">
<p class="first">&bdquo;Daar je niet thuis komt, ga ik naar mijn
tante.</p>
<p>Het aanwezige geld neem ik mede, om een rijtuig te kunnen
betalen.</p>
<p class="signed">Lucile.&rdquo;</p>
</div>
<p>En dien avond hebt ge niet gegeten, Rodolphe; herinnert ge het u
nog? En ge zijt bij mij gekomen en hebt op mijn kamer een vuurwerk van
geestigheden afgestoken, die getuigden van de rust van uw ziel. Want ge
geloofdet, dat Lucile bij haar tante was, en indien ik u gezegd had,
dat zij bij mijnheer C&eacute;sar of bij een comediant van den
Montparnasse was, dan zoudt ge me zeker naar de keel gevlogen hebben.
In het vuur ook dat andere briefje, dat geheel en al de laconische
teederheid van het eerste ademt: <span class="pagenum">[<a id="pb190"
href="#pb190" name="pb190">190</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Ik ga laarzen bestellen; je moet beslist zorgen, dat je geld
krijgt, zoodat ik ze overmorgen kan gaan halen.&rdquo;</p>
<p>O, vriendlief, die laarzen hebben heel wat contredansen gedanst,
waarin gij haar vis-&agrave;-vis niet waart!</p>
<p>Aan het vuur die herinneringen, aan de winden haar asch
prijsgeven!</p>
<p>Maar Rodolphe, grijp, uit liefde voor de menschheid en ter wille van
den roem van de <span class="ex">Echarpe d&rsquo;Iris</span> en van den
<span class="ex">Castor</span>, weer met vaste hand de teugels van den
goeden smaak, die ge in uw zelfzuchtige smart slap hebt laten hangen;
anders zouden de vreeselijkste dingen, waarvoor gij verantwoordelijk
zoudt zijn, kunnen gebeuren. Wij zouden weer terugkeeren tot de
pofmouwen en de klepbroeken en wij zouden op een goeden dag misschien
weer hoeden in de mode zien komen, die het heelal beleedigen en den
toorn des hemels op ons laden zouden.</p>
<p>En nu is dan het oogenblik gekomen, om de liefdesgeschiedenis van
onzen vriend Rodolphe en mademoiselle Lucile, meer bekend als
mademoiselle Mimi, te vertellen.</p>
<p>Midden in zijn vier-en-twintigste levensjaar werd Rodolphe
plotseling aangegrepen door dien hartstocht, welke zoo&rsquo;n grooten
invloed op zijn leven had. In den tijd, dat hij Mimi voor het eerst
ontmoette, leidde Rodolphe dat bewogen en fantastische leven, dat wij
in de vorige tooneelen van deze serie hebben trachten te beschrijven.
Hij was ongetwijfeld een der vroolijkste armoedzaaiers, die ooit in het
land der boh&eacute;miens geleefd hebben. Wanneer hij een slecht
middagmaal gebruikt en een goede aardigheid getapt had, dan liep hij
trotscher op het plaveisel, dat hem dikwijls tot hoofdkussen diende,
trotscher in zijn versleten rok, die uit alle naden om genade smeekte,
dan een keizer in zijn purperen mantel. In den vriendenkring, waarin
Rodolphe verkeerde, deed men ten <span class="pagenum">[<a id="pb191"
href="#pb191" name="pb191">191</a>]</span>gevolge van een
geblaseerdheid, die aan sommige jonge mannen eigen is, net alsof men de
liefde als een luxe-artikel, als een voorwendsel voor platte grappen
beschouwde. Gustave Colline, die sedert lang intieme relaties
onderhield met een vestenmaakster, welke hij naar lichaam en geest
mismaakt had door haar dag en nacht de manuscripten van zijn
wijsgeerige werken te laten copieeren, beweerde, dat de liefde een
soort purgeermiddel was, geschikt om ieder nieuw jaargetijde in te
nemen, ten einde de slechte lichaamsvochten te verwijderen. Te midden
van al die valsche sceptici was Rodolphe de eenige, die met een zekeren
eerbied over de liefde placht te spreken; en wanneer men het ongeluk
had om met hem over dat thema te beginnen, dan was hij in staat om meer
dan een uur lang elegie&euml;n te kirren over het geluk bemind te
worden, over het blauw van het vredige meer, het suizen van den wind,
het concert der sterren enz. enz. Schaunard had hem naar aanleiding
daarvan den bijnaam <span class="ex">Harmonika</span> gegeven, terwijl
Marcel een heel aardig woord verzonnen had, waarin hij een toespeling
maakte zoowel op de Germaansch-sentimenteele ontboezemingen als op de
vroegtijdige kaalheid van Rodolphe; hij noemde hem n.l. <span class="ex">myosotis calva</span>, d.i. het kale vergeet-mij-nietje. De
waarheid was echter, dat toentertijd Rodolphe in allen ernst geloofde
met alle dingen van jeugd en liefde afgerekend te hebben; hij zong
overmoedig het De profundis over zijn hart, dat hij dood waande,
terwijl het slechts sliep en gereed was ieder oogenblik te ontwaken,
toegankelijker dan ooit voor vreugde en ontvankelijker dan ooit voor
die zoete smarten, waarop hij niet meer hoopte en die hem nu wanhopig
maakten. Gij hebt het gewild, Rodolphe, en wij zullen u niet beklagen,
want de smart, waaraan gij lijdt, behoort tot die, welke men het meest
terugwenscht, vooral wanneer men weet, dat men er voor goed van genezen
is. <span class="pagenum">[<a id="pb192" href="#pb192" name="pb192">192</a>]</span></p>
<p>Rodolphe dan ontmoette de jonge Mimi, die hij trouwens vroeger, toen
zij nog de ma&icirc;tresse van een zijner vrienden was, gekend had, en
maakte haar tot de zijne. In den beginne was het een luid gebrom van
afkeuring onder Rodolphe&rsquo;s vrienden, toen zij van zijn
<span class="corr" id="xd20e4692" title="Bron: laison">liaison</span>
hoorden, maar daar mademoiselle Mimi een zeer innemend persoontje was,
volstrekt niet preutsch, en, zonder hoofdpijn te krijgen, hun
tabaksrook en litteraire gesprekken kon verdragen, raakte men al
spoedig aan haar gewend en behandelde haar als een kameraad. Mimi was
een bekoorlijk en mooi wezentje, dat de plastieke en po&euml;tische
sympathie&euml;n van Rodolphe op bijzondere wijze bevredigde. Zij telde
toen twee-en-twintig zomers, was klein, tenger gebouwd en
grappig-ondeugend. Haar gelaat had iets <span class="corr" id="xd20e4695" title="Bron: aristrocatisch">aristocratisch</span>, haar
trekken echter, die buitengewoon fijn waren en door den glans van haar
vochtig-blauwe oogen als het ware met een zacht licht overgoten werden,
konden in sommige oogenblikken van verveling of slecht humeur een
uitdrukking van een bijna beestachtige woestheid krijgen, waarin een
physioloog misschien de aanwijzing gezien zou hebben van een
grenzenlooze zelfzucht of van een groote ongevoeligheid. Maar meestal
was het een charmant kopje met een jong, frisch lachje en oogen, die nu
eens smachtend, dan weer veroverend coquet iemand aankeken. Het bloed
der jeugd stroomde warm en snel door haar aderen en kleurde haar
doorzichtige, als camelia&rsquo;s zoo blanke huid met rozenroode
tinten. Die ziekelijke schoonheid bekoorde Rodolphe, dikwijls kroonde
hij &rsquo;s nachts uren lang steeds weer met kussen het bleeke
voorhoofd van zijn geliefde, wier vochtige en moede oogen, half
geopend, schitterden onder den gordijn van haar prachtige, bruine
haren. Maar vooral haar handen, die zij niettegenstaande de zorgen voor
het huishouden, blanker wist te houden dan wanneer zij de godin van het
dolce far niente in eigen persoon <span class="pagenum">[<a id="pb193"
href="#pb193" name="pb193">193</a>]</span>geweest was, maakten Rodolphe
waanzinnig op haar verliefd. En toch zouden die zoo teere en kleine
handen, die voor de liefkoozingen van een lip zoo zachte kinderhanden,
waarin Rodolphe zijn opnieuw bloeiend hart had nedergelegd, toch zouden
die blanke handen van Mimi spoedig het hart van den dichter met haar
rose nageltjes verminken.</p>
<p>Na verloop van een maand begon Rodolphe te merken, dat hij een
liaison gesloten had met een stormwind en dat zijn ma&icirc;tresse een
groot gebrek had. Zij ging n.l. gaarne op buurbezoek en bracht een
groot gedeelte van haar tijd door bij de mainten&eacute;es uit de
buurt, waarmede zij, God weet hoe, kennis gemaakt had. En al heel
spoedig werden de gevolgen merkbaar, waarvoor Rodolphe gevreesd had,
toen hij van de nieuwe &bdquo;kennissen&rdquo; van zijn ma&icirc;tresse
hoorde. De onbestendige rijkdom van sommige dier nieuwe vriendinnen had
een geheel woud van begeerten doen ontstaan in den geest van Mimi, die
tot op dat oogenblik slechts bescheiden eischen gehad had en met het
noodzakelijke, dat Rodolphe haar naar zijn beste krachten gaf, tevreden
geweest was. Mimi begon te droomen van zijde, fluweel en kant. En
niettegenstaande Rodolphe het haar verbood, bleef zij omgaan met die
vrouwen, die haar &eacute;&eacute;nstemmig trachtten te overreden te
breken met den boh&eacute;mien, die haar zelfs geen honderdvijftig
francs kon geven voor een lakensche japon.</p>
<p>&bdquo;Een zoo knap meisje als jij,&rdquo; zeiden haar raadgeefsters
haar, &bdquo;kan makkelijk een betere &bdquo;positie&rdquo; vinden. Je
behoeft maar te zoeken.&rdquo;</p>
<p>En mademoiselle Mimi begon te zoeken. Rodolphe, die deze
menigvuldige en onhandig gemotiveerde uitgangen met leede oogen aanzag,
begon nu den smartelijken weg van argwaan en vermoedens in te slaan.
Maar zoodra hij weer een nieuw bewijs van ontrouw op het <span class="pagenum">[<a id="pb194" href="#pb194" name="pb194">194</a>]</span>spoor meende te zijn, bond hij steeds weer
stevig een doek voor zijn oogen, om toch maar niets te zien, want
niettegenstaande alles bleef hij Mimi aanbidden. Hij koesterde voor
haar een jaloersche, phantastische, twistzieke liefde, die de jonge
vrouw niet begreep, omdat zij toen voor Rodolphe nog slechts die lauwe
genegenheid voelde, welke uit het dagelijksche samenzijn voortspruit.
En bovendien was de eene helft van haar hart reeds verbruikt ten tijde
van haar eerste liefde en was de andere helft nog vol herinnering aan
haar eersten minnaar.</p>
<p>Zoo verliepen acht maanden van afwisselend goede en slechte dagen.
Gedurende dien tijd stond Rodolphe wel twintigmaal op het punt met Mimi
te breken, die hem met alle uitgezochte wreedheden, waarover een vrouw
zonder liefde beschikt, kwelde. Eerlijk gezegd was dit bestaan voor
beiden een hel geworden. Maar Rodolphe had zich aan die dagelijksche
twisten vrijwel gewend en vreesde niets zoozeer als het einde van dien
toestand, omdat hij begreep, dat daarmede tevens voor goed een einde
zou komen aan die opbruisingen van zijn jeugdig bloed en aan al de
gemoedsbewegingen, die hij in zoo langen tijd niet meer gekend had. En
dan waren er, om de waarheid niet te kort te doen, ook uren, waarin
mademoiselle Mimi allen argwaan uit Rodolphe&rsquo;s door booze
vermoedens verscheurd hart wist te verjagen. Er waren oogenblikken,
waarin deze dichter, die door haar zijn verloren <span class="corr" id="xd20e4710" title="Bron: poezie">po&euml;zie</span> had teruggevonden,
aan wien zij zijn jeugd teruggegeven had, die dank zij haar weer onder
den aequator der liefde was doorgegaan, als een kind aan haar
<span class="corr" id="xd20e4713" title="Bron: kni&euml;n">knie&euml;n</span> nederknielde onder de betoovering
van haar blauwen blik. Twee of driemaal per maand staakten Rodolphe en
Mimi hun stormachtige twisten, om zich te verkwikken in de frissche
oase van een liefdesnacht en liefdesgesprekken. Dan nam Rodolphe het
glimlachende <span class="pagenum">[<a id="pb195" href="#pb195" name="pb195">195</a>]</span>en opgewekte kopje van zijn vriendinnetje in
zijn armen en sprak tot haar uren lang die bewonderenswaardige en dwaze
taal, welke de hartstocht in uren van passie improviseert. In den
beginne luisterde Mimi kalm, meer verbaasd dan ontroerd, maar
langzamerhand sleepte de geestdriftige welsprekendheid, die beurtelings
teeder, vroolijk en melancholiek was, ook haar mede. Zij voelde bij het
contact van die liefde, het ijs der onverschilligheid, dat haar hart
deed verstijven, smelten; koortsachtige begeerten begonnen haar dan te
doortrillen, en zij sloeg haar armen om zijn hals en zeide hem in
kussen alles wat zij niet in woorden zou hebben kunnen uitdrukken. En
zoo verraste hen dan het morgenrood, oog in oog, hand in hand, borst
aan borst, terwijl hun vochtige, van hartstocht brandende lippen nog
steeds het onsterfelijke woord mompelden:</p>
<div lang="fr" class="lgouter">
<p class="line">&bdquo;Qui depuis cinq mille ans,</p>
<p class="line">Se suspend chaque nuit aux lèvres des
amants.&rdquo;</p>
</div>
<p class="first">Doch den volgenden dag ontstond uit een nietige
aanleiding weer een twist en vluchtte de liefde, verschrikt, weer voor
langen tijd.</p>
<p>Eindelijk en ten laatste merkte Rodolphe, dat, als hij niet oppaste,
de blanke handen van mademoiselle Mimi hem naar een afgrond zouden
voeren, waarin hij zijn toekomst en zijn jeugd zou zien verdwijnen. Een
oogenblik sprak de strenge logica in hem krachtiger dan de liefde, en
hij overtuigde zichzelf door prachtige, op bewijzen steunende
redeneeringen, dat zijn vriendinnetje hem niet lief had. Hij hield zich
zelfs voor, dat de uren van liefde, die zij hem toestond, niets anders
waren dan zinnelijke caprices, die getrouwde vrouwen voor haar mannen
voelen, wanneer zij een nieuwe sjaal of een nieuwe japon willen hebben,
of wanneer haar minnaar ver van haar weg is, wat als het ware een
pendant is van het spreekwoord: &bdquo;Bij gebrek aan brood eet men
<span class="pagenum">[<a id="pb196" href="#pb196" name="pb196">196</a>]</span>korstjes van pasteien.&rdquo; Om kort te gaan,
Rodolphe kon zijn vriendinnetje alles vergeven behalve dat zij hem niet
lief had. Hij nam dus een kloek besluit en zeide tegen mademoiselle
Mimi, dat zij naar een anderen minnaar moest uitzien. Mimi begon te
lachen en nam een uitdagende houding aan. Toen zij echter eindelijk
inzag, dat Rodolphe bij zijn besluit bleef en haar heel kalm ontving,
toen zij na een afwezigheid van vier-en-twintig uur weer terugkwam,
begon toch die vastberadenheid, waaraan zij niet gewend was, haar
ongerust te maken. Zij was nu twee of drie dagen lang de lieftalligheid
zelve. Maar Rodolphe bleef bij wat hij gezegd had en vergenoegde zich
te vragen, of zij al een ander gevonden had.</p>
<p>&bdquo;Ik heb nog niet eens gezocht,&rdquo; was haar antwoord.</p>
<p>Zij had echter wel gezocht, en wel reeds voordat Rodolphe het haar
aangeraden had. In een tijdsverloop van veertien dagen had zij twee
pogingen gedaan. Een van haar vriendinnen had haar geholpen en haar in
kennis gebracht met een manlijken bakvisch, die voor Mimi&rsquo;s oogen
een horizont van Indische sjaals en palissandermeubelen had laten
schitteren. Maar volgens het oordeel van Mimi zelf was de jonge
student, die misschien heel sterk in algebra was, op het gebied der
liefde nog een leek; en daar Mimi absoluut geen opvoedkundige neigingen
had, liet zij haar verliefden novitius zitten met zijn sjaals, die nog
in de weiden van Tibet graasden, en met de palissanderhouten meubelen,
die in de Amerikaansche oerwouden nog in blad stonden.</p>
<p>De student werd al heel spoedig vervangen door een Bretonschen
edelman, waarop zij bliksemsnel verliefd raakte, en dien zij niet lang
behoefde te smeeken haar tot gravin te verheffen.</p>
<p>Niettegenstaande de protesten van zijn ma&icirc;tresse had Rodolphe
toch lucht van de een of andere intrigue gekregen; hij wilde precies
weten waar hij aan toe was; <span class="pagenum">[<a id="pb197" href="#pb197" name="pb197">197</a>]</span>en op een goeden morgen ging hij,
na een nacht, dat mademoiselle Mimi niet thuis gekomen was, naar een
plaats, waar hij vermoedde, dat zij zijn zou. Hier had hij volop
gelegenheid zich een van die bewijzen, waaraan men <span class="ex">nolens volens</span> gelooven moet, diep in het hart te boren. Hij
zag Mimi met door een aureool van wellust omkringde oogen aan den arm
van haar nieuwen heer en meester het huis verlaten, waarin zij tot den
adelstand verheven was. Haar nieuwe minnaar scheen echter heel wat
minder trotsch op zijn nieuwe verovering dan Paris, de mooie Grieksche
herder, na de schaking van de schoone Helena.</p>
<p>Mademoiselle Mimi scheen eenigszins verrast, toen zij Rodolphe zag
aankomen. Zij ging naar hem toe en zij spraken gedurende een minuut of
vijf heel kalm met elkaar. Dan namen zij afscheid, om ieder huns weegs
te gaan. De breuk was definitief.</p>
<p>Rodolphe keerde dadelijk naar huis terug en bracht den geheelen dag
door met het in pakjes bijeenpakken van alle dingen, die aan zijn
ma&icirc;tresse toebehoorden.</p>
<p>In den loop van den dag na de &bdquo;echtscheiding&rdquo; kreeg
Rodolphe bezoek van verscheidene van zijn vrienden en vertelde hun wat
er voorgevallen was. Allen feliciteerden hem met die gebeurtenis als
met een groot geluk.</p>
<p>&bdquo;Wij zullen u helpen, o dichter,&rdquo; zeide een van hen, die
meermalen getuige geweest was van de kwellingen welke mademoiselle Mimi
Rodolphe had laten verduren, &bdquo;wij zullen u helpen om uw hart uit
de handen van dat ellendige schepsel te bevrijden. En binnen korten
tijd zult gij genezen zijn en weer verlangen met een andere Mimi te
dwalen over de groene paden van Aulnay en
Fontenay-aux-Roses.<span class="corr" id="xd20e4751" title="Niet in bron">&rdquo;</span></p>
<p>Rodolphe bezwoer, dat het nu voor goed uit was met zijn wroeging en
wanhoop. Hij liet zich zelfs overhalen mede te gaan naar het bal
Mabille, waar zijn veronachtzaamde <span class="pagenum">[<a id="pb198"
href="#pb198" name="pb198">198</a>]</span>kleeding al heel slecht de
<span class="ex">Echarpe d&rsquo;Iris</span> vertegenwoordigde, die hem
vrijen toegang tot dezen tuin van galanterie en genot verschafte. Daar
ontmoette Rodolphe weer andere vrienden, met wie hij begon te drinken.
Hij vertelde hun zijn ongeluk met een ongehoorde overdaad van bizarre
wendingen en woorden en gedurende een uur sprak hij met een hartstocht
en een vuur, die de anderen stil maakten.</p>
<p>&bdquo;Helaas, helaas!&rdquo; zeide de schilder Marcel, toen hij den
regen van ironie hoorde, die van de lippen van zijn vriend stroomde,
&bdquo;Rodolphe is te vroolijk.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hij is charmant!&rdquo; antwoordde een jonge vrouw, aan wie
Rodolphe een ruikertje bloemen aangeboden had, &bdquo;en hoewel zijn
kleeding nu niet bepaald schitterend is, zou ik mij graag
compromitteeren door met hem te dansen, als hij mij vragen
zou.&rdquo;</p>
<p>Twee seconden later stond Rodolphe, die deze woorden gehoord had,
voor haar en noodigde haar ten dans, wat dankbaar werd aanvaard.</p>
<p>Rodolphe kende van de eerste grondbeginselen der dans evenveel als
van den regel van drie&euml;n. Doch bezield door een buitengewonen
moed, aarzelde hij niet zich in het dansgewoel te storten en
improviseerde een dans, die aan alle vroegere choreographie&euml;n
onbekend geweest was. Men noemt haar den <span class="ex" lang="fr">pas
<span class="corr" id="xd20e4771" title="Bron: das">des</span> regrets
et soupirs</span> (dans der tranen en zuchten) en haar originaliteit
verschafte haar een ongelooflijk succes. De drieduizend gasvlammen
mochten vrij haar vurige tongen naar hem uitsteken, als om hem te
bespotten, Rodolphe bleef steeds doordansen en wierp onophoudelijk zijn
danseres handenvol nog onuitgegeven galanterie&euml;n in het
gelaat.</p>
<p>&bdquo;Het is waarachtig bijna niet te gelooven,&rdquo; zeide
Marcel, &bdquo;Rodolphe doet me denken aan een dronken man, die op
gebroken glazen danst.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb199"
href="#pb199" name="pb199">199</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Intusschen heeft hij een heele knappe vrouw aan den haak
geslagen,&rdquo; zeide een andere, die Rodolphe met zijn danseres zag
weggaan.</p>
<p>&bdquo;Je neemt niet eens afscheid van ons!&rdquo; riep Marcel tegen
hem.</p>
<p>Rodolphe ging weer naar den artist terug en stak hem zijn hand toe;
die hand was koud en klam als vochtig marmer.</p>
<p>Rodolphe&rsquo;s danseres was een krachtige dochter van
Normandi&euml;, een opgewekte en levenslustige natuur, wier aangeboren
onbeholpenheid te midden van de elegance en de luxe van het Parijsche
bestaan en een lui leventje, al heel spoedig plaats gemaakt had voor
aristocratische vormen. Zij liet zich madame S&eacute;raphine of iets
van dien aard noemen en was op dat oogenblik de ma&icirc;tresse van een
door rheumatiek geplaagden pair de France, die haar maandelijks vijftig
louis gaf, welke zij deelde met een elleridder, die haar niets dan
slaag gaf. Rodolphe was in haar smaak gevallen; zij hoopte, dat hij
haar niets zou geven, en nam hem mee naar huis.</p>
<p>&bdquo;Lucile,&rdquo; zeide zij tot haar kamenier; &bdquo;ik ben
vanavond voor niemand te spreken.&rdquo;</p>
<p>En na even in haar toiletkamer geweest te zijn, kwam zij na vijf
minuten in een speciaal kostuum terug. Zij vond Rodolphe onbeweeglijk
en zwijgend in de kamer staan, want sedert hij daar binnen was, had hij
zich verdiept in een duisternis vol stille snikken.</p>
<p>&bdquo;U kijkt mij niet meer aan, je spreekt niet tegen me,&rdquo;
zeide S&eacute;raphine verwonderd.</p>
<p>&bdquo;Kom,&rdquo; zeide Rodolphe tot zich zelf en keek
op<span class="corr" id="xd20e4795" title="Bron: .">,</span>
&bdquo;laat ik naar haar kijken, maar alleen uit een oogpunt van
kunst!&rdquo;</p>
<p><span lang="fr">Et quel spectacle, alors, vint s&rsquo;offrir
&agrave; ses yeux!</span> zooals Raoul in de Hugenooten zingt.</p>
<p>S&eacute;raphine was bewonderenswaardig mooi. Haar prachtige
<span class="pagenum">[<a id="pb200" href="#pb200" name="pb200">200</a>]</span>vormen, die door de coupe van haar kleed zeer
voordeelig uitkwamen, schemerden uitdagend en verleidelijk door het
half doorzichtige weefsel. In Rodolphe&rsquo;s aderen begon het bloed
van koortsachtig verlangen onstuimig te kloppen. Een gloeiende nevel
steeg hem naar het hoofd. Hij zag S&eacute;raphine nu reeds met andere
oogen dan die van een kunstkenner aan en nam de handen van het mooie
meisje in de zijne. Het waren sublieme handen, als het ware
gebeeldhouwd met den zuiversten beitel der Grieksche sculptuur.
Rodolphe voelde die bewonderenswaardige handen in de zijne beven; en
hoe langer hoe minder kunstcriticus wordend, drukte hij
S&eacute;raphine tegen zich aan, wier wangen zich kleurden met den
blos, dien men het morgenrood der wellust zou kunnen noemen.</p>
<p>&bdquo;Dit schepsel is werkelijk een instrument der wellust, een
liefde-stradivarius, waarop ik gaarne een lied zou willen
spelen,&rdquo; dacht Rodolphe, toen hij het hart der schoone zeer
duidelijk een stormaanval hoorde slaan.</p>
<p>Op dat oogenblik werd er hard aan de bel getrokken.</p>
<p>&bdquo;Lucile, Lucile!&rdquo; riep S&eacute;raphine tegen haar
kamenier; &bdquo;doe niet open, zeg, dat ik nog niet thuis
ben.&rdquo;</p>
<p>Bij den tweemaal uitgesproken naam Lucile stond Rodolphe op.</p>
<p>&bdquo;Ik wil u op geen enkele wijze in ongelegenheid brengen,
mevrouw,&rdquo; zeide hij. &bdquo;Trouwens het wordt mijn tijd, het is
al laat en ik woon ver weg. Goeden nacht!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat, wilt u weg?&rdquo; riep S&eacute;raphine uit, en liet
haar oogen snelvuur geven; &bdquo;waarom gaat u weg, waarom? Ik ben
vrij; u kunt blijven.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Onmogelijk, mevrouw,&rdquo; antwoordde Rodolphe. &bdquo;Ik
verwacht vanavond een van mijn familieleden uit Vuurland, en die zou me
zeker onterven, als hij mij niet thuis vond, om hem behoorlijk te
ontvangen. Goeden nacht, mevrouw!&rdquo;</p>
<p>En hij snelde weg. De kamenier lichtte hem bij en Rodolphe
<span class="pagenum">[<a id="pb201" href="#pb201" name="pb201">201</a>]</span>keek haar toevallig in het gezicht. Het was een
jong tenger meisje met sleependen gang; haar bleek gezichtje vormde een
bekoorlijke tegenstelling met het van nature golvende, zwarte haar;
haar blauwe oogen geleken op twee zwakke sterren.</p>
<p>&bdquo;O, spookgestalte!&rdquo; riep Rodolphe uit en week terug voor
haar, die den naam en het gezicht van zijn vriendinnetje had.
&bdquo;Terug! Wat wilt ge van mij?&rdquo;</p>
<p>En hij stormde de trap af.</p>
<p>&bdquo;Maar mevrouw!&rdquo; zeide de kamenier, toen zij weer bij
haar meesteres terugkwam, &bdquo;bij dien jongen man is er
&eacute;&eacute;n van de vijf op den loop!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zeg liever, dat hij een groote stommeling is!&rdquo;
antwoordde S&eacute;raphine woedend. &bdquo;Enfin een goede leer voor
een volgende keer! Als die stomme L&eacute;on nu maar zoo verstandig
was dadelijk te komen!&rdquo;</p>
<p>L&eacute;on was de elleridder, die in zijn liefde-blazoen een zweep
voerde.</p>
<p>Rodolphe liep zoo hard als zijn beenen hem dragen konden, naar huis.
Toen hij de trap opging, hoorde hij zijn rooden kater klagende zuchten
uitstooten. Twee nachten lang riep hij zoo reeds vergeefs naar zijn
ontrouwe schoone, een angora-Manon Lescaut, die op de daken in de buurt
op galante avonturen uit was.</p>
<p>&bdquo;Arm dier,&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;ook jij bent
bedrogen; jouw Mimi heeft je al even leelijke poetsen gebakken als de
mijne mij. Maar laten we ons troosten. Het hart van vrouwen en van
katten is een afgrond, dien mannen en katers nooit zullen kunnen
peilen.&rdquo;</p>
<p>Toen hij zijn kamer binnentrad, had hij, niettegenstaande de
drukkende hitte, een gevoel, alsof er een ijsmantel om zijn schouders
gelegd werd. Het was de koude der eenzaamheid, de vreeselijke
eenzaamheid van den nacht, die door niets gestoord werd. Hij stak zijn
kaars aan en zag bij het licht daarvan de kale kamer. Uit de kasten
<span class="pagenum">[<a id="pb202" href="#pb202" name="pb202">202</a>]</span>staken de ledige laden, en van den zolder tot
den grond vulde een eindelooze triestheid deze kleine kamer, die aan
Rodolphe grooter dan een woestijn scheen. Al voortloopend stiet zijn
voet tegen de pakjes, die Mimi&rsquo;s eigendommen bevatten, en een
gevoel van blijdschap doorstroomde hem, toen hij zag, dat zij ze nog
niet was komen halen, wat zij volgens afspraak dien ochtend zou hebben
gedaan. Rodolphe voelde, hoe hij er zich ook tegen verzette, het uur
der reactie naderen, en hij voorzag heel goed, dat hij zijn
uitgelatenheid van dien avond met een afschuwelijken nacht zou moeten
boeten. Toch had hij nog eenige hoop, dat zijn door en door vermoeid
lichaam zou slapen v&ograve;&ograve;r de smart, die hij zoo lang in
zijn binnenste had onderdrukt, ontwaken zou.</p>
<p>Toen hij echter het bed naderde en de gordijnen open sloeg, voelde
hij bij den aanblik van deze legerstede, die in twee dagen niet
aangeraakt was, en van de beide naast elkaar liggende kussens, onder
een waarvan nog het kanten borduursel van een nachtmutsje te voorschijn
kwam, zijn hart samenpersen in de onontkoombare schroef van die doffe
smart, welke zich niet uiten kan. Hij viel neer voor het bed, drukte
zijn voorhoofd in zijn handen, en riep, na een smartelijken blik in de
eenzame kamer geworpen te hebben, uit:</p>
<p>&bdquo;Mimi, kleine Mimi, vreugde van mijn huis, ben je werkelijk
heengegaan, heb ik je werkelijk weggezonden, zal ik je nooit meer
terugzien? O God! O, gij lief, bruin kopje, dat zoo lang op deze plaats
geslapen hebt, zult gij niet meer terugkomen, om er weer te slapen? O,
gij grillige stem, wier liefdesgefluister me in verrukking bracht en
wier booze tonen als muziek klonken, zal ik je niet meer hooren? En gij
kleine, blanke, blauwdooraderde handjes, waarop ik zoo dikwijls mijn
heete lippen drukte, o, gij kleine, blanke handen, hebt gij mijn
laatsten kus ontvangen?&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb203"
href="#pb203" name="pb203">203</a>]</span></p>
<p>En Rodolphe drukte als in koortswaanzin zijn hoofd in de kussens,
waaruit nog steeds de geur van het haar van zijn vriendinnetje opsteeg.
Van achter uit het alkoof meende hij de spookgestalte van de heerlijke
nachten, die hij met zijn jonge ma&icirc;tresse daar had doorgebracht,
te zien opdoemen. Helder en duidelijk hoorde hij Mimi&rsquo;s frisschen
lach nog klinken door de nachtelijke stilte, en hij dacht verlangend
terug aan die betooverende, aanstekelijke vroolijkheid, waarmede zij
hem zoo dikwijls de zorgen en ellenden van hun aan wisselvalligheden
zoo rijk bestaan had doen vergeten.</p>
<p>Gedurende dien geheelen langen nacht liet hij de acht maanden de
revue passeeren, welke hij met de jonge vrouw doorleefd had, die hem
misschien nooit lief gehad had, maar wier gelogen teederheid toch aan
zijn hart zijn jeugd en manlijke kracht had teruggegeven.</p>
<p>Het grauwe ochtendlicht verraste hem, toen hij, door moeheid
overmeesterd, zijn oogen, rood door de in den nacht gestorte tranen,
gesloten had. Een smartelijke en vreeselijke nacht, zooals zelfs de
meest spottende sceptici onder ons meer dan eens doorwaakt hebben.</p>
<p>Toen &rsquo;s ochtends zijn vrienden bij hem binnenkwamen, schrikten
zij bij het zien van Rodolphe, wiens gelaat nog de duidelijkste sporen
droeg van al de benauwdheden, die hem gedurende zijn nachtwake op den
Olijfberg der liefde gekweld hadden.</p>
<p>&bdquo;Dat wist ik vooruit wel,&rdquo; zeide Marcel; &bdquo;zijn
vroolijkheid van gisteravond is hem op het hart geslagen. Maar dat mag
niet zoo blijven voortgaan.&rdquo;</p>
<p>En in overleg met twee of drie vrienden begon hij over mademoiselle
Mimi een groot aantal indiscrete onthullingen te vertellen, waarvan
ieder woord als een doorn in Rodolphe&rsquo;s hart drong. Zijn vrienden
bewezen hem zonneklaar, dat zijn <span class="corr" id="xd20e4862"
title="Bron: maitresse">ma&icirc;tresse</span> hem steeds en overal,
binnen- en buitenshuis, bedrogen had alsof hij een sul <span class="pagenum">[<a id="pb204" href="#pb204" name="pb204">204</a>]</span>was,
en dat dit als de engel der tering zoo bleeke schepsel slechts een
juweelkistje was van lage gevoelens en verdorven instincten.</p>
<p>De vrienden wisselden elkaar af in de taak, die zij op zich genomen
<span class="corr" id="xd20e4869" title="Bron: had">hadden</span> en
waarvan het doel was Rodolphe tot het punt te brengen, waarop de liefde
overgaat in verachting; doch dat doel werd slechts voor de helft
bereikt. De wanhoop van den dichter veranderde in toorn. Woedend wierp
hij zich op de pakjes, die hij den vorigen dag gereed gemaakt had; en
nadat hij alle voorwerpen, die reeds Mimi&rsquo;s eigendom waren bij
haar komst, op zijde gelegd had, hield hij alles wat hij haar gedurende
hun liaison gegeven had, achter, d.w.z. het grootste gedeelte en
voornamelijk de toiletartikelen, waaraan zij met alle vezels van haar
in den laatsten tijd onverzadigbaar geworden behaagzucht hing.</p>
<p>In den loop van den volgenden dag kwam Mimi haar
&bdquo;boeltje&rdquo; halen. Rodolphe was thuis en alleen. Hij moest op
dat oogenblik al zijn zelfrespect te hulp roepen, om zijn
ma&icirc;tresse niet om de hals te vallen. Hij ontving haar met
zwijgende, stille beleedigingen, welke zij met dien kouden scherpen
toon beantwoordde, die zelfs de zwakste en meest bedeesde naturen
buiten zich zelf doet geraken. Bij de minachting, waarmede Mimi hem op
hardnekkig-brutale wijze geeselde, barstte Rodolphe&rsquo;s toorn woest
en angstaanjagend los, zoodat Mimi, bleek van vrees, zich een oogenblik
afvroeg, of zij levend uit zijn handen zou komen. Op haar angstkreten
snelden eenige medebewoners toe en trokken haar uit Rodolphe&rsquo;s
kamer.</p>
<p>Twee dagen later kwam een vriendin van Mimi Rodolphe vragen of hij
Mimi&rsquo;s &bdquo;boeltje&rdquo; wilde teruggeven.</p>
<p>&bdquo;Neen,&rdquo; antwoordde Rodolphe.</p>
<p>Dan wist hij de afgezante van zijn ma&icirc;tresse aan het praten te
krijgen. Zij vertelde hem, dat Mimi zich in uiterst <span class="pagenum">[<a id="pb205" href="#pb205" name="pb205">205</a>]</span>benarde omstandigheden bevond en dat het niet
lang meer zou duren, of zij had geen dak meer boven haar hoofd.</p>
<p>&bdquo;En haar geliefde, waar zij zoo dol op is?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar die jonge man heeft volstrekt geen plan haar tot
ma&icirc;tresse te nemen,&rdquo; antwoordde Am&eacute;lie. &bdquo;Hij
heeft er al lang een en hij schijnt zich van Mimi, die nu zoo lang bij
mij is en mij erg in verlegenheid brengt, niets aan te
trekken.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zij moet maar zien, hoe zij het klaar speelt,&rdquo; zeide
Rodolphe; &bdquo;zij heeft het zelf zoo gewild; de zaak gaat mij niet
langer aan.&rdquo;</p>
<p>En hij begon mademoiselle Am&eacute;lie het hof te maken en
verzekerde haar, dat zij het mooiste meisje op aarde was.</p>
<p>Am&eacute;lie vertelde Mimi van haar bezoek aan Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Wat zegt hij? Wat doet hij?&rdquo; vroeg Mimi. &bdquo;Heeft
hij over mij gesproken?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Geen woord. Hij heeft je reeds heelemaal vergeten. Rodolphe
heeft al een nieuw liefje en hij heeft voor haar een prachtig toilet
gekocht, want hij heeft veel geld gekregen, en ziet er zelf uit als een
prins. Het is een heel aardig iemand en hij zelf heeft mij heel
vleiende complimentjes gemaakt.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik zal er wel achter komen wat dat allemaal beteekent,&rdquo;
dacht Mimi.</p>
<p>Dagelijks ging mademoiselle Am&eacute;lie nu onder een of ander
voorwendsel naar Rodolphe, die, men kon het draaien hoe men wilde,
steeds weer over Mimi begon.</p>
<p>&bdquo;Zij is erg vroolijk,&rdquo; antwoordde de vriendin, &bdquo;en
schijnt zich al heel weinig van haar toestand aan te trekken. Overigens
beweert zij, dat zij weer bij je terug kan komen, wanneer zij maar wil,
zonder eenige tegemoetkoming van haar kant, en alleen maar om je
vrienden woedend te maken.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb206"
href="#pb206" name="pb206">206</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Het is goed,&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;laat ze maar komen
dan zullen we verder zien.&rdquo;</p>
<p>En hij begon Am&eacute;lie weer het hof te maken, die alles dadelijk
aan Mimi ging overbrieven en verzekerde, dat Rodolphe
&bdquo;smoor&rdquo; op haar was.</p>
<p>&bdquo;Hij heeft mijn handen en mijn pols gezoend,&rdquo; zeide zij;
&bdquo;kijk maar, ze zijn er nog rood van. Hij wil me morgen meenemen
naar het bal.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar beste meid,&rdquo; zeide Mimi gepiqueerd, &bdquo;ik
begrijp heel goed, waar je heen wilt. Je wilt me wijs maken, dat
Rodolphe verliefd op je is en niet meer aan mij denkt. Maar je verspilt
je tijd, zoowel bij hem als bij mij.&rdquo;</p>
<p>Inderdaad was Rodolphe alleen maar zoo vriendelijk tegen
Am&eacute;lie, om haar dikwijls bij zich te lokken, waardoor hij de
gelegenheid had met haar over zijn ma&icirc;tresse te spreken; doch met
een macchiavellisme, dat misschien een welbewust doel had, deed
Am&eacute;lie, die zeer goed inzag, dat Rodolphe nog steeds van Mimi
hield, en dat deze er volstrekt niet ongeneigd toe was weer naar hem
terug te gaan, al haar best om door handig verzonnen berichten alles te
vermijden, wat de twee geliefden weer tot elkaar zou kunnen
brengen.</p>
<p>Den dag, waarop zij naar het bal zou gaan, ging Am&eacute;lie in den
ochtend aan Rodolphe vragen, of de afspraak zoo bleef.</p>
<p>&bdquo;Zeker&rdquo;, antwoordde hij haar, &bdquo;ik zou de
gelegenheid, om de cavalier van de mooiste vrouw van onzen
tegenwoordigen tijd te zijn, niet gaarne verzuimen.&rdquo;</p>
<p>Am&eacute;lie zette hetzelfde coquette gezicht, dat zij den avond
van haar eenig debuut in een voorstadschouwburg in de rol van een
soubrette van den vierden rang getrokken had, en beloofde op het
afgesproken uur klaar te zijn.</p>
<p>&bdquo;A propos,&rdquo; zeide Rodolphe, &bdquo;zeg aan mademoiselle
Mimi, dat ik haar al haar zaakjes zal teruggeven, wanneer <span class="pagenum">[<a id="pb207" href="#pb207" name="pb207">207</a>]</span>zij
ter wille van mij haar minnaar eens voor een nacht ontrouw wil
worden.&rdquo;</p>
<p>Am&eacute;lie bracht de boodschap over, doch gaf aan zijn woorden
een geheel andere beteekenis dan die, welke zij erin geraden had.</p>
<p>&bdquo;Jouw Rodolphe is een ignobele kerel,&rdquo; zeide zij tegen
Mimi; &bdquo;zijn voorstel is een schande. Hij wil je door dien stap
vernederen tot den rang der laagste deernen; en indien je naar hem toe
gaat, zal hij je niet alleen je boeltje teruggeven, maar je bovendien
de ris&eacute;e maken van al zijn vrienden; dat is een samenzwering,
die ze onderling gesmeed hebben.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik ben niet van plan te gaan,&rdquo; zeide Mimi en vroeg,
toen ze zag, dat Am&eacute;lie bezig was toilet te maken, of zij naar
het bal ging.</p>
<p>&bdquo;Ja&rdquo;, antwoordde de ander.</p>
<p>&bdquo;Met Rodolphe?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja, hij zal me vanavond op twintig pas van het huis
wachten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Veel pleizier,&rdquo; zeide Mimi, die, toen het uur van het
rendez-vous naderde, zoo gauw mogelijk naar den minnaar van
mademoiselle Am&eacute;lie liep en hem mededeelde, dat deze op het punt
stond hem met haar (Mimi&rsquo;s) vroegeren minnaar te bedriegen.</p>
<p>De mijnheer, jaloersch als een tijger, vloog naar mademoiselle
Am&eacute;lie en zeide tegen haar, dat hij het uitstekend vond, dat zij
den avond in zijn gezelschap doorbracht.</p>
<p>Om acht uur snelde Mimi naar de plek, waar Rodolphe op Am&eacute;lie
zou wachten. Zij zag haar vroegeren minnaar daar heen en weer loopen in
de houding van iemand, die wacht; zij liep tweemaal langs hem heen,
zonder hem te durven aanspreken. Rodolphe was dien avond heel elegant
gekleed, en de heftige gemoedsbewegingen, waaraan hij in de laatste
acht dagen ten prooi geweest was, hadden <span class="pagenum">[<a id="pb208" href="#pb208" name="pb208">208</a>]</span>aan zijn
gelaatsuitdrukking iets verhevens gegeven. Mimi voelde zich zeer onder
den indruk. Eindelijk vermande zij zich om hem aan te spreken. Rodolphe
nam het kalm en waardig op, informeerde naar haar gezondheidstoestand
en vroeg ten slotte naar de beweegreden, die haar tot hem voerde; en
dit alles op zachten, kalmen toon, waarin een accent van droefheid niet
te miskennen viel.</p>
<p>&bdquo;Ik moet u een onaangename boodschap overbrengen: mademoiselle
Am&eacute;lie kan niet met u medegaan naar het bal&mdash;zij heeft
bezoek van haar man.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dan zal ik alleen naar het bal moeten gaan.&rdquo;</p>
<p>Mimi deed op dit oogenblik alsof zij struikelde en leunde op den
schouder van Rodolphe: hij gaf haar een arm en bood haar aan haar naar
huis te brengen.</p>
<p>&bdquo;Dat zal niet gaan,&rdquo; zeide Mimi; &bdquo;ik woon bij
Am&eacute;lie, en daar haar man bij haar is, kan ik niet naar huis
gaan, v&ograve;&ograve;r hij weg is.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Luister eens,&rdquo; zeide nu de dichter tot haar; &bdquo;ik
heb je door bemiddeling van mademoiselle Am&eacute;lie een voorstel
laten doen; heeft ze dat overgebracht?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja&rdquo;, zeide Mimi, &bdquo;maar in bewoordingen, waaraan
ik, zelfs na alles, wat er tusschen ons voorgevallen is, geen geloof
schenken kan. Neen, Rodolphe, niettegenstaande alles wat u me verwijten
kunt, heb ik nooit geloofd, dat gij in mij zoo weinig fijn gevoel
veronderstelde, dat gij ook maar een oogenblik hebt kunnen denken, dat
ik zoo&rsquo;n voorstel zou aannemen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;U hebt me niet begrepen of men heeft u mijn voorstel verkeerd
overgebracht. Maar wat ik gezegd heb, blijft van kracht,&rdquo; zeide
Rodolphe; &bdquo;het is nu negen uur, u hebt nog drie uur tijd om na te
denken. Mijn sleutel steekt tot twaalf uur in het slot. Bonsoir, adieu,
of tot weerziens.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Adieu dan!&rdquo; zeide Mimi met bevende stem.</p>
<p>En zoo scheidden zij ..... Rodolphe ging naar zijn <span class="pagenum">[<a id="pb209" href="#pb209" name="pb209">209</a>]</span>kamer terug en wierp zich geheel gekleed op bed.
Om half twaalf kwam Mimi binnen.</p>
<p>&bdquo;Ik kom u gastvrijheid vragen,&rdquo; zeide zij; &bdquo;de man
van Am&eacute;lie is gebleven, en nu kan ik niet naar huis.<span class="corr" id="xd20e4968" title="Niet in bron">&rdquo;</span></p>
<p>Tot drie uur in den ochtend praatten zij. De eene verklaring volgde
op de andere, waarin het familiare jij en jou afwisselde met het
officieele u.</p>
<p>Om vier uur ging de kaars uit. Rodolphe wilde een nieuwe
aansteken.</p>
<p>&bdquo;Ach neen,&rdquo; zeide Mimi, &bdquo;het is de moeite niet
waard. Het is tijd, om naar bed te gaan.&rdquo;</p>
<p>En vijf minuten later had haar aardig bruin kopje zijn plaats op het
kussen weer ingenomen en riep zij met een vleiend stemmetje
Rodolphe&rsquo;s lippen weer op haar kleine, blanke, blauwdooraderde
handen, waarvan de paarlemoerkleur wedijverde met het wit der lakens.
Rodolphe stak geen nieuwe kaars aan.</p>
<p>Den volgenden ochtend stond Rodolphe het eerst op en zeide, terwijl
hij Mimi verschillende pakjes wees, heel zacht en teeder:</p>
<p>&bdquo;Dat is uw eigendom, u kunt het medenemen .... ik houd
woord.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O,&rdquo; antwoordde Mimi; &bdquo;ik ben erg moe en kan al
die groote pakken niet tegelijk dragen. Ik kom liever nog eens
terug.&rdquo;</p>
<p>En nadat zij zich aangekleed had, nam zij alleen een kraagje en een
paar manchetten mede.</p>
<p>&bdquo;De rest kom ik wel halen .... stuk voor stuk,&rdquo; voegde
zij er glimlachend aan toe.</p>
<p>&bdquo;Neen,&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;neem alles mede of niets,
er moet een eind aan de zaak komen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Of een nieuw begin, maar dan om altijd te duren,&rdquo; zeide
de jonge Mimi, terwijl zij Rodolphe om de hals vloog.</p>
<p>Na samen ontbeten te hebben, gingen ze in de omstreken <span class="pagenum">[<a id="pb210" href="#pb210" name="pb210">210</a>]</span>een
uitstapje maken. Toen zij door den Luxembourg liepen, kwamen zij een
groot dichter tegen, die Rodolphe steeds met de grootste welwillendheid
ontvangen had. Uit beleefdheid wilde Rodolphe doen, alsof hij hem niet
zag. Maar de dichter liet hem er den tijd niet voor, en knikte hem in
het voorbijgaan familiaar toe, terwijl hij zijn gezellin met een
vriendelijk glimlachje groette.</p>
<p>&bdquo;Wie is dat?&rdquo; vroeg Mimi.</p>
<p>Rodolphe noemde haar een naam, die haar een kleur van blijdschap en
trots deed krijgen.</p>
<p>&bdquo;Ja,&rdquo; zeide Rodolphe, &bdquo;die ontmoeting met den
dichter, die zoo mooi de liefde bezongen heeft, is een goed voorteeken
en zal onze verzoening geluk aanbrengen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik heb je lief,&rdquo; zeide Mimi innig en drukte haar vriend
de hand, hoewel zij midden in de drukte van het verkeer waren.</p>
<p>&bdquo;Lieve hemel!&rdquo; dacht Rodolphe; &bdquo;wat is nu beter,
of je altijd te laten misleiden, omdat je geloofd hebt, of nooit te
gelooven uit vrees altijd misleid te worden?&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb211" href="#pb211" name="pb211">211</a>]</span></p>
</div>
</div>
<div id="ch15" class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 id="xd20e5011" class="label">Hoofdstuk XV.</h2>
<h2 class="main">Donec gratus.....</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">We hebben reeds verteld op welke wijze de schilder
Marcel mademoiselle Musette had leeren kennen. Op een goeden dag door
den priester van de luim, die tevens maire van het dertiende
arrondissement<a class="noteref" id="xd20e5017src" href="#xd20e5017"
name="xd20e5017src">1</a> is, met elkaar verbonden, hadden zij, zooals
dat dikwijls het geval is, gemeend, met uitsluiting van hun hart
getrouwd te zijn. Maar op een avond, toen zij na een heftigen twist
besloten hadden onmiddellijk van elkaar weg te gaan, kwamen zij tot de
ontdekking, dat hun handen, die zij elkaar ten afscheid gereikt hadden,
elkander niet meer loslaten wilden. Bijna zonder het zelf te weten was
hun luim liefde geworden. Half lachend bekenden zij elkaar hun
liefde.</p>
<p>&bdquo;Dat is een heel ernstige zaak,&rdquo; zeide Marcel.
&bdquo;Hoe zijn we zoover gekomen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O,&rdquo; antwoordde Musette, &bdquo;we zijn onoplettend
geweest, we hebben niet genoeg voorzorgsmaatregelen genomen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat is er aan het handje?&rdquo; vroeg Rodolphe, die naast
Marcel was komen wonen, toen hij de kamer binnenkwam. <span class="pagenum">[<a id="pb212" href="#pb212" name="pb212">212</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Wel,&rdquo; antwoordde de schilder en wees daarbij op
Musette, &bdquo;mademoiselle en ik zijn daar zooeven tot een prachtige
ontdekking gekomen. Wij zijn verliefd op elkaar. Dat is zeker in den
slaap gekomen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Oho, in den slaap, neen, dat geloof ik zoo gauw niet. Maar
waar is het bewijs, dat jullie van elkaar houdt? Je overdrijft
misschien het gevaar.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Voor den duivel!&rdquo; riep Marcel uit, &bdquo;we kunnen
elkaar niet uitstaan.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En kunnen niet buiten elkaar,&rdquo; voegde Musette eraan
toe.</p>
<p>&bdquo;Dan is de zaak zoo duidelijk mogelijk, kinderen. Jullie hebt
allebei heel mooi willen spelen en je hebt allebei verloren. Het is
precies mijn geschiedenis met Mimi. Bijna twee jaar lang hebben we nu
al van &rsquo;s morgens vroeg tot &rsquo;s avonds laat ruzie. Met dat
systeem laat je de huwlijken eeuwig duren. Vereenigt een Ja met een
Neen en je krijgt een verbintenis &agrave; la Philemon en Baucis.
Jullie huishouden zal een pendant van het mijne worden; en wanneer
Schaunard en Ph&eacute;mie bij hun dreigement blijven en bij ons komen
wonen, dan kan ons trio het hier in huis erg gezellig maken.&rdquo;</p>
<p>Op dat oogenblik kwam Gustave Colline binnen. Ze vertelden hem het
ongeluk, dat Musette en Marcel overkomen was.</p>
<p>&bdquo;Nou, philosoof,&rdquo; vroeg deze, &bdquo;wat denk jij
ervan?&rdquo;</p>
<p>Colline krabbelde op de haren van zijn hoed, die hem als dak diende,
en bromde:</p>
<p>&bdquo;Dat heb ik van te voren wel zien aankomen. De liefde is een
hazardspel. Wie zijn billen brandt, moet op de blaren zitten. Het is
niet goed, dat de mensch alleen zij.&rdquo;</p>
<p>Toen Rodolphe &rsquo;s avonds bij Mimi kwam, waren zijn eerste
woorden:</p>
<p>&bdquo;Ik heb nieuws. Musette is dol op Marcel en wil niet van hem
vandaan.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb213" href="#pb213"
name="pb213">213</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Arme meid!&rdquo; zeide Mimi. &bdquo;Zij had zoo&rsquo;n
gezonde eetlust.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En van zijn kant is Marcel smoor op Musette. Zijn liefde is
zes-en-dertig karaat, zooals die intrigant van een Colline zou
zeggen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Arme jongen,&rdquo; vond Mimi; &bdquo;hij is zoo
jaloersch!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is zoo,&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;hij en ik zijn
leerlingen van Othello.&rdquo;</p>
<p>Eenigen tijd later kwamen werkelijk Schaunard en Ph&eacute;mie Klad
in hetzelfde huis als Rodolphe en Marcel wonen.</p>
<p>Van af dien dag sliepen alle andere bewoners op een vulkaan en
zegden na afloop van het kwartaal gezamenlijk de huur op.</p>
<p>Inderdaad ging er bijna geen dag voorbij of er barstte in
&eacute;&eacute;n van de huishoudens een onweer los. Nu eens waren het
Mimi en Rodolphe, die, wanneer hun de krachten om te schreeuwen
begonnen te ontbreken, elkaar hun meening duidelijk maakten door
elkander de eerste de beste projectielen, die ze in handen kregen, naar
het hoofd te slingeren. Dan weer, en dat gebeurde het meest, maakte
Schaunard met het einde van zijn wandelstok eenige aanmerkingen op de
melancholieke Ph&eacute;mie. Marcel en Musette echter hielden hun
beraadslagingen met gesloten deuren; zij waren tenminste zoo
voorzichtig de deuren en ramen dicht te doen.</p>
<p>Wanneer er toevallig eens vrede heerschte in de drie huishoudens,
dan waren de andere huurders wederom het slachtoffer van die tijdelijke
eensgezindheid. De indiscretie der tusschenmuren verried hun al de
geheimen der bohème-families en wijdde hen tegen hun wil in al
hun mysteri&euml;n in. Meer dan een buurman verkoos dan ook den
<span class="ex">casus belli</span> boven de ratificati&euml;n der
vredes-verdragen.</p>
<p>Het bestaan, dat onze vrienden gedurende zes maanden <span class="pagenum">[<a id="pb214" href="#pb214" name="pb214">214</a>]</span>leidden, was, eerlijk gezegd, al heel
buitengewoon. De meest oprechte broederschap heerschte, zonder eenige
mooidoenerij, in den vriendenkring, waarin alles aan allen behoorde,
en, al naar het viel, geluk of ongeluk trouw gedeeld werd.</p>
<p>Er waren in iedere maand enkele gala-dagen, dagen, waarop ze voor
geen geld van de wereld zich zonder handschoenen op straat vertoond
zouden hebben, dagen van uitgelatenheid, waarop ze van &rsquo;s morgens
vroeg tot &rsquo;s avonds laat aten. Er waren echter ook andere dagen,
waarop ze bijna zonder schoenen naar beneden gegaan zouden zijn,
vastendagen, waarop ze, na niet gemeenschappelijk ontbeten te hebben,
ook niet samen dineerden of hoogstens ertoe kwamen met behulp van
oeconomische combinaties een van die maaltijden te ensceneeren, waarbij
borden en lepels en vorken &bdquo;geen rol speelden&rdquo;, zooals Mimi
dat noemde.</p>
<p>Doch wonderlijk genoeg ontstond er in dien kring, waartoe toch drie
jonge, knappe vrouwen behoorden, tusschen de mannen niet de geringste
oneenigheid; zij knielden dikwijls neer voor de minste luim van hun
ma&icirc;tresse, maar geen van drie&euml;n zou ook maar
&eacute;&eacute;n oogenblik geaarzeld hebben tusschen de vrouw en den
vriend.</p>
<p>Liefde ontstaat vooral uit eigen beweging: zij is als het ware een
improvisatie. Vriendschap daarentegen bouwt zich om zoo te zeggen op;
zij is een gevoel, dat met omzichtigheid en bedachtzaamheid rondtast;
zij is het ego&iuml;sme van den geest, terwijl de liefde het
ego&iuml;sme der ziel is.</p>
<p>Zes jaar lang kenden onze boh&eacute;miens elkaar nu al. Dit lange
tijdsverloop, waarin zij dagelijks in elkaars gezelschap verkeerden,
had, zonder de scherp omlijnde individualiteit van ieder afzonderlijk
afbreuk te doen, een overeenstemming van idee&euml;n, een geheel
geschapen, dat zij elders niet gevonden zouden hebben. Zij hadden
<span class="pagenum">[<a id="pb215" href="#pb215" name="pb215">215</a>]</span>hun eigen zeden en gewoonten en een bijzondere
taal, waarvan een vreemde den sleutel niet gevonden zou hebben. Wie hen
niet van dichtbij kende, noemde hun vrije manier van optreden cynisme.
En toch was het niets anders dan zich geven zooals zij waren. Als
uitgesproken vijanden van iederen dwang, haatten zij alles wat onwaar,
verachtten zij alles wat laag en gemeen was. Wanneer men hen van
zelfoverschatting beschuldigde, antwoordden zij met een openhartige
uiteenzetting van hun eerzucht, en in het bewustzijn van hun eigen
waarde misbruikten zij hun eigen Ik niet.</p>
<p>Hoewel zij gedurende de vele jaren van hun gemeenschappelijk leven
en streven dikwijls door den nood gedwongen werden met elkaar te
wedijveren, hadden zij nooit den vriendschapsband verbroken en, zonder
er bepaald moeite voor behoeven te doen, den gevaarlijken klip van
eigenliefde en ijdelheid weten te omzeilen, telkens wanneer anderen die
in hen hadden trachten op te wekken, om oneenigheid tusschen hen te
zaaien. Zij schatten elkaar op hun juiste waarde; en de trots, het
beste tegengif tegen de ijverzucht, bewaarde hen voor alle kleinzielige
beroepsjaloezie.</p>
<p>Doch na zes maanden gemeenschappelijk samenleven brak er plotseling
onder de boh&eacute;miens een echtscheidings-epidemie uit.</p>
<p>Schaunard opende de rij. Op een goeden dag merkte hij, dat de eene
knie van Ph&eacute;mie Klad beter gebouwd was dan de andere, en daar
hij op het gebied der plastiek het strengste purisme huldigde, zond hij
Ph&eacute;mie weg en gaf haar als <span class="corr" id="xd20e5091"
title="Bron: souvernir">souvenir</span> den wandelstok, waarmede hij
haar zoo dikwijls opmerkingen gemaakt had. Hij zelf ging inwonen bij
een bloedverwant, bij wien hij gratis onderdak kreeg.</p>
<p>Veertien dagen later verliet Mimi Rodolphe, om plaats te nemen in de
equipage van den jongen vicomte Paul, <span class="pagenum">[<a id="pb216" href="#pb216" name="pb216">216</a>]</span>den vroegeren
leerling van Barbemuche, die haar geelzijden japonnen beloofd had.</p>
<p>Na Mimi verdween Musette, om op opzienbarende wijze terug te keeren
in de aristocratie der galante wereld, die zij verlaten had, om Marcel
te volgen.</p>
<p>Deze scheiding geschiedde zonder twist, zonder strijd, zonder
voorbedachten rade. Geboren uit een luim, die liefde geworden was, werd
deze liaison door een andere luim weer verbroken.</p>
<p>Op een carnavalsavond had Musette op het gemaskerde bal in de Opera,
waarheen zij met Marcel gegaan was, in een contredans als
vis-&agrave;-vis een jongen man, die haar vroeger het hof gemaakt had.
Zij herkenden elkaar en wisselden onder het dansen enkele woorden.
Misschien zonder het te willen liet Musette, toen zij den jongen man
van haar tegenwoordige levenswijze op de hoogte bracht, eenige spijt
over het verleden doorschemeren. Doch hoe dit zij, aan het einde der
quadrille vergiste Musette zich en nam, in plaats van Marcel, die haar
cavalier was, de hand te geven, die van haar vis-&agrave;-vis, welke
haar meetrok en met haar in het gewoel verdween.</p>
<p>Marcel, die vrij ongerust was, zocht haar. Na een uur zag hij haar
aan den arm van den jongen man en een van haar lievelingsliedjes
zingend, uit het caf&eacute; van de <span class="corr" id="xd20e5107"
title="Bron: Op&eacute;ra">Opera</span> komen. Toen zij Marcel, die met
zijn armen over elkaar in een hoek stond, zag, wierp zij hem een
afscheidsgroet toe en zeide:</p>
<p>&bdquo;Ik kom terug.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat wil zeggen: wacht niet op mij!&rdquo; vertaalde Marcel.
Hij was jaloersch, maar logisch en kende Musette; hij wachtte dan ook
niet langer, doch keerde met een vol hart en een leege maag naar huis
terug. Hij keek in de kast, of er niet een paar kliekjes over waren:
hij vond een stuk brood, zoo hard als graniet, en het skelet van een
haring in het zuur. <span class="pagenum">[<a id="pb217" href="#pb217"
name="pb217">217</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Tegen truffels kon ik niet op,&rdquo; dacht hij.
&bdquo;Enfin, Musette zal tenminste goed gesoupeerd hebben.&rdquo; En
nadat hij, onder voorwendsel zijn neus te moeten snuiten, een punt van
zijn zakdoek tegen zijn oogen gedrukt had, ging hij naar bed.</p>
<p>Twee dagen later werd Musette in een in rose tinten gehouden boudoir
wakker. Voor de deur wachtte een blauwe equipage, en alle fee&euml;n
der mode, die tot haar dienst gerequireerd waren, legden haar
wonderwerken aan haar voeten. Musette zag er uit om te stelen, en haar
jeugd scheen in dezen eleganten lijst nog jonger te worden. Zij begon
nu haar oude leven weer, nam deel aan alle feesten en heroverde weer
spoedig haar vroegere beroemdheid. Overal werd over haar gesproken: op
de beurs zoowel als in de koffiekamer van het Parlement. Haar nieuwe
minnaar, mijnheer Alexis, was een charmante jonge man. Dikwijls
beklaagde hij zich tegenover Musette, dat hij haar wat lichtzinnig en
onverschillig vond, wanneer hij over zijn liefde met haar sprak; dan
keek Musette hem glimlachend aan, gaf hem haar hand en zeide:</p>
<p>&bdquo;Wat zal ik je zeggen, mijn waarde? Ik heb zes maanden lang
geleefd met een jongen man, die me voedde met salade en waterachtige
soep, me in het katoen gekleed liet gaan en me veel meenam naar het
Od&eacute;on, omdat hij niet rijk was. Daar de liefde niets kost en ik
gewoonweg gek op dat monster was, hebben we heel wat liefde verbruikt.
Er zijn alleen nog maar wat kruimels over. Raap die op, ik zal je dat
niet beletten. Ik heb je trouwens van te voren alles opgebiecht; en als
de linten en strikjes niet zoo duur waren, zou ik nu nog bij mijn
schilder zijn. En wat mijn hart betreft, ik hoor het, sedert ik een
corset van tachtig francs draag, bijna niet meer kloppen, en ik ben erg
bang, dat ik het in een van de laden van Marcel heb laten
liggen.&rdquo;</p>
<p>Het verdwijnen der drie Bohème-huishoudens gaf aanleiding
<span class="pagenum">[<a id="pb218" href="#pb218" name="pb218">218</a>]</span>tot een groot feest in het huis, dat zij bewoond
hadden. Als vreugdebetoon gaf de eigenaar een grootsch diner en
illumineerden de huurders hun ramen.</p>
<p>Rodolphe en Marcel waren samen gaan wonen. Beiden hadden zij een
idool gevormd, waarvan zij den naam niet goed wisten. Tusschenbeide
gebeurde het, dat de een over Musette en de ander over Mimi sprak; dan
hadden zij stof genoeg voor den geheelen avond. Zij haalden hun vroeger
leven weer op en de liederen van Musette en de liederen van Mimi, en de
slapelooze nachten en de verslapen ochtenduren en de in droomen genoten
diners. Een voor een lieten zij in hun duo&rsquo;s van herinneringen al
die vervlogen uren aan hun geest voorbijgaan; en zij eindigden
gewoonlijk hun tweegesprek met te zeggen, dat zij per slot van rekening
nog gelukkig waren, daar zij gezellig samen met hun voeten op het
haardkleedje zaten, het houtvuur konden oppoken en hun pijp rooken en
zij elkander hadden, om al die dingen hardop te zeggen, welke zij tot
zichzelf zeiden, als zij alleen waren: n.l. dat zij van die
schepseltjes, die bij haar verdwijning een stuk van hun jeugd hadden
medegenomen, veel gehouden hadden en dat zij ze misschien nog lief
hadden.</p>
<p>Toen op een goeden avond Marcel den boulevard overstak, zag hij op
enkele passen voor zich een jonge dame, die bij het uit haar rijtuig
stappen een witten kous liet zien, welke een buitengewoon zuiveren vorm
van het been verried; de koetsier zelf verslond de bekoorlijke
&bdquo;fooi&rdquo; met zijn oogen.</p>
<p>&bdquo;Bliksems,&rdquo; dacht Marcel, &bdquo;een alleraardigste
kuit! Ik heb waarachtig zin haar mijn arm aan te bieden; laat eens
kijken .... op welke manier zal ik haar het best aanspreken!.... Daar
heb ik een idee.... Iets heel nieuws!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Pardon, mevrouw,&rdquo; zeide hij, terwijl hij naar de
onbekende, wier gezicht hij niet dadelijk zien kon, toe <span class="pagenum">[<a id="pb219" href="#pb219" name="pb219">219</a>]</span>ging; &bdquo;u hebt bij toeval mijn zakdoek niet
gevonden?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zeker, mijnheer,&rdquo; antwoordde zij; &bdquo;als het u
blieft.&rdquo;</p>
<p>En zij gaf Marcel een zakdoek, die zij in haar hand hield.</p>
<p>De schilder rolde bij die woorden in een afgrond van verbazing.</p>
<p>Maar een luid gelach, waarvan hij plotseling de volle laag in het
gelaat kreeg, deed hem weer tot zichzelf komen; aan die vreugdefanfare
herkende hij zijn oude liefde.</p>
<p>Het was mademoiselle Musette.</p>
<p>&bdquo;Zoo, zoo!&rdquo; riep zij uit; &bdquo;mijnheer Marcel op
jacht naar galante avontuurtjes. Hoe vindt je dit, zeg? Vroolijk is het
zeker.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik vind het tamelijk,&rdquo; was zijn antwoord.</p>
<p>&bdquo;Wat doe je zoo laat in dit stadsdeel?&rdquo; vroeg
Musette.</p>
<p>&bdquo;Ik ga naar dit gebouw,&rdquo; lichtte hij haar in en wees
naar een kleinen schouwburg, waar hij vrijen toegang had.<a id="xd20e5155" name="xd20e5155"></a></p>
<p>&bdquo;Uit liefde voor de kunst?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen uit liefde voor Laure.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wie is Laure?&rdquo; vroeg Musette, wier oogen vraagteekens
schoten.</p>
<p>Marcel ging op zijn flauwe aardigheid door.</p>
<p>&bdquo;Dat is een chimère, die ik najaag en die binnen deze
kleine muren ing&eacute;nue-rollen speelt.&rdquo;</p>
<p>En hij verfrommelde met zijn hand een imaginairen boezem.</p>
<p>&bdquo;U bent vanavond wel geestig,&rdquo; zeide Musette.</p>
<p>&bdquo;En u nieuwsgierig!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Praat toch wat zachter, iedereen hoort ons, ze zullen ons nog
voor een verliefd paar, dat ruzie heeft, aanzien.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Het zou de eerste keer niet zijn, dat zoo iets ons
overkwam!&rdquo; zeide Marcel.</p>
<p>Musette zag in die woorden een uitdaging en antwoordde vlug:
<span class="pagenum">[<a id="pb220" href="#pb220" name="pb220">220</a>]</span></p>
<p>&bdquo;En misschien de laatste keer ook niet, wel?&rdquo;</p>
<p>De vraag was duidelijk, zij klonk Marcel als het fluiten van een
kogel in het oor.</p>
<p>&bdquo;Gij schitterende hemellichten,&rdquo; riep hij, opkijkend
naar de sterren; &bdquo;gij zijt getuigen, dat ik niet het eerste schot
gelost heb. Vlug mijn pantser.&rdquo;</p>
<p>Van dat oogenblik af was het vuur geopend.</p>
<p>Het eenige noodige was nu nog maar, om een verbindingsstreepje te
vinden, ten einde deze twee grillen, welke plotseling weer met zulk een
gloed ontwaakt waren, samen te brengen.</p>
<p>Al verder loopend keek Musette Marcel en Marcel Musette aan. Zij
spraken niet, maar hun oogen, die plenipotentiarissen van het hart,
ontmoetten elkaar dikwijls. Na een diplomatieke conferentie van een
kwartier had dit congres van blikken deze aangelegenheid in alle stilte
geregeld. Alleen de ratificatie moest nog plaats hebben.</p>
<p>Het afgebroken gesprek werd weer voortgezet.</p>
<p>&bdquo;Zeg nou eens eerlijk,&rdquo; vroeg Musette, &bdquo;waar wou
je daarnet heen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik heb het je al gezegd: naar <span class="corr" id="xd20e5199" title="Bron: Laura">Laure</span>.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Is zij knap?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Haar mond is een nestje van glimlachjes!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat ken ik al,&rdquo; zeide Musette.</p>
<p>&bdquo;Maar jij?&rdquo; vroeg Marcel, &bdquo;waar kwam jij vandaan
op de vleugelen van dat rijtuig?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik heb Alexis, die zijn familie gaat bezoeken, naar het
station gebracht.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat is die Alexis voor een man?&rdquo;</p>
<p>Op haar beurt ontwierp Musette van haar tegenwoordigen minnaar een
bekoorlijk beeld. Al verder wandelend bleven Marcel en Musette midden
op den boulevard de comedie: &bdquo;De terugkeer der liefde&rdquo;
spelen. Met dezelfde, nu eens liefkoozende, dan weer spottend plagende
<span class="pagenum">[<a id="pb221" href="#pb221" name="pb221">221</a>]</span>na&iuml;eveteit herhaalden zij strophe voor
strophe die onsterfelijke ode, waarin Horatius en Lydia met zooveel
gratie en bekoorlijkheid de heerlijkheid van hun nieuwe liefde bezingen
en ten slotte aan hun oude liefde een postscriptum toevoegen.</p>
<p>Toen zij bij den hoek van een straat kwamen, marcheerde plotseling
een vrij sterke patrouille voorbij.</p>
<p>Musette &bdquo;organiseerde&rdquo; vlug een angstige houding,
klampte zich vast aan Marcel&rsquo;s arm en zeide:</p>
<p>&bdquo;Lieve Hemel, kijk eens, daar komen de schutters, zeker een
revolutie. Laten we maken, dat we wegkomen; ik ben zoo bang: breng me
weg!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar waarheen?&rdquo; vroeg Marcel.</p>
<p>&bdquo;Naar mijn huis,&rdquo; zeide Musette; &bdquo;je zult eens
zien hoe aardig het er is. Ik geef een souper: we zullen over politiek
praten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen,&rdquo; antwoordde Marcel, die steeds aan Alexis dacht;
&bdquo;ik ga niettegenstaande je uitnoodiging voor een souper niet met
je mee. Ik drink niet graag wijn uit een andermans glazen.&rdquo;</p>
<p>Musette wist op die weigering geen antwoord te geven. Plotseling zag
zij door de mist van haar herinneringen weer het armoedige kamertje van
den armen schilder&mdash;want Marcel was geen millionair
geworden&mdash;en zij kwam op een ander denkbeeld. Een tweede
patrouille, die kwam aanrukken, was voor haar een welkome gelegenheid
om opnieuw een aanval van angst te krijgen.</p>
<p>&bdquo;Ze zullen gaan vechten!&rdquo; riep zij uit; &bdquo;ik durf
niet naar huis terug. Lieve Marcel, breng mij naar een vriendin van me,
die dicht bij jou wonen <span class="ex">moet</span>!&rdquo;</p>
<p>Toen zij den Pont Neuf overgingen, barstte Musette in een
schaterlach uit.</p>
<p>&bdquo;Wat heb je?&rdquo; vroeg Marcel.</p>
<p>&bdquo;Niets,&rdquo; antwoordde Musette; &bdquo;ik bedenk me daar
<span class="pagenum">[<a id="pb222" href="#pb222" name="pb222">222</a>]</span>op eens, dat mijn vriendin verhuisd is. Zij
woont tegenwoordig in Batignolles!&rdquo;</p>
<p>Toen Rodolphe Marcel en Musette arm in arm binnen zag komen, was hij
heelemaal niet verbaasd.</p>
<p>&bdquo;Als de liefde niet goed begraven is,&rdquo; zeide hij,
&bdquo;is dat altijd het slot van het lied!&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb223" href="#pb223" name="pb223">223</a>]</span></p>
</div>
<div class="footnotes">
<hr class="fnsep">
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e5017" href="#xd20e5017src" name="xd20e5017">1</a></span> Parijs
bezat vroeger slechts twaalf arrondissementen en evenveel bureaux voor
den burgerlijken stand&mdash;een voor den maire van het dertiende
arrondissement gesloten huwelijk was dus een huwelijk uit vrije
liefde.</p>
</div>
</div>
<div id="ch16" class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 id="xd20e5253" class="label">Hoofdstuk XVI.</h2>
<h2 class="main">De doortocht door de Roode Zee.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">Een jaar of vijf, zes werkte Marcel nu reeds aan dat
beroemde doek, dat volgens zijn bewering de Doortocht door de Roode Zee
moest voorstellen, en een jaar of vijf, zes reeds weigerde de jury
hardnekkig dit kleurrijke meesterwerk. Ten gevolge van het heen en weer
trekken van het atelier naar het Museum en van het Museum naar het
atelier had het doek den weg dan ook zoo goed leeren kennen, dat het,
wanneer men het op rolletjes gezet zou hebben, ongetwijfeld in staat
geweest zou zijn zich alleen naar den Louvre te begeven. Marcel, die
het tienmaal veranderd en van boven tot beneden omgewerkt had, schreef
het ostracisme, dat hem jaarlijks den toegang tot den vierkanten Salon
ontzegde, toe aan een persoonlijke vijandigheid der juryleden en had in
zijn verloren oogenblikken ter eere van de cerberussen van het
Instituut een kleinen dictionnaire van scheldwoorden samengesteld, die
met scherpe en giftige illustraties versierd was. Deze verzameling was
al heel gauw beroemd geworden en had in de ateliers en in de Ecole des
Beaux-Arts hetzelfde succes verworven, dat eens ten deel gevallen was
aan het onsterfelijke klaaglied van Jean B&eacute;lin,<a class="noteref" id="xd20e5259src" href="#xd20e5259" name="xd20e5259src">1</a>
schilder van den sultan van Turkije: alle schildersleerlingen
<span class="pagenum">[<a id="pb224" href="#pb224" name="pb224">224</a>]</span>van Parijs hadden er een exemplaar van in hun
geheugen.</p>
<p>Gedurende langen tijd had Marcel zich door de hardnekkige
weigeringen, welke bij iedere tentoonstelling aan zijn doek ter deel
vielen, niet laten ontmoedigen. Hij had zich nu eenmaal in zijn hoofd
gezet, dat zijn werk, in kleinere verhoudingen dan, het verwachte
pendant was van de &bdquo;Bruiloft te Kana&auml;n&rdquo;, dat
gigantische meesterwerk, welks schitterende kleurenpracht het stof van
drie eeuwen niet dof had kunnen maken. Ieder jaar zond Marcel dan ook
weer tegen de opening van den &bdquo;Salon&rdquo; zijn doek aan de jury
ter beoordeeling. Alleen wijzigde hij, om de juryleden op een
dwaalspoor te brengen en te trachten het vooroordeel, dat zij blijkbaar
tegen de &bdquo;Doortocht van de Roode Zee&rdquo; hadden, op te heffen,
telkens een of ander detail, zonder echter iets te veranderen aan de
compositie in haar geheel, en gaf het doek dienovereenkomstig een
anderen naam.</p>
<p>Op die wijze kwam de schilderij op een goeden dag als
&bdquo;Overtocht over den Rubicon&rdquo; voor de jury; maar Pharao, die
onder den mantel van Caesar slecht vermomd was, werd herkend en met
alle eer, die hem verschuldigd was, afgewezen.</p>
<p>Het volgend jaar bracht Marcel op verschillende punten van het
linnen witte plekken aan, als zinnebeeld van de sneeuw, plantte in een
hoek een den, trok een Egyptenaar den uniform van een grenadier der
keizerlijke garde aan en doopte zijn schilderij: &bdquo;Overtocht over
de Beresina.&rdquo;</p>
<p>Doch de jury, die dit jaar haar brillen op de opslagen van haar met
groene palmtakken versierde rokken goed had schoongeveegd, werd geen
slachtoffer van deze nieuwe list. Zij herkende het hardnekkige doek
onmiddellijk en wel aan een groot, bont paard, dat schrikkend voor een
golf der Roode Zee, steigerde. De robe van dit <span class="pagenum">[<a id="pb225" href="#pb225" name="pb225">225</a>]</span>duivelsche paard werd door Marcel gebruikt voor
alle proefnemingen, die hij op het gebied van coloriet deed, en hij
noemde het in vertrouwelijke gesprekken de &bdquo;synoptische tabel der
fijne tinten,&rdquo; omdat hij met het spel van licht en schaduw op die
plaats de meest verschillende kleurencombinaties wist aan te brengen.
Doch, ongevoelig voor dit d&eacute;tail, had ook ditmaal de jury geen
zwarte bolletjes genoeg om den &bdquo;Overtocht over de Beresina&rdquo;
te weigeren.</p>
<p>&bdquo;Goed,&rdquo; zeide Marcel, &bdquo;dat dacht ik wel. Het
volgend jaar zal ik het inzenden onder den titel: &bdquo;Doortocht door
de panorama&rsquo;s<span class="corr" id="xd20e5276" title="Niet in bron">&rdquo;</span>.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zij zullen voor den gek, gi, ga, gi, ga, gek gehouden
worden!&rdquo; zong Schaunard op een nieuwe door hem gecomponeerde
melodie, een vreeselijke melodie, lawaaierig als een gamma van
donderslagen, en waarvan de begeleiding de schrik van alle
piano&rsquo;s in de buurt was.</p>
<p>&bdquo;Hoe kunnen zij het weigeren zonder dat al het vermillioen van
mijn Roode Zee hun op het gelaat komt en het met het scharlaken van
schaamte bedekt?&rdquo; mompelde Marcel, terwijl hij naar zijn doek
keek..... &bdquo;Wanneer men bedenkt, dat er voor honderd daalders verf
en een millioen genie op zit, zonder nog te spreken van mijn schoone
jeugd, die zoo kaal geworden is als mijn vilten hoed. Een ernstig werk,
dat nieuwe horizonten voor de glazuurkunst opent. Maar zij zullen het
niet voor de laatste maal gezien hebben; tot aan mijn laatsten
ademtocht zal ik mijn schilderij inzenden. Ik zal zorgen dat het
tenminste in hun geheugen gegraveerd blijft!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is de zekerste manier, om er gravures van te
krijgen,&rdquo; merkte Gustave Colline op en voegde er voor zichzelf
aan toe: &bdquo;Een heel aardige woordspeling, heel aardig .... die zal
ik verder vertellen.&rdquo;</p>
<p>Marcel bleef zijn verwenschingen uitbraken, die Schaunard steeds
weer op muziek bracht. <span class="pagenum">[<a id="pb226" href="#pb226" name="pb226">226</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Zij willen mij niet in den Salon toelaten!&rdquo; riep Marcel
uit. &bdquo;Ha, de regeering betaalt ze, geeft ze onderdak en het kruis
van het Legioen van Eer, alleen maar met het doel, om eens per jaar,
den eersten Maart, mijn doek te weigeren .... Maar ik zie heel goed,
wat zij daarmede voor hebben, ik zie het heel goed in; zij hopen, dat
ik mijn penseelen in stukken zal breken. Zij denken misschien wel, dat
ik, wanneer zij mijn &bdquo;Doortocht door de Roode Zee&rdquo;
weigeren, mij hals over kop uit het raam van de wanhoop zal storten.
Maar zij kennen mijn hart al heel slecht, als ze me door zoo&rsquo;n
plompe list hopen te vangen. Ik zal voortaan de opening van den Salon
niet afwachten. Van af heden zal mijn schilderij het Damokles-doek
zijn, dat eeuwig boven hun leven zal hangen. Ik zal het van nu af
eenmaal per week aan een van de heeren thuis zenden, in zijn eigen
woning, in de schoot van zijn familie, midden in het hart van zijn
particulier leven. Het zal hun huiselijke vreugde vergiftigen; zij
zullen daardoor hun wijn zuur, hun wild aangebrand, hun vrouwen
onuitstaanbaar vinden. Zij zullen binnen zeer korten tijd krankzinnig
worden; en men zal ze een dwangbuis moeten aantrekken om op de
zittingsdagen naar den Salon te kunnen gaan. Dat denkbeeld lacht mij
toe.&rdquo;</p>
<p>Eenige dagen later, toen Marcel zijn vreeselijke wraakplannen tegen
zijn vervolgers reeds lang weer vergeten had, kreeg hij bezoek van
vader <span class="ex">M&eacute;dicis</span>. Zoo noemde men in den
vriendenkring een Jood, Salomon geheeten, die toentertijd heel goed
bekend was aan alle artistieke en litteraire boh&eacute;miens, met wie
hij bijna dagelijks in aanraking kwam. Vader M&eacute;dicis schacherde
in alles en nog wat. Hij verkocht complete ameublementen van
<span class="ex">twaalf</span> tot duizend daalders. Hij kocht alles en
wist alles met winst weer kwijt te raken. De wisselbank van Proudhon is
niets vergeleken bij het door Salomon toegepaste systeem, die het
schachergenie bezat in een <span class="pagenum">[<a id="pb227" href="#pb227" name="pb227">227</a>]</span>graad, welken zelfs de handigsten
van zijn geloofsgenooten nog niet bereikt hadden. Zijn winkel op de
Place du Caroussel was een tooverpaleis, waarin je alles vondt, wat je
maar noodig hadt. Alle producten der natuur, alle voortbrengselen der
kunst, alles wat voortkomt uit de ingewanden der aarde en het brein der
menschen&mdash;alles was voor M&eacute;dicis een handelsobject. Hij
schacherde in alles, absoluut in alles, wat maar bestaat, hij werkte
zelfs in het denkbeeldige. M&eacute;dicis kocht n.l. denkbeelden,
hetzij om ze zelf te exploiteeren, hetzij om ze weer te verkoopen.
Bekend met alle schrijvers en alle kunstenaars, vertrouwde van de
paletten en vriend van den inktpot, was hij om zoo te zeggen de
Asmod&eacute; der kunsten. Hij gaf je sigaren in ruil voor een
feuilleton, pantoffels voor een sonnet, versche zeevisch voor
paradoxen; hij praatte tegen betaling&mdash;per uur zoo en
zooveel&mdash;met de journalisten, die stof voor de chronique
scandaleuse moesten verzamelen; hij bezorgde je toegangskaarten voor de
kamertribunes en uitnoodigingen voor particuliere soir&eacute;es; hij
gaf schildersleerlingen onderdak per nacht, per week of per maand en
liet zich daarvoor met copie&euml;n naar oude meesters in den Louvre
betalen. De coulissen hadden voor hem geen geheimen. Hij zorgde ervoor,
dat stukken werden aangenomen door de theaterdirecties. Hij was een
wandelend adresboek van Parijs en kende de namen, de woonplaatsen en de
geheimen van alle beroemdheden&mdash;zelfs van de meest obscure.</p>
<p>Beter echter dan de uitvoerigste verklaring zullen eenige bladzijden
uit zijn memoriaal u een denkbeeld kunnen geven van zijn alles
omvattenden handel:</p>
<div class="table">
<table>
<tr valign="top">
<td>20 Maart 184..</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Verkocht aan den antiquair L. het kompas, dat Archimedes tijdens
het beleg <span class="pagenum">[<a id="pb228" href="#pb228" name="pb228">228</a>]</span>van Syracuse gebruikt heeft.</td>
<td class="xd20e5305">75 francs</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Gekocht van den journalist V. ... de verzamelde, nog niet
opengesneden werken van * * * *, lid der Acad&eacute;mie.</td>
<td class="xd20e5305">10 francs</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Verkocht aan denzelfde een kritisch opstel over de verzamelde
werken van * * * * lid der Acad&eacute;mie.</td>
<td class="xd20e5305">30 francs</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Verkocht aan * * *, lid der <span class="corr" id="xd20e5332"
title="Bron: Academie">Acad&eacute;mie</span>, een feuilleton van
twaalf kolom over zijn verzamelde werken.</td>
<td class="xd20e5305">50 francs</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Gekocht van den schrijver R . . . een kritische verhandeling over
de verzamelde werken van * * * * , lid der Acad&eacute;mie
fran&ccedil;aise</td>
<td class="xd20e5305">10 francs</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>benevens 50 pond steenkool en 2 K.G. koffie.</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Verkocht aan * * * * een porseleinen vaas, die aan madame du Barry
toebehoord heeft.</td>
<td class="xd20e5305">18 francs</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Gekocht van de kleine D .... haar haar.</td>
<td class="xd20e5305">15 francs</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Gekocht van B .... een verzameling zedestudi&euml;n en de drie
laatste spelfouten van den prefect van de Seine</td>
<td class="xd20e5305">6 francs</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>benevens een paar Napolitaansche laarzen</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Verkocht aan Mlle. O ..... een blonde haarvlecht.</td>
<td class="xd20e5305">120 francs</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Gekocht van den historieschilder M. een reeks vroolijke
teekeningen</td>
<td class="xd20e5305">25 francs</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Voor het opgeven aan mijnheer Ferdinand van het uur, waarop barones
R .... de P..... naar de kerk gaat, en voor het verhuren van den
kleinen entresol in den faubourg Montmartre, te zamen</td>
<td class="xd20e5305">30 francs</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Verkocht aan mijnheer Isidore zijn portret als Apollo</td>
<td class="xd20e5305">30 francs <span class="pagenum">[<a id="pb229"
href="#pb229" name="pb229">229</a>]</span></td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Verkocht aan Mlle. R .... een paar kreeften en zes paar
handschoenen</td>
<td class="xd20e5305">36 francs</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>(Ontvangen als voorschot 2 fr. 75 c.)</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Voor het verschaffen van een zesmaandsch crediet aan dezelfde bij
madame * * *, modiste</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>(Prijs nader overeen te komen)</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Voor het verschaffen aan madame * * *, modiste, van Mlle. R .....
als klant</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>(In plaats contant geld ontvangen 3 M. zijde en 6 el kant).</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Gekocht van den journalist R .... een vordering van 120 francs op
het blad * * *, thans in liquidatie</td>
<td class="xd20e5305">5 francs</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>benevens 2 pond Turksche tabak.</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Verkocht aan mijnheer Ferdinand twee liefdesbrieven.</td>
<td class="xd20e5305">12 francs</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Gekocht van den schilder J .... het portret van Isidore als
Apollo.</td>
<td class="xd20e5305">6 francs</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Gekocht van * * * * 75 K.G. van zijn werk over &bdquo;Onderzeesche
revoluties&rdquo;</td>
<td class="xd20e5305">15 francs</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Verhuurd aan gravin de G .... een Saksisch servies</td>
<td class="xd20e5305">20 francs</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Gekocht van den journalist * * * * 52 regels in zijn Courrier de
Paris</td>
<td class="xd20e5305">100 francs</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Verkocht aan O .... &amp; Co. 52 regels in den Courrier de Paris
van * * * *</td>
<td class="xd20e5305">300 francs</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Verhuurd aan Mlle. S .... G. .. op &eacute;&eacute;n dag een bed en
een equipage . . . . . memorie</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>(Zie de rekening van Mlle. S . ... G ..... in het grootboek,
folio&rsquo;s 26 en 27)</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Gekocht van Gustave C .. . een brochure over de
linnen-industrie</td>
<td class="xd20e5305">50 francs</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>benevens een zeldzame editie van Flavius Josephus.</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Verkocht aan Mlle. S .... G . . . een <span class="pagenum">[<a id="pb230" href="#pb230" name="pb230">230</a>]</span>modern
ameublement</td>
<td class="xd20e5305">5000 francs</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Voor dezelfde een rekening bij den apotheker betaald</td>
<td class="xd20e5305">75 francs</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Idem idem bij de melkvrouw . . . .</td>
<td class="xd20e5305">3 fr. 85 c.</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Enz. enz.</td>
</tr>
</table>
</div>
<p>Uit deze aanhalingen ziet men duidelijk hoe uitgebreid de
handelsbetrekkingen van den Jood M&eacute;dicis waren, die,
niettegenstaande zijn wijze van zaken doen niet steeds door den beugel
kon, nog nooit door iemand lastig gevallen was.</p>
<p>Toen de Jood met zijn intelligent gezicht bij de boh&eacute;miens
binnentrad, zag hij dadelijk, dat hij op een voor hem gunstig oogenblik
kwam. Inderdaad zaten de vier vrienden in krijgsraad bijeen en
bespraken, onder voorzitterschap van een in hun maag hamerenden honger,
de hoogst belangrijke brood- en vleeschvraagstukken. Het was een Zondag
tegen het einde der maand&mdash;een rampzalige dag en een sinistere
datum.</p>
<p>Het binnenkomen van M&eacute;dicis werd derhalve met een luid Hoera
begroet, want ze wisten, dat de Jood te gierig was met zijn tijd, om
dien met beleefdheidsbezoeken te verspillen. Zijn komst was dan ook
steeds een zeker bewijs, dat er zaken te doen waren.</p>
<p>&bdquo;Goedenavond, heeren!&rdquo; zeide de Jood. &bdquo;Hoe gaat
het?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Colline!&rdquo; riep Rodolphe, die languit op zijn bed lag en
zwelgde in het genot van een horizontale houding; &bdquo;Colline, neem
jij de honneurs waar en geef onzen gast een stoel; een gast is heilig.
Ik groet u uit naam van Abraham!&rdquo; voegde de dichter eraan
toe.</p>
<p>Colline haalde een fauteuil, die even elastisch als staal was,
schoof dien naar den Jood toen en zeide gastvrij:</p>
<p>&bdquo;Stel u een oogenblik voor, dat u Cinna<a class="noteref" id="xd20e5548src" href="#xd20e5548" name="xd20e5548src">2</a> bent, en
neem dezen zetel.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb231" href="#pb231" name="pb231">231</a>]</span></p>
<p>M&eacute;dicis liet zich in den fauteuil vallen en wilde enkele
opmerkingen omtrent de hardheid ervan maken, toen hem nog juist
bijtijds te binnen schoot, dat hij zelf dien indertijd met Colline
geruild had voor een beginselverklaring, welke hij verkocht had aan een
Kamerlid, dat de gave der improvisatie miste. Toen de jood ging zitten,
lieten zijn zakken een zilveren klank hooren, waarvan de melodie de
vier <span class="corr" id="xd20e5555" title="Bron: boh&eacute;mens">boh&eacute;miens</span> in zoete droomerijen
deed verzinken.</p>
<p>&bdquo;Laten we nu naar het lied luisteren,&rdquo; fluisterde
Rodolphe Marcel in. &bdquo;Het accompagnement is niet kwaad.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Mijnheer Marcel,&rdquo; zeide M&eacute;dicis, &bdquo;ik kom
uw fortuin maken. Dat wil zeggen, ik kom u een prachtige gelegenheid
aanbieden, om u in den artistieken wereld te introduceeren. U weet,
mijnheer Marcel, de kunst is een dorre woestijnweg, waarop de roem een
oase is.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Papa M&eacute;dicis,&rdquo; zeide Marcel, die op kolen van
ongeduld zat; &bdquo;in naam der vijftig procent, uw gebenedijden
schutspatroon, wees kort!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja,&rdquo; voegde Colline eraan toe; &bdquo;even kort als
koning Pepijn, die even bondig was als u, want gij moet kort en bondig
zijn, zoon van Jacob!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hei, hei, hei!&rdquo; riepen de boh&eacute;miens verschrikt
en keken rond, of de vloer zich niet opende, om den wijsgeer te
verzwelgen.</p>
<p>Doch ditmaal werd Colline nog niet verzwolgen.</p>
<p>&bdquo;De zaak is deze,&rdquo; ging M&eacute;dicis voort. &bdquo;Een
rijke liefhebber, die een galerij verzamelt, welke een tourn&eacute;e
door Europa moet maken, heeft mij opgedragen een reeks interessante
schilderijen voor hem aan te koopen. Ik kom u nu voorstellen u in dat
museum een plaatsje in te ruimen; in &eacute;&eacute;n woord: ik wil uw
&bdquo;Doortocht door de Roode Zee&rdquo; koopen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;A contant?&rdquo; vroeg Marcel. <span class="pagenum">[<a id="pb232" href="#pb232" name="pb232">232</a>]</span></p>
<p>&bdquo;A contant,&rdquo; antwoordde de Jood en liet het orkest in
zijn broekzak weer spelen.</p>
<p>&bdquo;Ben je nou tevreden?&rdquo; vroeg Colline.</p>
<p>&bdquo;Natuurlijk,&rdquo; zeide Rodolphe woedend; &bdquo;we moeten
waarachtig een paar bittere pillen koopen, om dien kerel zijn mond te
stoppen. Zie je dan niet, lummel, dat hij met daalders spreekt? Bestaat
er dan niets heiligs voor jou, vervloekte athe&iuml;st?&rdquo;</p>
<p>Colline klom op een tafel en nam de houding van Harpokrates, den god
van het zwijgen, aan.</p>
<p>&bdquo;Ga verder, M&eacute;dicis,&rdquo; zeide Marcel en wees op
zijn schilderij: &bdquo;Ik wil u de eer laten zelf den prijs van dit
werk, dat eigenlijk onbetaalbaar is, te bepalen.&rdquo;</p>
<p>De Jood legde vijftig nieuwe daalders op de tafel neer.</p>
<p>&bdquo;Dat is de voorhoede,&rdquo; zeide Marcel; &bdquo;en wat
verder?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Mijnheer Marcel,&rdquo; zeide M&eacute;dicis, &bdquo;u weet
heel goed, dat mijn eerste woord ook altijd mijn laatste is. Ik geef
geen sou meer. Denk eens goed: 50 daalders, dat is 150 francs. Dit is
een heele som, wat?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar te weinig,&rdquo; antwoordde de artist; &bdquo;alleen
aan den mantel van Pharao zit voor meer dan vijftig daalders kobalt.
Betaal tenminste het maakloon. Maak de stapeltjes gelijk, rond de som
af en ik zal u Leo X noemen, Leo X <span class="ex">bis</span>.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ziehier mijn laatste woord,&rdquo; antwoordde M&eacute;dicis;
&bdquo;ik doe er geen sou bij, maar ik bied u alle vier een diner aan,
wijn zooveel als u lust, en bij het dessert betaal ik in
goud.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Niemand meer?&rdquo; brulde Colline en sloeg driemaal met
zijn vuist op tafel. &bdquo;Eenmaal, andermaal; niemand meer? ten
derden male!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Nou goed dan!&rdquo; zeide Marcel.</p>
<p>&bdquo;Ik zal morgen de schilderij laten halen,&rdquo; zeide de
Jood. &bdquo;En nu mee, mijne heeren, de tafel is gedekt!&rdquo;</p>
<p>Onder het zingen van het koor uit de Hugenooten: <span class="pagenum">[<a id="pb233" href="#pb233" name="pb233">233</a>]</span><span class="corr" id="xd20e5609" title="Niet in bron">&bdquo;</span>A table, &agrave; table!&rdquo; gingen de
vier vrienden naar beneden.</p>
<p>M&eacute;dicis onthaalde de boh&eacute;miens op zeer royale manier.
Hij liet hun een groot aantal gerechten voorzetten, die tot nog toe
voor hen onbekende grootheden geweest waren. Na dit diner was kreeft
niet langer een mythe voor Schaunard, die voor deze amphibie een
hartstocht opvatte, welke dicht aan waanzin grensde.</p>
<p>De vier vrienden verlieten het festijn dronken als waren zij op een
wijnoogstfeest geweest. Deze dronkenschap had bijna betreurenswaardige
gevolgen voor Marcel, die, toen hij &rsquo;s morgens om twee uur
voorbij zijn kleermaker kwam, met alle geweld zijn schuldeischer wilde
wekken, om hem de honderd vijftig francs, die hij zoo pas ontvangen
had, op afrekening te geven. Een sprankje gezond verstand, dat nog in
Colline&rsquo;s geest over was, redde den kunstenaar nog juist op den
rand van den afgrond.</p>
<p>Acht dagen later zag Marcel in welke galerij zijn doek een plaatsje
gekregen had. Toen hij door den faubourg Saint Honor&eacute; liep,
stootte hij op een troepje menschen, dat blijkbaar met alle aandacht
toekeek hoe er aan een winkel een uithangbord werd aangebracht. Dit
uithangbord was niets meer of minder dan de schilderij van Marcel, die
door M&eacute;dicis aan een delicatessenhandelaar verkocht was. Alleen
had de &bdquo;Doortocht door de Roode Zee&rdquo; nog een nieuwe
verandering ondergaan en weer een anderen naam gekregen. Er was nog een
stoomschip bij geschilderd en het doek heette nu: &bdquo;In de haven
van Marseille.&rdquo; Toen het doek onthuld werd, liet de nieuwsgierige
menigte een gemompel van goedkeuring en bewondering hooren.</p>
<p>Verrukt over dezen triomf, keerde Marcel zich om en zeide tot
zichzelf:</p>
<p>&bdquo;De stem van het volk is de stem van God!&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb234" href="#pb234" name="pb234">234</a>]</span></p>
</div>
<div class="footnotes">
<hr class="fnsep">
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e5259" href="#xd20e5259src" name="xd20e5259">1</a></span> De
&bdquo;Complainte van Jean B&eacute;lin&rdquo; is een satyriek gedicht
van een onbekenden schrijver, dat in 1840 verschenen was. Ook in andere
werken zinspeelt Murger er op.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e5548" href="#xd20e5548src" name="xd20e5548">2</a></span>
Vergelijk Racine&rsquo;s Cinna, acte V, Scène I.</p>
</div>
</div>
<div id="ch17" class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 id="xd20e5624" class="label">Hoofdstuk XVII.</h2>
<h2 class="main">Het toilet der Grati&euml;n.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">Op een goeden morgen werd Mimi, die anders gewoon was
tot diep in den ochtend te slapen, reeds op klokslag van tien uur
wakker en scheen heel verbaasd Rodolphe noch naast zich noch in de
kamer te zien. Den vorigen avond had zij hem, voor zij in slaap viel,
toch aan zijn schrijftafel zien zitten, waaraan hij van plan was den
geheelen nacht te blijven werken aan een extra-litterairen arbeid, die
hem opgedragen was en waarbij, als hij gereed was, Mimi zeer veel
belang had. De dichter had zijn vriendinnetje namelijk beloofd haar van
de opbrengst van zijn werk een bepaalde voorjaarsjapon te koopen,
waarvan zij een coupon had zien liggen in &bdquo;De Twee Apen&rdquo;,
een bekend modemagazijn, voor welks etalages Mimi&rsquo;s coquetterie
haar godsdienstige plichten dikwijls ging vervullen. Sedert Rodolphe
met het werk begonnen was, nam de voortgang ervan al de gedachten van
Mimi in beslag. Dikwijls ging zij vlak bij den schrijvenden Rodolphe
staan, keek over zijn schouder en zeide dan heel ernstig:</p>
<p>&bdquo;Nou, en hoe staat het met mijn japon?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wees maar gerust hoor, er is al een mouw klaar!&rdquo;</p>
<p>Toen zij op een goeden nacht hoorde hoe Rodolphe met zijn vingers
klapte, wat meestal een bewijs was, dat hij tevreden was over zijn
werk, ging zij plotseling rechtop in bed zitten, en riep, terwijl zij
haar bruin kopje door de gordijnen stak: <span class="pagenum">[<a id="pb235" href="#pb235" name="pb235">235</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Is mijn japon af?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Kijk maar&rdquo;, antwoordde Rodolphe en liet haar vier
groote, dichtbeschreven zijdjes zien; &bdquo;ik heb zooeven den corsage
gekocht.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Heerlijk!&rdquo; riep Mimi. &bdquo;Nu ontbreekt alleen de rok
nog maar; hoeveel blaadjes heb je noodig om een rok te
maken?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat hangt ervan af; maar daar jij niet groot bent, zullen we
met een blaadje of tien van vijftig regels &agrave; drie-en-dertig
letters een heel fatsoenlijken rok kunnen hebben.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik ben niet groot, dat is zoo,&rdquo; zeide Mimi; &bdquo;maar
het mag toch niet den schijn hebben, alsof we stof te kort kwamen: de
rokken worden op het oogenblik heel wijd gedragen en ik zou graag mooie
groote plooien hebben, die zoo aardig <span class="ex">frou-frou</span>
maken, wanneer je loopt.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Heel goed hoor,&rdquo; antwoordde Rodolphe ernstig, &bdquo;ik
zal tien letters meer op een regel zetten, dan kan jij je frou-frou
krijgen.&rdquo;</p>
<p>En overgelukkig sliep Mimi weer in.</p>
<p>Daar zij zoo onvoorzichtig geweest was met haar vriendinnen Musette
en Ph&eacute;mie te spreken over de mooie japon, die Rodolphe bezig was
voor haar te maken, hadden de twee jonge meisjes al heel gauw de heeren
Marcel en Schaunard in kennis gesteld met de vrijgevigheid van hun
vriend tegenover zijn liefje; welke vertrouwelijke mededeelingen al
even spoedig gevolgd waren door ondubbelzinnige toespelingen om het
door den dichter gegeven voorbeeld na te volgen.</p>
<p>&bdquo;Wanneer het namelijk nog acht dagen zoo duurt,&rdquo; zeide
Musette en trok daarbij aan de snor van Marcel, &bdquo;dan zal ik me
verplicht zien een broek van je te leenen, wanneer ik uit wil
gaan.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik moet nog vijftien francs van een solide firma
hebben,&rdquo; antwoordde Marcel; &bdquo;zoodra ik die som krijg, zal
ik een vijgeblad naar de nieuwste mode voor je koopen.&rdquo;
<span class="pagenum">[<a id="pb236" href="#pb236" name="pb236">236</a>]</span></p>
<p>&bdquo;En wat krijg ik?&rdquo; vroeg Ph&eacute;mie aan Schaunard.
&bdquo;Mijn <span class="ex">peigne noir</span> (zij kon het woord
peignoir niet uitspreken) valt aan flarden.&rdquo;</p>
<p>Schaunard vischte drie sous uit zijn vestjeszak op en gaf die aan
zijn ma&icirc;tresse met de woorden:</p>
<p>&bdquo;Hier kan je naald en draad voor koopen. Naai daar je
<span class="ex">peigne noir</span> maar mee, dat zal je kennis
vermeerderen en je tevens aangenaam bezig houden: <span class="ex">utile dulci</span>.&rdquo;</p>
<p>Toch kwamen in een zeer in het geheim gehouden bijeenkomst Marcel en
Schaunard met Rodolphe overeen, dat ieder van zijn kant zou trachten de
rechtmatige ijdelheid van hun vriendinnetjes te bevredigen.</p>
<p>&bdquo;Een kleinigheid maakt die arme kinderen al mooi,&rdquo; had
Rodolphe gezegd; &bdquo;maar die kleinigheid moeten zij dan ook hebben.
Sedert eenigen tijd gaat het met de schoone kunsten en de litteratuur
zeer naar wensch; we verdienen bijna even veel als
pakjesdragers.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is zoo,&rdquo; antwoordde Marcel, &bdquo;ik heb niet te
klagen: de schoone kunsten verheugen zich in een ongekenden bloei; je
zoudt bijna denken in den tijd van Leo X te leven.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is waar ook,&rdquo; viel Rodolphe hem in de rede,
&bdquo;Musette heeft mij verteld, dat je de laatste acht dagen &rsquo;s
morgens vroeg al weggaat en pas met het vallen van den avond thuiskomt.
Heb je werkelijk zooveel te doen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Een prachtig werk, mijn waarde! M&eacute;dicis heeft het mij
bezorgd. Ik maak n.l. in de kazerne Ave Maria de portretten van
achttien grenadiers tegen gemiddeld 6 francs per stuk, met een
&eacute;&eacute;njarige garantie voor de gelijkenis, net als bij
horloges. Ik hoop het heele regiment tot klant te krijgen. Het was
juist mijn voornemen Musette weer eens op te tuigen, zoodra
M&eacute;dicis mij betaald heeft, want met hem heb ik gecontracteerd,
niet met de modellen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En wat mij betreft,&rdquo; zeide Schaunard langs zijn
<span class="pagenum">[<a id="pb237" href="#pb237" name="pb237">237</a>]</span>neus weg, &bdquo;ik heb, al zou je het niet
zeggen, tweehonderd francs ergens liggen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Laat ze dan voor den donder opstaan!&rdquo; riep
Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Binnen een paar dagen hoop ik ze bij den bankier te gaan
halen,&rdquo; ging Schaunard verder; &bdquo;en ik wil het voor jullie
niet onder stoelen en banken steken, dat het mijn plan is om, wanneer
ik ze in ontvangst genomen heb, aan enkele van mijn hartstochten den
vrijen teugel te laten. Bij den uitdrager hier vlak naast hangen n.l.
een nangkin rok en een jachthoren, die me reeds lang de oogen
uitsteken. Die zal ik me zeker zelf cadeau doen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar,&rdquo; vroegen Marcel en Rodolphe tegelijk, &bdquo;waar
hoop je dat reusachtige kapitaal vandaan te krijgen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Luistert, heeren,&rdquo; zeide Schaunard, terwijl hij met een
ernstig gezicht tusschen zijn twee vrienden ging zitten; &bdquo;we
behoeven elkaar niet te verhelen, dat we, voor we lid van het Instituut
en belastingplichtig worden, nog een aardig stukje roggebrood zullen
moeten naar binnen werken, en het dagelijksch brood is moeilijk te
verdienen. Bovendien zijn we niet alleen; waar de hemel ons met een
liefderijk hart geschapen heeft, heeft ieder van ons zijn tweede ik
gekozen, om zijn lot met haar te deelen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Waar natuurlijk een niet op gevallen is,&rdquo; viel Marcel
hem in de rede.</p>
<p>&bdquo;Nu is het,&rdquo; ging Schaunard voort, &bdquo;zelfs al
betracht je de grootste zuinigheid, beslist onmogelijk, wanneer je
niets hebt, nog wat over te leggen, vooral niet wanneer je honger
altijd grooter is dan de schaal.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Waar wil je eigenlijk op neer komen?&rdquo; vroeg
Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Hierop&rdquo;, antwoordde Schaunard, &bdquo;dat wij in onzen
tegenwoordigen toestand al heel verkeerd zouden doen, om onzen neus op
te halen, wanneer er zich, zelfs buiten het gebied van onze kunst, een
gelegenheid voordoet, <span class="pagenum">[<a id="pb238" href="#pb238" name="pb238">238</a>]</span>om een cijfer te zetten voor de
nul, die ons maatschappelijk kapitaal vertegenwoordigt.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hei, hei!&rdquo; zeide Marcel, &bdquo;wien van ons kan jij
verwijten, dat hij zijn neus ophaalt? Heb ik, hoe groot schilder ik
mettertijd ook zal zijn, er niet in toegestemd mijn penseel te offeren
aan een schilderachtige reproductie van Fransche krijgers, die mij van
hun zakgeld betalen? Ik zou zoo denken, dat ik niet aarzel af te dalen
van den ladder van mijn toekomstige grootheid!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En ik dan?&rdquo; zeide op zijn beurt Rodolphe; &bdquo;weet
je niet, dat ik sinds veertien dagen aan een
medisch-chirurgisch-osanorisch gedicht bezig ben voor een beroemden
tandarts, die mijn inspiratie subsidieert met vijftien sous voor een
dozijn Alexandrijnen, dat is iets meer dan voor een dozijn oesters?
.... En toch schaam ik me daar niet voor; voor ik mijn Muze werkeloos
zou laten, zou ik nog liever het adresboek van Parijs op rijm brengen.
Wanneer je een lier hebt, dan moet je die, duivels nog toe, gebruiken
ook .... En bovendien heeft Mimi hard schoenen noodig.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dan zult ge mij er niet hard om vallen, wanneer je hoort, uit
welken bron de Pactolus, waarvan ik een overstrooming verwacht,
ontsprongen is.&rdquo;</p>
<p>De geschiedenis van Schaunards tweehonderd francs was de
volgende:</p>
<p>Een dag of veertien geleden was hij binnengeloopen bij een
muziekuitgever, die hem beloofd had hem bij zijn klanten muzieklessen
of een plaats als pianist te bezorgen.</p>
<p>&bdquo;Bliksems<span class="corr" id="xd20e5723" title="Bron: &rdquo;,">,&rdquo;</span> zeide de uitgever, toen hij hem binnen
zag komen, &bdquo;u komt als geroepen. Er is mij juist vandaag om een
pianist gevraagd. Het is een Engelschman. Ik geloof, dat hij goed
betalen zal .... Bent u werkelijk een goed pianist?&rdquo;</p>
<p>Schaunard dacht, dat een bescheiden optreden hem in <span class="pagenum">[<a id="pb239" href="#pb239" name="pb239">239</a>]</span>de
achting van zijn uitgever zou kunnen doen dalen. Een musicus, vooral
een pianist, en bescheiden .... dat is een weinig voorkomende
combinatie. Schaunard antwoordde dan ook met veel aplomb:</p>
<p>&bdquo;Ik ben een prima-pianist; als ik de tering, lange haren en
een zwarten rok had, zou ik op dit oogenblik even beroemd zijn als de
zon, en zoudt u, in plaats van aan mij achthonderd francs te vragen
voor het drukken der partituur van de &bdquo;Dood van de jonge
maagd&rdquo;, mij op uw knie&euml;n en in een zilveren schaal er
drieduizend komen aanbieden.</p>
<p>&bdquo;Doch hoe het zij,&rdquo; ging de kunstenaar voort, &bdquo;een
feit is het, dat, waar mijn vingers reeds tien jaar lang dwangarbeid op
de toetsen verrichten, ik het ivoor en de kruisen vrij goed weet te
behandelen.&rdquo;</p>
<p>De persoon, tot wien Schaunard verwezen werd, was een Engelschman,
Mr. Birn&rsquo;n geheeten. De musicus werd het eerst in ontvangst
genomen door een blauwen <span class="corr" id="xd20e5736" title="Bron: akei">lakei</span>, die hem aan een groenen lakei overhandigde,
welke op zijn beurt hem weer overgaf aan een zwarten lakei, die hem in
een salon bracht, waar hij een eilandbewoner tegenover zich zag, die in
de houding van een spleenlijder, waardoor hij aan Hamlet deed denken,
peinzend over de nietswaardigheid van ons bestaan, in een fauteuil
weggedoken zat. Juist wilde Schaunard het doel van zijn komst
uiteenzetten, toen doordringende kreten zich lieten hooren en hem de
woorden afsneden. Dit vreeselijke gekrijsch, dat je trommelvlies bijna
deed scheuren, werd uitgestooten door een papegaai, die op het balcon
van de benedenverdieping op zijn stok zat.</p>
<p>&bdquo;O, deze beest, deze beest!&rdquo; jammerde de Engelschman,
die uit zijn fauteuil opsprong. &bdquo;Hij zal doen sterven
mij.&rdquo;</p>
<p>En op hetzelfde oogenblik begon de vogel zijn repertoire af te
krijschen, dat veel uitgebreider was dan dat van gewone papegaaien.
Schaunard bleef stom verbaasd <span class="pagenum">[<a id="pb240"
href="#pb240" name="pb240">240</a>]</span>staan, toen hij het dier, op
bevel van een vrouwelijke stem, de eerste verzen van het verhaal van
Th&eacute;ramène<a class="noteref" id="xd20e5746src" href="#xd20e5746" name="xd20e5746src">1</a> met de intonaties, die op het
Conservatoire geleerd worden, hoorde voordragen.</p>
<p>Deze papegaai was de lieveling van een actrice, wier boudoir
toentertijd zeer gezocht was. Het was een van die vrouwen, welke,
zonder dat men weet waarom of hoe, op den turf der galanterie tot
waanzinnige prijzen genoteerd zijn en wier naam op de menu&rsquo;s van
vrijgezellensoupers staat, waar zij als levend dessert dienst doen. In
onzen tijd staat het voor een Christen &bdquo;gekleed&rdquo; om gezien
te worden in het gezelschap van zulke heidinnen, die dikwijls niets
antieks hebben behalve haar geboortebewijs. Wanneer zij knap zijn, zit
er per slot van rekening nog zooveel kwaad niet bij: het ergste, dat je
riskeert, is dat je eens op stroo moet slapen, omdat je haar een
palissanderhouten ameublement gegeven hebt. Maar wanneer ze haar
schoonheid bij het ons in parfumeriewinkels koopen en deze niet bestand
is tegen drie druppels water op een lapje, wanneer haar geestigheid
ophoudt bij een caf&eacute;-chantant-couplet en haar talent zetelt in
de hand van een claqueur, dan is het bijna onbegrijpelijk hoe menschen
van stand, die soms geest, een naam en een nieuw-modisch pak hebben,
zich uit liefde tot het laag-bij-den-grondsche zoo laten medeslepen,
dat zij schepsels, die hun huisknecht niet als liefje zou willen
hebben, tot een mode-voorwerp verheffen.</p>
<p>De hier bedoelde actrice nu behoorde tot die modeschoonheden. Zij
noemde zich Dolorès en gaf zich uit voor een Spaansche, hoewel
zij geboren was in het Parijsche Andalusi&euml;, dat de rue
Coquenard<a class="noteref" id="xd20e5756src" href="#xd20e5756" name="xd20e5756src">2</a> heet. Ofschoon de <span class="pagenum">[<a id="pb241" href="#pb241" name="pb241">241</a>]</span>afstand tusschen de
rue Coquenard en de rue de Provence slechts tien minuten bedraagt, had
zij toch zeven &agrave; acht jaar noodig gehad om dien weg af te
leggen. Haar voorspoed was toegenomen in denzelfden mate als haar
schoonheid afgenomen was. Zoo had zij op den dag, dat zij haar eersten
valschen tand liet inzetten, &eacute;&eacute;n paard, en den dag, dat
zij een tweeden een buurman gaf, twee paarden. Thans leefde zij op zeer
grooten voet, woonde in een paleis, gaf op de wedrennen te Longchamp de
mode aan en organiseerde bals, waarop geheel Parijs tegenwoordig was,
d.w.z. het geheele Parijs van die dames: de nietsdoende hovelingen van
de <span class="corr" id="xd20e5761" title="Bron: lichtzinnnigheid">lichtzinnigheid</span> en van het schandaal,
de lansquenetspelers en paradoxenjagers; zij, die met ledige hoofden
rondboemelen en hun eigen tijd en die van anderen verspillen; de bravi
der ontucht, de valsche adel, de ridders van geheimzinnige orden, die
geheele bohème, waarvan men niet weet vanwaar zij komt en waar
zij heen gaat; al die slechtbefaamde en beruchte schepsels; al die
Eva&rsquo;s-dochteren, welke vroeger de lichaamsvrucht van haar moeder
op een stalletje verkochten en deze nu in elegante boudoirs te koop
aanbieden; dat geheele van de wieg tot het graf in het vuil wentelende
ras, dat men bij de premières vindt met Golconda op het
voorhoofd en Tibet op de schouders, en waarvoor toch de eerste
viooltjes der lente en de eerste liefde der jonge mannen bloeien. Al
die menschen, welke de couranten <span class="ex">tout Paris</span>
noemen, verkeerden in de salons van mademoiselle Dolorès, de
meesteres van de bovenbedoelde papegaai.</p>
<p>Deze vogel, dien zijn oratorische talenten in den geheelen wijk
beroemd gemaakt hadden, was langzamerhand de schrik der naaste buren
geworden. Van zijn stang op het balcon maakte hij een tribune, vanwaar
hij van &rsquo;s morgens vroeg tot &rsquo;s avonds laat eindelooze
redevoeringen <span class="pagenum">[<a id="pb242" href="#pb242" name="pb242">242</a>]</span>hield. Enkele met zijn meesteres bevriende
journalisten hadden hem een paar parlementaire spreekwijzen geleerd,
waardoor het dier buitengewoon sterk in de suikerquaestie was. Hij
kende het repertoire der actrice van buiten en declameerde het
z&ograve;&ograve; goed, dat hij in geval van ziekte desnoods haar
rollen zou kunnen opnemen. Daar deze bovendien een polyglotte in haar
gevoelens was en uit alle oorden der wereld bezoeken ontving, sprak de
papegaai alle talen en ging zich soms in alle idiomen te buiten aan
vloeken en verwenschingen, welke den schippersknechts, aan wie
Vert-Vert<a class="noteref" id="xd20e5771src" href="#xd20e5771" name="xd20e5771src">3</a> zijn al te geavanceerde opvoeding te danken had,
het schaamrood naar de wangen gejaagd zoude hebben. Het gezelschap van
dien vogel, dat de eerste tien minuten leerzaam en amusant kon zijn,
werd een ware kwelling, wanneer het langer duurde. De buren hadden
reeds meermalen geklaagd, doch de actrice had er geen oor voor gehad.
Twee of drie huurders, eerzame familievaders, hadden in hun
verontwaardiging over de lichte zeden der actrice, waarin de
indiscreties van den papegaai ze had ingewijd, zelfs hun huur opgezegd
aan den huiseigenaar, dien Dolorès in zijn zwakke zijde had
weten te tasten.</p>
<p>De Engelschman, bij wien we Schaunard hebben zien binnenkomen, had
drie maanden lang geduld geoefend.</p>
<p>Op een goeden dag echter hulde hij zijn woede, die eindelijk
uitgebarsten was, onder een rok en witte das en liet zich met al de
plichtplegingen, die noodig zijn om te Windsor bij koningin Victoria
voor den handkus te worden toegelaten, bij mademoiselle Dolorès
aanmelden. <span class="pagenum">[<a id="pb243" href="#pb243" name="pb243">243</a>]</span></p>
<p>Toen deze hem zag binnenkomen, dacht zij eerst, dat het
Hoffmann<a class="noteref" id="xd20e5781src" href="#xd20e5781" name="xd20e5781src">4</a> in zijn kostuum van lord Spleen was, en noodigde
hem, daar zij een collega goed wilde ontvangen, uit bij haar te blijven
d&eacute;jeuneeren. De Engelschman echter antwoordde in een Fransch,
dat een Spaansche r&eacute;fugi&eacute; hem in vijf-en-twintig lessen
geleerd had, met den grootsten ernst:</p>
<p>&bdquo;Ik neem aan uw uitnoodiging op voorwaarde, dat wij zullen
opeten dien .... vreeselijken vogel,&rdquo; en hij wees op de kooi van
den papegaai, die reeds den eilandbewoner in hem geroken had en hem met
het &bdquo;God save the King&rdquo; begroette.</p>
<p>Dolorès dacht, dat de Engelschman gekomen was, om haar voor
den gek te houden, en wilde juist een heftig antwoord geven, toen Mr.
Birn&rsquo;n eraan toevoegde:</p>
<p>&bdquo;Daar ik ben zeer rijk, ik vogel wel koopen wil.&rdquo;</p>
<p>Dolorès antwoordde, dat zij zeer gehecht was aan het dier en
het niet in de handen van een ander wilde zien overgaan.</p>
<p>&bdquo;O, ik wil het ook niet hebben in mijne handen, maar onder
mijne voeten!&rdquo; zeide de Engelschman en liet den hak van zijn
laarzen zien.</p>
<p>Dolorès beefde van woede en wilde in verontwaardiging
losbarsten, toen zij aan den vinger van den Engelschman een ring zag,
waarvan de diamant misschien wel een rente van vijf-en-twintighonderd
francs vertegenwoordigde. Die ontdekking werkte als een stortbad op
haar woede. Zij bedacht, dat het niet verstandig zou zijn het aan den
stok te krijgen met een man, die vijftigduizend francs aan zijn pink
droeg.</p>
<p>&bdquo;Goed, mijnheer!&rdquo; zeide zij dan ook; &bdquo;als de arme
Coco u last veroorzaakt, zal ik hem in de achterkamer zetten; op die
manier zult u hem niet meer kunnen hooren.&rdquo;</p>
<p>Het gezicht van den Engelschman helderde eenigszins op. <span class="pagenum">[<a id="pb244" href="#pb244" name="pb244">244</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Maar toch,&rdquo; zeide hij en liet nogmaals zijn schoenen
zien, &bdquo;zou ik liever ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wees maar niet bang,&rdquo; viel Dolorès hem in de
rede; &bdquo;van de plek, waar ik hem zetten zal, kan hij milord
onmogelijk lastig vallen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O, ik niet ben milord .... ik enkel ben esquire.&rdquo;</p>
<p>Toen echter Mr. Birn&rsquo;n zich, na een stijve buiging gemaakt te
hebben, wilde terugtrekken, nam Dolorès, die haar belangen onder
alle omstandigheden in het oog hield, van een hoektafeltje een klein
pakje en zeide:</p>
<p>&bdquo;Mijnheer, vanavond wordt in den * * * Schouwburg mijn
benefice-voorstelling gegeven. Ik moet in drie stukken optreden. Zoudt
u mij willen toestaan u een paar loges aan te bieden. De prijs der
plaatsen is slechts weinig verhoogd.&rdquo;</p>
<p>En met die woorden drukte zij den eilandbewoner een tiental
loge-biljetten in de hand.</p>
<p>&bdquo;Nu ik zoo bereidwillig geweest ben hem een dienst te
bewijzen,&rdquo; dacht zij bij zichzelf, &bdquo;is het voor hem, als
hij tenminste een welopgevoed iemand is, onmogelijk mij dit te
weigeren; en wanneer hij mij in mijn rood costuum ziet .... je kan
nooit weten .... we wonen zoo vlak naast elkaar .... de diamant, dien
hij aan zijn pink draagt, is de voorhoede van een millioen. Nou ja, hij
is wel leelijk en erg vervelend, maar dat zal mij gelegenheid geven om
zonder zeeziekte naar Londen te gaan.&rdquo;</p>
<p>Nadat de Engelschman de toegangsbewijzen in zijn zak gestoken had,
liet hij zich het doel, waarvoor zij bestemd waren, nog eens verklaren
en vroeg dan naar den prijs.</p>
<p>&bdquo;De loge kost zestig francs en u hebt er tien .... Maar het
heeft geen haast,&rdquo; voegde Dolorès eraan toe, toen zij zag,
dat de Engelschman zijn portefeuille voor den dag wilde halen;
&bdquo;ik hoop, dat u, als buurman, mij van tijd tot tijd wel een
bezoek zult brengen.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb245" href="#pb245" name="pb245">245</a>]</span></p>
<p>Doch Mr. Birn&rsquo;n antwoordde:</p>
<p>&bdquo;Ik niet houd van zaken op crediet;&rdquo; en hij nam een
billet van duizend francs uit zijn zak, legde het op tafel en stak de
toegangsbewijzen in zijn portefeuille.</p>
<p>&bdquo;Ik zal u teruggeven,&rdquo; zeide Dolorès en opende
een kastje, waarin zij haar geld bewaarde.</p>
<p>&bdquo;O, neen,&rdquo; zeide de Engelschman; &bdquo;dat is
drinkgeld,&rdquo; en hij ging heen, Dolorès, die door die
woorden met stomheid geslagen was, alleen latend.</p>
<p>&bdquo;Drinkgeld!&rdquo; riep zij uit, toen zij haar spraak
teruggekregen had. &bdquo;Wat een lomperd! Ik zal hem zijn geld
teruggeven.&rdquo;</p>
<p>Doch deze grofheid van Mr. Birn&rsquo;n had slechts de opperhuid van
haar trots gekwetst; bij nadere overweging werd zij kalmer; zij bedacht
zich, dat twintig louis d&rsquo;or toch een aardig sommetje vormden, en
dat zij vroeger voor heel wat minder geld veel meer had moeten
slikken.</p>
<p>&bdquo;Ach wat,&rdquo; zeide zij tot zichzelf; &bdquo;je moet niet
zoo trotsch zijn. Niemand heeft mij gezien en vandaag komt juist mijn
waschvrouw. En bovendien radbraakt die Engelschman onze taal zoo, dat
hij misschien wel gedacht heeft mij een complimentje te
maken.&rdquo;</p>
<p>En vroolijk deed Dolorès haar twintig louis achter slot en
grendel. Doch na de voorstelling kwam zij woedend thuis. Mr.
Birn&rsquo;n had de toegangsbewijzen niet gebruikt en de tien loges
waren leeg gebleven.</p>
<p>Toen zij dan ook om half een het tooneel betrad, las de ongelukkige
beneficiante op het gezicht van haar
coulissen-&bdquo;vriendinnen&rdquo; heel duidelijk, hoe zij zich
verkneukelden, dat de zaal zoo leeg was.</p>
<p>Zij hoorde zelfs, hoe een vriendelijke collega, terwijl zij op de
leege loges wees, tot een andere zeide:</p>
<p>&bdquo;Die arme Dolorès heeft een leeg huis.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;In de loges zit bijna niemand.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En in het orkest geen kip!&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb246" href="#pb246" name="pb246">246</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Lieve Hemel; haar naam op het affiche werkt als een
luchtpomp.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En dan nog zoo verwaand, om de prijzen te
verhoogen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Een mooie benefiet. Ik wed, dat de recette in een spaarpot of
in een hiel van een kous kan.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Daar is ze met haar fameus costuum met rood fluweelen
linten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zij ziet er uit als een gekookte kreeft.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hoeveel heb jij met je laatste benefiet gemaakt?&rdquo; vroeg
een der actrices aan haar vriendin. &bdquo;Ik heb slechts zes francs
overgehouden; de rest heeft mijn modiste genomen. Als ik niet bang was
voor winterkloven, dan zou ik naar St. Petersburg gaan.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat? Nog geen dertig jaar en dan wil je al naar Rusland
gaan!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat zal ik je zeggen? En is jouw benefiet gauw?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Over veertien dagen. Ik heb al voor duizend daalders
verkocht, ongerekend de cadetten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Kijk eens, de stalles loopen leeg.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Omdat Dolorès zingt.&rdquo;</p>
<p>Inderdaad bracht Dolorès, even rood als haar kostuum, haar
niet aan te hooren coupletten eruit. Toen zij met groote moeite het
slot bereikt had, werden haar twee bloemruikers toegeworpen door twee
vriendinnen (eveneens actrices), die zich over haar baignoire heen
bogen en riepen:</p>
<p>&bdquo;Bravo, Dolorès!&rdquo;</p>
<p>Men kan zich voorstellen hoe woedend zij was. Zoodra zij op haar
kamer kwam, opende zij, hoewel het midden in den nacht was, het raam en
maakte Coco wakker, die op zijn beurt Mr. Birn&rsquo;n weer wekte, die
in vol vertrouwen op het woord der actrice was gaan slapen.</p>
<p>Van dien dag af was de oorlog tusschen de actrice en den Engelschman
uitgebroken: een oorlog op leven en dood, een oorlog zonder
wapenstilstand of rust, waarin <span class="pagenum">[<a id="pb247"
href="#pb247" name="pb247">247</a>]</span>de beide betrokken deelnemers
voor geen kosten of moeiten terugdeinsden. De papegaai, die door
Dolorès diensovereenkomstig opgeleid werd, had een ernstige
studie gemaakt van de tale Albions en braakte nu den geheelen dag door
met zijn scherpste faussettonen vloeken tegen zijn buurman uit. Dat was
inderdaad iets onverdragelijks. Dolorès zelf leed eronder, maar
zij hoopte dat dit Mr. Birn&rsquo;n binnen enkele dagen tot den aftocht
zou dwingen: dat toch was het doel, dat haar eigenliefde zich gesteld
had. De eilandbewoner van zijn kant had allerlei middelen uitgedacht om
zich te wreken. Om te beginnen had hij in zijn salon een
trommel-academie gesticht, maar de commissaris van politie had daarover
zijn <span class="ex">veto</span> uitgesproken. Toen had hij, met den
dag vindingrijker wordend, een schietbaan voor pistool aangelegd;
dagelijks verschoten zijn bedienden minstens vijftig schijven. Weer
kwam de commissaris tusschenbeide en maakte hem opmerkzaam op een
artikel uit de politieverordening, waarbij het gebruik van vuurwapen in
bewoonde huizen strafbaar gesteld was. Mr. Birn&rsquo;n liet het vuren
dus staken. Maar acht dagen later merkte mademoiselle Dolorès
dat het in haar appartementen regende. Ten gevolge daarvan stelde de
huiseigenaar een onderzoek in bij Mr. Birn&rsquo;n, dien hij aantrof
juist op het oogenblik, dat hij op het punt stond een zeebad te nemen
in zijn salon. De wanden van dit vrij groote vertrek waren n.l. in de
rondte met zinken platen bekleed; alle deuren waren toegespijkerd; en
in dat ge&iuml;mproviseerde bassin had men in een honderd drachten
water een vijfhonderd centenaars zout vermengd. Het was een echte
Oceaan in het klein. Niets ontbrak eraan, zelfs de visschen niet. Door
een in het bovenpaneel van de middendeur aangebrachte opening kon men
in dit zeetje afdalen en Mr. Birn&rsquo;n nam op die wijze dagelijks
een bad. Na korten tijd begon men in den wijk de werkingen van eb
<span class="pagenum">[<a id="pb248" href="#pb248" name="pb248">248</a>]</span>en vloed waar te nemen, terwijl mademoiselle
Dolorès een halven duim water in haar slaapkamer had staan.</p>
<p>De huisheer werd woedend en dreigde Mr. Birn&rsquo;n met een proces
tot schadevergoeding voor de in zijn pand aangerichte verwoesting.</p>
<p>&bdquo;Ik dan niet heb het recht in mijn huis mij te
baden?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen, mijnheer!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Als ik niet heb het recht, dan goed,&rdquo; zeide de
Engelschman vol eerbied voor de wet van het land, waarin hij leefde.
&bdquo;Het is jammer, ik amuseerde zoo mij.&rdquo;</p>
<p>En denzelfden avond nog gaf hij order zijn Oceaan te laten
leegloopen. Het was inderdaad hoog tijd: op den vloer had zich reeds
een oesterbank gevormd.</p>
<p>Doch daarom had Mr. Birn&rsquo;n den strijd niet opgegeven;
integendeel hij zocht naar een wettig middel tot voortzetting van dezen
zeldzamen oorlog, die het onderwerp van gesprek uitmaakte van geheel
Parijs, want de tijding van dit avontuur had zich spoedig in de
schouwburg-foyers en andere openbare plaatsen verspreid. Het was dus
voor Dolorès een eere-zaak om als overwinnares uit dezen strijd,
die reeds tot verschillende weddenschappen aanleiding gegeven had, te
voorschijn te treden.</p>
<p>Mr. Birn&rsquo;n was toen op het denkbeeld van den piano gekomen.
Dat was zoo&rsquo;n kwaad denkbeeld niet: het nietswaardigste van alle
instrumenten was zonder twijfel in staat den strijd aan te binden tegen
den nietswaardigsten van alle vogels. Zoodra dat goede denkbeeld bij
hem opgekomen was, had de Engelschman zich gehaast het ten uitvoer te
brengen. Hij had een piano gehuurd en daarbij een pianist gevraagd. Die
pianist nu was, zooals men zich herinneren zal, onze vriend Schaunard.
De Engelschman wijdde hem dadelijk in alle hem door den papegaai van
zijn buurvrouw aangedane martelingen in en stelde hem ook in kennis met
alles wat hij reeds geprobeerd had om de actrice tot overgave te
dwingen. <span class="pagenum">[<a id="pb249" href="#pb249" name="pb249">249</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Maar <span class="corr" id="xd20e5908" title="Bron: mylord">milord</span>,&rdquo; zeide Schaunard; &bdquo;er bestaat
toch een heel eenvoudig middel om dat beest uit den weg te ruimen;
peterselie. Alle scheikundigen zijn het volkomen eens, dat deze
soepplant Pruisisch zuur voor die dieren is; strooi dus wat fijngehakte
peterselie op uw tapijten en laat die uit het raam boven de kooi van
Coco uitkloppen: hij zal daar even zeker aan sterven als wanneer hij te
dineeren gevraagd was bij paus Alexander VI.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Daar ik wel aan heb gedacht,&rdquo; antwoordde Mr.
Birn&rsquo;n, &bdquo;maar de dier wordt bewaakt; de piano is
zekerder.&rdquo;</p>
<p>Schaunard, die den Engelschman in den beginne niet begreep, keek hem
verwonderd aan.</p>
<p>&bdquo;Luister eens wat ik bedacht heb. De comediante en haar dier
slapen tot &rsquo;s middags twaalf uur. Volg nu goed mijn redeneering
..... Ik van plan ben haar te storen in haar slaap. De wet van dit land
mij toestaat te maken muziek van den ochtend tot den avond. Begrijpt u,
wat ik verwacht van u?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar de actrice zal het heusch niet zoo onaangenaam vinden om
mij den geheelen dag piano te hooren spelen, en dat nog wel
gratis,&rdquo; meende Schaunard. &bdquo;Ik ben een eerste klas pianist
en wanneer ik tering had .....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ho, ho!&rdquo; viel de Engelschman hem in de rede; &bdquo;ik
u ook niet zeg te maken goede muziek. U moet maar slaan op het
instrument. Zoo bijvoorbeeld .....&rdquo; en Mr. Birn&rsquo;n probeerde
een gamma te spelen; &bdquo;en altijd hetzelfde, altijd hetzelfde,
meedoogenloos, mijnheer de muzikant, altijd weer de gamma. Ik weet wat
van geneeskunde, dat maakt krankzinnig. Zij zullen daar beneden
krankzinnig worden, daarop ik reken. Neem plaats aan het instrument,
mijnheer; ik betalen zal u goed.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dit nu,&rdquo; zeide Schaunard, die al de bijzonderheden,
welke men hierboven gelezen heeft, verteld had; &bdquo;dit nu is sedert
veertien dagen mijn bezigheid: een gamma en niets dan diezelfde gamma
van &rsquo;s ochtends vijf uur tot <span class="pagenum">[<a id="pb250"
href="#pb250" name="pb250">250</a>]</span>&rsquo;s avonds. Het behoort,
strikt genomen, niet tot de ernstige kunst; maar <span class="corr" id="xd20e5925" title="Bron: wet">wat</span> kan ik eraan doen, kinderen?
De Engelschman betaalt voor het lawaaimaken tweehonderd francs per
maand; je moet wel een beul voor je eigen lichaam zijn, om zoo&rsquo;n
buitenkansje van de hand te wijzen. Ik heb het aangenomen en over een
paar dagen ga ik naar de bank om het salaris voor de eerste maand te
halen.&rdquo;</p>
<p>Aan het slot van die wederkeerige vertrouwelijke mededeelingen
besloten de drie vrienden dit gelijktijdige binnenkomen van looddeelen
te gebruiken, om de <span class="corr" id="xd20e5931" title="Bron: gerecht vaardigde">gerechtvaardigde</span> coquetterie van hun
vriendinnetjes te bevredigen en haar het voorjaarscostuum te geven,
waarnaar zij zoo vurig verlangden. Bovendien spraken zij af, dat
degene, die het eerst zijn geld krijgen zou, wachten <span class="corr"
id="xd20e5934" title="Bron: mosst">moest</span> tot bij de andere
dezelfde blijde gebeurtenis plaats gehad zou hebben, om op die manier
de inkoopen gemeenschappelijk te doen en de dames Mimi, Musette en
Ph&eacute;mie gelijktijdig het genoegen te laten smaken zich &bdquo;in
een nieuwe huid te steken&rdquo;, zooals Schaunard het noemde.</p>
<p>Twee of drie dagen na deze geheime bijeenkomst opende Rodolphe de
rij, zijn osanorisch gedicht was betaald; hij woog tachtig francs
zwaarder. Nog twee dagen later had Marcel van M&eacute;dicis het
honorarium voor achttien korporaalsportretten &agrave; zes francs
ontvangen.</p>
<p>&bdquo;Het is net, of ik goud zweet,&rdquo; zeide de dichter.</p>
<p>&bdquo;Ik heb precies hetzelfde gevoel,&rdquo; antwoordde Marcel.
&bdquo;Als Schaunard nog lang talmt, zal ik onmogelijk mijn rol van
anonymen Croesus verder kunnen spelen.&rdquo;</p>
<p>Maar den volgenden dag reeds zagen de boh&eacute;miens Schaunard in
een prachtig goudgeel nangkin jaquette thuiskomen.</p>
<p>&bdquo;Goede God!&rdquo; riep Ph&eacute;mie, die door het zien van
haar zoo elegant gebonden minnaar verblind werd; &bdquo;waar heb jij
die jas gevonden?&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb251" href="#pb251" name="pb251">251</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Tusschen mijn papieren,&rdquo; antwoordde de gammakunstenaar,
terwijl hij zijn vrienden een wenk gaf, om hem te volgen.</p>
<p>&bdquo;Ik heb het,&rdquo; zeide hij, toen zij alleen waren;
&bdquo;daar heb je het zaakje,&rdquo; en hij liet een handvol
goudstukken zien.</p>
<p>&bdquo;Voorwaarts, marsch dan!&rdquo; riep Marcel uit; &bdquo;laten
we de magazijnen gaan plunderen! Wat zal Musette in haar schik
zijn!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En Mimi dan!&rdquo; voegde Rodolphe eraan toe. &bdquo;Nou
vooruit, ga je mee, Schaunard?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Laat ik nog even op &eacute;&eacute;n ding wijzen!&rdquo;
antwoordde de gammakunstenaar. &bdquo;Wanneer we de dames overladen met
de duizend luimen der mode, begaan we misschien een dwaasheid. Denkt
eens goed na. Zijn jullie niet bang, dat, als zij op de platen uit de
<span class="ex">Echarpe d&rsquo;Iris</span> gelijken, al die pracht en
praal een verderfelijken invloed op haar karakter zal uitoefenen? En
past het bovendien jongemannen, zooals wij zijn, de vrouwen zoo te
behandelen, alsof wij afgeleefde en gerimpelde grijsaards waren? Ik zeg
dit niet, omdat ik geen veertien of achttien francs ervoor over heb, om
Ph&eacute;mie een nieuw costuum te geven, maar omdat ik bang ben, dat
zij mij niet meer zal willen groeten, als zij eenmaal een nieuwen hoed
heeft. En wat is ze knap, als ze alleen maar een bloem in haar haar
heeft. Wat zeg jij ervan?&rdquo; Deze vraag was gericht tot Colline,
die tijdens Schaunard&rsquo;s rede binnengekomen was.<a id="xd20e5961"
name="xd20e5961"></a></p>
<p>&bdquo;Ondank is de zoon der weldaad,&rdquo; zeide de wijsgeer.</p>
<p>&bdquo;En ook mogen jullie wel eens overwegen,&rdquo; ging Schaunard
voort, &bdquo;wat voor figuur jullie in je afgedragen pakken naast je
vriendinnetjes in haar elegante costuums zult maken. Je zult er uit
zien als haar kamermeisjes. Ik zeg dat niet voor mij,&rdquo; voegde
Schaunard er aan toe, terwijl hij in zijn nangkin rok een breede borst
zette, &bdquo;ik kan mij nu, Goddank, overal laten zien!&rdquo;</p>
<p>Niettegenstaande de oppositie van Schaunard werd <span class="pagenum">[<a id="pb252" href="#pb252" name="pb252">252</a>]</span>toch
besloten den volgenden dag alle bazars in de buurt ter wille van de
dames te plunderen.</p>
<p>En werkelijk kwamen den volgenden ochtend op hetzelfde uur, dat wij
in het begin van dit hoofdstuk mademoiselle Mimi heel verbaasd over de
afwezigheid van Rodolphe wakker hebben zien worden, de dichter en zijn
twee vrienden met een loopjongen uit de &bdquo;Twee Apen&rdquo; en een
modiste, die de stalen droegen, de trap naar hun kamer op. Schaunard,
die inmiddels den beroemden jachthoorn gekocht had, liep voorop en
blies de ouverture van &bdquo;De Karavaan.&rdquo;</p>
<p>Musette en Ph&eacute;mie, door Mimi, die in den entresol woonde,
geroepen, vlogen op het bericht, dat er hoeden en japonnen voor haar
gebracht werden, als een lawine de trap af. Bij het zien van al de
armzalige rijkdommen, die voor haar uitgestald lagen, werden de drie
vrouwen bijna dol van blijdschap. Mimi kreeg een aanval van overmoedige
vroolijkheid: zij sprong rond als een geit en zwaaide een dunne wollen
sjaal heen en weer. Musette was Marcel om den hals gevlogen en had in
iedere hand een klein groen laarsje, die zij als cymbalen tegen elkaar
sloeg. Ph&eacute;mie keek snikkend Schaunard aan en kon niets anders
uitbrengen dan de woorden:</p>
<p>&bdquo;O, mijn Alexander, mijn Alexander!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Bij haar is het gevaar niet groot, dat ze de geschenken van
Artaxerxes weigert,&rdquo; mompelde de wijsgeer Colline.</p>
<p>Toen de eerste vreugde wat geluwd, de keuze gemaakt en de rekeningen
betaald waren, zeide Rodolphe tot de drie dames, dat zij zorgen moesten
den volgenden ochtend haar costuums af te hebben.</p>
<p>&bdquo;We gaan naar buiten!&rdquo; zeide hij.</p>
<p>&bdquo;Dat is zoo moeilijk niet!&rdquo; riep Musette uit. &bdquo;Het
is niet voor het eerst, dat ik op &eacute;&eacute;n en denzelfden dag
een japon gekocht, geknipt, genaaid en aangetrokken heb. Wij zullen
klaar zijn, niet waar dames?&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb253" href="#pb253" name="pb253">253</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Natuurlijk!&rdquo; riepen Mimi en Ph&eacute;mie tegelijk
uit.</p>
<p>Dadelijk gingen zij aan het werk en de eerstvolgende zestien uur
gaven zij schaar en naald geen oogenblik rust.</p>
<p>De volgende dag was de eerste Mei. De Paaschklokken hadden reeds
eenige dagen tevoren de opstanding der lente ingeluid; en van alle
kanten kwam zij nu haastig en vroolijk aan; zij kwam, zooals het in het
Duitsche volkslied heet, als de jonge bruidegom, die den Meiboom onder
het venster van zijn geliefde gaat planten. Zij schilderde den hemel
blauw, de boomen groen en al het andere in mooie kleuren. Zij wekte de
zon, die in haar nevelbed sliep, het hoofd op de van sneeuw zwangere
wolken, die haar tot kussen dienden, en riep haar toe: &bdquo;Sta op,
vriendin, het is tijd! Hier ben ik! Vlug aan het werk! Trek zonder
talmen je mooi nieuw stralenkleed aan en laat je dadelijk op je balkon
zien, om mijn komst te melden!&rdquo;</p>
<p>Op dit verzoek was de zon inderdaad op weg gegaan en wandelde nu
trotsch en stralend als een hoveling rond. De zwaluwen, die van hun
pelgrimstocht naar het Oosten teruggekeerd waren, schoten pijlsnel door
de lucht, de meidoorn sierde de struiken met de sneeuw van zijn
bloesems; het viooltje doorgeurde het gras der bosschen, waarin men
reeds de vogels met een liederenboek onder de vleugels uit hun nest zag
komen. Het was inderdaad de lente, de echte lente der dichters en
verliefden, en niet de lente van Matthieu Laensberg,<a class="noteref"
id="xd20e5996src" href="#xd20e5996" name="xd20e5996src">5</a> een
leelijke lente met een rooden neus en door koude stijve <span class="pagenum">[<a id="pb254" href="#pb254" name="pb254">254</a>]</span>vingers, die den arme nog doet rillen aan het
hoekje van zijn haard, waarin de laatste vonken van zijn laatste
houtblok reeds lang uitgedoofd zijn. Zoele koeltjes golfden door de
heldere atmospheer en droegen de eerste geuren der naburige velden naar
de stad. De heldere, warme zonnestralen klopten tegen de vensterruiten
en zeiden tot den zieke: &bdquo;Doe open, wij zijn de
gezondheid!&rdquo; en tot het meisje, dat in haar dakkamertje voor haar
spiegel staat, die onschuldige eerste liefde der onschuldigen:
&bdquo;Doe open, opdat wij uw schoonheid beschijnen; wij zijn de
lenteboden; nu kunt ge je linnen pakje aantrekken, je stroohoed
opzetten en je mooie schoentjes gaan dragen: zie, de grasperken, waarop
gedanst wordt, tooien zich met nieuwe bloemen, en reeds lokken de
violen ten dans. Gegroet, gij schoone!&rdquo;</p>
<p>Toen de dichtstbijzijnde kerkklokjes het Angelus luidden, stonden
onze drie ijverige coquetten, die nauwelijks tijd hadden kunnen vinden,
om een paar uur te slapen, reeds voor haar spiegel, om een laatsten
onderzoekenden blik op haar nieuwe toiletjes te werpen.</p>
<p>Zij zagen er in haar gelijkkleurige costuums alle drie bekoorlijk
uit en op haar gezichtjes was duidelijk de bevrediging te lezen, die de
verwezenlijking van een lang gekoesterden wensch geeft.</p>
<p>Vooral Musette straalde van schoonheid.</p>
<p>&bdquo;Ik ben nog nooit zoo in mijn schik geweest,&rdquo; zeide zij
tot Marcel; &bdquo;het is net, alsof de goede God al het geluk, dat
voor mij bestemd is, in dit eene uur samengedrongen heeft, en ik ben
bang, dat er nu voor het vervolg niet veel meer overblijft. Maar kom,
wanneer er niet meer zijn zal, dan maken we het zelf. Wij hebben er een
goed recept voor,&rdquo; voegde zij er vroolijk aan toe, terwijl ze
Marcel een kus gaf.</p>
<p>Ph&eacute;mie had iets, dat haar hinderde.</p>
<p>&bdquo;Ik houd wel van het groen en de kleine vogels,&rdquo;
<span class="pagenum">[<a id="pb255" href="#pb255" name="pb255">255</a>]</span>zeide zij; &bdquo;maar buiten kom je niemand
tegen, zoodat niemand mijn mooien hoed en japon zal zien. Kunnen we
niet op den boulevard gaan picnicken?&rdquo;</p>
<p>Om acht uur werd de geheele straat door de fanfares van den
jachthoorn van Schaunard, die het signaal tot vertrek gaf, in rep en
roer gebracht. De buren kwamen aan het venster, om de boh&eacute;miens
voorbij te zien gaan. Colline, die van de partij was, sloot den stoet
met de parasols der dames onder zijn arm. Een uur later was het geheele
vroolijke troepje in Fontenay-aux-Roses.</p>
<p>Toen zij &rsquo;s avonds, aardig laat, thuiskwamen, verklaarde
Colline, die den geheelen dag de functies van schatbewaarder vervuld
had, dat zij zes francs vergeten hadden uit te geven, en legde dat
overschot op tafel.</p>
<p>&bdquo;Wat moeten we daarmee beginnen?&rdquo; vroeg Marcel.</p>
<p>&bdquo;Hoe zou je het vinden, als we er effecten voor
kochten?&rdquo; was Schaunard&rsquo;s antwoord. <span class="pagenum">[<a id="pb256" href="#pb256" name="pb256">256</a>]</span></p>
</div>
<div class="footnotes">
<hr class="fnsep">
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e5746" href="#xd20e5746src" name="xd20e5746">1</a></span>
Vergelijk Racine&rsquo;s <a class="pglink" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="http://www.gutenberg.org/ebooks/1977">Phèdre</a>, acte I,
scène I.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e5756" href="#xd20e5756src" name="xd20e5756">2</a></span> In de
Rue Coquenard ligt de kerk Notre-Dame-de-Lorette, wier naam overgegaan
is op de schoone zondaressen, die in deze straat wonen.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e5771" href="#xd20e5771src" name="xd20e5771">3</a></span> De
papegaai Vert-Vert is de held van een naar hem genoemd komisch epos van
Gresset. Opgevoed in een klooster te Nivers, was hij zoo deugdzaam en
vroom, dat zijn roem zich overal heen verbreidde en ook de nonnen in
een klooster te Nantes hem wenschten te hooren. Op een boot daarheen
gebracht, leerden de schippersknechts hem vloeken als een ketter, wat
bij de nonnen groote consternatie verwekte.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e5781" href="#xd20e5781src" name="xd20e5781">4</a></span>
Toespeling op Offenbach&rsquo;s operette <a class="pglink" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="http://www.gutenberg.org/ebooks/15915">Les contes
d&rsquo;Hoffmann.</a></p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e5996" href="#xd20e5996src" name="xd20e5996">5</a></span> Matthieu
Laensberg leefde omstreeks 1680 als canonicus in Luik en gaf een
kalender met weersvoorspellingen uit. Omstreeks 1840 aapten de
socialisten (Louis Blanc) in hun volkskalender de populaire taal van
den canonicus na om propaganda te maken voor revolutionnaire
doeleinden; hierdoor werd de naam in Frankrijk in grootere kringen
populair.</p>
</div>
</div>
<div id="ch18" class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 id="xd20e6026" class="label">Hoofdstuk XVIII.</h2>
<h2 class="main">De Mof van Francine.</h2>
<div class="div2"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">I</h3>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">Onder de echte boh&eacute;miens der echte
bohème heb ik indertijd een zekeren Jacques D.... gekend. Hij
was beeldhouwer en beloofde mettertijd een groot kunstenaar te zullen
worden. Doch zijn ellendige levensomstandigheden hebben hem niet den
tijd gelaten die beloften te houden. Hij stierf in Maart 1814, in het
hospitaal Saint-Louis, zaal Sainte-Victoire, bed 14, aan
uitputting.</p>
<p>Ik leerde Jacques kennen in het hospitaal, waarin ik zelf langen
tijd ziek gelegen had. Zooals ik reeds gezegd heb, stak er in Jacques
een groot kunstenaar, doch hij liet er zich volstrekt niet op
voorstaan. Gedurende de twee maanden, waarin ik hem bijna dagelijks
opzocht en hij zich in de armen van den dood wiegen voelde, heb ik hem
geen enkele maal hooren klagen, noch dat gelamenteer aanheffen, dat den
onbegrepen kunstenaar zoo belachelijk gemaakt heeft. Hij is gestorven
zonder eenige pose, met den vreeselijken grijns van de met den dood
strijdenden op het gelaat. Zijn dood doet me zelfs denken aan een der
afschuwelijkste scènes, die ik in dezen
caravans&eacute;rail<a class="noteref" id="xd20e6037src" href="#xd20e6037" name="xd20e6037src">1</a> van menschelijk lijden heb
medegemaakt. De vader, dien men met zijn overlijden in kennis gesteld
had, was het lijk komen opeischen en had een tijd <span class="pagenum">[<a id="pb257" href="#pb257" name="pb257">257</a>]</span>lang
afgedongen op de door de administratie ge&euml;ischte som van
zes-en-dertig francs. Ook voor den dienst in de kerk marchandeerde hij
z&oacute;&oacute; lang en z&oacute;&oacute; hardnekkig, dat men hem ten
slotte zes francs minder liet betalen. Toen men het lijk in de kist
wilde leggen, nam de ziekenoppasser het aan het hospitaal behoorende
laken weg en vroeg aan een der vrienden van den overledene om geld voor
het lijkkleed. De arme duivel, die geen sou bezat, ging dadelijk naar
Jacques&rsquo; vader, die in een opwelling van drift en woede vroeg, of
men hem nooit met rust zou laten.</p>
<p>Toen wierp de zuster, die dit afschuwelijke tooneel meemaakte, een
blik op het lijk en sprak de aangrijpend na&iuml;eve woorden:</p>
<p>&bdquo;Maar mijnheer, de arme jongen kan toch zoo niet begraven
worden: het is zoo koud; geef hem tenminste een hemd, opdat hij niet
heelemaal naakt voor onzen lieven Heer verschijnt.&rdquo;</p>
<p>Eindelijk gaf de vader den vriend vijf francs om een hemd te koopen,
doch drukte hem daarbij op het hart het te halen bij een uitdrager in
de rue Grange-aux-Belles, die tweedehandsche hemden had.</p>
<p>&bdquo;Dat is niet zoo duur,&rdquo; voegde hij eraan toe.</p>
<p>Later kreeg ik opheldering omtrent die onmenschelijke hardheid van
Jacques&rsquo; vader: hij was woedend, dat zijn zoon zich aan de kunst
gewijd had, en die woede was zelfs bij het zien van de lijkkist niet
tot bedaren gekomen.</p>
<p>Maar ik ben al heel ver afgedwaald van mademoiselle Francine en haar
mof. Doch ik kom er nu toe: mademoiselle Francine was het eerste en
eenige vriendinnetje van Jacques geweest, die toch niet oud gestorven
was, want hij was nauwelijks drie-en-twintig, toen zijn vader hem
heelemaal naakt onder den grond wilde laten stoppen. Jacques heeft mij
het verhaal van die amourette gedaan, toen hij nummer 14 en ik nummer
16 was op de zaal <span class="pagenum">[<a id="pb258" href="#pb258"
name="pb258">258</a>]</span>Sainte-Victoire, een vreeselijke plaats om
te sterven.</p>
<p>Maar wacht nog even, lezer! Voor ik dit verhaal begin, dat zeer mooi
zou zijn, als ik het kon oververtellen zooals Jacques het mij verteld
heeft, moet ik nog eerst een pijp aansteken, die oude steenen pijp, die
Jacques mij gegeven heeft op den dag, dat de dokter hem het rooken
verboden had. Maar &rsquo;s nachts, wanneer de broeder sliep, leende
hij zijn pijp van mij en vroeg me wat tabak: je verveelt je &rsquo;s
nachts zoo in die groote zalen, wanneer je niet slapen kunt en pijn
hebt.</p>
<p>&bdquo;Een of twee trekjes maar!&rdquo; zeide hij, en ik liet hem
zijn gang gaan en wanneer zuster Sainte-G&eacute;neviève de
rondte deed, hield zij zich alsof zij niet merkte, dat er gerookt werd.
O, goede zuster, wat waart ge goed en wat waart ge mooi, wanneer ge ons
met wijwater kwaamt besprenkelen! We zagen u reeds van verre aankomen,
wanneer ge zoo zacht liept onder de sombere gewelven in uw wijden
witten nonnesluier, welks mooie plooien Jacques zoo bewonderde. O,
goede zuster, gij waart de Beatrice<a class="noteref" id="xd20e6063src"
href="#xd20e6063" name="xd20e6063src">2</a> van dezen hel. Zoo zoet en
zacht klonken uw troostwoorden, dat we alleen klaagden, om door u
getroost te worden. Als mijn vriend Jacques niet gestorven was, zou hij
voor u een kleine Heilige Maagd gebeeldhouwd hebben, goede zuster
G&eacute;neviève!</p>
<p><span class="ex">Eerste lezer</span>: En waar blijft de mof nu? Ik
zie er nog niets van.</p>
<p><span class="ex">Tweede lezer</span>: En mademoiselle Francine
dan?</p>
<p><span class="ex">Eerste lezer</span>: Het is heelemaal geen vroolijk
verhaal.</p>
<p><span class="ex">Tweede lezer</span>: Je kunt niets zeggen, voor we
het slot weten.</p>
<p>Ik vraag u wel vergiffenis, heeren, de pijp van mijn vriend is de
oorzaak van al deze afdwalingen. Overigens <span class="pagenum">[<a id="pb259" href="#pb259" name="pb259">259</a>]</span>heb
ik volstrekt niet beloofd u te zullen laten lachen. Het gaat niet
altijd vroolijk toe in het bohème-leven.</p>
<p>Jacques en Francine hadden elkaar leeren kennen in een huis in de
rue de la Tour d&rsquo;Auvergne, waarin zij in het begin van April
gelijktijdig waren komen wonen.</p>
<p>Eerst na acht dagen werden tusschen den kunstenaar en het jonge
meisje die buurpraatjes gewisseld, welke een noodzakelijk gevolg zijn
van het op dezelfde verdieping wonen; en toch kenden zij elkaar reeds,
nog voordat ze &eacute;&eacute;n woord gewisseld hadden. Francine wist,
dat haar buurman een arme tobberd van een kunstenaar was, en Jacques
had gehoord, dat zijn buurmeisje een naaistertje was, van huis
weggeloopen, om zich aan de slechte behandeling door haar stiefmoeder
te onttrekken. Zij deed wonderen van spaarzaamheid om er zich, zooals
men dat noemt, &bdquo;door heen te slaan&rdquo; en daar zij nooit
genietingen had leeren kennen, miste zij die niet en verlangde zij er
niet naar.</p>
<p>De kennismaking had plaats op de volgende manier. Op een zekeren
Aprilavond kwam Jacques doodmoe, met een leege maag en in een heele
trieste stemming op zijn kamer. Het was een onbestemde triestheid, die
geen bepaalde reden heeft, die je overal en op ieder uur kan
overvallen&mdash;een soort apoplexie van het hart, waarvoor
voornamelijk die ongelukkigen, die alleen leven, vatbaar zijn. Jacques,
die het in het kleine kamertje benauwd kreeg, wierp het raam open, om
versche lucht te kunnen inademen. Het was een prachtige avond en de
ondergaande zon spon om de heuvels van Montmartre een droefgeestigen
tooversluier. Jacques bleef voor het raam zitten mijmeren en luisterde
naar het koor der gevederde lentezangers, die in de avondstilte zongen;
en zijn trieste stemming werd nog triester. Toen hij een raaf krassend
voorbij zag vliegen, dacht hij aan den tijd, waarin de raven brood
brachten aan Elia, den <span class="pagenum">[<a id="pb260" href="#pb260" name="pb260">260</a>]</span>vromen kluizenaar, en maakte hij
bij zichzelf de opmerking, dat de raven thans niet zoo barmhartig meer
zijn. Ten slotte kon hij het niet langer uithouden, hij sloot zijn
raam, trok het gordijn dicht en stak, daar hij geen geld had, om olie
te koopen, een harskaars aan, die hij van een reis naar La Grande
Chartreuse meegebracht had. En in een steeds melancholieker stemming
stopte hij zijn pijp.</p>
<p>&bdquo;Gelukkig, dat ik nog zooveel tabak heb, dat ik het pistool
door den rook niet meer zal zien,&rdquo; mompelde hij en begon te
rooken.</p>
<p>Mijn vriend Jacques moest dien avond wel heel droefgeestig zijn, dat
hij erover dacht &bdquo;het pistool te omsluieren&rdquo;. Dat was zijn
laatste toevlucht in groote crisissen; en meestal lukte het hem wel.
Het middel bestond hierin: Jacques rookte tabak, waarop hij een paar
druppels laudanum gesprenkeld had, en hij rookte zoo lang, totdat de
rookwolk, die uit zijn pijp kwam, dik genoeg geworden was, om alle
voorwerpen, die in zijn kamertje waren, en met name een aan den muur
hangend pistool in een waas voor hem te hullen. Dat was een kwestie van
een pijp of tien. Wanneer het pistool geheel onzichtbaar geworden was,
sliep hij gewoonlijk door de gecombineerde werking van de tabak en het
laudanum in en meestal verliet zijn droefgeestigheid hem op den drempel
van zijn droomen.</p>
<p>Doch dien avond had Jacques al zijn tabak opgerookt en was het
pistool volkomen onzichtbaar geworden, en nog was hij steeds bitter
droefgeestig. Dien avond was daarentegen mademoiselle Francine
buitengewoon opgewekt, toen zij naar huis terugkeerde en evenmin als
Jacques&rsquo; droefgeestigheid had Francine&rsquo;s opgewekte stemming
een bepaalde oorzaak: het was een vroolijkheid, die, om zoo te zeggen,
uit den hemel valt en die de goede God in goede harten doet nederdalen.
Kort en goed, mademoiselle Francine was dus vroolijk en opgewekt en
kwam zingend de trap op. Maar toen zij haar kamerdeur wilde open maken,
<span class="pagenum">[<a id="pb261" href="#pb261" name="pb261">261</a>]</span>blies plotseling een rukwind, die door het
openstaande raam binnenkwam, haar kaars uit.</p>
<p>&bdquo;Lieve Hemel, hoe vervelend!&rdquo; riep het jonge meisje uit.
&bdquo;Nu moet ik weer zes trappen op en af.&rdquo;</p>
<p>Toen zij echter in Jacques&rsquo; kamer licht zag, gaf een instinct
van gemakzucht, ge&euml;nt op een gevoel van nieuwsgierigheid, haar de
gedachte in den kunstenaar om licht te vragen. Dat zijn van die
diensten, die je elkaar onder verdiepingsgenooten dagelijks bewijst,
dacht zij bij zichzelf, en het is volstrekt niet compromitteerend. Dus
klopte zij tweemaal zacht op de deur van Jacques, die, een weinig
verrast over dit late bezoek, open ging doen. Doch nauwelijks had zij
een stap in de kamer gedaan, of de rook, die daarin hing, benam haar
den adem en zij viel, voordat zij nog een woord had kunnen zeggen,
bewusteloos op een stoel, waarbij zij haar sleutel en haar kaars uit
haar hand liet vallen. Het was middernacht, iedereen in huis lag in
diepe rust. Jacques vond het beter niet om hulp te roepen: hij was bang
daardoor zijn buurmeisje aan allerlei praatjes te zullen blootstellen.
Hij wierp dus slechts het raam open, om frissche lucht binnen te laten;
en toen hij het jonge meisje een paar druppels water in het gezicht
gesprenkeld had, zag hij, dat zij haar oogen opsloeg en langzamerhand
weer bijkwam. Toen zij na verloop van vijf minuten weer geheel tot
bewustzijn gekomen was, vertelde zij hem waarom zij bij hem had
aangeklopt en maakte zij hem haar excuses voor den last, dien zij hem
veroorzaakt had.</p>
<p>&bdquo;Nu ik weer heelemaal beter ben,&rdquo; voegde zij eraan toe,
&bdquo;kan ik weer naar mijn kamer&rdquo;. Hij had de deur geopend,
toen zij bemerkte, dat zij niet alleen vergat haar kaars aan te steken,
maar ook dat zij den sleutel van haar kamer niet had.</p>
<p>&bdquo;Ik ben nog wat in den war,&rdquo; zeide zij, terwijl zij met
haar blaker naar de harskaars ging; &bdquo;ik ben hier <span class="pagenum">[<a id="pb262" href="#pb262" name="pb262">262</a>]</span>gekomen om licht te halen en nu ga ik zonder
weg.&rdquo;</p>
<p>Doch op hetzelfde oogenblik ging door de tocht, die ontstond door
het open gebleven zijn van de deur en van het raam, plotseling de kaars
uit en bevonden de twee jonge menschen zich in het donker.</p>
<p>&bdquo;Je zoudt bijna gelooven, dat het expres gebeurt,&rdquo; zeide
Francine. &bdquo;Wat vervelend, dat ik u zooveel overlast moet aandoen,
maar zoudt u niet zoo goed willen zijn om wat licht te maken, anders
zal ik mijn sleutel niet kunnen vinden.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zeker wel, mademoiselle,&rdquo; antwoordde Jacques en zocht
tastend naar lucifers.</p>
<p>Hij had ze al heel gauw gevonden. Plotseling echter kwam hij op een
eigenaardige gedachte; hij stak de lucifers in zijn zak en riep
uit:</p>
<p>&bdquo;Lieve hemel, al weer een nieuwe moeilijkheid, mademoiselle,
ik heb geen enkelen lucifer meer hier; ik heb den laatsten gebruikt,
toen ik thuis kwam.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Een prachtig gevonden list,&rdquo; dacht hij bij
zichzelf.</p>
<p>&bdquo;Goede God!&rdquo; riep Francine uit; &bdquo;ik kan wel naar
mijn kamer gaan&mdash;ik zal daar niet in zeven slooten tegelijk
loopen, maar om erin te komen, moet ik mijn sleutel hebben. Ach
mijnheer, help mij even zoeken, hij moet op den grond
liggen&rdquo;.</p>
<p>&bdquo;Laten we maar even zoeken, mademoiselle,&rdquo; zeide
Jacques.</p>
<p>En nu waren zij beiden in het donker naar het verloren schaap aan
het zoeken; maar alsof zij door hetzelfde instinct bestuurd werden,
ontmoetten hun handen, die op dezelfde plaats zochten, elkaar wel
tienmaal in de minuut. En daar zij beiden even onhandig waren, vonden
zij den sleutel niet.</p>
<p>&bdquo;De maan is op het oogenblik door een wolk bedekt, maar
schijnt dadelijk vlak in mijn kamer,&rdquo; zeide Jacques. &bdquo;Wacht
u dus even. Straks zal zij ons bij het zoeken helpen.&rdquo;
<span class="pagenum">[<a id="pb263" href="#pb263" name="pb263">263</a>]</span></p>
<p>Om den tijd wat te bekorten, begonnen zij te praten. Een gesprek in
het donker, in een klein kamertje, in een lentenacht; een gesprek, dat,
in den beginne nietszeggend en onbeteekenend, langzamerhand
vertrouwelijker wordt ..... u weet, waarheen dat leidt. De zinnen
worden wat onsamenhangend en door veelzeggende pauzes onderbroken; de
stem wordt zachter; woorden wisselen af met zuchten. De handen, die
elkaar ontmoeten, vullen de gedachte aan, die uit het hart naar de
lippen stijgt, en .... Zoekt het slot maar in uw herinneringen, jonge
paartjes. Zoek het, jonge man, zoek het, jonge vrouw, zoekt het gij,
die vandaag arm in arm en hand in hand loopt en elkaar twee dagen
tevoren nog nooit gezien hadt.</p>
<p>Eindelijk kwam de maan achter de wolken te voorschijn en wierp haar
lichte stralen in het kamertje. Mademoiselle Francine werd wakker als
uit een droom en stiet een klein gilletje uit.</p>
<p>&bdquo;Wat is er?&rdquo; vroeg Jacques, die zijn armen om haar
middel sloeg.</p>
<p>&bdquo;Niets,&rdquo; mompelde Francine; &bdquo;ik dacht, dat ik
hoorde kloppen.&rdquo;</p>
<p>En zonder dat Jacques het merkte, schoof zij met haar voet den
sleutel, dien zij vlak bij zag liggen, onder een kast.</p>
<p>Zij wilde hem niet vinden.</p>
<hr class="tb">
<p><span class="ex">Eerste Lezer</span>: Ik zal dit verhaal mijn
dochter zeker niet in handen geven.</p>
<p><span class="ex">Tweede Lezer</span>: Tot nog toe heb ik geen haar
van Francine&rsquo;s mof gezien; en wat het meisje zelf betreft, ik
weet nog niet eens of zij bruin of blond is.</p>
<p>Geduld lezers, geduld! Ik heb u een mof beloofd en ik zal u die ook
geven, zooals mijn vriend Jacques er een gegeven heeft aan zijn arm
vriendinnetje Francine, <span class="pagenum">[<a id="pb264" href="#pb264" name="pb264">264</a>]</span>die, zooals ik hierboven door de
puntjes heb aangeduid, zijn ma&icirc;tresse geworden was. Francine was
blond, blond en vroolijk, wat niet dikwijls voorkomt. Tot haar
twintigste jaar had zij de liefde niet gekend; maar een onbestemd
voorgevoel van haar naderend einde waarschuwde haar, dat zij zich moest
haasten, als zij die nog wilde leeren kennen.</p>
<p>Zij ontmoette Jacques en kreeg hem lief. Hun liaison duurde zes
maanden. In het voorjaar hadden zij elkaar gevonden; in het najaar
scheidden zij weer. Francine was een teringlijdster, zij wist het en
haar vriend Jacques wist het ook: veertien dagen nadat hij met Francine
was gaan samen wonen, had hij het gehoord van een van zijn vrienden,
die dokter was. Zij zou met het vallen der gele bladeren heengaan, had
hij gezegd.</p>
<p>Francine had die voorspelling gehoord en zag eveneens, hoe wanhopig
haar vriend daaronder was.</p>
<p>&bdquo;Wat kunnen ons die gele bladeren schelen?&rdquo; zeide zij
met een glimlach, waarin zij al haar liefde legde; &bdquo;wat kan ons
het najaar schelen? Wij zijn in den zomer en de bladeren zijn groen:
laten we die niet ongebruikt voorbij laten gaan ..... En wanneer je
ziet, dat ik uit dit leven heengaan wil, neem me dan in je armen, kus
me en verbied me weg te gaan. Ik ben gehoorzaam, dat weet je; dus zal
ik bij je blijven!&rdquo;</p>
<p>En zoo leefde dit bekoorlijke schepseltje vijf maanden lang met
lachjes en liedjes op haar lippen het moeilijke bohème-leven
mede. Jacques liet zich daardoor om den tuin leiden; zijn vriend zeide
dikwijls tot hem: &bdquo;Francine gaat achteruit; zij moet goed
verpleegd worden.&rdquo; Dan liep Jacques heel Parijs af om geld te
vinden voor de door den dokter voorgeschreven geneesmiddelen, maar
Francine wilde er niets van weten en wierp ze het raam uit. Wanneer zij
&rsquo;s nachts een hoestaanval kreeg, stond zij zachtjes op en ging
naar <span class="pagenum">[<a id="pb265" href="#pb265" name="pb265">265</a>]</span>de gang, uit vrees, dat Jacques het anders
hooren zou.</p>
<p>Toen zij op een goeden dag samen buiten waren, zag Jacques, dat er
aan de boomen gele bladeren begonnen te komen. Treurig keek hij
Francine aan, die langzaam en mijmerend naast hem liep.</p>
<p>Francine zag hem bleek worden en raadde de oorzaak ervan.</p>
<p>&bdquo;Je lijkt wel niet goed wijs,&rdquo; zeide zij, <span class="corr" id="xd20e6182" title="Bron: terwij">terwijl</span> zij hem een
kus gaf; &bdquo;wij zijn pas in Juli; het is nog drie maanden voor
October in het land is: en wanneer wij, zooals wij dat doen, elkaar dag
en nacht liefhebben, dan verdubbelen we den tijd, dien we nog samen te
leven hebben. En wanneer ik mij met het vallen der gele bladeren erger
voel worden, dan gaan we in een dennenbosch wonen: daar zijn de
bladeren altijd groen.&rdquo;</p>
<hr class="tb">
<p>In het begin van October moest Francine het bed blijven houden.
Jacques&rsquo; vriend behandelde haar. Het kleine kamertje, waarin zij
woonden, lag op de bovenste verdieping van het huis en zag uit op een
binnenplaats, waarin een boom stond, welks bladerentooi met den dag
dunner werd. Jacques had een gordijn voor het raam gehangen, om den
boom voor het oog van de zieke te verbergen; maar Francine stond erop,
dat het weer weggenomen werd.</p>
<p>&bdquo;Lieve jongen!&rdquo; zeide zij tot Jacques; &bdquo;ik zal je
honderd maal meer zoenen geven, dan de boom bladeren heeft .... En zij
voegde eraan toe: &bdquo;Ik voel me trouwens veel beter .... Ik zal
heel gauw weer uit kunnen gaan, maar omdat het zoo koud is en ik geen
winterhanden wil krijgen, moet je een mof voor me koopen.&rdquo;</p>
<p>Gedurende den geheelen duur van haar ziekte was die mof haar eenige
wensch.</p>
<p>Den dag voor Allerheiligen was Jacques wanhopiger dan ooit. Francine
zag het en wilde hem wat moed geven, <span class="pagenum">[<a id="pb266" href="#pb266" name="pb266">266</a>]</span>en om hem te
bewijzen, dat het werkelijk beter ging, stond zij op.</p>
<p>Juist op dat oogenblik kwam de dokter, die haar dwong onmiddellijk
weer naar bed te gaan.</p>
<p>&bdquo;Jacques,&rdquo; fluisterde hij den artist in het oor;
&bdquo;wees sterk, kerel! Het is afgeloopen .... Francine moet
sterven.&rdquo;</p>
<p>Jacques smolt in tranen weg.</p>
<p>&bdquo;Je kunt haar nu alles geven, wat zij vraagt; er is geen hoop
meer.&rdquo;</p>
<p>Francine hoorde met haar oogen wat de dokter haar vriend
toefluisterde.</p>
<p>&bdquo;Geloof hem niet!&rdquo; riep zij, terwijl zij haar armen naar
Jacques uitstrekte; &bdquo;geloof hem niet, hij liegt. Morgen gaan we
samen uit .... dan is het Allerheiligen; het zal koud zijn, ga een mof
voor me koopen .... Ik heb zoo vreeselijk het land aan
winterhanden.&rdquo;</p>
<p>Jacques wilde met zijn vriend weggaan; Francine echter vroeg den
dokter nog even te blijven.</p>
<p>&bdquo;Ga jij de mof koopen, Jacques,&rdquo; zeide zij; &bdquo;neem
maar een goede, dan duurt hij des te langer.&rdquo;</p>
<p>Toen zij met den dokter alleen was, zeide zij:</p>
<p>&bdquo;O, dokter, ik ga sterven, ik weet het .... Maar geef mij,
v&ograve;&ograve;r ik heenga, nog een middel, dat mij voor
&eacute;&eacute;n nacht mijn krachten teruggeeft .... ik smeek u erom:
maak mij nog &eacute;&eacute;n nacht mooi, dan wil ik gaarne sterven,
nu de goede God niet wil, dat ik nog langer leef.&rdquo;</p>
<p>Toen de dokter haar zoo goed mogelijk troostte, woei een windvlaag
door het openstaande raam een geel blad van den boom op de binnenplaats
op het bed der zieke.</p>
<p>Francine schoof het gordijn weg en zag, dat de boom heelemaal kaal
was.</p>
<p>&bdquo;Dat is het laatste,&rdquo; mompelde zij en legde het blad
onder haar kussen. <span class="pagenum">[<a id="pb267" href="#pb267"
name="pb267">267</a>]</span></p>
<p>&bdquo;U zult morgen pas sterven,&rdquo; zeide de dokter tot haar;
&bdquo;u hebt nog een nacht voor u.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat een geluk!&rdquo; zeide het jonge meisje. &bdquo;Een
winternacht .... die duurt lang.&rdquo;</p>
<p>Jacques kwam met een mof terug.</p>
<p>&bdquo;Wat een mooie!&rdquo; zeide Francine; &bdquo;als ik uitga,
zal ik hem dragen.&rdquo;</p>
<p>Den nacht bracht zij in Jacques&rsquo; armen door.</p>
<p>Den volgenden dag, Allerheiligen, trad met het kleppen van het
middag-angelus de doodstrijd in. Zij begon over haar geheele lichaam te
beven.</p>
<p>&bdquo;Ik heb zulke koude handen,&rdquo; mompelde zij. &bdquo;Geef
me mijn mof.&rdquo;</p>
<p>En zij wikkelde haar magere handen in het bont ....</p>
<p>&bdquo;Het is het einde,&rdquo; zeide de dokter tot Jacques;
&bdquo;geef haar een afscheidskus.&rdquo;</p>
<p>Jacques drukte zijn lippen op die van zijn vriendinnetje. In het
laatste oogenblik wilden zij de mof wegnemen, maar krampachtig hield
zij die vast.</p>
<p>&bdquo;Neen, neen!&rdquo; zuchtte zij; &bdquo;laat ik die houden;
het is winter en zoo koud ..... Mijn arme Jacques .... Mijn arme
Jacques .... wat moet er van je worden ... O, God!&rdquo;</p>
<p>En den volgenden dag was Jacques alleen.</p>
<p><span class="ex">Eerste lezer</span>: Ik heb wel gezegd, dat het
geen vroolijk verhaal was!</p>
<p>Wat zal ik u zeggen, lezer? Men kan niet altijd lachen.</p>
</div>
</div>
<div class="div2"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">II.</h3>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">Het was de ochtend van Allerheiligen. Francine was
zooeven gestorven.</p>
<p>Twee mannen waakten aan het sterfbed: de een, die erbij stond, was
de dokter; de ander, die naast het bed geknield lag, drukte zijn lippen
op de handen der doode <span class="pagenum">[<a id="pb268" href="#pb268" name="pb268">268</a>]</span>en scheen die er in een wanhopigen
kus voor eeuwig aan vast te willen kleven; dat was Jacques,
Francine&rsquo;s minnaar. Reeds zes uur lang lag hij daar in een
toestand van gevoelloosheid, die een gevolg van diepen smart schijnt te
zijn. Een draaiorgel, dat onder zijn raam begon te spelen, riep hem
eindelijk weer tot het leven terug.</p>
<p>Dit orgel speelde een wijsje, dat Francine &rsquo;s morgens bij het
wakker worden placht te zingen.</p>
<p>Een van die waanzinnige verwachtingen, welke slechts in de grootste
wanhoop kunnen geboren worden, doorflitste plotseling Jacques&rsquo;
geest. Hij ging in gedachten een maand in het verleden terug, naar den
tijd, dat Francine nog slechts stervende was; hij vergat het heden en
beeldde zich een oogenblik in, dat de doode slechts sliep en dadelijk
met het gewone morgenliedje op de lippen wakker zou worden.</p>
<p>Doch nog voor de tonen van het orgel geheel weggestorven waren, was
Jacques reeds tot de werkelijkheid teruggekeerd. Francine&rsquo;s mond
was voor altijd verstomd en de glimlach, die haar laatste gedachte op
haar lippen getooverd had, verdween reeds, om plaats te maken voor de
trekken des doods.</p>
<p>&bdquo;Moed, Jacques!&rdquo; zeide de dokter tot zijn vriend.</p>
<p>Jacques stond op en keek den dokter aan:</p>
<p>&bdquo;Het is afgeloopen, niet waar? Er is geen hoop
meer?&rdquo;</p>
<p>Zonder op die droevig-dwaze vraag te antwoorden, ging de dokter naar
het bed, trok de gordijnen dicht, wendde zich dan weer tot den
beeldhouwer en drukte hem de hand.</p>
<p>&bdquo;Francine is dood .....&rdquo; zeide hij; &bdquo;het was te
verwachten. God weet, dat wij alles, wat in onze macht stond, gedaan
hebben, om haar te redden. Het was een braaf meisje, Jacques, dat veel
van je gehouden heeft, meer en anders, dan jij van haar hieldt; want
haar liefde was niets dan liefde, terwijl er bij jou nog iets anders
<span class="pagenum">[<a id="pb269" href="#pb269" name="pb269">269</a>]</span>bij kwam. Francine is dood .... maar alles is
nog niet afgeloopen; we moeten nu aan de voor de begrafenis noodige
maatregelen denken. Wij zullen dat samen doen en een buurvrouw vragen
tijdens onze afwezigheid bij het lijk te waken.&rdquo;</p>
<p>Willoos liet Jacques zich door zijn vriend medenemen. De geheele dag
ging heen met bezoeken aan de mairie, den begrafenisondernemer en het
kerkhof. Daar Jacques in het geheel geen geld had, verpandde de dokter
zijn horloge, een ring en verschillende kleedingstukken, om de kosten
voor de begrafenis, die den volgenden dag zou plaats hebben, te kunnen
bestrijden.</p>
<p>Eerst laat in den avond kwamen zij samen terug. De buurvrouw drong
er bij Jacques op aan wat te eten.</p>
<p>&bdquo;Goed,&rdquo; zeide hij; &bdquo;geef maar wat; ik heb het koud
en moet weer wat krachten verzamelen, want ik moet vannacht nog
werken.&rdquo;</p>
<p>De buurvrouw en de dokter begrepen niet wat hij bedoelde.</p>
<p>Jacques ging aan tafel zitten en slokte zoo gulzig een paar happen
naar binnen, dat hij er bijna in stikte. Toen vroeg hij wat te drinken.
Doch toen hij het glas naar zijn mond bracht, liet hij het op den grond
vallen. Het brak. Het glas had een herinnering in hem wakker geroepen,
die op haar beurt zijn verdriet, dat een oogenblik ingesluimerd was,
weer tot nieuw leven wekte. Op den dag n.l., dat Francine voor het
eerst bij hem gekomen was, had het jonge meisje, dat toen reeds
lijdende was, zich plotseling onwel gevoeld, en had Jacques haar uit
dat glas wat suikerwater laten drinken. Later, toen zij samen woonden,
hadden zij er een liefde-reliquie van gemaakt.</p>
<p>Ook had de beeldhouwer in zijn zeldzame oogenblikken van rijkdom een
paar maal voor zijn vriendinnetje een of twee flesschen versterkenden
wijn, die haar door den dokter was voorgeschreven, gekocht, en dan had
Francine <span class="pagenum">[<a id="pb270" href="#pb270" name="pb270">270</a>]</span>altijd uit dat glas dien drank gedronken,
waaruit haar liefde een betooverende vroolijkheid putte.</p>
<p>Langer dan een half uur bleef Jacques sprakeloos naar die
overblijfselen van dat dierbare, brooze souvenir te staren. Hij had een
gevoel alsof ook zijn hart gebroken was en de scherven daarvan zijn
borst verscheurden. Toen hij eindelijk weer tot de werkelijkheid
teruggekeerd was, raapte hij de scherven van het glas bijeen en sloot
die weg in een kast. Dan vroeg hij zijn buurvrouw twee kaarsen te halen
en door den portier een emmer water te laten boven brengen.</p>
<p>&bdquo;Ga niet weg,&rdquo; verzocht hij den dokter, die daar geen
oogenblik aan dacht; &bdquo;ik heb je straks noodig.&rdquo;</p>
<p>Toen het water en de kaarsen gebracht waren, bleven de twee vrienden
alleen.</p>
<p>&bdquo;Wat wil je doen?&rdquo; vroeg de dokter, toen hij zag, dat
Jacques, na het water in een houten bak gegoten te hebben, er gips bij
wierp.</p>
<p>&bdquo;Wat ik doen wil?&rdquo; antwoordde Jacques; &bdquo;kan je het
niet raden? Ik wil een afdruk maken van Francine&rsquo;s hoofd; en
omdat de moed daartoe mij zou ontbreken, als ik alleen bleef, mag je
niet weggaan.&rdquo;</p>
<p>Jacques trok de gordijnen van het bed open en sloeg het laken,
waarmede het gelaat van de doode bedekt was, weg. Zijn hand begon te
beven en een half-verstikte zucht steeg uit zijn borst op.</p>
<p>&bdquo;Breng de kaarsen eens hier,&rdquo; riep hij zijn vriend toe,
&bdquo;en houd den bak eens vast.&rdquo;</p>
<p>De eene kaars werd aan het hoofdeinde van het bed gezet, zoodat het
volle licht ervan op het gelaat der doode viel; de andere aan het
voeteneinde. Dan doopte hij een penseel in olijfolie en wreef daarmede
de wenkbrauwen, de wimpers en het haar in, dat hij opgemaakt had,
zooals Francine het gewoonlijk droeg.</p>
<p>&bdquo;Op die manier zal het haar geen pijn doen, wanneer
<span class="pagenum">[<a id="pb271" href="#pb271" name="pb271">271</a>]</span>wij het masker afnemen,&rdquo; zeide hij tot
zichzelf.</p>
<p>Na deze voorzorgsmaatregelen genomen en het hoofd in een
gemakkelijke houding gelegd te hebben, begon Jacques het gips in
gelijke lagen op te leggen, totdat het masker de vereischte dikte had.
Na een kwartier was de bewerking afgeloopen en volkomen geslaagd.</p>
<p>Door een eigenaardig proces had op het gelaat van Francine een
merkwaardige verandering plaats gegrepen. Het bloed, dat nog geen tijd
gehad had geheel en al te verstijven, was ongetwijfeld door de hooge
temperatuur van het gips weer warm geworden en naar de bovenste
lichaamsdeelen gestroomd, zoodat het matwitte van het voorhoofd en de
wangen langzamerhand een rosen tint begon te krijgen. De oogleden, die
door het wegnemen van het masker eenigszins geopend waren, lieten het
rustige blauw der oogen zien, welker blik een vaag begrijpen scheen te
verraden, en de door een half glimlachje even geopende lippen schenen
het bij het laatste afscheid vergeten woord te spreken, dat men slechts
met het hart hoort.</p>
<p>Trouwens, wie zou kunnen verzekeren, dat het begrip ophoudt op
hetzelfde oogenblik, dat de gevoelloosheid van een wezen intreedt? Wie
kan zeggen, dat de hartstochten sterven en verdwijnen tegelijk met den
laatsten harteklop? Zou de ziel niet een enkele maal vrijwillig
besloten kunnen blijven in het reeds voor de begrafenis gekleede
lichaam, en van uit haar vleeschelijk omhulsel een oogenblik de
droefheid en de tranen bespieden kunnen? Zij, die van ons scheiden,
hebben zooveel redenen om hen, die blijven, te wantrouwen.</p>
<p>Wie weet, of niet misschien op het oogenblik, dat Jacques besloot
haar trekken met behulp der kunst te vereeuwigen, een laatste aardsche
gedachte Francine weer was komen wekken uit den eersten sluimer van
haar eeuwige rust. Misschien had zij zich herinnerd, dat hij,
<span class="pagenum">[<a id="pb272" href="#pb272" name="pb272">272</a>]</span>dien zij zoo pas verlaten had, behalve een
minnaar ook een kunstenaar was; dat hij beide was, omdat hij niet het
een zonder het andere kon zijn; dat voor hem de liefde de ziel der
kunst was, en dat hij haar daarom slechts zoo lief gehad had, omdat zij
voor hem vrouw en minnares tegelijk, een gevoel in een vorm had kunnen
zijn. En toen had in haar begeerte om Jacques dat menschelijk beeld,
dat voor hem het ideaal zelve geworden was, achter te laten, Francine
misschien, hoewel reeds dood en koud en stijf, nog eenmaal op haar
gelaat den glans van haar liefde en al de bekoring van haar jeugd weten
te voorschijn te roepen: zij blies het kunstwerk leven in.</p>
<p>En misschien had het arme meisje goed gedacht: want er bestaan onder
de ware kunstenaars van die Pygmalions, die, in tegenstelling met hun
klassieken naamgenoot, gaarne hun levende Galathea&rsquo;s in marmer
zouden willen veranderen.</p>
<p>Bij het zien van die kalme rust op dat gelaat, waarop de doodstrijd
geen sporen achtergelaten had, zou niemand hebben kunnen gelooven aan
het lange lijden, dat aan den dood voorafgegaan was. Francine scheen
een liefdesdroom verder te droomen; en wanneer men haar daar zoo zag
liggen, zou men gezegd hebben, dat zij aan schoonheid gestorven
was.</p>
<p>Uitgeput door vermoeienis, was de dokter in een hoek in slaap
gevallen.</p>
<p>Jacques daarentegen was opnieuw ten prooi aan zijn twijfel van
zooeven. Zijn aan zinsbegoochelingen lijdende geest bleef hardnekkig in
den waan, dat de vrouw, die hij zoo grenzenloos lief had, weer zou
ontwaken; en daar van tijd tot tijd zwakke zenuwtrekkingen (het gevolg
van het mouleeren van het gezicht) de onbeweeglijkheid van het lijk
verbraken, versterkte dit schijnbare leven Jacques in zijn gelukkige
illusie, die voortduurde tot den ochtend, toen een ambtenaar den
<span class="pagenum">[<a id="pb273" href="#pb273" name="pb273">273</a>]</span>dood constateeren en verlof tot begraven geven
kwam.</p>
<p>Trouwens evenals men geheel waanzinnig van wanhoop moest zijn, om
aan haar dood te twijfelen, zoo moest men de onfeilbaarheid der
wetenschap te hulp roepen om bij het zien van dat schoone wezen aan den
dood te kunnen gelooven.</p>
<p>Toen de buurvrouw Francine in de lijkkist legde, bracht men Jacques
in een ander vertrek, waar hij enkele van zijn vrienden vond, die
gekomen waren, om de ontslapene de laatste eer te bewijzen. De
boh&eacute;miens onthielden zich tegenover Jacques, hoewel zij hem heel
graag mochten lijden, van al die troostwoorden, die het verdriet toch
slechts grooter maken. Zonder een van die woorden te spreken, welke in
zulke oogenblikken zoo moeilijk te vinden en zoo pijnlijk om aan te
hooren zijn, drukten zij, de een na den ander, hun vriend zwijgend de
hand.</p>
<p>&bdquo;Het sterven van Francine is een groot ongeluk voor
Jacques,&rdquo; zeide een hunner.</p>
<p>&bdquo;Zeker,&rdquo; antwoordde de schilder Lazare, een bizarre
persoonlijkheid, die reeds vroeg alle hartstochten der jeugd had weten
te overwinnen door daartegenover de onbuigzaamheid van een vasten wil
te stellen, zoodat eindelijk de mensch in den kunstenaar ten onder
gegaan was&mdash;&bdquo;zeker, maar dan toch een ongeluk, waarvan hij
zelf de grootste schuld is. Sedert Jacques Francine kent, is hij
vreeselijk veranderd.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zij heeft hem gelukkig gemaakt,&rdquo; merkte een derde
op.</p>
<p>&bdquo;Gelukkig?&rdquo; antwoordde Lazare; &bdquo;wat noem je
gelukkig? Hoe kunt ge een hartstocht, die iemand brengt in een
toestand, waarin Jacques thans verkeert, geluk noemen? Laat hem eens
een meesterwerk zien, hij zal er zich van afwenden; en om nog eenmaal
zijn vriendinnetje levend te zien, zou hij desnoods een Titiaan of een
Rapha&euml;l vertrappen. Mijn geliefde daarentegen <span class="pagenum">[<a id="pb274" href="#pb274" name="pb274">274</a>]</span>is
onsterfelijk en zal mij nooit bedriegen; zij woont in den Louvre en
heet Joconda.&rdquo;</p>
<p>Juist toen Lazare zijn theorie&euml;n over kunst en gevoel nader
uiteen wilde gaan zetten, vertrok de stoet naar de kerk.</p>
<p>Na enkele fluisterend uitgesproken gebeden zette de stoet zich in
beweging naar het kerkhof.</p>
<p>Daar het toevallig Allerzielen was, verdrong zich een groote menigte
op den doodenakker. Velen keken om naar Jacques, die blootshoofds
achter den lijkwagen liep.</p>
<p>&bdquo;Arme jongen!&rdquo; zeide er een; &bdquo;zeker zijn
moeder.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen zijn vader!&rdquo; dacht een ander.</p>
<p>&bdquo;Of zijn zuster!&rdquo; merkte een derde op.</p>
<p>Slechts een dichter, die op dit feest der herinnering, dat eenmaal
per jaar in de nevels van November herdacht wordt, den doodenakker was
komen bezoeken, om de gebaren van droefheid te bestudeeren, zou bij het
zien van Jacques, als bij instinct gevoeld hebben, dat hij zijn
geliefde naar haar laatste rustplaats bracht.</p>
<p>Toen zij bij het graf gekomen waren, ontblootten de boh&eacute;miens
het hoofd en plaatsten zich in een kring erom heen. Jacques stond aan
den rand, zijn vriend de dokter hield zijn arm vast.</p>
<p>De doodgravers hadden haast en wilden zoo gauw mogelijk klaar
zijn.</p>
<p>&bdquo;Er wordt gelukkig niet gesproken,&rdquo; zeide er een.
&bdquo;Des te beter. Vooruit kameraad, opgepast!&rdquo;</p>
<p>En in een oogwenk werd de kist uit den wagen genomen en aan touwen
in het graf neergelaten. De man trok nu de touwen onder de kist uit en
kwam uit het gat, nam dan een schop en begon met een van zijn kameraads
aarde op de kist te werpen. Weldra was het graf dichtgegooid. Een klein
houten kruis werd erop geplaatst.</p>
<p>Toen hoorde de dokter Jacques onder luide zuchten deze
ego&iuml;stische woorden uitstooten: <span class="pagenum">[<a id="pb275" href="#pb275" name="pb275">275</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Daar wordt mijn jeugd begraven!&rdquo;</p>
<p>Jacques behoorde tot een club, waarvan de leden zich
&bdquo;Waterdrinkers&rdquo; noemden, en die een navolging scheen te
zijn van den beroemden vriendenkring uit de rue des Quatre-Vents,
waarvan sprake is in Balzac&rsquo;s mooien roman: &bdquo;Un Grand Homme
de province.&rdquo; Maar toch bestond er een groot verschil tusschen de
helden van dien vriendenkring en de Waterdrinkers, die, zooals alle
navolgers, het systeem, dat zij in praktijk wilden brengen, gruwlijk
overdreven hadden. Dit verschil zal men alleen reeds uit dit enkele
feit kunnen begrijpen, dat in het boek van Balzac de leden van den
vriendenkring het doel, dat zij zich voor oogen gesteld hadden, ten
slotte bereikten en daarmede het bewijs leverden, dat ieder systeem,
dat tot het doel leidt, goed is, terwijl de club der waterdrinkers na
een bestaan van vele jaren op heel natuurlijke wijze, n.l. door den
dood van al haar leden, aan haar eind kwam, zonder dat de naam van een
hunner verbonden was aan een werk, dat van hun bestaan had kunnen
getuigen.</p>
<p>Gedurende zijn liaison met Francine was de verhouding van Jacques
tot de club der Waterdrinkers minder intiem geworden. Om in het
onderhoud van hem en zijn vriendinnetje te kunnen voorzien, had hij
enkele wetten en voorschriften, die op den oprichtingsdag der club door
de Waterdrinkers plechtig onderteekend en bezworen waren, moeten
overtreden.</p>
<p>Steeds doorstappend op de stelten van een onzinnigen trots hadden
deze jonge menschen als hoofdprincipe van hun club opgesteld, dat zij
nooit van de hooge toppen der kunst zouden mogen afdalen, d.w.z. dat
geen hunner, ook al drong de nood nog zoo, ook maar de geringste
concessie daaraan mocht doen. Zoo zou bijv. de dichter Melchior er
nooit in hebben toegestemd zijn &bdquo;lier&rdquo; voor eenige
oogenblikken aan de wilgen te hangen, om een <span class="pagenum">[<a id="pb276" href="#pb276" name="pb276">276</a>]</span>handelsprospectus of een politieke
geloofsbelijdenis te schrijven. Dat was goed voor den dichter Rodolphe,
een deugniet, die voor alles deugde, en die nooit een honderd-sous-stuk
in zijn nabijheid liet komen zonder er, het kwam er niet op aan
waarmee, op te schieten. Zoo zou ook de schilder Lazare, een trotsche
armoedzaaier, nooit zijn penseel hebben willen bezoedelen door het
portret van een kleermaker met een papegaai op zijn vinger te
schilderen, zooals onze vriend Marcel eens gedaan had in ruil voor den
beruchten rok Methusalem, waarop ieder van zijn ma&icirc;tressen de
kunst van oplappen geleerd had. Zoolang Jacques met de Waterdrinkers in
gemeenschap van denkbeelden leefde, had hij zich aan die tyrannieke
clubvoorschriften onderworpen; maar toen hij Francine had leeren
kennen, wilde hij het arme, toen reeds zieke kind niet blootstellen aan
de levenswijze, die hij tijdens zijn &bdquo;ongehuwden staat&rdquo;,
geleid had. Jacques was v&ograve;&ograve;r alles een oprechte, eerlijke
natuur. Hij ging dus naar den president der club, den starren Lazare,
en deelde hem mede, dat hij in het vervolg alle werkzaamheden, die hem
wat zouden kunnen opbrengen, aannemen zou.</p>
<p>&bdquo;Je liefdesverklaring,&rdquo; antwoordde Lazare hem,
&bdquo;was tevens je afscheid aan de kunst. Wij zullen je vrienden
blijven, als je dat wilt, maar je medeleden kunnen we niet meer zijn.
Oefen je vak uit zooals je wilt; voor mij ben je geen beeldhouwer meer,
maar een gipsmenger. Wel zal jij nu in het vervolg wijn kunnen drinken,
en zullen wij evenals vroeger ons water drinken en ons kommiesbrood
eten; maar wij blijven kunstenaars!&rdquo;</p>
<p>Wat Lazare echter ook zeggen mocht, Jacques bleef een kunstenaar.
Maar om Francine bij zich te kunnen houden nam hij ook, wanneer de
gelegenheid zich daartoe aanbood, werkzaamheden aan, die wat
opbrachten. Zoo werkte hij bijv. een tijd lang in het atelier van den
<span class="pagenum">[<a id="pb277" href="#pb277" name="pb277">277</a>]</span>ornamentist Romagn&eacute;si. Handig in de
uitvoering en vindingrijk in het ontwerpen, had Jacques, zonder daarom
ernstige kunst geheel vaarwel te moeten zeggen, een groote reputatie
kunnen krijgen in die genre-composities, welke een der voornaamste
artikelen in den luxe-handel geworden zijn. Maar Jacques was lui,
zooals alle ware kunstenaars, en verliefd als een dichter. De jeugd was
in hem laat, maar daardoor des te vuriger ontwaakt; en hij wilde, als
had hij een voorgevoel van zijn vroegen dood, die geheel en al uitleven
in de armen van Francine. Het gevolg daarvan was, dat de goede
gelegenheden om te werken dikwijls aan zijn deur kwamen kloppen, zonder
dat Jacques er antwoord op gaf; hij wilde zich niet laten storen: hij
vond het te heerlijk te droomen in den glans der oogen van zijn
vriendinnetje.</p>
<p>Toen Francine gestorven was, ging de beeldhouwer zijn oude vrienden,
de Waterdrinkers, weer opzoeken. Maar in dezen kring voerde de geest
van Lazare de opperheerschappij: ieder lid leefde als versteend in het
ego&iuml;sme van de kunst. Jacques vond daar niet wat hij zocht. Zijn
wanhoop werd er niet begrepen; men trachtte zelfs die door
redeneeringen tot zwijgen te brengen. Toen Jacques die weinige
sympathie bemerkte, wilde hij liever met zijn smart alleen zijn dan
deze op zoo&rsquo;n manier aan discussies blootgesteld te zien. Hij
brak dus volkomen met de Waterdrinkers en leefde alleen voor
zichzelf.</p>
<p>Vijf of zes dagen na Francine&rsquo;s begrafenis ging Jacques naar
een marmerhandelaar van het kerkhof Mont-Parnasse en stelde hem de
volgende transactie voor: de handelaar zou voor het graf van Francine
een hekje leveren, dat Jacques zich voorbehield te teekenen, en
bovendien den kunstenaar een stuk wit marmer geven, waartegenover
Jacques zich verplichtte drie maanden lang als steenhouwer of
beeldhouwer te werken. De fabrikant <span class="pagenum">[<a id="pb278" href="#pb278" name="pb278">278</a>]</span>had toen verscheidene
belangrijke bestellingen; hij ging naar het atelier van Jacques en kwam
bij het zien der vele begonnen werken tot de overtuiging, dat het
toeval hem in den persoon van Jacques een mooi fortuintje bracht. Acht
dagen later had Francine&rsquo;s graf een hekje, terwijl het houten
kruisje vervangen was door een groot steenen kruis, waarin
Francine&rsquo;s naam gebeiteld was.</p>
<p>Gelukkig had Jacques met een fatsoenlijk iemand te doen, die inzag,
dat honderd kilogram gietijzer en drie vierkante voet marmer niet
voldoende waren om drie maanden arbeid van den jongen kunstenaar, wiens
talent hem verscheidene duizenden daalders had opgebracht, te betalen.
Hij bood Jacques dan ook aan hem tegen een aandeel in de winst
deelgenoot te maken van zijn zaak, maar de kunstenaar sloeg dat aanbod
af. De weinige verscheidenheid der te behandelen onderwerpen kwam niet
overeen met zijn vindingrijke natuur, en bovendien had hij wat hij
wilde: n.l. een groot stuk marmer, waaruit hij een kunstwerk, dat hij
voor Francine&rsquo;s graf bestemde, wilde te voorschijn roepen.</p>
<p>In het begin der lente werden trouwens de levensomstandigheden van
Jacques beter: zijn vriend de dokter bracht hem n.l. in kennis met een
voornamen en rijken edelman, die zich te Parijs wilde vestigen en in
een der voornaamste wijken een prachtig huis liet bouwen. Verschillende
beroemde kunstenaars waren reeds aangezocht om mede te werken aan dit
luxueuse paleis. Jacques kreeg de opdracht voor een salonschoorsteen.
Het is me alsof ik zijn cartons nog voor mij zie; het was een
bekoorlijk iets: het geheele sprookje van den winter was op dit marmer
verteld, dat als omlijsting voor het vuur moest dienen. Daar
Jacques&rsquo; atelier te klein was, vroeg en verkreeg hij, om zijn
werk uit te voeren, een vertrek in het nog niet bewoonde huis, terwijl
hem bovendien een vrij groot voorschot op de voor het werk <span class="pagenum">[<a id="pb279" href="#pb279" name="pb279">279</a>]</span>overeengekomen som gegeven werd. Het eerste, wat
Jacques daarvan deed, was zijn vriend den dokter het geld, dat deze hem
bij den dood van Francine geleend had, terug te geven; daarna ging hij
naar het kerkhof, om den grond, waaronder zijn vriendinnetje rustte,
onder bloemen te bedekken.</p>
<p>Maar de lente was Jacques voor geweest, en op het graf van het jonge
meisje bloeiden tusschen het groenende gras duizend bloemen. De
kunstenaar had den moed niet ze eruit te trekken, want hij dacht, dat
er iets van zijn vriendinnetje in deze bloemen overgegaan was. Toen de
tuinman hem vroeg wat hij met die rozen en viooltjes doen moest,
verzocht Jacques hem die te planten op een pas gedolven graf ernaast,
de armzalige laatste rustplaats van een armzalige, die geen ander
herkenningsteeken had dan een in de losse aarde gestoken stuk hout,
waarop een krans van verschoten papieren bloemen hing, een armzalige
liefdegave van een armzalige. Jacques verliet het kerkhof in een geheel
andere stemming dan hij er gekomen was. Opgewekt en nieuwsgierig keek
hij naar de mooie lentezon, diezelfde zon, die zoo dikwijls gouden
stralen getooverd had in Francine&rsquo;s haar, wanneer zij met hem
door de weiden liep en met haar blanke handen bloemen plukte. Een
groote zwerm heerlijke gedachten en herinneringen zoemde in zijn hart.
Toen hij voorbij een klein herbergje van den buitenboulevard kwam, viel
het hem in, dat hij op een dag, toen hij door een onweer verrast werd,
met Francine daar was binnengegaan en dat zij er samen gegeten hadden.
Hij ging er nu ook binnen en liet het diner aan hetzelfde tafeltje van
toen brengen. Het dessert werd op een beschilderd schaaltje opgediend;
hij herkende het schaaltje en herinnerde zich, dat Francine wel een
half uur lang bezig geweest was om de rebus, die er op geschilderd was,
op te lossen; ook kwam hem weer een liedje in de gedachte, dat Francine
<span class="pagenum">[<a id="pb280" href="#pb280" name="pb280">280</a>]</span>voor hem gezongen had, toen de goedkoope
landwijn, die meer vroolijkheid dan druivensap bevat, haar in een
montere stemming gebracht had. Doch deze opwelling van zoete
herinneringen deed thans wel zijn liefde, maar niet zijn verdriet
ontwaken. Bijgeloovig, zooals alle dichterlijke en mijmerende naturen,
verbeeldde Jacques zich, dat Francine zelf, toen zij hem daareven vlak
bij zich had hooren loopen, hem uit haar graf deze wolk van blijde
herinneringen had toegezonden, die hij niet met tranen wilde bevlekken.
En hij verliet met lichten stap, opgeheven hoofd, schitterende oogen,
kloppend hart en bijna een glimlach op de lippen het herbergje en
neuriede onder het loopen het refrein van Francine&rsquo;s liedje:</p>
<div lang="fr" class="lgouter">
<p class="line">L&rsquo;amour r&ocirc;de dans mon quartier,</p>
<p class="line">Il faut tenir ma porte ouverte.</p>
</div>
<p class="first">Dit refrein was in den mond van Jacques nog een
herinnering, maar toch was het ook reeds een lied, en misschien deed
hij dien avond, zonder het zelf te vermoeden, den eersten stap op den
weg, die van droefheid tot weemoed en van weemoed tot vergetelheid
leidt. Ach, wat men ook doet of laat, de eeuwige en rechtvaardige wet
der veranderlijkheid wil het zoo.</p>
<p>Evenals de bloemen, die, misschien uit Francine&rsquo;s lichaam
voortgesproten, op haar graf waren ontbloeid, zoo gistten de
jeugdsappen in Jacques&rsquo; hart, waarin de herinneringen aan zijn
oude liefde onbestemde verlangens naar een nieuwe wekten. Bovendien
behoorde Jacques tot dat ras van kunstenaars en dichters, die van hun
hartstochten een werktuig voor hun kunst en <span class="corr" id="xd20e6423" title="Bron: poezie">po&euml;zie</span> maken en wier geest
eerst dan volkomen levend is, wanneer de drijfkracht van het hart dien
in beweging brengt. Bij Jacques was de kunst inderdaad een kind van
zijn gevoel; tot in de kleinste dingen, die hij maakte, legde hij een
stuk van zijn eigen ik. Hij kwam tot de ontdekking, <span class="pagenum">[<a id="pb281" href="#pb281" name="pb281">281</a>]</span>dat
de herinneringen niet langer voldoende voor hem waren, en dat zijn
hart, evenals de molensteen, die bij gebrek aan koren afslijt, uit
gebrek aan emotie zijn kracht verloor. Het werken had geen bekoring
meer voor hem; de inspiratie, die anders koortsachtig en als uit
zichzelf voortkomend werkte, kwam nu slechts onder den druk van lang en
geduldig nadenken. Jacques was ontevreden en benijdde bijna de
levenswijze van zijn oude vrienden, de Waterdrinkers.</p>
<p>Hij trachtte afleiding te vinden, knoopte nieuwe vriendschapsbanden
aan. Zoo ging hij veel om met den dichter Rodolphe, dien hij in een
caf&eacute; had leeren kennen; beiden hadden een groote sympathie voor
elkaar opgevat. Jacques had hem zijn verdriet verteld en Rodolphe had
al heel gauw de oorzaak daarvan geraden.</p>
<p>&bdquo;Ik ken dat, kerel,&rdquo; zeide hij. En terwijl hij Jacques
op de borst klopte, voegde hij eraan toe: &bdquo;Gauw het vuur daarin
weer aansteken! Zorg onmiddellijk voor een nieuw hartstochtje, dan
komen de denkbeelden ook weer terug.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ach!&rdquo; zeide Jacques; &bdquo;ik heb te veel van Francine
gehouden.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat zal je niet beletten om haar altijd lief te hebben. Kus
haar op de lippen van een ander.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O,&rdquo; zeide Jacques, &bdquo;dat zal ik alleen maar
kunnen, als ik een vrouw vond, die op haar leek!&rdquo;</p>
<p>En diep in gedachten verzonken ging hij heen.</p>
<hr class="tb">
<p>Zes weken later had Jacques al zijn phantasie weer terug gevonden,
die weer ontvlamd was door de zachte blikken van een knap meisje, dat
Marie heette en wier ziekelijke schoonheid eenigszins aan de arme
Francine deed denken. Men kon zich inderdaad moeilijk iets aardigers
denken dan die kleine Marie met haar achttien jaar min zes weken, wat
zij nooit vergat op te merken. Hun <span class="pagenum">[<a id="pb282"
href="#pb282" name="pb282">282</a>]</span>liefdesbetrekkingen waren
begonnen in den maneschijn, in den tuin van een danslokaal, bij den
klank van een scherpe viool, van een teringachtige bas en een klarinet,
die schetterde als een merel. Jacques had haar opgemerkt, toen hij met
een ernstig gelaat om den voor de dansers gereserveerden kring heen
liep. De luidruchtige en knappe bezoeksters van het lokaal, die den
kunstenaar van gezicht kenden, fluisterden, wanneer zij hem in zijn
eeuwig zwarte, tot aan de hals dichtgeknoopte jas stijf voorbij zagen
komen, elkaar toe:</p>
<p>&bdquo;Wat komt die doodbidder hier toch doen? Moet er iemand
begraven worden?&rdquo;</p>
<p>Jacques liep steeds alleen: zijn hart bloedde onder de doornen van
een herinnering, die het orkest, dat op dit oogenblik een contradans
speelde, die den kunstenaar droef als een <span class="ex">De
Profundis</span> in de ooren klonk, nog levendiger maakte. Midden in
zijn droomerijen zag hij Marie, die van uit een hoekje naar hem keek en
in een luiden lach uitbarstte, toen zij zijn doodgraversgezicht zag.
Jacques sloeg zijn oogen op en hoorde op drie pas van hem dat gelach,
dat van onder een rose hoedje opklonk. Hij ging naar het jonge meisje
toe en zeide enkele woorden tot haar, waarop zij antwoordde; hij bood
haar zijn arm aan, om een wandeling door den tuin te maken; zij nam
dien aan. Hij zeide haar, dat zij mooi was als een engel, wat zij hem
nog tweemaal zeggen liet; hij plukte voor haar van de boomen groene
appels, die zij met veel smaak opat, terwijl zij daarbij telkens weer
dien helderen lach liet hooren, die het refrein van haar onverwoestbare
vroolijkheid scheen te zijn. Jacques dacht aan den Bijbel en bedacht,
dat men nooit tegenover een vrouw wanhopig moet zijn, vooral niet
tegenover die, welke veel van appels houden. Hij maakte dus met het
rose hoedje nog een wandeling door den tuin, waarvan weer het gevolg
was, dat hij, die alleen op het bal gekomen was, het niet alleen
verliet. <span class="pagenum">[<a id="pb283" href="#pb283" name="pb283">283</a>]</span></p>
<p>Maar toch had hij Francine niet vergeten: hij kuste, zooals Rodolphe
het uitgedrukt had, haar dagelijks op de lippen van Marie en werkte in
het geheim aan het beeld, dat hij op het graf der doode plaatsen
wilde.</p>
<p>Toen Jacques op een goeden dag geld gekregen had, kocht hij voor
Marie een zwarte japon. Het jonge meisje was er erg blij mede, ook al
vond zij, dat zwart voor den zomer geen bijzondere vroolijke kleur was.
Doch Jacques zeide haar, dat zwart zijn lievelingskleur was en dat zij
hem een groot pleizier zou doen, als zij die japon iederen dag zou
dragen. Marie deed hem dat pleizier.</p>
<p>Op een Zaterdagavond zeide Jacques tot het jonge meisje:</p>
<p>&bdquo;Kom morgenochtend vroeg, dan gaan we naar buiten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat treft prachtig,&rdquo; <span class="corr" id="xd20e6466"
title="Bron: antwoodde">antwoordde</span> Marie; &bdquo;ik heb een
verrassing voor je. Het zal wel mooi weer zijn!&rdquo;</p>
<p>Marie werkte den geheelen nacht door aan een nieuwe japon, die zij
voor haar spaarduitjes gekocht had, een allerliefst, rose japonnetje,
waarmede zij &rsquo;s Zondagsochtends, stralend van vreugde, in het
atelier van Jacques kwam.</p>
<p>De kunstenaar ontving haar koel, bijna grof.</p>
<p>&bdquo;En ik dacht nogal, dat ik je een plezier zou doen, toen ik
dat lichte pakje kocht!&rdquo; zeide Marie, die voor Jacques&rsquo;
koelheid geen verklaring vinden kon.</p>
<p>&bdquo;Wij gaan niet naar buiten,&rdquo; antwoordde hij; &bdquo;ga
maar terug, ik moet werken.&rdquo;</p>
<p>Marie ging bedroefd naar huis. Onderweg kwam zij een jongen man
tegen, die de geschiedenis van Jacques kende en haar vroeger het hof
gemaakt had.</p>
<p>&bdquo;Wat, mademoiselle Marie, bent u niet meer in den
rouw?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;In den rouw?&rdquo; vroeg zij; &bdquo;en voor wie?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat, weet u dat niet? Het is toch bekend genoeg die zwarte
japon, die Jacques u gegeven heeft ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Nou?&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb284" href="#pb284" name="pb284">284</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Wel dat was een rouwjapon: Jacques liet u om Francine
rouwen.&rdquo;</p>
<p>Na dien dag heeft Jacques Marie niet meer gezien.</p>
<p>Die breuk bracht hem ongeluk. De slechte dagen keerden terug: hij
had geen werk meer en verviel in zoo&rsquo;n groote ellende, dat hij,
daar hij niet wist wat hij beginnen moest, zijn vriend den dokter vroeg
hem in een ziekenhuis te laten opnemen. De dokter zag bij den eersten
oogopslag, dat het niet veel moeite zou kosten daarvoor toestemming te
krijgen. Zonder dat Jacques eenig vermoeden van zijn toestand had, was
hij op weg, om weer spoedig bij Francine te zijn.</p>
<p>Hij werd opgenomen in het hospitaal Saint-Louis.</p>
<p>Daar hij nog werken en loopen kon, verzocht hij den directeur van
het ziekenhuis hem een klein kamertje te willen geven, dat toch niet
gebruikt werd, en liet daar een werkbank, beitels en leem brengen. De
eerste veertien dagen werkte hij daar aan het beeld, dat hij voor
Francine&rsquo;s graf bestemd had. Het was een engel met uitgestrekte
vleugels. Dit beeld, dat Francine&rsquo;s trekken had, werd niet
voltooid, want al heel gauw kon Jacques de trap niet meer op, en kort
daarop mocht hij zelfs het bed niet meer uit.</p>
<p>Toen Jacques op zekeren dag het cahier van den dokter in handen
kreeg en daaruit zag welke geneesmiddelen hij kreeg, begreep hij, dat
hij verloren was: hij schreef aan zijn familie en liet zuster
Sainte-G&eacute;neviève, die hem met groote toewijding
verpleegde, roepen.</p>
<p>&bdquo;Zuster,&rdquo; zeide hij tot haar, &bdquo;in het kamertje
boven, dat men mij heeft afgestaan, staat een kleine gipsfiguur; het
beeld, dat een engel voorstelt, was bestemd voor een graf; maar ik heb
geen tijd gehad het in marmer uit te voeren. En toch heb ik thuis een
prachtig stuk, wit met rose aderen, liggen. Om kort te gaan ....
zuster, ik geef u het kleine beeld, om het in de kapel te
zetten.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb285" href="#pb285" name="pb285">285</a>]</span></p>
<p>Enkele dagen later stierf Jacques. Daar de begrafenis gelijktijdig
met de opening van den salon plaats had, konden de Waterdrinkers er
niet bij tegenwoordig zijn. De kunst voor alles, had Lazare gezegd.</p>
<p>Jacques&rsquo; familie was niet rijk en de kunstenaar had geen eigen
graf.</p>
<p>Hij werd in een hoek van het kerkhof begraven. <span class="pagenum">[<a id="pb286" href="#pb286" name="pb286">286</a>]</span></p>
</div>
</div>
</div>
<div class="footnotes">
<hr class="fnsep">
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e6037" href="#xd20e6037src" name="xd20e6037">1</a></span>
Letterlijk: een pleisterplaats <span class="ex">voor</span>
karavanen.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e6063" href="#xd20e6063src" name="xd20e6063">2</a></span>
Zinspeling op Dante&rsquo;s <a class="pglink" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="http://www.gutenberg.org/ebooks/997">Inferno</a>.</p>
</div>
</div>
<div id="ch19" class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 id="xd20e6512" class="label">Hoofdstuk XIX.</h2>
<h2 class="main">De grillen van Musette.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">Men zal zich herinneren hoe Marcel zijn beroemd doek
&bdquo;De Doortocht door de Roode Zee&rdquo;, dat later als uithangbord
voor een comestibleswinkel dienen zou, aan M&eacute;dicis verkocht had.
Den dag na den verkoop, die gevolgd was door een schitterend souper,
hetwelk de Jood als toegift op den koop aan de boh&eacute;miens had
aangeboden, ontwaakten Marcel, Schaunard, Colline en Rodolphe eerst
diep in den ochtend en konden zich, nog onder den invloed als zij waren
van de wijnen van den vorigen avond, eerst niet goed herinneren wat er
eigenlijk gebeurd was. Toen van een kerk in de buurt het middag-Angelus
klepte, keken zij elkaar met een melancholiek glimlachje aan.</p>
<p>&bdquo;Dat is het klokje, dat met zijn vrome klanken de geloovigen
naar de eetzaal roept,&rdquo; zeide Marcel.</p>
<p>&bdquo;Zeker,&rdquo; antwoordde Rodolphe, &bdquo;dit is het
plechtige uur, waarop alle fatsoenlijke menschen naar het refectorium
opgaan.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dan zullen we toch moeten zien fatsoenlijke menschen te
worden,&rdquo; bromde <span class="corr" id="xd20e6524" title="Bron: Colljne">Colline</span>, voor wien iedere dag op den kalender
St. Appetitus<a class="noteref" id="xd20e6527src" href="#xd20e6527"
name="xd20e6527src">1</a> was.</p>
<p>&bdquo;O, melkinrichting van mijn min; o, gezegende vier maaltijden
van mijn jeugd, wat is er van u geworden?&rdquo; voegde Schaunard eraan
toe. En op een melancholiek, <span class="pagenum">[<a id="pb287" href="#pb287" name="pb287">287</a>]</span>droomerig en zacht motief
herhaalde hij: &bdquo;Wat is er van u geworden?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En te moeten denken, dat er op dit uur in Parijs alleen meer
dan honderd coteletten in de pan liggen!&rdquo; zeide Marcel.</p>
<p>&bdquo;En evenveel biefstukjes!&rdquo; zuchtte Rodolphe.</p>
<p>En als een tegenstelling vol bittere ironie schreeuwden, terwijl de
vier vrienden elkaar voor het vreeselijke, dagelijks terugkeerende
probleem van het dejeuner stelden, de kellners uit het restaurant
beneden in het huis de bestellingen der gasten de keuken in.</p>
<p>&bdquo;Zullen die lummels nooit hun mond houden?&rdquo; vroeg
Marcel; &bdquo;ieder woord geeft me een steek in mijn maag.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;De wind zit in het Noorden!&rdquo; zeide Colline ernstig en
wees daarbij op een weerhaantje, dat op een dak in de buurt vroolijk
heen en weer zwaaide; &bdquo;wij zullen dus vandaag niet dejeuneeren,
de elementen verzetten zich er tegen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hoe dat?&rdquo; vroeg Marcel.</p>
<p>&bdquo;Dat is een atmospherologische waarneming, die ik gedaan
heb,&rdquo; legde de wijsgeer uit: &bdquo;een Noordenwind beteekent
bijna altijd onthouding, evenals de Zuidenwind gewoonlijk pleizier en
goed eten voorspelt. De philosophie noemt dat: wenken van uit den
hooge.&rdquo;</p>
<p>Als Gustave Colline een leege maag had, hadden zijn geestigheden
iets grimmigs.</p>
<p>Op hetzelfde oogenblik stiet Schaunard, die een van zijn armen in
den afgrond, die als zak dienst deed, had gestoken, een gil van angst
uit.</p>
<p>&bdquo;Hulp! Hulp! Er zit iemand in mijn jas,&rdquo; brulde hij,
terwijl hij trachtte zijn hand uit de scharen van een levende kreeft te
bevrijden.</p>
<p>Op den angstkreet van Schaunard volgde onmiddellijk een andere gil.
Marcel had werktuigelijk zijn hand in zijn zak gestoken en daarin een
Amerika ontdekt, waaraan <span class="pagenum">[<a id="pb288" href="#pb288" name="pb288">288</a>]</span>hij in het geheel niet meer dacht:
d.w.z. de honderdvijftig francs, die de Jood M&eacute;dicis hem voor
zijn &bdquo;Doortocht door de Roode Zee&rdquo; betaald had.</p>
<p>&bdquo;Salueert, heeren!&rdquo; zeide Marcel, terwijl hij een
stapeltje daalders, waartusschen vijf of zes nieuwe louis schitterden,
neerzette.</p>
<p>&bdquo;Je zoudt zeggen, dat ze leven!&rdquo; vond <span class="corr"
id="xd20e6563" title="Bron: Collein">Colline</span>.</p>
<p>&bdquo;En wat een prachtige stemmen!&rdquo; merkte Schaunard, die de
goudstukken liet rinkelen, op.</p>
<p>&bdquo;Wat een mooie medailles!&rdquo; voegde Rodolphe eraan toe;
&bdquo;precies stukjes uit de zon. Als ik koning was, zou ik geen
andere munten in mijn rijk dulden en er de beeltenis van mijn
vriendinnetje op laten slaan.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Kan je eigenlijk wel gelooven, dat er een land is, waar die
dingen evenveel waard zijn als kiezelsteenen?&rdquo; vroeg Schaunard.
&bdquo;De Amerikanen gaven er vroeger vier voor twee sous. Een van mijn
voorouders heeft indertijd Amerika bezocht; hij heeft zijn graf
gevonden in de maag der Wilden. Dat heeft den bloei der familie veel
kwaad gedaan.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar vertel toch eens even,&rdquo; zeide Marcel met een blik
op den kreeft, die een wandeling door de kamer was gaan maken;
&bdquo;waar komt dat beest vandaan?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Nou begin ik me te herinneren,&rdquo; antwoordde Schaunard,
&bdquo;dat ik gisteren een ontdekkingsreis gemaakt heb in de keuken van
M&eacute;dicis; ik moet wel aannemen, dat dit reptiel, zonder het zelf
te willen, in mijn zak gevallen is&mdash;die dieren zijn zoo bijziende.
En nu ik het beest eenmaal heb, zal ik het maar houden ook; ik zal het
temmen en rood verven, dat is een vroolijker kleur. Sinds Ph&eacute;mie
weg is, ben ik melancholiek; nu heb ik tenminste gezelschap.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Heeren,&rdquo; riep Colline uit; &bdquo;kijkt als het je
blieft eens, de wind is naar het Zuiden gedraaid: we zullen
dejeuneeren.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb289" href="#pb289"
name="pb289">289</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Dat geloof ik graag,&rdquo; zeide Marcel, terwijl hij een
goudstuk van de tafel nam; &bdquo;hier heb je er een, dat we eens
lekker zullen laten braden, en met veel jus ook.&rdquo;</p>
<p>De vaststelling van het menu werd lang en ernstig besproken. Iedere
schotel gaf aanleiding tot een levendige discussie en werd daarna met
meerderheid van stemmen vastgesteld. De door Schaunard voorgestelde
omelette souffl&eacute;e werd na zorgvuldig onderzoek afgestemd,
evenals de witte wijnen, waartegen Marcel in verzet kwam in een
krachtige improvisatie, die zijn oinologische kennis duidelijk aan het
licht bracht.</p>
<p>&bdquo;De eerste plicht van een wijn is rood te zijn,&rdquo; riep de
kunstenaar uit; &bdquo;laat me met rust met jullie witte
wijnen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En de Champagne dan?&rdquo; merkte Schaunard op.</p>
<p>&bdquo;Onzin! Een elegante appelwijn! Een epileptische coco<a class="noteref" id="xd20e6590src" href="#xd20e6590" name="xd20e6590src">2</a>! Ik zou alle kelders van Epernay en
A&iuml;<a class="noteref" id="xd20e6593src" href="#xd20e6593" name="xd20e6593src">3</a> voor &eacute;&eacute;n vat Bourgogne geven.
Bovendien behoeven we vandaag geen grisettes te verleiden of
vaudevilles te dichten. Ik stem tegen Champagne.&rdquo;</p>
<p>Toen het programma definitief vastgesteld was, gingen Schaunard en
Colline in het restaurant beneden het dejeuner bestellen.</p>
<p>&bdquo;Wat zou je er van zeggen als we wat vuur aanlegden?&rdquo;
vroeg Marcel.</p>
<p>&bdquo;Dat zou geen halsmisdaad zijn, de thermometer noodigt ons
daar reeds lang toe uit,&rdquo; antwoordde Rodolphe. &bdquo;Laten we
wat vuur maken. Wat zal de kachel een kleur van verbazing
krijgen!&rdquo;</p>
<p>En hij liep naar de trap en schreeuwde Colline na, dat hij hout
moest laten boven brengen.</p>
<p>Enkele oogenblikken later kwamen Schaunard en Colline, <span class="pagenum">[<a id="pb290" href="#pb290" name="pb290">290</a>]</span>gevolgd door een kolendrager met een zware bos
hout, weer boven.</p>
<p>Toen Marcel in een lade naar waardelooze papieren zocht, om de
kachel aan te maken, kreeg hij toevallig een brief in handen, waarvan
het handschrift hem deed beven en dien hij heimelijk begon te
lezen.</p>
<p>Het was een door Musette met potlood geschreven brief uit den tijd,
dat zij nog met Marcel samenwoonde; op den dag af was hij een jaar oud.
De inhoud der weinige regels luidde:</p>
<div class="blockquote">
<p class="first salute">&bdquo;Lieveling,</p>
<p>Wees niet ongerust over mij, ik kom dadelijk weer terug. Ik ga wat
uit, om door het loopen wat warmer te worden: het vriest in de kamer en
de kolenhandelaar is voor ons dood. Ik heb de twee laatste pooten van
den stoel kapot geslagen, maar ze hebben niet lang genoeg gebrand, om
er een ei bij te koken. Bovendien fluit de wind door het raam alsof hij
hier thuis is, en blaast mij een hoop slechte raadgevingen in, die je,
wanneer ik ze zou opvolgen, verdriet zouden doen. Ik vind het daarom
beter een oogenblikje in de buurt te gaan winkelen. Er moet fluweel
zijn van tien francs den meter. Het is ongelooflijk, dat moet ik zelf
zien. Voor het eten ben ik weer terug.</p>
<p class="signed">Musette.&rdquo;</p>
</div>
<p>&bdquo;Arme meid!&rdquo; mompelde Marcel in zichzelf, terwijl hij
den brief in zijn zak stak .... En met zijn hoofd in zijn handen bleef
hij eenige oogenblikken in gedachten bij de haard zitten.</p>
<p>In dien tijd leefden de boh&eacute;miens reeds lang in een toestand
van weduwnaarschap, uitgezonderd Colline, wiens liefje <span class="corr" id="xd20e6625" title="Bron: steed">steeds</span> onzichtbaar en
anoniem gebleven was. <span class="pagenum">[<a id="pb291" href="#pb291" name="pb291">291</a>]</span></p>
<p>Zelfs Ph&eacute;mie, de lieve levensgezellin van Schaunard, had een
na&iuml;eve ziel gevonden, die haar haar hart, een mahoniehouten
ameublement en een ring van haar roode lokken aangeboden had. Veertien
dagen na die schenking echter had Ph&eacute;mie&rsquo;s amant haar zijn
hart en ameublement weer willen ontnemen, omdat hij aan haar vinger een
ring van haar, maar nu zwart haar gezien had en haar daarom van verraad
durfde verdenken.</p>
<p>Toch was Ph&eacute;mie niet van het pad der deugd afgeweken; zij had
alleen, omdat haar vriendinnen haar ieder oogenblik met den ring van
roode haren plaagden, dien zwart laten verven. De
&bdquo;mijnheer&rdquo; was met die verklaring z&ograve;&ograve;
voldaan, dat hij voor Ph&eacute;mie een zijden japon kocht&mdash;de
eerste in haar leven! Den dag, dat zij die voor het eerst droeg, riep
de arme meid uit:</p>
<p>&bdquo;Nu kan ik rustig sterven.&rdquo;</p>
<p>Musette was weer een bijna officieele persoonlijkheid geworden.
Marcel had haar in geen drie of vier maanden meer gezien.</p>
<p>En wat Mimi ten slotte betreft, Rodolphe had nooit meer iemand over
haar hooren praten, behalve zichzelf, wanneer hij alleen was.</p>
<p>&bdquo;Nou?&rdquo; vroeg plotseling Rodolphe, toen hij Marcel zoo
peinzend bij den schoorsteen zag staan; &bdquo;wil de kachel niet
trekken?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zeker wel, zeker wel!&rdquo; zeide de schilder, terwijl hij
het hout aanstak, dat knetterend begon te branden.</p>
<p>Terwijl de drie anderen door de voorbereidende maatregelen voor het
dejeuner hun eetlust nog prikkelden, had Marcel zich weer in een hoekje
teruggetrokken en legde het briefje, dat hij toevallig gevonden had,
bij de andere souvenirs, die Musette hem gelaten had. Plotseling viel
hem het adres in van een vrouw, met wie zijn vroegere vlam op zeer
intiemen voet stond.</p>
<p>&bdquo;Ha!&rdquo; riep hij hard genoeg, om door de anderen gehoord
<span class="pagenum">[<a id="pb292" href="#pb292" name="pb292">292</a>]</span>te worden, uit; &bdquo;nu weet ik tenminste,
waar ik ze vinden kan.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat vinden?&rdquo; vroeg Rodolphe. &bdquo;En wat voer je toch
eigenlijk uit?&rdquo; voegde hij eraan toe, toen hij zag, dat Marcel
wilde gaan schrijven.</p>
<p>&bdquo;Niets .... Een brief, die haast heeft en dien ik bijna
vergeten had. Ik ben dadelijk weer tot je beschikking.&rdquo;</p>
<p>En hij schreef:</p>
<div class="blockquote">
<p class="first salute">&bdquo;Lieve kind,</p>
<p>Door een verpletterende apoplexie van geluk heb ik <span class="ex">geld</span> in mijn schrijftafel! We hebben een reuzendejeuner,
dat op dit oogenblik staat te braden, edele wijnen, ja zelfs in de
haard een echt vuur, zooals gezeten burgers dat hebben. Dat moet ik
zelf zien, zou je vroeger gezegd hebben. Kom dus een oogenblik bij ons;
je zult hier Rodolphe, Colline en Schaunard vinden, en bij het dessert,
want er is waarachtig een dessert ook, moet jij dan wat voor ons
zingen. Daar wij nu eenmaal bij elkaar zijn, zullen we waarschijnlijk
een dag of acht aan tafel blijven. Je behoeft dus niet bang te zijn,
dat je te laat komt. Het is al zoo&rsquo;n tijd geleden, dat ik je niet
heb hooren lachen. Rodolphe zal je het hof maken en wij zullen van
alles drinken op onze gestorven liefde, op gevaar of ze tot nieuw leven
te wekken. Tusschen menschen zooals wij .... is de laatste kus nooit de
laatste. Ach, als het den vorigen winter niet zoo koud geweest was, zou
je me misschien in het geheel niet verlaten hebben. Je hebt me bedrogen
voor een bos hout en omdat je bang was voor winterhanden. Je hadt
gelijk, en ik ben er voor <span class="corr" id="xd20e6664" title="Bron: d&iuml;tmaal">ditmaal</span> even min boos om als voor andere
keeren. Maar kom je nu tenminste warmen, zoolang er vuur is.</p>
<p class="signed">Met heel veel kussen, Marcel.&rdquo;</p>
</div>
<p><span class="pagenum">[<a id="pb293" href="#pb293" name="pb293">293</a>]</span></p>
<p>Toen deze brief af was, schreef Marcel een tweeden aan madame
Sidonie, de vriendin van Musette, waarin hij haar verzocht den
ingesloten brief zoo spoedig mogelijk aan het juiste adres te doen
toekomen. Vervolgens ging hij naar den concierge, die de twee epistels
moest wegbrengen. Daar hij hem vooruitbetaalde, zag de concierge in de
hand van den schilder een goudstuk schitteren, waarom hij, alvorens
zijn boodschap te doen, den huiseigenaar, aan wien Marcel nog
achterstallige huur schuldig was, ging waarschuwen.</p>
<p>&bdquo;Mijnheer,&rdquo; zeide hij buiten adem van het trappen
klimmen, &bdquo;de kunstenmaker van de zesde etasie heit geld. U weet
wel, die groote, die me altijd in m&rsquo;n gezicht uitlacht, als ik
met de kietansie kom!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja, ik weet het wel!&rdquo; zeide de huisheer; &bdquo;die
kerel, die zoo brutaal is geweest geld van me te willen leenen, om een
gedeelte van de huur te kunnen afdoen. Ik heb hem de huur al
opgezegd.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Juist, mijnheer. Maar nou zit-ie stikvol met geld; m&rsquo;n
oogen doen nog pijn van al het geschitter. Hij geeft nu een feest .....
het is een prachtig oogenblik.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Je hebt gelijk,&rdquo; viel de eigenaar hem in de rede;
&bdquo;ik zal straks zelf even naar boven gaan.&rdquo;</p>
<p>Madame Sidonie was thuis, toen de brief van Marcel kwam, en liet
haar kamermeisje dadelijk het ingesloten briefje naar Musette
brengen.</p>
<p>Musette woonde toen in een mooi appartement op de Chauss&eacute;e
d&rsquo;Antin. Toen zij den brief van Marcel kreeg, was zij niet alleen
en had <span class="corr" id="xd20e6686" title="Bron: bovondien">bovendien</span> voor dienzelfden avond een groot
aantal uitnoodigingen voor een groot diner rondgezonden.</p>
<p>&bdquo;Dat is ook een wonder!&rdquo; riep zij, lachend als een
bezetene, uit.</p>
<p>&bdquo;Wat is er?&rdquo; vroeg een knappe, jonge man, die stijf als
een standbeeld voor haar stond. <span class="pagenum">[<a id="pb294"
href="#pb294" name="pb294">294</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Een invitatie voor een diner,&rdquo; antwoordde de jonge
vrouw. &bdquo;Hoe vindt je het?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik vind het vervelend,&rdquo; zeide de jongeman.</p>
<p>&bdquo;Waarom?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Waarom? Je denkt er toch zeker niet aan naar dat diner te
gaan.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Daar denk ik zeker wel aan ..... Zie jij maar hoe jij het
alleen klaar speelt!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar beste kind, dat geeft toch heelemaal geen pas! Je moet
een anderen keer maar eens gaan.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Die is goed, een anderen keer! Het is een invitatie van mijn
ouden vriend Marcel en het is zoo&rsquo;n zeldzaam geval, dat ik het
zelf zien moet. Een anderen keer! Maar echte diners komen daar nog
minder voor dan zonsverduisteringen!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat! Je wilt ons in den steek laten, om naar dien kerel te
gaan, en dat zeg je me zoo maar in mijn gezicht!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Aan wien moet ik het anders zeggen? Aan den sultan van
Turkije soms? Maar die heeft met de zaak niets te maken.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar dat is een buitengewone openhartigheid.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Je weet wel, dat ik anders ben dan de anderen,&rdquo;
antwoordde Musette.</p>
<p>&bdquo;Maar wat zou je wel van mij denken, als ik je liet gaan, nu
ik weet waarheen je gaat. Bedenk toch eens Musette, zoowel voor jou als
voor mij zou dat in het geheel geen pas geven. Je moet je maar
excuseeren bij dien jongen man.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Mijn beste Maurice,&rdquo; antwoordde Musette op vastberaden
toon; &bdquo;je wist wat je aan me hadt voor je me nam, je wist, dat ik
vol grillen zit en dat niemand er zich op beroemen kan er
&eacute;&eacute;n uit mijn hoofd gepraat te hebben.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Vraag me wat je wilt .... maar dat niet,&rdquo; zeide
Maurice. &bdquo;Er zijn grillen ..... en grillen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maurice, ik wil naar Marcel gaan ..... en ik ga<span class="corr" id="xd20e6725" title="Bron: .">,</span>&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb295" href="#pb295" name="pb295">295</a>]</span>zeide Musette, terwijl zij haar hoed opzette.
&bdquo;Verlaat me, als je wilt, maar ik kan niet anders: Marcel is de
beste jongen van de wereld en de eenige, waar ik ooit van gehouden heb.
Als zijn hart van goud geweest was, zou hij het hebben laten smelten,
om er ringen van voor mij te laten maken. Arme jongen!&rdquo; voegde
zij eraan toe, terwijl zij Maurice den brief liet zien, &bdquo;zoodra
hij wat vuur heeft, vraagt hij me me te komen warmen. O, als hij maar
niet zoo lui en er geen fluweel en zijde in de winkels geweest was. Ik
was echt gelukkig met hem; hij had het talent mij nu en dan werkelijk
verdriet te doen, en hij heeft mij om al mijn liedjes den naam Musette
gegeven. Als ik naar hem toe ga, kan je er tenminste zeker van zijn,
dat ik bij je terugkom ..... als je tenminste de deur niet voor mijn
neus dicht gooit.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Openhartiger zou je me moeilijk kunnen zeggen, dat je niet
van me houdt,&rdquo; zeide de jonge man.</p>
<p>&bdquo;Kom nou, mijn beste Maurice, je bent te veel man van geest om
ons in zoo&rsquo;n ernstige discussie te verdiepen. Je hebt me net zoo
als je een mooi paard in stal hebt, en ik houd van je ..... omdat ik
houd van luxe, van drukke feesten, van alles wat straalt en schittert.
Laten we niet sentimenteel worden: dat zou belachelijk en nutteloos
zijn.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar laat ik dan tenminste met je mee gaan.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar je zou je daar volstrekt niet amuseeren,&rdquo; zeide
Musette<span class="corr" id="xd20e6739" title="Niet in bron">,</span>
&bdquo;en je zou ons maar beletten het ook te doen. Je begrijpt toch,
dat die jongen mij noodwendig zoenen zal.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Musette,&rdquo; vroeg Maurice; &bdquo;heb je ooit iemand
ontmoet, die zoo inschikkelijk is als ik?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Mijnheer de vicomte,&rdquo; antwoordde Musette; &bdquo;toen
ik onlangs met lord<sup>***</sup> op de Champs Elys&eacute;es een
wandelrit maakte, heb ik Marcel daar ontmoet met zijn vriend Rodolphe:
ze waren te voet, zaten slecht in hun kleeren <span class="pagenum">[<a id="pb296" href="#pb296" name="pb296">296</a>]</span>en
rookten hun neuswarmertjes. In geen drie maanden had ik Marcel gezien;
ik had het gevoel, alsof mijn hart door het portier wou springen. Ik
heb het rijtuig laten stil houden en een half uur lang met Marcel
gepraat, terwijl geheel Parijs in equipages voorbij reed. Marcel heeft
me toen een taartje gegeven en een ruikertje viooltjes van een sou, die
ik dadelijk in mijn ceintuur gestoken heb. Toen hij wegging, wilde
lord<sup>****</sup> hem terugroepen, om hem te vragen met ons te gaan
dineeren. Voor die vriendelijkheid heb ik hem een zoen gegeven. Dat is
nu eenmaal mijn karakter; en als je dat niet bevalt, dan moet je het
maar dadelijk zeggen, dan neem ik mijn pantoffels en mijn nachtmuts
mee.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Het heeft toch ook zijn goede zijde, om arm te zijn!&rdquo;
zeide Maurice met iets van afgunst en droefheid in zijn stem.</p>
<p>&bdquo;O neen,&rdquo; antwoordde Musette; &bdquo;als Marcel rijk
was, zou ik hem nooit verlaten hebben.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ga dan maar,&rdquo; zeide de jonge man en gaf haar de hand.
&bdquo;Die nieuwe japon staat je heel goed!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Inderdaad het is of ik er vanochtend een voorgevoel van gehad
heb. Marcel zal de eerste zijn, die me in mijn nieuwe japon een zoen
zal geven. Nou, adieu, ik ga een beetje van het gewijde brood der
vroolijkheid eten.&rdquo;</p>
<p>Musette had dien dag een bekoorlijk toilet aan: nooit had het
gedicht van haar jeugd en van haar schoonheid in een verleidelijker
band gezeten. Bovendien bezat Musette van nature een goeden smaak. Toen
zij op de wereld kwam, moet het eerste, wat zij met haar blikken zocht,
een spiegel geweest zijn, om zich in haar luiers een mooie houding te
kunnen geven; en voor zij gedoopt werd, had zij reeds de zonde der
coquetterie begaan. Reeds in den tijd, dat zij nog in zeer behoeftige
omstandigheden leefde en zich nog met japonnetjes van gedrukt katoen,
hoedjes met pompons en geitenleeren laarsjes moest tevreden stellen,
droeg zij die eenvoudige grisette-toiletjes met <span class="pagenum">[<a id="pb297" href="#pb297" name="pb297">297</a>]</span>elegance en coquetterie. Deze knappe meisjes,
half bijen, half mieren, die zingend de geheele week door werkten en
den Goeden God slechts om mooi weer op Zondag smeekten, hadden
gewoonlijk slechts lief met haar hart en zetten nu en dan de bloemetjes
buiten. Nu is die soort geheel verdwenen, dank zij de tegenwoordige
generatie van jonge mannen: een verdorven en verderfelijke, maar boven
alles aanmatigende, opgeblazen en brutale generatie. Alleen uit
genoegen voor minne paradoxen hebben zij die arme meisjes om haar door
de heilige litteekenen van het werk geschonden handen gehoond en
bespot, zoodat die handen weldra niet genoeg meer konden verdienen, om
de uitgaven voor amandelzeep te bestrijden. Langzamerhand is het dien
jongelingen gelukt haar hun opgeblazenheid en dwaasheid in te enten, en
sedert is de grisette verdwenen. Toen werd de lorette geboren, een
bastaardgeslacht, impertinente schepsels van middelmatige schoonheid,
half vleesch, half schmink, wier boudoir een toonbank is, waarop zij
stukken van haar hart, alsof het sneedjes roastbeef waren, te koop
aanbieden. Het meerendeel van die meisjes, die het pleizier onteeren en
een schande zijn voor de moderne galanterie, heeft dikwijls niet eens
den geest van de dieren, wier veeren zij op haar hoeden dragen. En
wanneer het door een groot toeval nog eens gebeurt, dat zij niet een
liefde, zelfs niet een verliefdheid, maar een geile begeerte hebben,
dan is het nog voor den een of anderen alledaagschen potsenmaker, dien
de dwaze menigte op openbare bals toejuicht en voor wien de couranten,
die vleiende hovelingen van al wat belachelijk is, reclame maken.</p>
<p>Hoewel Musette gedwongen was in die wereld te leven, had zij toch
niet de gewoonten noch de allures ervan; zij had niet die tot slavin
zijn vernederende hebzucht, zooals die maar al te veel voorkomt bij die
schepsels, welke alleen maar Bartjens lezen en cijfers schrijven
kunnen. <span class="pagenum">[<a id="pb298" href="#pb298" name="pb298">298</a>]</span>Zij was een intelligent, geestig meisje, dat in
haar aderen het bloed van Manon Lescaut had, en, wars van elken dwang,
zich nooit tegen een enkele gril had kunnen of willen verzetten, wat de
gevolgen ervan ook mochten zijn.</p>
<p>Marcel was de eenige man geweest, van wien zij werkelijk gehouden
had. In ieder geval was hij de eenige geweest voor wien zij inderdaad
geleden had, en al de hardnekkigheid van die instincten, welke haar
trokken naar &bdquo;alles wat schittert en straalt&rdquo;, was noodig
geweest, om haar ertoe te kunnen brengen hem te verlaten. Zij was
twintig jaar en luxe was voor haar bijna een levensbehoefte. Zij kon er
wel eenigen tijd buiten, maar geheel afstand ervan doen kon zij niet.
Haar eigen wispelturigheid maar al te goed kennende, had zij nooit het
hangslot van een eed van trouw voor haar hart willen doen. Verscheidene
jonge mannen, voor wie zij zelf veel voelde, hadden haar waarachtig
lief gehad; en altijd had zij tegenover dezen met een openhartigheid,
die gepaard ging met voorzichtigheid, gehandeld. De verbintenissen, die
zij aanging, waren eenvoudig, eerlijk en waar als de
liefdesverklaringen van Molière&rsquo;s boeren. &bdquo;Jij hebt
zin in mij, en ik zin in jou; top, laten we bruiloft vieren!&rdquo; Wel
tienmaal had Musette als zij gewild had, een &bdquo;vaste
positie&rdquo;, een zoogenaamde toekomst kunnen hebben; maar zij
geloofde nauwlijks in de toekomst; ten opzichte daarvan was zij het
scepticisme van Figaro toegedaan.</p>
<p>&bdquo;Morgen,&rdquo; zeide zij dikwijls, &bdquo;morgen is een
dwaasheid van den kalender, een dagelijksch voorwendsel, dat de
menschen uitgevonden hebben, om hun zaken vandaag niet behoeven te
doen. Morgen is er misschien een aardbeving&mdash;en vandaag staat de
aarde nog vast!&rdquo;</p>
<p>Op een goeden dag deed een gentleman, met wien zij bijna zes maanden
samengeleefd had en die intusschen tot over zijn ooren verliefd op haar
geworden was, haar <span class="pagenum">[<a id="pb299" href="#pb299"
name="pb299">299</a>]</span>in allen ernst het voorstel met haar te
trouwen. Musette had hem in zijn gezicht uitgelachen.</p>
<p>&bdquo;Ik mijn vrijheid door een huwlijkscontract aan banden leggen?
Nooit in der eeuwigheid!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar dag in dag uit sidder ik van angst, dat ik je verliezen
zal.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Je zoudt me nog veel eerder verliezen, wanneer ik je vrouw
was,&rdquo; antwoordde Musette. &bdquo;Laten we er niet verder over
spreken. Trouwens ik ben niet vrij meer ook,&rdquo; voegde zij eraan
toe en dacht bij die woorden ongetwijfeld aan Marcel.</p>
<p>Zoo ging haar jeugd voorbij, terwijl zij zich op alle winden van het
toeval liet medevoeren en velen, ja bijna ook zichzelf gelukkig maakte.
Vicomte Maurice, met wien zij op dat oogenblik leefde, kostte het niet
weinig moeite om zich aan dat ontembare, naar vrijheid snakkende
karakter te wennen, en met een met jalousie sterk geoxydeerd ongeduld
wachtte hij op den terugkeer van Musette, die hij naar Marcel had zien
gaan.</p>
<p>&bdquo;Zal ze bij hem blijven?&rdquo; vroeg de jonge man zich den
geheelen avond af, terwijl hij zich dat vraagteeken als een dolk in
zijn hart boorde.</p>
<p>&bdquo;Die arme Maurice!&rdquo; zeide Musette van haar kant tot
zichzelf; &bdquo;hij vindt dat een beetje kras. Maar ach, de jeugd moet
opgevoed worden.&rdquo;</p>
<p>Toen sloeg haar gedachtengang plotseling een heel andere richting
in; zij dacht aan Marcel, naar wien ze toeging; en terwijl zij alle
herinneringen, die de naam van haar aanbidder in haar wakker riep, de
revue liet passeeren, vroeg zij zich nieuwsgierig af, welk wonder bij
hem de tafel gedekt had. Al loopende las zij den brief, dien de
schilder haar geschreven had, nog eens over, en onwillekeurig maakte
een gevoel van droefheid zich van haar meester. Doch dat duurde slechts
een oogenblik. Musette overwoog terecht, dat zij nu minder dan ooit
reden had om bedroefd te zijn, en toen <span class="pagenum">[<a id="pb300" href="#pb300" name="pb300">300</a>]</span>er op dat oogenblik
een sterke wind opstak, riep zij uit:</p>
<p>&bdquo;Het is toch gek; als ik niet naar Marcel zou willen gaan, zou
de wind mij nu naar hem toe blazen.&rdquo;</p>
<p>En haar pas versnellend liep zij verder, blij als een vogeltje, dat
naar zijn eerste nest terugkeert.</p>
<p>Plotseling begon het hard te sneeuwen. Musette keek rond of zij geen
rijtuig zag, maar er was geen te bekennen. Daar zij juist in de straat
was, waar haar vriendin Sidonie woonde, die Marcel&rsquo;s brief naar
haar doorgestuurd had, kwam zij op het denkbeeld even bij haar binnen
te gaan en daar te wachten, tot het weer wat beter zou zijn.</p>
<p>Bij madame Sidonie vond zij een groot gezelschap bijeen. Er werd een
partij lansquenet gespeeld, die drie dagen tevoren reeds begonnen
was.</p>
<p>&bdquo;Laat ik jullie niet storen,&rdquo; zei de Musette; &bdquo;ik
blijf maar even.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Heb je den brief van Marcel gekregen?&rdquo; fluisterde
madame <span class="corr" id="xd20e6808" title="Bron: Sinonie">Sidonie</span> haar in het oor.</p>
<p>&bdquo;Ja, dank je,&rdquo; antwoordde Musette<span class="corr" id="xd20e6813" title="Bron: .">,</span> &bdquo;ik ben op weg naar hem toe,
hij heeft me te dineeren gevraagd. Ga je mee? Je zult je best
amuseeren!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Tot mijn spijt kan ik niet,&rdquo; zeide Sidonie, op de
speeltafel wijzend. &bdquo;En hoe staat het?&rdquo; vroeg zij den
bankhouder.</p>
<p>&bdquo;Er staan zes louis,&rdquo; antwoordde deze, terwijl hij de
kaarten schudde.</p>
<p>&bdquo;Ik zet er twee,&rdquo; riep Sidonie.</p>
<p>&bdquo;Goed, ik ben niet trotsch, ik begin ook met twee,&rdquo;
antwoordde de bankhouder, die reeds verscheidene malen gepast had.
&bdquo;Koning en aas; ik ben naar de maan,&rdquo; ging hij voort,
terwijl hij de kaarten liet vallen; &bdquo;alle koningen zijn
dood!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hier mag niet over politiek gesproken worden,&rdquo; zeide
een journalist.</p>
<p>&bdquo;En het aas is de vijand van mijn familie,&rdquo; merkte de
bankhouder op, die nog een koning keerde. &bdquo;Leve de <span class="pagenum">[<a id="pb301" href="#pb301" name="pb301">301</a>]</span>koning!&rdquo; riep hij uit; &bdquo;lieve
Sidonie, geef mij twee louis d&rsquo;or.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Schrijf ze maar in je memorie pro memorie,&rdquo; zeide
Sidonie woedend, dat zij verloren had.</p>
<p>&bdquo;Dat maakt dan vijfhonderd francs, kleintje,&rdquo; zeide de
bankhouder.&rdquo; Je zult de duizend wel bereiken. Ik geef.&rdquo;</p>
<p>Sidonie en Musette praatten zachtjes met elkaar. Het spel ging
door.</p>
<p>Ongeveer op hetzelfde uur gingen de boh&eacute;miens aan tafel.
Gedurende het geheele dejeuner was Marcel opvallend onrustig. Iederen
keer, dat men op de trap stappen hoorde, zagen de anderen hem
opschrikken.</p>
<p>&bdquo;Wat heb je toch?&rdquo; vroeg Rodolphe; &bdquo;het is net, of
je nog iemand wacht. Zijn we niet compleet?&rdquo;</p>
<p>Maar uit een blik, dien de schilder hem toewierp, begreep de
dichter, welke gedachten zijn vriend bezig hielden.</p>
<p>&bdquo;Hij heeft gelijk,&rdquo; dacht hij bij zichzelf; &bdquo;we
zijn niet compleet.&rdquo;</p>
<p>De blik van Marcel beteekende: Musette, die van Rodolphe: Mimi.</p>
<p>&bdquo;Er ontbreken vrouwen,&rdquo; zeide Schaunard plotseling.</p>
<p>&bdquo;Wil jij voor den duivel je losbandige taal wel eens voor je
houden? We hadden toch afgesproken, dat er niet over liefde gesproken
zou worden!&rdquo; brulde Colline. &bdquo;Daar schift de jus
van.&rdquo;</p>
<p>En terwijl buiten de sneeuw nog viel en in de haard het hout
vroolijk vlamde en een vuurwerk van vonken afstak, begonnen de vier
vrienden weer hun tot den rand gevulde glazen te ledigen.</p>
<p>Terwijl Rodolphe met luide stem het refrein van een lied begon te
zingen, dat hij onder in zijn glas gevonden had, werd er verscheidene
malen op de deur geklopt.</p>
<p>Als een duiker, die door een krachtigen afzet tegen den bodem weer
naar de oppervlakte van het water komt, <span class="pagenum">[<a id="pb302" href="#pb302" name="pb302">302</a>]</span>vloog Marcel, die
reeds eenigszins onder den invloed was, haastig van zijn stoel op om
open te maken.</p>
<p>Musette was het niet.</p>
<p>Op den drempel vertoonde zich een man, die een klein stukje papier
in zijn hand hield. Zijn uiterlijk was niet onaangenaam, maar zijn
chambercloak zag er onooglijk uit.</p>
<p>&bdquo;Ik vind u hier in nog al goeden welstand,&rdquo; zeide hij
met een blik op de tafel, op het midden waarvan een groote lamsbout
prijkte.</p>
<p>&bdquo;De huisbaas!&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;laten wij hem de
verschuldigde eer bewijzen!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En hij begon met zijn mes en vork den generaalsmarsch op zijn
bord te slaan.</p>
<p>Colline gaf hem een stoel en Marcel riep uit:</p>
<p>&bdquo;Schaunard, geef mijnheer een glas!&rdquo;</p>
<p>En zich tot den huiseigenaar wendende, zeide hij:</p>
<p>&bdquo;U komt juist op het goede oogenblik! Wij waren juist op het
punt een toast uit te brengen op den eigendom. Mijn vriend hier,
mijnheer Colline, zeide precies eenige treffende dingen omtrent dat
onderwerp. Maar nu u hier bent, zal hij, om u genoegen te doen, opnieuw
beginnen. Vooruit, Colline!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Pardon, heeren!&rdquo; antwoordde de huisheer; &bdquo;ik zou
u niet graag verder storen.&rdquo;</p>
<p>En hij ontvouwde het kleine papiertje, dat hij in zijn hand
hield.</p>
<p>&bdquo;Wat is dat voor drukwerk?&rdquo; vroeg Marcel.</p>
<p>De huisheer, die inmiddels onderzoekend de kamer rondkeek, had het
goud en zilver, dat nog op den schoorsteen was blijven staan, gezien en
zeide:</p>
<p>&bdquo;De quitantie, die ik reeds de eer had u te laten
presenteeren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Precies,&rdquo; viel Marcel hem in de rede; &bdquo;mijn trouw
geheugen heeft die bijzonderheid niet vergeten; het was Vrijdag 8
October des namiddags te 12 uur.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb303" href="#pb303" name="pb303">303</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Ik heb de quitantie reeds, als voldaan geteekend, en als het
u niet derangeert, dan .....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Mijnheer,&rdquo; zeide Marcel, &bdquo;het lag in mijn
bedoeling u te komen bezoeken. Ik moet eens ernstig met u
praten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Geheel tot uw dienst.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Doe mij dan eerst het genoegen een kleine verfrissching te
nemen,&rdquo; ging Marcel voort, terwijl hij hem een glas wijn opdrong.
&bdquo;Welnu, mijnheer, u hebt mij onlangs een papiertje thuis gestuurd
met de beeltenis van een dame, die een weegschaal in haar hand houdt.
De inhoud was onderteekend: &bdquo;Godard.&rdquo;<span class="corr" id="xd20e6900" title="Niet in bron">&rdquo;</span></p>
<p>&bdquo;Dat is mijn deurwaarder,&rdquo; zeide de huisheer.</p>
<p>&bdquo;Hij heeft al een heel leelijk pootje,&rdquo; zeide Marcel.
&bdquo;Mijn vriend hier&rdquo;&mdash;en hij wees op
Colline&mdash;&bdquo;die alle talen kent, is zoo goed geweest deze
depeche, die mij vijf francs gekost heeft, voor mij te vertalen
....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Het was een opzegging van de huur,&rdquo; viel de huisheer
hem in de rede; &bdquo;een voorzorgsmaatregel .... dat is zoo de
gewoonte.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja juist, een opzegging,&rdquo; antwoordde Marcel. &bdquo;Ik
wilde u juist komen opzoeken, om over die zaak te spreken; ik zou n.l.
die opzegging graag in een huurceel veranderd zien. Het huis bevalt me,
de trap is netjes, de straat vroolijk en bovendien ben ik om
familieredenen en andere oorzaken zeer aan deze woning
gehecht&rdquo;.</p>
<p>&bdquo;Maar de laatste termijn huur moet nog betaald worden,&rdquo;
zeide de huiseigenaar en liet opnieuw zijn quitantie zien.</p>
<p>&bdquo;Wij zullen die betalen, mijnheer, dat is ons vaste
voornemen.&rdquo;</p>
<p>Intusschen had de huisheer geen oog afgewend van den schoorsteen,
waarop het geld lag, en de aantrekkingskracht van zijn hebzuchtige
blikken was z&ograve;&ograve; groot, dat de geldstukken schenen te
bewegen en naar hem toe te komen.</p>
<p>&bdquo;Ik vind het zeer aangenaam, dat ik juist op een oogenblik
<span class="pagenum">[<a id="pb304" href="#pb304" name="pb304">304</a>]</span>kom, dat wij deze kleine zaak kunnen regelen,
zonder dat het u derangeert,&rdquo; zeide hij en bood de quitantie aan
Marcel aan, die de attaque niet anders pareeren kon dan door uit te
wijken en met zijn schuldeischer nogmaals de scène tusschen don
Juan en Dimanche<a class="noteref" id="xd20e6922src" href="#xd20e6922"
name="xd20e6922src">4</a> te spelen.</p>
<p>&bdquo;U hebt, geloof ik, ook nog eigendommen in de
provincie?&rdquo; vroeg hij.</p>
<p>&bdquo;O,&rdquo; antwoordde de huisheer; &bdquo;niet noemenswaard:
een klein landhuis in Bourgondi&euml;, een boerderij, weinig zaaks
..... de pachters betalen niet ..... Deze kleine vereffening,&rdquo;
voegde hij eraan toe, terwijl hij nogmaals de quitantie aan Marcel
trachtte te geven, &bdquo;komt mij dan ook zeer van pas ..... Het is
zestig francs, zooals u weet.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zestig francs, precies!&rdquo; zeide Marcel en nam van den
schoorsteen drie goudstukken af. &bdquo;Zestig francs, zeiden
we,&rdquo; en hij legde de drie louis op eenigen afstand van den
huisheer op de tafel.</p>
<p>&bdquo;Eindelijk!&rdquo; mompelde deze; en zijn gelaat helderde
op.</p>
<p>En op zijn beurt legde hij de quitantie op tafel.</p>
<p>Schaunard, Colline en Rodolphe volgden de ontwikkeling van het drama
met gespannen aandacht.</p>
<p>&bdquo;Maar lieve Hemel,&rdquo; zeide Marcel; &bdquo;daar u een
Bourgondi&euml;r bent, zult u toch zeker niet weigeren een paar
woordjes met een landgenoot te spreken.&rdquo;</p>
<p>En hij trok een flesch ouden M&acirc;con open en schonk den huisheer
een glas in.</p>
<p>&bdquo;Heerlijk!&rdquo; zeide deze; &bdquo;ik heb nooit beteren
gedronken.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ach, een oom van me, die in die streken woont, stuurt me zoo
nu en dan een mandje.&rdquo;</p>
<p>De huisheer was opgestaan en strekte zijn hand naar het voor hem
geplaatste geld uit, maar Marcel hield hem tegen.</p>
<p>&bdquo;Ja, maar op &eacute;&eacute;n been kunt u niet loopen,&rdquo;
zeide hij <span class="pagenum">[<a id="pb305" href="#pb305" name="pb305">305</a>]</span>en dwong zijn schuldeischer nogmaals met hem en
de drie andere boh&eacute;miens te klinken.</p>
<p>De huisheer durfde niet weigeren. Hij dronk zijn glas leeg, zette
het neer en wilde weer het geld nemen, toen Marcel uitriep:</p>
<p>&bdquo;Maar daar valt me nog iets in, mijnheer. Ik ben op het
oogenblik nogal ruim bij kas. Mijn oom uit Bourgondi&euml; heeft me een
supplement op mijn jaargeld gezonden. Ik ben bang dat geld er door te
lappen. U weet, niet waar, de jeugd haalt wel eens dolle streken uit
.... Wanneer ik u er niet mede beleedig, zou ik graag een termijn
vooruit betalen.&rdquo;</p>
<p>En opnieuw nam hij zestig francs in zilver van den schoorsteen en
legde die bij de louis op tafel.</p>
<p>&bdquo;Ik zal u daar dadelijk een quitantie voor maken,&rdquo; zeide
de eigenaar; &bdquo;ik heb blanco formulieren in mijn
zak&rdquo;&mdash;en hij haalde zijn portefeuille te
voorschijn&mdash;&bdquo;ik zal die invullen en antidateeren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Een aardige huurder,&rdquo; dacht hij bij zichzelf en wierp
verliefde blikken naar de honderd-twintig francs.</p>
<p>Bij dit voorstel stonden de drie boh&eacute;miens, die toch al niets
van Marcel&rsquo;s diplomatie begrepen, gewoonweg
&bdquo;paf&rdquo;,</p>
<p>&bdquo;Maar de schoorsteen rookt,&rdquo; begon nu de schilder,
&bdquo;dat is erg onaangenaam.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar waarom hebt u me dat niet eerder gezegd? Dan had ik den
schoorsteenveger laten komen,&rdquo; zeide de eigenaar, die voor den
schilder niet onder wilde doen. &bdquo;Morgen zal ik werklui
sturen.&rdquo;</p>
<p>En nadat hij de tweede quitantie ingevuld had, legde hij die bij de
eerste, schoof ze toen beide naar Marcel toe en stak zijn hand weer
naar het stapeltje geld uit.</p>
<p>&bdquo;U kunt u niet voorstellen, hoe gelegen die som mij op het
oogenblik komt,&rdquo; zeide hij; &bdquo;ik moet een paar rekeningen
voor reparaties aan het huis betalen en ik was werkelijk om geld
verlegen.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb306" href="#pb306"
name="pb306">306</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Het spijt mij, dat ik u wat heb moeten laten wachten!&rdquo;
viel Marcel hem in de rede.</p>
<p>&bdquo;O, zoo erg is het niet ..... Heeren, ik heb de eer
....&rdquo; En weer stak hij zijn hand uit.</p>
<p>&bdquo;O, o, neem me niet kwalijk,&rdquo; zeide Marcel vlug;
&bdquo;zoover zijn we nog niet. Wie a zegt,&rdquo; en hij schonk
opnieuw in, &bdquo;moet ook b zeggen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is zoo,&rdquo; zeide deze en ging uit beleefdheid weer
zitten.</p>
<p>Ditmaal begrepen de boh&eacute;miens uit een blik, dien Marcel hun
toewerp, wat zijn doel was.</p>
<p>Intusschen begon de huisheer al op een vreemde manier met zijn oogen
te draaien. Hij balanceerde op zijn stoel heen en weer, begon
dubbelzinnige taal uit te slaan en beloofde Marcel, die hem een paar
reparaties vroeg, fabelachtige verfraaiingen.</p>
<p>&bdquo;En nu de zware artillerie voor het front!&rdquo; fluisterde
de schilder Rodolphe in en wees op een flesch rhum.</p>
<p>Na het eerste glaasje zong de huisheer een schuin liedje, dat
Schaunard deed blozen.</p>
<p>Na het tweede glaasje vertelde hij zijn huiselijke onaangenaamheden;
en daar zijn vrouw Helena heette, vergeleek hij zich bij Menelaus.</p>
<p>Na het derde glaasje kreeg hij een philosophische vlaag en gaf de
volgende aphorismen ten beste:</p>
<p>&bdquo;Het leven is een stroom.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Geld maakt niet gelukkig.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;De mensch is een &eacute;&eacute;ndagsvlinder.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O, hoe lieflijk is de liefde!&rdquo;</p>
<p>Dan maakte hij Schaunard tot zijn vertrouweling en vertelde hij hem
van zijn heimelijke liaison met een jong meisje, Euph&eacute;mie
geheeten, aan wie hij een mahoniehouten ameublement gegeven had.
Daarbij gaf hij zoo&rsquo;n nauwkeurig portret van dit jonge meisje,
dat Schaunard een vreemd vermoeden in zich voelde opkomen, dat
<span class="pagenum">[<a id="pb307" href="#pb307" name="pb307">307</a>]</span>onmiddellijk daarna een zekerheid werd, toen de
huisheer hem een brief, dien hij uit zijn portefeuille haalde, liet
zien.</p>
<p>&bdquo;O, hemel!&rdquo; riep Schaunard uit, toen hij de
onderteekening zag; &bdquo;hardvochtige, gij boort mij een dolk door
het hart.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat heeft hij toch?&rdquo; riepen de boh&eacute;miens, over
die taal verwonderd, uit.</p>
<p>&bdquo;Kijk maar,&rdquo; zeide Schaunard; &bdquo;deze brief is van
Ph&eacute;mie. Dat is haar onderteekening.&rdquo;</p>
<p>Schaunard liet den brief van zijn vroegere ma&icirc;tresse
circuleeren. Deze begon met de woorden:</p>
<div class="blockquote">
<p class="first salute">&bdquo;Mijn lief, dik beertje,&rdquo;</p>
</div>
<p>&bdquo;Dat lief, dik beertje ben ik,&rdquo; zeide de huisheer, die
vergeefsche pogingen deed om op te staan.</p>
<p>&bdquo;Prachtig!&rdquo; zeide Marcel, die dit zag, &bdquo;hij heeft
zijn anker uitgeworpen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ph&eacute;mie, hardvochtige Ph&eacute;mie!&rdquo; zuchtte
Schaunard; &bdquo;wat heb je me aangedaan!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik heb voor haar in de rue Coquenard No. 12 een entresol
laten meubileeren,&rdquo; stamelde de huisheer; &bdquo;het is er heel
aardig, heel aardig ..... maar het heeft me een aardige duit gekost
.... Doch de ware liefde ziet niet op geld ..... en bovendien heb ik
twintigduizend francs rente ..... Zij vraagt mij geld ....&rdquo; ging
hij voort, terwijl hij den brief weer in zijn zak stak; &bdquo;Arme
kleine! ... Ik zal haar dit geld geven ..... dat zal haar plezier
doen.&rdquo;</p>
<p>En hij strekte weer zijn hand naar het geld uit.</p>
<p>&bdquo;Wat is dat?&rdquo; vroeg hij verbaasd, terwijl hij op de
tafel rond tastte, &bdquo;waar is het gebleven?&rdquo;</p>
<p>Het geld was verdwenen.</p>
<p>&bdquo;Een fatsoenlijk man mag zich onder geen voorwaarden tot zulk
een misdadigen minnehandel leenen,&rdquo; had Marcel gezegd.
&bdquo;Mijn geweten en de moraal verbieden mij de huur aan dezen
wellustigen kerel in handen te geven. <span class="pagenum">[<a id="pb308" href="#pb308" name="pb308">308</a>]</span>Ik zal mijn huur niet
betalen. Maar mijn ziel zal tenminste geen wroeging hebben. Wat een
zeden! Een man met zoo weinig haren op zijn hoofd!&rdquo;</p>
<p>Intusschen was de huiseigenaar stomdronken geworden en sloeg met
luide stem allerlei onzin tegen de flesschen uit.</p>
<p>Daar hij nu al twee uur weg was, stuurde zijn vrouw, die ongerust
begon te worden, eindelijk het dienstmeisje naar boven; toen zij haar
meester in zoo&rsquo;n toestand zag, stiet zij een gil van schrik
uit.</p>
<p>&bdquo;Wat hebt u met hem uitgevoerd?&rdquo; vroeg zij aan de
boh&eacute;miens.</p>
<p>&bdquo;Niets,&rdquo; antwoordde Marcel; &bdquo;hij is daarnet
hierboven gekomen, om de huur te halen, en daar we geen geld hadden,
hebben we hem uitstel gevraagd.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar hij is stom bezopen,&rdquo; zeide het dienstmeisje.</p>
<p>&bdquo;Dat was hij al grootendeels, toen hij hier kwam,&rdquo;
antwoordde Rodolphe; &bdquo;hij vertelde ons, dat hij zijn wijnkelder
opgeruimd had.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hij was al z&ograve;&ograve; in den lorem,&rdquo;
<span class="corr" id="xd20e7056" title="Bron: vroegde">voegde</span>
Colline eraan toe, &bdquo;dat hij zijn quitanties zonder betaling hier
wou laten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Geef ze maar aan zijn vrouw,&rdquo; zeide ten slotte de
schilder, terwijl hij de quitanties aan het dienstmeisje overhandigde,
&bdquo;wij zijn eerlijke jongens en willen geen misbruik maken van zijn
toestand.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Lieve God, wat zal mevrouw wel zeggen?&rdquo; zuchtte het
dienstmeisje, dat haar meester, die nauwelijks op zijn beenen staan
kon, meetrok.</p>
<p>&bdquo;Eindelijk!&rdquo; riep Marcel verlicht uit.</p>
<p>&bdquo;Hij zal morgen wel terugkomen,&rdquo; zeide Rodolphe;
&bdquo;nu hij eenmaal geld gezien heeft.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Als hij terugkomt,&rdquo; zeide de kunstenaar, &bdquo;dan
dreig ik hem zijn vrouw zijn <span class="corr" id="xd20e7070" title="Bron: liason">liaison</span> met de jonge Ph&eacute;mie te zullen
vertellen, dan zal hij wel uitstel geven.&rdquo;</p>
<p>Toen de huisheer weg was, begonnen de vier vrienden <span class="pagenum">[<a id="pb309" href="#pb309" name="pb309">309</a>]</span>weer
te drinken en te rooken. Marcel was niettegenstaande zijn roes de
eenige, die nog eenig besef had van wat er om hem gebeurde. Bij het
minste leven op de trap vloog hij op, om de deur open te maken. Maar
degenen, die naar boven kwamen, bleven altijd op een lagere verdieping.
Langzaam ging de schilder dan weer in het hoekje bij de haard zitten.
Het sloeg middernacht, en nog was Musette er niet.</p>
<p>&bdquo;Misschien was ze niet thuis, toen mijn brief kwam,&rdquo;
dacht hij. &bdquo;Ze zal hem dan vanavond bij haar thuiskomst vinden en
morgen komen. Morgen hebben we ook nog vuur. Want komen zal zij. Tot
morgen dus.&rdquo;</p>
<p>En in zijn hoekje sliep hij in.</p>
<p>Op hetzelfde oogenblik, dat Marcel van haar droomde, verliet Musette
het huis van madame Sidonie, bij wie zij tot zoo lang gebleven was.
Musette was niet alleen, een jong mensch was met haar; een rijtuig
wachtte beneden voor de deur; zij stapten er samen in; het rijtuig reed
in grooten vaart weg.</p>
<p>De partij lansquenet duurde bij madame Sidonie voort.</p>
<p>&bdquo;Waar is Musette toch?&rdquo; vroeg plotseling een der
spelers.</p>
<p>&bdquo;En de kleine S&eacute;raphin?&rdquo; een tweede.</p>
<p>Madame Sidonie begon te lachen.</p>
<p>&bdquo;Die zijn er samen stil vandoor gegaan,&rdquo; zeide zij.
&bdquo;Een typische geschiedenis! Wat een zeldzaam exemplaar is die
Musette toch! Stel je voor ....&rdquo;</p>
<p>En zij begon te vertellen hoe Musette, na bijna ongenoegen met
vicomte Maurice gekregen en zich op weg naar Marcel begeven te hebben,
heel toevallig even bij haar opgeloopen was en hier den jongen
S&eacute;raphin aangetroffen had.</p>
<p>&bdquo;Ik had er dadelijk wel vermoeden op,&rdquo; zeide Sidonie,
zichzelf in de rede vallend; &bdquo;ik heb ze den geheelen avond in het
oog gehouden, en waarachtig de jonge man is zoo <span class="pagenum">[<a id="pb310" href="#pb310" name="pb310">310</a>]</span>kwaad niet. Kort en goed, zij zijn, zonder een
woord te zeggen, weggegaan, en een kraan, die ze vinden kan. Doch hoe
het zij; het is eigenlijk te gek om los te loopen, wanneer je bedenkt,
dat Musette dol op Marcel is.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar als ze dol is op Marcel, wat wil ze dan eigenlijk met
den kleinen S&eacute;raphin, die nog bijna een kind is? Hij heeft nooit
een ma&icirc;tresse gehad,&rdquo; merkte een der aanwezigen op.</p>
<p>&bdquo;Zij wil hem leeren lezen,&rdquo; antwoordde de journalist,
die altijd heel &bdquo;geestig&rdquo; was, als hij verloren had.</p>
<p>&bdquo;Dat is goed en wel,&rdquo; meende Sidonie. &bdquo;Waarom gaat
ze met S&eacute;raphin, als ze van Marcel houdt? Dat gaat boven mijn
petje.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja, waarom?&rdquo;</p>
<hr class="tb">
<p>Vijf dagen lang leidden de boh&eacute;miens, zonder hun kamer ook
maar &eacute;&eacute;n oogenblik te verlaten, het vroolijkste leventje,
dat men zich denken kan. Van &rsquo;s ochtends vroeg tot &rsquo;s
avonds laat zaten zij aan tafel. Een bewonderenswaardige wanorde
heerschte in het vertrek, waarin een Pantagruelistische atmospheer
hing. Op een bijna geheel uit oesterschalen bestaande bank lag een
leger van de meest verschillende flesschen. De tafel was bedekt met
allerlei etensrestjes, en in de haard brandde een formeel bosch.</p>
<p>Ook op den ochtend van den zesden dag maakte Colline als
opper-ceremoniemeester het menu voor het dejeuner, het diner en het
souper op, zooals hij dat iederen morgen deed, en onderwierp het dan
aan de goedkeuring van zijn vrienden, die het als teeken van instemming
met hun handteekening voorzagen.</p>
<p>Maar toen Colline de lade, die als schatkist dienst deed, opentrok,
om het voor dien dag noodige geld te krijgen, <span class="pagenum">[<a id="pb311" href="#pb311" name="pb311">311</a>]</span>deed
hij verschrikt twee pas achteruit en werd bleek als de schim van
Banquo.<a class="noteref" id="xd20e7118src" href="#xd20e7118" name="xd20e7118src">5</a></p>
<p>&bdquo;Wat is er?&rdquo; vroegen de anderen onverschillig.</p>
<p>&bdquo;Wat er is? Ik heb nog maar dertig sous,&rdquo; zeide de
philosoof.</p>
<p>&bdquo;Alle duivels!&rdquo; riepen de anderen uit; &bdquo;dat zal
een heele verandering in het menu veroorzaken. Enfin, wanneer we die
dertig sous goed gebruiken ..... Maar de truffels zullen er wel bij
moeten inschieten.&rdquo;</p>
<p>Eenige oogenblikken later was de tafel gedekt. Er stonden in
volkomen symmetrie drie schotels op, n.l.:</p>
<p>Een schotel haring;</p>
<p>Een schotel aardappelen</p>
<p>Een schotel kaas.</p>
<p>In den schoorsteen brandden twee blokjes hout, zoo groot als een
vuist.</p>
<p>Buiten viel nog steeds de sneeuw.</p>
<p>De vier boh&eacute;miens gingen aan tafel en legden hun servetten op
hun knie&euml;n.</p>
<p>&bdquo;Het is vreemd,&rdquo; zeide Marcel; &bdquo;maar die haring
smaakt naar fazant.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat ligt aan de manier, waarop ik hem klaargemaakt
heb,&rdquo; antwoordde Colline; &bdquo;tot nu toe is de haring
miskend.&rdquo;</p>
<p>Op dat oogenblik kwam een vroolijk gezang de trap op en klopte aan
de deur. Marcel, die bij de eerste tonen al opgesprongen was, vloog
naar de deur, om open te doen.</p>
<p>Musette sloeg haar armen om hem heen en zoende hem wel vijf minuten
lang. Marcel voelde hoe zij in zijn armen beefde.</p>
<p>&bdquo;Wat heb je?&rdquo; vroeg hij haar.</p>
<p>&bdquo;Ik heb het koud,&rdquo; zeide zij en liep naar den
schoorsteen.</p>
<p>&bdquo;Hè,&rdquo; zeide Marcel, &bdquo;we hebben zoo&rsquo;n
lekker vuurtje gehad.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb312" href="#pb312" name="pb312">312</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Ja,&rdquo; zeide Musette met een blik op de overblijfselen
van het vijfdaagsche feestmaal; &bdquo;ik kom te laat.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Waarom?&rdquo; vroeg Marcel.</p>
<p>&bdquo;Waarom?&rdquo; zeide Musette .... en kreeg een kleur. In
plaats van antwoord te geven ging zij op Marcels knie&euml;n zitten;
zij beefde nog steeds en haar handen waren blauw van de kou.</p>
<p>&bdquo;Was je niet vrij?&rdquo; vroeg Marcel haar fluisterend.</p>
<p>&bdquo;Ik niet vrij!&rdquo; riep Musette uit. &bdquo;O Marcel, al
zat ik midden tusschen de sterren of in het paradijs van den goeden
God, en jij gaf me een teeken, ik zou naar beneden komen. Ik niet
vrij!....&rdquo;</p>
<p>En zij begon weer te rillen.</p>
<p>&bdquo;Er zijn hier vijf stoelen,&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;dat
is een oneven getal, en bovendien heeft de vijfde een
allerbelachelijksten vorm.&rdquo;</p>
<p>En hij sloeg den stoel tegen den muur kapot en wierp de stukken in
de haard. Het vuur flikkerde plotseling tot een heldere en vroolijke
vlam op. Dan gaf hij Colline en Schaunard een wenk en ging met hen
weg.</p>
<p>&bdquo;Waar gaan jullie heen?&rdquo; vroeg Marcel.</p>
<p>&bdquo;Tabak halen!&rdquo; antwoordden zij.</p>
<p>&bdquo;Ja, in Havana!&rdquo; voegde Schaunard er aan toe en gaf
Marcel een teeken van verstandhouding, waarop deze met een dankbaren
blik antwoordde,</p>
<p>&bdquo;Waarom ben je niet eerder gekomen?&rdquo; vroeg hij opnieuw
aan Musette, toen zij alleen waren.</p>
<p>&bdquo;Ja, het is zoo, ik ben wat laat ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Vijf dagen om over den pont Neuf te komen. Heb je misschien
een omweg over de Pyrenee&euml;n gemaakt?&rdquo;</p>
<p>Musette sloeg haar oogen neer en bleef zwijgen.</p>
<p>&bdquo;O jou slecht meisje!&rdquo; zeide Marcel op droefgeestigen
toon, terwijl hij zacht met zijn hand op den corsage van zijn
vriendinnetje sloeg; &bdquo;wat heb je daar toch onder zitten?&rdquo;
<span class="pagenum">[<a id="pb313" href="#pb313" name="pb313">313</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Dat weet je heel goed,&rdquo; antwoordde zij snel.</p>
<p>&bdquo;Maar wat heb je gedaan, nadat ik je geschreven
heb?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Vraag het me niet!&rdquo; smeekte zij en sloeg haar armen om
hem heen; &bdquo;vraag me niets. Laat ik me naast je warmen, zoo lang
het koud is. Je ziet, ik had mijn mooiste japon
aangetrokken<span class="corr" id="xd20e7202" title="Bron: &rdquo;">,</span> om naar je toe te gaan ..... Die arme Maurice
kon zich maar niet begrijpen, dat ik naar je toe wilde .... maar ik kon
mijn verlangen niet bedwingen .... ik ben op weg gegaan .... Lekker,
dat vuur!&rdquo; voegde zij eraan toe, terwijl zij haar handjes dichter
bij de vlammen hield. &bdquo;Ik blijf tot morgen bij je.
Goed?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Het zal hier leelijk koud worden,&rdquo; zeide Marcel,
&bdquo;en eten is er ook niet meer. Je bent te laat gekomen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Och, wat!&rdquo; antwoordde Musette; &bdquo;dan lijkt het des
te meer op vroeger!&rdquo;</p>
<hr class="tb">
<p>Rodolphe, Colline en Schaunard bleven vier-en-twintig uur uit, om
hun tabak te halen. Toen zij weer terugkwamen, was Marcel alleen.</p>
<p>Vicomte Maurice zag Musette na een afwezigheid van zes dagen eerst
terug.</p>
<p>Hij maakte haar geen enkel verwijt, vroeg alleen waarom zij zoo
bedroefd was.</p>
<p>&bdquo;Ik heb ruzie gehad met Marcel,&rdquo; antwoordde zij;
&bdquo;we zijn kwaad van elkaar weggegaan!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En toch zal je misschien weer naar hem
terugkeeren?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat zal ik je zeggen?&rdquo; zeide Musette; &bdquo;ik heb
behoefte om van tijd tot tijd de lucht van dat leven in te ademen. Mijn
dol bestaan gelijkt op een lied; ieder van mijn amourettes is een
couplet ervan; maar Marcel is het refrein.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb314" href="#pb314" name="pb314">314</a>]</span></p>
</div>
<div class="footnotes">
<hr class="fnsep">
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e6527" href="#xd20e6527src" name="xd20e6527">1</a></span>
Eetlust.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e6590" href="#xd20e6590src" name="xd20e6590">2</a></span> Een
verfrisschende drank (bereid uit citroen en zoethout), die in Frankrijk
langs den weg verkocht wordt.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e6593" href="#xd20e6593src" name="xd20e6593">3</a></span> Bekende
champagne-merken.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e6922" href="#xd20e6922src" name="xd20e6922">4</a></span> Zie
Molière&rsquo;s <a class="pglink" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="http://www.gutenberg.org/ebooks/5130">Don Juan</a>: Acte IV,
scène III.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e7118" href="#xd20e7118src" name="xd20e7118">5</a></span> Zie
Shakespeare&rsquo;s <a class="pglink" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="http://www.gutenberg.org/ebooks/2264">Macbeth</a>.</p>
</div>
</div>
<div id="ch20" class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 id="xd20e7225" class="label">Hoofdstuk XX.</h2>
<h2 class="main">Mimi in zijde en fluweel.</h2>
<div class="div2"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">I.</h3>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">&bdquo;Neen, neen, neen, ge zijt niet meer Lisette.
Neen, neen, ge zijt niet meer Mimi!</p>
<p>&bdquo;Ge zijt nu mevrouw de vicomtesse, overmorgen zult ge
misschien mevrouw de hertogin zijn, want ge hebt den voet op den
ladder, die tot hoogheid leidt, bestegen; de deur van uw droomen heeft
zich eindelijk voor uw schreden geopend en overwinnend en triompheerend
zijt gij binnengetreden. Ik heb vooruit geweten, dat gij den een of
anderen nacht daarin slagen zoudt. Het moest trouwens zoo gaan: uw
kleine, blanke handjes waren voor niets doen geschapen en verlangden
reeds lang naar den ring van een aristocratische verbintenis. Eindelijk
hebt ge een blazoen! Maar wij zien toch nog altijd liever dat, hetwelk
de jeugd aan uw schoonheid gaf: uw bleek gelaat, welks leli&euml;nveld
uw blauwe oogen in vier kwartieren scheen te verdeelen. Doch edele
vrouwe of grisette, bekoorlijk zijt gij altijd; en ik herkende u
dadelijk, toen ge me onlangs op een avond op straat snel in uw mooie
laarsjes voorbij liept, terwijl uw gehandschoend handje den wind hielp
om de volants van uw robe op te houden, eensdeels om die niet vuil te
laten worden, anderdeels om uw geborduurde onderrokken en &agrave;-jour
kousen te laten zien. Ge hadt een hoed van een bewonderenswaardigen
vorm en het kwam me voor, dat ge in groote verlegenheid <span class="pagenum">[<a id="pb315" href="#pb315" name="pb315">315</a>]</span>verkeerde ten gevolge van een kostbaren kanten
voile, die van dien kostbaren hoed neergolfde. Inderdaad een moeilijk
geval: het gold immers de vraag, wat beter en voor uw coquetterie
voordeeliger was, die voile neergelaten of opgeslagen te dragen.
Wanneer ge hem voor uw gezicht zoudt dragen, dan liept ge kans niet
herkend te worden door uw vrienden, die ge tegen zoudt kunnen komen,
want die zouden zeker tienmaal langs u gegaan kunnen zijn, zonder ook
maar te vermoeden, dat die prachtige enveloppe mademoiselle Mimi
verborg. Sloegt ge hem daarentegen terug, dan liep de voile gevaar niet
gezien te worden&mdash;en waartoe diende het anders dien te hebben?
Doch ge wist die moeilijkheid op zeer geestrijke wijze te overwinnen,
door den voile om de tien pas neer te doen en weer terug te slaan,
dezen voile, dit kostbare weefsel, dat ongetwijfeld bewerkt is in het
spinnewebbenland, dat Vlaanderen genoemd wordt en dat alleen zeker meer
gekost heeft dan uw geheele vroegere garderobe samen .... Ach, Mimi!
.... Pardon .... Ach, mevrouw de vicomtesse! Ik had, zooals ge nu ziet,
wel gelijk, toen ik zeide: &bdquo;Geduld, wanhoop niet: de toekomst
gaat zwanger van kaschmir-sjaals, brillanten en intieme soupers. Ge
wildet me toen niet gelooven, ongeloovige. Welnu, mijn voorspellingen
zijn toch werkelijkheid geworden, en ik sta bij u thans zeker even hoog
in aanzien als uw <span class="ex">Oracles des Dames</span>, die kleine
heksenmeester in 18&deg;, dien ge voor vijf sous aan een
boekenstalletje op den pont Neuf gekocht hebt en dien ge met uw
eeuwigdurende ondervragingen lastig vielt? Nogmaals, had ik geen gelijk
met mijn prophetie&euml;n en zult ge me nu gelooven, wanneer ik u zeg,
dat ge op deze trede niet zult blijven staan; als ik u zeg, dat ik, als
ik aandachtig luister, in de diepte van uw toekomst, reeds het
getrappel en gehinnik hoor van paarden, gespannen voor een blauwen
coup&eacute;, bestuurd door een gepoederden koetsier, die de
<span class="pagenum">[<a id="pb316" href="#pb316" name="pb316">316</a>]</span>trede voor u neerslaat met de eerbiedige vraag:
&bdquo;Waar gaat mevrouw heen?&rdquo; En zult ge me ook gelooven, als
ik u zeg, dat ge later .... God geve, zoo laat mogelijk!... het doel
van een lang gekoesterde eerzucht zult bereiken en een table
d&rsquo;h&ocirc;te zult houden te Belleville of in Batignolles en u het
hof gemaakt zal worden door oude militairen en gepensionneerde
smachtende aanbidders, die in het geheim lansquenet en baccaraat bij u
komen spelen. Maar voor dit tijdstip, waarop de zon van uw jeugd reeds
ter kimme zal dalen, komt, zult ge nog heel wat ellen zijde en fluweel
gebruiken; zullen nog heel wat vaderlijke erfdeelen in de smeltkroes
van uw grillen en luimen wegsmelten, zal nog menige bloem in uw haar,
nog menige bloem onder uw voet ontbladerd worden, zult ge zelf nog
dikwijls van blazoen veranderen. Beurtelings zal op uw hoofd de
parelsnoer der baronessen, de kroon der gravinnen en de diadeem der
markiezinnen schitteren; als devies zult ge in uw wapen het woord:
&bdquo;Onbestendigheid&rdquo; voeren; gij zult, al naar luim of
behoefte, al die talrijke aanbidders op hun beurt of allen tegelijk
weten te bevredigen, welke queue zullen komen maken in de anti-chambre
van uw hart, zooals men queue maakt voor den ingang van een schouwburg,
waar een trekstuk gegeven wordt. Ga dus voorwaarts, schud al uw
herinneringen van u af, om ruimte te hebben voor uw eerzucht;
voorwaarts dus: de weg, die voor u ligt, is mooi, en wij hopen, dat hij
nog lang zacht voor uw voeten zijn mag; maar v&ograve;&ograve;r alles
hopen wij, dat al die luxe en pracht, al die schitterende toiletten
niet te spoedig de lijkwade zullen worden, waarin men uw vroolijkheid
inwikkelt.&rdquo;</p>
<p>Zoo sprak de schilder Marcel tot de kleine Mimi, die hij drie of
vier dagen na haar tweede echtscheiding van den dichter Rodolphe
ontmoet had. Hoewel hij getracht had op de spotternijen, die hier en
daar door zijn horoscoop heen gezaaid waren, een sourdine te zetten,
was Mimi <span class="pagenum">[<a id="pb317" href="#pb317" name="pb317">317</a>]</span>in geen enkel opzicht het slachtoffer van
Marcel&rsquo;s mooie woorden en begreep zij heel goed dat hij zich
zonder eenigen eerbied voor haar nieuwen titel, vroolijk maakte over
haar.</p>
<p>&bdquo;Je bent heel onaardig tegen me, Marcel,&rdquo; zeide
mademoiselle Mimi; &bdquo;dat is slecht van je: ik ben altijd goed voor
je geweest, toen ik met Rodolphe samenwoonde, en dat ik hem verlaten
heb, is zijn schuld. Heeft hij me niet bijna op straat gezet, en hoe
heeft hij mij de laatste dagen, dat we bij elkaar waren, behandeld? Ik
was erg ongelukkig. Jij weet niet wat voor een man Rodolphe is: een
opvliegend en jaloersch karakter, dat mij langzamerhand vermoordde. Hij
hield van me, dat weet ik heel goed, maar zijn liefde was even
gevaarlijk als een geladen pistool. En wat voor een leven heb ik die
vijftien maanden bij hem gehad? Ach, Marcel, ik wil mij niet beter
voordoen dan ik ben, maar ik heb met Rodolphe veel geleden, dat weet je
trouwens zelf ook wel! En niet omdat we het arm hadden, ben ik van hem
weggegaan, daaraan was ik van jongsaf aan gewend; neen ik zeg je het je
nogmaals: hij heeft mij weggejaagd; hij heeft mijn hart met voeten
getreden; hij heeft me gezegd, dat ik geen eergevoel had, als ik bij
hem bleef; hij heeft me gezegd, dat hij niet meer van me hield en dat
ik maar een anderen minnaar moest zoeken; ja hij is zelfs
z&ograve;&ograve; ver gegaan, dat hij mij een jongen man heeft
aangewezen, die me het hof maakte; en door zijn eeuwige uittartingen is
hij, om zoo te zeggen, de trait-d&rsquo;union tusschen mij en dien
jongen man geworden. Ik heb met hem slechts uit d&eacute;pit tegen
Rodolphe en door den nood gedwongen geleefd, want ik hield niet van
hem; je weet zelf heel goed, dat ik niet veel op heb met zoo heel jonge
kereltjes, zij zijn bijna altijd vervelend en sentimenteel als
harmonica&rsquo;s. Enfin wat gebeurd is, is gebeurd en ik heb er geen
spijt van; wanneer ik weer in denzelfden toestand kwam, zou
<span class="pagenum">[<a id="pb318" href="#pb318" name="pb318">318</a>]</span>ik hetzelfde doen. Nu ik niet meer bij hem ben
en nu hij weet, dat ik gelukkig ben, is Rodolphe woedend en voelt hij
zich verongelijkt; dat weet ik van iemand, die hem een paar dagen
geleden gezien heeft: hij had roode oogen. En dat verwondert me niets,
want ik wist wel, dat het zoo gaan zou en hij me heel gauw weer zou
naloopen; maar je kunt hem uit mijn naam zeggen, dat het vergeefsche
moeite is ..... ditmaal is het ernst geweest; het is nu voor goed
tusschen ons uit ..... Heb je hem de laatste dagen nog gezien, Marcel
en is hij werkelijk zoo veranderd?&rdquo; vroeg Mimi <span class="corr"
id="xd20e7251" title="Bron: plotesling">plotseling</span> op een heel
anderen toon.</p>
<p>&bdquo;Zeker is hij veranderd,&rdquo; antwoordde Marcel; &bdquo;heel
erg veranderd zelfs.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hij is bedroefd, dat spreekt. Maar wat kan ik er aan doen?
Des te erger voor hem, het is zijn eigen schuld. Ten slotte moest er
een eind aan komen. Troost jij hem, Marcel.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O, o,&rdquo; zeide Marcel kalm; &bdquo;maak je daar maar niet
ongerust over, Mimi; dat is al voor de grootste helft in
orde.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat je daar zegt, is niet waar, beste jongen!&rdquo; merkte
Mimi eenigszins ironisch op; &bdquo;zoo gauw zal Rodolphe er niet over
heen zijn. Hoe was hij den avond voor mijn vertrek niet! Het was op een
Vrijdag, ik wou dien nacht niet bij mijn nieuwen minnaar blijven, omdat
ik bijgeloovig ben en de Vrijdag een ongeluksdag is.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Daar vergis je je in, Mimi: in de liefde is de Vrijdag een
geluksdag; de Ouden noemden hem <span class="ex">Dies
Veneris</span>.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Latijn heb ik nooit geleerd,&rdquo; viel Mimi hem in de rede.
&bdquo;Maar enfin; ik kwam dan bij Paul uit en vond Rodolphe beneden op
straat op schildwacht staan. Hij wachtte op me. Het was laat, al over
twaalven, en ik had honger, want ik had slecht gedineerd. Ik vroeg
Rodolphe of hij <span class="pagenum">[<a id="pb319" href="#pb319"
name="pb319">319</a>]</span>niet wat voor het souper wilde halen. Een
half uur later kwam hij terug met niet zoo veel bijzonders: brood,
wijn, sardientjes, kaas en een appelkoek, dat was alles. In dien
tusschentijd was ik onder de wol gekropen. Hij schoof de tafel bij het
bed. Ik deed net, alsof ik niet op hem lette, maar ik nam hem heel goed
op: hij was zoo bleek als een lijk, hij rilde en liep in de kamer op en
neer als iemand, die niet weet wat hij wil. In een hoekje zag hij mijn
pakjes met kleeren liggen. Dat scheen hem te hinderen en hij zette het
scherm voor die pakjes, om ze niet meer te zien. Toen alles klaar was,
begonnen we te eten; hij probeerde me te laten drinken, maar ik had
geen honger of dorst meer. Ik had net een gevoel, alsof er een prop in
mijn keel zat. Het was koud, want we hadden geen hout om vuur aan te
leggen; je hoorde den wind door den schoorsteen fluiten. Het was wel
triest. Rodolphe keek me voortdurend aan, zijn oogen stonden strak. Dan
legde hij zijn hand in de mijne; en ik voelde hoe de zijne beefde, zij
was warm en koud tegelijk.</p>
<p>&mdash;&bdquo;Dat is het begrafenismaal van onze liefde,&rdquo;
zeide hij heel zacht.</p>
<p>&bdquo;Ik antwoordde niet, maar had ook niet den moed, mijn hand
terug te trekken.</p>
<p>&mdash;&bdquo;Ik ben moe,&rdquo; zeide ik eindelijk; &bdquo;het is
laat, we moesten maar gaan slapen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Rodolphe keek me aan. Ik had een van mijn dassen om mijn
hoofd gebonden, om me een beetje tegen de koude te beschermen. Zonder
een woord te zeggen nam hij die das weg.</p>
<p>&mdash;&bdquo;Waarom doe je dat?&rdquo; vroeg ik. &bdquo;Ik heb het
koud.&rdquo;</p>
<p>&mdash;&bdquo;O, Mimi,&rdquo; zeide hij; &bdquo;zet dezen nacht je
gestreepte mutsje nog eens op. Dat zal je zooveel moeite niet
kosten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hij bedoelde een bruin en wit gestreept nachtmutsje van
gedrukt katoen, dat hij mij graag op zag hebben, omdat het hem
herinnerde aan eenige gelukkige nachten. <span class="pagenum">[<a id="pb320" href="#pb320" name="pb320">320</a>]</span>want daarnaar telden
we onze gelukkige dagen. Daar het de laatste nacht was, dat ik bij hem
zou slapen, durfde ik zijn verzoek niet te weigeren. Ik stond op en
ging het mutsje, dat onder in een van de pakjes lag, halen; ik vergat
het scherm weer op zijn plaats te zetten. Rodolphe merkte het en
verborg voor de tweede maal de pakjes.</p>
<p>&mdash;&bdquo;Goeden nacht!&rdquo; zeide hij tegen me.</p>
<p>&mdash;&bdquo;Goeden nacht!&rdquo; antwoordde ik.</p>
<p>&bdquo;Ik dacht, dat hij mij een zoen zou geven, en ik zou mij daar
niet tegen verzet hebben, maar hij nam slechts mijn hand en drukte die
aan zijn lippen. Je weet, Marcel, hoe graag hij mijn handen kuste. Ik
hoorde hem klappertanden en voelde, dat zijn lichaam zoo koud als
marmer was. Hij hield mijn hand maar steeds vast en had zijn hoofd op
mijn schouder gelegd, die al heel gauw nat van tranen was. Rodolphe was
in een vreeselijken toestand. Hij beet in de beddelakens, om het niet
uit te schreeuwen; maar ik hoorde zijn onderdrukt gesteun en voelde
zijn tranen over mijn schouders stroomen, waarop zij eerst brandden als
vuur, dan koud werden als ijs. Op dat oogenblik had ik al mijn moed
noodig; en ik had dien noodig, dat verzeker ik je, want ik had maar
&eacute;&eacute;n woord behoeven te zeggen, mijn hoofd maar behoeven om
te keeren, en mijn mond zou Rodolphe&rsquo;s lippen aangeraakt hebben
en wij zouden ons nogmaals verzoend hebben. Een oogenblik dacht ik
werkelijk, dat hij in mijn armen sterven of minstens krankzinnig worden
zou, wat vroeger bijna reeds het geval geweest is ..... herinner je je
nog wel? Ik voelde, dat ik op het punt stond toe te geven; ik wilde den
eersten stap tot verzoening doen; ik wilde hem in mijn armen sluiten,
want je moet wel een hart van steen hebben om tegenover zoo&rsquo;n
smart ongevoelig te blijven. Plotseling herinnerde ik me echter de
woorden, die hij den vorigen avond gezegd had: &bdquo;Je hebt geen
eergevoel, als je bij me blijft, want ik houd niet meer van je.&rdquo;
En bij de herinnering <span class="pagenum">[<a id="pb321" href="#pb321" name="pb321">321</a>]</span>aan die grofheden had ik Rodolphe
naast mij hebben kunnen zien sterven, zou ik, ook al had ik geweten,
dat een kus van mij hem zou hebben kunnen redden, mijn hoofd hebben
afgewend. Uitgeput door vermoeienis viel ik eindelijk in een lichte
sluimering. Ik hoorde Rodolphe nog steeds snikken, en ik verzeker je,
Marcel, het duurde den geheelen nacht door. Toen de dag aanbrak en ik
in dat bed, waarin ik voor het laatst sliep, keek naar mijn minnaar,
dien ik ging verlaten, om in de armen van een ander te snellen, schrok
ik vreeslijk bij het zien van de verwoestingen, die de smart op
Rodolphe&rsquo;s gezicht had aangericht.</p>
<p>&bdquo;Hij stond op zonder iets te zeggen. Bij de eerste stappen,
die hij deed, sloeg hij bijna tegen den grond, zoo zwak en afgemat was
hij. Toch kleedde hij zich vlug aan en vroeg mij slechts of alles al
klaar was en wanneer ik wegging. Ik antwoordde, dat ik nog niets zekers
wist. Hij ging uit, zonder afscheid te nemen, zonder me een hand te
geven. Op die manier zijn we van elkaar gegaan. Wat een steek zal het
hem in zijn hart gegeven hebben, toen hij me bij zijn thuiskomst niet
meer vond!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik was op zijn kamer, toen hij thuiskwam,&rdquo; zeide Marcel
tot Mimi, die buiten adem was van het lange verhaal. &bdquo;Toen hij
beneden om den sleutel vroeg, zeide de vrouw van den concierge tegen
hem:</p>
<p>&mdash;&bdquo;De kleine is weg.&rdquo;</p>
<p>&mdash;&bdquo;Zoo,&rdquo; antwoordde Rodolphe, &bdquo;dat verwondert
me niets, dat had ik wel gedacht.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Toen liep hij de trap op en ik volgde hem, omdat ook ik voor
een crisis vreesde. Maar er gebeurde niets van dien aard.</p>
<p>&mdash;&bdquo;Daar het nu al te laat is om nog een andere kamer te
huren,&rdquo; zeide hij tegen me, &bdquo;zullen we het maar tot morgen
uitstellen. Dan kan je met me meegaan. En laten we nu gaan
eten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik dacht, dat hij zich wilde gaan bedrinken, maar ik
<span class="pagenum">[<a id="pb322" href="#pb322" name="pb322">322</a>]</span>vergiste me. We dineerden heel eenvoudigjes in
een restaurant, waar jij ook dikwijls met hem gezeten hebt. Om hem een
beetje onder verdooving te brengen, had ik Beaune besteld.&rdquo;</p>
<p>&mdash;&bdquo;Dat was de lievelingswijn van Mimi,&rdquo; zeide hij
tegen me; &bdquo;we hebben dien samen dikwijls gedronken aan hetzelfde
tafeltje, waaraan we nu zitten. Ik herinner me nog hoe zij op een
goeden dag haar glas, dat zij reeds verscheidene malen geledigd had,
naar mij toeschoof met de woorden: &bdquo;Schenk nog eens in, met dien
Beaune kom je uit de boonen.&rdquo; Een vrij flauwe woordspeling,
nauwelijks goed voor een vaudeville, vindt je niet? Ja, Mimi kan goed
drinken!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Daar ik zag, dat hij zich weer in herinneringen wilde gaan
verdiepen, begon ik over wat anders te praten, van jou was er geen
sprake meer. Hij bracht den geheelen avond in mijn gezelschap door en
scheen even kalm als de Middellandsche Zee. Wat mij het meest
verwonderde, was dat zijn kalmte niets gekunstelds had. Hij was de
onverschilligheid in eigen persoon. Tegen middernacht gingen we naar
huis.&rdquo;</p>
<p>&mdash;&bdquo;Je schijnt je er over te verwonderen, dat ik in mijn
toestand zoo kalm ben,&rdquo; zeide hij tegen me; &bdquo;laat ik even
een vergelijking gebruiken, die, als is zij misschien ook wat triviaal,
tenminste de verdienste heeft juist te zijn. Mijn hart is als een
fontein, waarvan de kraan den geheelen nacht open heeft gestaan,
&rsquo;s morgens is er geen <span class="corr" id="xd20e7319" title="Bron: dropgel">droppel</span> meer in. Zoo is het nu ook met mijn
hart; al de tranen, die ik nog had, heb ik vannacht verhuild. Het is
vreemd; ik dacht, dat ik rijker was aan smartuitingen en nu heeft
&eacute;&eacute;n lijdensnacht mij uitgeput, mij volkomen op het droge
gezet. Ik verklaar je op mijn eerewoord, dat het zoo is. En in
hetzelfde bed, waarin ik den afgeloopen nacht naast een vrouw, die als
een blok naast me lag, uit wanhoop bijna gestorven ben, zal ik straks,
terwijl het hoofd van die <span class="pagenum">[<a id="pb323" href="#pb323" name="pb323">323</a>]</span>vrouw op het kussen van een ander
rust, slapen als een pakjesdrager, die een zwaren dag achter den rug
heeft.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Comedie,&rdquo; dacht ik bij mijzelf; &bdquo;voordat ik goed
en wel weg ben, loopt hij met zijn hoofd tegen den muur.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Toch liet ik Rodolphe alleen en ging naar mijn eigen kamer,
maar slapen deed ik niet. Om drie uur meende ik leven in de kamer van
Rodolphe te hooren; ik vloog naar beneden in de meening, dat hij aan
het ijlen was.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En?&rdquo; vroeg Mimi.</p>
<p>&bdquo;Och, beste meid, Rodolphe sliep, het bed was in het geheel
niet in de war; alles wees erop, dat zijn slaap rustig geweest was en
niet lang op zich had laten wachten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is heel goed mogelijk,&rdquo; vond Mimi; &bdquo;hij was
zoo moe van den vorigen nacht ... Maar den volgenden morgen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Den volgenden morgen is Rodolphe mij al heel vroeg komen
halen, en toen zijn we kamers gaan huren in een ander huis, die we
denzelfden avond nog betrokken hebben.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En wat heeft hij gedaan, toen hij de kamer verliet, waarin we
samen gewoond hebben?&rdquo; vroeg Mimi; &bdquo;wat heeft hij gezegd,
toen hij scheidde van de kamer, waarin hij mij zoo heeft
liefgehad?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hij heeft heel kalm zijn boeltje gepakt,&rdquo; antwoordde
Marcel; &bdquo;en daar hij in een lade een paar gehaakte handschoenen
en twee of drie brieven vond, die jij vergeten hadt mede te nemen
....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat weet ik,&rdquo; viel Mimi hem in de rede op een toon, die
scheen te willen zeggen: Ik heb ze exprès vergeten, om een
souvenir aan me achter te laten. &bdquo;En wat heeft hij er mede
gedaan?&rdquo; voegde zij eraan toe.</p>
<p>&bdquo;Ik meen me te herinneren, dat hij de brieven in de haard en
de handschoenen uit het raam gegooid heeft; maar zonder eenig theatraal
gebaar, zonder pose, op een heel <span class="pagenum">[<a id="pb324"
href="#pb324" name="pb324">324</a>]</span>natuurlijke manier, zooals je
dat doet, wanneer je iets, waar je niets meer aan hebt, weg
doet.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Beste Marcel, uit den grond van mijn hart hoop ik, dat die
onverschilligheid voortduren zal. Maar eerlijk gezegd, ik geloof niet
aan een zoo spoedige genezing, en niettegenstaande alles wat je me
zegt, ben ik er zeker van, dat mijn dichter een gebroken hart
heeft.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Het is best mogelijk,&rdquo; antwoordde Marcel, terwijl hij
afscheid nam van Mimi; &bdquo;maar de stukken zijn nog goed, als ik mij
niet sterk vergis.&rdquo;</p>
<p>Gedurende dat gesprek op de straat wachtte vicomte Paul op zijn
nieuwe ma&icirc;tresse, die veel later dan afgesproken was bij hem kwam
en allesbehalve vriendelijk tegen den vicomte was. Hij knielde voor
haar neer en kirde haar zijn lievelingsromance voor: dat zij bekoorlijk
was, bleek als de maan, zacht als een lam, maar dat hij haar vooral
liefhad om de schoonheid van haar ziel.</p>
<p>&bdquo;Ach!&rdquo; dacht Mimi, terwijl zij de golven van haar bruin
haar op de sneeuw van haar schouders liet neervallen; &bdquo;Rodolphe
was niet zoo exclusief.&rdquo;</p>
</div>
</div>
<div class="div2"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">II.</h3>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">Het was, zooals Marcel tegen Mimi gezegd had: Rodolphe
scheen radicaal genezen te zijn van zijn liefde voor Mademoiselle Mimi,
en drie of vier dagen na hun scheiding zag men den dichter geheel
gemetamorphoseerd weer verschijnen. Hij was gekleed met een elegance,
die hem zelf onherkenbaar voor zijn spiegel moest maken, en niets in of
aan hem scheen de vrees te rechtvaardigen, dat hij het voornemen had
zich te storten in de afgronden van het Niet, welk praatje mademoiselle
Mimi met gehuicheld medelijden ingang trachtte te doen vinden. Rodolphe
was inderdaad volkomen kalm; hij luisterde, zonder dat er ook maar
&eacute;&eacute;n spier op zijn gelaat vertrok, naar de verhalen,
<span class="pagenum">[<a id="pb325" href="#pb325" name="pb325">325</a>]</span>die hem gedaan werden over de nieuwe en
weelderige levenswijze van zijn vriendinnetje, dat er van haar kant een
genoegen in vond hem zooveel mogelijk over haar te laten inlichten door
een jonge vrouw, die haar vertrouwde gebleven was en in de gelegenheid
verkeerde bijna iederen avond met hem te praten.</p>
<p>&bdquo;Mimi is erg gelukkig met vicomte Paul,&rdquo; zeide zij tegen
den dichter; &bdquo;zij schijnt dol verliefd op hem te zijn;
&eacute;&eacute;n ding echter verontrust haar, zij is n.l. bang, dat
gij haar rust zult komen storen door achtervolgingen, die echter zeer
gevaarlijk voor u zouden zijn, want de vicomte aanbidt zijn
ma&icirc;tresse en heeft twee jaar lang de schermschool
bezocht.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zoo!&rdquo; antwoordde Rodolphe; &bdquo;zij kan rustig
slapen; ik heb heelemaal geen lust azijn in het suikerwater van haar
wittebroodsweken te gieten. En wat haar jeugdigen minnaar betreft, die
kan gerust zijn degen aan den spijker laten hangen evenals Gastibelza,
den man met den karabijn.<a class="noteref" id="xd20e7367src" href="#xd20e7367" name="xd20e7367src">1</a><span class="corr" id="xd20e7369"
title="Niet in bron">&rdquo;</span></p>
<p>Natuurlijk werd Mimi op de hoogte gebracht van de kalmte, waarmede
haar vroegere minnaar al die bijzonderheden opnam, en van haar kant
verzuimde zij niet met een schouderophalen te antwoorden:</p>
<p>&bdquo;Het is goed! We zullen binnenkort wel zien, waar het op
uitloopt!&rdquo;</p>
<p>Intusschen was Rodolphe nog meer dan ieder ander verbaasd over die
plotselinge onverschilligheid, welke, zonder de gewone phasen van
droefgeestigheid en melancholie te doorloopen, volgde op de woeste
stormen, die nog eenige dagen te voren in zijn hart gewoed hadden.
<span class="pagenum">[<a id="pb326" href="#pb326" name="pb326">326</a>]</span>De vergetelheid, die anders vooral voor
ongelukkige verliefden zoo langzaam komt; de vergetelheid, die zij
luide roepen en die zij nog luider terugstooten, wanneer zij haar
voelen naderen; deze onverbiddelijke troosteresse had zich plotseling
en onverwachts, zonder dat hij er zich tegen had kunnen verzetten, in
Rodolphe&rsquo;s hart ingedrongen, en de naam van de vrouw, die hij zoo
hartstochtelijk had liefgehad, kon nu genoemd worden, zonder in zijn
ziel een weerklank te vinden. Wonderlijk, Rodolphe, wiens sterk
geheugen de herinneringen aan dingen, die in de verst verwijderde dagen
van het verleden geschied waren, en aan personen, die in zijn leven, al
was het nog zoo lang geleden, een rol gespeeld of op zijn bestaan
invloed gehad hadden, bewaarde; diezelfde Rodolphe kon, hoe hij zich
ook inspande, zich vier dagen na de scheiding niet duidelijk de trekken
herinneren van zijn vriendinnetje, dat met haar blanke, zachte handjes
zijn leven bijna gebroken had. De zachte oogen, in wier schittering hij
zoo dikwijls ingeslapen was, kon hij zich niet meer voor den geest
roepen. Hij herinnerde zich zelfs den klank der stem niet meer, wier
uitbarstingen van woede of verliefd gefluister hem tot waanzin
brachten.</p>
<p>Een van zijn vrienden, ook een dichter, die hem sinds zijn
echtscheiding niet gezien had, zag hem op een avond blijkbaar in droeve
gedachten verzonken met groote passen op straat op en neer loopen.</p>
<p>&bdquo;Zoo, ben jij daar!&rdquo; zeide de dichter, terwijl hij
Rodolphe de hand toestak en hem nieuwsgierig opnam.</p>
<p>Daar hij zag, dat Rodolphe een bedroefd gezicht zette, meende hij
hem wat moed te moeten inspreken:</p>
<p>&bdquo;Kom, kerel, moed! Ik weet, dat dergelijke dingen zwaar te
dragen zijn, maar het had er toch eenmaal toe moeten komen. Beter nu
dan later! En binnen drie maanden ben je weer heelemaal genezen!&rdquo;
<span class="pagenum">[<a id="pb327" href="#pb327" name="pb327">327</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Wat voor een dwaasheid sta je toch uit te slaan?&rdquo; zeide
Rodolphe; &bdquo;ik ben niet ziek.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Kom,&rdquo; antwoordde de ander, &bdquo;houd je nou maar zoo
groot niet. Ik ken de heele geschiedenis, en al kende ik die niet, dan
zou ik die toch op je gezicht kunnen lezen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Pas op, kerel, je vergist je!&rdquo; zeide Rodolphe;
&bdquo;weliswaar ben ik vanavond een beetje mismoedig, waar wat de
oorzaak daarvan betreft, sla je de plank heelemaal mis.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ach, Rodolphe, waarom strijdt je toch zoo tegen? Het is heel
natuurlijk; een <span class="corr" id="xd20e7398" title="Bron: liason">liaison</span>, die bijna twee jaar geduurd heeft, breek
je niet zoo maar zonder kleerscheuren af.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat zeggen jullie allemaal!&rdquo; zeide Rodolphe ongeduldig;
&bdquo;maar jullie hebt het allemaal op mijn woord van eer mis. Ik ben
erg bedroefd en zie er misschien ook zoo uit, dat is mogelijk; maar ik
ben het alleen maar, omdat mijn kleermaker mij vandaag mijn nieuwe pak
zou bezorgen en het niet gedaan heeft. Zie je, daarom heb ik het
land.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Grappenmaker, grappenmaker!&rdquo; zeide de ander
lachend.</p>
<p>&bdquo;Waarachtig niet, ik ben ernstig, doodernstig. Luister maar
even naar mijn redeneering.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Nou ik luister: bewijs mij eens hoe je redelijkerwijze
zoo&rsquo;n bedroefd gezicht kunt zetten, omdat een kleermaker je pak
niet thuisbezorgd heeft. Ga je gang, en laat eens hooren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Je weet toch,&rdquo; zeide Rodolphe, &bdquo;dat kleine
oorzaken groote gevolgen kunnen hebben. Ik moest vanavond een zeer
gewichtig bezoek afleggen en dat kan ik nu niet doen, omdat ik geen
fatsoenlijk pak heb. Begrijp je het nu?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen, volstrekt nog niet. Ik zie tot op dit oogenblik geen
voldoende motief, om zoo het land te hebben. Je vindt het vervelend
..... omdat ..... kort en goed, <span class="pagenum">[<a id="pb328"
href="#pb328" name="pb328">328</a>]</span>je lijkt wel dwaas, om me zoo
iets op de mouw te willen spelden. Dat is mijn meening.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Kerel, je bent al bliksems halsstarrig. Je hebt altijd reden
om het land te hebben, wanneer je een gelukje of zelfs maar een
pleiziertje misloopt, omdat het dan zoo goed als onherroepelijk
verloren is, want het is meestal zelfbedrog als je tegen je zelf zegt:
&bdquo;Ik zal het een anderen keer wel inhalen!&rdquo; Maar om kort te
gaan, ik had vanavond een rendez-vous met een jong meisje: ik zou haar
ontmoeten in een huis, vanwaar ik haar misschien mee naar mijn kamer
genomen zou hebben, als het korter was dan om naar de hare te gaan, en
misschien ook wel, al was het langer. In dat huis nu wordt vanavond een
soir&eacute;e gegeven, een soir&eacute;e waarop je alleen maar in rok
kunt komen; ik heb geen rok, mijn kleermaker moest mij er een brengen;
hij brengt dien rok niet, dus kan ik ook niet naar de soir&eacute;e
gaan; dus ontmoet ik het jonge meisje niet, dat nu misschien een ander
ontmoet; dus breng ik haar noch naar mijn kamer noch naar de hare,
waarheen ze nu misschien door een ander gebracht wordt. Zooals ik al
zeide, loop ik derhalve een gelukje of een pleiziertje mis; derhalve
heb ik het land; derhalve zie ik eruit, alsof ik het land heb; derhalve
is de heele zaak heel natuurlijk.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Nou goed dan,&rdquo; zeide de vriend. &bdquo;Derhalve ben je
nauwelijks met je eenen voet uit de hel, of je stapt met je anderen
weer in een nieuwe; maar, waarde vriend, toen ik je hier in de straat
zag, maakte het toch precies den indruk, alsof je hier liept te
schilderen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat deed ik ook,&rdquo; antwoordde Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Maar het is toch wel heel toevallig, dat dit juist gebeurt in
het stadsdeel, waarin je vroeger vriendinnetje woont: wat bewijst mij,
dat je niet op haar wacht?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hoewel ik van haar gescheiden ben, hebben particuliere
redenen mij genoopt in dit stadsgedeelte te blijven wonen; maar al zijn
we bijna buren, toch zijn we even <span class="pagenum">[<a id="pb329"
href="#pb329" name="pb329">329</a>]</span>ver van elkaar verwijderd,
alsof zij zich aan de Noord- en ik mij aan de Zuidpool bevond.
Bovendien zit mijn vroegere ma&icirc;tresse op dit oogenblik in het
hoekje van den haard en neemt les in de Fransche taal bij vicomte Paul,
die haar door middel van de orthographie op het pad der deugd wil
terugbrengen. Lieve Hemel, wat zal hij haar verwennen! Enfin, dat is
zijn zaak, nu hij de hoofdredacteur van zijn geluk is! Je ziet dus, dat
je opmerkingen meer dan onzinnig zijn, en dat ik, verre van het
uitgewischte spoor van mijn oude liefde weer te willen zoeken, juist
een nieuwe op het spoor ben, die reeds in mijn nabijheid woont en nog
dichter bij mij komen zal, want ik ben volkomen bereid haar een eind
weegs tegemoet te gaan, en als zij dat ook wil doen, zal het niet lang
duren voor we het eens zijn.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ben je dus werkelijk alweer verliefd?&rdquo; vroeg de
dichter.</p>
<p>&bdquo;Dat ligt nu eenmaal in mijn natuur,&rdquo; antwoordde
Rodolphe; &bdquo;mijn hart lijkt op een woning, die je dadelijk te huur
hangt, zoodra de bewoner heeft opgezegd. Wanneer een liefde mijn hart
verlaat, hang ik een bordje uit, om een andere te krijgen. De kamers
zijn bovendien prettig om te bewonen en pas gerepareerd.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En wie is die nieuwe afgod? Waar en wanneer heb je ze leeren
kennen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Laat ik het je regelmatig vertellen,&rdquo; zeide Rodolphe.
&bdquo;Toen Mimi me verlaten had, was ik er vast van overtuigd, dat ik
nooit van mijn leven weer verliefd zou worden, en geloofde ik in allen
ernst, dat mijn hart van uitputting of ouderdomszwakte of wat je maar
wilt gestorven was. Het had zoo hard en zoo lang geklopt, dat dit zeer
goed mogelijk was. Kortom ik waande het dood, morsdood,
z&ograve;&ograve; dood, dat ik erover dacht het net als Marlborough te
begraven. Bij die gelegenheid gaf ik een klein begrafenisdinertje,
waarop ik enkele van mijn intieme <span class="pagenum">[<a id="pb330"
href="#pb330" name="pb330">330</a>]</span>vrienden inviteerde. De
gasten moesten een bedroefd gezicht trekken en de flesschen hadden een
rouwfloers over de hals.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En waarom heb je mij niet gevraagd?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neem me niet kwalijk, maar ik wist het adres van de wolk,
waarop je troont, niet.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Nou enfin, vertel maar verder!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Een van de gasten had een jong meisje meegebracht, dat ook
kort geleden door haar minnaar verlaten was. Een van mijn vrienden, die
heel goed op de violoncel der sentimentaliteit speelt, vertelde haar
mijn geschiedenis. Hij schilderde de jonge weduwe de goede
hoedanigheden van mijn hart, dien armen doode, dien we juist wilden
gaan begraven, en noodigde haar ten slotte uit een dronk te wijden aan
zijn eeuwige rust. Doch haar glas opheffende zeide zij:
&bdquo;Integendeel, ik drink op zijn voortdurende gezondheid!&rdquo; En
bij die woorden wierp zij mij een blik toe, om een doode weer levend te
maken, zooals men dat noemt, en hier kon men dat met recht zeggen, want
nauwelijks had zij haar toast uitgebracht, of ik voelde, dat mijn hart
het <span class="ex">O Filii</span> der Opstanding begon aan te heffen.
Wat hadt jij in mijn plaats gedaan?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is ook een vraag!.... hoe heet zij?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat weet ik zelf niet, en ik zal haar naam niet vragen,
voordat we ons contract teekenen. Ik weet wel, dat ik volgens het
inzicht van sommige menschen den wettelijken treurtermijn nog niet
geheel doorloopen heb, maar ik heb aan mezelf dispensatie gevraagd
en.... . verleend. Wat ik wel weet, is dat mijn aanstaande als
bruidschat vroolijkheid, die de gezondheid is van den geest, en
gezondheid, die de vroolijkheid van het lichaam is, zal
medebrengen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Is zij knap?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Heel knap, vooral haar tint is mooi; je zoudt bijna denken,
dat zij zich &rsquo;s ochtends met het palet van Watteau schminkt.
<span class="pagenum">[<a id="pb331" href="#pb331" name="pb331">331</a>]</span></p>
<p lang="fr">Elle est blonde, mon cher, et ses regards vainqueurs
Allument l&rsquo;incendie aux quatre coins des c&oelig;urs.</p>
<p>Getuige het mijne!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Een blondine? Dat verwondert me van jou!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja ik heb genoeg van ivoor en ebbenhout, ik ga over tot de
blondines.&rdquo;</p>
<p>En al luchtsprongen makend, begon Rodolphe te zingen:</p>
<div lang="fr" class="lgouter">
<p class="line">&bdquo;Et nous chanterons &agrave; la ronde,</p>
<p class="line xd20e221">Si, vous voulez,</p>
<p class="line">Que je l&rsquo;adore, et qu&rsquo;elle est blonde</p>
<p class="line xd20e221">Comme les bl&eacute;s.&rdquo;</p>
</div>
<p class="first">&bdquo;Arme Mimi!&rdquo; zeide de vriend; &bdquo;zoo
gauw vergeten!&rdquo;</p>
<p>Deze naam deed Rodolphe&rsquo;s uitbundigheid dadelijk verstommen en
gaf aan het gesprek plotseling een andere wending. Rodolphe gaf zijn
vriend een arm en vertelde hem uitvoerig de oorzaken van zijn breuk met
Mimi; den angst, die zich van hem meester had gemaakt, toen zij hem had
verlaten; hoe ontroostbaar hij geweest was, omdat hij meende, dat zij
al zijn levenskracht en liefde met zich medegenomen had; en hoe hij
twee dagen later tot de ontdekking gekomen was, dat hij zich vergist
had, toen hij voelde, hoe het kruit van zijn hart, dat door zooveel
snikken en tranen nat geworden was, onder den eersten van jeugd en
hartstocht fonkelenden blik voor de eerste vrouw, die hij ontmoette,
weer warm geworden was, vuur had gevat en ontploft was. Hij schilderde
hem den plotselingen en geweldigen ommekeer, dien de vergetelheid,
zonder dat hij die te hulp had geroepen, in hem veroorzaakt had, en hoe
de smart in hem gestorven en in die vergetelheid begraven was.</p>
<p>&bdquo;Is het geen wonder?&rdquo; vroeg hij aan den dichter.</p>
<p>Doch deze, die alle smartelijke hoofdstukken van een ongelukkige
liefde uit eigen ervaring kende, antwoordde:</p>
<p>&bdquo;Welneen, beste kerel, er gebeuren geen wonderen meer,
<span class="pagenum">[<a id="pb332" href="#pb332" name="pb332">332</a>]</span>noch voor jou noch voor anderen. Wat jou nu
overkomt is mij ook overkomen. Wanneer de vrouwen, die wij liefhebben,
onze ma&icirc;tressen worden, houden zij op voor ons te zijn wat zij in
werkelijkheid zijn. Wij zien ze dan niet alleen meer met de oogen van
den minnaar, maar ook met die van den dichter. Zooals de schilder om
een ledepop het keizerlijke purper of den met sterren bezaaiden sluier
van een heilige jonkvrouw hangt, hebben wij altijd magazijnen vol
schitterende mantels en verblindend witte gewaden, die we
onverstandige, onbevallige of kwaadaardige schepselen om de schouders
werpen; en wanneer zij dan zoo gekleed zijn in het kostuum, waarin onze
ideale geliefden ons in het azuur van onze droomen verschenen, dan
laten wij ons door deze vermomming om den tuin leiden. Wij belichamen
onzen droom in de eerste de beste vrouw, tegen wie wij onze taal
spreken, en die ons niet begrijpt.</p>
<p>&bdquo;En wanneer dan zoo&rsquo;n schepsel, dat wij aanbidden en aan
wiens voeten wij nederknielen, zichzelf het goddelijk omhulsel,
waaronder wij het verborgen hadden, afrukt, om ons des te beter haar
lage natuur en haar gemeene instincten te laten zien; wanneer
zoo&rsquo;n vrouw onze hand op haar hart legt, waarin niets meer klopt
en misschien nooit iets geklopt heeft; wanneer zij haar sluier wegslaat
en ons haar doffe oogen, haar bleeke lippen en haar verwelkte trekken
zien laat, dan hullen wij haar weer in dien sluier en roepen uit:
&bdquo;Gij liegt, gij liegt! Ik heb je lief en gij hebt mij lief! Die
witte boezem is het omhulsel van een hart, dat nog in de volle kracht
van zijn jeugd is; ik heb je lief en gij hebt mij lief! Gij zijt mooi,
gij zijt jong! Onder in al je gebreken leeft nog de liefde. Ik heb je
lief en gij hebt mij lief!</p>
<p>&bdquo;Ten slotte echter&mdash;o, heelemaal ten
slotte&mdash;bemerken wij, nadat wij ons vergeefs een driedubbele
blinddoek voor de oogen gebonden hebben, dat wij zelfs de slachtoffers
<span class="pagenum">[<a id="pb333" href="#pb333" name="pb333">333</a>]</span>van onze dwalingen geworden zijn en jagen wij de
ellendige weg, die den dag tevoren nog onze afgod was geweest; wij
nemen dan den gouden sluier van onze <span class="corr" id="xd20e7497"
title="Bron: poezie">po&euml;zie</span> terug, om ze den volgenden dag
weer te werpen over de schouders van een nieuwe onbekende, die
onmiddellijk haar plaats als stralenomkranst afgodsbeeld inneemt. En
zoo zijn wij allen&mdash;vreeselijke egoisten bovendien, die de liefde
liefhebben ter wille van de liefde; je begrijpt, wat ik bedoel; en wij
drinken dien goddelijken nektar uit het eerste het beste glas, getrouw
aan de spreuk:</p>
<p>&bdquo;Qu&rsquo;importe le flacon, pourvu qu&rsquo;on ait
l&rsquo;ivresse!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat je daar zegt is even waar, als tweemaal twee vier
is,&rdquo; zeide Rodolphe tot den dichter.</p>
<p>&bdquo;Ja,&rdquo; antwoordde deze, &bdquo;het is waar en treurig,
zooals bijna alle waarheden. Bonsoir.&rdquo;</p>
<hr class="tb">
<p>Twee dagen later hoorde mademoiselle Mimi, dat Rodolphe een nieuw
vriendinnetje had. Zij informeerde echter verder slechts naar
&eacute;&eacute;n ding, n.l. of hij haar even dikwijls de hand kuste
als haarzelf vroeger.</p>
<p>&bdquo;Even dikwijls!&rdquo; antwoordde Marcel. &bdquo;En bovendien
kust hij ook haar haren, het eene na het andere, en zij zullen
z&ograve;&ograve; lang bij elkaar blijven, tot hij ze alle gekust
heeft.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hè!&rdquo; antwoordde Mimi, terwijl ze met beide
handen door haar haar streek; &bdquo;gelukkig maar, dat hij zich niet
in zijn hoofd gehaald heeft met mij hetzelfde te doen, anders waren we
ons leven lang bij elkaar gebleven. Geloof je overigens werkelijk, dat
hij heelemaal niet meer van me houdt?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ach!.... En houdt jij nog van hem?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik heb nooit van hem gehouden!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is wel waar, Mimi, je hebt van hem gehouden op het
oogenblik, dat het hart van een vrouw op zijn goede <span class="pagenum">[<a id="pb334" href="#pb334" name="pb334">334</a>]</span>plaats zit. Je hebt van hem
gehouden&mdash;spreek dat niet tegen, want juist daarin ligt je
rechtvaardiging.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Bah!&rdquo; zeide Mimi; &bdquo;hij houdt nu van een
ander!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is zoo!&rdquo; zeide Marcel, &bdquo;maar dat doet aan de
andere zaak niets af. Later zal de herinnering aan jou voor hem zijn
als die bloemen, welke men frisch en geurend tusschen de bladeren van
een boek legt, en die men veel, heel veel later terugvindt, verwelkt,
verkleurd en dood, maar toch nog altijd met een onbestemden geur van
haar eerste frischheid.&rdquo;</p>
<hr class="tb">
<p>Op een avond, dat Mimi zacht een melodie neuriede, vroeg vicomte
Paul haar:</p>
<p>&bdquo;Wat zing je daar, lieveling?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;De lijkrede van onze liefde, die mijn vroegere minnaar
Rodolphe onlangs gedicht heeft.&rdquo;</p>
<p>En zij zong:</p>
<div lang="fr" class="lgouter">
<div class="lg">
<p class="line">&bdquo;Je n&rsquo;ai plus le sou, ma chère, et
le Code,</p>
<p class="line">Dans un cas pareil, ordonne l&rsquo;oubli;</p>
<p class="line">Et sans pleurs, ainsi qu&rsquo;une ancienne mode,</p>
<p class="line">Tu vas m&rsquo;oublier, n&rsquo;est-ce pas, Mimi?</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">C&rsquo;est &eacute;gal, vois-tu, nous aurons, ma
chère,</p>
<p class="line">Sans compter les nuits, pass&eacute; d&rsquo;heureux
jours,</p>
<p class="line">Ils n&rsquo;ont pas dur&eacute; longtemps; mais
qu&rsquo; y faire?</p>
<p class="line">Ce sont les plus beaux qui sont les plus
courts.&rdquo;</p>
</div>
</div>
<p><span class="pagenum">[<a id="pb335" href="#pb335" name="pb335">335</a>]</span></p>
</div>
</div>
</div>
<div class="footnotes">
<hr class="fnsep">
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e7367" href="#xd20e7367src" name="xd20e7367">1</a></span>
Gastibelza is de held van het drama &bdquo;Gastibelza of de Waanzinnige
van Toledo&rdquo; van d&rsquo;Ennery en Cormon. In het tweede bedrijf
wordt hij krankzinnig, in het derde echter krijgt hij, zooals dat een
held betaamt, zijn verstand vrijwel weer terug. Hij komt nooit zonder
zijn karabijn op het tooneel.</p>
</div>
</div>
<div id="ch21" class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 id="xd20e7559" class="label">Hoofdstuk XXI.</h2>
<h2 class="main">Romeo en Julia.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">Mooi als een plaatje uit zijn tijdschrift <span class="ex">l&rsquo;Echarpe d&rsquo;Iris</span>, met nieuwe handschoenen,
elegante schoenen, gladgeschoren, gefriseerd, opgedraaide snorpunten,
een wandelstokje in de hand, een monocle in het oog, stralend en
verjongd stond onze vriend, de dichter Rodolphe op een Novemberavond op
den boulevard op een rijtuig te wachten, waarmede hij zich naar huis
wilde laten brengen.</p>
<p>Rodolphe wachten op een rijtuig? Welk een ommekeer was er plotseling
in zijn particulier leven gekomen?</p>
<p>Op hetzelfde uur, dat de als het ware gemetamophorseerde dichter,
een grooten regalia in den mond, zijn snor opdraaide en de blikken der
dames trok, kwam een vriend van hem denzelfden boulevard langs. Het was
de wijsgeer Colline. Rodolphe zag hem in de verte aankomen en herkende
hem dadelijk; trouwens wie, die hem ook maar &eacute;&eacute;nmaal in
zijn leven gezien had, zou hem niet herkennen? Colline was als
gewoonlijk belast en beladen met een dozijn oude boeken. In zijn
onsterfelijken bruinen paletot, welks onverslijtbaarheid de
veronderstelling, dat hij door de Romeinen gemaakt was, rechtvaardigde,
en met zijn beroemden, breedgeranden hoed, die op een vilten koepel
geleek, waaronder een zwerm hyperphysische droomen door elkaar
krioelde, en die den bijnaam had van de &bdquo;stormhoed van den
Mambrin der moderne philosophie&rdquo;, liep Gustave Colline langzaam
voort en declameerde voor <span class="pagenum">[<a id="pb336" href="#pb336" name="pb336">336</a>]</span>zichzelf zacht de voorrede van een
werk, dat sedert drie maanden ter perse lag ..... in zijn verbeelding.
Zoo kwam hij langzamerhand bij den plek, waar Rodolphe stond te
wachten; hij meende hem te herkennen, maar de buitengewone elegance van
den dichter bracht den wijsgeer in twijfel en onzekerheid.</p>
<p>&bdquo;Rodolphe met handschoenen en een wandelstok! Een
chimère! Een utopie! Een verstandsverbijstering! Rodolphe, die
al even weinig haren heeft als de gelegenheid, gefriseerd! Waar zitten
mijn oogen? Bovendien is mijn ongelukkige vriend op dit oogenblik druk
bezig met het dichten van klaagliederen over het vertrek van zijn Mimi,
die hem, naar ik heb hooren vertellen, heeft laten zitten.</p>
<p>Intusschen was Colline, toen hij vlak bij Rodolphe stil bleef staan,
wel genoodzaakt zich door de werkelijkheid der feiten te laten
overtuigen; het was inderdaad Rodolphe, gefriseerd, met een wandelstok
en handschoenen; het was onmogelijk, maar het was waar.</p>
<p>&bdquo;Alle duivels,&rdquo; riep Colline; &bdquo;ik vergis me niet;
jij bent het, het kan niet missen, ik ben er zeker van.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik ook,&rdquo; antwoordde Rodolphe.</p>
<p>Colline begon nu zijn vriend van top tot teen op te nemen en zette
daarbij een gezicht zooals de hofschilder Lebrun het geschilderd had,
om de allergrootste verbazing uit te drukken. Maar plotseling ontdekte
hij twee heel bijzondere dingen, die Rodolphe bij zich had, n.l.
1<sup>o</sup> een touwladder en 2<sup>o</sup> een kooitje, waarin een
vogel rondvloog. Toen Colline die dingen zag, drukte zijn physionomie
een gevoel uit, dat de hofschilder Lebrun op zijn doek der
&bdquo;Menschelijke Hartstochten&rdquo; vergeten heeft weer te
geven.</p>
<p>&bdquo;Kom,&rdquo; zeide Rodolphe tot zijn vriend; &bdquo;ik heb de
nieuwsgierigheid van je geest heel duidelijk door het venster van je
oogen zien gluren; ik zal ze bevredigen; <span class="pagenum">[<a id="pb337" href="#pb337" name="pb337">337</a>]</span>maar laten wij niet
zoo hier op straat blijven; het is zoo koud, dat vraag en antwoord
zouden bevriezen.&rdquo;</p>
<p>En zij gingen een caf&eacute; binnen.</p>
<p>Colline&rsquo;s oogen waren geen moment van den touwladder af,
evenmin als van het kooitje, waarin de vogel, die door de warmte van
het caf&eacute; wat fleuriger werd, begon te zingen in een taal, welke
Colline, die toch een polyglot was, niet kende.</p>
<p>&bdquo;Vertel me nu eindelijk eens,&rdquo; vroeg Colline op den
touwladder wijzend, &bdquo;wat dat is?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Een verbinding tusschen mijn geliefde en mij,&rdquo;
antwoordde Rodolphe met den klank van een mandoline in zijn stem.</p>
<p>&bdquo;En dat?&rdquo; vroeg de wijsgeer met een blik op den
vogel.</p>
<p>&bdquo;Dat,&rdquo; zeide de dichter en zijn stem werd zacht als een
lentebriesje; &bdquo;dat is een klok.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Spreek toch zonder gelijkenissen, in alledaagsch proza, maar
duidelijk!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Goed. Heb je Shakespeare gelezen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En of! <span class="ex">To be or not to be.</span> Een groot
philosoof.... Of ik hem gelezen heb!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Herinner je je <span class="ex">Romeo en
Julia</span>?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat zou ik denken!&rdquo; zeide Colline.</p>
<p>En hij begon te reciteeren:</p>
<div lang="en" class="lgouter">
<p class="line xd20e221">&bdquo;It is not yet near day;</p>
<p class="line">It was the nightingale, and not the lark,</p>
<p class="line">That pierc&rsquo;d the fearful hollow of thine
ear.<a class="noteref" id="xd20e7633src" href="#xd20e7633" name="xd20e7633src">1</a></p>
</div>
<p class="first">&bdquo;Ja hoor, ik herinner me <span class="ex">Romeo
en Julia</span> best. En verder?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat?&rdquo; zeide Rodolphe, op den touwladder en den vogel
wijzend, &bdquo;begrijp je het nu nog niet? Ik ben verliefd, kerel,
verliefd op een meisje, dat Julia heet!&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb338" href="#pb338" name="pb338">338</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Nou, en verder?&rdquo; vroeg Colline ongeduldig.</p>
<p>&bdquo;Welnu, daar mijn nieuwe geliefde Julia heet, heb ik het plan
gevormd met haar het drama van Shakespeare nogmaals op te voeren. In de
eerste plaats heet ik niet meer Rodolphe, maar <span class="ex">Romeo
Montague</span>, en je zult me zeer verplichten mij in het vervolg zoo
te noemen. Bovendien heb ik, opdat iedereen het zal weten, nieuwe
visitekaartjes laten drukken. Maar dat is niet alles: ik zal van de
omstandigheid, dat we nog niet in den carnavalstijd zijn, gebruik
maken, om een fluweelen wambuis en een degen te dragen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Om Tybalt te dooden?&rdquo; vroeg Colline.</p>
<p>&bdquo;Precies,&rdquo; antwoordde Rodolphe. &bdquo;Kort en goed,
deze touwladder moet dienen, om binnen te komen bij mijn geliefde, die
toevallig een balcon voor haar kamer heeft.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar die vogel, die vogel?&rdquo; bleef Colline
aandringen.</p>
<p>&bdquo;Wel, die vogel is een duif en moet de rol spelen van
nachtegaal door iederen ochtend precies het oogenblik aan te geven,
waarop mijn geliefde, uit wier omarming ik mij losmaken wil, haar armen
om mijn hals slaan en juist zooals in de balconscène zeggen zal:
&bdquo;Neen, het is nog niet de dag, het was de nachtegaal .....&rdquo;
d.w.z.: &bdquo;Neen , het is nog geen elf uur, het is vuil op straat,
ga nog niet weg, het is zoo lekker hier.&rdquo; Om de illusie volkomen
te maken, zal ik probeeren een min te krijgen en die ter beschikking
van mijn geliefde stellen; en ik hoop, dat de kalender zoo goedgunstig
zal zijn om mij nu en dan, wanneer ik het balcon van mijn Julia beklim,
wat maneschijn te verleenen. Wat zeg je van mijn plan,
philosoof?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Heel aardig,&rdquo; antwoordde Colline; &bdquo;maar wil je me
misschien ook het mysterie van dit prachtige omhulsel, dat je
onherkenbaar maakt, ontsluieren? .... Ben je millionair
geworden?&rdquo;</p>
<p>Rodolphe gaf geen antwoord, maar wenkte een kellner en gaf hem
onverschillig een louis met de woorden: <span class="pagenum">[<a id="pb339" href="#pb339" name="pb339">339</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Houd maar af!&rdquo;</p>
<p>Dan sloeg hij op zijn vestjeszakje, dat begon te zingen.</p>
<p>&bdquo;Heb je soms een klokketoren in je zak, dat het daar zoo
luidt?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Een paar louis maar.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Echte louis d&rsquo;or?&rdquo; zeide Colline met een van
verbazing gesmoorde stem. &bdquo;Laat mij eens kijken, hoe die eruit
zien!&rdquo;</p>
<p>Dan scheidden de beide vrienden, Colline, om Rodolphe&rsquo;s
schatten en nieuwe liefde verder uit te bazuinen, Rodolphe om naar huis
te gaan.</p>
<p>In de week, die gevolgd was op den tweeden breuk met Mimi, had zich
het volgende afgespeeld.</p>
<p>Toen de dichter met zijn vriendinnetje gebroken had, voelde hij
behoefte om van omgeving te veranderen en verliet hij met zijn vriend
Marcel het sombere h&ocirc;tel garni, welks eigenaar de beide heeren
zonder al te veel spijt zag heengaan. Zooals wij reeds verteld hebben,
gingen zij samen een ander onderdak zoeken en huurden twee kamers in
hetzelfde huis en op dezelfde verdieping. De door Rodolphe gekozen
kamer was veel geriefelijker dan al degene, die hij vroeger bewoond
had. Er stonden bijna werkelijke meubels in; met name een canap&eacute;
met een rood overtrek, dat fluweel moest voorstellen, welke stof echter
in geen enkel opzicht het spreekwoord: &bdquo;Doe wat ge moet&rdquo; in
praktijk bracht.</p>
<p>Op den schoorsteen flankeerden twee porceleinen vazen met bloemen en
een albasten pendule met afschuwlijke versieringen. Rodolphe zette de
vazen in een kast en verzocht den huisheer, toen deze de pendule kwam
opwinden, dat liever niet te doen.</p>
<p>&bdquo;De pendule mag voor mijn part op den schoorsteen blijven
staan,&rdquo; zeide hij, &bdquo;maar alleen als kunstvoorwerp; zij
staat nu op middernacht, dat is een mooi uur; zij moet er dus op
blijven staan. Zoodra zij vijf minuten later wijst, ga ik verhuizen
..... Een pendule!&rdquo; ging Rodolphe, die <span class="pagenum">[<a id="pb340" href="#pb340" name="pb340">340</a>]</span>zich
nooit aan de tyrannie van een wijzerplaat had kunnen onderwerpen, tot
zichzelf sprekende, voort; &bdquo;een pendule is een verbitterde vijand
, die je onverbiddelijk je bestaan uur voor uur, minuut voor minuut
voortelt en je ieder oogenblik zegt: &bdquo;Daar is weer een deel van
je leven voorbij!&rdquo; O, ik zou niet rustig kunnen slapen in een
kamer, waarin een van die martelwerktuigen staat, in welker nabijheid
zorgeloosheid en droomen onmogelijk zijn .... Een pendule, waarvan de
wijzers zich verlengen tot aan je bed en je &rsquo;s ochtends, wanneer
je in een heerlijken sluimer ligt, komen prikken ..... Een pendule, die
je steeds toeroept: &bdquo;ding, ding, ding! Het is tijd, om te gaan
werken, maak je los uit de armen van je heerlijken droom, onttrek je
aan de liefkozingen van je visioenen (en soms aan die van
werkelijkheden). Zet je hoed op, trek je schoenen aan, het is koud, het
regent, ga aan je werk, het is tijd, ding, ding&rdquo; ..... Een
kalender is al meer dan mooi .... Mijn pendule moet verlamd blijven,
anders ....&rdquo;</p>
<p>Gedurende dezen monoloog onderwierp Rodolphe zijn nieuwe kamer aan
een nauwgezette inspectie en voelde daarbij in zich die heimelijke
onrust, welke zich bijna altijd van ons meester maakt, wanneer we een
nieuwe woning betrekken.</p>
<p>&bdquo;Ik heb,&rdquo; dacht hij bij zichzelf, &bdquo;opgemerkt, dat
de kamers, die we bewonen, een geheimzinnigen invloed uitoefenen op
onze gedachten en derhalve ook op onze daden. Deze kamer hier is kil en
stil als een graf. Indien hier ooit vroolijkheid heerschen zal, dan
moet zij van buitenaf worden ingevoerd; en ook dan zal zij hier niet
lang blijven, want onder dezen lagen zolder, die koud en grijs als een
sneeuwlucht is, moet de lach z&oacute;nder echo sterven. O wee, hoe zal
mijn leven tusschen deze vier muren zijn!&rdquo;</p>
<hr class="tb">
<p>Eenige dagen later echter was deze zoo trieste kamer verlicht en
weerklonk van vroolijk gelach: Rodolphe <span class="pagenum">[<a id="pb341" href="#pb341" name="pb341">341</a>]</span>gaf een
inwijdingsfeest, en de talrijke ledige flesschen verklaarden meer dan
genoeg de opgewekte stemming der gasten. De dichter zelf had zich door
de aanstekelijke vroolijkheid der feestgenooten laten medesleepen. Hij
zat met een jong meisje, dat het toeval hier gebracht en waar hij
dadelijk beslag op gelegd had, in een hoek en flirtte met haar met
woorden en handbewegingen. Tegen het einde van het feest was hij al
zoover, dat hij een rendez-vous met haar had voor den volgenden
dag.</p>
<p>&bdquo;Zoo,&rdquo; zeide hij tot zichzelf, toen hij weer alleen was,
&bdquo;deze avond is nog al aardig geslaagd. Mijn verblijf hier is
onder goede voorteekenen begonnen.&rdquo;</p>
<p>Den volgenden dag kwam Julia op het afgesproken uur bij hem. De
avond ging geheel weg met verklaringen en uitleggingen. Julia had
gehoord, dat Rodolphe kort geleden gebroken had met het blauwoogige
meisje, waar hij zooveel van gehouden had; zij wist ook, dat Rodolphe
na de eerste scheiding haar weer teruggenomen had, en was daarom bang
het slachtoffer van een nieuwe verzoening te zullen worden.</p>
<p>&bdquo;Want, zie je,&rdquo; zeide zij met een aardig en schalksch
gebaartje, &bdquo;ik voel er heelemaal niets voor een belachelijke rol
te spelen. Ik zeg je vooruit, dat ik niet makkelijk ben; ben ik hier
eenmaal de vrouw des huizes&rdquo;&mdash;en met een guitigen blik
onderstreepte zij de beteekenis, die zij aan deze laatste woorden
gaf&mdash;&bdquo;dan blijf ik het en sta ik mijn plaats niet
af.&rdquo;</p>
<p>Rodolphe riep al zijn welsprekendheid te hulp om haar te overtuigen,
dat haar vrees ongegrond was, en daar het jonge meisje van haar kant
niets liever wilde dan overtuigd worden, waren zij het heel gauw eens.
Doch die eensgezindheid hield weer op, toen het twaalf uur was, want
Rodolphe wilde, dat Julia bleef, terwijl zij naar huis wilde gaan.</p>
<p>&bdquo;Neen!&rdquo; zeide zij, toen hij bleef aandringen.
&bdquo;Waarom <span class="pagenum">[<a id="pb342" href="#pb342" name="pb342">342</a>]</span>zouden we ons zoo haasten? Wij komen nog altijd
vroeg genoeg waar we wezen willen, als jij tenminste niet blijft staan.
Morgen kom ik terug.&rdquo;</p>
<p>En zoo kwam zij een week lang iederen avond terug, om weer weg te
gaan, zoodra het twaalf uur sloeg.</p>
<p>Rodolphe vond dien langzamen voortgang volstrekt niet vervelend. Hij
behoorde in het land der liefde of verliefdheid tot die soort van
reizigers, die de reis rekken en schilderachtig trachten te maken. Deze
kleine sentimenteele inleiding voerde hem echter ten slotte verder dan
hij eigenlijk wilde gaan. En ongetwijfeld had mademoiselle Julia deze
taktiek toegepast met het oogmerk hem tot dat punt te brengen, waarop
verliefdheid, gerijpt door den tegenstand, op liefde begint te
gelijken.</p>
<p>Iederen keer, dat zij den dichter opzocht, merkte Julia in wat hij
tot haar zeide, een grootere innigheid, een duidelijker uitgesproken
gevoel op. Wanneer zij wat laat was, maakte zich die kenteekenende
onrust van hem meester, welke het jonge meisje in verrukking bracht; en
hij schreef haar zelfs brieven, welker bewoordingen haar reden gaven te
hopen, dat zij weldra zijn wettige &bdquo;vrouw des huizes&rdquo; zou
worden.</p>
<p>Toen Marcel, die zijn vertrouwde gebleven was, bij toeval eens een
van die epistels gelezen had, vroeg hij lachend:</p>
<p>&bdquo;Zijn dat stijloefeningen, of meen je werkelijk wat je
schrijft?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Waarachtig, ik meen het,&rdquo; antwoordde Rodolphe;
&bdquo;en het verwondert me zelf ook wel een beetje, maar toch is het
zoo. Acht dagen geleden was ik in een zeer droefgeestige stemming. Die
stilte en die kalmte, die zoo plotseling en onmiddellijk op de stormen
van mijn vroeger leven gevolgd waren, maakten mij vreeselijk van
streek, maar heel onverwacht kwam Julia. Ik hoorde in mijn ooren de
fanfares van een vroolijkheid van een twintig-jarige <span class="pagenum">[<a id="pb343" href="#pb343" name="pb343">343</a>]</span>weerklinken. Ik zag voor mij een frisch
gezichtje, lachende oogen, een mondje om te kussen, en langzamerhand
heb ik mij laten medevoeren op die helling der verliefdheid, welke mij
misschien tot liefde leiden zal. Ik heb graag lief.&rdquo;</p>
<p>Intusschen begon Rodolphe al heel gauw te merken, dat het slechts
van hem afhing, om een slot te maken aan dezen roman, en was toen op
het denkbeeld gekomen Shakespeare&rsquo;s <span class="ex">Romeo en
Julia</span> te monteeren. Zijn toekomstige geliefde vond het een
aardig idee en had haar medewerking toegezegd.</p>
<p>De repetitie van de balconscène was vastgesteld juist op
denzelfden avond, dat de wijsgeer Colline Rodolphe op straat ontmoette.
De dichter had even te voren den zijden touwladder gekocht, waarmede
hij op het balcon van Julia wilde klimmen. Daar de vogelkoopman geen
nachtegaal voorhanden had, nam hij er een duif voor in de plaats, die,
naar hem verzekerd werd, iederen ochtend bij het opgaan der zon
zong.</p>
<p>Op zijn kamer gekomen, bedacht de dichter, dat een hemelvaart per
touwladder nu niet zoo heel gemakkelijk was en dat het derhalve
wenschelijk was de balconscène vooruit in te studeeren, als hij
niet, behalve de kans om te vallen, ook het gevaar wilde loopen,
belachelijk en onhandig te schijnen in de oogen van haar, die hem
wachtte. Hij sloeg dus twee spijkers diep in het plafond, maakte
daaraan den touwladder vast en gebruikte de twee uren, die nog voor hem
lagen, voor gymnastische oefeningen. Na talrijke vergeefsche pogingen
slaagde hij er ten slotte in zoo goed en zoo kwaad als het ging twaalf
sporten hoog te klimmen.</p>
<p>&bdquo;Ziezoo,&rdquo; zeide hij tot zichzelf; &bdquo;nu ben ik zeker
van mijn zaak; trouwens als ik onderweg blijf steken, zal de liefde mij
vleugels geven.&rdquo;</p>
<p>En met zijn touwladder en zijn duivenkooitje ging hij <span class="pagenum">[<a id="pb344" href="#pb344" name="pb344">344</a>]</span>op
weg naar Julia, die dicht in zijn buurt woonde. Haar kamer lag achter
in een kleinen tuin en had inderdaad een balcon. Doch helaas, deze
kamer bevond zich op den rez-de-chauss&eacute;e en van den grond af kon
men makkelijk zoo op het balcon stappen.</p>
<p>Toen Rodolphe deze terreingesteldheid, welke zijn <span class="corr"
id="xd20e7741" title="Bron: poetisch">po&euml;tisch</span> klimplan in
duigen deed vallen, zag, was hij zeer teneergeslagen.</p>
<p>&bdquo;Het zij zoo,&rdquo; zeide hij tot Julia; &bdquo;wij kunnen de
balconscène daarom toch wel opvoeren. Deze vogel hier zal ons
morgen vroeg met zijn welluidende stem uit onzen sluimer wekken en ons
precies het oogenblik kond doen, waarop wij met wanhoop in onze ziel
moeten scheiden.&rdquo;</p>
<p>En met deze woorden hing Rodolphe zijn kooitje in een hoekje van de
kamer.</p>
<p>Den volgenden ochtend om vijf uur vervulde de duif op tijd haar
plicht en de kamer met een langaangehouden gekir, dat de twee geliefden
zeker gewekt zou hebben, als zij geslapen hadden.</p>
<p>&bdquo;Welnu,&rdquo; zeide Julia, &bdquo;thans is het oogenblik
gekomen om naar het balcon te gaan en wanhopig afscheid te
nemen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;De duif gaat voor,&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;wij zijn in
November en dan gaat de zon pas om twaalf uur op.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat komt er niet op aan,&rdquo; zeide Julia; &bdquo;ik sta
op!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En waarom?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik heb een leeg gevoel in mijn maag en zou graag wat
eten.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Het is merkwaardig, zooals onze sympathie&euml;n
overeenstemmen, ik heb ook zoo&rsquo;n gruwelijken honger,&rdquo; zeide
Rodolphe, die nu ook opstond en zich vlug aankleedde.</p>
<p>Intusschen had Julia reeds vuur aangelegd en keek nu of er nog wat
in het buffet te vinden was; Rodolphe hielp haar zoeken.</p>
<p>&bdquo;Hier,&rdquo; zeide hij; &bdquo;uien!&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb345" href="#pb345" name="pb345">345</a>]</span></p>
<p>&bdquo;En spek!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En boter!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En brood!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar dat is ook alles.&rdquo;</p>
<p>Gedurende dezen onderzoekingstocht kirde de optimistische duif niets
vermoedend voort.</p>
<p>Romeo keek Julia aan, Julia Romeo, en beiden de duif.</p>
<p>Zij spraken geen woord, maar met dien blik was het vonnis over de
klok-duif geveld. Hooger beroep en cassatie zou haar niet geholpen
hebben&mdash;honger is een wreede raadgever.</p>
<p>Rodolphe liet het spek in de sissende boter opkomen. Hij trok een
ernstig en plechtig gezicht.</p>
<p>Julia maakte in een droefgeestige stemming de uien schoon.</p>
<p>De duif kirde nog steeds door... het was haar zwanezang.</p>
<p>Het sudderen van de boter in de pan begeleidde het stervenslied.</p>
<p>Vijf minuten later sudderde de boter nog, maar de duif zong, evenals
de tempelridders, niet meer.<a class="noteref" id="xd20e7793src" href="#xd20e7793" name="xd20e7793src">2</a></p>
<p>Romeo en Julia hadden hun klok <span class="ex" lang="fr">&agrave;
la crapoudine</span><a class="noteref" id="xd20e7806src" href="#xd20e7806" name="xd20e7806src">3</a> gebraden.</p>
<p>&bdquo;Het diertje had een lieve stem,&rdquo; zeide Julia, toen zij
aan tafel ging.</p>
<p>&bdquo;Ja, het was een lief beest,&rdquo; zeide Romeo en sneed het
volgens de regelen der kunst bruingebraden duifje in stukken.</p>
<p>En de twee verliefden keken elkaar aan en zagen in elkaars oog een
traan.</p>
<p>De huichelaars! Dat hadden de uien gedaan! <span class="pagenum">[<a id="pb346" href="#pb346" name="pb346">346</a>]</span></p>
</div>
<div class="footnotes">
<hr class="fnsep">
<p class="footnote" lang="nl-1900"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e7633" href="#xd20e7633src" name="xd20e7633">1</a></span> Neen, het is nog niet de dag; het was de
nachtegaal en niet de leeuwerik, wiens tonen doordrongen tot je
angstige ooren.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e7793" href="#xd20e7793src" name="xd20e7793">2</a></span>
Toespeling op den versregel uit het laatste tooneel van
Raynouard&rsquo;s tragedie: &bdquo;Les Templiers&rdquo;:</p>
<div class="q">
<div class="body">
<div lang="fr" class="lgouter footnote">
<p class="line">&bdquo;Mais il n&rsquo;&eacute;tait plus temps; les
chants avaient cess&eacute;&rdquo;.</p>
</div>
</div>
</div>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e7806" href="#xd20e7806src" name="xd20e7806">3</a></span> Een duif
&agrave; la crapoudine is een duif, die opgediend wordt in den vorm van
een pad.</p>
</div>
</div>
<div id="ch22" class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 id="xd20e7820" class="label">Hoofdstuk XXII.</h2>
<h2 class="main">Mimi&rsquo;s dood.</h2>
<div class="div2"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">I.</h3>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">In de eerste dagen na zijn definitieven breuk met
mademoiselle Mimi, die hem, zooals onze lezers zich herinneren zullen,
verlaten had, om plaats te nemen in de equipage van vicomte Paul, had
Rodolphe getracht zijn smart te vergeten door een nieuwe
liefdesbetrekking aan te knoopen.</p>
<p>Zijn nieuwe vriendinnetje was de blondine, voor wie wij hem op den
dag van paradoxale dwaasheid het kostuum van Romeo hebben zien
aantrekken. Doch deze liaison, die hij uit d&eacute;pit en zij uit een
gril begonnen waren, kon onmogelijk van langen duur zijn, daar Julia,
in &eacute;&eacute;n woord gezegd, een ongestadige deerne was, die alle
vrouwenstreken van a tot z kende, geestrijk genoeg was, om den geest
van anderen op te merken en daarvan, als de gelegenheid zich voordeed,
gebruik te maken, en slechts zooveel hart had, dat zij hartwater kreeg,
als zij te veel gegeten had. Daarbij kwam nog een ongebreidelde
zelfzucht en een grenzenlooze ijdelheid, die haar minder deden treuren
om een gebroken been van haar minnaar dan om een volant minder aan haar
japon of een verkleurd lint om haar hoed. Een betwistbare schoonheid,
een ordinair schepsel, van nature begiftigd met alle slechte
instincten, was zij toch door sommige eigenschappen en op sommige
oogenblikken verleidelijk. Al heel gauw bemerkte zij, <span class="pagenum">[<a id="pb347" href="#pb347" name="pb347">347</a>]</span>dat
Rodolphe haar alleen genomen had, om hem met haar hulp de verlorene te
doen vergeten, aan wie hij integendeel met meer verlangen dan ooit
begon terug te denken, want nooit was de herinnering aan zijn vroeger
vriendinnetje zoo levendig geweest.</p>
<p>Op een goeden dag praatte Julia met een student in de medicijnen,
die haar sedert eenigen tijd het hof maakte. Het gesprek kwam op
Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Maar lieve kind,&rdquo; zeide de student, &bdquo;die jongen
gebruikt je, zooals wij helschen steen gebruiken om wonden te branden;
hij wil zijn hart cauteriseeren. Je behoeft je voor hem niet druk te
maken, en hem trouw zijn is absoluut niet noodig.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar,&rdquo; riep het jonge meisje lachend uit; &bdquo;dacht
je dan heusch, dat ik mij voor hem geneer?&rdquo;</p>
<p>En denzelfden avond nog gaf zij den student het bewijs van het
tegendeel.</p>
<p>Dank zij de babbelzucht van een van die gedienstige vrienden, die
voor geen geld ter wereld een tijding, welke je bedroefd maken kan,
onder zich zouden houden, kreeg Rodolphe lucht van de zaak en maakte er
onmiddellijk gebruik van, om den <span class="ex">ad-interim</span>
liaison af te breken.</p>
<p>Hij zonderde zich nu af in een volkomen eenzaamheid, waarin al heel
gauw alle vleermuizen der verveling hun nest kwamen maken. Dan riep hij
het werk te hulp, maar het was vergeefsche moeite. lederen avond
schreef hij, nadat hij evenveel droppels water gezweet als droppels
inkt gebruikt had, een twintigtal regels, waarin een oud denkbeeld, nog
meer levensmoe dan de Wandelende Jood, en gehuld in lompen, die hij
gehaald had in een uitdragerswinkel, op het slappe koord der paradoxen
danste. Bij het overlezen van die regels voelde Rodolphe zich als
iemand, die in het bloembed, waar hij rozen gezaaid meent te hebben,
brandnetels ziet groeien. Hij verscheurde dan het blad papier, waarop
hij die rozenkrans van zotheden <span class="pagenum">[<a id="pb348"
href="#pb348" name="pb348">348</a>]</span>had afgebeden, en vertrapte
het woedend onder zijn voet.</p>
<p>&bdquo;Waarachtig,&rdquo; zeide hij, terwijl hij zich op zijn
linkerborst sloeg, &bdquo;de snaar is gesprongen<span class="corr" id="xd20e7852" title="Bron: :;">;</span> ik moet van de kunst
afzien.&rdquo;</p>
<p>En daar eenigen tijd achtereen op al zijn pogingen, om te werken,
een zelfde teleurstelling volgde, maakte een van die moedeloosheden
zich van hem meester, welke het krachtigste zelfvertrouwen doen
wankelen en de helderste geesten afstompen. Inderdaad niets is
vreeselijker dan die eenzame worstelingen, welke nu en dan plaats
vinden tusschen den koppig volhoudenden kunstenaar en de weerspannige
kunst; niets is aangrijpender dan die nu eens smeekende, dan weer
gebiedende aanroepingen van den scheppen willenden dichter tot de
minachtend op hem neerziende of hem ontvluchtende Muze.</p>
<p>De hevigste zielsangsten, de diepste aan het hart toegebrachte
wonden veroorzaken geen lijden, dat te vergelijken is met dat, hetwelk
men ondergaat in die uren van wanhoop en twijfel, welke maar al te
dikwijls voorkomen bij hen, die zich wijden aan het gevaarlijke
kunstenaarsberoep.</p>
<p>Op die heftige crisissen volgden pijnlijke afmattingen. Uren lang
bleef Rodolphe dan in een doffe wezenloosheid als versteend zitten.
Zijn ellebogen rustend op de tafel, zijn oogen strak gericht op den
lichtplek, dien het lamplicht op het blad papier beschreef, op het
&bdquo;slagveld&rdquo;, waarop zijn geest dagelijks overwonnen werd en
zijn pen zich vergeefs inspande om het ongrijpbare denkbeeld te
vervolgen, zag hij, gelijk aan figuren uit een tooverlantaren, waarmede
men kinderen bezig houdt, fantastische beelden aan zich voorbijtrekken,
die een panorama van zijn verleden voor hem ontrolden. Eerst kwamen de
dagen van harden arbeid, waarin ieder uur van de wijzerplaat de
vervulling van een plicht eischte, de aan de studie <span class="pagenum">[<a id="pb349" href="#pb349" name="pb349">349</a>]</span>gewijde nachten, waarin hij sprak met de muze,
die zijn in eenzaamheid en geduld gedragen armoede als in een
tooverweelde herschiep. En met afgunst dacht hij terug aan het trotsche
gevoel van zelfvertrouwen, dat hem vroeger bezielde, wanneer hij de
taak, die hij zichzelf gesteld had, ten einde had gebracht.</p>
<p>&bdquo;O,&rdquo; riep hij uit; &bdquo;niets gelijkt op u, niets
evenaart u, genotrijke uitputting na volbrachten arbeid, die de rust
van het <span class="ex">far niente</span> zachter doet schijnen. Noch
de bevrediging van de ijdelheid noch de koortsachtige, onder de zware
gordijnen van geheimzinnige alkoven verstikte zinnenzwijmel&mdash;niets
gelijkt op dien edelen, kalmen vrede, die gewettigde zelfvoldaanheid,
welke de arbeid den vlijtigen als eerste belooning geeft.&rdquo;</p>
<p>En zijn blikken nog steeds gericht op de visioenen, die de tooneelen
uit het verleden voor zijn geest bleven tooveren, klom hij weer naar de
dakkamertjes, die hij gedurende zijn avontuurlijk bestaan bewoond had,
en waarheen zijn muze, zijn eenige liefde en trouwe en standvastige
vriendin toen, hem steeds gevolgd had, en het met de armoede goed
vinden kon, zonder ooit haar hoopvol gezang te onderbreken. Doch daar
verscheen plotseling midden in dit rustige, vredige en kalme bestaan de
gestalte van een vrouw, en toen de muze die vrouw zag binnentreden in
de woning, waarin zij tot dat oogenblik de eenige koningin en
meesteresse geweest was, stond zij bedroefd op en ruimde haar plaats in
voor de nieuw-aangekomene, in wie zij dadelijk een mededingster
vermoedde. Een oogenblik aarzelde Rodolphe tusschen de muze, wie zijn
blik een: &bdquo;Blijf!&rdquo; scheen toe te werpen, en de vreemde, tot
wie zijn gebaar een: &bdquo;Kom!&rdquo; zeide. Hoe zou hij ook het
bekoorlijke schepseltje, dat, gewapend met de verleidelijke
bekoorlijkheden van een ontluikende schoonheid, tot hem kwam, hebben
kunnen van zich stooten, dat schepseltje met haar kleine mondje en rose
<span class="pagenum">[<a id="pb350" href="#pb350" name="pb350">350</a>]</span>lipjes, dat een naief en tevens brutaal taaltje,
vol guitige beloften, sprak? Hoe kon hij zijn hand weigeren aan het
blanke, blauw geaderde handje, dat zich liefkozend naar hem uitstrekte?
Hoe had hij: &bdquo;Gaat heen!&rdquo; kunnen roepen tot die bloeiende
achttien jaren, wier aanwezigheid het huis reeds met een geur van jeugd
en vreugde vervulde. En met haar zachte, licht bewogen stem zong zij de
cavatine der verzoeking zoo verleidelijk mooi! Met haar levendige en
schitterende oogen zeide zij: &bdquo;Ik ben de liefde&rdquo;; met haar
lippen, waarop de kussen ontloken: &bdquo;Ik ben het genot&rdquo;; met
haar bloeiend lichaam: &bdquo;Ik ben het geluk&rdquo; z&ograve;&ograve;
wondermooi, dat Rodolphe zich liet medesleepen. En was die jonge vrouw
dan ook in werkelijkheid niet de levende, ge&iuml;ncarneerde
po&euml;zie? Dankte hij haar niet de oogenblikken van meest verheven
inspiratie? Had zij hem niet dikwijls bezield tot een enthousiasme, dat
hem zoo hoog in den aether van het ideaal meevoerde, dat hij al het
aardsche uit het oog verloor? En als hij om en door haar veel geleden
had&mdash;was dan dat lijden niet een boetedoening voor al de
ontzaglijke genietingen, die zij hem geschonken had; was het niet de
gewone wraak van het noodlot, dat het volmaakte, ongestoorde geluk als
iets goddeloos verbiedt? Indien de christelijke leer hun vergiffenis
schenkt, die veel hebben lief gehad, dan schenkt zij die slechts, omdat
zij ook veel geleden hebben, want aardsche liefde wordt eerst
goddelijke hartstocht, als zij door tranen gelouterd is.</p>
<p>Evenals men zich soms bedwelmt door den geur van reeds lang
verwelkte rozen in te ademen, zoo bedwelmde Rodolphe zich door voor
zijn geest te roepen zijn vroeger leven, waarin iedere dag een nieuwe
elegie, een schokkend drama, een groteske comedie bracht. Hij
doorleefde nogmaals alle phasen van zijn liefde voor de verloren
geliefde, van af hun wittebroodsweken tot de huiselijke stormen, die
tot hun laatsten breuk geleid hadden. Hij riep het geheele <span class="pagenum">[<a id="pb351" href="#pb351" name="pb351">351</a>]</span>repertoire van alle listen van zijn vroeger
vriendinnetje in zijn geheugen terug, hij herhaalde in zichzelf al haar
kwinkslagen. Hij zag weer voor zich hoe zij in hun klein huishoudentje
om hem heen draaide, haar lijfdeuntje: <span class="ex">Ma mie
Annette</span> op de lippen, met dezelfde zorgelooze opgewektheid
zoowel blijde als droeve dagen aanvaardend. En ten slotte moest hij
erkennen, dat het verstand in liefdesaangelegenheiden altijd ongelijk
heeft. Immers wat had hij bij dien breuk gewonnen? Toen hij met Mimi
samenleefde, bedroog zij hem, dat is waar&mdash;maar dat hij het wist,
was zijn eigen schuld, omdat hij zich de grootste moeite getroostte, om
het te weten te komen, omdat hij altijd op den loer lag naar bewijzen,
omdat hij zelf de dolken scherpte, die hij zich in het hart boorde. Was
bovendien Mimi niet handig genoeg om hem zoo noodig te bewijzen, dat
hij zich vergiste? En bovendien met wie was zij hem ontrouw? Meestal
was het met een sjaal, een hoed, met dingen, niet met mannen. En had
hij nu die rust, die kalmte, welke hij van een breuk met Mimi verwacht
had, na haar vertrek teruggevonden? Helaas, neen! Alles, behalve zij,
was gebleven. Vroeger kon hij tenminste nog uiting geven aan zijn
smart, kon hij zijn hart luchten in beleedigingen en verwijten, kon hij
laten zien, wat hij leed en het medelijden opwekken van haar, die de
oorzaak van dat lijden was. Doch nu moest hij zijn smart in zich
opkroppen, nu was zijn ijverzucht machtelooze woede geworden, want
vroeger kon hij, wanneer hij achterdocht koesterde, Mimi beletten uit
te gaan, haar bij zich houden en bewaken; maar thans zag hij haar aan
den arm van haar nieuwen minnaar op straat en moest hij zich afwenden,
om haar van vreugde stralend en op weg naar het een of ander
pleiziertje, voorbij te laten gaan.</p>
<p>Dat ellendige leven duurde een maand of drie, vier. Dan werd
Rodolphe langzamerhand rustiger. Marcel, <span class="pagenum">[<a id="pb352" href="#pb352" name="pb352">352</a>]</span>die, om te trachten
Musette te vergeten, een lange reis gemaakt had kwam in Parijs terug en
ging weer met Rodolphe samen wonen, zoodat zij elkaar konden
troosten.</p>
<p>Toen Rodolphe op een Zondag door den Luxembourg wandelde, kwam hij
Mimi in groot toilet tegen. Zij ging naar een bal. Zij knikte hem in
het voorbijgaan toe, wat hij met het afnemen van zijn hoed
beantwoordde. Deze ontmoeting gaf hem weliswaar een steek door zijn
hart, maar de emotie was toch minder pijnlijk dan gewoonlijk. Hij bleef
nog wat in den Jardin du Luxembourg wandelen en ging vervolgens naar
huis. Toen Marcel &rsquo;s avonds ook thuiskwam, vond hij Rodolphe aan
zijn schrijftafel.</p>
<p>&bdquo;Wat?&rdquo; vroeg Marcel, terwijl hij over den schouder van
den dichter keek, &bdquo;ben je aan het werk ... en zelfs
verzen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja,&rdquo; antwoordde Rodolphe vroolijk; &bdquo;dat kleine
dingetje hier in mijn borst is blijkbaar niet heelemaal dood. De vier
uur, die ik hier nu al zit, heb ik het dichtvuur uit vroegere dagen
teruggevonden, ik heb Mimi gezien!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ei!&rdquo; zeide Marcel bang. &bdquo;En hoe staat het met
jullie?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;O, wees maar niet bang, we hebben elkaar slechts
gegroet&mdash;verder niets.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Heusch?&rdquo; vroeg Marcel.</p>
<p>&bdquo;Heusch! Tusschen ons is het voor goed uit, dat voel ik; maar
als ik weer werken kan, schenk ik haar graag vergiffenis.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar waarom maak je, wanneer alles tusschen jullie uit is,
nog verzen voor haar?&rdquo; vroeg Marcel, die Rodolphe&rsquo;s verzen
intusschen gelezen had.</p>
<p>&bdquo;Ach!&rdquo; zeide de dichter; &bdquo;ik neem mijn
<span class="corr" id="xd20e7903" title="Bron: poezie">po&euml;zie</span> waar ik ze vind!&rdquo;</p>
<p>Acht dagen lang werkte hij aan dit kleine gedicht. Toen het klaar
was, las hij het aan Marcel voor, die er heel tevreden over was en
Rodolphe aanspoorde om zijn dichtader, die weer ontsprongen was, ook op
ander gebied te laten vloeien. <span class="pagenum">[<a id="pb353"
href="#pb353" name="pb353">353</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Want,&rdquo; zoo merkte hij op, &bdquo;het zou de moeite niet
loonen van Mimi te scheiden, als je toch altijd met haar schim blijft
leven. Maar,&rdquo; voegde hij er glimlachend aan toe, &bdquo;ik zou
beter doen, wanneer ik, in plaats van tot anderen te preeken, tegen
mezelf een strafpredikatie hield, want mijn hart is nog vol van
Musette. Maar enfin, wij zullen toch niet altijd jonge menschen
blijven, die op zulk duivelsgebroed verliefd zijn.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ach!&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;tot de jeugd behoef je
helaas niet te zeggen: Ingerukt, marsch!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is wel zoo,&rdquo; antwoordde Marcel, &bdquo;maar toch
zijn er dagen, waarop ik een eerwaardige grijsaard zou willen zijn, lid
van het Instituut, ridder van verschillende orden, en los van alle
Musettes ter wereld. En de duivel mag me halen, als ik ooit weer tot
haar terug keeren zou! En jij,&rdquo; vroeg hij lachend, &bdquo;zou jij
al graag zestig jaar achter den rug hebben?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Vandaag had ik liever zestig francs in mijn zak!&rdquo;</p>
<hr class="tb">
<p>Eenige dagen later sloeg mademoiselle Mimi, die met den jongen
vicomte Paul in een koffiehuis zat, een revue open, waarin de verzen
stonden, die Rodolphe voor haar gemaakt had.</p>
<p>&bdquo;Zoo, zoo!&rdquo; zeide zij eerst lachend, &bdquo;mijn vriend
Rodolphe spreekt kwaad van me in tijdschriften.&rdquo;</p>
<p>Doch toen zij het gedicht heelemaal uitgelezen had, bleef zij stil
en peinzend voor zich uit zitten staren. Vicomte Paul vermoedde, dat
zij aan Rodolphe dacht, en trachtte haar af te leiden.</p>
<p>&bdquo;Ik zal dat paar mooie oorbelletjes voor je koopen!&rdquo;
zeide hij tot haar.</p>
<p>&bdquo;Ja,&rdquo; zeide Mimi; &bdquo;jij ..... jij hebt
geld!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En een hoed van Italiaansch stroo,&rdquo; voegde hij eraan
toe. <span class="pagenum">[<a id="pb354" href="#pb354" name="pb354">354</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Dank je,&rdquo; zeide Mimi, &bdquo;maar als je me een
pleizier wilt doen, koop dan dat hier voor mij.&rdquo;</p>
<p>En zij wees op de aflevering, waarin zij het gedicht van Rodolphe
gelezen had.</p>
<p>&bdquo;Dat? Neen!&rdquo; zeide de vicomte boos.</p>
<p>&bdquo;Goed!&rdquo; antwoordde Mimi koel. &bdquo;Ik zal het zelf
koopen voor geld, dat ik zelf verdienen wil. Ik koop het liever niet
voor jouw geld.&rdquo;</p>
<p>En werkelijk keerde Mimi voor twee dagen terug naar het atelier,
waar zij vroeger bloemen gemaakt had, en verdiende daar het geld, dat
zij noodig had, om de aflevering te kunnen koopen. Zij leerde
Rodolphe&rsquo;s verzen van buiten en droeg ze, om den vicomte te
plagen, dagelijks aan zijn vrienden voor.</p>
<p>Het gedicht luidde:</p>
<div lang="fr" class="lgouter">
<div class="lg">
<p class="line">Alors que je voulais choisir une ma&icirc;tresse</p>
<p class="line">Et qu&rsquo;un jour le hasard fit rencontrer nos
pas,</p>
<p class="line">J&rsquo;ai mis entre tes mains mon c&oelig;ur et ma
jeunesse</p>
<p class="line">Et je t&rsquo;ai dit: Fais-en tout ce que tu
voudras.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">H&eacute;las! ta volont&eacute; fut cruelle, ma
chère:</p>
<p class="line">Dans tes mains ma jeunesse est rest&eacute;e en
lambeaux.</p>
<p class="line">Mon c&oelig;ur s&rsquo;est en &eacute;clats
bris&eacute; comme du verre,</p>
<p class="line xd20e221">Et ma chambre est le cimetière</p>
<p class="line xd20e221">O&ugrave; sont enterr&eacute;s les
morceaux</p>
<p class="line xd20e221">De ce qui t&rsquo;aima tant
naguère.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">Entre nous maintenant, n-i, ni- c&rsquo;est fini,</p>
<p class="line">Je ne suis plus qu&rsquo;un spectre et tu n&rsquo;es
qu&rsquo;un fant&ocirc;me,</p>
<p class="line">Et sur notre amour mort et bien enselevi,</p>
<p class="line">Nous allons, si tu veux, chanter le dernier psaume.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">Pourtant ne prenons point un air &eacute;crit trop
haut,</p>
<p class="line">Nous pourrions tous les deux n&rsquo;avoir pas la voix
s&ucirc;re; <span class="pagenum">[<a id="pb355" href="#pb355" name="pb355">355</a>]</span></p>
<p class="line">Choisissons un mineur grave et sans fioriture;</p>
<p class="line">Moi je ferai la basse et toi le soprano.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line"><span class="ex">Mi, r&eacute;, mi, do, r&eacute;,
la.</span>&mdash;Pas cet air, ma petite!</p>
<p class="line">S&rsquo;il entendait cet air que tu chantais jadis,</p>
<p class="line">Mon c&oelig;ur, tout mort qu&rsquo;il est,
tressaillirait bien vite,</p>
<p class="line">Et ressusciterait &agrave; ce <span class="ex">De
profundis</span>.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line"><span class="ex">Do, mi, fa, sol, mi,
do</span>,&mdash;Celui-ce me rappelle</p>
<p class="line">Une valse &agrave; deux temps, qui me fit bien du
mal,</p>
<p class="line">Le fifre du rire aigu raillait le violoncelle,</p>
<p class="line">Qui pleurait sous l&rsquo;archet ses notes de
cristal.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line"><span class="ex">Sol, do, do, si, si,
la.</span>&mdash;Point cet air, je t&rsquo;en prie,</p>
<p class="line">Nous l&rsquo;avons, l&rsquo;an dernier, ensemble
r&eacute;p&eacute;t&eacute;</p>
<p class="line">Avec les Allemands qui chantaient leur patrie</p>
<p class="line">Dans les bois de Meudon, par une nuit
d&rsquo;&eacute;t&eacute;.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">Eh, bien, ne chantons pas, restons-en l&agrave;, ma
chère;</p>
<p class="line">Et pour n&rsquo;y plus penser, pour n&rsquo;y plus
revenir,</p>
<p class="line">Sur nos amours d&eacute;funts, sans haine et sans
colère,</p>
<p class="line">Jetons en souriant un dernier souvenir.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">Nous &eacute;tions bien heureux dans la petite
chambre</p>
<p class="line">Quand ruisselait la pluie et que soufflait le vent;</p>
<p class="line">Assis dans le fauteuil, pres de l&rsquo;&acirc;tre, en
d&eacute;cembre,</p>
<p class="line">Aux lueurs de tes yeux j&rsquo;ai r&ecirc;v&eacute;
bien souvent.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">La houille petillait; en chauffant sur les cendres,</p>
<p class="line">La bouilloire chantait son refrein r&eacute;gulier,</p>
<p class="line">Et faisait un orchestre au bal des salamandres</p>
<p class="line xd20e221">Qui voltigeaient dans le foyer.</p>
</div>
<span class="pagenum">[<a id="pb356" href="#pb356" name="pb356">356</a>]</span>
<div class="lg">
<p class="line">Feuilletant un roman, paresseuse et frileuse,</p>
<p class="line">Tandis que tu fermais tes yeux ensommeill&eacute;s,</p>
<p class="line">Moi je rajeunissais ma jeunesse amoureuse,</p>
<p class="line">Mes lèvres sur tes mains et mon c&oelig;ur
&agrave; tes pieds.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">Aussi, quand on entrait, la porte ouverte &agrave;
peine,</p>
<p class="line">On sentait le parfum d&rsquo;amour et de
ga&icirc;t&eacute;</p>
<p class="line">Dont notre chambre &eacute;tait du matin au soir
pleine,</p>
<p class="line">Car le bonheur aimait notre hospitalit&eacute;.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">Puis l&rsquo;hiver s&rsquo;en alla; par la
fen&ecirc;tre ouverte,</p>
<p class="line">Le printemps un matin vint nous donner
l&rsquo;&eacute;veil,</p>
<p class="line">Et ce jour-l&agrave; tous deux dans la campagne
verte</p>
<p class="line">Nous all&acirc;mes courir au-devant du soleil.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">C&rsquo;&eacute;tait le vendredi de la sainte
semaine,</p>
<p class="line">Et, contre l&rsquo;ordinaire, il faisait un beau
temps,</p>
<p class="line">Du val &agrave; la colline, et du bois &agrave; la
plaine</p>
<p class="line">D&rsquo;un pied leste et joyeux, nous cour&ucirc;mes
longtemps.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">Fatigu&eacute;s cependant par ce pèlerinage,</p>
<p class="line">Dans un lieu qui formait un divan naturel</p>
<p class="line">Et d&rsquo;o&ugrave; l&rsquo;on pouvait voir du loin le
paysage,</p>
<p class="line">Nous nous sommes assis en regardant le ciel.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">Les mains pressant les mains, &eacute;paule contre
&eacute;paule,</p>
<p class="line">Et sans savoir pourquoi, l&rsquo;un et l&rsquo;autre
oppress&eacute;s,</p>
<p class="line">Notre bouche s&rsquo;ouvrit sans dire une parole,</p>
<p class="line xd20e221">Et nous nous sommes embrass&eacute;s.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">Près de nous l&rsquo;hyacinthe avec la
violette</p>
<p class="line">Mariaient leur parfum qui montait dans l&rsquo;air
pur;</p>
<p class="line">Et nous v&icirc;mes tous deux, en relevant la
t&ecirc;te,</p>
<p class="line">Dieu qui nous souriait &agrave; son balcon
d&rsquo;azur.</p>
</div>
<span class="pagenum">[<a id="pb357" href="#pb357" name="pb357">357</a>]</span>
<div class="lg">
<p class="line">Aimez-vous, disait-il; c&rsquo;est pour rendre plus
douce</p>
<p class="line">La route o&ugrave; vous marchez que j&rsquo;ai fait
sous vos pas</p>
<p class="line">D&eacute;rouler en tapis le velours de la mousse,</p>
<p class="line">Embrassez-vous encore,&mdash;je ne regarde pas.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">Aimez-vous, aimez-vous: dans le vent qui murmure,</p>
<p class="line">Dans les limpides eaux, dans les bois reverdis,</p>
<p class="line">Dans l&rsquo;astre, dans la fleur, dans la chanson des
nids,</p>
<p class="line">C&rsquo;est pour vous que j&rsquo;ai fait
rena&icirc;tre ma nature.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">Aimez-vous, aimez-vous; et de mon soleil
d&rsquo;or,</p>
<p class="line">De mon printemps nouveau qui r&eacute;jouit la
terre,</p>
<p class="line">Si vous &ecirc;tes contents, au lieu d&rsquo;une
prière</p>
<p class="line">Pour me remercier&mdash;embrassez-vous encore.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">Un mois après ce jour, quand fleurirent les
roses,</p>
<p class="line">Dans le petit jardin que nous avions plant&eacute;,</p>
<p class="line">Quand je t&rsquo;aimais le mieux, sans m&rsquo;en dire
les causes,</p>
<p class="line">Brusquement ton amour de moi s&rsquo;est
&eacute;cart&eacute;.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">O&ugrave; s&rsquo;en est-il all&eacute;? partout un
peu, je pense;</p>
<p class="line">Car, faisant triompher l&rsquo;une et l&rsquo;autre
couleur,</p>
<p class="line">Ton amour inconstant flotte sans
pr&eacute;f&eacute;rence</p>
<p class="line">D&rsquo;un brun valet de pique au blond valet de
c&oelig;ur.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">Te voil&agrave; maintenant heureuse: ton caprice</p>
<p class="line">Règne sur une cour de joyeux jouvenceaux</p>
<p class="line">Et tu ne peux marcher sans qu&rsquo;&agrave; tes pieds
fleurisse</p>
<p class="line">Un parterre &eacute;maill&eacute; d&rsquo;odorants
madrigaux.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">Dans les jardins de bal, quand tu fais ton
entr&eacute;e,</p>
<p class="line">Autour de toi se forme un cercle langoureux;</p>
<p class="line">Et le fr&eacute;missement de la robe moir&eacute;e,</p>
<p class="line">P&acirc;me en ch&oelig;ur laudatif ta meute
d&rsquo;amoureux.</p>
</div>
<span class="pagenum">[<a id="pb358" href="#pb358" name="pb358">358</a>]</span>
<div class="lg">
<p class="line">El&eacute;gamment chauss&eacute; d&rsquo;une souple
bottine</p>
<p class="line">Qui serait trop &eacute;troite au pied de
Cendrillon,</p>
<p class="line">Ton pied est si petit qu&rsquo;&agrave; peine on le
devine</p>
<p class="line">Quand la valse t&rsquo;emporte en son gai
tourbillon.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">Dans les bains onctueux d&rsquo;une huile de
paresse,</p>
<p class="line">Tes mains, brunes jadis, ont retrouv&eacute; depuis</p>
<p class="line">La p&acirc;leur de l&rsquo;ivoire ou du lis que
caresse</p>
<p class="line">Le rayon argent&eacute; dont s&rsquo;&eacute;clairent
les nuits.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">Autour de ton bras blanc une perle choisie</p>
<p class="line">Constelle un bracelet cisel&eacute; par Froment,</p>
<p class="line">Et sur tes reins cambr&eacute;s un grand ch&acirc;le
d&rsquo;Asie</p>
<p class="line">En cascade de plis ondule artistement.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">La dentelle de Flandres et le point
d&rsquo;Angleterre,</p>
<p class="line">La guipure gothique &agrave; la mate blancheur</p>
<p class="line">Chef d&rsquo;&oelig;uvre arachn&eacute;en d&rsquo;un
age s&eacute;culaire,</p>
<p class="line">De ta riche toilette achève la splendeur.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">Pour moi, je t&rsquo;aimais mieux dans tes robes de
toile</p>
<p class="line">Printanière, indienne ou modeste organdi,</p>
<p class="line">Atours frais et coquets, simple chapeau sans voile,</p>
<p class="line">Brodequins gris ou noirs, et col blanc tout uni.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">Car ce luxe nouveau qui te rend si jolie</p>
<p class="line">Ne me rappelle pas mes amours disparus,</p>
<p class="line">Et tu n&rsquo;es que plus morte et mieux enselevie</p>
<p class="line">Dans ce linceul de soie o&ugrave; ton c&oelig;ur ne bat
plus.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">Lorsque je composai ce morceau fun&eacute;raire</p>
<p class="line">Qui n&rsquo;est qu&rsquo;un long regret de mon bonheur
pass&eacute;,</p>
<p class="line">J&rsquo;&eacute;tais v&ecirc;tu de noir comme un
parfait notaire</p>
<p class="line">Moins les b&eacute;sicles d&rsquo;or et le jabot
pliss&eacute;.</p>
</div>
<span class="pagenum">[<a id="pb359" href="#pb359" name="pb359">359</a>]</span>
<div class="lg">
<p class="line">Un cr&ecirc;pe enveloppait le manche de ma plume</p>
<p class="line">Et des filets de deuil encadraient le papier</p>
<p class="line">Sur lequel j&rsquo;&eacute;crivais ces strophes
o&ugrave; j&rsquo;exhume</p>
<p class="line">Le dernier souvenir de mon amour dernier.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">Arriv&eacute; cependant &agrave; la fin d&rsquo;un
po&euml;me</p>
<p class="line">O&ugrave; je jette mon c&oelig;ur dans le fond
d&rsquo;un grand trou,</p>
<p class="line">&mdash;Ga&icirc;t&eacute; de croque-mort qui
s&rsquo;enterre lui-m&ecirc;me</p>
<p class="line">Voil&agrave; que je me mets &agrave; rire comme un
fou.</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">Mais cette ga&icirc;t&eacute;-l&agrave; n&rsquo;est
qu&rsquo;une raillerie</p>
<p class="line">Ma plume en &eacute;crivant a trembl&eacute; dans ma
main,</p>
<p class="line">Et quand je souriais, comme une chaude pluie,</p>
<p class="line">Mes larmes effa&ccedil;aient les mots sur le
v&eacute;lin.</p>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="div2"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">II.</h3>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">Het was 24 December, en dien avond had het quartier
Latin steeds een bijzondere physiognomie. Van vier uur af waren de
bureaux van de Bank van Leening, de winkels van uitdragers en
antiquairs in boeken overstelpt door een luidruchtige menigte, die
later in den avond een stormaanval begon op de slagerijen, gaarkeukens
en kruidenierswinkels. En hadden de winkelknechts ook al evenals
Briareus<a class="noteref" id="xd20e8278src" href="#xd20e8278" name="xd20e8278src">1</a> honderd armen gehad, dan zouden zij toch niet in
staat geweest zijn de klanten, die elkaar de waren als het ware uit de
handen rukten, te helpen. Bij de bakkers werd, als in tijden van
hongersnood, queue gemaakt. De wijnhandelaars verkochten de opbrengst
van drie oogsten, en zelfs een handig statisticus zou moeite gehad
hebben om het getal hammen en worsten te tellen, die door den beroemden
Borel uit de rue Dauphine verkocht werden. Alleen op dien avond zette
vader Cretaine, bijgenaamd <span class="pagenum">[<a id="pb360" href="#pb360" name="pb360">360</a>]</span>Petit-Pain, achttien uitgaven van
zijn boterkoekjes om. Gedurende den geheelen avond klonk uit alle
huizen gezang en gelach, waren de vensters hel verlicht en vulde een
ware kermis-atmospheer het stadskwartier.</p>
<p>Naar oud gebruik werd het &bdquo;r&eacute;veillon&rdquo;
gevierd.</p>
<p>Dien avond gingen tegen tien uur Marcel en Rodolphe in een vrij
droeve stemming naar huis. Toen zij door de rue Dauphine kwamen, zagen
zij in een fijne vleeschwaren- en comestibleshandel een groot gedrang
en bleven, door die geurige gastronomische producten aangelokt, een
oogenblik voor de ramen staan kijken; in hun aandachtige beschouwing
geleken de twee boh&eacute;miens op den persoon uit een Spaanschen
roman, die alleen door ernaar te kijken, de hammen mager deed
worden.</p>
<p>&bdquo;Dat noemen ze een kalkoenschen haan met truffels,&rdquo;
zeide Marcel en wees op een prachtigen vogel, die door zijn rose en
doorzichtige huid de Perigourdsche knolletjes liet zien, waarmede het
dier gefarceerd was. &bdquo;Ik heb menschen gezien, die
z&ograve;&ograve; goddeloos waren, om die dingen te eten zonder dat ze
daarbij op hun knie&euml;n vielen,&rdquo; voegde de schilder eraan toe,
terwijl hij naar den kalkoen keek met blikken, die in staat geweest
zouden zijn het dier te braden.</p>
<p>&bdquo;En wat zeg je van die heerlijke lamsbout?&rdquo; vroeg
Rodolphe. &bdquo;Wat een prachtkleur. Je zoudt denken, dat hij zoo pas
uit dien slagerswinkel, dien je op een schilderij van Jordaens ziet,
weggehaald is. Lamsbouten zijn de lievelingsspijzen der goden en van
madame Chandelier, mijn peettante.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En kijk die visschen eens,&rdquo; ging Marcel voort en wees
op eenige forellen, &bdquo;dat zijn de handigste zwemmers onder de
waterbewoners. Die kleine diertjes, die er op het eerste gezicht zoo
onbeduidend uitzien, zouden schatten kunnen verdienen, wanneer zij hun
kunststukken lieten zien; stel je voor, ze zwemmen een snellen
bergstroom <span class="pagenum">[<a id="pb361" href="#pb361" name="pb361">361</a>]</span>even makkelijk op, als wij een paar
uitnoodigingen voor een souper aannemen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En daar dan, die groote stapel goudkleurige vruchten, waarvan
het gebladerte gelijkt op een tropee van Turksche sabels; dat zijn
ananassen, de goudreinetten der tropen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat laat mij koud,&rdquo; <span class="corr" id="xd20e8299"
title="Bron: antwoodde">antwoordde</span> Marcel; &bdquo;als het om
fruit gaat, geef ik den voorkeur aan dat muisje rookvleesch, dien
lamsbout of dat hammetje met zijn pantser van gelei, die zoo
doorzichtig is als barnsteen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Je hebt gelijk!&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;de ham is de
vriend van den mensch, als hij ze heeft. En toch zou ik die fazant niet
afslaan.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat geloof ik graag,&rdquo; antwoordde Marcel; &bdquo;fazant
is het gerecht van gekroonde hoofden.&rdquo;</p>
<p>Verder voortwandelend, kwamen zij verschillende vroolijke troepjes
tegen, die naar huis terugkeerden, om Momus, Bacchus, Comus en andere
lekkerbekkerij-godheden op <span class="ex">us</span> te vieren, en zij
vroegen elkaar af, wie die mijnheer Camacho<a class="noteref" id="xd20e8312src" href="#xd20e8312" name="xd20e8312src">2</a> was, wiens
bruiloft met een grooten voorraad levensmiddelen gevierd werd.</p>
<p>Marcel herinnerde zich plotseling welke datum het was.</p>
<p>&bdquo;Het is vandaag r&eacute;veillon,&rdquo; zeide hij.</p>
<p>&bdquo;Herinner je je nog, hoe wij verleden jaar dien avond gesmuld
hebben?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Waarachtig zeker, bij Momus. Barbemuche heeft toen betaald.
Ik had nooit kunnen denken, dat een zoo tenger meisje als Ph&eacute;mie
zooveel worstjes naar binnen kon werken.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hoe jammer, dat Momus onze vrijkaarten heeft
ingetrokken,&rdquo; zeide Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Helaas!&rdquo; antwoordde Marcel. &bdquo;De dagen volgen,
maar gelijken niet op elkaar.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zou jij niet graag r&eacute;veillon vieren?&rdquo; vroeg
Rodolphe. <span class="pagenum">[<a id="pb362" href="#pb362" name="pb362">362</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Met wien en waarmee?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Nou met mij!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En het geld?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wacht even!&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;ik zal even dat
caf&eacute; hier binnenloopen, waar altijd een paar kennissen van me
zijn, die grof spelen. Ik zal van een door het geluk begunstigde eenige
sesterti&euml;n leenen en wel zooveel meebrengen, dat we een sardientje
of een varkenspootje met een glas wijn kunnen bevochtigen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Doe dat!&rdquo; zeide Marcel; &bdquo;ik heb honger als een
paard. Ik zal wel even op je wachten.&rdquo;</p>
<p>Rodolphe ging het caf&eacute;, waarvan hij de meeste stamgasten
kende, binnen. Het was voor een der aanwezigen, die in tien keer drie
honderd francs gewonnen had, een waar genoegen den dichter veertig sous
te leenen, welke hij hem gaf met het slechte humeur, dat de speelkoorts
in ons opwekt. Op een ander oogenblik en op een andere plaats zou hij
hem misschien veertig francs geleend hebben.</p>
<p>&bdquo;En?&rdquo; vroeg Marcel, toen hij Rodolphe weer buiten zag
komen.</p>
<p>&bdquo;Hier heb je de recette,&rdquo; zeide de dichter en liet het
geldstuk zien.</p>
<p>&bdquo;Een korstje met een klein worstje!&rdquo; meende Marcel.</p>
<p>Toch wisten zij het met die bescheiden som nog z&ograve;&ograve; ver
te brengen, dat zij brood, wijn, vleesch, tabak, vuur en licht
hadden.</p>
<p>Dan gingen zij naar huis. Zij woonden toen in een h&ocirc;tel garni,
waar zij ieder een afzonderlijke kamer hadden. Daar die van Marcel,
welke tegelijk als atelier dienst deed, grooter was, werd deze tot
feestzaal uitverkoren. De beide vrienden maakten samen hun intiemen
maaltijd gereed.</p>
<p>Doch aan het kleine tafeltje, dat zij naast den kachel geschoven
hadden, waarin het vochtige en slechte hout zonder vlammen of warmte
verkoolde, kwam als een <span class="pagenum">[<a id="pb363" href="#pb363" name="pb363">363</a>]</span>melancholieke geest de schim van
het verleden aanzitten.</p>
<p>Minstens een uur lang bleven zij zwijgend en peinzend zoo zitten,
beiden bezig met dezelfde gedachte en beiden trachtend die voor elkaar
te verbergen. Eindelijk verbrak Marcel het eerst de stilte.</p>
<p>&bdquo;Kom,&rdquo; zeide hij tot Rodolphe; &bdquo;dit was toch ons
plan niet!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat bedoel je?&rdquo; vroeg Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Lieve hemel, speel toch met mij geen kiekeboetje! Jij denkt
aan wat je moest vergeten .... en met mij is het precies zoo, dat
ontken ik niet!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Nu dan ....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar het moet de laatste maal zijn! Naar den duivel met al
die herinneringen, die den wijn een zuren smaak geven en ons triest
stemmen, terwijl iedereen zich amuseert!&rdquo; riep Marcel uit,
zinspelende op het vroolijke gelach en gezang, dat uit de kamers
ernaast klonk. &bdquo;Kom laten we aan wat anders denken en laat het
verleden begraven blijven!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat zeggen we altijd, en toch ....&rdquo; zeide Rodolphe en
viel weer in zijn droomen terug.</p>
<p>&bdquo;En toch komen wij er altijd weer op terug,&rdquo; vulde
Marcel aan. &bdquo;Dat komt, omdat we, in plaats van eerlijk de
vergetelheid te zoeken, de meest onbeteekenende dingen als voorwendsel
gebruiken, om oude herinneringen weer in ons wakker te roepen; dat komt
vooral, omdat wij maar blijven voortleven in datzelfde milieu, waarin
die schepsels, welke ons zoolang gekweld hebben, geleefd hebben. Wij
zijn niet zoozeer de slaven van een hartstocht als wel van een
gewoonte. Die boeien nu moeten wij verbreken, anders gaan wij in een
belachelijke en schandelijke slavernij ten gronde. Welnu, het verleden
is het verleden&mdash;weg met de banden, die ons daar nog aan binden;
het uur is gekomen om voorwaarts te gaan zonder achterwaarts te zien;
wij hebben onze jeugd, <span class="pagenum">[<a id="pb364" href="#pb364" name="pb364">364</a>]</span>onzen tijd van onbezorgdheid en
paradoxen gehad. Dit alles is heel mooi, je zoudt er een aardigen roman
van kunnen maken; maar deze comedie van verliefde dwaasheden, deze
tijdverspilling, die wij bedrijven met de verkwisting van menschen, die
denken, dat zij de eeuwigheid uit kunnen geven, dat alles moet nu
eindelijk eens een einde nemen! Wij zouden de verachting, die ons zou
treffen, verdienen, wij zouden ons zelf moeten verachten, indien wij
dit leven buiten de maatschappij, ja bijna buiten het leven zelf, nog
langer zouden voortzetten. Want is het bestaan, dat wij leiden,
eigenlijk wel een leven? En zijn die onafhankelijkheid, die vrijheid
van zeden, waarop wij zoo prat gaan, eigenlijk geen heel middelmatige
voordeelen? De ware vrijheid is: zonder hulp van anderen, uit eigen
kracht kunnen leven. En kunnen wij dat? Neen. De eerste de beste
domkop, wiens naam we geen vijf minuten zouden willen dragen, wreekt
zich over onze spotternijen en wordt onze meester van af den dag,
waarop wij honderd sous van hem leenen, die hij ons geeft, na ons voor
honderd daalders aan listen en zelfvernedering te hebben laten
uitgeven. Ik voor mij heb er genoeg van. De po&euml;zie bestaat niet
alleen in een ongeordend bestaan, in onverwachte meevallertjes, in
verliefdheden, die den levensduur van een kaars hebben, in min of meer
excentriek verzet tegen bestaande vooroordeelen, die eeuwig de wereld
zullen blijven beheerschen, want het is makkelijker een dynastie omver
te werpen dan een vooroordeel, hoe belachelijk het ook zijn mag. Het is
nog geen bewijs van talent of genie, om midden in December een zomerjas
te dragen; en je kan heel goed een echt dichter of kunstenaar zijn,
wanneer je voor warme voeten zorgt en driemaal per dag eet. Hoe je de
zaak ook draait of keert, indien je iets wilt bereiken, moet je den weg
nemen, dien ook anderen inslaan. Deze woorden zullen je misschien wel
verbazen, beste kerel, misschien zal je zeggen, dat ik <span class="pagenum">[<a id="pb365" href="#pb365" name="pb365">365</a>]</span>mijn
idealen verraad, je noemt me misschien verdorven, maar toch is wat ik
zeg de uitdrukking van mijn vaste overtuiging. Buiten mijn weten heeft
zich in mij een langzame en heilzame metamorphose voltrokken: het
gezonde verstand is in mijn geest binnengekomen, met inbraak, wanneer
je wilt, en ondanks mijzelf misschien; maar hoe dit zij, het is
eindelijk binnengekomen en heeft mij bewezen, dat ik op den verkeerden
weg was en dat het even belachelijk als gevaarlijk zou zijn daarop te
blijven voortgaan. Ik vraag je af, wat zal er van ons worden, indien
wij dit eentonige en nuttelooze vagabonden-leven blijven voortzetten?
Wij loopen zoo langzamerhand naar de dertig en zijn nog steeds
onbekend, hebben geen relaties, zijn ontevreden met alles en met ons
zelf, afgunstig op allen, die wij een doel, wat het dan ook zij, zien
bereiken, verplicht onze toevlucht te nemen tot een schandelijk
parasiteeren, om verder te kunnen leven. En denk nu niet, dat dit een
phantasiebeeld is, dat ik oproep, om je bang te maken! Ik zie volstrekt
de toekomst niet systematisch zwart in, maar evenmin rooskleurig; ik
zie ze met een juisten blik. Tot nog toe was het leven, dat wij geleid
hebben, ons door de omstandigheden opgedrongen; wij hadden het excuus
der noodwendigheid. Maar thans zouden we die verontschuldiging niet
meer kunnen doen gelden; en wanneer wij niet in het gewone leven
terugkeeren, dan is dat heelemaal onze vrije wil, want de hindernissen,
waartegen we te vechten hadden, bestaan niet meer.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar kerel,&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;waar wil je
eigenlijk heen? Om welke reden en met welk doel sta je zoo te
preeken?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Je begrijpt me heel goed,&rdquo; antwoordde Marcel op
denzelfden ernstigen toon; &bdquo;ik heb daarnet gezien, hoe jij,
evenals ik trouwens, bestormd werdt door herinneringen, die je het
verleden deden terugverlangen: jij dacht aan Mimi, zooals ik aan
Musette; jij zoudt, evenals ik, <span class="pagenum">[<a id="pb366"
href="#pb366" name="pb366">366</a>]</span>je vriendinnetje graag naast
je zien zitten. Welnu, ik zeg je, dat we niet meer aan die schepsels
moeten denken, dat wij niet alleen geschapen en op de wereld gekomen
zijn, om ons geheele bestaan op te offeren aan die vulgaire Manons, en
dat die chevalier Desgrieux, die zoo mooi, zoo waar en zoo
po&euml;tisch is, alleen door zijn jeugd en door de illusies, die hij
had weten te bewaren, niet belachelijk geworden is. Toen hij twintig
jaar was, kon hij, zonder op te houden interessant te zijn, zijn
geliefde naar de Antillen volgen; maar indien hij vijf-en twintig
geweest was, zou hij Manon de deur gewezen hebben, en dat met het
volste recht. Wij kunnen er onze oogen wel voor sluiten, beste kerel,
maar het feit blijft bestaan: wij zijn oud, wij hebben te veel en te
snel geleefd; ons hart is gesprongen en brengt nog slechts valsche
tonen voort: je blijft niet drie jaar lang ongestraft verliefd op een
Musette of een Mimi. Doch voor mij is het nu voor goed uit; en daar ik
volkomen wil breken met de herinneringen aan Musette, zal ik nu
onmiddellijk enkele kleinigheden, die zij bij mij achtergelaten heeft
en die me dwingen aan haar te denken, als ik ze weer zie, in het vuur
werpen.&rdquo;</p>
<p>Marcel stond op en ging uit de lade van zijn commode een kartonnen
doos halen, waarin de souvenirs aan Musette lagen, te weten een
verdorde bouquet, een ceintuur, een stuk lint en enkele brieven.</p>
<p>&bdquo;Kom, Rodolphe, volg mijn voorbeeld!&rdquo; zeide hij tot den
dichter.</p>
<p>&bdquo;Welnu, het zij zoo!&rdquo; riep Rodolphe, als kostte het hem
moeite, uit; &bdquo;je hebt gelijk. Ook ik wil een einde maken aan die
herinnering aan dat meisje met haar blanke handen.&rdquo;</p>
<p>En hij vloog de kamer uit, om een klein pakje met de souvenirs aan
Mimi te halen, zoo ongeveer van denzelfden aard als die, waarvan Marcel
nu zwijgend den inventaris opmaakte. <span class="pagenum">[<a id="pb367" href="#pb367" name="pb367">367</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Dat treft prachtig,&rdquo; mompelde de schilder. &bdquo;Deze
snuisterijen kunnen gelijk het vuur, dat bijna uit is, nog wat
aanwakkeren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Waarachtig,&rdquo; antwoordde Rodolphe, &bdquo;het is hier in
de kamer een temperatuur voor een ijsberenfokkerij.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Kom,&rdquo; zeide Marcel, &bdquo;laten we het brandduet
aanheffen. Kijk, het proza van Musette vlamt als een punchbowl; het
arme kind hield zoo van punch. Allo, Rodolphe, jouw beurt!&rdquo;</p>
<p>En gedurende enkele minuten wierpen zij beurtelings de
reliquie&euml;n van hun liefde stuk voor stuk in het vuur, dat vroolijk
knetterend opvlamde.</p>
<p>&bdquo;Arme Musette,&rdquo; zeide Marcel zacht, terwijl hij naar het
laatste souvenir, dat hij in zijn handen had, keek.</p>
<p>Het was een klein verwelkt bouquetje van veldbloemen.</p>
<p>&bdquo;Arme Musette, ze was toch wel mooi en ze hield wel van me,
niet waar, klein bouquetje, heeft haar hart het je niet gezegd, toen je
bloemen in haar corsage prijkten? Arm, klein bouquetje, het is net
alsof je om genade smeekt; nu ik schenk je die, maar onder voorwaarde,
dat je niet meer met mij over haar praat, nooit, nooit meer!&rdquo;</p>
<p>En hij maakte gebruik van een oogenblik, waarop hij meende, dat
Rodolphe niet op hem lette, om het bouquetje in zijn borstzak te laten
glijden.</p>
<p>&bdquo;Het spijt mij, maar ik kan niet anders,&rdquo; dacht de
schilder.</p>
<p>Toen hij echter tersluiks naar Rodolphe keek, zag hij, hoe de
dichter aan het slot van zijn auto-da-f&eacute; een nachtmutsje, dat
Mimi gedragen had, eerbiedig kuste en dan heimelijk in zijn zak
stak.</p>
<p>&bdquo;Zoo,&rdquo; mompelde Marcel, &bdquo;die is al even laf als
ik.&rdquo;</p>
<p>Toen Rodolphe naar zijn eigen kamer wilde gaan, werd er tweemaal
zacht op de deur van Marcel geklopt.</p>
<p>&bdquo;Wie voor den duivel kan nog zoo laat hier willen zijn?&rdquo;
zeide de schilder. <span class="pagenum">[<a id="pb368" href="#pb368"
name="pb368">368</a>]</span></p>
<p>Een kreet van verbazing ontsnapte hem, toen hij de deur geopend
had.</p>
<p>Het was Mimi.</p>
<p>Daar het donker in de kamer was, herkende Rodolphe zijn
vriendinnetje niet dadelijk. Hij kon slechts een vrouwelijk wezen
onderscheiden, en daar hij dacht, dat het een van die tijdelijke
veroveringen van zijn vriend was, wilde hij zich uit discretie
verwijderen.</p>
<p>&bdquo;Stoor ik jullie?&rdquo; vroeg Mimi, die op den drempel was
blijven staan.</p>
<p>Bij het hooren van die stem viel Rodolphe, als door den bliksem
getroffen, op zijn stoel neer.</p>
<p>&bdquo;Goeden avond,&rdquo; zeide Mimi, die naar hem toe ging en hem
de hand drukte, wat hij werktuigelijk toeliet.</p>
<p>&bdquo;Wat voor den duivel kom jij hier doen?&rdquo; vroeg Marcel;
&bdquo;en nog wel op dit uur?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik heb het zoo koud,&rdquo; antwoordde Mimi rillend;
&bdquo;en daar ik in het voorbijgaan nog licht hier zag, ben ik, al is
het wat laat, naar boven gekomen.&rdquo;</p>
<p>Zij rilde nog steeds. Haar stem had een bijzonderen, kristalhelderen
klank, die als een doodsklok in het hart van Rodolphe echode en het met
een doffen angst vervulde: heimelijk nam hij haar nauwkeuriger op. Het
was Mimi niet meer, het was haar schim.</p>
<p>Marcel schoof een stoel naast den kachel voor haar.</p>
<p>Mimi glimlachte, toen zij de heldere vlam vroolijk in de haard zag
dansen.</p>
<p>&bdquo;Dat doet je goed,&rdquo; zeide zij, terwijl zij haar arme,
door de koude blauwe handjes boven het vuur hield. &bdquo;Tusschen twee
haakjes, Marcel, weet je, waarom ik hier kom?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Op mijn woord van eer niet!&rdquo; antwoordde deze.</p>
<p>&bdquo;Nou,&rdquo; zeide Mimi; &bdquo;ik kwam vragen of jullie niet
zoudt kunnen zorgen, dat ik een kamer in dit huis krijg. In mijn
h&ocirc;tel garni hebben ze mij de deur gewezen, omdat <span class="pagenum">[<a id="pb369" href="#pb369" name="pb369">369</a>]</span>ik
in een maand geen huur betaald heb. Ik weet niet, waar ik heen
moet.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Duivels,&rdquo; zeide Marcel hoofdschuddend; &bdquo;wij staan
bij den huisbaas ook niet erg in den pas, en een aanbeveling van ons
zou je eer schaden dan nuttig zijn.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar wat moet ik dan beginnen? Ik weet werkelijk niet, waar
ik heen moet.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat, ben je dan geen vicomtesse meer?&rdquo; vroeg
Marcel.</p>
<p>&bdquo;O God, neen!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Al hoe lang niet meer?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Al sedert twee maanden!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Heb je den jongen vicomte te veel geplaagd?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen,&rdquo; zeide zij, terwijl zij een steelschen blik wierp
op Rodolphe, die in den donkersten hoek van de kamer was gaan zitten;
&bdquo;de vicomte heeft me een scène gemaakt naar aanleiding van
het gedicht, dat men op mij gemaakt heeft. Wij hebben woorden gekregen,
en toen heb ik hem den bons gegeven! Het is een echte
gierigaard!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar hij had je toch aardig in de kleeren gestoken, ten
minste te oordeelen naar den keer, dat ik je eens gezien
heb.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat wel!&rdquo; zeide Mimi, &bdquo;maar stel je voor, dat
hij, toen ik den liaison afgebroken had, mij alles weer afgenomen
heeft, en dat hij, zooals ik later gehoord heb, mijn kleeren verloot
heeft aan een slechte table d&rsquo;h&ocirc;te, waar ik dikwijls met
hem gegeten heb. En toch is het een rijke jongen, maar met al zijn
fortuin is hij zoo gierig als een vrek en zoo stom als het achtereind
van een koe; ik mocht niet eens wijn zonder water drinken en Vrijdag
moest ik altijd vasten. Wil je wel gelooven, dat hij me zwarte wollen
kousen wilde laten dragen, omdat die niet zoo gauw vuil worden als
witte? Je kunt je niet voorstellen hoe driftig hij is. Hij heeft me dan
ook aardig ge&euml;rgerd. Ik kan wel zeggen, dat ik bij hem mijn
vagevuurtijd doorgemaakt heb!&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb370" href="#pb370" name="pb370">370</a>]</span></p>
<p>&bdquo;En weet hij in welken toestand je nu bent?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik heb hem niet meer teruggezien en wil hem ook niet
terugzien!&rdquo; antwoordde Mimi. &bdquo;Alleen door aan hem te denken
word ik al zeeziek! Ik zou liever van honger sterven dan hem om een
stuiver vragen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar,&rdquo; vroeg Marcel verder, &bdquo;je bent, nadat je
hem verlaten hebt, toch zeker niet alleen gebleven?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zeker wel, Marcel, zeker wel!&rdquo; riep Mimi eenigszins
heftig uit; &bdquo;ik heb gewerkt om te kunnen leven; maar daar ik met
het bloemenmaken niet genoeg verdienen kon, heb ik een ander beroep
gekozen: ik poseer nu voor schilders. Als je soms werk voor mij
hebt....&rdquo; voegde zij er lachend aan toe.</p>
<p>En toen zij zag, hoe Rodolphe, dien zij, hoewel zij tot zijn vriend
sprak, geen oogenblik uit het oog verloor, een ongeduldige beweging
maakte, ging zij verder:</p>
<p>&bdquo;O, maar ik poseer alleen maar voor mijn hoofd en mijn handen.
Ik heb nog al wat te doen en van twee of drie schilders moet ik nog
geld hebben. Binnen een paar dagen krijg ik het, maar tot zoolang moet
ik onderdak hebben. Zoodra ik weer geld heb, ga ik naar mijn
h&ocirc;tel terug. Zoo,&rdquo; zeide zij met een blik op de tafel,
waarop nog de praeparatieven stonden voor het bescheiden maal, dat de
twee vrienden nauwlijks hadden aangeraakt; &bdquo;zoo, gaan jullie
soupeeren?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen,&rdquo; zeide Marcel; &bdquo;wij hebben geen
honger.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dan zijn jullie wel gelukkig,&rdquo; merkte Mimi na&iuml;ef
op.</p>
<p>Bij die woorden voelde Rodolphe een steek in zijn hart; hij gaf
Marcel een wenk, dien deze dadelijk begreep.</p>
<p>&bdquo;Maar nu je eenmaal hier bent,&rdquo; zeide de schilder,
&bdquo;moest je maar &agrave; la fortune du pot bij ons blijven eten.
Wij waren van plan r&eacute;veillon te vieren, maar ..... toen zijn we
waarachtig aan iets anders gaan denken.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik val met mijn neus in de boter,&rdquo; zeide Mimi, terwijl
zij een bijna hongerigen blik op de tafel wierp; &bdquo;ik heb
<span class="pagenum">[<a id="pb371" href="#pb371" name="pb371">371</a>]</span>vanmiddag in het geheel niet gegeten,&rdquo;
fluisterde zij den schilder in, opdat Rodolphe, die op zijn zakdoek
beet, om niet in tranen uit te barsten, het niet zou hooren.</p>
<p>&bdquo;Schuif wat bij, Rodolphe!&rdquo; zeide Marcel tot zijn
vriend; &bdquo;we zullen met ons drie&euml;n soupeeren!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen!&rdquo; zeide dichter, die in zijn hoek bleef
zitten.</p>
<p>&bdquo;Ben je boos, Rodolphe, dat ik hier gekomen ben,&rdquo; vroeg
Mimi zacht; &bdquo;heb je liever, dat ik weer weg ga?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen, neen!&rdquo; antwoordde Rodolphe; &bdquo;maar het doet
mij pijn, dat ik je zoo terugzie.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is mijn eigen schuld, Rodolphe&mdash;ik klaag dan ook
niet; wat voorbij is, is voorbij, denk er maar niet verder aan. Kan je
mijn vriend niet zijn, omdat je vroeger wat anders geweest ben? Ja
toch! Zet dus niet zoo&rsquo;n verdrietig gezicht meer en kom bij ons
zitten!&rdquo;</p>
<p>Zij stond op, om naar hem toe te gaan; maar zij was zoo zwak, dat
zij geen stap doen kon en op haar stoel terugviel.</p>
<p>&bdquo;De warmte heeft me bevangen,&rdquo; zeide zij; &bdquo;ik kan
niet meer op mijn beenen staan.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Kom nou bij ons zitten, Rodolphe,&rdquo; zeide Marcel.</p>
<p>De dichter kwam bij hen zitten en begon met hen te eten. Mimi was
erg uitgelaten.</p>
<p>Toen het eenvoudige maal afgeloopen was, zeide Marcel tot Mimi:</p>
<p>&bdquo;Beste kind, het is ons niet mogelijk je hier in dit huis een
kamer te geven.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dus moet ik gaan!&rdquo; zeide zij, terwijl zij trachtte op
te staan.</p>
<p>&bdquo;Wel neen!&rdquo; riep Marcel uit; &bdquo;er is nog wel een
andere manier, om de zaak te regelen; jij blijft hier in deze kamer en
ik ga zoolang bij Rodolphe logeeren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is wel lastig voor jullie!&rdquo; zeide Mimi; &bdquo;maar
het zal niet langer dan een paar dagen duren.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Het is volstrekt niet lastig voor ons,&rdquo; antwoordde
Marcel; &bdquo;dus zoo blijft het afgesproken: jij blijft hier en
<span class="pagenum">[<a id="pb372" href="#pb372" name="pb372">372</a>]</span>Rodolphe en ik slapen op de kamer van Rodolphe.
Bonsoir, Mimi, slaap lekker!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik dank jullie wel!&rdquo; zeide zij, terwijl zij Marcel en
Rodolphe, die weggingen, de hand gaf.</p>
<p>&bdquo;Wil ik de deur afsluiten?&rdquo; vroeg Marcel, toen hij bij
de deur was.</p>
<p>&bdquo;Waarom?&rdquo; zeide Mimi met een blik op Rodolphe; &bdquo;ik
ben niet bang.&rdquo;</p>
<p>Toen de twee vrienden in de kamer ernaast waren, vroeg Marcel
plotseling aan Rodolphe:</p>
<p>&bdquo;En wat ben jij nu van plan te doen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik weet het zelf niet!&rdquo; stamelde Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Kom, sta niet zoo te treuzelen, ga naar Mimi! Ik voorspel je,
dat, wanneer je naar haar toegaat, jullie morgen weer verzoend zullen
zijn!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat zou jij gedaan hebben, als Musette teruggekomen
was?&rdquo; vroeg Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Als Musette in de kamer hiernaast was,&rdquo; antwoordde
Marcel, &bdquo;dan zou ik al een kwartier geleden niet meer in deze
zijn.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Nou,&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;ik zal moediger zijn dan
jij, ik blijf hier!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat zullen we nog eens zien!&rdquo; zeide Marcel, die reeds
in bed lag; &bdquo;ga jij ook naar bed?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zeker!&rdquo; antwoordde Rodolphe.</p>
<p>Doch toen Marcel midden in den nacht wakker werd, zag hij, dat
Rodolphe weg was.</p>
<p>&rsquo;s Ochtends klopte Marcel zachtjes op de deur van de kamer,
waarin Mimi sliep.</p>
<p>&bdquo;Binnen,&rdquo; riep zij. Toen zij hem zag, gaf zij hem een
wenk zachtjes te praten, om Rodolphe, die nog sliep, niet wakker te
maken. Hij zat in een fauteuil, dien hij bij het bed geschoven had, en
rustte met zijn hoofd op het kussen naast Mimi.</p>
<p>&bdquo;Hebben jullie zoo den nacht doorgebracht?&rdquo; vroeg Marcel
verwonderd. <span class="pagenum">[<a id="pb373" href="#pb373" name="pb373">373</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Ja,&rdquo; antwoordde het jonge meisje.</p>
<p>Plotseling werd Rodolphe wakker. Na Mimi een kus gegeven te hebben,
stak hij den schilder, die hoe langer hoe verbaasder scheen, de hand
toe.</p>
<p>&bdquo;Ik zal zien, dat ik wat geld krijg, om eten te koopen,&rdquo;
zeide hij tot Marcel; &bdquo;houd jij Mimi zoo lang
gezelschap.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En,&rdquo; vroeg Marcel aan het jonge meisje, toen zij alleen
waren, &bdquo;wat is er vannacht gebeurd?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ach God, niets dan treurige dingen,&rdquo; zeide Mimi;
&bdquo;Rodolphe houdt nog altijd van me.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat weet ik!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja, jij hebt hem van mij willen aftrekken,&rdquo; zeide zij;
&bdquo;maar dat neem ik je niet kwalijk, Marcel, je hadt gelijk; ik heb
dien armen jongen leelijk behandeld!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;En jij,&rdquo; vroeg Marcel, &bdquo;houdt jij nog altijd van
hem?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Of ik van hem houd!&rdquo; zeide zij handenwringend.
&bdquo;En dat is juist zoo&rsquo;n pijniging voor me. Ik ben wel
veranderd, beste jongen, en daarvoor is niet veel tijd noodig
geweest.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Nou, als hij van jou houdt en jij van hem en jullie niet
buiten elkaar kunt, moeten jullie maar weer samen gaan leven en dan
probeeren, dat het ditmaal voor goed is.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is onmogelijk,&rdquo; zeide Mimi.</p>
<p>&bdquo;Waarom?&rdquo; vroeg Marcel; &bdquo;zeker, het zou
verstandiger zijn, indien jullie voor goed van elkaar gingen; maar om
elkaar niet meer te zien, zouden jullie wel duizend mijl van elkaar
moeten zijn!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat bedoel je daarmee?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Spreek er niet met Rodolphe over, dat zou hem te veel
aanpakken&mdash;maar ik ga gauw voor goed weg.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar waarheen?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Kijk eens, Marcel,&rdquo; zeide Mimi snikkend.</p>
<p>En de dekens wat terugslaande, liet zij den schilder haar schouders,
haar hals en haar armen zien.</p>
<p>&bdquo;Goede God!&rdquo; riep Marcel verschrikt uit. &bdquo;Arme
meid!&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb374" href="#pb374" name="pb374">374</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Zie je wel, beste jongen, dat ik mij niet vergis en dat ik
spoedig sterven zal?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Maar hoe is dat in zoo&rsquo;n korten tijd kunnen
gebeuren?&rdquo; vroeg Marcel.</p>
<p>&bdquo;Ach!&rdquo; antwoordde Mimi; &bdquo;bij het leven, dat ik
sedert twee maanden leid, is dat niet te verwonderen: al die
slapelooze, doorweende nachten, dat poseeren in onverwarmde ateliers,
het slechte voedsel, het vele verdriet.... En dan weet je nog niet
alles: ik heb me met eau de Javel willen vergiftigen; ze hebben me
gered, maar niet voor lang, zooals je ziet. Bovendien ben ik nooit
heelemaal gezond geweest. Enfin, het is mijn eigen schuld: als ik kalm
bij Rodolphe gebleven was, zou het zoover niet gekomen zijn. En nu kom
ik dien armen jongen weer lastig vallen, maar het zal niet voor lang
zijn: het laatste kleedingstuk, dat hij me geven zal, zal heelemaal wit
zijn, Marcel, en daarin zal ik begraven worden. O, als je eens wist,
hoe vreeselijk ik het vind, dat ik sterven moet! Rodolphe weet, dat ik
ziek ben; gisteren heeft hij langer dan een uur sprakeloos naast mijn
bed gezeten, toen hij mijn magere armen en schouders heeft gezien: hij
herkende zijn Mimi niet meer ..... ach, mijn spiegel herkent me zelfs
niet meer. Maar enfin, ik ben knap geweest en hij heeft veel van me
gehouden. O lieve God,&rdquo; riep zij uit, terwijl zij haar gezicht in
Marcel&rsquo;s handen verborg, &bdquo;ik ga je verlaten, beste jongen,
en Rodolphe ook. O, lieve God!&rdquo;</p>
<p>Tranen verstikten haar stem.</p>
<p>&bdquo;Kom, Mimi,&rdquo; zeide Marcel, &bdquo;doe niet zoo wanhopig,
je zult weer beter worden; je hebt alleen een goede verpleging en rust
noodig.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ach, neen!&rdquo; antwoordde Mimi; &bdquo;het loopt af met
mij, ik voel het heel goed. Ik ben zoo vreeselijk zwak: toen ik
gisterenavond hier kwam, heb ik meer dan een uur noodig gehad om boven
te komen. En als ik hier een andere vrouw <span class="pagenum">[<a id="pb375" href="#pb375" name="pb375">375</a>]</span>had aangetroffen, zou
ik me uit het raam geworpen hebben. En toch was hij vrij, nu wij niet
meer samen waren; maar zie je, Marcel, ik was er zeker van, dat hij nog
van me hield. En daarom&rdquo;&mdash;en weer barstte Mimi in tranen
uit&mdash;&bdquo;daarom alleen heb ik niet dadelijk willen sterven.
Maar toch is het gedaan met mij. Och, Marcel, wat is hij toch een goede
jongen, dat hij mij na alles wat ik hem aangedaan heb, toch nog bij
zich genomen heeft. Ach, de lieve God is niet rechtvaardig, dat hij mij
den tijd zelfs niet laat om weer goed te maken wat ik tegenover
Rodolphe misdaan heb. En hij begrijpt heel goed hoe het met mij gesteld
is. Ik wou niet, dat hij naast mij kwam liggen, want het is net alsof
ik de wormen al aan mijn lichaam voel vreten. Wij hebben den geheelen
nacht door samen geweend en over vroeger gesproken. O, wat is het toch
droevig, dat je het geluk dan eerst ziet, wanneer het niet meer
bereikbaar is en nadat het aan je voorbijgegaan is, zonder het te
zien!.... O, het brandt me in mijn borst als vuur; en wanneer ik mijn
ledematen beweeg, is het net, alsof zij zullen breken ..... Och,
Marcel, geef me mijn japon even aan. Ik wil de kaart leggen, om te zien
of Rodolphe geld meebrengen zal. Ik zou nog zoo graag eens lekker met
jullie willen dejeuneeren, net als vroeger&mdash;het zal me geen kwaad
doen, want God kan me toch niet zieker maken dan ik al ben.
Kijk,&rdquo; zeide zij, terwijl ze Marcel de kaart liet zien, die zij
gecoupeerd had; &bdquo;dat is schoppen, de kleur van den dood. En hier
klaveren,&rdquo; voegde zij er vroolijk aan toe. &bdquo;We krijgen
geld.&rdquo;</p>
<p>Marcel wist niet wat hij moest zeggen bij die helderziende
ijlkoortsen van dit ongelukkige schepseltje, dat, zooals zij zeide, de
wormen reeds aan zich voelde vreten.</p>
<p>Na een uur kwam Rodolphe terug. Hij bracht Schaunard en Colline
mede. De musicus had zijn zomerjas aan: hij had, zoodra hij gehoord
had, dat Mimi ziek was <span class="pagenum">[<a id="pb376" href="#pb376" name="pb376">376</a>]</span>zijn winterjas verkocht, om
Rodolphe geld te kunnen leenen. Colline van zijn kant had verschillende
boeken van de hand gedaan. Weliswaar had hij liever een arm of been
verzilverd, maar Schaunard had hem aan zijn verstand gebracht, dat men
met zijn arm of been niets beginnen kan, waarom hij maar besloten had
van zijn lievelingen afstand te doen.</p>
<p>Mimi spande al haar krachten in om haar oude vrienden met een
vroolijk gezicht te ontvangen.</p>
<p>&bdquo;Ik ben niet ondeugend meer,&rdquo; zeide zij tot hen,
&bdquo;en Rodolphe heeft mij vergiffenis geschonken. Als hij mij bij
zich wij houden, zal ik klompen aantrekken en een halsdoek omdoen.
Zijde is niet goed voor mijn gezondheid,&rdquo; voegde zij er met een
hartverscheurend glimlachje aan toe.</p>
<p>Op aandringen van Marcel had Rodolphe een van zijn vrienden, die pas
dokter geworden was, laten halen. Het was dezelfde, die vroeger de
kleine Francine behandeld had. Toen hij kwam, liet men hem met Mimi
alleen.</p>
<p>Rodolphe was door Marcel reeds te voren op de hoogte gebracht van
den gevaarlijken toestand, waarin Mimi verkeerde. Toen de dokter Mimi
onderzocht had, zeide hij tot Rodolphe:</p>
<p>&bdquo;Je kunt haar hier niet houden. Slechts een wonder kan haar
redden. Zij moet naar het ziekenhuis. Ik zal je een brief voor de
Piti&eacute; geven; een van mijn kennissen is daar assistent; ik zal
hem vragen haar te behandelen. Als zij de lente haalt, kunnen we haar
misschien nog heelemaal beter maken; maar als zij hier blijft, is het
binnen acht dagen afgeloopen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik zal het haar nooit durven voorstellen,&rdquo; zeide
Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Ik heb het haar al gezegd,&rdquo; antwoordde de dokter,
&bdquo;en zij vindt het goed. Morgen zal ik je een formulier voor de
Piti&eacute; zenden.&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb377" href="#pb377" name="pb377">377</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Beste jongen,&rdquo; zeide Mimi tot Rodolphe, &bdquo;de
dokter heeft gelijk. Je zoudt me hier niet kunnen verplegen, zooals het
behoort; je moet mij naar het ziekenhuis laten gaan. O, ik zou nu
z&ograve;&ograve; graag blijven leven, dat ik de rest van mijn leven
mijn linkerhand in het vuur zou houden, als ik de jouwe in mijn rechter
mocht hebben. Je komt me toch zeker dikwijls opzoeken. Kom wees niet
zoo bedroefd: ik zal daar goed verpleegd worden, heeft de dokter
gezegd. Je krijgt kalfssoep in het ziekenhuis, en het is er warm. En
terwijl ik daar aan het opknappen ben, moet jij werken, om geld te
verdienen; en wanneer ik weer beter ben, kom ik weer bij je terug en
blijf ik altijd bij je. Ik heb nu heel veel hoop. Ik kom even knap als
vroeger terug. Vroeger, toen ik je nog niet kende, ben ik ook eens ziek
geweest, en toen ben ik ook beter geworden. En in dien tijd was ik niet
gelukkig, en het zou beter geweest zijn, als ik toen maar gestorven
was. Nu ik jou teruggevonden heb en wij nog gelukkig kunnen zijn,
zullen ze me ook wel beter maken, want ik zal me krachtig tegen de
ziekte verzetten. Ik zal alle leelijke drankjes, die ze me geven,
slikken, en de dood zal me alleen maar met geweld van je kunnen nemen.
Geef den spiegel eens, het is net, of ik al weer een kleur krijg.
Ja,&rdquo; zeide zij, terwijl zij in den spiegel keek, &bdquo;mijn
mooie tint komt alweer terug. En kijk, mijn handen zijn nog altijd
mooi; geef er nog eens een zoen op; het zal heusch de laatste keer niet
zijn, jongenlief!&rdquo;</p>
<p>Toen zij dit gezegd had, sloeg zij haar armen om zijn hals en
bedekte zijn gezicht onder haar loshangende haren.</p>
<p>Voor zij naar het ziekenhuis ging, wilde zij nog een avond met al de
vroegere vrienden samen zijn.</p>
<p>&bdquo;Laat me lachen,&rdquo; zeide zij; &bdquo;vroolijkheid is voor
een mensch het beste geneesmiddel. Die slaapmuts van een vicomte heeft
mij ziek gemaakt. Hij wou me orthographie leeren, stel je voor; wat
moest ik daarmede beginnen? En zijn vrienden&mdash;lieve God, wat een
kerels! Je reinste hoenderhof, <span class="pagenum">[<a id="pb378"
href="#pb378" name="pb378">378</a>]</span>waarin de vicomte de pauw
was. Hij merkte, God betert, zijn eigen linnengoed. Als hij ooit
trouwt, krijgt hij vast de kinderen.&rdquo;</p>
<p>Niets kon aangrijpender zijn dan deze opgewekte stemming, die, om
zoo te zeggen, den dood van het lichaam overleefde. Slechts met
inspanning van al hun geestkracht slaagden de boh&eacute;miens erin hun
tranen terug te houden en het gesprek in den schertsenden toon te
houden, waarin het gebracht was door dat arme kind, voor wie het
noodlot zoo vlug het linnen voor haar laatste kleed weefde.</p>
<p>Den volgenden ochtend kreeg Rodolphe het formulier voor het
ziekenhuis. Mimi kon onmogelijk meer loopen: ze moest in het rijtuig
worden gedragen. Tijdens het rijden leed zij vreeselijk onder de
schokken. Maar het laatste, dat bij vrouwen sterft, de ijdelheid,
overwon ook nu nog die pijnen: twee of driemaal liet zij het rijtuig
voor mode-magazijnen stil staan, om naar de &eacute;talages te
kijken.</p>
<p>Toen zij in de op het formulier aangegeven zaal kwam, voelde Mimi
haar hart samenkrimpen; een inwendige stem zeide haar, dat zij haar
leven tusschen deze kale, droefgeestige muren zou eindigen. Al haar
wilskracht moest zij te hulp roepen, om den somberen indruk, die haar
had doen rillen, voor Rodolphe te verbergen.</p>
<p>Toen zij te bed lag, omhelsde zij hem voor de laatste maal en drukte
hem op het hart haar den volgenden Zondag te komen opzoeken.</p>
<p>&bdquo;Het ruikt hier zoo akelig,&rdquo; zeide zij; &bdquo;breng
bloemen voor me mee, viooltjes, die zijn er nog!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ja,&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;adieu, tot
Zondag!&rdquo;</p>
<p>En hij trok de gordijnen dicht. Toen Mimi hoorde hoe de stappen van
haar geliefde zich steeds verder verwijderden, kreeg zij plotseling een
koortsaanval. Zij sloeg wild de gordijnen open, boog zich half uit haar
bed en riep met een door tranen verstikte stem: <span class="pagenum">[<a id="pb379" href="#pb379" name="pb379">379</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Rodolphe, neem me weer mee; ik wil weg!&rdquo;</p>
<p>De zuster kwam naar haar toe en trachtte haar te kalmeeren.</p>
<p>&bdquo;O,&rdquo; steunde Mimi; &bdquo;ik zal hier
sterven!&rdquo;</p>
<p>&rsquo;s Zondagsochtends, den dag dat hij Mimi zou gaan opzoeken,
herinnerde Rodolphe zich, dat hij haar beloofd had viooltjes mee te
zullen brengen. Door een po&euml;tisch bijgeloof gedreven, ging hij,
niettegenstaande het vreeselijke weer, te voet naar de bosschen van
Aulnay en Fontenay, waar hij zoo dikwijls met haar geweest was, om daar
zelf de bloemen te zoeken, waarom zij hem gevraagd had. Twee uur lang
dwaalde hij door het met sneeuw bedekte kreupelhout en lichtte met een
klein stokje de struiken en het heidekruid op, tot hij eindelijk een
paar viooltjes vond vlak bij het struikgewas langs den vijver van Le
Plessis, hun lievelingsplekje, waar ze altijd heengingen, als ze buiten
waren.</p>
<p>Toen hij op den terugweg naar Parijs door het dorp Ch&acirc;tillon
kwam, zag hij op het kerkplein een doopstoet en daarbij een van zijn
vrienden, die met een zangeres van de Op&eacute;ra peet was.</p>
<p>&bdquo;Wat voer jij hier uit?&rdquo; vroeg hij, verwonderd Rodolphe
daar te zien.</p>
<p>De dichter vertelde wat er gebeurd was.</p>
<p>De jonge man, die Mimi gekend had, werd door het verhaal zeer
aangegrepen. Hij haalde een doos bonbons uit zijn zak en gaf die aan
Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Die arme Mimi, geef haar dit uit mijn naam en zeg, dat ik
eens naar haar kom kijken!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Als je dat wil, moet je je haasten, anders zou je te laat
kunnen komen,&rdquo; zeide Rodolphe en ging verder.</p>
<p>Toen hij in het hospitaal kwam, vloog Mimi, die zich niet meer
bewegen kon, hem met een blik om de hals.</p>
<p>&bdquo;Ha, daar zijn mijn bloemen!&rdquo; riep zij, terwijl een
glimlach van geluk om haar lippen speelde. <span class="pagenum">[<a id="pb380" href="#pb380" name="pb380">380</a>]</span></p>
<p>Rodolphe vertelde haar zijn pelgrimstocht naar het struikgewas langs
den vijver, dat het paradijs van hun liefde geweest was.</p>
<p>&bdquo;Lieve bloemen!&rdquo; zeide het arme kind, terwijl zij de
viooltjes kuste.</p>
<p>Ook de bonbons vielen in haar smaak.</p>
<p>&bdquo;Ze hebben me dus nog niet heelemaal vergeten!&rdquo; zeide
zij. &bdquo;Wat zijn jullie toch allemaal goed. Ik mag al je vrienden
graag, Rodolphe!&rdquo;</p>
<p>Het samenzijn was bijna vroolijk te noemen. Ook Schaunard en Colline
waren gekomen. De zuster moest hen tot weggaan aansporen, daar de
bezoektijd reeds lang voorbij was.</p>
<p>&bdquo;Vaarwel!&rdquo; zeide Mimi; &bdquo;tot Donderdag dus! En zorg
op tijd te zijn!&rdquo;</p>
<p>Toen Rodolphe den volgenden avond thuis kwam, vond hij een brief van
een jongen assistent uit het ziekenhuis, aan wien hij Mimi bijzonder
aanbevolen had. De brief bevatte slechts deze woorden:</p>
<p>&bdquo;Amice, ik moet je een treurige tijding geven: No. 8 is dood.
Toen ik vanochtend door de zaal kwam, vond ik het bed leeg.&rdquo;</p>
<hr class="tb">
<p>Rodolphe viel op een stoel neer, maar geen tranen kwamen hem
verlichting brengen. Toen Marcel later op den avond bij hem kwam, vond
hij zijn vriend nog in dezelfde wezenlooze houding; met een handgebaar
wees Rodolphe hem op den brief.</p>
<p>&bdquo;Arme meid!&rdquo; zeide Marcel.</p>
<p>&bdquo;Het is vreemd,&rdquo; merkte Rodolphe op; &bdquo;ik voel
niets. Zou mijn liefde reeds gestorven zijn, toen ik hoorde, dat Mimi
sterven moest?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wie zal het zeggen?&rdquo; mompelde de schilder.</p>
<p>Mimi&rsquo;s dood veroorzaakte in den kring der boh&eacute;miens een
groote ontroering. <span class="pagenum">[<a id="pb381" href="#pb381"
name="pb381">381</a>]</span></p>
<p>Acht dagen later ontmoette Rodolphe op straat den assistent, die hem
den dood van zijn vriendinnetje gemeld had.</p>
<p>&bdquo;Beste Rodolphe,&rdquo; zeide hij, &bdquo;je neemt het me toch
niet al te kwalijk, dat ik je door mijn voorbarigheid verdriet gedaan
heb?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat bedoel je?&rdquo; vroeg Rodolphe verwonderd.</p>
<p>&bdquo;Wat? .... Weet je het niet? Heb je haar dan niet meer
gezien?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wie?&rdquo; schreeuwde Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Maar Mimi natuurlijk!&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat?&rdquo; stamelde de dichter, die doodsbleek werd.</p>
<p>&bdquo;Ik had me vergist. Toen ik je die vreeselijke tijding
schreef, was ik het slachtoffer van een dwaling. Kijk eens, ik was in
twee dagen niet in het ziekenhuis geweest. Toen ik den derden dag weer
terugkwam, vond ik het bed van je vrouw leeg. Op mijn vraag aan de
zuster waar de zieke was, kreeg ik ten antwoord, dat zij &rsquo;s
nachts gestorven was. De zaak zit zoo in elkaar. Tijdens mijn
afwezigheid was Mimi naar een andere zaal gebracht. In bed No. 8 hadden
ze een andere vrouw gelegd, die nog denzelfden dag gestorven is. Dat is
de oorzaak van mijn vergissing. Den dag, nadat ik je geschreven had,
vond ik Mimi in een zaal ernaast. Jouw wegblijven had haar vreeselijk
veel verdriet gedaan; zij gaf me een brief voor je, dien ik dadelijk
naar je kamer gebracht heb.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Lieve God!&rdquo; riep Rodolphe uit; &bdquo;vanaf het
oogenblik dat ik dacht, dat Mimi dood was, ben ik niet meer op mijn
kamer geweest. Ik heb hier en daar bij mijn vrienden geslapen. Mimi
leeft. God, wat moet zij wel van mijn wegblijven denken! Arme, arme
meid! En hoe is het met haar? Wanneer heb je haar voor het laatst
gezien?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Eergisterenochtend. Zij was niet erger en niet beter, maar
zij is erg ongerust over jou, ze denkt, dat je ziek bent!&rdquo;
<span class="pagenum">[<a id="pb382" href="#pb382" name="pb382">382</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Ga dadelijk met me naar de Piti&eacute;,&rdquo; zeide
Rodolphe; &bdquo;ik moet ze zien.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wacht hier een oogenblik,&rdquo; zeide de assistent, toen zij
bij den ingang van het ziekenhuis waren, &bdquo;ik zal den directeur
vragen, of je haar zien mag.&rdquo;</p>
<p>Rodolphe wachtte een kwartier in de vestibule. Toen kwam de
assistent terug, greep de hand van den dichter en zeide:</p>
<p>&bdquo;Je moet maar denken, beste kerel, dat de brief, dien ik je
acht dagen geleden geschreven heb, waarheid gesproken heeft.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat?&rdquo; zeide Rodolphe, terwijl hij wankelde en steun
zocht tegen een pilaar; &bdquo;Mimi.....&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Vanochtend om vier uur.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Breng mij naar de snijkamer, dan kan ik ze nog eenmaal
zien,&rdquo; vroeg Rodolphe.</p>
<p>&bdquo;Daar is ze niet meer,&rdquo; zeide de dokter. En terwijl hij
den dichter op een grooten wagen wees, die op de binnenplaats stond
voor een gebouw, waarboven het woord: Snijkamer te lezen was, voegde
hij eraan toe:</p>
<p>&bdquo;Daarin is zij.&rdquo;</p>
<p>Het was inderdaad de lijkwagen, waarin de niet opgevraagde lijken
naar de gemeenschappelijke graven gebracht worden.</p>
<p>&bdquo;Adieu,&rdquo; zeide Rodolphe tot den assistent.</p>
<p>&bdquo;Wil ik soms met je meegaan?&rdquo; vroeg deze.</p>
<p>&bdquo;Neen, dank je,&rdquo; zeide Rodolphe, terwijl hij zich
langzaam verwijderde. &bdquo;Ik wil alleen zijn!&rdquo; <span class="pagenum">[<a id="pb383" href="#pb383" name="pb383">383</a>]</span></p>
</div>
</div>
</div>
<div class="footnotes">
<hr class="fnsep">
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e8278" href="#xd20e8278src" name="xd20e8278">1</a></span> Een
persoon uit de Grieksche mythologie met honderd armen.</p>
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e8312" href="#xd20e8312src" name="xd20e8312">2</a></span> Bekende
persoon uit don Quichotte.</p>
</div>
</div>
<div id="ch23" class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 id="xd20e8777" class="label">Hoofdstuk XXIII.</h2>
<h2 class="main">Men is slechts eens jong.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">Een jaar na Mimi&rsquo;s dood vierden Rodolphe en
Marcel, die steeds bij elkaar gebleven waren, met een feest hun intrede
in de officieele wereld. Marcel, die eindelijk tot den Salon was
toegelaten, had er twee schilderijen ge&euml;xposeerd, waarvan er een
gekocht was door een rijken Engelschman, een vroegeren minnaar van
Musette. Met de opbrengst van dien verkoop en met die van een hem door
de regeering opgedragen werk, had Marcel het grootste gedeelte van zijn
oude schulden afgelost, zich in een fatsoenlijke woning
ge&iuml;nstalleerd en een echt atelier ingericht. Bijna tegelijk waren
Schaunard en Rodolphe voor het publiek getreden, dat over den naam en
het fortuin van kunstenaars beslist, de eerste met een album liederen,
die op alle concerten gezongen werden en die zijn naam vestigden; de
tweede met een boek, waarmede de kritiek zich een maand lang bezig
hield. Barbemuche had zich sedert lang uit het bohème leven
teruggetrokken, terwijl Gustave Colline een erfenis gekregen en een
rijk huwlijk gedaan had en nu avondjes gaf, waarop muziek gemaakt en
koekjes gegeten werden.</p>
<p>Op een avond, dat Rodolphe in <span class="ex">zijn</span> fauteuil
en met zijn voeten op <span class="ex">zijn</span> tapijt zat, zag hij
Marcel opgewonden binnenkomen.</p>
<p>&bdquo;Weet je wat mij overkomen is?&rdquo; vroeg hij.</p>
<p>&bdquo;Neen,&rdquo; antwoordde de dichter. &bdquo;Ik weet alleen,
dat <span class="pagenum">[<a id="pb384" href="#pb384" name="pb384">384</a>]</span>ik bij je geweest ben, dat je beslist thuis was
en dat je me niet hebt willen open doen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Ik heb je wel gehoord. Raad eens wie bij mij was.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Hoe zou ik dat weten?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Musette! Zij is gisteravond als d&eacute;bardeur<a class="noteref" id="xd20e8803src" href="#xd20e8803" name="xd20e8803src">1</a>
bij me binnen komen vallen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Musette? Heb jij Musette teruggevonden?&rdquo; vroeg Rodolphe
met iets van spijt in zijn stem.</p>
<p>&bdquo;Maak je niet ongerust! de vijandelijkheden zijn niet hervat.
Musette is den laatsten nacht van haar bohème-leven bij mij
komen doorbrengen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat bedoel je daarmee?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Zij gaat trouwen.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Wat!&rdquo; riep Rodolphe uit. &bdquo;En met wien, lieve
hemel?<span class="corr" id="xd20e8817" title="Niet in bron">&rdquo;</span></p>
<p>&bdquo;Met een postmeester, den voogd van haar laatsten minnaar, een
type, naar het schijnt. Musette heeft tegen hem gezegd: &bdquo;Waarde
heer, alvorens ik u definitief mijn hand geef en met u naar het
stadhuis rijd, wil ik nog eerst acht dagen volkomen vrijheid. Ik moet
mijn zaken regelen en ik wil mijn laatste glas champagne drinken, mijn
laatsten quadrille dansen en mijn vriend Marcel, die net zoo goed is
als ieder ander, een laatsten kus geven.&rdquo; Acht dagen lang heeft
het lieve kind naar mij gezocht, tot ze gisteravond juist op een
oogenblik, dat ik aan haar dacht, bij mij is komen binnenvallen. Wij
hebben een treurigen nacht gehad ..... het was lang dat van vroeger
niet, lang niet. Wij zagen er net uit als een slechte copie van een
meesterwerk. Ik heb naar aanleiding van deze laatste scheiding een
klein klaaglied gemaakt, dat ik je voorjammeren zal, als je het goed
vindt.&rdquo;</p>
<p>En toen begon hij eenige coupletten te neuri&euml;n ...</p>
<hr class="tb">
<p><span class="pagenum">[<a id="pb385" href="#pb385" name="pb385">385</a>]</span></p>
<p>&bdquo;Nou ben je toch zeker wel gerustgesteld,&rdquo; zeide Marcel,
toen hij uitgejammerd had; &bdquo;mijn liefde voor Musette is zoo dood
als een pier, dat bewijst dit treurige treurlied wel.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Arme kerel!&rdquo; zeide Rodolphe; &bdquo;je verstand
duelleert met je hart; pas op, dat het laatste niet gedood
wordt.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Dat is al gebeurd,&rdquo; antwoordde de dichter; &bdquo;het
is afgeloopen met ons, we zijn dood en begraven. Je bent maar eens
jong. Waar dineer je vanavond?&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Als je het goed vindt, kunnen we voor twaalf sous in ons oud
restaurant in de rue du Four gaan eten, waar je nog van die echte
dorpsborden hebt, en waar je, als je klaar bent, nog steeds trek
hebt.&rdquo;</p>
<p>&bdquo;Neen, dank je wel,&rdquo; antwoordde Marcel. &bdquo;Ik wil
wel nog eens praten over het verleden, maar dan bij een goed glas wijn
in een makkelijken fauteuil. Ach ja, ik ben nu eenmaal verdorven. Ik
houd alleen nog maar van wat goed is.&rdquo;</p>
<p class="trailer xd20e8837">EINDE.</p>
<p><span class="pagenum">[<a id="pb386" href="#pb386" name="pb386">386</a>]</span></p>
</div>
<div class="footnotes">
<hr class="fnsep">
<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e8803" href="#xd20e8803src" name="xd20e8803">1</a></span>
D&eacute;bardeur = iemand, die tijdens het carnavalsfeest als
houtdrager gecostumeerd rondloopt.</p>
</div>
</div>
</div>
<div class="back">
<div class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divBody">
<p class="first">DE MEULENHOFF-EDITIE</p>
<p>WIL EEN GOED BOEK IN EEN GOED KLEED GEVEN VOOR WEINIG GELD.</p>
<p>Wij laten hier de titels volgen die reeds verschenen zijn.</p>
<p>No. 1. DE POLITIE-SPION. <i>Roman uit den tijd van de Revolutie in
Rusland, door Maxim Gorki</i> f 0.75</p>
<p>(<i>Uitverkocht</i>.)</p>
<p>No. 2. SARAH BERNHARDT, <i>Gedenkschriften door haar zelf
geschreven.</i>&mdash; <i>Jeugd.</i>&mdash;<i>Eerste Tooneeljaren.</i>
<i>2e druk.</i> (<i>6e&ndash;10e duizendtal</i>) f 0.75</p>
<p>No. 3. HET HUWELIJK VAN EEFKE BRIEST. <i>Roman door Th. Fontane. 2e
druk</i> f 0.75</p>
<p>No. 4. NAPOLEON. <i>Opkomst en Grootheid. Met illustrati&euml;n,
door H. P. Geerke 6e&ndash;10e duizendt</i><span class="corr" id="xd20e8885" title="Niet in bron">.</span> f 0.75</p>
<p>No. 5. WALLY, <i>De Roman van een Kellnerin, door Edw. Stillgebauer.
2e druk</i> f 0.75</p>
<p>No. 6. DE FRAAIE COMEDIE. <i>Een Haagsch Verhaal, door Henri van
Booven</i> f 0.75</p>
<p>No. 7. SARAH BERNHARDT. <i>Gedenkschriften door haar zelf
geschreven.&mdash;Na den oorlog. Sarah Bernhardt als
&bdquo;Ster&rdquo;</i> f 0.75</p>
<p>No. 8. LIEFDE, <i>door Bj&ouml;rnstjerne Bj&ouml;rnson. Uit het
Noorsch door Cl. Bienfait</i> f 0.85</p>
<p>No. 9. DE VAL VAN NAPOLEON, <i>door A. Kielland en H. P. Geerke.
Ge&iuml;llustreerd</i> f 0.75</p>
<p>No. 10. ALS HET IJZER GESMEED WORDT. <i>Roman door Clara Viebig</i>
f 0.85</p>
<p>No. 11. RICHARD WAGNER. <i>Zijn leven en werken, door J. Hartog.
Rijk ge&iuml;llustreerd</i> f 0.95</p>
<p>No. 12. KIPPEVEER <i>of het Geschaakte Meisje. Roman door Cosinus.
419 bladzijden. Deel I. 5e druk.</i> (<i>25e&ndash;30e duizendt.</i>) f
0.85</p>
<p>No. 13. KIPPEVEER <i>of het Geschaakte Meisje. Roman door Cosinus.
381 bladzijden. Deel II. 5e druk.</i> (<i>25e&ndash;30e duizendt.</i>)
f 0.85</p>
<p>No. 14. GALERIJ <i>van beroemde Fransche Tooneelspelers. Hun intiem
leven anecdotisch beschreven, door J. H. van der Hoeven, met vele
illustraties</i> f 0.75</p>
<p>No. 15. MONNA VANNA, <i>door M. Maeterlinck, vertaling van Frans
Mijnssen, met 1 portret, 4e druk</i> f 0.65 <span class="pagenum">[<a id="pb387" href="#pb387" name="pb387">387</a>]</span></p>
<p>No. 16. HET HEKSENLIED, <i>door Von Wildenbruch, op maat overgezet
voor de muziek van Max Schillings door Fr. Pauwels</i> f 0.45</p>
<p>No. 17. EEN VROUWENBIECHT. <i>Oorspronkelijke roman door G. van
Hulzen</i> f 0.85</p>
<p>No. 18. MARIE ANTOINETTE. <i>Jeugd.&mdash;Eerste jaren der
Revolutie, door Cl. Tschudi. Naar de oorspronkelijke Noorsche uitgaaf
door J. Clant van der Mijll-Piepers. Met vele illustraties</i> f
0.85</p>
<p>No. 19. DRAMATISCHE WERKEN. <i>door Bj&ouml;rnstjerne Bj&ouml;rnson.
Naar de oorspronkelijke Noorsche uitgaaf vertaald door Marg. Meijboom.
Drie spelen van recht: De Jonggehuwden; Een handschoen; Leonarda</i> f
0.85</p>
<p>No. 20. MARIE ANTOINETTE EN DE REVOLUTIE, <i>door Cl. Tschudi. naar
de oorspronkelijke Noorsche uitgaaf door J. Clant van der
Mijll-Piepers. Met vele illustraties. 469 bladz.</i> f 0.95</p>
<p>No. 21. HALFBLOED. <i>Een huwelijk in de tropen. Roman door A.
Perrin. Vertaald door D. Jacobson</i> f 0.85</p>
<p>No. 22. NA HET DERDE KIND. <i>Roman door H. von M&uuml;hlau,
vertaald door Anna van Gogh-Kaulbach</i> f 0.75</p>
<p>No. 23. VERLOVING EN HUWELIJK IN VROEGER DAGEN, <i>door Prof. Dr. L.
Knappert. Rijk ge&iuml;llustreerd</i> f 0.95</p>
<p>No. 24. DE OORLOG. <i>Ge&iuml;llustreerde geschiedenis van den
Wereldoorlog, door H. P. Geerke en G. A. Brands. Deel I. Rijk
ge&iuml;llustreerd</i> f 0.95</p>
<p>No. 25. OPGANG. <i>De roman van een vrouwenleven. Oorspronkelijke
roman van Anna van Gogh-Kaulbach</i> f 0.95 <i>In extra fraaien
band</i>&mdash; 1.50</p>
<p>No. 26. &bdquo;DE WAPENS NEER&rdquo;. <i>Roman van Bertha von
Suttner. Deel I.</i> (<i>8e&ndash;12e duizendtal der nieuwe
uitgave</i>) f 0.85</p>
<p>No. 27. &bdquo;DE WAPENS NEER.&rdquo; <i>Roman van Bertha von
Suttner. Deel II</i> (<i>8e&ndash;12e duizendtal</i>) f 0.85</p>
<p>No. 28. HAREM. <i>Schetsen uit het leven van de Turksche vrouw door
Demetra Vaka</i> <span class="corr" id="xd20e9026" title="Niet in bron">f</span> 0.75</p>
<p>No. 29. ONS MOOIE NEDERLAND. GELDERLAND I, <i>door D. J. van der
Ven. Met 80 kunstplaten naar de natuur. 316 bladz.</i> f 0.95</p>
<p>No. 30. HET SCHANDAAL. <i>Roman van G. van Ompteda</i> f 0.85
<span class="pagenum">[<a id="pb388" href="#pb388" name="pb388">388</a>]</span></p>
<p>No. 31. <a class="pglink" title="Link naar Project Gutenberg eboek"
href="http://www.gutenberg.org/ebooks/30592">ACHTER DE SCHERMEN</a>.
<i>Herinneringen van den Impressario J. Sch&uuml;rmann</i> f 0.75</p>
<p>No. 32. BRAND, <i>door Hendrik Ibsen, vertaald door J. Clant van der
Mijll-Piepers</i> f 0.85</p>
<p><i>In extra fraaien band</i> f 1.15</p>
<p>No. 33 HET WONDERE LEVEN DER PADDENSTOELEN, <i>door D. J. van der
Ven, 280 bladz., met 80 photogr. natuuropnamen</i> f 0.95</p>
<p>No. 34. DE LAATSTE DAGEN VAN POMPEJI, <i>door Edw. Bulwer Lytton.
544 bladz.</i> f 0.95</p>
<p><i><span class="corr" id="xd20e9070" title="Bron: in">In</span>
fraaien band</i>&mdash; 1.25</p>
<p>No. 35. DE OORLOG. <i><span class="corr" id="xd20e9077" title="Bron: Geillustreerde">Ge&iuml;llustreerde</span> geschiedenis van den
wereldoorlog, door H. P. Geerke en G. A. Brands. Deel II</i> f 0.95</p>
<p>No. 36. NAPOLEON EN DE VROUWEN, <i>door H. P. Geerke. Rijk
ge&iuml;llustreerd</i> f 0.95</p>
<p>No. 37. PETRA, <i>door Bj&ouml;rnstjerne Bj&ouml;rnson. Naar de
oorspronkelijke Noorsche uitgaaf vertaald door Cl. Bienfait</i> f
0.95</p>
<p>No. 38. DE TORENS ZINGEN. <i>Nederlandsche torens en hunne
klokkespelen, door D. J. van der Ven, met 65 photografische
natuuropnamen</i> f 0.95</p>
<p><i>In prachtband</i>&mdash; 1.25</p>
<p>No. 39. JEANNE D&rsquo;ARC. <i>De maagd van Orleans, door H. E.
Koopmans van Boekeren</i> f 0.95</p>
<p><i>In prachtband</i>&mdash; 1.25</p>
<p>No. 40. BLOEMEN. <i>Onze wilde bloemen, beschreven door D. J. v. d.
Ven, met 65 photografische natuuropnamen</i> f 0.95</p>
<p><i>In prachtband</i>&mdash; 1.25</p>
<p>Ge&iuml;llustreerde, volledige catalogus, met besprekingen en
aanbevelingen op aanvraag gratis verkrijgbaar bij den uitgever</p>
<p>J. M. MEULENHOFF&mdash;AMSTERDAM.</p>
</div>
</div>
<div class="div1"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divBody">
<p class="first"></p>
<div class="figure xd20e9125width"><img src="images/spine.jpg" alt="Oorspronkelijke rug." width="126" height="720"></div>
<p>&nbsp;</p>
<div class="figure xd20e9132width"><img src="images/back.jpg" alt="Oorspronkelijke achterkant." width="463" height="720"></div>
</div>
</div>
<div class="div1" id="toc">
<h2 class="main">Inhoudsopgave</h2>
<ul>
<li><a href="#ch1">Hoe de Vriendenkring der Bohème tot stand
kwam.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPagenum"><a class="pageref" href="#xd20e150">1</a></span></li>
<li><a href="#ch2">Een gezant der
Voorzienigheid.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPagenum"><a class="pageref" href="#xd20e1108">41</a></span></li>
<li><a href="#ch3">De liefde in den
Vastentijd.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPagenum"><a class="pageref" href="#xd20e1411">51</a></span></li>
<li><a href="#ch4">Ali-Rodolphe, of de Turk tegen wil en
dank.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPagenum"><a class="pageref" href="#xd20e1675">62</a></span></li>
<li><a href="#ch5">De Carolusdaalder.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
<span class="tocPagenum"><a class="pageref" href="#xd20e1927">73</a></span></li>
<li><a href="#ch6">Mademoiselle Musette.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
<span class="tocPagenum"><a class="pageref" href="#xd20e2179">85</a></span></li>
<li><a href="#ch7">De golven van den
Pactolus.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPagenum"><a class="pageref" href="#xd20e2368">94</a></span></li>
<li><a href="#ch8">Wat een vijffrancsstuk
kost.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPagenum"><a class="pageref" href="#xd20e2723">108</a></span></li>
<li><a href="#ch9">De witte viooltjes.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
<span class="tocPagenum"><a class="pageref" href="#xd20e3036">119</a></span></li>
<li><a href="#ch10">De Stormkaap.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
<span class="tocPagenum"><a class="pageref" href="#xd20e3215">130</a></span></li>
<li><a href="#ch11">Een Caf&eacute; der
Bohème.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPagenum"><a class="pageref" href="#xd20e3471">141</a></span></li>
<li><a href="#ch12">Een installatie in de
Bohème.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPagenum"><a class="pageref" href="#xd20e3742">153</a></span></li>
<li><a href="#ch13">De inwijdingsfuif.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
<span class="tocPagenum"><a class="pageref" href="#xd20e4385">177</a></span></li>
<li><a href="#ch14">Mademoiselle Mimi.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
<span class="tocPagenum"><a class="pageref" href="#xd20e4638">188</a></span></li>
<li><a href="#ch15">Donec gratus.....</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
<span class="tocPagenum"><a class="pageref" href="#xd20e5011">211</a></span></li>
<li><a href="#ch16">De doortocht door de Roode
Zee.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPagenum"><a class="pageref" href="#xd20e5253">223</a></span></li>
<li><a href="#ch17">Het toilet der
Grati&euml;n.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPagenum"><a class="pageref" href="#xd20e5624">234</a></span></li>
<li><a href="#ch18">De Mof van Francine.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
<span class="tocPagenum"><a class="pageref" href="#xd20e6026">256</a></span></li>
<li><a href="#ch19">De grillen van Musette.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
<span class="tocPagenum"><a class="pageref" href="#xd20e6512">286</a></span></li>
<li><a href="#ch20">Mimi in zijde en
fluweel.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPagenum"><a class="pageref" href="#xd20e7225">314</a></span></li>
<li><a href="#ch21">Romeo en Julia.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
<span class="tocPagenum"><a class="pageref" href="#xd20e7559">335</a></span></li>
<li><a href="#ch22">Mimi&rsquo;s dood.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
<span class="tocPagenum"><a class="pageref" href="#xd20e7820">346</a></span></li>
<li><a href="#ch23">Men is slechts eens
jong.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPagenum"><a class="pageref" href="#xd20e8777">383</a></span></li>
</ul>
</div>
<div class="transcribernote">
<h3 class="main">Codering</h3>
<p class="first">Dit bestand is in een verouderde spelling. Er is geen
poging gedaan de tekst te moderniseren. Afgebroken woorden aan het
einde van de regel zijn stilzwijgend hersteld. Kennelijke zetfouten in
het origineel zijn gecorrigeerd. Dergelijke correcties zijn gemarkeerd
met het corr-element.</p>
<h3 class="main">Verbeteringen</h3>
<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p>
<table width="75%" summary="Overzicht van verbeteringen aangebracht in de tekst.">
<tr>
<th>Bladzijde</th>
<th>Bron</th>
<th>Verbetering</th>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e189">4</a>, <a class="pageref" href="#xd20e1644">60</a>,
<a class="pageref" href="#xd20e2934">115</a>, <a class="pageref" href="#xd20e4710">194</a>, <a class="pageref" href="#xd20e6423">280</a>,
<a class="pageref" href="#xd20e7497">333</a>, <a class="pageref" href="#xd20e7903">352</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">poezie</td>
<td class="width40" valign="bottom">po&euml;zie</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e619">22</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">erwijl</td>
<td class="width40" valign="bottom">terwijl</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e664">24</a>, <a class="pageref" href="#xd20e1752">65</a>,
<a class="pageref" href="#xd20e2718">107</a>, <a class="pageref" href="#xd20e8885">386</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td>
<td class="width40" valign="bottom">.</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e709">26</a>, <a class="pageref" href="#xd20e1163">42</a>,
<a class="pageref" href="#xd20e1278">46</a>, <a class="pageref" href="#xd20e2776">110</a>, <a class="pageref" href="#xd20e3709">151</a>,
<a class="pageref" href="#xd20e4021">162</a>, <a class="pageref" href="#xd20e5609">233</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td>
<td class="width40" valign="bottom">&bdquo;</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e748">28</a>, <a class="pageref" href="#xd20e1610">58</a>,
<a class="pageref" href="#xd20e3959">160</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">,</td>
<td class="width40" valign="bottom">.</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e871">32</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">re</td>
<td class="width40" valign="bottom">r&eacute;</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e947">35</a>, <a class="pageref" href="#xd20e1039">37</a>,
<a class="pageref" href="#xd20e2743">109</a>, <a class="pageref" href="#xd20e4795">199</a>, <a class="pageref" href="#xd20e6725">294</a>,
<a class="pageref" href="#xd20e6813">300</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">.</td>
<td class="width40" valign="bottom">,</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e1055">38</a>, <a class="pageref" href="#xd20e5723">238</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">&rdquo;,</td>
<td class="width40" valign="bottom">,&rdquo;</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e1069">38</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">Gamacho</td>
<td class="width40" valign="bottom">Camacho</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e1090">39</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">behooren</td>
<td class="width40" valign="bottom">behoorenden</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e1148">42</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">l&rsquo;H&oacute;tel</td>
<td class="width40" valign="bottom">l&rsquo;H&ocirc;tel</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e1153">42</a>, <a class="pageref" href="#xd20e1773">67</a>,
<a class="pageref" href="#xd20e1862">70</a>, <a class="pageref" href="#xd20e2114">81</a>, <a class="pageref" href="#xd20e2278">89</a>,
<a class="pageref" href="#xd20e2288">90</a>, <a class="pageref" href="#xd20e2610">104</a>, <a class="pageref" href="#xd20e2660">106</a>,
<a class="pageref" href="#xd20e2803">111</a>, <a class="pageref" href="#xd20e2928">114</a>, <a class="pageref" href="#xd20e4751">197</a>,
<a class="pageref" href="#xd20e4968">209</a>, <a class="pageref" href="#xd20e5276">225</a>, <a class="pageref" href="#xd20e6900">303</a>,
<a class="pageref" href="#xd20e7369">325</a>, <a class="pageref" href="#xd20e8817">384</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td>
<td class="width40" valign="bottom">&rdquo;</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e1175">42</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">symptonen</td>
<td class="width40" valign="bottom">symptomen</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e1513">55</a>, <a class="pageref" href="#xd20e1614">58</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">.</td>
<td class="width40" valign="bottom">[<i>Verwijderd</i>]</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e1564">56</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">&oacute;</td>
<td class="width40" valign="bottom">&ocirc;</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e1741">65</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">.</td>
<td class="width40" valign="bottom">?</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e1839">69</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">vinden</td>
<td class="width40" valign="bottom">[<i>Verwijderd</i>]</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e1959">74</a>, <a class="pageref" href="#xd20e1967">74</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">.</td>
<td class="width40" valign="bottom">:</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e2003">75</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">moet</td>
<td class="width40" valign="bottom">moeten</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e2233">88</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">,</td>
<td class="width40" valign="bottom">[<i>Verwijderd</i>]</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e2515">101</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">paket</td>
<td class="width40" valign="bottom">pakket</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e2573">103</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">specimem</td>
<td class="width40" valign="bottom">specimen</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e2711">107</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">Baptitste</td>
<td class="width40" valign="bottom">Baptiste</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e2844">112</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">Vindt</td>
<td class="width40" valign="bottom">Vind</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e3317">134</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">Drieeenheid</td>
<td class="width40" valign="bottom">Drie&euml;enheid</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e3516">143</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">antwoorden</td>
<td class="width40" valign="bottom">antwoordden</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e3583">145</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">Saint Denis</td>
<td class="width40" valign="bottom">Saint-Denis</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e3589">145</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">trictracspel</td>
<td class="width40" valign="bottom">tric-tracspel</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e3820">156</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">huwlijk</td>
<td class="width40" valign="bottom">huwelijk</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e3835">157</a>, <a class="pageref" href="#xd20e5155">219</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">&rdquo;</td>
<td class="width40" valign="bottom">[<i>Verwijderd</i>]</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e3851">157</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">vindt</td>
<td class="width40" valign="bottom">vind</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e3896">158</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">werkellijk</td>
<td class="width40" valign="bottom">werkelijk</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e3923">159</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">gymnaisum</td>
<td class="width40" valign="bottom">gymnasium</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e3964">160</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">terechtwijziging</td>
<td class="width40" valign="bottom">terechtwijzing</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e4014">162</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">aangstoken</td>
<td class="width40" valign="bottom">aangestoken</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e4081">165</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">in ze</td>
<td class="width40" valign="bottom">ze in</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e4088">166</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">instellen</td>
<td class="width40" valign="bottom">in te stellen</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e4125">167</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">catologus</td>
<td class="width40" valign="bottom">catalogus</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e4162">168</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">Rouseau&rsquo;s</td>
<td class="width40" valign="bottom">Rousseau&rsquo;s</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e4292">173</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">Francois</td>
<td class="width40" valign="bottom">Fran&ccedil;ois</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e4314">174</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">Bereidt</td>
<td class="width40" valign="bottom">Bereid</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e4330">174</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">Colilne</td>
<td class="width40" valign="bottom">Colline</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e4457">180</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">lyrisch-poetische</td>
<td class="width40" valign="bottom">lyrisch-po&euml;tische</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e4464">180</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">er</td>
<td class="width40" valign="bottom">en</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e4517">182</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">koel</td>
<td class="width40" valign="bottom">koelt</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e4644">188</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">levenlust</td>
<td class="width40" valign="bottom">levenslust</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e4692">192</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">laison</td>
<td class="width40" valign="bottom">liaison</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e4695">192</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">aristrocatisch</td>
<td class="width40" valign="bottom">aristocratisch</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e4713">194</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">kni&euml;n</td>
<td class="width40" valign="bottom">knie&euml;n</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e4771">198</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">das</td>
<td class="width40" valign="bottom">des</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e4862">203</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">maitresse</td>
<td class="width40" valign="bottom">ma&icirc;tresse</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e4869">204</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">had</td>
<td class="width40" valign="bottom">hadden</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e5091">215</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">souvernir</td>
<td class="width40" valign="bottom">souvenir</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e5107">216</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">Op&eacute;ra</td>
<td class="width40" valign="bottom">Opera</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e5199">220</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">Laura</td>
<td class="width40" valign="bottom">Laure</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e5332">228</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">Academie</td>
<td class="width40" valign="bottom">Acad&eacute;mie</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e5555">231</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">boh&eacute;mens</td>
<td class="width40" valign="bottom">boh&eacute;miens</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e5736">239</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">akei</td>
<td class="width40" valign="bottom">lakei</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e5761">241</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">lichtzinnnigheid</td>
<td class="width40" valign="bottom">lichtzinnigheid</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e5908">249</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">mylord</td>
<td class="width40" valign="bottom">milord</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e5925">250</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">wet</td>
<td class="width40" valign="bottom">wat</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e5931">250</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">gerecht vaardigde</td>
<td class="width40" valign="bottom">gerechtvaardigde</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e5934">250</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">mosst</td>
<td class="width40" valign="bottom">moest</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e5961">251</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">.</td>
<td class="width40" valign="bottom">[<i>Verwijderd</i>]</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e6182">265</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">terwij</td>
<td class="width40" valign="bottom">terwijl</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e6466">283</a>, <a class="pageref" href="#xd20e8299">361</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">antwoodde</td>
<td class="width40" valign="bottom">antwoordde</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e6524">286</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">Colljne</td>
<td class="width40" valign="bottom">Colline</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e6563">288</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">Collein</td>
<td class="width40" valign="bottom">Colline</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e6625">290</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">steed</td>
<td class="width40" valign="bottom">steeds</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e6664">292</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">d&iuml;tmaal</td>
<td class="width40" valign="bottom">ditmaal</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e6686">293</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">bovondien</td>
<td class="width40" valign="bottom">bovendien</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e6739">295</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td>
<td class="width40" valign="bottom">,</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e6808">300</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">Sinonie</td>
<td class="width40" valign="bottom">Sidonie</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e7056">308</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">vroegde</td>
<td class="width40" valign="bottom">voegde</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e7070">308</a>, <a class="pageref" href="#xd20e7398">327</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">liason</td>
<td class="width40" valign="bottom">liaison</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e7202">313</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">&rdquo;</td>
<td class="width40" valign="bottom">,</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e7251">318</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">plotesling</td>
<td class="width40" valign="bottom">plotseling</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e7319">322</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">dropgel</td>
<td class="width40" valign="bottom">droppel</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e7741">344</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">poetisch</td>
<td class="width40" valign="bottom">po&euml;tisch</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e7852">348</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">:;</td>
<td class="width40" valign="bottom">;</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e9026">387</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td>
<td class="width40" valign="bottom">f</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e9070">388</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">in</td>
<td class="width40" valign="bottom">In</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20" valign="top"><a class="pageref" href="#xd20e9077">388</a></td>
<td class="width40" valign="bottom">Geillustreerde</td>
<td class="width40" valign="bottom">Ge&iuml;llustreerde</td>
</tr>
</table>
</div>
</div>







<pre>





End of Project Gutenberg's Kunstenaarsleven te Parijs, by Henri Murger

*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK KUNSTENAARSLEVEN TE PARIJS ***

***** This file should be named 35741-h.htm or 35741-h.zip *****
This and all associated files of various formats will be found in:
        http://www.gutenberg.org/3/5/7/4/35741/

Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ for Project
Gutenberg


Updated editions will replace the previous one--the old editions
will be renamed.

Creating the works from public domain print editions means that no
one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
(and you!) can copy and distribute it in the United States without
permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
such as creation of derivative works, reports, performances and
research.  They may be modified and printed and given away--you may do
practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
subject to the trademark license, especially commercial
redistribution.



*** START: FULL LICENSE ***

THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK

To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
distribution of electronic works, by using or distributing this work
(or any other work associated in any way with the phrase "Project
Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
Gutenberg-tm License (available with this file or online at
http://gutenberg.org/license).


Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
electronic works

1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
and accept all the terms of this license and intellectual property
(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.

1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
used on or associated in any way with an electronic work by people who
agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
even without complying with the full terms of this agreement.  See
paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
works.  See paragraph 1.E below.

1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
collection are in the public domain in the United States.  If an
individual work is in the public domain in the United States and you are
located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
keeping this work in the same format with its attached full Project
Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.

1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
a constant state of change.  If you are outside the United States, check
the laws of your country in addition to the terms of this agreement
before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
creating derivative works based on this work or any other Project
Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
the copyright status of any work in any country outside the United
States.

1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:

1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
copied or distributed:

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org

1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
and distributed to anyone in the United States without paying any fees
or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
1.E.9.

1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
with the permission of the copyright holder, your use and distribution
must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
permission of the copyright holder found at the beginning of this work.

1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
License terms from this work, or any files containing a part of this
work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.

1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
electronic work, or any part of this electronic work, without
prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
active links or immediate access to the full terms of the Project
Gutenberg-tm License.

1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
License as specified in paragraph 1.E.1.

1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
that

- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
     must be paid within 60 days following each date on which you
     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
     address specified in Section 4, "Information about donations to
     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."

- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
     License.  You must require such a user to return or
     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
     and discontinue all use of and all access to other copies of
     Project Gutenberg-tm works.

- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
     of receipt of the work.

- You comply with all other terms of this agreement for free
     distribution of Project Gutenberg-tm works.

1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
electronic work or group of works on different terms than are set
forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
Foundation as set forth in Section 3 below.

1.F.

1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
works, and the medium on which they may be stored, may contain
"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
your equipment.

1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
liability to you for damages, costs and expenses, including legal
fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
DAMAGE.

1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
written explanation to the person you received the work from.  If you
received the work on a physical medium, you must return the medium with
your written explanation.  The person or entity that provided you with
the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
refund.  If you received the work electronically, the person or entity
providing it to you may choose to give you a second opportunity to
receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
is also defective, you may demand a refund in writing without further
opportunities to fix the problem.

1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.

1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
provision of this agreement shall not void the remaining provisions.

1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
with this agreement, and any volunteers associated with the production,
promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
that arise directly or indirectly from any of the following which you do
or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.


Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm

Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
electronic works in formats readable by the widest variety of computers
including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
people in all walks of life.

Volunteers and financial support to provide volunteers with the
assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.


Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
Foundation

The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
permitted by U.S. federal laws and your state's laws.

The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
throughout numerous locations.  Its business office is located at
809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
information can be found at the Foundation's web site and official
page at http://pglaf.org

For additional contact information:
     Dr. Gregory B. Newby
     Chief Executive and Director
     gbnewby@pglaf.org


Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation

Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
spread public support and donations to carry out its mission of
increasing the number of public domain and licensed works that can be
freely distributed in machine readable form accessible by the widest
array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
status with the IRS.

The Foundation is committed to complying with the laws regulating
charities and charitable donations in all 50 states of the United
States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
with these requirements.  We do not solicit donations in locations
where we have not received written confirmation of compliance.  To
SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
particular state visit http://pglaf.org

While we cannot and do not solicit contributions from states where we
have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
against accepting unsolicited donations from donors in such states who
approach us with offers to donate.

International donations are gratefully accepted, but we cannot make
any statements concerning tax treatment of donations received from
outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.

Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
ways including checks, online payments and credit card donations.
To donate, please visit: http://pglaf.org/donate


Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
works.

Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
concept of a library of electronic works that could be freely shared
with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.


Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
keep eBooks in compliance with any particular paper edition.


Most people start at our Web site which has the main PG search facility:

     http://www.gutenberg.org

This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.


</pre>

</body>
</html>
generated by cgit v1.2.3 (git 2.25.1) at 2026-09-01 09:19:22 +0000