diff options
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 3 | ||||
| -rw-r--r-- | 35604-0.txt | 4321 | ||||
| -rw-r--r-- | 35604-0.zip | bin | 0 -> 95991 bytes | |||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 |
5 files changed, 4337 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..6833f05 --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,3 @@ +* text=auto +*.txt text +*.md text diff --git a/35604-0.txt b/35604-0.txt new file mode 100644 index 0000000..b81bf11 --- /dev/null +++ b/35604-0.txt @@ -0,0 +1,4321 @@ +The Project Gutenberg EBook of Phaedrus, by Plato + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Phaedrus + +Author: Plato + +Translator: K. Gounaris + +Release Date: March 18, 2011 [EBook #35604] + +Language: Greek + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PHAEDRUS *** + + + + +Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstntinides. + + + + +Note: The tonic system has been changed from polytonic to +monotonic. The spelling of the book has not been changed otherwise. +Bold words have been included in &&. Footnotes have been converted +to endnotes. Words between square brackets represent corrections by +the translator. + +Σημείωση: Το τονικό σύστημα έχει αλλάξει από πολυτονικό σε +μονοτονικό. Η ορθογραφία του βιβλίου κατά τα άλλα παραμένει ως +έχει. Λέξεις με έντονους χαρακτήρες έχουν συμπεριληφθεί σε &&. Οι +υποσημειώσεις των σελίδων έχουν μεταφερθεί στο τέλος του βιβλίου. +Λέξεις εντός αγκυλών έχουν παρεμφληθεί από τον μεταφραστή. + + + +ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ + + + +ΠΛΑΤΩΝ +ΦΑΙΔΡΟΣ + +ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Κ. ΓΟΥΝΑΡΗ + +ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΦΕΞΗ + + + +ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ + + +Π Λ Α Τ Ω Ν Ο Σ + +ΦΑΙΔΡΟΣ + +ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ +Κ. Σ. Γ Ο Υ Ν Α Ρ Η + +ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΦΕΞΗ + + + +ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣ ΤΟΝ ΦΑΙΔΡΟΝ + + + +1. Ο ΦΑΙΔΡΟΣ ΚΑΙ Η ΑΚΑΔΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΟΣ + + + +Από τα σπουδαιότατα έργα του θείου Πλάτωνος, ο Φαίδρος, είναι +μικρογραφία όλου του κόσμου των θεωριών του φιλοσόφου, είναι +καλλιτέχνημα του ποιητού της σκέψεως, είναι απεικόνισις αυτού του +ακαδημαϊκού διδασκάλου της παρά τον Κηφισόν φιλοσοφικής Ακαδημείας. +Εις το έργον τούτο ο φιλόσοφος Πλάτων αναπτύσσει οντολογίαν, +ηθικήν, αισθητικήν, ο διδάσκαλος απανθίζει εκ των άνω θεωριών την +αναγκαίαν γενικήν μόρφωσιν του ρήτορος και του συγγραφέως εν γένει, +κ' εξυμνεί τον προφορικόν λόγον ως τον τέλειον δημιουργόν, διότι +έμψυχα έργα, μαθητάς, φιλοτεχνεί· ο δε καλλιτέχνης Πλάτων νεανικήν +χάριν και ζωηρότητα εμφυσά εις τα πολλά μέρη κ' επεισόδια του +έργου, τα οποία, φαινομενικώς διάφορα, συνάπτονται με λογικόν και +δραματικόν συνειρμόν. + +Ψυχολογικήν τριλογίαν απαρτίζουν οι διάλογοι, οι έχοντες πολλά τα +κοινά, Φαίδων, Συμπόσιον και Φαίδρος, διότι παριστάνουν ο μεν +πρώτος την ψυχήν μετά θάνατον και τον έρωτα της αθανασίας, ο δε +δεύτερος την ψυχήν εντός του κόσμου τούτου και την γένεσιν του +έρωτος, ο δε τρίτος την προΰπαρξιν της ψυχής και την σχέσιν του +έρωτος προς το κάλλος· αλλ' όμως εις την τριλογίαν αυτήν διακρίνει +κανείς την απόπειραν και τον σκοπόν να μας παρουσιάσωσι τον +διδάσκαλον και τον μαθητήν. Και ιδού εις τον Φαίδωνα ο θάνατος του +Σωκράτους, εις το Συμπόσιον η αποθέωσις του Σωκράτους, εις τον +Φαίδρον η Ακαδήμεια του Πλάτωνος· μετά το δράμα του Φαίδωνος, η +ευγενής κωμωδία του Συμποσίου, και ο Ακαδημαϊκός λόγος του Φαίδρου. + +Προ πάντων όμως το Συμπόσιον και ο Φαίδρος, εν ώ δεν υστερούσι και +κατά το ύψος των ιδεών, διά το περιεχόμενον αυτών, διά το εύθυμον +και τεχνικόν, διά τον φραστικόν χαρακτήρα των εμφανίζονται ως +δίδυμα αδελφά του Πλάτωνος αριστουργήματα. Εις το Συμπόσιον +εξυμνείται το ηθικόν μεγαλείον του Σωκράτους, εις τον Φαίδρον +διαγράφεται η φιλόμουσος επιστημονική φυσιογνωμία του Πλάτωνος. +Εκεί ο Σωκράτης, ο φίλος της αγοράς και των συναναστροφών, ο +φιλόπολις, ο όμοιος με Σειληνόν, ο εγκρατής, ο ακάματος συζητητής, +ο κατηγορηθείς ως διαφθορεύς των νέων, εξαίρεται από το στόμα του +ιδίου ακολάστου μαθητού του, του Αλκιβιάδου· εδώ ο Πλάτων, ο +φιλόκαλος, με τας αισθητικάς αντιλήψεις του έρωτος, ο +αριστοκρατικός αναχωρητής, ο φεύγων τον αγοραίον θόρυβον των +ρητόρων και των πολιτικών, αλλά και φιλότιμος εις τας επιστημονικάς +ζητήσεις, υπό το σωκρατικόν προσωπείον τονίζει την ανάγκην της +φιλοσοφίας, υποδεικνύων την αξίαν της σχολής του εις τον Φαίδρον, ο +οποίος είναι τόσον φιλομαθής, ώστε συγκινεί διά τούτο, και ο +οποίος, κατά τινα παλαιάν μαρτυρίαν, ήτο χρηστός και ελεήμων και +όχι διεφθαρμένος, ως αναφέρουσιν άλλοι ψέγοντες την στενήν του +φιλίαν προς τον Πλάτωνα. + +Ωρισμένως περιγράφων ο Πλάτων την ιεράν εις τας Νύμφας και τον Πάνα +&καταγωγήν του Ιλισού&, όπου απεσύρθησαν ο Σωκράτης — Πλάτων με τον +Φαίδρον ίνα επιδοθούν εις την έρευναν σπουδαίων θεωριών, υπό την +υψηλήν πλάτανον, κατά τας θερινάς ώρας, όταν οι κοινοί θνητοί έχουν +ριφθή εις τον ύπνον και μόνον οι τέττιγες, οι αγγελιοφόροι των +Μουσών, τραγουδούν ακούραστοι, θ' αντέγραφεν εκουσίως ή χωρίς να +θέλη σκηνήν εκ της ιδικής του Φιλοσοφικής Ακαδημείας. Διότι +τοιουτοτρόπως ακριβώς παρά τούς κήπους του Κηφισού, εις την +αφιερωμένην εις τας Μούσας σχολήν του, και δη εις την Καλλιόπην και +Ουρανίαν τας εφόρους της Φιλοσοφίας, ως τις πνευματικός ημίθεος της +εποχής του (και τούτο το εσυμβόλισαν οι αρχαίοι μυθολογούντες ότι η +ευγενής Περικτιόνη τον εγέννησεν εκ του Απόλλωνος), εν μέσω των +φιλομαθέστατων και λάλων, ως οι τέττιγες, μαθητών του ησχολείτο με +την γενικήν του εκείνην θεωρίαν περί των ιδεών, με την οποίαν +συνέδεσε και το κάλλος, και θύων εις τας χάριτας και σχεδιάζων την +ιδανικήν του πολιτείαν διέτριβε μακαρίζων εαυτόν διότι εγεννήθη +άνθρωπος, διότι Έλλην, διότι επί Σωκράτους. + +Αλλά καθώς υπό το παιγνιώδες και ποιητικόν του Φαίδρου διακρίνεις +την σοβαρότητα έργου συνθετικού και υψηλού, τοιουτοτρόπως και υπό +τον καλλιτέχνην αναχωρητήν της Ακαδημείας, ο οποίος εφαίνετο +διστάζων ν' αναμιχθή εις τα πολιτικά της πατρίδος του, και ο οποίος +εθεωρήθη ως ουτοπικός και υπερθεωρητικός εις τας κοινωνικάς του +ιδέας, διακρίνεις τον ακάματον εργάτην της φιλοσοφίας και της +προόδου. Κατ' αρχάς εταξίδευσεν εις τας εστίας του τότε πολιτισμού +ίνα μορφώση τον εαυτόν του, έπειτα από ευγενούς πεποιθήσεως και από +συστήματος, ο μαθητής του Σωκράτους, ηγωνίσθη επιτιθέμενος δριμύς +κατά των λυμαινομένων το Άστυ και την Ελλάδα σοφιστών και +αισχροκερδών λογογράφων. Διά της αμισθί παρεχομένης διδασκαλίας +του, εις την επί τούτω ιδρυθείσαν Ακαδήμειαν, εμόρφωσε μαθητάς, +οποίος και ο Αριστοτέλης, μας παρέδωκε δε τόσα αθάνατα έργα, όχι +υπομνήματα γήρατος όπως ηθέλησε να τα ονομάση από υπερβολικόν ζήλον +προς μόνον το αληθές, αλλ' αρμονικάς συνθέσεις, εις τας οποίας η μη +δαμασθείσα απολλώνια φλέβα του αίματός του έδωκε την ωραίαν αττικήν +μορφήν, ην έχουν. Και τέλος, αυτός ο οποίος εις τον Φαίδρον +δεικνύει πώς πρέπει να εργάζεται ο φιλόσοφος, από την Ακαδήμειαν +αυτήν εξήλθε δύο φοράς, γέρων πλέον, διά τας Συρακούσας, μακρυνόν +τότε ταξίδιον, όπου επήγε να δώση σάρκα εις την πολιτείαν του· και +τότε μεν δεν κατώρθωσε να πραγματοποιήση το πολιτικόν του σύστημα, +αλλ' οι αιώνες ολίγον κατ' ολίγον πραγματοποιούν και θα +πραγματοποιήσουν μίαν προς μίαν τας κοσμοπολιτικάς του ιδέας. + +Η Ακαδήμεια του Πλάτωνος εκλείσθη μόλις το 529 μ. Χ. επί του +Ιουστινιανού. Τότε, ενώ ιδρύετο εν Κωνσταντινουπόλει ο ναός της του +&Θεού Σοφίας&, εξηφανίζετο εις τας Αθήνας αθορύβως η σχολή εκείνη, +η οποία διά του τέκνου της, του μυστικού νεοπλατωνισμού, είχε +συντελέσει τόσον πολύ εις την κατάρτισιν των δογμάτων του +Χριστιανισμού. + +Πολυάριθμοι και άξιοι μεγάλης τιμής επιστήμονες, ιδία ξένοι, +ασχοληθέντες με τα έργα του Πλάτωνος, πολλά έφεραν εις φως και +πολλά καθώρισαν. Ιδιαιτέρας αμφισβητήσεως έτυχε και ο χρόνος της +συγγραφής του Φαίδρου. Ημείς ελαχίστην συμβολήν παρέχοντες εις την +πλατωνικήν κίνησιν διά της μεταφράσεως του Φαίδρου, τον οποίον δεν +εδίστασε κάποιος να ονομάση το κάλλιστον έργον του Πλάτωνος και εις +τον οποίον τόσον συχνά παραπέμπουσιν αρχαίοι και νεώτεροι, θα +προτάξωμεν μετά την ανάμνησιν του έργου καί τινα περί του χρόνου +της συγγραφής αυτού, και πορίσματα εκ του περιεχομένου διά να +κατανοηθή τελείως το ύψος και ο σκοπός του διαλόγου. Αντλήσαντες +λοιπόν από τας αξιολογωτέρας γνώμας των πλατωνιστών περί του +Φαίδρου παραθέτομεμεν εδώ ό,τι κρίνομεν αληθέστερον. + + + + +2. ΑΝΑΛΥΣΙΣ + + + +Πρώτον μέρος + + + +Ο Σωκράτης συναντά τον Φαίδρον, όστις πηγαίνει περίπατον έξω της +πόλεως με σκοπόν να μελετήση τον λόγον του Λυσίου, τον οποίον +κρύβει υπό το ένδυμά του. Ο Σωκράτης ανακαλύπτει τον λόγον και τον +αναγκάζει με τας παρακλήσεις του να του τον διαβάση. Καταφεύγουν +εις σκιερόν μέρος του Ιλισού αφιερωμένον εις τας Νύμφας. Διαβάζεται +ο λόγος του Λυσίου, του οποίου η υπόθεσις είναι ότι &ο αγαπώμενος +πρέπει να ευνοή όχι τον εραστήν του, αλλά τον μη εραστήν&. Εις τον +Σωκράτην δεν αρέσκει ο λόγος ως προς το ρητορικόν μέρος. Δι' ό +αναγκάζεται από τον Φαίδρον με την ιδίαν βάσιν, την οποίαν ευρίσκει +καλήν, ν' απαγγείλη ιδικόν του λόγον καλύτερον, διότι του εγέμιζον +το στήθος αι ιδέαι των παλαιών ποιητών περί του έρωτος και τον +ενέπνεον αι Μούσαι. + +Ορίζει λοιπόν κατ' αρχάς τον έρωτα και τελειώνει απαριθμών τα κακά +τα οποία, προξενεί ο εραστής εις τον αγαπώμενον νέον, εν ώ από την +αισχύνην, διά το αισχρόν θέμα, σκεπάζει το πρόσωπόν του. + +Αλλ' ο Φαίδρος είναι αδύνατον ν' αρκεσθή έως εδώ. Ζητεί από τον +Σωκράτην να του απαριθμήση και τα καλά τα οποία προξενεί εις τον +αγαπώμενον ο μη ερών. Ο Σωκράτης αρνείται κ' επιχειρεί να φύγη, +αλλ' έξαφνα το δαιμόνιον, το σοφόν αυτό ασυνείδητον ελατήριον της +ψυχής του, τον σταματά. Διότι εκφράσεις όχι καλάς θα είχον +εκστομίσει. Οι λόγοι των, του Λυσίου και ο ιδικός του, ασφαλώς +ύβρισαν τον έρωτα, διότι ο έρως δεν είναι μόνος εκείνος ο οποίος +απαντάται μεταξύ των ναυτών, αλλ' είναι αυτό τούτο θεός. Ενθυμείται +ότι ο Όμηρος ετυφλώθη διότι ύβρισε την Ελένην, δηλαδή το κάλλος, το +όποιον είναι θείας καταγωγής, και ότι μόνον ο Στησίχορος, ο +ποιητής, εσώθη διότι ανήρεσε με άλλο άσμα τας μομφάς του προς +εκείνην. Έπρεπε και αυτός να παλινωδήση. + +Ο δεύτερος λοιπόν λόγος του είναι ύμνος προς τον Έρωτα και το +Κάλλος. Ακάλυπτος τώρα κ' ενθουσιασμένος ευρίσκει ότι έχομεν +τεσσάρων ειδών μανίας και ότι εκ τούτων η ερωτική μανία δίδει +ευτυχίαν εις την ψυχήν. Αλλ' η ψυχή μας αυτή, η αθάνατος και +αγέννητος, ποία έχει ουσίαν, πόθεν ήλθε, πού πηγαίνει, τι +αισθάνεται; Απαντών εις αυτά ο Σωκράτης αρχίζει τον περί ψυχής +μύθον του. Η ψυχή αποτελείται από ένα ηνίοχον και δύο ίππους, ήτο +δε πτερωτή, αλλ' απώλεσε τα πτερά της, διότι δεν κατώρθωσε να +περάση εις τον επουράνιον τόπον και να ίδη τον Δία και τους θεούς, +δηλαδή το καλόν, το αγαθόν και το αληθές, των οποίων η θέα τρέφει +τα πτερά της ψυχής. Ένεκα λοιπόν του μεγάλου συνωστισμού των ψυχών, +άπτερος πλέον η ψυχή πίπτει εις το κενόν, εμψυχώνεται εις ανθρώπους +διαφόρους διά χιλιάδας έτη, μετά την παρέλευσιν των οποίων +επανα[λα]μβάνει τον αγώνα της. Αι ενανθρωπίσασαι λοιπόν ψυχαί +βλέπουσαι επί της γης ωραία σώματα ενθυμούνται το αιώνιον κάλλος +και παρασύρονται εις έρωτα και πάθη. Ο ηνίοχος και ο καλός ίππος +συγκρατούσι τον κακόν ίππον από την τάσιν του προς αισχράν πράξιν, +και η ψυχή αγαπά θεωμένη μόνον, εν ώ ο αγαπώμενος αισθάνεται +αντέρωτα. Κάμνει λοιπόν ο μετά φιλοσοφίας έρως των, ώστε να +πτερούνται αι ψυχαί των μετά θάνατον. + + + +Δεύτερον μέρος + + + +Ο Σωκράτης κρίνων το έργον του λογογράφου Λυσίου και τα έργα των +πολιτικών και νομοθετών αποφαίνεται ότι όχι το γράφειν αλλά το +κακώς γράφειν φέρει αισχύνην. Αλλά διά να γράψη τις καλώς δεν αρκεί +η ρητορική χωρίς την γνώσιν της αληθείας. Αναφέρει λεπτομερώς όλα +τα είδη της ρητορικής και τας μεθόδους των ρητόρων, τα οποία δεν +επιτυγχάνουν τον σκοπόν των. Επί παραδείγματι ο Λυσίας δεν ώρισεν +εις την αρχήν τον έρωτα, με μεγάλην δε σύγχυσιν ανέπτυξε τα μέρη +του θέματός του, ενώ αυτός ώρισε τον έρωτα ως μανίαν και με τας δύο +φιλοσοφικάς μεθόδους, την αναλυτικήν και την συνθετικήν, +επροχώρησεν εις το έργον του. Οι τοιουτοτρόπως φιλοσοφικώς +εργαζόμενοι καλούνται διαλεκτικοί. Ενώ οι ρήτορες με τας ιδικάς +μόνον γνώσεις μόλις το αλφάβητον του γράφειν λόγους γνωρίζουν. + +Καλύτερος ρήτωρ ήτο ο Περικλής, διότι ακριβώς από τον φιλόσοφον +Αναξαγόραν ήντλησεν. Οι ρήτορες λοιπόν πρέπει να γνωρίζωσι την +ανθρωπίνην ψυχήν, έπειτα πρέπει να έχωσι σκοπόν την αλήθειαν και +όχι το αληθοφανές. Κατόπιν εξετάζει την ευπρέπειαν και την +απρέπειαν περί το γράφειν κ' ευρίσκει, αφού αναφέρει τον μύθον της +ανακαλύψεως του γραπτού λόγου, ότι ο τελευταίος ούτος λόγος δεν +είναι φάρμακον διαρκούς μνήμης, αλλ' απλής υπομνήσεως, ενώ ο +προφορικός λόγος είναι αυτάρκης και σπείρεται εις ψυχάς ζώσας. +Τέλος εξάγει συμπέρασμα περί του πώς πρέπει να εργάζεται και πώς να +ονομάζεται ο αληθινός σοφός, δηλαδή ο φιλόσοφος. Κατόπιν συνιστών +εις όλους τους συγγραφείς την φιλοσοφίαν, ευρίσκει ότι ο Ισοκράτης +είναι καλύτερος του Λυσίου και παρέχει ελπίδας ως φιλοσοφικώτερος. +Προσευχηθείς δε εις τον Πάνα διά να του δίδη εσωτερικήν ωραιότητα +και να παρέχη εις τον νουν του σοφίαν και εις το σώμα του +σωφροσύνην, επιστρέφει εις την πόλιν μαζί με τον Φαίδρον. + + + +3. ΧΡΟΝΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ + + + +Ο Πλάτων εγεννήθη το 427 π. Χ. και απέθανε το 348 π. Χ. Το 407 +έγινε μαθητής του Σωκράτους, ο οποίος έπιε το κώνειον το 399 π. Χ. +Η γνώμη του Άγγλου Γρότε, ότι κανείς εκ των διαλόγων του Πλάτωνος +δεν εγράφη προ του θανάτου του Σωκράτους, και η γνώμη του Γερμανού +Έρμανν, ότι ελάχιστοι είναι νόθοι, γενικώς επικρατούσι σήμερον. + +Κυριώταται πηγαί προς χρονικήν κατάταξιν των διαλόγων εκτός των +αρχαίων μαρτυριών, των υπαινιγμών του φιλοσόφου και της εξελίξεως +των θεωριών του, είναι η ζωή αυτού, το περιβάλλον και αι +περιστάσεις, και η γλωσσική μορφή των έργων του. + +Εις την ζωήν του Πλάτωνος τρεις σπουδαίους σταθμούς δυνάμεθα να +παρατηρήσωμεν, οι οποίοι ασφαλώς έχουν επίδρασιν εις το έργον του: +&τον θάνατον του Σωκράτους και την φυγήν του εις Μέγαρα (399 — 398 +π.Χ.)· την μετά τα ταξίδιά του εις Κυρήνην, Αίγυπτον, Ιταλίαν +ίδρυσιν της Ακαδημείας (386 — 385 π.X.)· την εκ του δευτέρου εις +Σικελίαν ταξιδίου επάνοδόν του εις την σχολήν, εις ην κατελέχθη ως +μαθητής ο Αριστοτέλης (368 — 367 π. Χ.).& + +Μεταξύ των δύο πρώτων σταθμών εγράφησαν τα έργα της πρώτης +περιόδου, της Σωκρατικής, τα οποία φέρουσι τον χαρακτήρα της αμέσου +επιδράσεως του Σωκράτους (Απολογία, Κρίτων, Γοργίας, Ευθύφρων, +Λάχης, Ιππίας κ.τ.λ.). Μεταξύ του δευτέρου και του τρίτου σταθμού +εγράφησαν τα έργα της δευτέρας περιόδου, της δυναμένης να κληθή +&πρώτης ακαδημαϊκής ή συνθετικής&, διότι συνετάχθησαν εις την +Ακαδήμειαν και περιέχουν τα πρώτα στοιχεία της δημιουργικής +εργασίας του Πλάτωνος. Μεταξύ του τρίτου σταθμού και του θανάτου +του φιλοσόφου εγράφησαν τα έργα της τρίτης περιόδου, της δυναμένης +να κληθή &δευτέρας ακαδημαϊκής ή κριτικής&, διότι ο συγγραφεύς +συστηματικώτερον αναπτύσσει τας θεωρίας του. Τα έργα της περιόδου +ταύτης ορίζονται ασφαλέστερον των άλλων, εάν κρίνη κανείς και εκ +της μορφής και εκ της ουσίας αυτών, (Φίληβος, Παρμενίδης, Σοφιστής, +Πολιτικός, Τίμαιος, Κριτίας, Νόμοι κτλ.). + +Ο ποιητικός και ο τεχνικός Φαίδρος, του οποίου η μεν γνησιότης από +κανένα δεν αμφισβητείται, αλλά του οποίου ο χρόνος της συγγραφής +έγινεν αντικείμενον πολλής διαφωνίας, δεν είναι δυνατόν ν' ανήκη +εις τα έργα της ψυχράς τρίτης περιόδου. Επίσης δεν δύναται να ληφθή +ως το πρώτον έργον του Πλάτωνος, διότι ούτε μειρακιώδες είναι +(Διογένης Λαέρτιος), ούτε το διάγραμμα της όλης φιλοσοφίας του, ο +πρόλογος δηλαδή του συστήματός του (Σλεϊερμάχερ), διότι δεν ήτο +δυνατόν να είχε μορφώσει ο Πλάτων το σύστημά του αμέσως μετά τον +θάνατον του Σωκράτους. Επίσης δεν είναι δυνατόν να εγράφη κατά το +τέλος της πρώτης περιόδου, μετά τας αποδημίας (Κρίστ. κτλ.)· διότι +ναι μεν περιέχει στοιχεία αιγυπτιακά και πυθαγόρεια δεικνύοντα την +επίδρασιν των ξένων μερών, αλλ' ως παρέχων όψιν ακαδημαϊκήν και +δεικνύων φιλοσοφικήν αναγέννησιν και ζωήν, προϋποθέτει την ίδρυσιν +της Ακαδημείας. Ούτε είναι δυνατόν να εγράφη κατά τας αρχάς της +δευτέρας περιόδου, ίνα χρησιμεύση ως εισιτήριος λόγος του φιλοσόφου +εις την Ακαδήμειαν (Έρμανν), διότι τότε θα υποτεθή ότι όλα τα +ατελέστερα αυτού έργα της δευτέρας περιόδου, και προ πάντων κατά +την μορφήν, (Μένων, Κρατύλος, Ευθύδημος, Μενέξενος και ο Λύσις εάν +ταχθή εις την περίοδον αυτήν) εγράφησαν μετά τον Φαίδρον. +Ευφυεστάτη και πιθανωτάτη φαίνεται η γνώμη του ημετέρου Σ. Μωραΐτου +(1), ότι ο Φαίδρος είναι σύγγραμμα ευκαιρίας και εγράφη κατά τα +μέσα της βας περιόδου, το 378 π. Χ., μετά τον θάνατον του Λυσίου, +ότε ο μαθητής του Αντισθένης και οι οπαδοί του εθορύβουν περί το +όνομα του αποθανόντος διδασκάλου των προκαλούντες ούτω τον +Πλάτωνα. Ήκμαζε δε τότε πνευματικώς ο Πλάτων, άγων το πεντηκοστόν +έτος της ηλικίας του (2). + +Τέλος άλλοι ερευνηταί (οι Στατιστικοί, Λουτοσλάβσκη κτλ.) +πιστεύουσιν ότι είναι δυνατόν να εγράφη το έργον και εις το τέλος +της δευτέρας περιόδου και μετά την Πολιτείαν ακόμη, δηλαδή και περί +το εξηκοστόν έτος της ηλικίας του φιλοσόφου. + +Καμμία αμφιβολία ότι ο Φαίδρος πρέπει να τεθή εις τα μεθόρια των +δύο τελευταίων περιόδων, περί το 370 π. Χ., προ του εις Σικελίαν +δευτέρου ταξιδίου του. Ο Φαίδων, το Συμπόσιον, ο Φαίδρος και η +Πολιτεία είναι έργα σύγχρονα και σχετικά· εκ τούτων τα τρία πρώτα +φαίνονται ότι είναι συγγράμματα έκτακτα, το δε τελευταίον είναι +έργον συστηματικόν, το οποίον ίσως εξηκολούθει να γράφεται, εν ώ +έβλεπον το φως τα προηγούμενα, και το οποίον ίσως ετελείωσε κατά +την τρίτην περίοδον. Ο δε Φαίδρος, και διότι γλωσσικά τεκμήρια του +αποδεικνύουν ομοιότητα τινά προς τα έργα της κριτικής περιόδου, και +διότι εις αυτόν ευρίσκεται ο πρώτος εκ των συνεχών μεγάλων μύθων +των οποίων γίνεται χρήσις κατόπιν, και διότι δι' αυτού υποδεικνύει +ο συγγραφεύς ότι δεν είν' ευχαριστημένος εκ των συγγραφών του, αι +οποίαι πρέπει να είναι απλά μνήμης υπομνήματα, τουθόπερ προσεπάθησε +να τηρήση κατά την τρίτην συγγραφικήν περίοδον, πρέπει να θεωρηθή +ως το τελευταίον έργον της δευτέρας περιόδου. Αλλ' ο Φαίδρος είναι +και το τελευταίον ποιητικόν έργον του Πλάτωνος. Όστις δε νομίζει, +ότι εις τοιαύτην ηλικίαν, πλησιάζουσαν το εξηκοστόν, δεν ήτο +δυνατόν να γραφή έργον ούτω νεανικόν, δεν γνωρίζει την ανθρωπίνην +καρδίαν εν γένει, και δεν εισέδυσεν εις την αρμονικήν κ' ενθουσιώδη +πλατωνικήν ψυχήν, εις την οποίαν επάλαιεν από νεαράς ηλικίας το +καλόν προς το αληθές, η ποίησις προς την φιλοσοφίαν. + +Τέλος φαίνεται υπερισχύσασα η φιλοσοφία, και μολονότι εις τον +Φαίδρον ομολογείται ότι η εκ Μουσών μανία είναι καλλίστη, εκ της +Πολιτείας αποδιώκεται ο Όμηρος, τα έργα της τρίτης περιόδου χάνουσι +κατ' ουσίαν την μορφήν του διαλόγου, εις δε τους Νόμους +εξαφανίζεται και αυτό το πρόσωπον του Σωκράτους. Αλλ' εις την +μεταβολήν αυτήν συνετέλεσαν και άλλα γεγονότα, η αποτυχία του +φιλοσόφου εις την Σικέλιαν, η ανάγκη να βιασθή να συμπληρώση το +ταχύτερον το έργον του, διότι ήγγιζε το τέρμα της ζωής, και τέλος η +επίδρασις του επιστημονικού πνεύματος του μεγάλου μαθητού του +Αριστοτέλους (3). Διά τούτο η τρίτη περίοδος δεν έχει να επιδείξη +Πρωταγόρας, Συμπόσια, Φαίδρους. + + + +4. ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ + + + +Η Σκηνή του διαλόγου υποτίθεται μετά το 411 π. Χ., ότε ήλθεν εις +Αθήνας ο Λυσίας, και προ του 399, ότε απέθανεν ο Σωκράτης, το +κύριον πρόσωπον του διαλόγου. Πιθανώτατα όχι διαρκούντος του +Πελοποννησιακού πολέμου και της τρομοκρατίας των 30, αλλά κατά το +403 ότε επέστρεψεν εις Πειραιά ο Λυσίας, όστις ήτο φυγάς. + +Ο Λυσίας ο οποίος δημιουργεί την υπόθεσιν, διά της αναγνώσεως και +ανασκευής τον ιδικού του λόγου, παρουσιάζεται ως φαύλος τον +χαρακτήρα και άτεχνος λογογράφος. Το έργον του τούτο, το οποίον +απεδείχθη ότι όντως εγράφη υπ' αυτού (Σπέγγελ) είναι μάλλον ερωτική +επιστολή, ή πρόχειρον νεανικόν ρητορικόν δοκίμιον, γραφέν πιθανώς +προ του 403, ότε ως γνωστόν διά του υπέρ του Ερατοσθένους λόγου του +ενεφανίσθη ως ρήτωρ αξίας, λιτός, βραχύς, πιθανός, ίνα ασκήση το +ευεργετικόν και πρακτικόν δικανικόν είδος του λόγου. Μικροπρεπής +λοιπόν θα ήτο ο Πλάτων κατόπιν μακράς περιόδου ετών να επιχειρήση +να στιγματίση τον άνθρωπον και την τέχνην του. Αλλ' εκ της αξίας +των δικανικών λόγων του Λυσίου δεν δύναται να συμπαιράνη κανείς ότι +δεν εξήσκει και κατόπιν τα άλλα είδη του λόγου και ότι οι μαθηταί +του έπαυσαν να γράφουν τοιαύτας ρητορικάς τέχνας (4). Και +δεικνύεται μεν ότι προεκάλουν την Ακαδήμειαν αι ρητορικαί σχολαί, +του Λυσίου — Αντισθένους, όστις έσκωπτε τον Πλάτωνα Σάθωνα, και του +Ισοκράτους, ο οποίος επικρίνεται εις τον Ευθύδημον και αμφιβόλως +επαινείται εις τον Φαίδρον, αλλ' ο σκοπός του Πλάτωνος δεν ήτο να +εξευτελίση τας ρητορικάς σχολάς και ν' αποσπάση από εκεί μαθητάς +διά την φιλοσοφικήν του σχολήν (5). + +Αφορμή μόνον της συγγραφής ήσαν αι προκλήσεις αυταί, αλλ' ο σκοπός +είναι υψηλότερος πολύ· ο Πλάτων επιτίθεται κατ' αυτής της ρητορικής +και υποσκάπτει τα θεμέλιά της· όπως εις την Πολιτείαν του αποδιώκει +την ποίησιν, ούτω και εις τον Φαίδρον προσβάλλει, πολύ δικαιότερον, +την ρητορικήν. Διείδε ότι βλάβης μάλλον ή ωφελείας πρόξενον έγινε +και θα γίνη εις τον κόσμον το είδος τούτο του λόγου. Και +παρασκευάζει μεν υπόδειγμα αληθούς ρητορικής, αλλά τούτο δεν είναι +άλλο παρά η αληθής φιλοσοφία εις την ρητορικήν. Διότι η αλήθεια δεν +χρειάζεται περιττά κοσμήματα, αλλ' απλουστάτην μέθοδον, όταν +παραστή ανάγκη να φέρη πρακτικά αποτελέσματα, τα δε περιττά +κοσμήματα συσκοτίζουν και πολλάκις διαστρέφουν την πρακτικήν +επιστήμην. Όταν δε η ρητορική πρόκειται να πανηγυρίση ή να +συγκινήση, δανείζεται τα πτερά της ποιήσεως, διότι δεν είναι αρκετά +τα ταπεινά της μέσα. + +Διά να φέρη εις πέρας τον μεγάλον σκοπόν του παρεισάγει ολόκληρον +ιστορίαν της ρητορικής και παρουσιάζει τα διάφορα τεχνάσματα και +την κενότητα των ρητόρων από του Τισίου, του πρώτου ρήτορος, και +του Γοργίου μαθητού του πρώτου και διδασκάλου του Ισοκράτους, μέχρι +του Περικλέους. Και τον μεν Περικλέα επαινεί ως φιλόσοφον ρήτορα, +επίσης και τον Ισοκράτην ως πολλά υποσχόμενον διότι είναι +φιλοφικώτερος του Λυσίου. Ακριβώς εάν είναι αληθής ο έπαινος του +Ισοκράτους (ο συγγραφεύς εδώ παριστά τον Ισοκράτην και τον Λυσίαν +όπως ήσαν κατά το τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου) εντός του +Φαίδρου, όπου περιέχεται η σπουδαία παλινωδία του Σωκράτους εις τον +έρωτα, ήτο ο κατάλληλος χώρος να παλινωδήση ο Πλάτων ως προς τον +ρήτορα τούτον, διότι τον έψεξεν εις τον Ευθύδημον. Αλλ' ως είπομεν, +εις το έργον του τούτο δεν φαίνεται κατεχόμενος από εμπάθειάν τινα, +αλλά συναισθανόμενος την υπεροχήν του και εκ περιωπής κρίνων ελεεί +τους δοκησισόφους τούτους ρήτορας λέγων, ότι δεν πρέπει να +οργίζεται κανείς κατ' αυτών, διότι γνωρίζουν μόλις τα στοιχεία της +τέχνης των, πράγμα το οποίον δεν είναι απορριπτέον, αλλ' εις ουδέν +συντελεί άνευ φιλοσοφικής μορφώσεως και μεθόδου. + +Αλλά διά του Λυσίου προσβάλλων την ρητορικήν, η οποία ήτο η +κυριωτάτη πνευματική και πολιτική παιδεία της πατρίδος του κατά +τους χρόνους εκείνους τους άνευ κατευθύνσεως και μεγαλείου, είχεν +ανώτερον και τελικόν σκοπόν να εξυμνήση την φιλοσοφίαν. Υποδεικνύει +ούτω την μεγάλην σημασίαν της φιλοσοφίας εις πάσαν σκέψιν, παν +αίσθημα, παν έργον και εξυψώνων τον προφορικόν λόγον, φανερώνει +πόσον είναι αναγκαία η διδασκαλία αυτής, και ποίον το έργον της +Ακαδημείας του. Και διά να καταστήση φανερώτερον τον τελικόν του +σκοπόν αναλαμβάνει την ανάπτυξιν των θεωριών του εν συνάψει, και +μάλιστα του περί κάλλους θέματος, το οποίον συσχετίζει με την +εξέτασιν κυριωτάτου ηθικού ζητήματος της αρχαίας ελληνικής +κοινωνίας, ήτις θεραπεύουσα γενικώς το καλόν, παρεξετράπη εις τον +παιδέρωτα εις ευρυτάτην κλίμακα. + +Ο Πλάτων ως φιλόσοφος και καλλιτέχνης εξετάζων και ζωγραφίζων την +κοινωνικήν ζωήν της εποχής του ήτο αδύνατον να μη αναφέρη συχνά το +φαινόμενον τούτο. Αλλ' εις τον Φαίδρον εξετάζει το ζήτημα ευρύτερον +και σοβαρώτερον (ιδέ Λύσιν, Συμπόσιον). Αρχόμενος από της +μεταφυσικής γενέσεως του κάλλους, διά φυσιολογικής αισθητικής, +ερμηνεύει το πάθος του παιδέρωτος, το οποίον προσπαθεί να εξυψώση +διά της φιλοσοφίας. Δεν είναι βεβαίως ψεκτός ο Πλάτων διότι +περιέγραψε την εποχήν του. Η αιτία δε ήτις τον έκαμε να καταλήξη +εις το ότι υπάρχει και &παιδεραστείν μετά φιλοσοφίας&, είναι διότι +εξεκίνα από την τότε κοινωνικήν ανατροφήν, ήτις ήτο τοιαύτη ένεκα +της μη πνευματικής θρησκείας, ένεκα της θέσεως της γυναικός, +υποδεεστέρου όντος και απλώς παιδοποιητικής μηχανής γνησίων τέκνων, +ένεκα της εθνικής τάσεως προς το καλόν, ένεκα των γυμνικών ασκήσεων +και αγώνων, και ίσως ένεκα ασιατικών συνηθειών κληρονομηθεισών (6)· +και δεύτερον διότι εκ του συστήματός του ορμώμενος εύρισκε φύσει +υπάρχοντα εντός μας πόθον θέας και επομένως αισθητικόν έρωτα προς +παν πλάσμα. Και είναι μεν αληθές ότι εις τον Φαίδρον, καίτοι +δεικνύεται η ηθική πάλη του φιλοσόφου, καταδικάζεται όμως η μίξις +δύο ανδρών. Αλλά δεν ήτο δυνατόν να φθάση ο Πλάτων εις τα +συμπεράσματα του σημερινού πολιτισμού, ο οποίος την homosexualité +θεωρεί κεφάλαιον του εκφυλισμού, και τόσον έχει πεισθή περί τούτου, +ώστε ζητεί ν' απαλλάξη της τιμωρίας τους ασκούντας το έργον ως +σωματικώς ή ψυχικώς ανωμάλους και ακαταλογίστους (7), και ο οποίος +έχει να επιδείξη μεγίστους καλλιτέχνας και ποιητάς χωρίς να έχωσι +τον παθολογικόν αισθητικόν πόθον της θέας νέων. + +&Ο τελικός λοιπόν σκοπός του έργου είναι η κατάκρισις, διά του +Λυσίου, της ρητορικής και της σοφιστικής και η ανάπτυξις των πηγών +του κάλλους, διά του έρωτος, ίνα δειχθή η αξία της φιλοσοφίας και +της διδασκαλίας αυτής.& + +Διά να διεξαγάγη το θέμα τούτο ο Πλάτων πορεύεται διά μακράς και +τεχνικής οδού (8). Αναφέρει ποιήματα, θεότητας, συγγραφείς, +παραθέτει την αρτιωτέραν ιστορίαν της ρητορικής, ζωγραφίζει τόσον +θαυμασίως τους ίππους, ώστε να θεωρηθή εκ τούτου ότι ανήκεν εις την +τάξιν των ιππέων, και παριστάνει ζωηρότατα τον Φαίδρον, τον +παραβαλλόμενον προς τον Σιμμίαν και τον Θεαίτητον διά την +φιλομάθειάν του, ο οποίος και εις το Συμπόσιον είναι ο &πατήρ του +λόγου& περί έρωτος. Παρεμβάλλει την αρπαγήν της Ωρειθυίας και την +απόπειραν της φυσικής εξηγήσεως των μύθων, τον μύθον των τεττίγων, +τον μύθον του Θευθ και Θαμμούν, την σοφιστικήν ιστορίαν του Τισίου, +αποδιώκων την ανίαν την οποίαν γεννούν οι δύο προ πάντων +παρατιθέμενοι λόγοι, οι οποίοι έκαμαν τους αρχαίους να ψέξωσι το +έργον ως ανιαρόν. Ο τρίτος λόγος περιλαμβάνει τον μεγάλον μύθον +περί της ψυχής και την περιγραφήν του υπερουρανίου τόπου. + +Οι μύθοι ούτοι αποδεικνύουν την αδυναμίαν του Πλάτωνος να ορίση τα +διάφορα μεταφυσικά και φυσικά προβλήματα, και διά τούτο αναγκάζεται +ν' αναπτύσση τους κόσμους των ιδεών του οραματιζόμενος ούτως ειπείν +και καθοδηγούμενος από το φιλοσοφικόν του αίσθημα και την +προφητικήν φαντασίαν του. Αλλά μήπως και σήμερον ακόμη, εις τα +μεταφυσικά ζητήματα, ήρθη η αδυναμία της γνώσεως, την οποίαν ο +Πλάτων εζήτησε ν' αναπληρώση διά των φιλοσοφικών του οραματισμών; + Κ. Σ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ + + + +Π Λ Α Τ Ω Ν Ο Σ +ΦΑΙΔΡΟΣ + + + +ΠΡΟΣΩΠΑ +ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΦΑΙΔΡΟΣ + + + +Σωκράτης + Φίλε Φαίδρε, πού πηγαίνεις και πόθεν έρχεσαι; + +Φαίδρος + Έρχομαι, Σωκράτη, από του Λυσίου (9), του υιού του Κεφάλου· πηγαίνω + δε να περιπατήσω έξω του τείχους της πόλεως· διότι πολλάς ώρας + επέρασα εκεί καθήμενος από το πρωί· ακολουθών δε το παράγγελμα του + Ακουμενού (10), του κοινού μας φίλου, κάμνω τους περιπάτους μου εις + τας οδούς· διότι διισχυρίζεται ότι είναι πλέον ξεκουραστικοί οι + περίπατοι εις τας οδούς παρά εις τους τόπους όπου τρέχουν οι νέοι (11). + +Σωκράτης + Έχει δίκαιον, φίλε μου. Αλλ' ο Λυσίας ευρίσκετο καθώς φαίνεται εις + την πόλιν (12). + +Φαίδρος + Ναι, κοντά 'ς τον Επικράτη (133), εις τούτο εδώ το σπίτι του + Μορύχου (14), το πλησίον του ναού του Ολυμπίου Διός. + +Σωκράτης + Ποίον λοιπόν θέμα σας απησχόλησε; ή δίχως άλλο ο Λυσίας σας + εφιλοδώρει λόγους; + +Φαίδρος + Θα το μάθης, εάν είσαι εύκαιρος να προχωρούμεν και να μ' ακούης. + +Σωκράτης + Διατί τάχα μου λέγεις τούτο; Δεν με νομίζεις ότι θα θεωρήσω, ίνα + είπω κατά Πίνδαρον, &πράγμα και ασχολίας υπέρτερον& (15) το ν' + ακούσω το θέμα εις το οποίον συ και ο Λυσίας διετρίψατε (16). + +Φαίδρος + Εμπρός λοιπόν. + +Σωκράτης + Δύνασαι ν' αρχίσης τον λόγον. + +Φαίδρος + Και μα την αλήθειαν, Σωκράτη, αποβλέπει εις σε το άκουσμα· διότι + ακριβώς ο λόγος, ο οποίος μας απησχόλησε δεν γνωρίζω κατά ποίαν + σύμπτωσιν ήτον ερωτικός (17). Έχει γράψει δηλαδή ο Λυσίας αυτό + τούτο ακριβώς το παιγνιώδες, ότι ωραίος τις νέος προκαλούμενος υπό + τινος μη αγαπώντος αυτόν πρέπει, λέγει, να ευνοήση μάλλον τούτον + παρά τον αγαπώντα. + +Σωκράτης + Ω τον έξοχον! Ομοίως ηδύνατο να γράψη ότι πρέπει να προτιμά κανείς + την πτωχείαν παρά τον πλούτον, τα γηρατεία παρά την νεότητα και + όλας τας άλλας δυσμενείας αι οποίαι ανήκουν και εις εμέ και εις + τους πολλούς εξ ημών· αληθώς αυτά θα τα έλεγεν άνθρωπος + φιλοφρονητικός και θέλων να ωφελήση τον λαόν (18). Τόσον πολύ + λοιπόν εγώ τουλάχιστον έχω επιθυμήσει ν' ακούσω τον λόγον, ώστε, + εάν κάμης τον περίπατόν σου πεζή εις τα Μέγαρα, και κατά την + μέθοδον του Ηροδίκου (19), άμα επανέλθης εις το τείχος των Αθηνών, + πάλιν αρχίσης την πορείαν, εγώ δεν θα σε αφήσω καθόλου. + +Φαίδρος + Τι λέγεις, καλέ Σωκράτη; νομίζεις, όσα συνέθηκεν ο Λυσίας, + δεινότατος συγγραφεύς μεταξύ των συγχρόνων, εις μακρόν διάστημα και + με πολλήν άνεσιν, ότι εγώ ο άπειρος είμαι ικανός ν' απομνημονεύσω + επαξίως εκείνου; Είμαι πολύ μακράν αν και θα ήθελα βεβαίως να είχα + μάλλον αυτό το προσόν ή πολλά χρήματα. + +Σωκράτης + Ω Φαίδρε, εάν εγώ τον Φαίδρον δεν γνωρίζω τότε και τον εαυτόν μου + έχω λησμονήσει. Αλλά βεβαίως τίποτε από αυτά τα δύο δεν συμβαίνει. + Γνωρίζω πολύ καλά ότι εκείνος ακούων λόγον του Λυσίου δεν τον + ήκουσε μόνον μίαν φοράν, αλλ' επαναλαμβάνων πολλάς φοράς αυτόν, + παρεκάλει τον Λυσίαν να του τον λέγη· αυτός δ' επείθετο προθύμως· + και όμως εις τον Φαίδρον ουδέ ταύτα ήσαν αρκετά, αλλ' εις το τέλος + παρέλαβε το βιβλίον και επέστησε την προσοχήν του εις όσα μέρη του + ήρεσαν, κ' έκαμνε τούτο καθήμενος από το πρωί, έως ότου εκουράσθη + κ' εξήλθεν εις περίπατον, καθώς εγώ μα τον κύνα (20) νομίζω, αφού + έμαθεν απ' έξω τον λόγον, εκτός αν ήτο τις πάρα πολύ μακρός. + Επήγαινε δ' έξω του τείχους ίνα τον μελετά [με άνεσιν]. Όταν δε + συνήντησε τον έχοντα την νόσον ν' ακούη λόγους, καθ' ην στιγμήν τον + είδε ηυχαριστήθη διότι θα έχη άνθρωπον να συμμερισθή τον άμετρόν + του ενθουσιασμόν και τον προέτρεπε να προχωρώσιν· αλλ' όταν ο των + λόγων εραστής τον παρεκάλεσε να λέγη εκείνος, έκαμνε τον δύσκολον + ως εάν δήθεν δεν είχεν επιθυμίαν να λέγη. Είχεν όμως απόφασιν εις + το τέλος, και εάν δεν ήθελε κανείς εκουσίως ν' ακούη, διά της βίας + να του είπη τον λόγον (21). Συ λοιπόν, Φαίδρε, παρακάλεσέ τον, + εκείνο που θα κάμη εν πάση περιπτώσει, γρήγορα να το κάμη αυτήν δα + την στιγμήν. + +Φαίδρος + Μα την αλήθειαν δι' εμέ πολύ καλύτερον είναι όπως ημπορέσω να σου + επαναλάβω τον λόγον· διότι καθώς μου φαίνεσαι δεν θα με παραιτήσης + καθόλου, εάν οπωσδήποτε δεν σου είπω. + +Σωκράτης + Πάρα πολύ αληθώς εσκέφθης περί εμού. + +Φαίδρος + Έτσι δα λοιπόν θα κάμω. Είναι αληθές βέβαια, Σωκράτη, ότι δεν έμαθ' + απ' έξω όλον τον λόγον κατά λέξιν, την έννοιαν όμως όλων των + επιχειρημάτων, με τα οποία αποδεικνύει ότι διαφέρουσιν αι σχέσεις + και τα αισθήματα του ερώντος από τα του μη ερώντος, συνοπτικώς κατά + σειράν θα διεξέλθω, αρχίζων από το πρώτον. + +Σωκράτης + Αλλ' αφού πρώτα μου δείξης, αγάπη μου, τι άραγε έχεις εις το + αριστερόν χέρι κάτω από το ιμάτιον· διότι υποψιάζομαι ότι κρύβεις + τον ίδιον τον λόγον. Και εάν το επέτυχα, πρέπει να κάνης την εξής + σκέψιν περί εμού, ότι καίτοι σε αγαπώ πάρα πολύ, δεν θα παραδεχθώ + όμως, ενώ είναι παρών ο Λυσίας να παρέχω τον εαυτόν μου εις σε διά + ν' ασκήσαι εις τας μελέτας σου επάνω μου. Αλλ' εμπρός, δείκνυε τι + έχεις. + +Φαίδρος. + Φθάνει. Μου απεδίωξες την ελπίδα, Σωκράτη, την οποίαν είχα ν' + ασκηθώ επάνω σου. Αλλά πού λοιπόν θέλεις να καθίσωμεν διά να + διαβάσωμεν τον λόγον; + +Σωκράτης + Έλα ν' αλλάξωμεν δρόμον και να υπάγωμεν προς τον Ιλισσόν, κατόπιν + εις όποιον μέρος ήθελε μας αρέσει θα καθίσωμεν με ησυχίαν. + +Φαίδρος + Εις κατάλληλον στιγμήν, ως φαίνεται, ευρέθηκα ανυπόδητος· εσύ δα + είσαι πάντοτε. Πολύ εύκολα λοιπόν μπορούμε να πηγαίνωμεν βρέχοντες + τα πόδια μας εις το νεράκι του ποταμού, εξ άλλου δεν είναι και + δυσάρεστον να γίνεται τούτο κατ' αυτήν εδώ την ώραν του έτους και + της ημέρας. + +Σωκράτης + Βάδιζ' εμπρός, κ' εξέταζε συγχρόνως πού θα καθίσωμεν. + +Φαίδρος + Βλέπεις εκείνον τον υψηλότατον πλάτανον; + +Σωκράτης + Πώς όχι; + +Φαίδρος + Εκεί και σκιά είναι και φυσά ολίγον, και χλόη υπάρχει να καθίσωμεν + ή να γύρωμεν εάν θέλωμεν. + +Σωκράτης + Μπορείς να προχωρήσης. + +Φαίδρος + Ειπέ μου, Σωκράτη, δεν λέγουν ότι από αυτό εδώ κάπου το μέρος ο + Βορέας απήγαγε την Ωρείθυιαν; + +Σωκράτης + Ναι, το λέγουν. + +Φαίδρος + Πραγματικώς λοιπόν από εδώ; διότι φαίνονται γεμάτα χάριν και καθαρά + και διαφανή τα νεράκια εδώ, και πρόσφορα για να παίζουν κόρες κοντά + των. + +Σωκράτης + Όχι απ' εδώ, αλλ' από παρά κάτω δύο ή τρία στάδια, όπου διαβαίνομεν + προς το ιερόν της Άγρας· (22) και αυτού κάπου υπάρχει βωμός τις του + Βορέου. + +Φαίδρος + Δεν ενόησα πολύ καλά· αλλ' ειπέ μου μα τον θεόν, Σωκράτη, είσαι συ + πεπεισμένος ότι τούτο το μυθολόγημα είναι αληθές; + +Σωκράτης + Αλλ' εάν δεν τα επίστευον, καθώς οι σοφοί, δεν θα ήμουν παράλογος· + κατόπιν όμως σκεπτόμενος εσχημάτισα την γνώμην, ότι την Ωρείθυιαν + θα έσπρωξε προς τα κάτω των πλησίον βράχων πνοή του Βορέου, ενώ + έπαιζεν εκεί με την Φαρμακείαν, και ο τοιούτος θάνατος της έγινεν + αιτία να λεχθή ότι ανηρπάγη από τον Βορέαν· [ή δυνάμεθα ακόμη να + είπωμεν ότι από τον Άρειον Πάγον· διότι φέρεται εξ άλλου και η + διάδοσις αυτή, ότι απ' εκεί και όχι απ' εδώ ηρπάσθη]. Εγώ δε, + Φαίδρε, θεωρώ μεν ότι από μίαν έποψιν είναι νόστιμοι αι τοιαύται + εξηγήσεις, αλλ' όμως έχουσιν ανάγκην από άνθρωπον πάρα πολύ ικανόν + και ο οποίος θα κοπιάση υπερβολικά και δεν θα επιτύχη πάρα πολλά, + όχι δι' άλλον κανένα λόγον, αλλά διότι θα ευρεθή εις την ανάγκην + μετά την εξήγησιν αυτήν [της αρπαγής της Ωρειθυίας] και την μορφήν + των Ιπποκενταύρων να ερμηνεύση, κ' έπειτα πάλιν την της Χιμαίρας, + και τότε θα προστρέξη πληθώρα τοιούτων Γοργόνων και Πηγάσων και + άλλων τινών τερατολογικών φύσεων ακαταλήπτων και διά τον μέγαν + αριθμόν και διά το παράδοξον. Εις δε την εξέτασιν των τερατολογικών + αυτών φύσεων, εάν τις άπιστος ων μεταχειρισθείς λαϊκήν τινα σοφίαν, + προσπαθεί να συμβιβάση έκαστον άτοπον προς το πιθανόν, θα χρειασθή + πολύν καιρόν αναπαύσεως· αλλ' εις εμέ δεν υπάρχει καθόλου ευκαιρία + διά ν' ασχοληθώ με αυτάς τας ερεύνας· η δε αιτία τούτου, φίλε μου, + είναι η εξής· δεν δύναμαι ακόμη κατά το Δελφικόν επίγραμμα (23) να + γνωρίσω τον εαυτόν μου· γελοίον δε μου φαίνεται, ενώ τούτο αγνοώ, + να εξετάζω τα ξένα. Διά τούτο ακριβώς τα παρήτησα και πειθόμενος + εις ό,τι πιστεύουν κοινώς περί τούτων, καθώς σου έλεγον τώρα, δεν + εξετάζω αυτά αλλά τον εαυτόν μου, εάν είμαι θηρίον τι + πολυπλοκώτερον του Τυφώνος (24) και περισσότερον μανιακόν, ή εάν + είμαι ζώον και ημερώτερον και απλούστερον, το οποίον μετέχει θεϊκής + τινος και λογικής φύσεως. Αλλά, φίλε μου, ανάμεσα εις την + συνομιλίαν, ειπέ μου τούτο εδώ το δένδρον είναι αρά γε προς το + οποίον μας ωδήγεις; + +Φαίδρος + Αυτό το ίδιον. + +Σωκράτης + Μα την Ήραν, πολύ ωραίον το καταφύγιον! Πόσον είναι πλατύς και + υψηλός ο πλάτανος αυτός, και της λυγαριάς το ύψος και η πυκνή σκιά + πόσον εξαίρετα, και πόσον ακμάζει η άνθησις ως να ήθελε να ευωδιάση + τον τόπον· εξ άλλου γεμάτη γλυκύτητα είναι και η πηγή που τρέχει + κάτω από τον πλάτανον με υπερβολικά ψυχρό νερό, καθώς δύναται + τουλάχιστον να συμπεράνη κανείς με το πόδι του· εις Νύμφας τινάς + και εις τον ποταμόν Αχελώον φαίνεται ότι είναι το μέρος + αφιερωμένον, εάν κρίνη κανείς, από της κούκλες και τα αγάλματα αυτά + εδώ. Εάν δε πάλιν θέλης [και άλλα], το καλό αεράκι πού πνέει εις + τον τόπον πόσον είναι επιθυμητόν και πολύ γλυκύ· με θερινόν και + λιγυρόν ήχον συνοδεύει την χορωδίαν των τεττίγων. Αλλ' εκείνο που + παρέχει το περισσότερον θέλγητρον εξ όλων είναι η χλόη η οποία + φυτρώνουσα εις μέρος ελαφρώς κεκλιμένον είναι εξαίρετα + διασκευασμένη διά να γύρη κανείς την κεφαλήν. Ώστε, αγαπητέ Φαίδρε, + άριστα με εξενάγησες. + +Φαίδρος + Συ δα πλέον, θαυμάσιε Σωκράτη, μου φαίνεσαι περιεργότατος άνθρωπος· + διότι πραγματικώς με τους λόγους σου αυτούς ομοιάζεις με κάποιον + ξένον επισκέπτην και όχι με εντόπιον· ενώ κατά τα φαινόμενα ούτε + έξω των συνόρων ταξιδεύεις ούτε έξω του τείχους καθόλου δεν + εξέρχεσαι. + +Σωκράτης + Συγχώρησέ με, καλέ μου φίλε, τούτο, επειδή αγαπώ πολύ να μανθάνω· + οι μεν λοιπόν τόποι και τα δένδρα δεν θέλουσι τίποτε να με + διδάσκωσι παρά μόνον οι άνθρωποι εις την πόλιν. Συ όμως φαίνεσαι + ότι μου το έχεις εύρει το φάρμακον της εξόδου· διότι καθώς οδηγούν + τα πεινασμένα ζώα με το να σείουν εμπρός των θαλερόν κλάδον ή + κανένα καρπόν, έτσι και συ εις εμέ προτείνων λόγους εντός βιβλίων + γραμμένους, φαίνεσαι ότι θα με περιφέρης εις όλην την Αττικήν και + εις όποιον άλλο μέρος θα ήθελες. Τώρα λοιπόν εις το παρόν εδώ + φθάσας, εγώ μεν έχω επιθυμίαν να ξαπλωθώ, συ δε έκλεξε αυτήν την + θέσιν με την οποίαν νομίζεις ότι ευκολώτατα θ' αναγινώσκης και + αναγίνωσκε. + +Φαίδρος + Άκουε λοιπόν. + + Λόγος τον Λυσίου + + Διά μεν τα ιδικά μου αισθήματα γνωρίζεις καλά, και καθώς νομίζω + έχεις ακούσει ότι συμφέρει εις ημάς τους δύο η εκπλήρωσις των πόθων + μου. Έχω δε την αξίωσιν να μη αποτύχω εις ό,τι επιθυμώ διά τούτο + μόνον, ότι συνέπεσε να μην είμαι εραστής σου. Διότι οι ερώντες + μεταμελούνται τότε δι' όσα προσέφερον [εις το αντικείμενον του + πάθους των], όταν θα κορεσθώσι της επιθυμίας· εις δε τους μη + ερώντας δεν θα έλθη ποτέ καιρός καθ' ον θα μεταμεληθώσι. Διότι δεν + αναγκάζονται [υπό του πάθους των], αλλ' εκουσίως, αφού ήθελον + σκεφθή άριστα προς τακτοποίησιν των ιδιωτικών των συμφερόντων, + αναλόγως της δυνάμεως των προσφέρουσι. Προσέτι δε οι μεν ερώντες + υπολογίζουσι τας ζημίας τας οποίας επέφερον εις τας υποθέσεις των + χάριν του έρωτος και τα χαρίσματα τα οποία εχορήγησαν και, αφού + προσθέσουν και όσα υπέφερον, ευρίσκουν ότι προ πολλού έχουσι + πληρώσει εις τους αγαπωμένους την αξίαν της αγάπης των· οι δε μη + ερώντες δεν είναι δυνατόν να προφασισθώσιν ότι ένεκα του έρωτος + ημέλησαν τας υποθέσεις των, ούτε να υπολογίζωσι τα περασμένα βάσανά + των, ούτε να παραπονεθώσι διά τας φιλονικίας πού έκαμον με την + οικογένειάν των· ώστε αφού αφαιρεθώσι τόσον πολλά κακά, τίποτε άλλο + δεν μένει παρά να κάμνωσι με προθυμίαν όσας πράξεις νομίζουν ότι θα + είναι ευχάριστοι εις τους αγαπωμένους. Προσέτι δε δεν αξίζει να + προτιμώνται οι ερώντες διά τούτο, διότι λέγουν ότι αυτοί προ πάντων + αγαπώσι όσους αγαπούν και είναι πρόθυμοι και με λόγους και με έργα + να χαρισθώσιν εις αυτούς, έστω και αν αποστρέφωνται από τους + άλλους. Είναι ευκολώτατον να κατανοηθή εάν αυτοί λέγωσι την + αλήθειαν, διότι όσους ήθελον αγαπήσει ύστερον, εκείνους θα τους + εκτιμήσωσι πολύ περισσότερον από τους πρώτους, και είναι φανερόν + ότι και θα τους κακοποιήσωσιν ακόμη [τους πρώτους], εάν φανή καλόν + εις τους τελευταίους. + + Είναι λοιπόν εύλογον να παράσχη κανείς την τόσον πολύτιμον εύνοιάν + του εις άνθρωπον έχοντα τόσον μεγάλην νόσον, την οποίαν ουδέ να + επιχειρήση να θεραπεύση δεν δύναται κανείς πολύπειρος άνθρωπος; + Αφού και οι ίδιοι ομολογούν ότι είναι μάλλον άρρωστοι παρά εις τα + καλά των και ότι γνωρίζουν ότι κακώς σκέπτονται, αλλά δεν δύνανται + να συγκρατήσουν τον εαυτόν των· ώστε πώς είναι δυνατόν, εάν + συνέλθουν εις τα λογικά των, να θεωρήσουν ότι καλώς έχουν αι + αποφάσεις των, αφού τας έλαβον εις τοιαύτην νοσηράν κατάστασιν; + Προσέτι εάν μεν θελήσης να εκλέξης εκ των ερώντων τον κάλλιστον, η + εκλογή σου θα γίνη μεταξύ ολίγων· ενώ εάν εκλέξης εκ των μη ερώντων + τον εις σε καταλληλότατον [η εκλογή σου θα είναι ευκολωτέρα διότι] + εκ πολλών θα εκλέξης· ώστε πολύ μεγαλυτέρα ελπίς υπάρχει να + επιτύχης μεταξύ των πολλών τον άξιον της φιλίας σου. + + Εάν πάλιν φοβήσαι την κοινήν γνώμην, μήπως δηλαδή δυσφημισθής υπό + των ανθρώπων, εάν μάθωσι τας σχέσεις σου, επόμενον είναι, οι μεν + ερώντες, επειδή νομίζουσιν ότι φθονούνται υπό των άλλων, όπως αυτοί + φθονούσι τους άλλους, να επαρθώσι διαδίδοντες το κατόρθωμά των και + να φιλοτιμώνται να επιδεικνύουν εις όλους ότι ματαίως δεν + εκοπίασαν· οι δε μη ερώντες, κύριοι των εαυτών των γενόμενοι, θα + προτιμήσωσι την ωφέλειαν [εκ των σχέσεών των] παρά την κενοδοξίαν + [να θεωρηθώσι ζηλευτοί] από τους ανθρώπους. Προσέτι δε κατ' ανάγκην + πολλοί θα μάθωσι και θ' αντιληφθώσι το πράγμα, επειδή οι ερώντες + έχουσιν ως κύριον έργον των τούτο, το ν' ακολουθώσι τους + αγαπωμένους, ώστε και όταν ακόμη ιδωθώσι να συνομιλούν μεταξύ των, + παρέχουν την υπόνοιαν ότι έγινεν ή μέλλει να γίνη η επιθυμία της + συνευρέσεως· οι δε μη ερώντες ουδέ παρέχουσι καν υποψίαν ότι + προσπαθούσι δι' επιθυμίαν, επειδή γνωρίζουν οι άνθρωποι ότι κατ' + ανάγκην ούτοι συνομιλούν με κάποιον ένεκα φιλίας ή ένεκα άλλης + τινός εύχαριστήσεως. Και αν μεν λοιπόν σε φοβίζη η σκέψις ότι είναι + δύσκολον να διατηρηθή μόνιμος η φιλία, και ότι εάν συμβή ρήξις, + όταν η σχέσις σου δεν είναι ερωτική, θα βλαβώσι και οι δύο από + κοινού, συλλογίσου πόσον μεγάλην βλάβην θα φέρη εις σε μόνον η + ρήξις σου προς τους ερώντας, όταν έχης παραδώσει ό,τι πολυτιμότερον + εις αυτούς, τους οποίους ευλόγως πρέπει να φοβήσαι περισσότερον, + διότι πολλαί αφορμαί παρέχουν εις αυτούς λύπας και όλα τα + νομίζουσιν ότι γίνονται προς βλάβην ιδικήν των. Δι' αυτό ακριβώς + και τας συναναστροφάς των αγαπωμένων προς άλλους ανθρώπους + αποτρέπουσιν, επειδή φοβούνται μήπως οι μεν πλούσιοι διά των + χρημάτων τους υπερβάλωσιν, οι δε πεπαιδευμένοι μήπως διά της + περισκέψεώς των αναδειχθώσι καλύτεροί των, προφυλάσσονται δε από + την επιρροήν κάθε προτερήματος, το οποίον θα έχουν οι άλλοι· και + αφού σε πείσουν να μισηθής υπ' εκείνων σε κάμουν τοιουτοτρόπως + έρημον φίλων, εάν δε, αποβλέπουν εις το συμφέρον σου, έχης γνώμην + καλυτέραν από εκείνους, θα έλθης με αυτούς εις ρήξιν· όσοι δε μη + ερώντες επέτυχον την επιθυμίαν των ένεκα της αρετής των, δεν + φθονούσι τους συναναστρρεφομένους με σας, αλλά τουναντίον μισούσι + τους αποκρούοντας την συναναστροφήν σας θεωρούντες την αποφυγήν των + ως περιφρόνησιν, ενώ την επικοινωνίαν των άλλων ως ωφέλειαν, ώστε + υπάρχει ελπίς εκ του ζητήματος της συναναστροφής να επιτείνεται η + φιλία παρά να γεννάται έχθρα. + + Και μάλιστα πολλοί των ερώντων κατελήφθησαν πρώτα από την επιθυμίαν + του σώματος πριν να γνωρίσωσι τας διαθέσεις του αγαπωμένου και + δοκιμάσωσι τον χαρακτήρα του, ώστε δεν είναι φανερόν εάν θα + θελήσωσι να διατηρήσωσι την φιλίαν των τότε, όταν θα παύσωσι να + επιθυμώσιν. Οι δε μη ερώντες οι οποίοι και πρότερον ως φίλοι + εγνώρισαν τους αγαπωμένους, επόμενον είναι ότι δεν θα ελαττώσωσι + την φιλίαν των προς αυτούς διότι θα λάβωσιν ευνοίας παρ' εκείνων, + αλλά τουναντίον αυταί αι εύνοιαι θα χρησιμεύσουν ως κεφάλαια + μελλουσών απολαυών· και αν μεν λοιπόν επιδιώκης την βελτίωσίν σου + πείθου εις εμέ και όχι εις εραστήν. Διότι οι ερασταί και παρά την + αλήθειαν επαινούσι κάθε λόγον και κάθε πράξιν σου, είτε διότι + φοβούνται μη σε δυσαρεστήσωσι είτε διότι και οι ίδιοι απατώνται + ένεκα του πάθους των διότι τοιαύτας πλάνας παρέχει ο έρως· όταν + δυστυχούσιν εις τον έρωτα, τους κάμνει να νομίζωσι λυπηρά και τα + πράγματα τα οποία δεν παρέχουσιν εις τους άλλους λύπην· όταν + ευτυχούσι δε, αναγκάζει να εγκωμιάζωσι πράγματα τα οποία οι άλλοι + θεωρούσιν ανάξια ευχαριστήσεως· ώστε πολύ περισσότερον αρμόζει να + ελεή τις παρά να ζηλεύη τους αγαπωμένους. Εάν δε εις εμέ πείθεσαι, + πρώτον μεν δεν θα σε συναναστραφώ αποβλέπων εις την εφήμερον + ηδονήν, αλλά και εις την μέλλουσαν ωφέλειάν σου, μη κυριευόμενος + από τον έρωτα, αλλά συγκρατών τον εαυτόν μου, ουδέ διά μικράς + αφορμάς ευθύς εις ισχυράν έχθραν παραφερόμενος, αλλά διά μεγάλας + αιτίας βραδέως ολίγον μόνον οργιζόμενος, παρέχων συγγνώμην εις τα + ακούσια αδικήματά σου, τα δε εκούσια προσπαθών ν' αποτρέπω· διότι + αυταί είναι αποδείξεις φιλίας, η οποία θα διατηρηθή πολύν χρόνον. + Εάν δε εις σε υπάρχη η γνώμη ότι δεν δύναται να προκύψη ισχυρά + φιλία χωρίς έρωτα, πρέπει να συλλογισθής, ότι [εν τοιαύτη + περιπτώσει] δεν θα ενδιαφερώμεθα τόσον πολύ διά τους υιούς μας, + ούτε διά τους πατέρας και τας μητέρας, ούτε θα απεκτώμεν φίλους + πιστούς των οποίων η φιλία δεν πηγάζει εκ της επιθυμίας, αλλ' εξ + άλλων αισθηματικών σχέσεων. + + Προσέτι δε, εάν πρέπη κανείς να χαρίζεται εις τους έχοντας τας + μεγίστας επιθυμίας, αρμόζει ομοίως να ευεργετή μεταξύ των άλλων + ανθρώπων όχι τους μάλιστα αξίους ευεργεσίας, αλλά τους έχοντας + μεγίστην πενίαν· διότι ούτοι απαλλαγέντες από μέγιστα κακά υπ' + αυτού θα του χρεωστώσιν απείρους χάριτας. Τοιουτοτρόπως και εις τα + ιδικά σου γεύματα δεν αξίζει να προσκαλής τους φίλους, αλλά τους + επαίτας και τους πεινασμένους· διότι εκείνοι και θα σε αγαπήσουν + και θα σε ακολουθήσουν και θα σε συνοδεύσουν μέχρι της θύρας και θα + ευχαριστηθούν υπερβολικά και θα σου το γνωρίζουν όχι τόσον πολύ + μικράν χάριν και θα σου ευχηθώσι πολλά αγαθά. Αλλ' ίσως αρμόζει να + χαρίζεται τις όχι εις τους έχοντας μεγίστας επιθυμίας αλλ' εις τους + δυναμένους προ πάντων ν' αποδίδωσι τας χάριτας· ουδέ εις τους + απαιτούντας μόνον, αλλ' εις τους αξίους να λαμβάνωσί τι· ούτε εις + τους μέλλοντας ν' απολαύσωσι την νεότητά σου, αλλ' εις εκείνους + οίτινες θα σου μεταδώσωσι τα ιδικά των αγαθά κατά την πρεσβυτικήν + σου ηλικίαν· ουδέ εις τους μέλλοντας μετά τας πράξεις να καυχηθούν + εις τους άλλους, αλλ' εις εκείνους οίτινες εξ εντροπής θ' + αποσιωπήσωσιν αυτάς εις όλους· ούτε εις εκείνους οίτινες θα σε + περιποιηθώσιν ολίγον χρόνον, αλλ' εις τους μέλλοντας να διατηρήσωσι + καθ' όλον τον βίον αδιάπτωτον την φιλίαν· ουδέ εις εκείνους οίτινες + μετά την κατάπαυσιν της επιθυμίας θα ζητήσουν πρόφασιν έχθρας, αλλ' + εις τους μέλλοντας μετά την παρέλευσιν των ηδονών της νεότητος να + επιδείξωσι τότε την σταθεράν εκτίμησίν των· συ λοιπόν ενθυμού και + όσα ελέχθησαν και εκείνο βάλε εις τον νουν σου, ότι τους μεν + ερώντας οι φίλοι νουθετούσιν επειδή νομίζουν ότι δεν είναι καλή + δουλειά ο έρως, τους δε μη ερώντας κανείς ποτέ έως τώρα εκ των + ιδικών των ανθρώπων δεν τους εμέμφθη, ότι κακώς σκέπτονται διά τας + υποθέσεις των διότι δεν αγαπώσιν. Ίσως μεν λοιπόν ήθελες μ' + ερωτήσει εάν σε προτρέπω εις όλους τους μη αγαπώντας να χαρίζεσαι· + εγώ δε νομίζω, ότι ουδ' ερών τις θα σε προέτρεπε να έχης τας αυτάς + ευμενείς διαθέσεις προς όλους τους ερώντας· διότι ούτε εις τον + λαμβάνοντα την χάριν [να ευνοηθή δηλαδή μετά των άλλων] είναι άξιον + τούτο ίσης χάριτος, ούτε εις σε ο οποίος χαρίζεσαι εις πολλούς + ομοίως θα είναι δυνατόν, όσον και να θέλης, να κρυφθής από τους + άλλους· ώστε φυσικόν είναι εάν ευνοήσης εμέ να μη προέλθη καμμία + βλάβη, ωφέλεια δε μόνον εις αμφοτέρους. Εγώ μεν λοιπόν νομίζω ότι + είναι αρκετά όσα σου εξέθηκα, συ δε εάν επιθυμής να μάθης τι το + οποίον νομίζεις ότι παρέλειψα ερώτα με. + +Φαίδρος + Πώς σου φαίνεται ο λόγος, Σωκράτη; δεν είναι έκτακτος λόγος και διά + τα άλλα και διά την έκφρασιν; + +Σωκράτης + Είναι λοιπόν, φίλε μου, τόσον θαυμάσιος ώστε μ' έκαμε να εκπλαγώ. + Και αυτό το έπαθα εξ αιτίας σου, Φαίδρε, διότι κατά το διάστημα της + αναγνώσεως στρεφόμενος προς σε έβλεπον το πρόσωπόν σου να φαίνεται + φαιδρόν ένεκα του λόγου· επειδή δε ενόμιζον ότι η κρίσις σου είναι + περισσότερον αρμοδία από την ιδικήν μου εις τοιαύτα θέματα, σε + ηκολούθησα και μαζί σου συνεμερίσθην τον ενθουσιασμόν και την + έμπνευσίν σου. + +Φαίδρος + Καλά· θέλεις με αυτά τα λόγια να παίζης; + +Σωκράτης + Σου φαίνομαι δηλαδή ότι παίζω και όχι ότι ομιλώ σπουδάζων; + +Φαίδρος + Όχι βεβαίως, Σωκράτη, αλλ' ειπέ μου όσον μπορείς αληθινά, μα τον + Δία τον προστάτην της φιλίας, νομίζεις ότι άλλος τις εκ των + Ελλήνων, έχει ειπεί άλλα σπουδαιότερα και πληρέστερα περί του + θέματος τούτου; + +Σωκράτης + Τι δε; πρέπει να επαινεθή ο λόγος υπ' εμού και σου εξεταζόμενος και + από ταύτην την έποψιν, εάν δηλαδή ο συγγραφεύς έχη γράψει τα + πρέποντα, ή μόνον απ' εκείνην την έποψιν, ότι δηλαδή έχει γράψει + εκάστην έκφρασιν καθαράν και στρογγύλην και μετ' ακριβολόγου + κομψότητος; Εάν δηλαδή πρέπη [να εξετασθή η έννοια του λόγου], να + με συγχωρήσης, διότι από την μικρότητά μου διέφυγεν αύτη· επειδή + μόνον εις το ρητορικόν μέρος αυτού προσείχον, εις τούτο δε νομίζω + ότι ουδέ ο ίδιος ο Λυσίας θα φανή ικανοποιημένος. Μου εφάνη λοιπόν, + Φαίδρε, εκτός εάν συ έχης άλλην γνώμην, ότι δύο και τρεις φοράς τα + ίδια επανέλαβε, επειδή φαίνεται δεν είχε μεγάλην γονιμότητα να + εκφράζη διά πολλών το αυτό πράγμα ή ίσως επειδή δεν τον έμελε διά + τούτο· και μου εφαίνετο ότι έκαμνε νεανικάς επιδείξεις ως ικανός + τάχα μετά πλείστης επιτυχίας πάντοτε να διατυπώνη το θέμα του και + ούτως και αλλέως. + +Φαίδρος + Δεν κρίνεις ορθώς, Σωκράτη· διότι αυτό τούτο ακριβώς προ πάντων + περιέχει ο λόγος· ότι δηλαδή δεν παρέλειψε τίποτε εξ εκείνων τα + οποία ενυπήρχον εις την υπόθεσιν και ηδύναντο αξίως να λεχθώσι, + ώστε πέραν των όσων είπεν εκείνος να μη δύναται κανείς να είπη άλλα + περισσότερα και σπουδαιότερα. + +Σωκράτης + Εις την γνώμην σου λοιπόν δεν θα είναι πλέον δυνατόν να πεισθώ· + διότι εάν κατά χάριν συμφωνήσω με σε θα με εξελέγξουν παλαιοί και + σοφοί άνδρες και γυναίκες, οι οποίοι έχουν είπει και γράψει περί + αυτών των πραγμάτων. + +Φαίδρος + Ποίοι είναι αυτοί; και πού συ έχεις ακούσει καλύτερα από τα του + Λυσίου; + +Σωκράτης + Αυτήν την στιγμήν να σου απαντήσω ακριβώς εις αυτά δεν δύναμαι· + αλλ' είμαι βέβαιος ότι έχω ακούσει μερικά, ή ίσως της ωραίας + Σαπφούς ή του Ανακρέοντος (25) του σοφού ή και άλλων συγγραφέων. + Εις ποίας λοιπόν αποδείξεις στηριζόμενος λέγω τούτο; Αισθάνομαι, ω + θαυμάσιε, ότι είναι γεμάτο κάπως το στήθος μου από δύναμιν να είπω + άλλα πράγματα όχι χειρότερα από αυτά του Λυσίου· ότι μεν λοιπόν, + όσα ωραία δύναμαι να είπω, δεν θα είναι βγαλμένα από τον νουν μου, + το γνωρίζω πολύ καλά διότι έχω συνείδησιν της αμαθείας μου· μένει + πλέον, μου φαίνεται, να υποθέση τις ότι εγεμίσθη όλη η ψυχή μου διά + της ακοής, ως να ήμην αγγείον, από κάποια ξένα νάματα λόγων· αλλ' + όμως ένεκα της νωθρότητος και αυτό τούτο ελησμόνησα, με ποίον + τρόπον δηλαδή και από ποίους τα έχω ακούσει. + +Φαίδρος + Αλλ', ευγενέστατέ μου φίλε, είναι θελητικόν ό,τι λέγεις· συ + βεβαίως, χωρίς καθόλου να σε παρακαλέσω να μου είπης από ποίους και + κατά ποίον τρόπον τα ήκουσες, κάνε μου τούτο μόνον το οποίον + εξέφρασες· να μου υποσχεθής ότι θα μου είπης άλλα καλύτερα και όχι + ολιγώτερα πράγματα έξω από τ' αναφερόμενα εις το βιβλίον του + Λυσίου· και τότε εγώ, καθώς κάμνουν οι εννέα άρχοντες, (26) σου + υπόσχομαι ότι θα αφιερώσω εις τους Δελφούς χρυσούν το άγαλμα όχι + μόνον το ιδικόν μου, αλλά και το ιδικόν σου εις φυσικόν μέγεθος. + +Σωκράτης + Με αγαπάς πάρα πολύ και είσαι αληθινά χρυσός άνθρωπος, Φαίδρε, εάν + με υποθέτης διατεινόμενον ότι ο Λυσίας απέτυχεν εντελώς και ότι μου + είναι δα εύκολον να είπω άλλα νέα έξω από όλα αυτά· τούτο το πάθημα + δεν θα το επάθαινε ουδέ ο χειρότερος συγγραφεύς· παραδείγματος + χάριν εις τον εξής λόγον, ότι πρέπει να ευνοή ο νέος τον μη ερώντα + μάλλον παρά τον ερώντα, νομίζεις συ ότι ο συγγραφεύς θ' αφήση το + εγκώμιον της φρονιμότητος του μη ερώντος και τον ψόγον της + αφροσύνης του ερώντος, τα οποία κατ' ανάγκην πρέπει ν' αναφέρη, και + θα εύρη άλλα τινά να είπη; αλλά, νομίζω, ότι τα κοινά ταύτα εις τον + λόγον πρέπει να τ' ανεχθώμεν και να τα συγχωρήσωμεν· και τας μεν + τοιαύτας κοινάς εννοίας πρέπει να τας επαινέσωμεν όχι διά την εύρεσιν, + αλλά διά την διατύπωσίν των, τας δε μη κατ' ανάγκην κοινάς εννοίας και + τας δυσευρέτους πρέπει να επαινέσωμεν αποβλέποντες εκτός της + διατυπώσεώς των και εις την εύρεσίν των. + +Φαίδρος + Συμφωνώ εις εκείνο που λέγεις· διότι μου φαίνεται ότι λογικώς έχεις + θέσει το ζήτημα, θα κάμω λοιπόν κ' εγώ έτσι παρομοίως· θα σου + προσδιορίσω την υπόθεσιν, ότι ο ερών νοσεί περισσότερον του μη + ερώντος, περί δε των λοιπών, όταν είπης πλουσιώτερα και + σπουδαιότερα από τα του Λυσίου, τότε ας είναι στημένος εις την + Ολυμπίαν, πλησίον του αφιερώματος των Κυψελίδων, (27) ο ανδριάς σου + κατεσκευασμένος από σφυρηλατημένον χρυσόν. + +Σωκράτης + Λαμβάνεις σπουδαίως το πράγμα, Φαίδρε, διότι με τ' αστεία μου σου + επείραξα τον παίδα τον οποίον αγαπάς και διά τούτο λοιπόν νομίζεις + ότι αληθώς θα επιχειρήσω να είπω άλλο τι ποικιλώτερον, αφ' ό,τι + σοφόν έχει γράψει ο Λυσίας; + +Φαίδρος + Προκειμένου περί τούτου, φίλε μου, εις τας ομοίας με τας ιδικάς μου + προσποιήσεις έφθασες. Πρέπει βεβαίως να ομιλήσης με κάθε τρόπον + όπως μπορείς. Δείξε δε κάποιαν προφύλαξιν ίνα μη ανταποδίδοντες τα + ίσα μεταξύ μας, αναγκαζώμεθα να επαναλαμβάνωμεν τας φορτικάς σκηνάς + των κωμωδιών και μη θέλε να με αναγκάσης να σου λέγω εκείνο το «εάν + εγώ, ω Σωκράτη, τον Σωκράτην δεν γνωρίζω, έχω λησμονήσει και τον + εαυτόν μου» και ότι «επεθύμει μεν να λέγη, αλλ' έκαμνε τον + δύσκολον»· αλλά σκέψου ότι δεν θ' αναχωρήσωμεν απ' εδώ προτού συ + είπης όσα ωμολόγησες ότι κρύπτεις εντός του στήθους σου. Είμεθα δε + μόνοι εις την ερημίαν, ισχυρότερος δε είμ' εγώ και νεώτερος, εξ + όλων δε τούτων άκουσε τι σου λέγω και μη θελήσης καθόλου διά της + βίας μάλλον να λέγης ή με την θέλησίν σου. + +Σωκράτης + Αλλά, καλότυχε Φαίδρε, γελοίος θα φανώ όταν αυτοσχεδιάζω διά τα + ίδια πράγματα με τα οποία ησχολήθη δόκιμος συγγραφεύς. + +Φαίδρος + Μάθε τούτο· να παύσης να καμαρώνης προς εμέ· διότι πλησιάζω να + εκτελέσω εκείνο που είπα, να σε κάμω δηλαδή διά της βίας να λέγης. + +Σωκράτης + Μετριώτερον ομίλει. + +Φαίδρος + Όχι, αλλά και σου το επαναλαμβάνω· ο δε λόγος μου θα είναι όρκος. + Σου ορκίζομαι δηλαδή — εις ποίον όμως; εις ποίον εκ των θεών; ή + θέλεις εις τον πλάτανον αυτόν εδώ; — ότι αληθώς, εάν δεν μου είπης + τον λόγον ενώπιον του πλατάνου τούτου, ουδέποτε εις σε κανένα άλλον + λόγον κανενός συγγραφέως ούτε θα σου αναγνώσω ούτε θα σου + απαγγείλω. + +Σωκράτης + Α, κακόβουλε! πόσον καλά, διά να εκτελέσης τον σκοπόν σου, ανεύρες + την αδυναμίαν ανδρός φίλου των λόγων. + +Φαίδρος + Τι λοιπόν έχεις και στριφογυρίζεις; + +Σωκράτης + Τίποτε πλέον, μετά τον όρκον σου τούτον· διότι πώς θα ηδυνάμην να + υποφέρω την απομάκρυσίν μου από τοιούτον τραπέζι; + +Φαίδρος + Λέγε δα! + +Σωκράτης + Γνωρίζεις λοιπόν τι θα κάμω; + +Φαίδρος + Περί τίνος; + +Σωκράτης + Σκεπασμένος θα λέγω, διά να δυνηθώ όσον το δυνατόν τάχιστα να + διεξέλθω τον λόγον, και να μη κομπιάζω ένεκα της εντροπής όταν θα + βλέπω προς σε. + +Φαίδρος + Λέγε μόνον, τα δε άλλα όπως σου αρέσουν κάμνε. + +Σωκράτης + + &Πρώτος λόγος Σωκράτους& + + Ελάτε λοιπόν, Μούσαι &λίγειαι&, καθώς σας επονομάζουν είτε διά το + καλλίφωνον του άσματός σας, είτε διά την πολλήν αγάπην πού έχει + προς την μουσικήν ο λαός των Λιγύων, βοηθήσατέ με να διεξέλθω τον + λόγον, τον οποίον ο καλός μου εδώ Φαίδρος με αναγκάζει να απαγγέλλω + διά να δειχθή ο φίλος του ο Λυσίας, ο οποίος του εφαίνετο και + πρότερον σοφός, τώρα πλέον ακόμη σοφώτερος. Ήτο λοιπόν κάποιο + παιδί, ή μάλλον μικρός νεανίας, ωραιότατος, ο οποίος είχε πάρα + πολλούς εραστάς, είς δε εξ αυτών ήτο επιτήδειος. Ούτος αν και ηγάπα + τον νέον όχι ολιγώτερον από κάθε άλλον, είχε πείσει αυτόν ότι δεν + τον αγαπά· και κάποτε ζητών την εύνοιάν του προσεπάθει να τον πείση + τούτο ακριβώς, ότι πρέπει να χαρίζεται εις τον μη ερώντα μάλλον + παρά εις τον ερώντα και του εξήγει ως εξής τους λόγους. + + Εις κάθε ζήτημα, παιδί μου, μία αρχή πρέπει να λαμβάνεται ως βάσις + από τους μέλλοντας να σκεφθώσι καλώς, η γνώσις του τι ζητούμεν, + αλλέως κατ' ανάγκην θ' αποτύχωμεν τελείως. Οι δε πολλοί των + ανθρώπων δεν αντιλαμβάνονται ότι δεν γνωρίζουν την ουσίαν των + πραγμάτων· ένεκα λοιπόν της αγνοίας των αυτής την οποίαν δεν + βλέπουν, δεν θέτουν το ζήτημα όπως πρέπει εις την αρχήν της + συσκέψεως και κατόπιν, αφού προχωρήσουν, πάσχουν ό,τι είναι + επόμενον, μη δυνάμενοι να συμφωνήσωσι ούτε μεταξύ των ούτε με τους + άλλους. Εγώ λοιπόν και συ ας μη πάθωμεν ό,τι κατηγορούμεν εις τους + άλλους, αλλ' επειδή ο μεταξύ μας λόγος είναι, εάν πρέπη να + προσχωρήση τις μάλλον εις τον ερώντα ή τον φίλον, ας συμφωνήσωμεν + να θέσωμεν τον ορισμόν του έρωτος, τι ακριβώς είναι αυτός και ποίαν + δύναμιν έχει, και αποβλέποντες εις τας αρχάς αυτάς και περί αυτάς + στρεφόμενοι διά της σκέψεως ας εξετάσωμεν αν ο έρως είναι ωφέλιμος + ή βλαβερός. Γενικώς είναι φανερόν ότι ο έρως είναι κάποια επιθυμία, + αλλά και πάντες γνωρίζομεν ότι και μη αγαπώντες άνθρωποι επιθυμούσι + τα ωραία. Ποία είναι τα γνωρίσματα τα οποία διακρίνουν τον ερώντα + από τον μη ερώντα; Πρέπει λοιπόν να εννοήσωμεν ότι εις έκαστον από + ημάς δύο τινές ιδέαι κυβερνώσαι και διευθύνουσαι τας πράξεις μας + υπάρχουσι, των οποίων τον δρόμον ακολουθούμεν· η μεν μία είναι + έμφυτος επιθυμία των ηδονών, η δε άλλη επίκτητος εκτίμησις ποθούσα + το άριστον. Αύται δε αι ιδέαι άλλοτε μεν ομονοούσιν εντός ημών, + κάποτε δε συμπλέκονται· και άλλοτε μεν η μία, άλλοτε δε η άλλη + νικά. Όταν μεν λοιπόν η λογική εκτίμησις μας οδηγή εις το άριστον + και κατακυριεύη εντελώς την ψυχήν μας, σωφροσύνη καλείται· όταν δε + η παράλογος επιθυμία μας σύρη προς τας ηδονάς και κυριαρχή εντός + μας, λαμβάνει το όνομα της ύβρεως. Η ύβρις έχει πολλά ονόματα διότι + είναι πολυμερής και πολύμορφος· και εκ τούτων των μορφών της + ύβρεως, εάν καμμία τύχη να υπερισχύση είς τινα άνθρωπον, δίδει το + όνομά της, το οποίον δεν είναι ούτε καλόν ούτε τιμητικόν εις τον + έχοντα το πάθος της. Δηλαδή όταν μεν η επιθυμία του φαγητού + υπερισχύη της λογικής εκτιμήσεως του αρίστου και των άλλων + επιθυμιών καλείται γαστριμαργία και εις τον έχοντα αυτήν δίδει το + ίδιον όνομα του γαστριμάργου· όταν δε πάλιν η επιθυμία εξασκή + τυραννίαν διά της μέθης και εις αυτήν σύρη τον κατεχόμενον υπό του + πάθους, είναι φανερόν το επώνυμον το οποίον θα λάβη αυτός· και τα + άλλα λοιπόν ονόματα τα αδελφά προς τα λεχθέντα και τα δεικνύοντα + ομογενείς επιθυμίας είναι φανερόν ότι εδόθησαν προσηκόντως από την + εκάστοτε κυριαρχούσαν. Σχεδόν δύνασαι πλέον να μαντεύσης ποίαν + επιθυμίαν θέλων να παραστήσω σου είπα τα προηγούμενα, εν τούτοις θα + σου εξηγηθώ σαφέστερον· η επιθυμία δηλαδή η παράλογος, η οποία + υπερίσχυσε της εκτιμήσεως της τεινούσης προς το ορθόν και η οποία + ετράπη προς απόλαυσιν του κάλλους, ετράπη δρόμον νικηφόρον, επειδή + δε εξ άλλου αι συγγενείς προς αυτήν επιθυμίαι την εδυνάμωσαν + ισχυρώς προς απόλαυσιν μόνον του σωματικού κάλλους, η επιθυμία αύτη + εκ της ρώμης της αυτής το όνομα λαβούσα εκλήθη έρως (28). + + Αλλά, φίλε μου Φαίδρε, φαίνομαι κάπως εις σε ότι, καθώς υποθέτω, + έχω καταληφθή από θείον πάθος; + +Φαίδρος + Πραγματικώς, Σωκράτη, κάποια ασυνήθης ευγλωττία σε κατέλαβε. + +Σωκράτης + Σιώπα λοιπόν και άκουέ με· διότι τω όντι θείος ο τόπος ούτος + φαίνεται· ώστε να μη θαυμάσης εάν πολλάκις, καθόσον προχωρεί ο + λόγος, καταληφθώ από εξαιρετικόν οίστρον· διότι αυτήν την στιγμήν + οι λόγοι μου δεν διαφέρουν των ποιητικών διθυράμβων. + +Φαίδρος + Αληθέστατα λέγεις. + +Σωκράτης + Τούτων όμως συ είσαι αίτιος· αλλά τα λοιπά άκουε, διότι ίσως + κατόπιν με αφήσει η έμπνευσις. Περί τούτου μεν λοιπόν θα φροντίση ο + θεός, ημείς δ' ας επανέλθωμεν εις τον παίδα. — Έτσι, καλέ μου φίλε. + + Έχομεν είπει λοιπόν και καθορίσει το αντικείμενον περί του οποίου + έπρεπε να σκεφθώμεν, αναφερόμενοι δε εις αυτό ας λέγωμεν τα λοιπά, + δηλαδή ποία ωφέλεια ή βλάβη πιθανώς θα συμβή εις τον χαριζόμενον + από τον ερώντα ή από τον μη ερώντα. + + Εις μεν λοιπόν τον τυραννούμενον υπό της επιθυμίας του έρωτος και + εις τον δούλον της ηδονής κατ' ανάγκην ο αγαπώμενος πρέπει να + παρέχη υψίστην ηδονήν· διότι εις τον νοσούντα είναι γλυκύ παν το μη + παρέχον προσκόμματα, εχθρικόν δε παν το υπέρτερον και το ίσης + ισχύος· ούτε λοιπόν ανώτερόν του, ούτε ίσον του ο ερών εκουσίως θ' + ανεχθή τον αγαπώμενον, αλλ' επιδιώκει πάντοτε να τον κάμη + μικρότερον και πλέον ταπεινόν· είναι δε κατώτερος από τον σοφόν ο + αμαθής, ο δειλός από τον ανδρείον, από τον ρήτορα ο αδυνατών να + εκφρασθή, από τον έξυπνον ο βραδύνους· τόσα πολλά κακά και ακόμη + προσβλητικώτερα, όταν βλέπη ο εραστής ότι γεννώνται ή ενυπάρχουν εκ + φύσεως εις τον αγαπώμενον, είναι φυσικόν να χαίρη κατά διάνοιαν διά + τα μεν εξ αυτών, να παρασκευάζη δε άλλα, παρά να στερηθή την + εφήμερον ηδονήν του. Ένεκα της ανάγκης ταύτης ακριβώς είναι + φθονερός και εμποδίζει τον αγαπώμενον από πολλάς άλλας και από τας + ωφελίμους συναναστροφάς, και γίνεται αίτιος μεγάλης βλάβης όταν τον + απομακρύνη από τας σχέσεις αι οποίαι θα επέδρων εις τον ανθρωπισμόν + του, μεγίστης δε όταν τον απομακρύνη από τας σχέσεις αι οποίαι θα + τον καθίστων φρονιμώτατον, τούτο δε το κατορθώνει η θεία φιλοσοφία, + από την σχέσιν της οποίας κατ' ανάγκην ο ερών εμποδίζει μακρόθεν + τον αγαπώμενον, επειδή φοβείται μήπως καταφρονηθή υπ' αυτού. Και + προσπαθεί με κάθε τρόπον όπως, αφ' ού κρατήση εις αμάθειαν τον + αγαπώμενον και του στρέψη όλην την προσοχήν εις τον εραστήν, + κατορθώση να τον κάμη λίαν μεν ευχάριστον εις τούτον, βλαβερώτατον + δε εις τον ίδιον τον εαυτόν του. + + Ως προς τας σκέψεις λοιπόν ανήρ ο οποίος έχει έρωτα δεν είναι + δυνατόν με κανένα τρόπον να φανή ωφέλιμος επίτροπος και φίλος εις + νέον. + + Ας εξετάσωμεν κατόπιν οποίας έξεις προσδίδει και πώς θεραπεύει το + σώμα, του οποίου εγένετο κύριος, ο ερών, ο οποίος είναι + ηναγκασμένος να επιδιώκη το ηδύ αντί του αγαθού. Θα ίδωμεν αυτόν να + επιζητή μαλθακόν τινα και όχι εύρωστον νέον μέσα εις τον ήλιον + ανοικτά, αλλά κάτω από πλατείαν σκιάν, ο οποίος να είναι άπειρος + κόπων ανδροπρεπών και ιδρώτων εκ σωματικών ασκήσεων, έμπειρος δε + βίου απαλού και αναρμόστου εις άνδρα, ο οποίος να κοσμήται με ξένα + χρώματα και στολίσματα, επειδή του λείπουν τα ιδικά του, ο οποίος + ν' ασχολήται με όλας εκείνας τας ασχημίας τας ακολουθούσας τ' + ανωτέρω, αι οποίαι είναι γνωσταί και δεν αξίζει να εκτεινώμεθα με + αυτάς, αλλ' αφού τας συνοψίσωμεν εις άλλας παρατηρήσεις να + προβώμεν· το τοιούτον δηλαδή σώμα και εις τον πόλεμον και εις τας + άλλας επικινδύνους ανάγκας του βίου οι μεν εχθροί το βλέπουν χωρίς + φόβον [περιφρονούντες], οι δε φίλοι και αυτοί οι ερασταί μετά φόβου + [αγωνιώντες μήπως πάθη]. Αλλά ταύτας τας παρατηρήσεις ας αφήσωμεν + διότι είναι φανεραί, και ας είπωμεν περί του εξής, ποίαν ωφέλειαν ή + βλάβην θα παράσχη η του ερώντος σχέσις και επιρροή [όχι περί του + σώματος και της ψυχής αλλά] προκειμένου περί των κτημάτων του + αγαπωμένου. Είναι φανερόν δα τούτο τουλάχιστον εις τον καθένα και + ιδίως εις τον ερώντα, ότι ούτος θα ηύχετο ν' απορφανισθή εντελώς ο + αγαπώμενος από τα πολυτιμότατα και αγαπητότατα και ιερώτατα κτήματά + του· διότι θα εδέχετο να στερηθή ο αγαπώμενος και τον πατέρα του + και την μητέρα του και τους συγγενείς και φίλους, επειδή υποθέτει + αυτούς επικριτάς και εμποδιστάς της γλυκυτάτης προς αυτόν σχέσεως. + Αλλ' εξ άλλου και περιουσίαν χρηματικήν ή άλλην τινά, εάν είχε ο + αγαπώμενος, θα νομίση ότι δεν του είναι ευκολοκατάκτητος ή, εάν + κατακτηθή, δεν θα τον μεταχειρίζεται ευκόλως· διά τούτο, κατ' + ανάγκην αναπόδραστον, ο εραστής φθονεί τον αγαπώμενον εάν είναι + πλούσιος, χαίρει δε όταν η περιουσία αυτού χαθή. Προσέτι ο εραστής + θα ηύχετο να μείνη ο αγαπώμενος άγαμος, άπαις, ανέστιος, επειδή + επιθυμεί να παρατείνη όσον το δυνατόν περισσότερον χρόνον την ιδίαν + του γλυκείαν απόλαυσιν. + + Υπάρχουσι μεν λοιπόν και άλλα κακά, αλλά θεός τις εις τα + περισσότερα από αυτά ανέμιξε κάποιαν προσωρινήν ηδονήν, + παραδείγματος χάριν εις τον κόλακα, όστις είναι δεινόν θηρίον και + βλάβη μεγάλη, η φύσις ανέμιξε κάποιαν ευχαρίστησιν λεπτήν, και την + σχέσιν προς εταίραν ως βλαβεράν θα έψεγέ τις, και άλλα πολλά εκ των + παρομοίων συνδέσμων προς υπάρξεις και συνηθειών, τα οποία καθ' + ημέραν τουλάχιστον τέρπουσιν ημάς· αλλ' όμως ο εραστής εκτός της + βλάβης προξενεί και υπερβολικήν αηδίαν ένεκα της καθημερινής + συναναστροφής· διότι κατά την παλαιάν παροιμίαν ο της αυτής ηλικίας + τέρπει τον συνομήλικά του· επειδή ως νομίζω η του χρόνου ισότης + ένεκα της ομοιότητος φέρουσα εις ίσας ηδονάς παρέχει φιλίαν· αλλ' + όμως και αι παρόμοιαι σχέσεις φέρουσι κόρον· εις πάσαν σχέσιν όλων + των πραγμάτων το κατ' ανάγκην πάλιν γιγνόμενον λέγεται ότι είναι + βαρύ πράγμα· το οποίον βεβαίως έχει προ πάντων ο εραστής προς τον + αγαπώμενον εκτός της ανομοιότητος της ηλικίας. Διότι όταν έχη + σχέσιν ο πρεσβύτερος με νεώτερον, ούτε την ημέραν ούτε την νύκτα + εκουσίως τον αποχωρίζεται, αλλά φέρεται υπό του πάθους και υπό + τινος μανιακής εμπνεύσεως, η οποία παρέχει ολοέν εις αυτόν ηδονάς + με το να βλέπη, ν' ακούη, να εγγίζη και πάσαν αίσθησιν να + αισθάνεται του αγαπωμένου, ώστε καταλλήλως πάντοτε τον υπηρετεί διά + της ηδονής· εις δε τον αγαπώμενον ποίαν παρηγορίαν ή ποίας ηδονάς + θα παράσχη, όταν επί ίσον χρόνον συζή μετ' αυτού, ώστε να μη τον + φέρη εις το τελευταίον σημείον της αηδίας; όταν βλέπη ο αγαπώμενος + την όψιν εκείνου πρεσβυτέραν και μαραμένην εκ της ηλικίας, την + οποίαν συνοδεύουν και αι άλλαι αδυναμίαι αηδείς και να τας ακούη + τις λεγομένας, και όταν είναι ηναγκασμένος από ανάγκην πάντοτε + προσκειμένην να τον υπομένη, και όταν ο αγαπώμενος επιτηρήται εις + πάσαν πράξιν του και εις τας σχέσεις προς όλους από καχύποπτον + ζηλοτυπίαν, και όταν ακούη [από το στόμα του ερώντος] παρακαίρους + και υπερβολικούς επαίνους, ομοίως και ψόγους ανυποφόρους καθ' ην + στιγμήν είναι εις τα σωστά του, εν ώ, καθ' ην στιγμήν είναι + ζαλισμένος από μέθην, μεταχειρίζεται εκτός των πράξεων, αι οποίαι + δεν είναι ανεκταί ένεκα του αίσχους, αυθάδειαν φορτικήν από αηδίαν + και αδιάντροπον. + + Και εν όσω μεν ο ερών κατέχεται υπό του πάθους του είναι και + βλαβερός και αηδής, όταν δε εις τον έπειτα χρόνον παύση να αγαπά, + γίνεται άπιστος εις εκείνον, τον οποίον μόλις συνεκράτει με πολλάς + υποσχέσεις και πολλούς όρκους και παρακλήσεις, ώστε να υποφέρη την + οχληράν και επίπονον σχέσιν του τότε, ένεκα της ελπίδος αγαθών εις + το μέλλον. Καθ' ον χρόνον λοιπόν πρέπει να εκπληρώση ο ερών τας + υποσχέσεις του αλλάζει κύριον του εαυτού του και προστάτην, αντί + του έρωτος και της μανίας δέχεται τον νουν και την σωφροσύνην και + με το να μεταβληθή λησμονεί τον αγαπώμενον. Και ο μεν αγαπώμενος + ζητεί ανταπόδοσιν διά τας άλλοτε ευνοίας, τας οποίας του παρέσχε + υπενθυμίζων τα πραχθέντα και τα λεχθέντα, ωσάν να ομιλή προς τον + ίδιον άνθρωπον· ο δε ερών εξ εντροπής ούτε να είπη τολμά ότι + μετεβλήθη ούτε δύναται να εκπληρώση τους όρκους και τας υποσχέσεις, + τας οποίας έδωκε, διατελών υπό την προηγουμένην ανόητον κυριαρχίαν + του πάθους, διότι τώρα συνήλθε και εσωφρόνησε, ώστε να μη πράττη τα + ίδια με τα προηγούμενα και να μη γίνη πάλιν όμοιος ή ο ίδιος με τον + παλαιόν άνθρωπον. + + Ένεκα τούτων λοιπόν γίνεται φυγάς και ο πριν εραστής, κατ' ανάγκην + εγκαταλείψας αυτόν, με την πτώσιν του οστράκου από το άλλο μέρος, + (29) τρέπεται εις φυγήν μεταβληθείς [εν ώ πρότερον ήτο διώκτης]· ο + δε αγαπώμενος αναγκάζεται να τον καταδιώκη αγανακτών και + επικαλούμενος τους θεούς, επειδή δεν εγνώριζεν εξ αρχής την πάσαν + αλήθειαν, ότι δηλαδή δεν έπρεπε ποτέ να χαρίζεται εις ερώντα και + ανόητον ένεκα της ανάγκης του πάθους, αλλά πολύ περισσότερον εις + τον μη ερώντα και νουν έχοντα· διότι εάν δεν έκαμνε τούτο [να + χαρισθή εις μη ερώντα], κατ' ανάγκην θα παρέδιδε τον εαυτόν του εις + άνθρωπον άπιστον, ιδιότροπον, φθονερόν, αηδή, βλαβερόν μεν εις την + περιουσίαν του, βλαβερόν δε εις την υγείαν του, προ πάντων δε πολύ + βλαβερόν εις την ανάπτυξιν της ψυχής του, της οποίας αληθώς ούτε + μεταξύ των ανθρώπων, ούτε μεταξύ των θεών υπάρχει ούτε θα υπάρξη + ποτέ πολυτιμότερον πράγμα. Αυτάς τας αληθείας πρέπει, παιδί μου, να + κατανοής, και να μάθης ότι η φιλία του εραστού δεν προέρχεται από + ευεργετικήν στοργήν, αλλ' ότι γεννάται ως όρεξις φαγητού χάριν + κορεσμού, καθώς οι λύκοι το αρνάκι αγαπούν, έτσι κ' οι ερασταί + αγαπούν το παιδί (30). + + Τούτο είν' εκείνο πού σου έλεγα, Φαίδρε, ότι δεν θ' ακούσης τίποτε + περισσότερον από εμέ, αλλ' ο λόγος μου ας τελειώση για σένα πλέον. + +Φαίδρος + Αλλ' εγώ επίστευον ότι ευρίσκεσαι εις το μέσον του λόγου, και ότι + θα έλεγες τα ίσα και περί του μη ερώντος, ότι πρέπει εις εκείνον να + χαρίζεται μάλλον ο παις, απαριθμών εξ άλλου τας ωφελείας τας οποίας + παρουσιάζει η σχέσις του· εις αυτό λοιπόν το σημείον, Σωκράτη, + διατί εσταμάτησες; + +Σωκράτης + Δεν ησθάνθης, καλότυχε, ότι δεν μεταχειρίζομαι ήδη εις την ομιλίαν + μου τον τόνον του διθυράμβου, αλλ' ότι εκφράζομαι ως ποιητής πλέον + ηρωικών στίχων, και ταύτα εν ώ ευρισκόμην εις την ανάγκην να ψέγω; + Αλλ' εάν τώρα αρχίσω να επαινώ τον άλλον εις ποίον σημείον + εμπνεύσεως νομίζεις ότι θα φθάσω; Άραγε εννοείς ότι από τας Νύμφας, + εις την επιρροήν των οποίων επίτηδες μ' εξώθησες, θα εμπλησθώ με + θείαν έμπνευσιν; Σου λέγω λοιπόν με ένα λόγον, ότι όσαι λοιδορίαι + εις τον ερώντα απεδόθησαν αρμόζει αι αντίθετοι τούτων αρεταί ν' + αποδοθώσιν εις τον άλλον όστις δεν αγαπά. Και τις ανάγκη να + μακρολογώμεν; και περί των δύο αρκετά έχομεν είπει· και έτσι λοιπόν + ο λόγος, αφού είναι πρέπον να λάβη τέλος, τούτο θα πάθη· κ' εγώ τον + ποταμόν τούτον θα διαβώ και θα φύγω, πριν αναγκασθώ από σε να σου + κάμω καμμίαν άλλην μεγαλυτέραν χάριν. + +Φαίδρος + Μη φύγης ακόμη, Σωκράτη, προτού περάση τουλάχιστον το καύμα του + ηλίου· ή δεν βλέπεις ότι ήδη πλησιάζει μεσημέρι, ότε η ημέρα + σταματά; Αλλ' ας μείνωμεν και αφ' ου συνομιλήσωμεν περί των ανωτέρω + θεμάτων, ταχέως αναχωρούμεν μόλις δροσίση. + +Σωκράτης + Θείος είσαι διά λόγους, Φαίδρε, κ' εντελώς σε θαυμάζω· διότι, ως + νομίζω, κανείς από τους γεννηθέντας επί των ημερών της ζωής σου δεν + έχει κάμει ως συ να παραχθώσι περισσότεροι λόγοι, είτε με το να + τους λέγης ο ίδιος, είτε με το ν' αναγκάζης με κάθε τρόπον τους + άλλους να λέγωσι. Εξαιρώ μόνον τον Σιμμίαν τον Θηβαίον· (31) αλλά + τους άλλους πάρα πολύ τους υπερτερείς· και τώρα πάλιν μου φαίνεται + ότι θα μου γίνης αιτία να είπω κανένα λόγον. + +Φαίδρος + Μου φαίνεσαι τουλάχιστον ότι κηρύττεις πόλεμον· αλλ' ας ίδωμεν περί + τίνος πρόκειται; + +Σωκράτης + Μόλις έμελλον, καλέ μου, να περάσω τον ποταμόν, ησθάνθην το + δαιμόνιον, το σημείον το οποίον γίνεται συνήθως εντός μου και το + οποίον πάντοτε με συγκρατεί, να μη κάμνω ό,τι σκοπεύω, (32) και + φωνήν ενόμισα ότι ήκουσα από τούτο εδώ το μέρος, η οποία δεν με + άφηνε ν' αναχωρήσω προτού εξαγνισθώ ωσάν να ημάρτησα κατά τι εις το + θείον. Είμαι λοιπόν μάντις, αν και όχι σπουδαίος, αλλά καθώς οι + γνωρίζοντες ολίγα γράμματα προς χρήσιν των, έτσι κ' εγώ αρκούμαι να + χρησιμοποιώ την μαντικήν μου εις τον εαυτόν μου μόνον· καθαρά + λοιπόν εννοώ το αμάρτημά μου. Διότι ακριβώς μου φαίνεται, φίλε μου, + ότι η ψυχή έχει κάποιαν δύναμιν μαντικήν διότι και, όταν προ μικρού + σου έλεγον τον λόγον, με συνετάραξε κάπως και υπώπτευον μήπως, όπως + λέγει ο Ίβυκος, (33) αμαρτήσω κατά τι εις τους θεούς με εκείνο όπερ + θα μου δώση τιμήν από τους ανθρώπους· τώρα δε αισθάνομαι το + αμάρτημά μου. + +Φαίδρος + Λέγε το λοιπόν ποίον είναι; + +Σωκράτης + Τρομερόν, Φαίδρε, τρομερόν λόγον έφερες, και ο ίδιος με ηνάγκασες + να είπω. + +Φαίδρος + Τι λοιπόν; + +Σωκράτης + Λόγον ανόητον και κάπως ασεβή· γνωρίζεις άλλον πλέον αξιοκατάκριτον + τούτου; + +Φαίδρος + Κανένα άλλον, εάν συ βεβαίως λέγης αληθινά πράγματα. + +Σωκράτης + Τι λοιπόν; Τον έρωτα δεν τον θεωρείς υιόν της Αφροδίτης, και ένα εκ + των θεών; + +Φαίδρος + Τον λέγουν βεβαίως. + +Σωκράτης + Αλλά δεν ελήφθη ως τοιούτος ούτε υπό του Λυσίου, ούτε υπό του + ιδικού σου λόγου, ο οποίος ελέχθη διά του ιδικού μου στόματος που + το κατεφαρμάκευσες συ. Εάν δε είναι, καθώς και είναι, ο Έρως θεός ή + θείον τι ον, δεν πρέπει καθόλου να ληφθή ως κακός· εν ώ οι δύο + λόγοι, οίτινες τώρα ακριβώς ελέχθησαν περί αυτού, ως τοιούτον τον + εθεώρησαν. Και κατά τούτο λοιπόν οι δύο λόγοι περιέχουν αμαρτίαν ως + προς τον Έρωτα, και προσέτι η ανοησία αυτών είναι πάρα πολύ αστεία + διότι, εν ώ δεν λέγουν τίποτε υγιές και αληθές, υπερηφανεύονται ότι + περιέχουν κάποιαν σοβαράν αξίαν, εάν εξαπατήσωσι μερικούς μικρούς + ανθρώπους και προκαλέσωσι τον θαυμασμόν των. Είναι λοιπόν ανάγκη, + φίλε μου, να υποστώ κάθαρσιν· υπάρχει δε εις τους αμαρτάνοντας εις + την θεολογίαν παλαιός καθαρμός τον οποίον ο Όμηρος μεν δεν εγνώριζε + (34), αλλά μόνον ο Στησίχορος. Διότι όταν εστερήθη του φωτός των + ομμάτων του, επειδή κατηγόρησε την Ελένην, δεν παρεγνώρισε, καθώς ο + Όμηρος, αλλ' ως αληθινός λυρικός ποιητής ενόησε την αιτίαν, και + κάμνει ευθύς τους στίχους· + + Δεν είν' αληθινή η φήμη αυτή. + Εσύ δεν μπήκες 'ςτά καλλίζυγα καράβια, + Κι' ούτ' έφτασες 'ςτά Πέργαμα της Τροίας (35). + + και αφού έκαμε πλέον όλην την ονομαζομένην παλινωδίαν αμέσως είδε + το φως του. Εγώ λοιπόν και εις αυτό τούτο ακριβώς θα φανώ σοφώτερος + και των δύο ποιητών εκείνων· διότι πριν να πάθω, ένεκα της + κατηγορίας που έκαμα εις τον έρωτα, θα προσπαθήσω να του αποδώσω + την παλινωδίαν, αλλά τώρα με γυμνήν την κεφαλήν και όχι καθώς τότε + ότε την είχον σκεπάσει ένεκα της εντροπής [την οποίαν ησθανόμην + λέγων]. + +Φαίδρος + Από αυτά που μου είπες, Σωκράτη, δεν είναι δυνατόν να υπάρχουν άλλα + πλέον ευχάριστα εις εμέ. + +Σωκράτης + Πρέπει να ηξεύρης, καλέ μου Φαίδρε, ότι με αναίδειαν έχουσι λεχθή + και οι δύο λόγοι και ο ιδικός μου και ο εκ του βιβλίου. Διότι, εάν + κανείς ευγενής και ημέρου χαρακτήρος αγαπών ή έχων αγαπήσει ποτέ + άνθρωπον όμοιόν του μας ακούση να λέγωμεν ότι οι ερασταί + συλλαμβάνουσι μεγάλας έχθρας διά μικράς αιτίας και ότι φθονούσι και + βλάπτουσι τους αγαπωμένους, πως δεν ήθελε φαντασθή ότι ακούει + ανθρώπους ανατεθραμμένους μεταξύ των ναυτών, οι οποίοι δεν έχουν + ιδεί κανένα έρωτα ελευθέριον και έντιμον; πώς δε δεν ήθελε + διαφωνήσει πολύ με ημάς δι' όσους ψόγους επιρρίπτομεν εις τον + Έρωτα; + +Φαίδρος + Ηδύνατο να το είπη, μα τον Δία, Σωκράτη. + +Σωκράτης + Τούτον λοιπόν εγώ τουλάχιστον εντρεπόμενος [τον Δία], και αυτόν τον + έρωτα φοβούμενος, επιθυμώ να ξεπλύνω διά ποσίμου λόγου τον κάπως + αλμυρόν λόγον τον οποίον ηκούσαμεν· συμβουλεύω δε και τον Λυσίαν + όσον το δυνατόν τάχιστα να γράψη ότι πρέπει ο αγαπώμενος, εάν τα + άλλα είναι ίσα και όμοια, να ευνοή μάλλον τον εραστήν και όχι τον + μη ερώντα. + +Φαίδρος + Να είσαι πεπεισμένος ότι έτσι θα γίνη τούτο· διότι εάν συ μου + επαινέσης τον ερώντα, ανάγκη πάσα να βιασθή εξ άλλου μέρους ο + Λυσίας από εμέ να γράψη λόγον περί του ιδίου θέματος. + +Σωκράτης + Τούτο μεν πιστεύω να το κάμης ενόσω θα είσαι εκείνος που είσαι. + +Φαίδρος + Λέγε λοιπόν μ' εμπιστοσύνην. + +Σωκράτης + Πού μου είναι λοιπόν το παιδί εις το οποίον απηυθυνόμην; διά να + ακούση και τούτο [το νέον], και διά να μη προφθάση, αν δεν μ' + ακούση, να χαρισθή εις τον μη ερώντα. + +Φαίδρος + Το παιδί είναι πολύ πλησίον σου και θα παρευρίσκεται πάντοτε ενόσω + συ το θέλεις. + +Σωκράτης + + &Δεύτερος λόγος Σωκράτους.& + + Τοιουτοτρόπως λοιπόν, ωραίο παιδί, ν' αντιληφθής το πράγμα, ότι ο + πρώτος λόγος ήτο του Φαίδρου του υιού του Πυθοκλέους εκ του δήμου + Μυρρινούντος· (36) αυτός δε τον οποίον θα σου είπω είναι του + Στησιχόρου, του υιού του Ευφήμου του καταγομένου εκ της πόλεως + Ιμέρας (37). Πρέπει δε ως εξής να λεχθή εις την αρχήν, ότι δεν + είναι αληθές το λεγόμενον ότι θα έπρεπε κανείς να χαρίζεται, εν ώ + είναι παρών ο ερών, εις τον μη ερώντα, διότι ακριβώς ο μεν πρώτος + κατέχεται υπό μανίας, ο δε δεύτερος ευρίσκεται εις σώφρονα + κατάστασιν. Διότι καλώς θα ελέγετο τούτο, εάν απεδεικνύετο ότι η + μανία είναι εν γένει, κακόν τι, εν ώ τώρα βλέπομεν ότι τα μέγιστα + των αγαθών γίνονται εις ημάς διά της μανίας, η οποία όμως διά θείας + χορηγίας μας δίδεται. + + Διότι ακριβώς και η προφήτις των Δελφών η Πυθία και αι ιέρειαι της + Δωδώνης, όταν μεν κατείχοντο υπό μανίας πολλάς και καλάς υπηρεσίας + εις τον ιδιωτικόν και εις τον δημόσιον βίον των Ελλήνων προσέφερον, + εν ώ όταν εσωφρόνουν ολίγον ή ουδόλως ωφέλησαν· και θα + εμακρολογούμεν εάν μνημονεύσωμεν τα γνωστά εις όλους περί της + Σιβύλλης και των άλλων, όσοι με θεόπνευστον μαντικήν δύναμιν πολλά + εις πολλούς προλέγοντες περί του μέλλοντος διεφώτισαν· αξιοσημείωτον + δε απόδειξιν θα επικαλεσθώμεν την εξής, ότι και οι παλαιοί οι + οποίοι έθετον ονόματα εις τα πράγματα δεν εθεώρουν εντροπήν ούτε + ατιμίαν την μανίαν· διότι δεν θα εκάλουν μανικήν, αποδίδοντες εν + συνδυασμώ το ίδιον τούτο όνομα εις την αρίστην τέχνην διά της + οποίας κρίνεται το μέλλον· αλλ' επειδή εσκέφθησαν ότι είναι καλόν + τι η μανία, όταν προέρχεται εκ μέρους του θεού, έθεσαν τοιούτον + όνομα εις την τέχνην την οποίαν οι σημερινοί δι' ακαλαισθήτου + παρεμβολής του ταυ την απεκάλεσαν μαντικήν· τουναντίον η ανίχνευσις + του μέλλοντος, η όποια γίγνεται δι' ανθρώπων ουχί εμπνευσμένων αλλά + φρονίμων, διά της παρατηρήσεως της πτήσεως των πτηνών και άλλων + σημείων, επωνομάσθη οιονοϊστική, επειδή με την βοήθειαν του λογικού + πορίζονται δι' ανθρωπίνης εικασίας (οιήσεως) γνώσιν (νουν) και έρευναν + (ιστορίαν)· ταύτην οι νεώτεροι οιωνιστικήν διά του ω χάριν εμφάσεως + καλούσιν. + + Όσον λοιπόν τελειωτέρα και πολυτιμοτέρα τέχνη είναι η μαντική της + οιωνιστικής και ως προς το όνομα και ως προς το έργον, τόσον οι + παλαιοί φέρουσι μαρτυρίας ότι είναι ευγενεστέρα η εκ θεού + εμβαλλομένη μανία από την ανθρωπίνην σωφροσύνην. Αλλ' εξ άλλου και + όταν οικογένειαί τινες διά τιμωρίαν παλαιών αμαρτημάτων + κατελήφθησαν από νόσους και δυστυχήματα μέγιστα, η μανία γεννηθείσα + εις μερικούς επροφήτευσε τα φάρμακα διά των οποίων θ' απηλάσσοντο, + καταφυγούσα εις προσευχάς προς τους θεούς κ' εξιλεωτικάς λατρείας· + εκ τούτου λοιπόν διά καθαρμών και δι' άλλων εξαγνιστικών τελετών η + μανία εθεράπευσε τον κατεχόμενον υπ' αυτής και κατά το παρόν και + διά το μέλλον επιτυχούσα λύσιν των παρόντων κακών εις τον υπ' ορθής + μανίας καταληφθέντα και εμπνευσθέντα. Τρίτη δε είναι η από των + Μουσών προερχομένη έμπνευσις και μανία, η οποία καταλαβούσα αγνήν + και παρθενικήν ψυχήν την εξεγείρει και την εκβακχεύει εις το να + εξυμνή δι' ωδών και δι' άλλων ειδών ποιητικών τα άπειρα κατορθώματα + των παλαιών ηρώων διά των οποίων παιδεύει τους μεταγενεστέρους· + εκείνος δε ο οποίος άνευ της μανίας των Μουσών θα κρούση τας + ποιητικάς θύρας, επειδή έχει πεποίθησιν ότι διά της τέχνης του + μόνον θα γίνη ποιητής, συνήθως επισκιάζεται, μη επιτυχών του σκοπού + του, και αυτός και η περιεσκεμμένη ποίησίς του από την ποίησιν των + εμπνεομένων υπό της μανίας αυτής των Μουσών. + + Τόσον πολλά είναι και ακόμη περισσότερα τα καλά αποτελέσματα, τα + οποία δύναμαι να είπω διά την μανίαν που προέρχεται από τους θεούς. + + Ώστε αυτό τούτο ακριβώς ας μη φοβώμεθα, ουδ' ας μη θορυβή δειλός + τις λόγος ισχυριζόμενος ότι πρέπει να προτιμώμεν τον σώφρονα φίλον + αντί του εμπνεομένου υπό του θείου· αλλ' εκτός των ανωτέρω και το + εξής ας μας αποδείξη, διά να έλθη νικητής ο λόγος ούτος, ότι ο έρως + δεν στέλλεται από τους θεούς διά το καλόν του ερώντος και του + αγαπωμένου. + + Αλλ' ημείς πρέπει ν' αποδείξωμεν το εναντίον, ότι προς μεγίστην + ευτυχίαν αυτών δίδεται παρά των θεών η τοιαύτη μανία· η δε + απόδειξις ακριβώς τούτου Θα είναι εις μεν τους δεινούς εις + σοφίσματα απίστευτος, εις δε τους αληθείς σοφούς πιστευτή· πρέπει + λοιπόν πρώτον διά να νοήσωμεν την αλήθειαν, να εξετάσωμεν την φύσιν + της θείας και ανθρωπίνης ψυχής διά της παρατηρήσεως των παθήσεων + και των ενεργειών αυτής· αρχή δε της αποδείξεως είναι η εξής. + + Πάσα ψυχή είναι αθάνατος· διότι είναι αθάνατον το αιωνίως + κινούμενον ον· το δε ον το οποίον κινεί άλλο τι και υπ' άλλου + κινείται, όταν παύση να έχη κίνησιν, παύει να ζη. Μόνον λοιπόν το + υπό του εαυτού του κινούμενον ον, επειδή δεν εγκαταλείπει τον + εαυτόν του δεν παύει ποτέ να κινήται, αλλά τούτο είναι πηγή και + αρχή κινήσεως εις τα άλλα όσα κινούνται. Η αρχή δε είναι τι πράγμα + αγέννητον. Διότι κατ' ανάγκην εκ της αρχής πρέπει να γεννηθή παν το + γιγνόμενον, η δε αρχή να μη γεννηθή εξ ουδενός· διότι εάν έκ τινος + η αρχή παρήγετο, δεν θα ηδύνατο να είναι αρχή· επειδή δε η αρχή + είναι αγέννητόν τι, κατ' ανάγκην θα είναι και άφθαρτον. Διότι αν + ακριβώς η αρχή [φθαρείσα] απολεσθή, ούτε αυτή ποτέ έκ τινος άλλου + θα γίνη, ούτε άλλο τι εξ εκείνης, αφ' ου είναι ανάγκη εξ εκείνης + πάντα να παραχθώσιν. Όθεν λοιπόν η αρχή μεν της κινήσεως είναι το + αυτοκίνητον ον τούτο δε ούτε ν' απολεσθή ούτε να γεννηθή είναι + δυνατόν, αλλέως όλος ο ουρανός και όλα τα γεννηθέντα όντα + συμπαρασυρθέντα εις πτώσιν θα σταθώσι, και ποτέ πλέον δεν θα έχωσιν + αρχήν από την οποίαν να κινηθώσιν εκ νέου. Αφ' ού λοιπόν + απεδείξαμεν ότι το αυτοκίνητον είναι αθάνατον, της ψυχής ουσία και + ο ορισμός δεν θα διστάση τις να ομολογήση ότι είναι αυτή αύτη η + δύναμις [να κινήται αφ' εαυτής]. + + Διότι παν σώμα, εις το οποίον η κίνησις προέρχεται από άλλο κ' έξω + αυτού ευρισκόμενον, είναι άψυχον, έμψυχον δε είναι το έχον την + κίνησιν μέσ' από τον εαυτόν του, και τοιαύτη είναι η φύσις της + ψυχής. Εάν λοιπόν τούτο αληθεύη και εάν το αυτοκίνητον ον δεν είναι + άλλο ή ψυχή, κατ' ανάγκην η ψυχή θα είναι αγέννητόν τι και + αθάνατον. + + Αρκετά μεν λοιπόν είπομεν περί της αθανασίας της ψυχής· τώρα πρέπει + ν' ασχοληθώμεν περί της ουσίας αυτής· διά να εξηγήσωμεν τι πράγμα + είναι αύτη έχομεν πάντοτε ανάγκην εντελώς θείας επιστήμης και + μακράς διηγήσεως, τουναντίον δε ανθρωπίνης επιστήμης και μικροτέρας + διηγήσεως, εάν παραβάλωμεν αυτήν με άλλο τι παρόμοιον· κατά τούτον + λοιπόν τον τρόπον ας λέγωμεν, ότι ομοιάζει ακριβώς η ψυχή με + δύναμιν σύμφυτον αποτελουμένην από ζεύγος πτερωτών ίππων και από + ηνίοχον. Αλλ' οι μεν ίπποι και οι ηνίοχοι όλοι των θείων όντων και + οι ίδιοι είναι αγαθοί και ευγενούς καταγωγής, των δε άλλων εμψύχων + είναι μικτοί [αγαθοί και κακοί κατά την φύσιν]· και πρώτον μεν ο + ηνίοχος ημών [των άλλων] διευθύνει ζεύγος ίππων αλλ' ευρίσκει ότι + του είναι ο μεν είς ίππος εξαίρετος και από εξαίρετον γένος, ο δε + έτερος αντίθετος του πρώτου και από κακόν γένος· επίπονος λοιπόν + κατ' ανάγκην και δύσκολος είναι η ηνιόχησις του ιδικού μας + ανθρωπίνου οχήματος. + + Θα προσπαθήσωμεν λοιπόν να εξηγήσωμεν τίνι τρόπω μεταξύ των άλλων + εμψύχων τα μεν εκλήθησαν θνητά ζώα, τα δε αθάνατα. Εν γένει αι + ψυχαί ασχολούνται με την άψυχον ύλην περιφερόμεναι εις όλον το + σύμπαν και λαμβάνουσαι κατά καιρούς ποικίλας μορφάς· και όταν μεν + λοιπόν η ψυχή είναι τελεία και πτερωτή, πλανάται εις τον αιθέρα και + όλον τον κόσμον διοικεί· όταν όμως χάση τα πτερά της πίπτει + φερομένη [εδώ κ' εκεί], έως ότου προσκολληθή είς τι στερεόν, όπου + κατοικήσασα και σώμα γήινον λαβούσα εκλήθη εν συνόλω, η σύμπηξις + δηλαδή αύτη ψυχής και σώματος, ζώον, το οποίον φαίνεται ότι + κινείται αφ' εαυτού διότι έχει την δύναμιν της ψυχής, και το οποίον + επωνομάσθη και θνητόν· το δε αθάνατον ον δεν αποδεικνύεται καθόλου + εξ ορθών συλλογισμών, αλλά φανταζόμεθα αυτό, επειδή ούτε είδομεν + ούτε δυνάμεθα επαρκώς να νοήσωμεν την θείαν φύσιν ως αθάνατον τι + ζώον, το οποίον έχει ψυχήν και σώμα και ταύτα συμφυή αιωνίως. Αλλ' + ας έχη το πράγμα τούτο, οπωσδήποτε είναι αρεστόν εις τον θεόν να + λέγωμεν [προκειμένου περί της φύσεως αυτού]· ημείς δε ας εξηγήσωμεν + διατί η ψυχή απέβαλε τα πτερά της· είναι δε η αιτία η εξής περίπου. + + Η δύναμις των πτερών εκ φύσεως δύναται ν' αναβιβάζη το βαρύ υψηλά + προς τους αιθέρας όπου κατοικεί το γένος των θεών· μετέχει δε κατά + τινα τρόπον του θείου ή των πτερών, δύναμις [μετά της ψυχής] + περισσότερον από τας άλλας σωματικάς δυνάμεις. Το δε θείον είναι + ωραιότης, αλήθεια και αγαθότης και κάθε άλλη ανάλογος ιδιότης· διά + τούτων λοιπόν τρέφεται και αυξάνει προ πάντων το πτέρωμα της ψυχής, + διά δε της ασχημίας, της κακίας και διά των άλλων αντιθέτων + ιδιοτήτων τήκεται και καταστρέφεται· ο μεν λοιπόν Ζευς, μέγας + ηγεμών εις τον ουρανόν, διευθύνων πτερωτόν άρμα, πρώτος πορεύεται + κανονίζων τα πάντα και φροντίζων δι' αυτά· τον ακολουθεί δε + στράτευμα θεών και δαιμόνων διηρημένον εις ένδεκα τάγματα· διότι + μόνη η Εστία μένει εντός του οίκου των αθανάτων· άρχοντες δε των + άλλων ταγμάτων τεταγμένοι, οι λοιποί ένδεκα θεοί, προηγούνται κατά + την ωρισθείσαν σειράν. Πολλά μεν λοιπόν κ' ευφρόσυνα θεάματα + υπάρχουσιν εντός των ενδοτέρων δρόμων του ουρανού, όπου περιφέρεται + το γένος των ευδαιμόνων θεών, εκ των οποίων έκαστος εκτελεί την + ιδιαιτέραν του λειτουργίαν και τους οποίους ακολουθεί όστις θέλει + και δύναται ν' ακολουθή· διότι ο φθόνος στέκει μακράν από τον θείον + τούτον χορόν· όταν δε πλέον πηγαίνουν εις την ευωχίαν και το + συμπόσιον, διευθύνονται διά δρόμου ανηφορικού εις την υψηλοτέραν + άκραν υπό την ουράνιον αψίδα· τα μεν των θεών οχήματα πορεύονται μ' + ευκολίαν και τηρούντα ισορροπίαν διότι είναι ευδιοίκητα, τα δε άλλα + οχήματα μόλις· διότι ο μετέχων κακίας ίππος παρεκκλίνει γέρνων και + βαρύνων προς την γην, εάν ο ηνίοχός του δεν τον έχη δαμάσει καλώς· + εκεί τότε η ψυχή υφίσταται δοκιμασίαν και αγώνα έσχατον. Και αι μεν + ψυχαί αι καλούμεναι αθάνατοι, όταν φθάσωσιν εις το ακρότατον + σημείον του ουρανού υπερβάσαι τον ουράνιον θόλον στέκονται επάνω + εις αυτόν, εκεί δ' ευρισκόμεναι περιάγονται υπό της περιφοράς, εν ώ + θεωρούσι το έξω του ουρανού σύμπαν. + + Τούτον δε τον υπερουράνιον τόπον ούτ' εξύμνησεν ακόμη κανείς + ποιητής εκ των ιδικών μας εδώ κάτω, ούτε ποτέ θα εξυμνήση επαξίως, + έχει δε ούτος ως εξής· διότι οφείλει τις να τολμήση να είπη την + αλήθειαν, ιδίως όταν περί αυτής της αληθείας ομιλή. Η αληθής ουσία + δηλαδή της ψυχής η αχρωμάτιστος και ασχημάτιστος και αψηλάφητος + είναι θεατή μόνον από τον κυβερνήτην της ψυχής, τον νουν· πέριξ + ταύτης της ουσίας έχει την έδραν της η τελεία επιστήμη, η οποία + περιλαμβάνει την αλήθειαν ολόκληρον. Η διάνοια λοιπόν του θεού + επειδή τρέφεται με νουν και επιστήμην άκρατον, καθώς και η διάνοια + πάσης άλλης ψυχής, η οποία μέλλει να εκπληρώση τον προορισμόν της, + όταν ίδη την ουσίαν από της οποίας απεχωρίσθη προ μακρού χρόνου + είναι πλήρης αγάπης και θεωμένη την αλήθειαν τέρπεται και + ευφραίνεται έως ότου η κυκλική περιφορά την επαναφέρει εις το αυτό + σημείον. Κατά το διάστημα μεν ταύτης της επαναφοράς θεωρεί μεν την + καθ' αυτό δικαιοσύνην, θεωρεί δε την καθ' αυτό σωφροσύνην, θεωρεί + την επιστήμην όχι την υποκειμένην εις μεταβολάς, η οποία δεικνύει + διαφοράς εις έκαστον των διαφόρων αντικειμένων των καλουμένων όντων + από ημάς τους θνητούς, αλλά την επιστήμην την ασχολουμένην περί του + είναι των όντων· και τας άλλας ουσίας των όντων, αφ' ου θεωρήση και + χορτασθή από αυτάς, εισδύει πάλιν εις το έσω μέρος του ουρανού, + έρχεται εις την διαμονήν της, και μόλις φθάση αυτή, ο ηνίοχος + σταματά τους ίππους παρά την φάτνην και προσφέρει αμβροσίαν εις + αυτούς και νέκταρ ίνα πίωσι. + + Και ούτος μεν είναι ο βίος των θεών· εκ δε των άλλων ψυχών η μεν + δυναμένη ν' ακολουθήση και η παρομοιάζουσα με την θείαν ψυχήν + υπερυψώνει την κεφαλήν του ηνιόχου εις τον υπερουράνιον τόπον και + φέρεται μαζί και αυτή κατά την κυκλικήν περιφοράν του ουρανού, αλλ' + επειδή θορυβείται από τους ίππους, μόλις θεάται τας ουσίας των + όντων άλλη δε ψυχή άλλοτε μεν υψώνει την κεφαλήν, άλλοτε δε + βυθίζεται και επειδή με βίαν την παρασύρουν οι ίπποι, άλλας μεν + ουσίας των όντων βλέπει, άλλας δε όχι· τέλος αι άλλαι ψυχαί, αν και + γλίχονται όλαι ν' ακολουθήσουν τον προς τα επάνω δρόμον, δεν έχουν + την δύναμιν και ως καταποντισμέναι συγκυλίονται [εις τας υπό τον + ουρανόν εκτάσεις], πατούνται μεταξύ των και συνθλίβονται με τας + προσπαθείας των να προπεράση η μία την άλλην. Θορυβούν λοιπόν και + ανταγωνίζονται μέχρις εσχάτων και χύνουσιν ιδρώτας και τότε δα + ένεκα των ανεπιτηδείων ηνιόχων πολλαί μεν ακρωτηριάζονται, πολλών + δε θραύονται τα πτερά· όλαι δε απέρχονται κατόπιν αγώνων + ανεπιτυχών, όπως θεωρήσουν το απόλυτον ον και απομακρυνθείσαι + τρέφονται με απλάς δοξασίας· η αιτία δε της κατεπειγούσης προθυμίας + να ίδωσι πού ευρίσκεται η πεδιάς της αληθείας είναι ότι η τροφή που + αρμόζει εις το άριστον μέρος της ψυχής παράγεται εκ του εκεί + λειμώνος, και ότι το πτερόν με το οποίον ανυψούται η ψυχή έχει την + φυσικήν ιδιότητα να τρέφεται από εκεί· και υπάρχει ο εξής + (αναπόφευκτος) νόμος της Αδραστείας (38), πάσα ψυχή, η οποία + γενομένη πιστή ακόλουθος του θεού ήθελεν ίδει μίαν εκ των ουσιών, + θα έμενε μακράν των παθημάτων μέχρις ότου έλθη η νέα περίοδος του + ουρανού, και αν ηδύνατο να κάμη τούτο ολοέν πάντοτε αβλαβής θα + διετέλει· όταν όμως δεν ίδη ουσίαν τινά ένεκα αδυναμίας ν' + ακολουθήση τον θεόν, και κατά τινα κακήν τύχην όταν επιβαρυνθή + γεμισθείσα με την τροφήν της λησμοσύνης και της κακίας, ένεκα δε + του βάρους χάση τα πτερά της και πέση εις την γην, τότε νόμος + υπάρχων απαγορεύει εις αυτήν κατά την πρώτην γένεσίν της να + εμφυτευθή εις το σώμα αλόγου ζώου· αλλ' η μεν ψυχή η οποία είδε + πλείστα εμφυτεύεται εις το σώμα ανδρός ο οποίος θ' αφιερώση τον + βίον του εις την φιλοσοφίαν, εις την αγάπην του καλού, εις την + μουσικήν και τον έρωτα, η ψυχή η ερχομένη εις δευτέραν τάξιν + εμφυτεύεται εις σώμα βασιλέως δικαίου ή πολεμικού ή δυνατού, η + τρίτης τάξεως ψυχή εις σώμα πολιτικού ή οικονομικού τινος ή + κερδοσκόπου, η τετάρτης τάξεως εις σώμα αθλητού ακουράστου ή + ιατρού, η πέμπτης τάξεως εις σώμα μάντεως ή ιεροτελεστού· της έκτης + εις ποιητού ή καλλιτέχνου, της εβδόμης τάξεως εις βιομηχάνου ή + γεωργού, της ογδόης εις σοφιστού ή δημαγωγού, της εννάτης τάξεως + εις σώμα τυράννου. + + Ο δε ευρισκόμενος εις μίαν από όλας αυτάς τας τάξεις, εάν μετά + δικαιοσύνης περάση τον βίον του, μετά θάνατον γίνεται μέτοχος + καλυτέρας καταστάσεως (εις ην μεταβαίνει). Και εις μεν την αυτήν + διαμονήν, από την οποίαν ανεχώρησεν εκάστη ψυχή, δεν δύναται να + επανέλθη παρά μετά δεκακισχίλια έτη· διότι πριν παρέλθη τόσος + χρόνος δεν δύναται ν' αναπτύξη πτερά η ψυχή, εξαιρουμένης της ψυχής + του αδόλου φιλοσόφου και του παιδεραστήσαντος μετά φιλοσοφίας· αι + ψυχαί των τελευταίων τούτων κατά την τρίτην χιλιετή περίοδον, εάν + τρεις φοράς εκλέξωσι τον βίον τούτον, απέρχονται [προς τους θεούς] + κατά το τρισχιλιοστόν έτος· αι δε ψυχαί των άλλων, όταν τελευτήση ο + πρώτος βίος των υφίστανται κρίσιν, κριθείσαι δε άλλαι μεν εις τα + δικαιωτήρια τα υποκάτω της γης ευρισκόμενα έρχονται κ' εκτελούν την + ποινήν των, άλλαι δε ένεκα της ευνοϊκής αποφάσεως της δικαιοσύνης + ανυψωθείσαι εις τόπον τινά του ουρανού διάγουσιν επαξίως του καλού + βίου τον οποίον έζησαν υπό ανθρωπίνην μορφήν· κατά δε το χιλιοστόν + έτος και αι κατακριθείσαι και αι ανταμειφθείσαι ψυχαί έρχονται προς + εκλογήν δευτέρου βίου και όποιον εκάστη θέλει προτιμά· εκεί κατά + την εκλογήν δύναται ανθρωπίνη ψυχή και εις ζώου βίον να καταντήση + και εκ ζώου, το οποίον αρκεί να ήτο ποτε άνθρωπος, δύναται η ψυχή + να επανέλθη εις άνθρωπον· διότι η ψυχή μη ιδούσα ποτε την αλήθειαν + δεν δύναται να λάβη το ανθρώπινον σχήμα· επειδή ο άνθρωπος εκ + φύσεως δύναται να εννοή τας γενικάς εννοίας των πραγμάτων, ήτοι το + προσλαμβανόμενον πλήθος διά των αισθήσεων να ανάγη εις έν δι' + αφαιρετικού λογισμού· και η δύναμις του να πράττη τούτο είναι + ανάμνησις όσων ποτέ η ψυχή μας είδε, όταν συνακολουθήσασα τον θεόν + κατά τας περιστροφάς, περιεφρόνησε όσα καλούμεν σήμερον εδώ όντα + και ανυψώθη εις το όντως ον. Δι' αυτό ακριβώς μόνη η του φιλοσόφου + διάνοια δικαίως έχει πτερά· διότι διά της μνήμης, καθ' όσον + δύναται, είναι προσηλωμένος εις εκείνας τας ουσίας, εις τας οποίας + ο ίδιος ο θεός οφείλει την θεότητά του. Εκείνος δε ο ανήρ ο οποίος + δύναται να μεταχειρισθή ορθώς τας τοιαύτας αναμνήσεις, μυούμενος + ολοέν εις τα μυστήρια της τελειότητος, μόνος αυτός αληθώς γίνεται + τέλειος· απομακρυνόμενος δε των ανθρωπίνων ασχολιών και πλησιάζων + προς το θείον, εν ώ νουθετείται μεν υπό των πολλών ως εκτός εαυτού, + ενθουσιάζει όμως, χωρίς να φαίνεται, τους πολλούς. + + Εδώ λοιπόν προβαίνομεν εις τον σκοπόν εις τον οποίον τείνει όλος ο + λόγος, εις την ανάπτυξιν του τετάρτου είδους της μανίας· όταν τις + βλέπων τας επί της γης καλλονάς ενθυμήται το αληθές κάλλος, και η + ψυχή του αναλαμβάνουσα πτερά τείνει τότε να πετάξη, αλλ' επειδή ο + άνθρωπος ούτος δεν έχει την δύναμιν να τα κάμη με το να στρέφη προς + τα άνω ως όρνις και να παραμελή τας συνήθεις του κόσμου ασχολίας + παρέχει την αφορμήν να θεωρηθή ότι είναι μανιώδης· όθεν αύτη η + μανία εξ όλων των ενθουσιασμών είναι η αρίστη και εξ αρίστων + προέρχεται και ως προς τον κατεχόμενον υπ' αυτής και ως προς + εκείνον εις τον οποίον μεταδίδεται, ο δε άνθρωπος όστις επιθυμεί + την καλλονήν και μετέχει και της μανίας καλείται εραστής· διότι, ως + έχει λεχθή, εκ φύσεως πάσα ανθρωπίνη ψυχή έχει ίδει τας ουσίας, + αλλέως δεν ηδύνατο να εισέλθη εις το ανθρώπινον σώμα, αλλά δεν + είναι εύκολον ν' αναμιμνήσκωνται τας ουσίας λαμβάνουσαι αφορμήν εκ + της όψεως του γηίνου κάλλους, όλαι αι ψυχαί, ούτε όσαι επιτροχάδην + είδον άλλοτε τα εκεί, ούτε όσαι πεσούσαι εις την γην έπαθον το + δυστύχημα να παρεκτραπώσιν εις αδικίαν ένεκα κακών συναναστροφών, + και να λησμονήσωσι τα ιερά πράγματα τα οποία είδον. Ολίγαι λοιπόν + μένουν εις τας οποίας η μνήμη διαμένει ικανώς ισχυρά· αύται δε, + όταν ίδωσί τι ομοίωμα των εκεί θεαμάτων εκπλήσσονται και δεν + συγκρατούσι τους εαυτούς των, αγνοούσι δε υπό ποίου πάθους + κατελήφθησαν, διότι δεν έχουσι συνείδησιν ικανήν του πράγματος· + διότι εις τα γήινα ομοιώματα των ουσιών ουδέν φως δικαιοσύνης και + σωφροσύνης και όλων των άλλων αρετών, όσαι είναι πολύτιμοι εις τας + ψυχάς, ενυπάρχει, αλλά μόλις διά των ασθενών οργάνων μας, και + ολίγοι μεταξύ ημών, από τας παρούσας εικόνας ανάγονται εις την θέαν + του προτύπου το οποίον παρουσιάζουσιν· αλλά το κάλλος τότε ήτο + δυνατόν να θαυμάσωσι με όλην του την αίγλην, όταν μετά του χορού + των ευδαιμόνων βαίνοντες κατόπιν του Διός, άλλοι δε κατόπιν άλλου + εκ των θεών, απήλαυσαν το πλέον ευφρόσυνον θέαμα και εμυούντο εις + εκείνα τα μυστήρια τα οποία είναι δίκαιον να καλώμεν μακαριώτατα + και τα οποία πανηγυρίζομεν τέλειοι μεν οι ίδιοι όντες και μη + πάσχοντες τα κακά όσα κατόπιν μας περιμένουν, θεωρούντες δε τας + εικόνας των ουσιών τελείας και απλάς, πλήρεις γαλήνης και + ευδαιμονίας μέσα εις αυγήν καθαράν καθαροί και ημείς και μη + κεκλεισμένοι εις το μνήμα τούτο το οποίον τώρα καλούμεν σώμα και το + περιφέρομεν μαζί μας δεσμευμένοι καθώς το όστρακον. + + Ταύτα μεν λοιπόν μακρότερα του δέοντος είπομεν τώρα χαριζόμενοι εις + την ανάμνησιν και ποθήσαντες τα παρελθόντα· όσον διά το κάλλος, + καθώς είπομεν, τούτο έλαμπε μεταξύ των άλλων ουσιών ευρισκόμενον + εις τον ουρανόν, και εδώ εις την γην όταν κατήλθομεν, διεκρίναμεν + αυτό φανερώτατα να στίλβη διά της πλέον καθαράς αισθήσεώς μας· ο + οφθαλμός βεβαίως παρουσιάζεται δι' ημάς ως το οξύτατον εργαλείον + των σωματικών αισθήσεων, αλλ' ούτος δεν δύναται να ίδη την φρόνησιν + (διότι δεινούς έρωτας θα παρείχεν η φρόνησις εάν φανερόν τοιούτον + είδωλον ιδικόν της παρουσίαζεν εις όρασιν), επίσης δεν δύναται να + ίδη ο οφθαλμός και τας άλλας ουσίας όσας αγαπώμεν, αλλά τώρα μόνον + το κάλλος έσχε το προνόμιον ώστε να είναι φανερώτατον και + αξιεραστώτατον. Ο μεν λοιπόν άνθρωπος ο μη έχων πρόσφατον την + μνήμην των ουρανίων μυστηρίων ή ο διεφθαρμένος δεν αναβιβάζεται + αμέσως εκεί προς την ιδέαν του κάλλους, όταν θεάται εδώ εις την γην + το ομοίωμα αυτού, το φέρον το όνομά του, ώστε δεν αισθάνεται σέβας + όταν προσβλέπη το ωραίον, αλλά παραδοθείς εις την ηδονήν καθώς τα + τετράποδα επιχειρεί να επιβαίνη και να παιδοποιή, και δεν φοβείται + διά την σχέσιν του με την βαναυσότητα και δεν αισχύνεται επιδιώκων + παρά φύσιν ηδονήν· ο δε αρτίως μεμυημένος εις τα μυστήρια των + ουρανών και άλλοτε θεωρήσας μέγαν αριθμόν ουσιών, όταν ίδη πρόσωπον + θεοειδές, το οποίον είναι ωραία απεικόνισις του ουρανίου κάλλους, ή + σώμα το οποίον διά του σχήματός του ανακαλεί εις την μνήμην την + ουσίαν του κάλλους, πρώτον μεν καταλαμβάνεται υπό τινος φρικιάσεως + και υπεισέρχεται εντός του κάποιος εκ των ιερών τρόμων, τους + οποίους ησθάνθη άλλοτε, έπειτα προσβλέπων προς τον παίδα αισθάνεται + σεβασμόν ως να πρόκειται περί θεού, και αν δεν εφοβείτο μήπως + χαρακτηρισθή ο ενθουσιασμός του ως άκρατος μανία, θα εθυσίαζεν εις + αυτόν ως να ήτο είδωλον, ως να ήτο θεός. Άμα δε ίδη τον παίδα + φαίνεται ως εκ της φρικιάσεως ότι μεταβάλλεται και καταλαμβάνεται + υπό ιδρώτος και πυρετού ασυνήθους· διότι καθ' ην στιγμήν δέχεται + διά των ομμάτων την απορροήν του κάλλους, αισθάνεται την ευάρεστον + εκείνην θερμότητα διά την οποίας τρέφονται τα πτερά της ψυχής και + κατόπιν διαλύοντα τα εκφύματα τα συγκλεισμένα από την σκληρότητα + και εμποδίζοντα την βλάστησιν των πτερών· όταν δε εισρεύση η τροφή + αύτη εξογκώνεται το στέλεχος του πτερού και οργά προς αύξησιν εντός + ολοκλήρου της ψυχής· διότι άλλοτε ολόκληρος η ψυχή ήτο πτερωτή. + + Τώρα λοιπόν η ψυχή ευρίσκεται εις βρασμόν και ανακίνησιν και πάσχει + [όταν άρχεται να πτεροφυή] το ίδιον πάθος ακριβώς με τον + γαργαλισμόν και τον αλγεινόν ερεθισμόν των ούλων, τον οποίον + αισθάνονται τα βρέφη τα μόλις βγάζοντα οδόντας· βράζει λοιπόν και + ερεθίζεται με πόνον και γαργαλίζεται η ψυχή καθ' ην στιγμήν φύονται + τα πτερά της. Όταν μεν λοιπόν η ψυχή βλέπουσα προς το κάλλος του + παιδός δέχεται εκείθεν εκπεμπόμενα και απορρέοντα μόρια (μέρη), τα + οποία ακριβώς εκλήθησαν ένεκα τούτου ίμερος (ιέμενα μέρη), τότε + τρέφεται και θερμαίνεται, ησυχάζει από την οδύνην και χαίρει· όταν + δε αποχωρισθή από τον αγαπώμενον στενοχωρία τον καταλαμβάνει, οι + πόροι διά των οποίων το πτερόν εκφύεται διά της ξηράνσεως κλείνουσι + και εμποδίζουσι την βλάστησιν του πτερού, αποκλεισμένη δ' εντός + μετά του ιμέρου η ψυχή πηδά καθώς αι πάλλουσαι αρτηρίαι, κεντά το + μέρος όλων των φυσικών της διεξόδων, ώστε καθ' όλον τον κύκλον της + γίνεται έκφρων και υποφέρει, εν ώ εξ άλλου η ανάμνησις του καλού + την γεμίζει χαράν. Μετέχουσα δε των δύο τούτων αισθημάτων και + αδημονεί διά τον παράδοξον χαρακτήρα του πάθους, και μη δυναμένη να + το εξηγήση λυσσά και πλήρης μανίας δεν δύναται να ησυχάση όπου + διαμένει ούτε την νύκτα ούτε εν καιρώ ημέρας, αλλά τρέχει με πόθον + όπου ήθελε νομίσει ότι θα ίδη τον έχοντα κάλλος· άμα δε τον ίδη και + μεταφέρη ως δι' οχετού εντός της ίμερον, ανοίγει μεν τους τότε + συμπεφραγμένους πόρους, λαβούσα δε αναπνοήν παύει από του να + κεντάται και να υποφέρη, και καρπούται πάλιν κατά τας στιγμάς + ταύτας την γλυκυτάτην αυτήν ηδονήν. Όθεν ποτέ με την θελησίν της η + ψυχή δεν αποχωρίζεται από τον αγαπώμενον ωραίον, ουδέ θεωρεί άλλον + τινά πολυτιμότερον από αυτόν, αλλά λησμονεί και μητέρας και αδελφάς + και φίλους και δεν λογαριάζει την χανομένην ένεκεν αμελείας + περιουσίαν, τα δε νόμιμα και κόσμια ήθη, διά τα οποία άλλοτε + εσεμνύνετο, τα καταφρονεί όλα, ετοίμη να είναι δούλη και να + κοιμάται εις όποιον μέρος, πλησιέστατα του πόθου της, της + επέτρεπον· διότι εκτός του ότι λατρεύει τον έχοντα το κάλλος, αλλά + και ευρίσκει αυτόν μόνον ως ιατρόν του ανυποφόρου πόνου της. Τούτο + δε το πάθος, μάθε, συ ωραίο παιδί, προς το οποίον απευθύνω τον + λόγον μου, οι μεν άνθρωποι το καλούσιν Έρωτα, οι δε θεοί το καλούσι + με τόσον παράδοξον όνομα, ώστε ευλόγως θα γελάσης, εάν το ακούσης. + Ομηρίδαι τινές (39), νομίζω, διηγούνται δύο στίχους εκ των + αναφερομένων εις τον Έρωτα μυστικών επών, εκ των οποίων ο είς είναι + πάρα πολύ υβριστικός και δεν είναι πολύ τέλειος εις το μέτρον + εξυμνούσι δε ως εξής· + + Οι μεν θνητοί τον κάλεσαν Έρωτα φτερωτόν, + Πτέρωτα όμως οι θεοί γιατί φτεροπετά. + + Εις το κύρος των δύο τούτων στίχων δύναται κανείς να πεισθή, αλλά + και να μη πεισθή· πάντοτε όμως η αιτία και η φύσις του πάθους των + ερώντων είναι αυτό τούτο το οποίον περιεγράψαμεν. + + Εάν μεν λοιπόν ο ερωτόληπτος είναι εκ των άλλοτε ακολουθησάντων τον + Δία δεν καταβάλλεται ευκόλως από το άχθος του πτερωνύμου θεού· αλλ' + όσοι ήσαν θεράποντες του Άρεως και συνοδεύοντες αυτόν περιεφέροντο + εις τον ουρανόν, όταν κυριευθώσιν υπό του έρωτος και νομίσωσιν ότι + αδικούνται κατά τι υπό του αγαπωμένου, αισθάνονται τάσιν προς φόνον + και είναι έτοιμοι να θυσιάσωσι και τους εαυτούς των και τον παίδα· + και τοιουτοτρόπως έκαστος κατά την πρώτην εις την γην γένεσίν του + ζη, ενόσω είναι αδιάφθορος, τιμών και κατά την δύναμιν του + μιμούμενος εκείνον τον θεόν ιδιαιτέρως του οποίου υπήρξεν άλλοτε + θιασώτης, και συμφώνως με ταύτην την μίμησιν συναναστρέφεται και + συμπεριφέρεται προς τους αγαπωμένους και προς τους άλλους. Και τον + Έρωτα λοιπόν των καλών εκλέγει δι' εαυτόν έκαστος αναλόγως του + χαρακτήρος του και θεοποιεί αυτόν και φαίνεται ως να κατασκευάζη το + άγαλμά του εντός της καρδίας του, το οποίον καταστολίζει ως διά να + προσφέρη λατρείαν εις αυτόν και τελέση μυστήρια. Οι μεν λοιπόν + οπαδοί του Διός ζητούσιν όπως ο υπ' αυτών αγαπώμενος έχη ψυχήν κατά + τινα τρόπον Δίαν· εξετάζουσι λοιπόν εάν αυτός είναι κατά την + φυσικήν τάσιν φιλόσοφος και ηγεμονικός και όταν εύρωσι τοιούτον και + τον αγαπήσωσι, καταβάλλουν πάσαν φροντίδα όπως διατηρηθή τοιούτος. + Εάν λοιπόν δεν έχουν εισέλθει πρότερον εις τας ασχολίας τας + σχετιζομένας με τον τοιούτον ερωτά των, τότε επιδίδονται + μανθάνοντες ό,τι δύνανται από τους άλλους και ιδικάς των δυνάμεις + μεταχειριζόμενοι, αναζητούντες ν' ανευρίσκωσι μόνοι των τας φυσικάς + ιδιότητας του ιδικού των θεού, λαμβάνουσιν εν τέλει σαφή γνώσιν, + διότι αναγκάζονται να έχωσιν αδιακόπως τα βλέμματά των προς τον + θεόν, και εγγίζοντες τον θεόν διά της αναμνήσεως λαμβάνουσιν + ενθουσιώντες τα ήθη και τας συνηθείας, καθ' όσον είναι δυνατόν εις + τον άνθρωπον να μετάσχη της θείας φύσεως· και την αιτίαν τούτων των + ευτυχών μεταβολών αποδίδοντες εις τον ερώμενον έτι περισσότερον τον + αγαπώσι, και, εάν ο Ζευς είναι η θεία πηγή, εξ ης αντλούσι την + έμπνευσίν των, διαχύνοντες αυτήν, καθώς αι Βάκχαι (40), επάνω εις + την ψυχήν του ερωμένου, αφομοιούσιν αυτήν όσον το δυνατόν + τελειότερον με την θεότητα την ιδικήν των. Όσοι δε πάλιν + ηκολούθησαν την Ήραν εις τον ουρανόν, ζητούσιν ερωμένον έχοντα + βασιλικόν χαρακτήρα, και όταν τον εύρωσι, περιβάλλουσιν αυτόν δι' + όλων των παρομοίων πράξεων [και τιμών]· τέλος οι ακολουθήσαντες τον + Απόλλωνα ή ένα εκ των άλλων θεών, κανονίσαντες εαυτούς συμφώνως + προς τας ιδιότητας του θεού τούτου, ζητούσι τον αυτόν φυσικόν + χαρακτήρα και από τον αγαπώμενον παίδα, και όταν τον αποκτήσωσι, + μιμούμενοι και οι ίδιοι το θείον πρότυπόν των και προσπαθούντες να + πείσωσι τον παίδα, φέρουσιν αυτόν, ώστε να ρυθμισθή προς τας + συνηθείας και τον τέλειον τύπον του θεού, καθόσον δύναται έκαστος, + μη μεταχειριζόμενοι προς τον αγαπώμενον φθόνον και χαμερπείς + δυσμενείας, εργάζονται ούτως, ώστε όλαι αι προσπάθειαι να τείνωσι + να φέρωσιν αυτόν εις τελείαν ομοιότητα προς τους εαυτούς των και + τον θεόν, τον οποίον τιμώσι. Τόση μεν λοιπόν προθεσμία και ζήλος + προς τελειοποίησιν καταβάλλεται υπό των αληθώς ερώντων, εάν + επιτύχωσι να συμμερισθώσι τον ερωτά των, και τόσον ωραία και + ευδαιμονική η μύησις αύτη γίνεται εις τον αγαπώμενον, εάν κατακτηθή + υπό του τρελλού από έρωτα φίλου· ο δε κατακτηθείς κυριεύεται κατά + τούτον τον τρόπον. + + Θα επιμείνωμεν και τώρα ακόμη εις την παρομοίωσιν, την οποίαν + εκάμομεν εις την αρχήν τούτου του λόγου, διαιρέσαντες εκάστην ψυχήν + εις τρία, δηλαδή εις τα δύο ιππόμορφα μέρη και εις το τρίτον το + ηνιοχικόν εκ των δύο λοιπόν ίππων είπομεν ότι ο είς είναι αγαθός ο + δε άλλος όχι· δεν ερμηνεύσαμεν όμως ποία η αρετή του αγαθού και + ποία η κακία του κακού, τώρα δε πρέπει να είπωμεν [περί τούτου]. Ο + μεν λοιπόν εξ αυτών έχει σχήμα πλέον ευγενές, ευθυτενής κατά το + σώμα και στερεός κατά τα μέλη, υψαύχην, κατά τους μυκτήρας + επίγρυπος, λευκόχρους, μελανόμματος, φίλος της τιμής μετά + σωφροσύνης και εντροπής, οπαδός της αληθινής δόξης, μη έχων ανάγκην + κτυπημάτων, αλλ' οδηγούμενος διά των κελευσμάτων και του λόγου του + ηνιόχου· ο δε άλλος επίκυρτος, παχύς, κακοσχημάτιστος, + σκληροτράχηλος, βραχύλαιμος, πλατυπρόσωπος, μελανόχρωμος, + γλαυκόμματος, αιματώδης, γεμάτος από θυμόν και αλαζονείαν, + δασύτριχος πέριξ των αυτιών, κωφός, μόλις υποχωρών εις το μαστίγιον + και εις το κεντρί. Όταν λοιπόν ο ηνίοχος, ιδών το ερωτικόν πρόσωπον + και πάσαν την ψυχήν του διαθερμάνας διά της θέας ταύτης, αισθανθή + τον εαυτόν του πλήρη από κεντήματα γαργαλισμού και πόθου, ο μεν εκ + των ίππων ευπειθής εις τον ηνίοχον και πάντοτε και τότε υπό το + κράτος της εντροπής συγκρατεί εαυτόν, ώστε να μη επιπηδήση εις τον + ερώμενον· ο δε άλλος ίππος ούτε εις το κεντρί του ηνιόχου ούτε εις + το μαστίγιον προσέχει πλέον, αλλά σκιρτά και αφηνιάζει και πολλάς + ταραχάς παρέχων εις τον ομόζυγον ίππον και τον ηνίοχον τους + παρασύρει προς τον ερώμενον και τους υπενθυμίζει τας ηδονάς των + αφροδισίων· ο δε έτερος ίππος και ο ηνίοχος κατ' αρχάς ανθίστανται + αγανακτούντες διότι παρασύρονται εις φοβεράς και παρανόμους + πράξεις· τέλος δε, όταν το κακόν δεν έχη όρια, πηγαίνουν φερόμενοι + από τον ακόλαστον ίππον, υποχωρήσαντες και αναγκασθέντες εις + ομολογίαν ότι θα πράξωσι παν το υπ' εκείνου διατασσόμενον. Όταν δε + πλησιάσωσι τον αγαπώμενον βλέπουσι την όψιν αυτού απαστράπτουσαν. + + Όταν δε ίδη την όψιν του παιδός ο ηνίοχος διά της μνήμης ανάγεται + προς αυτήν την ουσίαν του κάλλους και πάλιν βλέπει αυτήν βαίνουσαν + μετά σωφροσύνης επάνω εις την αγνήν έκτασιν του ουρανού. Τούτο το + όραμα ιδούσα η μνήμη του ηνιόχου, πληρούται φόβου και σεβασμού, και + πίπτει οπίσω ύπτια, συνάμα δε αναγκάζεται να ελκύση προς τα οπίσω + και τα ηνία μετά τόσης σφοδρότητος, ώστε καθίζουσι στηριχθέντες εις + τα ισχία των και οι δύο ίπποι, ο μεν εκουσίως διότι δεν ανθίσταται, + ο δε ακόλαστος εντελώς ακουσίως· εν ώ δε ευρίσκονται εις + απομάκρυνσιν, ο μεν είς ίππος από εντροπήν και θάμβος διαβρέχει την + ψυχήν του με ιδρώτα αγωνίας, ο δε άλλος μόλις έπαυσε να πονή ένεκα + του χαλινού και της πτώσεως, και μόλις ανέλαβεν άνεσίν τινα, από + την οργήν του ονειδίζει και κακολογεί πολλά και τον ηνίοχον και τον + ομόζυγον ίππον ως δειλούς και ανάνδρους λιποτάκτας και παραβάτας + των υποσχέσεών των· και αναγκάζει αυτούς χωρίς την θέλησίν των να + επαναλάβωσι την έφοδον, και μόλις κατόπιν των παρακλήσεών των + συναινεί εις αναβολήν τινα. Όταν δε φθάση ο καιρός που συνεφώνησαν, + τον οποίον αυτοί προποιούνται ότι ελησμόνησαν, τότε υπενθυμίζει την + συμφωνίαν και διά της βίας μετά χρεμετισμών και έλξεων τους + αναγκάζει πάλιν να προσέρχωνται εις τον παίδα διά τους αυτούς + λόγους, και όταν πλησιάσωσι, συγκύπτει, εκτείνει την ουράν, + δαγκώνει τον χαλινόν και μετ' αναιδείας σύρει· ο δε ηνίοχος ακόμη + περισσότερον καταληφθείς υπό φόβου και σεβασμού, ως όταν εξορμά τις + από την αφετηρίαν των αγώνων και πίπτη προς τα οπίσω, ακόμη + βιαιότερον σύρει οπίσω τον χαλινόν διά των οδόντων του αγρίου ίππου + κ' αιματώνει την αυθάδη γλώσσαν και τας σιαγόνας, και τα σκέλη και + τα ισχία του πληγώνει οδυνηρώς στηρίξας αποτόμως εις την γην. Όταν + δε πολλάκις το ίδιον πάθημα υποφέρων ο πονηρός ίππος παύση από την + υβριστικήν επιθυμίαν του, ταπεινωμένος ακολουθεί πλέον την + διεύθυνσιν του ηνιόχου, και όταν ίδη πάλιν τον ωραίον, χάνεται από + φόβον· ώστε τότε μόνον συμβαίνει η ψυχή του εραστού ν' ακολουθήση + τον αγαπώμενον εντροπαλή και δειλή! + + Ο αγαπώμενος λοιπόν, επειδή λατρεύεται ως άλλος Θεός υπό του + εραστού του έχοντος ειλικρινή και όχι υποκριτικήν αγάπην, είναι και + αυτός φυσικά φίλος προς τον λάτρην του, αν και προηγουμένως υπό των + συμμαθητών του και των άλλων είχεν ακούσει διαβολάς ότι είναι + αισχρά πράξις να πλησιάζη εραστήν, και αν και ένεκα των λόγων αυτών + απώθησε τον εραστήν τούτον· αλλά με την παρέλευσιν του χρόνου η + ηλικία και το μοιραίον τον φέρουν εις το σημείον ώστε να δεχθή την + συναναστροφήν του. Διότι δεν είναι βεβαίως πεπρωμένον δύο κακοί να + γίνωσί ποτε φίλοι, ουδέ δύο αγαθοί να μη ανταγαπώνται. Όταν δε ο + αγαπώμενος σχετισθή και δεχθή την συνομιλίαν και συναναστροφήν του + ερώντος, λαμβάνων εκ του πλησίον πείραν της ευνοίας εκπλήσσεται + διαισθανόμενος ότι ουδ' όλοι μαζί οι άλλοι φίλοι και συγγενείς + παρέχουν φιλίαν ίσης μοίρας με την φιλίαν του ενθέου εραστού. Όταν + δε παρατείνεται η σχέσις αύτη, και ο αγαπώμενος έρχεται εις επαφήν + εις τα γυμναστήρια και εις τας άλλας συναναστροφάς με εκείνον, τότε + πλέον η πηγή εκείνη του ρεύματος, το οποίον ο Ζευς αγαπών τον + Γανυμήδην (41) ωνόμασεν ίμερον, αθρόα φερομένη προς τον εραστήν, + εισρέει εις την ψυχήν αυτού, και όταν γεμίση εξ αυτής, η λοιπή + εκχύνεται προς τα έξω· και καθώς πνοή ανέμου ή κάποια αντήχησις από + τα λεία και στερεά σώματα, τα οποία προσβάλλει, αναπηδά πάλιν + φερομένη προς το σώμα, εξ ού εξήλθεν, έτσι και το ρεύμα του κάλλους + πάλιν επιστρέφει εις τον ωραίον παίδα διά των ομμάτων, διά των + οποίων φύσει φθάνει εις την ψυχήν, και αφού αναπτερώση τους πόρους + των πτερών, τρέφει και παρορμά εις πτεροφυίαν, και την ψυχήν του + αγαπωμένου εξ άλλου γεμίζει με έρωτα. Αγαπά μεν λοιπόν και αυτός + χωρίς να γνωρίζη τίνα· και ούτε συνείδησιν του πάθους του έχει ούτε + δύναται να το εξηγήση, αλλ' ωσάν από άλλον να έχη αποκτήσει + πονόμματον, δεν δύναται να εξηγήση την αιτίαν της ασθενείας του, + του διαφεύγει δε ότι τον εαυτόν του βλέπει εντός του εραστού του ως + εντός καθρέπτου. Και όταν εκείνος είναι παρών παύει η οδύνη του + καθώς ομοίως παύει και εις εκείνον· όταν δε είναι μακράν του κατά + τον αυτόν τρόπον πάλιν ποθεί και ποθείται, αποδίδων ως αντέρωτα την + εντός της ψυχής του αντανάκλασιν της αγάπης του εραστού του· + ονομάζει δε τον έρωτά του, και νομίζει αυτόν, φιλίαν και ουχί + έρωτα· επιθυμεί δε σχεδόν ομοίως ως ο εραστής, αν και κάπως + ασθενέστερον, να τον βλέπη, να τον εγγίζη, να τον ασπάζεται, να + συγκοιμάται με αυτόν· και μάλιστα κατόπιν, ως είναι επόμενον, + γρήγορα κάμνει ταύτα. Κατά την συγκοίμησιν λοιπόν ο ακόλαστος ίππος + του ερώντος έχει τι να είπη εις τον ηνίοχον και απαιτεί ν' απολαύση + στιγμιαίαν ηδονήν αντί των πολλών κόπων του· ο δε [όμοιος] ίππος + του παιδός ουδέν μεν έχει να είπη, αλλ' οργών από επιθυμίαν, ην + αγνοεί, περιβάλλει και ασπάζεται τον εραστήν ως τον αγαπητότατον· + ενώ δε αναπαύονται πλησίον αλλήλων, αυτός μεν δεν δύναται εκ μέρους + του ν' αρνηθή καμμίαν χάριν να κάμη, εάν παρακληθή παρά του + εραστού, αλλ' ο ομόζυγος ίππος και ο ηνίοχος ανθίστανται εις αυτόν + από εντροπήν και από ορθάς σκέψεις. + + Εάν μεν λοιπόν το ευγενέστερον μέρος της διανοίας νικήση και + οδηγήση εις σώφρονα τρόπον ζωής και εις φιλοσοφίαν αυτούς, τότε με + μεγάλην ευτυχίαν και ομόνοιαν διέρχονται τον ενταύθα βίον + συγκρατούντες τους εαυτούς των εις κοσμιότητα, υποδουλώσαντες το + μέρος της ψυχής εξ ου η κακία εγεννάτο και ελευθερώσαντες εκείνο εξ + ου η αρετή· μετά δε το τέλος πλέον της ζωής των αναλαμβάνουσι τα + πτερά των και γίνονται ελαφροί νικήσαντες το έν των τριών + παλαισμάτων των [δυναμένων να κληθώσιν] αληθώς Ολυμπιακών (42), και + του οποίου μεγαλύτερον αγαθόν δεν δύναται να χορηγήση εις τον + άνθρωπον ούτε η θεία μανία. Εάν τουναντίον μεταχειρίζωνται τρόπον + ζωής κάπως αγοραίον και αντίθετον προς την φιλοσοφίαν, αν και + έντιμον, είναι ενδεχόμενον εν καιρώ μέθης ή άλλης τινός αμελείας οι + ακόλαστοι ίπποι και των δύο, καταλαβόντες τας ψυχάς απροφυλάκτους, + να συνάψωσιν αυτάς εις έν, και να προτιμήσωσι την υπό του όχλου + μακαριζομένην εκλογήν, και να επιδοθώσιν εις την απόλαυσιν· και + μετά την εκπλήρωσιν ακολουθούσι κατόπιν την αυτήν οδόν, αλλά + σπανίως, επειδή η πράξις των δεν επιδοκιμάζεται από όλην την + διάνοιαν. Φίλοι μεν λοιπόν εξακολουθούσι να είναι και αυτοί μεταξύ + των, αλλ' ολιγώτερον από τους αγνώς αγαπωμένους εκείνους, και καθ' + όλον τον χρόνον καθ' ον διαρκεί ο έρως και όταν παύση, επειδή + νομίζουσιν ότι έχουσι δώσει και έχουσι λάβει τας μεγίστας + διαβεβαιώσεις φιλίας, τας οποίας δεν είναι θεμιτόν να παραβώσιν + ελθόντες ποτέ εις έχθραν. Όταν δε τελευτήσωσι ναι μεν άπτεροι + εξέρχονται του σώματος, αλλά τείνοντες όμως προς πτέρωσιν, ώστε δεν + κερδίζουν μικρόν βραβείον διά την ερωτικήν των μανίαν· διότι νόμος + δεν επιτρέπει εις εκείνους, οι οποίοι έχουσιν αρχίσει την + επουράνιον πορείαν να καταβώσιν εις το σκότος και υπό την γην, αλλά + παρέχει εις αυτούς να συνδιάγωσι ζωήν λαμπράν και να πορεύωνται + μαζί ευδαίμονες, και όταν αποκτήσωσι πτερά ν' αποκτήσωσι και οι δύο + μαζί χάριν του έρωτος όστις τους συνέδεσε. + + Ταύτα, παιδί μου, τα τόσον μεγάλα και θεία θα σου δωρίση η από + εραστήν προερχομένη ερωτική φιλία· η δε φιλική σχέσις μετά του μη + ερώντος, επειδή είναι ανάμικτος με θνητήν σωφροσύνην, δώρα θνητά + και γλίσχρα παρέχει και γεννά εντός της αγαπητής ψυχής + ανελευθερίαν, η οποία επαινείται υπό μόνου του πλήθους ως αρετή, + και γίνεται αιτία εις αυτήν άνους να κυλίεται πλανωμένη πέριξ της + γης και υπό την γην επί εννέα χιλιάδας έτη (43). + + Ταύτην την παλινωδίαν, αγαπητέ Έρωτα, όσον το δυνατόν ωραιοτάτην + και αρίστην σου αφιέρωσα και επλήρωσα εις σε ίνα εξιλεωθώ, διότι σε + προσέβαλα προηγουμένως, εάν δε και αι έννοιαι και αι εκφράσεις + έχουσι λεχθή επί το ποιητικώτερον, τούτο ηναγκάσθην να κάμω εξ + αιτίας του Φαίδρου. Αλλά συγχώρησέ με διά τον πρώτον λόγον και + δέξου τούτον εδώ τον δεύτερον ευχαρίστως, ευμενής και ίλεως μη μου + αφαιρέσης την ερωτικήν τέχνην, την οποίαν μου έδωκες, μήτε να την + εξασθενήσης και δίδε εις εμέ την χάριν να είμαι ακόμη περισσότερον + ή τώρα άξιος της τιμής και υπολήψεως των ωραίων. Εάν δε εις τον + προηγούμενον λόγον είπομεν, και ο Φαίδρος και εγώ, βαρύ τι εναντίον + της θεότητός σου, αποδίδων την αιτίαν εις τον Λυσίαν, τον πατέρα + του λόγου τούτου, παύσε αυτόν από τας τοιαύτας βλασφήμους + συνθέσεις, και τρέψε αυτόν εις την φιλοσοφίαν, καθώς έχει τραπή εις + αυτήν ο αδελφός του Πολέμαρχος, ίνα μη και αυτός ο εραστής του [ο + Φαίδρος] αμφιταλαντεύεται, όπως τώρα, μεταξύ των κενών ρητορικών + λόγων, αλλ' εντελώς ν' αφιερώση τον βίον του εις τον μετά + φιλοσοφίας Έρωτα (44). + +Φαίδρος + Εύχομαι μαζί σου, Σωκράτη, εις τους θεούς να πραγματοποιήσωσι + ταύτα, εάν είναι εις ημάς τα καλύτερα· τον λόγον σου δε τούτον προ + πολλού εθαύμασα καθ' όσον τον εφιλοτέχνησες ωραιότερον του πρώτου· + ώστε φοβούμαι μήπως ο Λυσίας φανή ταπεινός εάν θελήση ν' + ανταγωνισθή παρουσιάζων άλλον λόγον επί του αυτού θέματος. + + Και μάλιστα, αγαπητέ μου, προ ολίγου κάποιος πολιτικός επείραζε τον + Λυσίαν περιπαίζων αυτόν δι' αυτήν ακριβώς την ασθένειάν του εις το + γράφειν και μέσα εις όλους τους ονειδισμούς τον απεκάλει και + λογογράφον (45), ενδέχεται λοιπόν από φιλοτιμίαν να συγκρατηθή από + του να μας γράψη απάντησιν. + +Σωκράτης + Η ιδέα την οποίαν εκθέτεις, νέε μου, είναι αστεία και δεικνύει ότι + τον φίλον σου Λυσίαν κρίνεις πολύ εσφαλμένως, εάν τον υποθέτης ότι + είναι τόσον ψοφοδεής· επίσης ίσως νομίζεις ότι και ο περιπαίζων + αυτόν πολιτικός επίστευεν εις όσα του απέδιδεν. + +Φαίδρος + Εφαίνετο βεβαίως ότι επίστευε, Σωκράτη· και γνωρίζεις κάπως καλά + και συ, ότι οι ισχυροί και διάσημοι εις τας πόλεις μας εντρέπονται + να γράφωσι λόγους και ν' αφήνωσι τα συγγράμματά των, επειδή + φοβούνται την γνώμην των μεταγενεστέρων μήπως τους καλέσωσι + σοφιστάς. + +Σωκράτης + Γλυκεία περιστροφή! (46) Φαίδρε· σου διαφεύγει ότι οι φιλοδοξότεροι + των πολιτικών αγαπώσι πάρα πολύ να λογογραφώσι και ν' αφήνωσι + συγγράμματα· αυτοί ακριβώς, όταν γράφωσι λόγον τινά, τόσον αγαπώσι + τους επαινέτας, ώστε σημειώνουσι παρά την πρώτην παράγραφον του + έργου των τους τυχόν εις κάθε μέρος επαινέσαντας αυτούς. + +Φαίδρος + Πώς λέγεις τούτο; Δεν το εννοώ. + +Σωκράτης + Δεν εννοείς ότι εις την αρχήν του συγγράμματος του πολιτικού ανδρός + έχει γραφή ο επαινετής πρώτος. + +Φαίδρος + Πώς; + +Σωκράτης + «Έδοξε τη βουλή και τω δήμω ή αμφοτέροις» λέγει «και ος είπε...,» + (47) και εδώ αναφέρει το όνομά του μετά μεγάλης σοβαρότητος + αυτοεπαινούμενος ο συγγραφεύς, έπειτα δα εξακολουθεί, μετά την + πρόταξιν επαινετών του (48), επιδεικνύων εις αυτούς την ιδικήν του + σοφίαν και ενίοτε γράφει πολύ διεξοδικόν σύγγραμμα· ή μήπως σου + φαίνεται το τοιούτον [ψήφισμα] άλλο τι ή λόγος συγγεγραμμένος; + +Φαίδρος + Δεν φαίνεται εις εμέ τουλάχιστον. + +Σωκράτης + Λοιπόν εάν μεν ο λόγος ούτος γίνη δεκτός, ο συγγραφεύς απέρχεται εκ + της εκκλησίας χαίρων· εάν δε αποδοκιμασθή και χάση την τιμήν ότι + είναι άξιος λογογράφος και συγγραφεύς, τότε πενθεί και ο ίδιος και + οι φίλοι του. + +Φαίδρος + Χωρίς αμφιβολίαν. + +Σωκράτης + Εκ τούτων γίνεται φανερόν ότι δεν πρέπει να περιφρονή τις το + επάγγελμα του λογογράφου, αλλά να το εκτιμά μέχρι θαυμασμού. + +Φαίδρος + Είμαι σύμφωνος. + +Σωκράτης + Αλλά τι; όταν ρήτωρ τις ή βασιλεύς γίνη ικανός ώστε αναλαβών + δύναμιν ενός Λυκούργου ή Σόλωνος ή Δαρείου ν' απαθανατισθή εις την + πόλιν ως Χορογράφος, αρά γε δεν θα θεωρή τον εαυτόν του ο ίδιος, + ενόσω ζη, ως άλλον θεόν και οι μεταγενέστεροι βλέποντες τα + συγγράμματά του δεν θα έχωσι τας αυτάς ακριβώς ιδέας περί τούτου; + +Φαίδρος + Και βεβαιότατα. + +Σωκράτης + Νομίζεις λοιπόν ότι κανείς εκ των πολιτικών, οποιουδήποτε + χαρακτήρος και αν είναι και οπωσδήποτε δυσμενής προς τον Λυσίαν, θα + τον ονειδίση διά τούτο, ότι δηλαδή συγγράφει; + +Φαίδρος + Όχι βεβαίως, δεν εξάγεται τούτο τουλάχιστον εκ των λόγων σου· διότι + την ιδικήν των επιθυμίαν, ως είναι επόμενον, θα ωνείδιζεν. + +Σωκράτης + Άρα είναι φανερόν ότι δεν φέρει αισχύνην αυτό το γράφειν λόγους. + +Φαίδρος + Συμφωνώ. + +Σωκράτης + Αλλά τούτο νομίζω ότι είναι αισχρόν πλέον, το να μη λέγη δηλαδή + κανείς και γράφη καλά αλλά αισχρά και κακά. + +Φαίδρος + Είναι φανερόν βεβαίως. + +Σωκράτης + Ποίος λοιπόν είναι ο τρόπος του καλώς ή κακώς συγγράφειν; + Αισθανόμεθα ανάγκην τινά, Φαίδρε, να εξετάσωμεν τον Λυσίαν ή + κάποιον άλλον, εξ όσων έχουσι γράψει τι έως τώρα ή θα γράψωσιν, + είτε πολιτικής υποθέσεως είτε ιδιωτικής, είτε έμμετρον ως ποιηταί, + είτε άνευ μέτρου ως κοινοί συγγραφείς. + +Φαίδρος + Ερωτάς εάν έχωμεν ανάγκην; Αλλά θα ήξιζε κανείς να ζη δι' άλλην + αιτίαν παρά διά τας τοιαύτας ηδονάς του πνεύματος; Διότι βεβαίως + δεν αξίζει να ζη κανείς δι' εκείνας τας σωματικάς ηδονάς, αι οποίαι + περιέχουν όλαι κατ' ανάγκην λύπην εις την αρχήν ή και καμμίαν + χαράν, δι' ο και δικαίως έχουσιν ονομασθή δουλικαί. + +Σωκράτης + Έχομεν καιρόν ως φαίνεται· και μάλιστα μέσα εις την πνιγηράν ζέστην + επάνω από τα κεφάλια μας μου φαίνονται ότι οι τέττιγες ψάλλοντες + και συνομιλούντες μας παρατηρούν. Εάν λοιπόν ίδωσι και ημάς όπως + τους κοινούς ανθρώπους να μη συνδιαλεγώμεθα, αλλά να νυστάζωμεν + νανουριζόμενοι από το τραγούδι των ένεκα αδρανείας της διανοίας + μας, δικαίως θα μας καταγελάσωσι, θεωρούντες ημάς ως μερικούς + δούλους οι οποίοι εύρον καταφύγιον να κοιμηθώσι, όπως τα + αναπαυόμενα το μεσημέρι πρόβατα κοιμώνται παρά την βρύσιν· εάν δε + μας βλέπωσιν ότι εξακολουθούμεν συνομιλούντες, και ότι παρερχόμεθα + αυτούς καθώς Σειρήνας χωρίς να γοητευθώμεν [από τα άσματά των], + τότε θαυμάσαντες ταχέως θα μας έδιδον το δώρον, το οποίον έχουσιν + από τους θεούς διά να χαρίζωσιν εις τους ανθρώπους. + +Φαίδρος + Ποίον είναι λοιπόν τούτο το δώρον; διότι εγώ, καθώς μου φαίνεται + δεν έτυχε να το ακούσω. + +Σωκράτης + Δεν αρμόζει βέβαια εις φιλόμουσον άνδρα να μην έχη ακούσει τέτοιο + πράγμα· λέγουν δε ότι οι τέττιγες ήσαν άνθρωποι πριν να γεννηθούν + αι Μούσαι, αλλ' όταν με την γέννησιν των Μουσών εφανερώθη και το + άσμα, τόσον πολύ μερικοί εκ των τότε ανθρώπων εξεπλάγησαν από + ηδονήν, ώστε τραγουδούντες ημέλησαν να τρώγωσι και να πίνωσι και + χωρίς να το εννοήσωσιν έδωκαν τέλος εις την ζωήν των· εκ των + ανθρώπων αυτών εφύτρωσε κατόπιν το γένος των τεττίγων, το οποίον + έλαβε παρά των Μουσών τούτο το δώρον, να μην έχη καθόλου ανάγκην + τροφής από της γεννήσεως του, αλλ' αμέσως να ψάλλη χωρίς φαγητόν + και ποτόν μέχρι της τελευτής του, και μετά την τελευτήν να έρχεται + ν' αναγγέλλη εις τας Μούσας τις εκ των θνητών ποίαν εκάστην από + αυτάς τιμά. Εις την Τερψιχόρην λοιπόν αναγγέλλουσιν εκείνους οι + οποίοι την τιμώσι διά χορών και τους καθιστούν προσφιλεστέρους εις + αυτήν, εις δε την Ερατώ τους τιμώντας αυτήν διά των ερωτικών ωδών + και καθ' όμοιον τρόπον εις τας άλλας τους απονέμοντας την + αρμόζουσαν εις εκάστην τιμήν· εις δε την πρεσβυτάτην Καλλιόπην και + εις την δευτερότοκον Ουρανίαν αναγγέλλουσι τους φιλοσοφούντας και + τους τιμώντας την μουσικήν τέχνην των, διότι αι δυο αύται υπέρ τας + άλλας Μούσας επιστατούσαι εις τας κινήσεις των ουρανίων σωμάτων και + εις τους ανθρωπίνους και θείους λόγους αφήνουσιν άσμα + μελωδικώτατον. Ένεκα λοιπόν των πολλών τούτων αιτίων πρέπει να + είπωμεν κάτι και να μη κοιμηθώμεν κατά την μεσημβρίαν. + +Φαίδρος + Βεβαίως πρέπει να είπωμεν. + +Σωκράτης + Ας εξετάσωμεν λοιπόν την σκέψιν, την οποίαν τώρα ελάβομεν ως + προϋπόθεσιν, τι δηλαδή κάμνει ένα λόγον προφορικόν ή γραπτόν καλόν + και τι όχι. + +Φαίδρος + Πολύ καλά. + +Σωκράτης + Αρά γε δεν πρέπει διά να ομιλήση καλά ο ρήτωρ να έχη εις την + διάνοιάν του την γνώσιν της αληθείας περί όσων μέλλει να είπη; + +Φαίδρος + Φίλε Σωκράτη, περί αυτού του ζητήματος τέτοια εδώ έχω ακούσει, ότι + δηλαδή δεν είναι ανάγκη ο μέλλων να είναι ρήτωρ να γνωρίζη τα + αληθινά δίκαια, αλλά τα φαινόμενα δίκαια εις το πλήθος, το οποίον + ίσα ίσα μέλλει να δικάση, ουδέ τα αληθινά αγαθά ή ωραία, αλλ' όσα + θα φανώσι τοιαύτα· διότι η πειθώ παράγεται μάλλον εκ των δοξασιών + τούτων και όχι εκ της αληθείας. + +Σωκράτης + Δεν πρέπει βεβαίως ν' αποβληθώσιν οι λόγοι (49) του σοφού, αλλά να + εξετάζωνται εάν λέγωσι τι· και μάλιστα και το τώρα λεχθέν δεν + πρέπει ν' αφήσωμεν ανεξέταστον. + +Φαίδρος + Ορθώς λέγεις. + +Σωκράτης + Ας το εξετάσωμεν λοιπόν ως εξής. + +Φαίδρος + Πώς; + +Σωκράτης + Εάν σε συνεβούλευον εγώ ν' αποκρούσης τους εχθρούς αποκτήσας ίππον, + εάν δε και οι δύο δεν εγνωρίζομεν ίππον, αλλά μόνον τυχαίως + εγνώριζον περί σου, ότι ο Φαίδρος νομίζει ως ίππον εκείνον των + ημέρων ζώων το οποίον έχει μέγιστα ώτα....... + +Φαίδρος + Γελοίον θα ήτο, Σωκράτη. + +Σωκράτης + Ακόμη δεν ετελείωσα· και ότι σοβαρώς διά να σε πείσω συνέτασσον + εγκώμιον του όνου, αποκαλών αυτόν ίππον και λέγων περί αυτού, ότι + είναι ζώον ανεκτίμητον διά να το έχη κανείς εις την πατρίδα του και + έξω εις τον πόλεμον, και χρήσιμον ώστε να πολεμά κανείς απ' αυτού, + και δυνατόν να μεταφέρη προσέτι σκεύη και ωφέλιμον εις άλλας πολλάς + εργασίας.... + +Φαίδρος + Γελοιωδέστατον πλέον θα ήτο αυτό. + +Σωκράτης + Άρα λοιπόν δεν είναι προτιμότερον να είναι γελοίον αλλ' αβλαβές, + παρά επικίνδυνον και βλαβερόν; + +Φαίδρος + Φαίνεται. + +Σωκράτης + Όταν λοιπόν ο ρήτωρ, ενώ αυτός δεν γνωρίζει την φύσιν του αγαθού + και του κακού, εύρη τους συμπολίτας του ευρισκομένους εις την αυτήν + άγνοιαν και τους συμβουλεύη, εγκώμια πλέκων, όχι περί όνου σκιάς + (50) ότι είναι ίππος, αλλά περί του κακού ότι είναι αγαθόν, και + όταν, μελετήσας τας δοξασίας του κοινού λαού, τον πείση να πράττη + κακά αντί αγαθών, ωσάν ποίον καρπόν νομίζεις ότι η ρητορική κατόπιν + θα θερίση εκ των ιδεών τας οποίας έσπειρε; + +Φαίδρος + Βεβαίως όχι παρά πολύ καλόν καρπόν. + +Σωκράτης + Αλλά μήπως, καλέ μου φίλε, έχομεν εμπαίξει αγροικότερον του δέοντος + την ρητορικήν; Ίσως ηδύνατο να μας είπη αύτη· τι είναι αυτά, ω + θαυμαστοί, τα οποία φλυαρείτε; Εγώ βεβαίως καθόλου δεν αναγκάζω τον + αγνοούντα την αλήθειαν να μανθάνη ρητορικήν, αλλά κατά την ιδικήν + μου τουλάχιστον συμβουλήν, τοιουτοτρόπως θα με καταλάβη τις, όταν + αποκτήση την γνώσιν της αληθείας· εν τούτοις τούτο εδώ το μέγα + λέγω, ότι, χωρίς την βοήθειάν μου, δεν δύναται ουδέ κατά τι + περισσότερον να πείση με τέχνην τους ακροατάς του ο κατέχων την + γνώσιν της αληθείας. + +Φαίδρος + Δεν έχει λοιπόν δίκαιον η ρητορική λέγουσα ταύτα; + +Σωκράτης + Το παραδέχομαι, εάν βεβαίως οι προστρέχοντες πέριξ αυτής λόγοι + παρέχουν την μαρτυρίαν, ότι η ρητορική είναι μία τέχνη· διότι, + καθώς μου φαίνεται, ακούω μερικούς λόγους προσερχομένους να + διαμαρτύρωνται ότι η ρητορική ψεύδεται και δεν είναι τέχνη, αλλ' + άτεχνος μηχανική άσκησις· «δεν υπάρχει δε ούτε θα υπάρξη ποτέ, + λέγει ο Λάκων (51), αληθής τέχνη του λέγειν χωρίς να είναι κάτοχος + της αληθείας». + +Φαίδρος + Αλλά χρειαζόμεθα τους λόγους τούτους, Σωκράτη. Κάμε τους να + προσέλθωσι κ' εξέταζέ τους τι και πώς λέγουν. + +Σωκράτης. + Παρουσιασθήτε λοιπόν, &ω λόγοι&, ευγενικά ανατεθραμμένα ωραία + παιδιά, και πείθετε τον Φαίδρον ότι, εάν δεν φιλοσοφήση ικανώς, + ουδέ θα γίνη ποτέ ικανός να ομιλή διά κανέν ζήτημα. Ας αποκρίνεται + λοιπόν ο Φαίδρος. + +Φαίδρος + Ερωτάτε. + +Σωκράτης + Άρα λοιπόν η ρητορική δεν είναι τέχνη του ψυχαγωγείν (52) διά + λόγων, όχι μόνον εις τα δικαστήρια και εις τας δημοσίας + συναθροίσεις, αλλά και εις τας ιδιωτικάς ομηγύρεις, η ιδία και όταν + πρόκειται περί μικρών ζητημάτων και όταν περί μεγάλων, και δεν + είναι αρά γε πολυτιμότερον να λέγεται το ορθόν πράγμα και εις τα + σπουδαία και εις τα μικρά; Ή μήπως αυτά τα έχεις ακούσει συ κατ' + άλλον τρόπον; + +Φαίδρος + Όχι, μα τον Δία, όχι καθόλου παρομοίως, αλλά προ πάντων η ρητορική + η ασχολουμένη εις τας δίκας λέγεται και γράφεται τέχνη, λέγεται δε + ομοίως και η περί τας δημηγορίας ασχολουμένη· περισσότερον από αυτά + δεν έχω ακούσει. + +Σωκράτης + Αλλ' αληθώς έχεις ακούσει μόνον τα ρητορικά κατασκευάσματα του + Νέστορος και του Οδυσσέως, τα οποία συνέθεσαν όταν ησύχαζον κατά + την πολιορκίαν του Ιλίου, τας δε συνθέσεις του Παλαμήδους δεν έχεις + ακούσει; + +Φαίδρος + Ναι, μα τον Δία, εγώ τουλάχιστον δεν έχω ακούσει άλλα από τα του + Νέστορος [και Οδυσσέως], εκτός εάν παριστάνης τον Γοργίαν ως + κάποιον Νέστορα ή κάποιον Θρασύμαχον και Θεόδωρον ως Οδυσσέα (53). + +Σωκράτης + Ίσως. Αλλ' ας αφήσωμεν τούτους· συ δε ειπέ μου, εις τα δικαστήρια + τι πράττουσιν οι αντίδικοι; βεβαίως δεν άντιλέγουσιν ή τι θα + είπωμεν ότι κάμνουν; + +Φαίδρος + Αυτό τούτο. + +Σωκράτης + Δεν αντιλέγουσι και περί δικαίου και αδίκου; + +Φαίδρος + Ναι. + +Σωκράτης + Λοιπόν ο πράττων τούτο με τέχνην θα κάμη να φανή το ίδιον πράγμα + εις τα ίδια πρόσωπα άλλοτε μεν δίκαιον, όταν θέλη δε άδικον; + +Φαίδρος + Διατί όχι; + +Σωκράτης + Και κατά την δημηγορίαν λοιπόν θα φανώσιν εις τους πολίτας τα ίδια + πράγματα άλλοτε μεν αγαθά, άλλοτε δε πάλιν τα εναντία; + +Φαίδρος + Έτσι. + +Σωκράτης + Δεν γνωρίζομεν λοιπόν ότι ο Ελεατικός Παλαμήδης (54) διά της τέχνης + των λόγων του έκαμεν ώστε τα ίδια πράγματα να φαίνωνται ως όμοια + και ανόμοια, και ως έν και ως πολλά, και εξ άλλου ηρεμούντα και + κινούμενα; + +Φαίδρος + Το γνωρίζω πολύ καλά. + +Σωκράτης + Άρα η αντιλογική δεν περιορίζεται μόνον εις τα δικαστικά και εις + την δημηγορίαν, αλλ' εάν είναι μία τις τέχνη, αύτη, ως φαίνεται, + ήθελεν είναι η περιλαμβάνουσα όλα τα είδη του λόγου, διά της οποίας + γίνεται τις ικανός να παριστάνη εις πάντας όμοια πάντα όσα είναι + δυνατόν να συγχυσθώσι, και να διαφωτίζη όσα διάφορα άλλος επιχειρεί + να συγχύση και να αποκρύψη. + +Φαίδρος + Πώς λοιπόν λέγεις το τοιούτον; + +Σωκράτης + Νομίζω ότι κατά τούτον τον τρόπον το ζήτημά μας θα διευκρινισθή. Η + απάτη εις ποίον εκ των δύο συμβαίνει περισσότερον, εις τα πράγματα + τα οποία έχουσιν μεγάλας διαφοράς, ή μικράς; + +Φαίδρος + Εις τα έχοντα μικράς. + +Σωκράτης + Αλλ' ακριβώς ολίγον κατ' ολίγον προχωρών θα διαλάθης μάλλον ώστε να + φθάσης εις το εναντίον παρά με μεγάλα βήματα. + +Φαίδρος + Πώς όχι; + +Σωκράτης + Πρέπει λοιπόν ο μέλλων ν' απατήση μεν τον άλλον, αυτός δε να μη + απατηθή, να διαγιγνώσκη ακριβώς την ομοιότητα και την ανομοιότητα + των όντων. + +Φαίδρος + Κατ' ανάγκην πρέπει. + +Σωκράτης + Πραγματικώς λοιπόν θα δυνηθή τις, ενώ δεν γνωρίζει την αληθινήν + ουσίαν εκάστου, να διακρίνη εις τα άλλα πράγματα την μικράν ή + μεγάλην ομοιότητα εκείνου το οποίον αγνοεί; + +Φαίδρος + Αδύνατον. + +Σωκράτης + Λοιπόν είναι φανερόν ότι το πάθημα των εσφαλμένων γνωμών και των + απατών των ανθρώπων περί των όντων προέρχεται εξ αιτίας μερικών + ομοιοτήτων. + +Φαίδρος + Κατ' αυτόν τον τρόπον βεβαίως γίνεται. + +Σωκράτης + Είναι λοιπόν δυνατόν να καταστή κανείς έμπειρος της τέχνης να + μεταβιβάζη ολίγον κατ' ολίγον διά των ομοιοτήτων τους ακροατάς του + κάθε φοράν από την έννοιαν του όντος εις την εναντίαν έννοιαν + αποσύρων αυτούς, ή και ο ίδιος να διαφεύγη την απάτην των ταύτην, + εάν δεν γνωρίζη την αληθινήν ουσίαν εκάστου όντος; + +Φαίδρος + Όχι ποτέ. + +Σωκράτης + Άρα, φίλε μου, εκείνος που δεν γνωρίζει την αλήθειαν, αλλ' έχει + θηρεύσει δοξασίας, ως φαίνεται, γελοίαν τινά και άτεχνον τέχνην των + λόγων θα παρουσιάζη. + +Φαίδρος + Είν' ενδεχόμενον. + +Σωκράτης + Θέλεις λοιπόν εις τον λόγον του Λυσίου, τον οποίον φέρεις μαζί σου, + και εις τους λόγους τους οποίους ημείς είπομεν, να ίδωμεν τι εκ + τούτων είναι από τα μετά τέχνης λεχθέντα και τι από τα χωρίς + τέχνην; + +Φαίδρος + Προ παντός μάλιστα, επειδή τώρα απλώς πως ομιλούμεν μη έχοντες + ικανά παραδείγματα. + +Σωκράτης + Βεβαίως κατ' ευτυχή σύμπτωσιν, ως φαίνεται, ελέχθησαν οι λόγοι οι + οποίοι έχουσι κάποιον παράδειγμα ότι δύναται ο γνωρίζων την + αλήθειαν, παίζων διά των λόγων, να παρασύρη εις μεταβολήν τους + ακροατάς του. Ως προς εμέ τουλάχιστον αποδίδω την αιτίαν ταύτην εις + τους εντοπίους θεούς· ίσως δε οι των Μουσών προφήται, οι υπέρ τας + κεφαλάς μας τραγουδισταί [οι τέττιγες], θα μας έχωσιν εμπνεύσει + τούτο το δώρον (55)· διότι εγώ τουλάχιστον δεν γνωρίζω τέχνην τινά + του λέγειν. + +Φαίδρος + Έστω τούτο όπως το λέγεις· μόνον φανέρωνέ μου το παράδειγμα. + +Σωκράτης + Εμπρός λοιπόν, ανάγνωσέ μου την αρχήν του λόγου του Λυσίου. + +Φαίδρος + «Διά τα ιδικά μου μεν αισθήματα γνωρίζεις καλά και καθώς νομίζω + έχεις ακούσει ότι συμφέρει εις ημάς τους δύο η εκπλήρωσις των πόθων + μου· έχω δε την αξίωσιν να μη αποτύχω εις ό,τι επιθυμώ διά τούτο + μόνον ότι συνέπεσε να μην είμαι εραστής σου· διότι οι ερώντες + μεταμελούνται τότε — ». + +Σωκράτης + Σταμάτησε· πρέπει να είπομεν κατά τι ο Λυσίας σφάλλει και άνευ + τέχνης δημιουργεί. Δεν είναι αληθές; + +Φαίδρος + Ναι. + +Σωκράτης + Άρα λοιπόν δεν είναι εις τον καθένα φανερόν το εξής περίπου, ότι + εις μερικάς των τοιούτων εννοιών συμφωνούμεν, εις μερικάς δε + διιστάμεθα; + +Φαίδρος + Πιστεύω μεν ότι ενόησα εκείνο το οποίον λέγεις, αλλ' ακόμη + σαφέστερον ειπέ μου το. + +Σωκράτης + Όταν τις είπη το όνομα του σιδήρου ή του αργύρου, άρα την ιδίαν + έννοιαν δεν εσχηματίσαμεν; + +Φαίδρος + Αναμφιβόλως. + +Σωκράτης + Τι δε διανοούμεθα προκειμένου περί του δικαίου και του αγαθού; δεν + έχει ο καθείς διάφορον ιδέαν και δεν διαφωνούμεν περί αυτών και + μεταξύ μας και με τους ιδίους εαυτούς μας; + +Φαίδρος + Πολύ αληθινά. + +Σωκράτης + Άρα εις τα μεν συμφωνούμεν, εις τα άλλα όχι. + +Φαίδρος + Έτσι είναι. + +Σωκράτης + Εις ποια εκ των δύο τούτων ευκολώτερον απατώμεθα και εις ποία η + ρητορική ασκεί μεγαλυτέραν δύναμιν; + +Φαίδρος + Είναι φανερόν ότι εις εκείνα εις τα οποία πλανώμεθα. + +Σωκράτης + Λοιπόν είναι ανάγκη ο μέλλων να μετέλθη την ρητορικήν τέχνην πρώτον + μεν να κάμη την διάκρισιν των εννοιών τούτων μεθοδικώς και να + συλλάβη εις τον νουν του τους διαφόρους χαρακτήρας και των δύο + χωριστά ειδών των εννοιών, και εκείνου εις το οποίον κατ' ανάγκην + το πλήθος πλανάται και εκείνου εις το οποίον δεν πλανάται. + +Φαίδρος + Επιτήδειος θα ήτο, Σωκράτη, εκείνος ο οποίος θα εγνώριζε να κάμη + ταύτην την διάκρισιν. + +Σωκράτης + Έπειτα νομίζω ότι πρέπει, όταν αναλαμβάνη την εξέτασιν εκάστου + ζητήματος να μη του διαφεύγη την προσοχήν, αλλά μετ' οξύτητος ν' + αντιλαμβάνεται εκείνο περί του οποίου μέλλει να είπη, δηλαδή εις + ποίον εκ των δύο γενών έτυχε ν' ανήκη τούτο. + +Φαίδρος + Βεβαίως. + +Σωκράτης + Τι νομίζεις λοιπόν· τι εκ των δύο θα είπωμεν ότι είναι ο έρως εκ + των αμφισβητησίμων ή εκ των μη; + +Φαίδρος + Εκ των αμφισβητησίμων βεβαίως· αλλέως θα σου ήτο δυνατον να είπης, + εκείνα τα οποία τώρα εξέφερες περί αυτού ότι είναι και βλαβερός και + εις τον αγαπώμενον και τον αγαπώντα και πάλιν ότι είναι μέγιστον + των αγαθών; + +Σωκράτης + Λαμπρά τα λέγεις· αλλ' ειπέ μου και το εξής — διότι εγώ δεν + ενθυμούμαι πολύ καλά εξ αιτίας του ενθουσιασμού μου — εάν έκαμα τον + ορισμόν του έρωτος κατά την αρχήν του λόγου. + +Φαίδρος + Μα τον Δία, θαυμασίως. + +Σωκράτης + Μπα, τόσον επιτηδειότεραι εις την τέχνην των λόγων λέγεις ότι είναι + αι νύμφαι, αι θυγατέρες του Αχελώου και ο Παν ο υιός του Ερμού, από + τον Λυσίαν τον υιόν του Κεφάλου; ή απατώμαι, και ο Λυσίας αρχίζων + τον ερωτικόν λόγον του μας ηνάγκασε να εννοήσωμεν τον έρωτα, ότι + είναι έν τι εκ των όντων, το οποίον αυτός ηθέλησε και συμφώνως με + τον ορισμόν τούτον πλέον συνέταξε κ' ετελείωσεν όλον τον κατόπιν + λόγον; θέλεις πάλιν ν' αναγνώσωμεν την αρχήν αυτού; + +Φαίδρος + Εάν σου φαίνεται καλόν· εκείνο όμως το οποίον ζητείς δεν είναι εις + αυτό το μέρος. + +Σωκράτης + Λέγε, ν' ακούσω αυτό το ίδιον. + +Φαίδρος + «Διά μεν τα ιδικά μου αισθήματα γνωρίζεις καλά, και καθώς νομίζω + έχεις ακούσει ότι συμφέρει εις ημάς τους δύο η εκπλήρωσις των πόθων + μου. Έχω δε την αξίωσιν να μη αποτύχω εις ό,τι επιθυμώ διά τούτο + μόνον, ότι συνέπεσε να μην είμαι εραστής σου· διότι οι ερώντες + μεταμελούνται τότε δι' όσα προσέφερον [εις το αντικείμενον του + πάθους των], όταν θα κορεσθώσι της επιθυμίας». + +Σωκράτης + Όντως πολύ, ως φαίνεται, απέχει από του να κάμνη, αυτό το οποίον + ακριβώς ζητούμεν, ο Λυσίας, ο οποίος ουδ' από την αρχήν, αλλ' από + το τέλος κολυμβών ανάσκελα προς τα οπίσω επιχειρεί να διέλθη τον + λόγον, και αρχίζει από εκεί απ' όπου θα είχε τελειώσει ο εραστής + λέγων προς τον αγαπώμενον. Ή δεν είναι τίποτε σωστόν, πολυαγαπημένε + μου Φαίδρε; + +Φαίδρος + Τούτο βεβαίως, Σωκράτη, περί του οποίου κάμνει λόγον είναι [όχι + αρχή αλλά] τέλος. + +Σωκράτης + Τι δε να είπωμεν διά τα άλλα; δεν φαίνονται ότι αι ιδέαι του λόγου + έχουν τοποθετηθή συγκεχυμένως; ή φαίνεται ότι, εκείνο το οποίον + ελέχθη δεύτερον, έπρεπε ένεκα ανάγκης τινός να κατέχη την δευτέραν + θέσιν αυτό παρά άλλο τι των λεχθέντων; Διότι εφάνη εις εμέ, ο + οποίος εξ άλλου ομολογώ την άγνοιάν μου, ότι ο συγγραφεύς με + γενναιότητα έγραφεν ό,τι του ήρχετο εις τον νουν· συ δε μήπως + ευρήκες λογογραφικήν τινα ανάγκην ένεκα της οποίας εκείνος έτσι + κατά σειράν το έν πλησίον του άλλου έβαλεν αυτά; + +Φαίδρος + Καλός είσαι, αφού με νομίζεις ικανόν να διαγνώσω έτσι ακριβώς τους + λόγους του Λυσίου. + +Σωκράτης + Αλλά τούτο εδώ τουλάχιστον νομίζω πώς θα μου έλεγες, ότι πρέπει + κάθε λόγος, όπως το ζώον, να συνίσταται από σώμα τι ιδικόν του, + ώστε να μην είναι μήτε ακέφαλος μήτε άπους, αλλά να έχη μέσα και + άκρα, τα οποία να είναι γραμμένα έτσι, ώστε ν' αρμόζουν και μεταξύ + των και με το σύνολον. + +Φαίδρος + Πώς όχι; + +Σωκράτης + Εξέτασε λοιπόν τον λόγον του φίλου σου, εάν είτε κατά τον ένα είτε + κατά τον άλλον τρόπον έχει γραφή, και θα εύρης ότι καθόλου δεν + διαφέρει από το επίγραμμα, το οποίον λέγουν ότι είναι + επιγεγραμμένον εις τον Μίδαν τον Φρύγα. + +Φαίδρος + Ποίον είναι το επίγραμμα και τι ιδιαίτερον έχει τούτο; + +Σωκράτης + Είναι το εξής: + + Χαλκή παρθένος είμαι, 'ς του Μίδα δε το μνήμα κείμαι, + κι' όταν θα τρέξη το νερό και τα ψηλά τα δένδρ' ανθίσουν, + μένουσα εδώ ψηλά 'ς αυτόν τον τύμβο τον πολύκλαυστο, + θ' αγγέλλω 'ς τους διαβάτες ότι ο Μίδας εδώ έχει ταφή. + + ως νομίζω, κάπως κατανοείς ότι ουδεμία διαφορά υπάρχει εις το να + διαβάζεται μέρος τι του επιγράμματος πρώτον ή τελευταίον. + +Φαίδρος + Περιπαίζεις τον λόγον μας, Σωκράτη. + +Σωκράτης + Τούτον μεν τον λόγον ας αφήσωμεν ίνα μη στενοχωρήσαι· αν και, ως + μου φαίνεται, έχει πολλά δείγματα, τα οποία έχων προ οφθαλμών + κανείς, θα ωφελείτο με το να μη επιχειρή καθολοκληρίαν να τα + μιμηθή. Εις δε τους άλλους λόγους ας έλθωμεν. Διότι υπάρχει τι ως + νομίζω, το οποίον πρέπει να ίδωσιν οι θέλοντες να ασχολώνται περί + τους λόγους. + +Φαίδρος + Ποίον είναι αυτό που λέγεις; + + +Σωκράτης + Είναι κάπως αντίθετοι· ο μεν είς δηλαδή έλεγεν ότι πρέπει να + χαρίζεται τις εις τον ερώντα ο δε άλλος ότι δεν πρέπει. + +Φαίδρος + Και οι δύο πάρα πολύ ανδρικώς [υπεστήριζον την ιδέαν των]. + +Σωκράτης + Ενόμιζα ότι θα έλεγες την αλήθειαν, εάν έλεγες μανικώς· εκείνο μεν + λοιπόν το οποίον εζήτουν είναι αυτό τούτο· διότι μανία τις είπομεν + ότι είναι ο έρως. Αληθώς; + +Φαίδρος + Ναι. + +Σωκράτης + Μανίαι δε δύο υπάρχουν, εξ ων η μεν προέρχεται εξ ανθρωπίνων + νοσημάτων, η δε εκ θείας απομακρύνσεως από της συνήθους κανονικής + καταστάσεως. + +Φαίδρος + Πολύ καλά. + +Σωκράτης + Έχομεν δε διαιρέσει την θείαν μανίαν εις τέσσαρα μέρη εκ των + τεσσάρων θεών, παραδεχθέντες την μαντικήν μεν εμπνεομένην υπό του + Απόλλωνος, την ιεροτελεστικήν δε υπό του Διονύσου, την ποιητικήν + υπό των Μουσών, την τετάρτην δε, την ερωτικήν μανίαν, την + εμπνεομένην υπό της Αφροδίτης και του Έρωτος την είπομεν ότι είναι + αρίστη, και δεν γνωρίζω πώς το ερωτικόν πάθος απεικονίζοντες, + άλλοτε μεν με το να εγγίζωμεν την αλήθειαν, ίσως δε και με το να + πλανώμεθα εις άλλα, συνάψαντες λόγον όχι εντελώς απίθανον εψάλαμεν + μυθικόν τινα ύμνον με κοσμιότητα και ευλάβειαν εις τον Έρωτα, τον + ιδικόν μου και ιδικόν σου δεσπότην, Φαίδρε, τον προστάτην των + ωραίων παίδων. + +Φαίδρος + Εγώ τουλάχιστον πάρα πολύ ευχαρίστως τον ήκουσα. + +Σωκράτης + Το εξής όμως από αυτόν τον λόγον ας λάβωμεν, με ποίον τρόπον δηλαδή + από το ψέγειν ηδυνήθη ο λόγος να μεταβή εις το επαινείν. + +Φαίδρος + Πώς το εννοείς λοιπόν αυτό; + +Σωκράτης + Εις εμέ φαίνεται ότι όντως όλα τα άλλα έχουν λεχθή αστείως και + χάριν παιδιάς. Αλλά την δύναμιν των δύο τούτων μεθόδων, αι οποίαι + ελέχθησαν κατά τύχην, είναι ωφέλιμον, εάν δυνηθή κανείς να εννοήση + και τας οικειποιηθή με τέχνην. + +Φαίδρος + Ποίων μεθόδων; + +Σωκράτης + Το να ανάγη τις εις μίαν γενικήν ιδέαν διά συνθέσεως τα εδώ κ' εκεί + διεσπαρμένα στοιχεία, ίνα δι' ακριβούς ορισμού κάμη φανερόν + έκαστον, περί του οποίου θα εδίδασκε κάθε φοράν. Καθώς τώρα δα αφού + ωρίσαμεν την έννοιαν του Έρωτος, είτε καλώς είτε κακώς, εκάμαμεν + τον λόγον. Τουλάχιστον ένεκα της αιτίας αυτής ο λόγος μας είχε να + δείξη σαφήνειαν και συμφωνίαν προς τον εαυτόν του. + +Φαίδρος + Η δε άλλη μέθοδος, λέγε, ποία είναι, Σωκράτη; + +Σωκράτης + Το να δύναταί τις ν' αναλύη την γενικήν έννοιαν εις τα είδη αυτής, + τέμνων εις τα φυσικά της άρθρα, χωρίς να προβαίνη εις το να + συντριβή κανέν μέρος κατά τον τρόπον κακού μαγείρου· έτσι ακριβώς + προ μικρού οι δύο λόγοι μου έλαβον μίαν κοινήν ιδέαν, την μανίαν, + καθώς δε φύσει εξ ενός σώματος έχομεν δίπλα μέρη με το αυτό όνομα, + τα κληθέντα αριστερά και δεξιά μέρη, τοιουτοτρόπως και ως προς την + μανίαν, την οποίαν εθεώρησαν οι λόγοι ως έν είδος υπάρχον φύσει + εντός μας, ο μεν είς λόγος ετράπη εις την διευκρίνισιν του + αριστερού μέρους της και δεν αφήκε τας ερεύνας τούτου του μέρους + ίνα επαναρχίση, ειμή όταν εύρεν εις αυτάς αριστερόν τινα καλούμενον + έρωτα τον οποίον ελοιδόρησε πάρα πολύ δικαίως, ο δε έτερος λόγος + μας έφερε εις το δεξιόν μέρος της μανίας όπου εύρεν έρωτα, ο οποίος + αν και είχε το ίδιον όνομα με τον πρώτον, ήτο θεϊκός όμως και λαβών + αυτόν ως υπόθεσιν των εγκωμίων του τον επήνεσεν ως αιτίαν των + μεγίστων αγαθών μας. + +Φαίδρος + Αληθέστατα λέγεις. + +Σωκράτης + Και εγώ ο ίδιος, Φαίδρε, είμαι εραστής τούτων των αναλύσεων και των + συνθέσεων ίνα γίνω ικανός να λέγω και να σκέπτομαι· και εάν θα + νομίσω ότι κάποιος άλλος δύναται ν' αντιλαμβάνεται το αντικείμενον + και ως σύνολον και αναλελυμένον εις τα στοιχεία του, τούτον + επιδιώκω ακολουθών τα ίχνη του ως να ήτο θεός (56). Και τους + δυναμένους δε να κάμωσι τούτο τους αποκαλώ, κύριος οίδε εάν ορθώς ή + όχι, μέχρι τούδε διαλεκτικούς. Αλλ' εκείνους οι οποίοι εδιδάχθησαν + υπό σου και του Λυσίου πώς πρέπει να τους αποκαλώμεν; Ή μήπως η + τέχνη των λόγων είναι αυτό εκείνο, το οποίον και ο Θρασύμαχος (57) + και οι άλλοι μεταχειριζόμενοι λέγουσιν ότι έχουσι γίνει σοφοί μεν + οι ίδιοι εις το λέγειν, κάμνουν δε σοφούς και τους άλλους όσοι θα + ήθελον να προσφέρωσι δώρα εις αυτούς ως εις βασιλείς; + +Φαίδρος + Βασιλικοί πραγματικώς είναι οι άνδρες ούτοι, αλλά δεν έχουν ιδέαν + των όσων ερωτάς· αλλά τούτο μεν το είδος ορθώς μου φαίνεται ότι το + ονομάζεις αποκαλών διαλεκτικόν· αλλά το ρητορικόν, μου φαίνεται, ότι + ακόμη μας διαφεύγει. + +Σωκράτης + Τι λέγεις; θα εύρισκέ τις κάτι καλόν, το οποίον έμεινε μεν από όσα + είπομεν περί διαλεκτικής, λαμβάνεται όμως με τέχνην; Πάντως δε δεν + πρέπει να εγκαταλειφθή από σε κ' εμέ το υπόλοιπον μέρος [το περί] + της ρητορικής, αλλά πρέπει να είπωμεν τι είναι τούτο. + +Φαίδρος + Και δεν είναι ολίγα, Σωκράτη, όσα διδάγματα περιλαμβάνονται εις τα + βιβλία τα γράφοντα περί της τέχνης των λόγων. + +Σωκράτης + Και καλά που μου το εθύμισες. Το προοίμιον νομίζω ότι πρέπει να + λέγεται εις την αρχήν του λόγου· αυτά δεν λέγεις — είναι, αληθινόν; + — ότι είναι αι λεπταί δεξιότητες της τέχνης; + +Φαίδρος + Ναι. + +Σωκράτης + Δεύτερον η διήγησις μετά των μαρτυρικών καταθέσεων εκτός αυτής, + τρίτον αι αποδείξεις, τέταρτον αι πιθανολογίαι· νομίζω μάλιστα ότι + ο αριστοτέχνης των λόγων, ο Βυζάντιος (58) ανήρ, διδάσκει και + πίστωσιν και επιπίστωσιν. + +Φαίδρος + Λέγεις διά τον καλόν Θεόδωρον; (59) + +Σωκράτης + Ναι, ο οποίος μας διδάσκει ότι πρέπει να κάμωμεν και εις την + κατηγορίαν και εις την απολογίαν έλεγχον και επεξέλεγχον. Δεν θα + παραγκωνίσωμεν δε τον άριστον Εύηνον τον Πάριον (60), ο οποίος και + την υποδήλωσιν πρώτος εύρε και τους πλαγίους επαίνους· άλλοι δε + λέγουσιν ότι αυτός και τους πλαγίους ψόγους εστιχούργησε προς + απομνημόνευσιν· διότι ήτο σοφός ο ανήρ. Τον Τεισίαν (61) δε και τον + Γοργίαν (62) δεν θα τους αφήσωμεν να κοιμώνται, οι οποίοι + ανεκάλυψαν ότι τα πιθανά πρέπει να θεωρώνται προτιμότερα των + αληθών, και οι οποίοι ένεκα της ευρωστίας του λόγου των κάμνουν + ώστε να φαίνωνται τα μικρά μεγάλα και τα μεγάλα μικρά, και τα νέα + εκφράζουσιν αρχαιοπρεπώς και τα αρχαία με νέαν μορφήν, και ανεύρον + το μέσον να ομιλώσι διά κάθε θέμα και διά βραχέων και κατά + διεξοδικώτατον τρόπον. Ταύτα δε ακούων κάποτε ο Πρόδικος (63) + εγέλασε και είπεν ότι μόνος αυτός έχει εύρει τα αρμόζοντα εις την + τέχνην των λόγων. Είπε δε ότι ούτε αι μακρολογίαι ούτε αι + βραχυλογίαι αρμόζουν, αλλά τα μέτρια. + +Φαίδρος + Σοφώτατα είπες, ω Πρόδικε. + +Σωκράτης + Τον Ιππίαν (64) δε δεν αναφέρομεν, διότι νομίζω ότι και ο Ηλείος + ξένος της αυτής γνώμης θα ήτο με τον Πρόδικον. + +Φαίδρος + Διατί όχι; + +Σωκράτης + Πώς θ' αναπτύξωμεν δε εξ άλλου τα ρητορικά τεχνουργήματα του Πώλου + (65), ο οποίος την διπλασιολογίαν [καλλιλογίαν] και την γνωμολογίαν + [το ομιλείν με γνωμικά] και την εικονολογίαν [τας μεταφοράς] εύρε, + και τας λέξεις εκείνας τας οποίας εδώρησεν εις αυτόν ο Λικύμνιος + (66), ίνα δημιουργήση ευφράδειαν. + +Φαίδρος + Τα του Πρωταγόρου (67) δε παραγγέλματα, Σωκράτη, δεν είναι βεβαίως + τέτοια τινά; + +Σωκράτης + Μετεχειρίζετο, παιδί μου, ορθόν λεκτικόν και άλλα πολλά και καλά· + ως προς την τέχνην δε των θρηνητικών λόγων, οι οποίοι κινούσι τον + οίκτον αναφερόμενοι εις το γήρας και την πενίαν όλους τους έχει + υπερβή, μου φαίνεται, η δύναμις του Χαλκηδονίου (68), ο οποίος εξ + άλλου ήτο φοβερός ανήρ και εις το να εξοργίση το πλήθος αφ' ενός, + και πάλιν αυτό ωργισμένον να το καταπραΰνη γοητεύων, ως έλεγε· και + επιτηδειότατος εις το να κατηγορή και εις το να αναιρή τας + κατηγορίας με κάθε τρόπον. Όλοι δε από κοινού πλέον φαίνεται ότι + παρεδέχθησαν ποίον πρέπει να είναι το τέλος των λόγων, το οποίον + άλλοι μεν καλούσιν επάνοδον, άλλοι δε με άλλο όνομα. + +Φαίδρος + Εννοείς το να συγκεφαλαιώσουν τα καθέκαστα εις το τέλος διά να + υπενθυμίσουν εις τους ακούοντας περί των λεχθέντων. + +Σωκράτης + Ταύτα λέγω, και αν συ έχης να προσθέσης άλλο τι περί της τέχνης των + λόγων. + +Φαίδρος + Έχω μερικά μικρά και ανάξια λόγου. + +Σωκράτης + Ας αφήσωμεν δα τα μικρά· μάλλον δε ταύτα ας φέρωμεν εις πλήρες φως, + ποία είναι η δύναμις της τέχνης και πού φανερώνεται. + +Φαίδρος + Είναι ισχυροτάτη, Σωκράτη, η δύναμις της ρητορικής και φανερώνεται + εις τας συνελεύσεις του πλήθους. + +Σωκράτης + Είναι αληθές· αλλ', έκτακτέ μου φίλε, ιδέ και συ μήπως φαίνεται και + εις σε, όπως και εις εμέ, αραιόν το στημόνι του υφάσματος της + ρητορικής αυτής. + +Φαίδρος + Αποδείκνυέ μου μόνον. + +Σωκράτης + Ειπέ μου λοιπόν· εάν τις υπάγη εις τον φίλον σου Εριξύμαχον ή τον + πατέρα αυτού Ακουμενόν και είπη ότι εγώ γνωρίζω τοιαύτα ιατρικά να + προσφέρω εις τα σώματα, ώστε εάν θέλω να τα θερμαίνω και να τα + κρυώνω και, εάν μεν μου φανή καλόν, να τα κάμω να εξεμώσι, εάν δε + πάλιν όχι, να αφοδεύωσι και άλλοι πάρα πολλά τοιαύτα, και επειδή + γνωρίζω αυτά έχω την αξίωσιν ότι είμαι ιατρός και ότι και άλλον + κάμνω ιατρόν, εάν εις αυτόν ήθελον παραδώσει την επιστήμην τούτων· + τι νομίζεις ότι θα έλεγον εάν ήκουον αυτά οι φίλοι σου; + +Φαίδρος + Τι άλλο παρά θα τον ηρώτων, εάν εκτός τούτων γνωρίζει και τους + ασθενείς οι οποίοι έχουν ανάγκην τούτων και πότε μεταχειρίζεται το + καθέν και κατά ποίαν δόσιν; + +Σωκράτης + Εάν λοιπόν απαντήση, ότι δεν γνωρίζω τίποτε από αυτά, αλλ' ότι έχω + την αξίωσιν ο μαθητής μου να κάμη όσα ζητείς; + +Φαίδρος + Νομίζω ότι θα του έλεγον ότι είναι τρελλός, και ότι τα έμαθεν από + κάποιο βιβλίον ή ότι ενόμισεν, επειδή έτυχε ν' ακούση περί + φαρμάκων, πως είναι ιατρός, ενώ δεν γνωρίζει τίποτε από την + ιατρικήν τέχνην. + +Σωκράτης + Τι δε θ' απήντων εξ άλλου ο Σοφοκλής και ο Ευριπίδης, εάν + παρουσιάζετο κανείς εις αυτούς λέγων ότι γνωρίζει να κάμνη περί + μικρού πράγματος λόγους υπερβολικά μακρούς και περί μεγάλου πάρα + πολύ μικρούς, όταν δε θέλη, να κάμνη ώστε οι λόγοι του να κινούν + τον οίκτον και τουναντίον πάλιν τον φόβον, και να δεικνύουν απειλήν + και πολλά άλλα παρόμοια, και διδάσκων αυτά να νομίζη ότι παραδίδει + ποίησιν τραγωδίας; + +Φαίδρος + Και αυτοί νομίζω, Σωκράτη, ότι θα κατεγέλων εκείνον, αν τις νομίζη + ότι η τραγωδία είναι άλλο τι παρά η αρμόζουσα σύνθεσις των + στοιχείων τούτων και ως προς άλληλα και ως προς το σύνολον. + +Σωκράτης + Αλλά δεν θα τον περιέπαιζον βαναύσως, αλλά καθώς μουσικός, όταν + απαντήση άνδρα θεωρούντα τον εαυτόν του κάτοχον της αρμονίας, + επειδή έτυχε να γνωρίζη πώς είναι δυνατόν να τονίζη χορδήν + υψηλότατα και χαμηλότατα, δεν θα του έλεγε με αγριότητα «δυστυχή, + είσαι τρελλός», αλλ' επειδή είναι αληθής μουσικός θα του έλεγε + μαλακότερον ότι «καλέ μου, είναι ανάγκη μεν και αυτά τα οποία + γνωρίζεις να γνωρίζη ο μέλλων να γίνη κάτοχος της αρμονίας, αλλ' + όμως δύναται κάλλιστα να μη γνωρίζη τίποτε από αρμονίαν και αν + κατέχη την ιδικήν σου εμπειρικήν γνώσιν διότι γνωρίζεις τα προ της + αρμονίας αναγκαία μαθήματα, αλλ' όχι τα αρμονικά». + +Φαίδρος + Ορθότατα βεβαίως. + +Σωκράτης + Και ο Σοφοκλής λοιπόν εις τον προς αυτόν επιδεικνυόμενον θα έλεγεν + ότι γνωρίζει τα προ της τραγωδίας, αλλ' όχι τα τραγικά, και ο + Ακουμενός [θα έλεγεν εις εκείνον ότι γνωρίζει] τα προ της ιατρικής, + αλλ' όχι τα ιατρικά. + +Φαίδρος + Βεβαιότατα. + +Σωκράτης + Τι δε νομίζομεν; εάν ο μελίγλωσσος Άδραστος (69) ή ο Περικλής + ήκουον εκείνα τα πάγκαλα τεχνάσματα, τα οποία τώρα ημείς + διεξήλθομεν, τας βραχυλογίας και τας εικονολογίας και όσα άλλα + εξετάσαντες εις πλήρες φως είπομεν ότι είναι συζητήσιμα, τι εκ των + δύο, (οργισμένοι αυτοί, καθώς εγώ και συ, θα είχον την βαναυσότητα + να είπωσι λέξιν τινά χονδρήν εις τους λέγοντας και διδάσκοντας αυτά + ως ρητορικήν τέχνην, ή, επειδή είναι σοφώτεροί μας, και ημάς θα + επέπληττον λέγοντες· Φαίδρε και Σωκράτη, δεν πρέπει να οργιζώμεθα, + αλλά να συγχωρώμεν, εάν τινες μη γνωρίζοντες διαλεκτικήν ευρέθησαν + εις αδυναμίαν να ορίσωσι την έννοιαν της ρητορικής, ένεκα δε τούτου + του παθήματος ενόμισαν ότι εύρον την ρητορικήν, εν ώ κατείχον μόνον + τα προ της τέχνης αναγκαία μαθήματα, και ταύτα πλέον διδάσκοντες + εις άλλους φρονούσιν ότι τελείως η ρητορική έχει διδαχθή από + αυτούς, οφείλουσιν όμως οι ίδιοι οι μαθηταί των ν' αντλώσιν εις + τους λόγους από τους εαυτούς των εκάστην γνώσιν εκ των [ανωτέρω] + τούτων εις το να την μεταχειρίζονται πειστικώς εις τον λόγον και + εις το να συνθέτωσι το όλον, επειδή τούτο δεν παρέχει καμμίαν + δυσκολίαν. + +Φαίδρος + Αλλά βεβαίως, Σωκράτη, πλησιάζει τοιαύτη τις να είναι η τέχνη, την + οποίαν ούτοι οι άνδρες και διδάσκουσι και γράφουσι· και εις εμέ + φαίνεσαι ότι έχεις είπει το αληθές· αλλά την τέχνην του όντως + ρητορικού και του πιθανού εν τω λόγω με ποίον τρόπον και από πού + δύναται τις να την πορισθή; + +Σωκράτης + Διά να δυνηθής, Φαίδρε, να γίνης τέλειος εις τους αγώνας της + ρητορικής είναι επόμενοι ίσως και αναγκαίοι οι όροι οι ισχύοντες + και εις τους άλλους αγώνας. Εάν μεν εις σε υπάρχη εκ φύσεως η + ρητορική δύναμις, θα είσαι ρήτωρ λαμπρός εάν προσλάβης την + επιστήμην και την μελέτην· εάν δε παραλίπης τι εκ τούτων, κατά + τούτο θα είσαι ατελής. Καθόσον δε υπάρχει εις το έργον τούτο τέχνη, + νομίζω ότι η ορθή μέθοδος δεν φαίνεται να είναι εκείνη την οποίαν + ακολουθεί ο Λυσίας και ο Θρασύμαχος. + +Φαίδρος + Αλλά ποία είναι λοιπόν η ορθή μέθοδος; + +Σωκράτης + Πλησιάζομεν, καλέ μου, να είπωμεν ευλόγως ότι ο Περικλής έγινεν εις + την ρητορικήν τελειότατος εξ όλων. + +Φαίδρος + Πώς; + +Σωκράτης + Όλαι όσαι είναι μεγάλαι τέχναι έχουσιν ανάγκην οξείας παρατηρήσεως + και ανωτέρας επιστήμης περί της φύσεως, διότι το ύψος των + διανοημάτων τούτο και το παντελώς τέλειον φαίνεται ότι από εδώ + εισέρχεται εις τα έργα, το οποίον και ο Περικλής αποκτήσας + προσέθηκεν εις την ευφυίαν του· διότι προσκολληθείς, νομίζω, εις + τον Αναξαγόραν (70), όστις ήτο τοιούτος, και γεμισθείς από γνώσεις + φυσιολογικάς, και φθάσας εις την εξέτασιν της φύσεως του νοητικού + και του άνευ διανοίας υλικού κόσμου, περί των οποίων ο Αναξαγόρας + κατ' εξοχήν ησχολείτο, εκ τούτων των θεμάτων μετέφερεν ο Περικλής + εις την τέχνην των λόγων ότι ήτο χρήσιμον εις αυτήν. + +Φαίδρος + Πώς τούτο λέγεις; + +Σωκράτης + Ο αυτός τρόπος είναι διά την ιατρικήν τέχνην, ο οποίος και διά την + ρητορικήν. + +Φαίδρος + Πώς λοιπόν; + +Σωκράτης + Και εις τας δύο τέχνας πρέπει να διακρίνης την φύσιν, του σώματος + εις την μίαν, της ψυχής εις την άλλην, εάν μέλλης όχι μόνον + μηχανικώς και εμπειρικώς, αλλά και με τέχνην να εργασθής· εις μεν + το σώμα προσφέρων φάρμακα και τροφήν θα εμβάλης υγείαν και δύναμιν, + εις δε την ψυχήν και λόγους και ωφελίμους ασχολίας προσφέρων την + πειθώ, την οποίαν θέλεις, θα παραδώσης. + +Φαίδρος + Κατ αυτόν τον τρόπον το πράγμα φαίνεται, Σωκράτη, αληθές. + +Σωκράτης + Την φύσιν λοιπόν της ψυχής νομίζεις ότι δύνασαι να κατανοήσης κατά + τρόπον σοβαρόν, εάν δεν γνωρίζης την όλην φύσιν; + +Φαίδρος + Εάν μεν πρέπη να πεισθή κανείς εις τον Ιπποκράτην, τον απόγονον των + υιών του Ασκληπιού, ουδέ τα περί του σώματος δύναται να κατανοήση + άνευ της μεθόδου ταύτης. + +Σωκράτης + Βεβαίως καλά, φίλε μου, τα λέγει· πρέπει όμως εξετάζοντες τον ορθόν + λόγον προς τα του Ιπποκράτους, να ερευνήσωμεν εάν ευρίσκωνται εις + συμφωνίαν. + +Φαίδρος + Παραδέχομαι. + +Σωκράτης + Εις το περί φύσεως λοιπόν εξέταζε τι λέγει και ο Ιπποκράτης και ο + ορθός λόγος. Αρά γε εις την εξέτασιν εδώ δεν πρέπει να διανοούμεθα + ως να πρόκειται περί της φύσεως οιουδήποτε πράγματος; πρώτον μεν + πρέπει να εξετάζωμεν το πράγμα, περί του οποίου θα θελήσωμεν να + γίνωμεν και οι ίδιοι τεχνικοί και δυνατοί, ώστε και άλλους να + κάμωμεν, εάν είναι απλούν ή σύνθετον [εκ πολλών ειδών], έπειτα δε, + εάν είναι απλούν, πρέπει να παρατηρήσωμεν τίνα δύναμιν έχει εκ + φύσεως προς το να ενεργή πρός τι ή τίνα δύναμιν έχει προς το να + πάθη υπό τινος, εάν δε περισσότερα είδη έχη, αφ' ού αριθμήσωμεν + αυτά, εκείνο το οποίον θα ίδωμεν επί του ενός, τούτο να ίδωμεν επί + εκάστου είδους, κατά τι μέρος είναι αυτό προωρισμένον υπό της + φύσεως τι να ενεργή, ή κατά τι μέρος τι να πάθη υπό τινος είναι + προωρισμένον εκ φύσεως; + +Φαίδρος + Πλησιάζομεν Σωκράτη, εις το τέλειον. + +Σωκράτης + Η άνευ τούτων λοιπόν μέθοδος θα ωμοίαζεν ωσάν με τυφλού πορείαν· + αλλ' όμως δεν πρέπει να παρομοιάσωμεν τον μετά τέχνης διεξερχόμενον + οτιδήποτε θέμα με τυφλόν ούτε με κωφόν, αλλά φανερόν ότι, εάν τις + μετά τέχνης λόγους περί τινος προσφέρη, την ουσίαν θα φανερώση + ακριβώς της φύσεως τούτου, προς την οποίαν τους λόγους θα πλησιάση· + θα είναι δε τούτο η ψυχή. + +Φαίδρος + Αναμφιβόλως. + +Σωκράτης + Εις τούτο λοιπόν πάσα η άμιλλα αυτού τείνει· διότι να πείση με + τούτο επιχειρεί· δεν είναι αληθινόν; + +Φαίδρος + Ναι. + +Σωκράτης + Φανερόν λοιπόν ότι και ο Θρασύμαχος, και οποιοσδήποτε άλλος + προσφέρει τέχνην ρητορικήν σοβαρώς, πρώτον μεν μετά πάσης ακριβείας + θα περιγράψη την ψυχήν και θα κατορθώση ώστε να ίδη ποία εκ των δύο + είναι η φύσις αυτής, μία και ομοία ή καθώς το σώμα πολυσύνθετος· + διότι είπομεν ότι τούτο είναι το δεικνύον την φύσιν των πραγμάτων. + +Φαίδρος + Βεβαιότατα. + +Σωκράτης + Δεύτερον δε θα περιγράψη τι εις τι ενεργεί ή τι έπαθεν υπό τινος εκ + φύσεως. + +Φαίδρος + Αναμφιβόλως. + +Σωκράτης + Τρίτον δε, αφ' ου κατατάξη τα γένη των λόγων και της ψυχής και τα + παθήματα τούτων, θα ανατρέξη εις τας αιτίας, προσαρμόζων έκαστον + γένος εις έκαστον και διδάσκων, οποία ούσα η ψυχή, ποίους λόγους + ακούουσα και διά ποίαν αιτίαν κατ' ανάγκην άλλη μεν πείθεται, άλλη + δε απειθεί. + +Φαίδρος + Καλλίστη μέθοδος, βεβαίως θα ήτο η τοιαύτη. + +Σωκράτης + Δεν θα λεχθή ποτέ λοιπόν, φίλε μου, ή θα γραφή ούτε τι άλλο ούτε + τούτο με τέχνην κατ' άλλον τρόπον εάν φανερώνεται ή λέγεται· αλλ' + οι σήμερον γράφοντες, τους οποίους συ έχεις ακούσει, είναι + πανούργοι και αποκρύπτουσι τας εξαιρέτους γνώσεις των περί ψυχής· + κατά τούτον λοιπόν τον τρόπον, πριν ομιλήσουν και γράψουν, ας μη + πειθώμεθα εις αυτούς ότι με τέχνην γράφουν. + +Φαίδρος + Τις είναι αυτός ο τρόπος; + +Σωκράτης + Αυτούς τους όρους δεν μου είναι εύκολον να είπω· καθ' όσον δε μου + είναι δυνατόν, επιθυμώ να λέγω περί του πώς πρέπει να γράφωμεν, εάν + μέλλωμεν να έχωμεν τέχνην. + +Φαίδρος + Λέγε λοιπόν. + +Σωκράτης + Επειδή συμβαίνει να είναι η δύναμις του λόγου ψυχαγωγία, ο μέλλων + να γίνη ρητορικός είναι ανάγκη να γνωρίζη πόσα είδη έχει η ψυχή. + Είναι λοιπόν τα μέρη της τόσα και τόσα και τοιαύτα και τοιαύτα· + όθεν άλλοι μεν άνθρωποι τοιούτοι γίνονται, άλλοι δε τοιούτοι· αφ' + ού δε ταύτα τα της ψυχής είναι διηρημένα, υπάρχουσιν εξ άλλου τόσα + και τόσα είδη λόγων, έκαστον τοιούτον· οι μεν λοιπόν τοιούτοι, υπό + τοιούτων λόγων διά ταύτην εδώ την αιτίαν εις τα τοιαύτα είναι + ευπειθείς, οι δε τοιούτοι εις τα εξής δυσκόλως πείθονται· πρέπει + λοιπόν ταύτα ικανώς αφ' ού νοήση τις, να παρατηρή αυτά εις τας + πράξεις ευρισκόμενα και χρησιμοποιούμενα και να δύναται δι' οξείας + αντιλήψεως να παρακολουθή αυτά, αλλέως ουδέν ακόμη θα έχη αποκτήσει + περισσότερον εξ όσων τότε ήκουε συνδιατρίβων εις την σχολήν των + λόγων. Όταν δε θα είναι ικανός να είπη οποίοι άνθρωποι από οποίους + λόγους πείθονται, και όταν είναι δυνατός διαισθανόμενος την καρδίαν + του πλησιάζοντος αγνώστου να δεικνύη εις τον εαυτόν του, ότι αυτός + είναι ο άνθρωπος, και αυτός είναι ο χαρακτήρ περί του οποίου άλλοτε + εκάμομεν τον λόγον, ο οποίος τώρα παρουσιάζεται πραγματικώς εις + τούτον, προς τον οποίον χαρακτήρα πρέπει ν' απευθύνω τούτους εδώ + τους λόγους, όπως τον πείσω διά ταύτα εδώ, αυτά δε όλα όταν τα + κατέχη πλέον, και όταν προσλάβη την γνώσιν των ευκαιριών, κατά τας + οποίας πότε πρέπει να ομιλή και πότε πρέπει να σιωπά, και τας + βραχυλογίας εξ άλλου και τας λυπηράς εκφράσεις και τας + μεγαλοποιήσεις εις έκαστον των ειδών των λόγων, όσα ήθελε μάθει και + αφ' ού διακρίνη τον κατάλληλον καιρόν και το παράκαιρον τούτων, + τότε η τέχνη καλώς και τελείως έχει απεργασθή, πρότερον δε όχι· + αλλ' όταν τις εις τι από αυτά είναι ελλιπής ή λέγων ή διδάσκων ή + γράφων, λέγει δε ότι με τέχνην ομιλεί, τότε έχει δίκαιον όστις δεν + τον πιστεύει. Τι λοιπόν; θα είπη ίσως ο συγγραφεύς, Φαίδρε και + Σωκράτη, σας φαίνεται τοιουτοτρόπως; ή άλλως πως πρέπει ν' + αντιληφθώμεν την λεγομένην τέχνην των λόγων; + +Φαίδρος + Αδύνατον, Σωκράτη, να έχη κατ' άλλον τινά τρόπον αν και δεν + φαίνεται ότι είναι μικρόν το έργον τούτο. + +Σωκράτης + Αληθινά λέγεις· ένεκα τούτου βεβαίως πρέπει τις πάντας τους λόγους + μεταστρέφων άνω και κάτω να τους εξετάζη, μήπως εκεί κάπου φαίνεται + κανείς δρόμος προς την τέχνην ευκολώτερος και βραχύτερος, ίνα μη + πολύν δρόμον και τραχύν ματαίως λάβη, εν ώ είναι δυνατόν μικρόν και + ομαλόν. Αλλ' εάν κάπως δύνασαι να μας βοηθήσης συ, όστις έχεις + ακούσει τους λόγους του Λυσίου ή τινος άλλου, προσπάθησε να + ενθυμηθής και να λέγης. + +Φαίδρος + Ένεκα δοκιμής ηδυνάμην να έχω κάτι, αλλά τώρα τουλάχιστον διά + τοιούτον σκοπόν τίποτε δεν έχω. + +Σωκράτης + Θέλεις λοιπόν εγώ να είπω λόγον τινά, τον οποίον έχω ακούσει από + τινας ασχολουμένους περί ταύτα; + +Φαίδρος + Πώς όχι; + +Σωκράτης + Λέγεται λοιπόν, Φαίδρε, ότι είναι δίκαιον να είπωμεν και το λόγιον + του λύκου (71). + +Φαίδρος + Και συ βεβαίως έτσι κάμνε. + +Σωκράτης + Λέγουσι λοιπόν [οι επαγγελλόμενοι την ρητορικήν τέχνην] ότι δεν + πρέπει καθόλου να καυχώμεθα διά την διαλεκτικήν μας, ουδέ να την + εξυψώνωμεν πολύ απομακρυνόμενοι, επειδή περιβαλλόμεθα διά των + μεθόδων της· διότι [ως προσθέτουν] είναι παντελώς ορθόν, ό,τι και + εις τας αρχάς του λόγου είπομεν, πως δεν είναι καμμία ανάγκη ο + μέλλων να γίνη ρήτωρ να έχη γνώσιν της αληθείας περί των δικαίων ή + αγαθών πραγμάτων, ή και περί των ανθρώπων εάν είναι τοιούτοι εκ + φύσεως ή εκ μαθήσεως. Διότι εις τα δικαστήρια ουδέ το ελάχιστον + περί της αληθείας τούτων φροντίζει κανείς, αλλά περί του πιθανού. + Τούτο δε είναι το &αληθοφανές&, εις το οποίον πρέπει να προσέχη ο + μέλλων μετά τέχνης να λέγη. Ουδέ εξ άλλου πρέπει τα πραχθέντα να + λέγωμεν ενίοτε, εάν δεν έχουν πραχθή αληθοφανώς, αλλά μόνον τα + αληθοφανή και εις την κατηγορίαν και εις την απολογίαν και εν + γένει, όταν λέγωμεν ότι ο ρήτωρ πρέπει να επιδιώκη πλέον το + φαινόμενον, παραιτά τελείως την πραγματικήν αλήθειαν· τούτο + βεβαίως, όταν γίνεται καθ' όλον τον λόγον, όλην την τέχνην παρέχει. + +Φαίδρος + Έχεις διεξέλθει, Σωκράτη, αυτά ακριβώς που λέγουν οι προσποιούμενοι + ότι είναι τεχνίται εις τους λόγους. Πράγματι ενεθυμήθην ότι εις τα + προηγούμενα δι' ολίγων ηγγίσαμεν το τοιούτον, μου φαίνεται δε ότι + τούτο είναι πάρα πολύ μέγα επιχείρημα εις τους ασχολουμένους περί + την τοιαύτην ρητορικήν. + +Σωκράτης + Αλλά τον Τισίαν βεβαίως αυτόν τον έχεις σπουδάσει επιμελώς· ας μας + είπη λοιπόν και το εξής ο Τισίας, μήπως είναι άλλο τι το αληθοφανές + και άλλο αι δοξασίαι του πλήθους; + +Φαίδρος + Είναι δηλαδή άλλο τι; + +Σωκράτης + Τούτο λοιπόν, ως φαίνεται, ευρών ότι είναι συγχρόνως σοφόν και + τεχνικόν έγραψεν ο Τισίας, ότι εάν τις ασθενής, αλλ' ανδρικόν έχων + χαρακτήρα, άλλον ισχυρόν και δειλόν κατακτυπήσας και αφαιρέσας το + ιμάτιον αυτού, ή τι άλλο, φέρεται εις το δικαστήριον, ούτε αυτός + ούτε ο άλλος πρέπει να λέγη την αλήθειαν· αλλ' ο μεν δειλός θα λέγη + ότι δεν εκτυπήθη από μόνον τον ανδρικόν, αυτός δε θα ελέγχη τούτο + λέγων ότι μόνοι ήσαν και θα κάμη κατάχρησιν αυτής της δικαιολογίας, + ότι πώς ήτο δυνατόν εγώ έτσι ασθενής να προσβάλω αυτόν τόσον + ισχυρόν. Εκείνος βεβαίως δεν θα ομολογήση την δειλίαν του, αλλά + προσπαθών να παρουσιάση άλλο τι ψεύδος ήθελε δώσει ίσως εις τον + αντίδικον επιχειρήματα ίνα τον εξελέγξη· και άλλα τινά παρόμοια + λοιπόν είναι τα μετά τέχνης λεγόμενα. Δεν είναι αληθές, Φαίδρε; + +Φαίδρος + Είναι βεβαίως. + +Σωκράτης + Ω, υπερβολικά φαντάζεται ότι τέχνην τινά μυστηριώδη ανεύρεν ο + Τισίας ή άλλος οστισδήποτε και αν είναι και από οιανδήποτε πατρίδα + και αν ονομάζεται χαίρων. Αλλά, φίλε μου, εις τούτον ημείς τι εκ + των δύο να λέγωμεν παρά τούτο; + +Φαίδρος + Το ποίον; + +Σωκράτης + Ότι, ω Τισία, προ πολλού ημείς, πριν και συ να λάβης τον λόγον, + συνέπεσε να λέγωμεν ότι τούτο το αληθοφανές κατά τύχην γίνεται + ασπαστόν από το πλήθος, επειδή ομοιάζει προς το αληθές. Τώρα μόλις + εξηγήσαμεν ότι ο γνωρίζων την αλήθειαν κάλλιστα γνωρίζει να ευρίσκη + τας ομοιότητας. Ώστε θα σε ηκούομεν, εάν άλλο τι νέον περί της + τέχνης των λόγων λέγης, ει δε μη θα πεισθώμεν εις εκείνα τα οποία + εξηγήσαμεν, ότι εάν κανείς δεν εξακριβώση τας φύσεις των μελλόντων + ακροατών του, και δεν είναι ικανός να διαιρή τα όντα εις τα είδη + των και να περιλαμβάνη τα καθ' έκαστα υπό μίαν ιδέαν, ουδέποτε θα + γίνη τεχνικός εις την ρητορικήν, καθόσον είναι τούτο εφικτόν εις + τον άνθρωπον. Ταύτα δε δεν θ' αποκτήση ποτέ χωρίς βαθείαν μελέτην· + διά την οποίαν πρέπει να καταβάλλη μακρούς κόπους ο σώφρων όχι διά + να λέγη και να ενεργή απευθυνόμενος προς ανθρώπους, αλλά διά να + δύναται να λέγη και να πράττη πάντα με τρόπον αρεστόν εις τους + θεούς κατά το μέτρον των δυνάμεών του. Όχι άρα, Τισία, δεν πρέπει, + καθώς λέγουν οι σοφώτεροί μας, ο φρόνιμος άνθρωπος να καταγίνεται + διά ν' αρέσκη εις τους ομοδούλους του, εάν τούτο δεν είναι + πάρεργον, αλλ' εις δεσπότας αγαθούς και καταγομένους εξ αγαθών· + ώστε μην απορήσης, εάν είναι μακρά η περίοδος, την οποίαν πρέπει να + διατρέξωμεν προς επιτυχίαν μεγάλων σκοπών και όχι όπως συ + φαντάζεσαι. Θα έχωμεν δε, όπως η λογική μας λέγει, εάν τις θελήση + να επιδιώξη τους σκοπούς εκείνους, λαμπρότατα αποτελέσματα εξ + εκείνων. + +Φαίδρος + Εξόχως ωραία μου φαίνεται ότι άγονται αυτά, Σωκράτη, εάν κανείς + δύναται να τα λέγη. + +Σωκράτης + Αλλά και να επιχειρή τις βεβαίως τα καλά είναι καλόν και αν + πρόκειται να πάθη ότι θα του συνέβαινε. + +Φαίδρος + Βεβαίως. + +Σωκράτης + Λοιπόν αρκετά είπομεν ως προς το ζήτημά μας περί τέχνης και + ατεχνίας λόγων. + +Φαίδρος + Έστω. + +Σωκράτης + Μας μένει δε να εξετάσωμεν το περί ευπρεπείας και απρεπείας εις το + γράφειν, κατά ποίον τρόπον το γραφόμενον θα εγίνετο καλόν και κατά + ποίον τρόπον απρεπές. Δεν έχει ούτως; + +Φαίδρος + Ναι. + +Σωκράτης + Γνωρίζεις πώς θα φανής τα μάλιστα ευχάριστος εις τους θεούς, διά + λόγου προφορικού ή γραπτού; + +Φαίδρος + Καθόλου δεν γνωρίζω. Συ δε; + +Σωκράτης + Γνωρίζω να σου αναφέρω παράδοσιν των παλαιών, την δε αλήθειαν αυτοί + εγνώριζον. Εάν δυνηθώμεν να εύρωμεν μόνοι μας την αλήθειαν, αρά γε + θα μας έμελε πλέον διά καμμίαν των ανθρωπίνων δοξασιών των παλαιών; + +Φαίδρος + Αστείον πράγμα μ' ερώτησες· αλλά λέγε εκείνα τα οποία διατείνεσαι + ότι ήκουσες. + +Σωκράτης + Ήκουσα λοιπόν ότι περί την Ναύκρατιν (72) της Αιγύπτου εγεννήθη τις + εκ των εκεί παλαιών θεών, του οποίου είναι ιερόν το όρνεον, όπερ + καλούσιν ίβιν· το όνομα δε του θεού τούτου είναι Θευθ. Αυτός πρώτος + εύρε και τον αριθμόν και τον λογαριασμόν και την γεωμετρίαν και την + αστρονομίαν, προσέτι δε τα διά πεσσών και κύβων παιγνίδια και τέλος + και την γραφήν· της Αιγύπτου δε όλης ότε ήτο βασιλεύς ο Θαμούν, + κατοικών εις την μεγάλην πόλιν του άνω τόπου, την οποίαν οι Έλληνες + καλούσιν Αιγυπτίας Θήβας και τον θεόν αυτής Άμμωνα (73), εις τούτον + ελθών ο Θευθ τας τέχνας του εξέθηκε και υπεστήριξεν ότι έπρεπε να + διαδοθώσιν εις τους άλλους Αιγυπτίους. Ο δε Θαμούν τον ηρώτησε + ποίαν ωφέλειαν παρέχει εκάστη τέχνη, εν ώ δε ο Θευθ ανέπτυσσε τας + εφευρέσεις του, εκείνος άλλας μεν έψεγεν, άλλας δ' επήνει. Αλλά + μακρός λόγος θα εχρειάζετο διά να διεξέλθωμεν όσα πολλά + επιχειρήματα υπέρ ή κατά εκάστης τέχνης λέγεται ότι απεφάνθη ο + Θαμούν εις τον Θευθ· όταν δε εις την γραφήν έφθασεν, είπεν ο Θευθ· + τούτο δε, ω βασιλεύ, το μάθημα θα κάμη τους Αιγυπτίους σοφωτέρους + και μνημονικωτέρους· διότι ευρέθη της μνήμης και της σοφίας το + φάρμακον. Ο δε Θαμούν απεκρίθη· εφευρετικώτατε Θευθ, άλλος μεν έχει + την δύναμιν να επινοή την τέχνην, άλλος δε να κρίνη ποίον μέρος + ωφελείας βλάβης θα λάβουν οι μέλλοντες να εφαρμόσουν την τέχνην· + και τώρα συ, επειδή είσαι πατήρ των γραμμάτων και διάκεισαι + ευνοϊκός προς το έργον σου, είπες εναντίαν κρίσιν προς την + πραγματικήν δύναμίν του. Διότι τούτο θα παρέχη λησμοσύνην εις τας + ψυχάς των μαθόντων, επειδή θα παραμεληθή η εξάσκησις του + μνημονικού, διότι έχοντες πεποίθησιν εις την γραφήν ενθυμούνται τα + πράγματα εκ των έξωθεν διά ξένων στοιχείων και όχι εκ του + εσωτερικού των αυτοί αφ' εαυτών· λοιπόν δεν εύρες φάρμακον μνήμης, + αλλ' υπομνήσεως. Εις δε τους μαθητάς παρέχεις φανταστικήν σοφίαν + και όχι αλήθειαν· διότι αναγνώσαντες πολλά χωρίς διδασκαλίαν θα + φαντασθούν ότι είναι πολυμαθείς, εν ώ ως επί το πλείστον είναι + αμαθείς και ανυπόφοροι εις τας σχέσεις των, επειδή θα έχωσι γίνει + αντί σοφών δοκησίσοφοι. + +Φαίδρος + Συ, Σωκράτη, αν θέλης, ευκόλως κάμνεις και Αιγυπτιακούς λόγους και + από κάθε άλλο μέρος λόγους. + +Σωκράτης + Άλλοι είπον, φίλε μου, ότι οι πρώτοι μαντικοί λόγοι προήλθον εκ + δρυός εις το ιερόν του Δωδωναίου Διός. Εις εκείνους λοιπόν τους + παλαιούς, επειδή δεν ήσαν σοφοί καθώς ημείς οι νέοι (74), εγένετο + αποδεκτόν εξ αιτίας της απλοϊκότητός των ν' ακούωσι τους μαντικούς + λόγους από δρυς και πέτρας, ήρκει μόνον να τους έλεγον αληθινά + πράγματα· αλλά σε ίσως ενδιαφέρει ποίος είναι ο λέγων και από ποίαν + πατρίδα. Διότι εκείνο μόνον δεν προσέχεις είτε έτσι είτε αλλέως + έχει το ζήτημα; + +Φαίδρος + Ορθώς με επέπληξες, και εις εμέ φαίνεται ότι το ζήτημα των + γραμμάτων έχει όπως το έθεσεν ο Θηβαίος βασιλεύς. + +Σωκράτης + Λοιπόν ο νομίζων ότι μεταδίδει τέχνην σημειώνων αυτήν διά + γραμμάτων, και ο παραδεχόμενος ότι καθαρόν τι και ασφαλές + αποτέλεσμα προέρχεται εκ των γραμμάτων είναι γεμάτος από πολλήν + απλοϊκότητα και ωρισμένως αγνοεί τον χρησμόν του Άμμωνος, + φανταζόμενος ότι οι γεγραμμένοι λόγοι είναι κάτι περισσότερον από + μίαν υπόμνησιν εις τον ειδήμονα περί εκείνων, περί ων + πραγματεύονται τα γεγραμμένα. + +Φαίδρος + Ορθότατα. + +Σωκράτης + Διότι, Φαίδρε, ταύτην την έλλειψιν έχει η γραφή, την ομοίαν αληθώς + με εκείνην της ζωγραφικής. Και τα δημιουργήματα της ζωγραφικής + ίστανται ως ζωντανά, εάν δε τα ερωτήση τις κάτι, σοβαρώς σιωπώσι. + Το ίδιον και οι γραπτοί λόγοι· θα ενόμιζέ τις μεν ότι λέγουσιν ως + φρονούντες κάτι, εάν δε ερωτήσης τι εκ των λεγομένων, θέλων να + μάθης, αποκρίνονται μόνον το έν ίδιον πάντοτε. Όταν δε άπαξ γραφή + κάθε λόγος, κυλίεται πανταχού ομοίως και εις τους επιστήμονας, + ομοίως και εις εκείνους εις τους οποίους καθόλου δεν αρμόζει, και + δεν γνωρίζει ο λόγος εις ποίους πρέπει να ομιλή και εις ποίους να + σιωπά· κακώς πάσχων δε και ουχί δικαίως περιπαιχθείς πάντοτε έχει + ανάγκην της βοηθείας του πατρός· διότι αυτός τον εαυτόν του ούτε να + βοηθήση, ούτε να υπερασπίση δύναται. + +Φαίδρος + Και ταύτα ορθώς έχουσι λεχθή από σε. + +Σωκράτης + Τι δε; Βλέπομεν άλλον λόγον, γνήσιον αδελφόν του γραπτού κατά ποίον + τρόπον γεννάται και κατά πόσον είναι εκ φύσεως καλύτερος και + δυνατώτερος τούτου; + +Φαίδρος + Ποίον λόγον λέγεις, και πώς γεννάται; + +Σωκράτης + O λόγος ο οποίος γράφεται μετ' επιστήμης εις την ψυχήν του + μανθάνοντος και είναι δυνατόν να βοηθήση τον εαυτόν του, και ο + οποίος γνωρίζει καλώς προς ποίους πρέπει να λέγη και προς ποίους να + σιωπά. + +Φαίδρος + Λέγεις τον λόγον του επιστήμονος τον ζώντα και τον έμψυχον, του + οποίου ομοίωμα ηδύνατο δικαίως να κληθή ο γραπτός. + +Σωκράτης + Εντελώς αυτόν λέγω. Αλλά τούτο λοιπόν συ ειπέ μου· ο φρόνιμος + γεωργός, δι' όσα σπαρτά φροντίζει και θέλει να καρποφορήσωσι, τι εκ + των δύο, θα τα έσπερνε σοβαρώς εις ώραν θέρους εις τους Αδώνιδος + κήπους (75) και θα έχαιρε παρατηρών ότι εις οκτώ ημέρας έγιναν + ωραία φυτά; ή εάν τούτο έκαμνε, θα το έκαμνε χάριν διασκεδάσεως ή + εις ευκαιρίαν εορτής; δι' εκείνα δε τα σπαρτά εις τα οποία είχεν + ασχοληθή σπουδαίως μεταχειριζόμενος την γεωργικήν τέχνην και + σπείρας εις κατάλληλον έδαφος, θα ηυχαριστείτο κατά τον όγδοον μήνα + ν' αυξηθώσι; + +Φαίδρος + Ούτω πως, καλά λέγεις Σωκράτη, θα έκαμνε διά τα μεν σοβαρώς, διά τα + άλλα αλλέως. + +Σωκράτης + Ο δε ασχολούμενος εις τας επιστήμας των δικαίων, των ωραίων ή των + αγαθών θα είπομεν ότι είναι ολιγώτερον σοφός του γεωργού εις τα + ιδικά του σπέρματα; + +Φαίδρος + Καθολοκληρίαν όχι βεβαίως. + +Σωκράτης + Όχι λοιπόν σπουδάζων θα γράψη τα σπέρματα των ιδεών του εις ύδωρ + μέλαν, σπείρων αυτά διά καλάμου μετά λόγων αδυνάτων μεν να βοηθώσι + τους εαυτούς των, αδυνάτων δε ικανώς να διδάξωσι τ' αληθή. + +Φαίδρος + Τούτο δεν είναι το πιθανόν. + +Σωκράτης + Όχι βεβαίως· αλλ' όταν συγγράφη, τους μεν κήπους των γραμμάτων, ως + φαίνεται, χάριν διασκεδάσεως και θα σπείρη και θα γράψη θησαυρίζων + υπομνήματα και διά τον εαυτόν του, εάν φθάση εις το γήρας το + εξασθενίζον την μνήμην, και διά πάντα όστις ακολουθεί τα αυτά ίχνη, + και θα ευχαριστηθή θεωρών τους κήπους τούτους των γραμμάτων να + φυτρώνουν απαλοί, όταν δε οι άλλοι διασκεδάσεις άλλας + απολαμβάνουσιν εντρυφώντες εις συμπόσια και εις άλλας ηδονάς, + αδελφάς τούτων, τότε εκείνος, ως φαίνεται, αντί τούτων των ηδονών, + παίζων με τας συγγραφάς, τας οποίας λέγω, θα περνά τον καιρόν του. + +Φαίδρος + Η παιδιά, την οποίαν λέγεις, Σωκράτη, είναι ευγενεστάτη και όχι + φαύλη, το να δύναται κανείς δηλαδή να παίζη με τους λόγους και να + πλάττη αλληγορίας περί δικαιοσύνης και περί άλλων τα οποία + ανέφερες. + +Σωκράτης + Το πράγμα τοιουτοτρόπως βέβαια έχει, φίλε Φαίδρε· αλλά κατά πολύ, + νομίζω, καλυτέρα σπουδή τούτων γίνεται, όταν κανείς + μεταχειριζόμενος την διαλεκτικήν τέχνην παραλάβη ψυχήν γόνιμον και + φυτεύη και σπείρη εις αυτήν επιστημονικούς λόγους, οι οποίοι είναι + ικανοί και τον εαυτόν των και τον φυτεύσαντα να βοηθώσι, αλλ' + έχοντες σπέρμα, εξ ου άλλοι λόγοι εις άλλας καρδίας φυτρώνουν, + συντελούν ώστε αιωνίως ν' απαθανατίζεται τούτο το πρώτον σπέρμα, + και τον έχοντα αυτό κάμνουσιν ευδαίμονα εις τον ανώτατον βαθμόν τον + δυνατόν εις άνθρωπον. + +Φαίδρος + Βεβαίως αυτή η σπουδή που λέγεις είναι πολύ καλυτέρα ακόμη. + +Σωκράτης + Τώρα λοιπόν, Φαίδρε, αφού εσυμφωνήσαμεν εις ταύτα, δυνάμεθα εκείνα + πλέον να κρίνωμεν; + +Φαίδρος + Τα ποία; + +Σωκράτης + Περί των οποίων θελήσαντες να ίδωμεν, εφθάσαμεν έως εδώ ίνα + εξετάσωμεν την κατά του Λυσίου μομφήν περί της των λόγων γραφής, + και εν γένει αυτούς τους λόγους οι οποίοι γράφονται μετά ή άνευ + τέχνης. Και όσον μεν διά τους κανόνας του εντέχνου λόγου μου + φαίνεται ότι καλώς είναι εξηγημένοι. + +Φαίδρος + Πραγματικώς φαίνεται· αλλ' ενθύμισέ μου τα συμπεράσματά μας. + +Σωκράτης + Πριν ή δυνηθή τις να γνωρίση την αληθή φύσιν εκάστου αντικειμένου + περί του οποίου λέγει ή γράφει, και πριν γίνη ικανός να δίδη περί + αυτού γενικόν ορισμόν, και μετά τον ορισμόν πάλιν να διαιρή κατ' + είδη μέχρι του αδιαιρέτου· πριν ή κατά τον αυτόν τρόπον εμβαθύνων + εις την φύσιν της ψυχής, και ευρίσκων το αρμόζον είδος του λόγου + εις εκάστην φύσιν, τοιουτοτρόπως συνθέτη και διακοσμή τον λόγον + του, εις μεν την ποικίλην ψυχήν ποικίλους και παναρμονίους παρέχων + λόγους, εις δε την απλήν απλούς· είναι αδύνατον πρότερον να + χειρισθή μετά τέχνης το γένος των λόγων, καθόσον η φύσις επιτρέπει, + ούτε διά να διδάξη ούτε διά να πείση, καθώς όλος ο ανωτέρω λόγος + μου έχει μαρτυρήσει. + +Φαίδρος + Εντελώς μεν λοιπόν κατ' αυτόν τον τρόπον απεδείχθη τούτο. + +Σωκράτης + Το δε πάλιν περί του αν είναι καλόν ή αισχρόν το να μεταχειρίζεται + κανείς τον προφορικόν ή τον γραπτόν λόγον και περί του τρόπου καθ' + ον τούτο γιγνόμενον θα ελέγετο ότι είναι άξιον ονειδισμού ή + τουναντίον, αρά γε τα ολίγον ανωτέρω λεχθέντα δεν έχουσι φανερώσει; + +Φαίδρος + Τα ποία; + +Σωκράτης + Ότι δηλαδή αν είτε ο Λυσίας είτε άλλος τις συνέγραψεν ή θα συγγράψη + είτε ιδιαιτέρως είτε δημοσία νομοθετών, με το να γράφη σύγγραμμα + προωρισμένον διά τους πολίτας και με το να θεωρή ότι εις αυτό + υπάρχει μεγάλη τις βεβαιότης και σαφήνεια, κατ' αυτόν τον τρόπον + όνειδος προσάπτει εις τον εαυτόν του, έστω και αν τις συμφωνή μαζί + του ή όχι· διότι το να αγνοή κανείς είτε έξυπνος είτε ονειρευόμενος + περί των δικαίων και αδίκων, και περί των καλών και αγαθών δεν + διαφεύγει, μα την αλήθειαν, από το να μην είναι άξιος ονειδισμού, + ουδέ αν όλος ο όχλος επαινέση την άγνοιάν του αυτήν. + +Φαίδρος + Χωρίς άλλο. + +Σωκράτης + Εκείνος δε ο οποίος νομίζει ότι είναι ανάγκη πολύ το παιγνιώδες να + υπάρχη εις τον λόγον τον γραμμένον περί εκάστου θέματος, και ότι + ουδείς ποτε έως τώρα λόγος έμμετρος ή πεζός άξιος μεγάλης + σπουδαιότητος εγράφη, ουδέ ελέχθη, όπως ελέχθησαν οι συρραπτόμενοι + αυτοσχεδίως, άνευ ερεύνης και διδαχής, μόνον διά να πείσωσι, αλλ' ο + οποίος γνωρίζει, ότι τω όντι οι κάλλιστοι εκ των λόγων εγράφησαν + προς υπόμνησιν των προγνωριζόντων αυτούς, και ότι το σαφές και το + τέλειον και το σπουδαίον ενυπάρχει εις μόνους τους διδασκομένους + λόγους και τους λεγομένους χάριν μαθήσεως και όντως γραφομένους + εντός των ψυχών και διαλαμβάνοντας περί δικαίων και αγαθών, και ο + οποίος νομίζει ότι οι τοιούτοι λόγοι αυτού πρέπει να καλούνται ότι + είναι τρόπον τινά γνήσιοι αυτού υιοί, πρώτον μεν ο εντός της ιδίας + του ψυχής λόγος, εάν ευρεθή ενυπάρχων, έπειτα δε εάν τινες άλλοι + λόγοι απόγονοι και αδελφοί του πρώτου συγχρόνως εις άλλων άλλας + ψυχάς εγεννήθησαν, και ο οποίος τους άλλους τους παραιτά να + χαίρωσιν, ούτος ο τοιούτος ανήρ, Φαίδρε, πλησιάζει να είν' εκείνος + προς τον οποίον όμοιοι θα ηυχόμεθα και συ κ' εγώ να γίνωμεν. + +Φαίδρος + Εντελώς εγώ τουλάχιστον και θέλω και εύχομαι όσα λέγεις. + +Σωκράτης + Λοιπόν αρκετά πλέον ας είναι όσα επαίξαμεν περί της τέχνης των + λόγων· και συ πήγαινε κ' εξήγησε εις τον Λυσίαν ότι ημείς + καταβάντες εις την πηγήν των Νυμφών και το ενδιαίτημα, ηκούσαμεν + λόγους παραγγέλλοντας να λέγωμεν και εις τον Λυσίαν και εις + οιονδήποτε άλλον εκ των λογογράφων, και εις τον Όμηρον και εις + οιονδήποτε άλλον πάλιν εκ των επικών ή λυρικών ποιητών, τρίτον δε + εις τον Σόλωνα και εις τον συγγραφέα πολιτικών λόγων, τους οποίους + επονομάζει νόμους, ότι εάν μεν γνωρίζων πώς έχει η αλήθεια + συνέγραψε ταύτα, και εάν δύναται να βοηθή εαυτόν αγόμενος εις + έλεγχον περί όσων έχει γράψει, και αν δύναται ν' αποδείξη μικράς + αξίας τα γεγραμμένα απέναντι των όσων προφορικώς λέγει, δεν πρέπει + να καλήται διά της επωνυμίας του λογογράφου, ποιητού και νομοθέτου, + αλλά διά της επωνυμίας ήτις αρμόζει εις τας σπουδαίας εκείνας + επιστήμας του. + +Φαίδρος + Ποίας επωνυμίας εις αυτόν απονέμεις; + +Σωκράτης + Το όνομα του σοφού μεν, Φαίδρε, μου φαίνεται μέγα, και εις τον θεόν + μόνον αρμόζει, μάλλον δε του φιλοσόφου ή παρόμοιόν τι αρμόζει εις + αυτόν και είναι μάλλον ανάλογον εις την ασθενή φύσιν του. + +Φαίδρος + Και καθόλου παραλόγως. + +Σωκράτης + Αλλ' εκείνον λοιπόν, ο οποίος δεν έχει άλλα πολυτιμότερα από όσα + συνέθηκεν ή συνέγραψεν άνω κάτω στρέφων και κολλών τα μέρη αυτών + μεταξύ των και αφαιρών, δικαίως θα τον επονομάσης ποιητήν ή + λογογράφον ή νομογράφον; + +Φαίδρος + Βεβαίως. + +Σωκράτης + Ταύτα λοιπόν εις τον φίλον σου Λυσίαν εξήγει. + +Φαίδρος + Τι δε; συ πώς θα κάμης; διότι δεν πρέπει καθόλου να ξεχάσης τον + ιδικόν σου φίλον. + +Σωκράτης + Ποίον; + +Φαίδρος + Τον ωραίον Ισοκράτην· (76) εις τον οποίον τι θα είπης, Σωκράτη; πώς + θα χαρακτηρίσωμεν αυτόν; + +Σωκράτης + Νέος είναι ακόμη, Φαίδρε, ο Ισοκράτης· εν τούτοις θα σου είπω + εκείνο το οποίον μαντεύω περί αυτού. + +Φαίδρος + Το ποίον λοιπόν; + +Σωκράτης + Μου φαίνεται ότι είναι ως εκ των φυσικών του προτερημάτων καλύτερος + ή ώστε να συγκριθή με τον Λυσίαν [εις την ρητορικήν] και κατά τον + χαρακτήρα γενναιότερος· ώστε ουδόλως θα ήτο θαυμαστόν αν, + προχωρούσης της ηλικίας, εις αυτούς τους λόγους που ασχολείται + τώρα, ήθελε διακριθή μεταξύ πάντων εκείνων, όσοι μέχρι σήμερον + επεχείρησαν να κάμωσι λόγους περισσότερον παρά εάν ήσαν παιδιά, + προσέτι δε εάν αρκεσθή εις αυτά, θα τον φέρη εις μεγαλυτέρας + επιτυχίας, τάσις θειοτέρα· διότι εκ φύσεως, φίλε μου, ενυπάρχει + κάποια φιλοσοφία εις την διάνοιαν του ανδρός [αυτού]. Αυτά λοιπόν + εγώ μεν παρά των εδώ θεών θ' αναγγείλω εις τον αγαπώμενον από εμέ + Ισοκράτην, συ δε εκείνα ανάγγειλε εις τον υπό σου αγαπώμενον + Λυσίαν. + +Φαίδρος + Αυτά θα γίνουν· αλλ' ας αναχωρήσωμεν, επειδή και ο καύσων έχει + γίνει ηπιώτερος. + +Σωκράτης + Λοιπόν δεν πρέπει να προσευχηθώμεν εις τους θεούς εδώ και ν' + αναχωρήσωμεν; + +Φαίδρος + Βεβαίως. + +Σωκράτης + Ω αγαπητέ Παν και άλλοι θεοί όσοι λατρεύεσθε εδώ, χαρίσατέ μου την + εσωτερικήν της ψυχής καλλονήν· τα δε εξωτερικά αγαθά όσα έχω κάμετε + να είναι εις αρμονικήν σχέσιν προς την εσωτερικήν μου ωραιότητα. + Πλούσιον δε είθε να νομίζω [μόνον] τον σοφόν· είθε δε να έχω τόσον + πλήθος χρυσού, όσον θα ήτο αρκετόν να φέρη και να μεταχειρίζεται + όχι άλλος άνθρωπος ή ο σώφρων. — Έχομεν ακόμη ανάγκην και άλλου + τινός, Φαίδρε; Διότι εγώ μεν έχω ευχηθή αρκετά. + +Φαίδρος + Και δι' εμέ κάμε τας αυτάς ευχάς· διότι είναι κοινά τα των φίλων (77). + + + +Τ Ε Λ Ο Σ + + + +Η Σειρά των Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, των Εκδόσεων Φέξη, υπήρξεν +ένας σταθμός στα ελληνικά χρονικά. Για πρώτη φορά προσφερόταν +συστηματικά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, η αρχαία ελληνική σκέψη +(Ιστορία, φιλοσοφία, ποίηση, δράμα, δικανικός και πολιτικός λόγος) +σε δημιουργικές μεταφορές της, από τους άριστους μεταφραστές του +τόπου, στην πιο σύγχρονη μορφή που πήρε εξελισσόμενο το γλωσσικό +της όργανο. Ο Όμηρος, οι Τραγικοί κι ο Αριστοφάνης, ο Ηρόδοτος, ο +Θουκυδίδης, ο Πλάτων, ο Ξενοφών, ο Αριστοτέλης, ο Θεόκριτος, ο +Θεόφραστος, ο Επίκτητος, ο Πλούταρχος, ο Λουκιανός κλπ. +προσφέρονται και σήμερα, στις κλασικές πια μεταφράσεις των Πολυλά, +Ραγκαβή, Μωραϊτίδη, Κονδυλάκη, Ποριώτη, Γρυπάρη, Τανάγρα, Πολέμη, +Καμπάνη, Καζαντζάκη, Βάρναλη, Αυγέρη, Βουτιερίδη, Ζερβού, +Φιλαδελφέως, Τσοκόπουλου, Σιγούρου, Κ. Χρηστομάνου κλπ, σε μια +σύγχρονη σειρά εκδόσεων βιβλίου τσέπης, πράγμα που επίσης γίνεται +για πρώτη φορά, συστηματικά, στην Ελλάδα. + +ΦΑΙΔΡΟΣ Περιμάχητος διάλογος, που από την αρχαιότητα κιόλας πότε +προκαλούσε τον έπαινο και πότε την επίκριση για τις παράτολμες περί +ηθικής ιδέες του, οι οποίες αναπτύσσονται τεχνικώτατα και με +παραστατικό λυρισμό. Πραγματεύεται τον έρωτα, το κάλλος και όλα τ' +ανάλογα ψυχικά συναισθήματα, ανακρούοντας και συμπληρώνοντας έναν +σχετικό λόγο του Λυσίου κι αποδείχνωντας, ταυτόχρονα, πως η +ρητορική μόνο με τη φιλοσοφία μπορεί ν' αναχθή σε τέχνη. + +Η «ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ» ΑΝΑΤΥΠΩΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ +ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ. +ΑΘΗΝΑΙ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ 36 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΤΣΙΜΙΣΚΗ 61 + +ΤΙΜΗ ΤΟΜΟΥ ΔΡΑΧΜΕΣ 10 + + +*** + +1) Ο μοναδικός ούτος Έλλην πλατωνιστής καινοτομεί εις την εξέτασιν +των διαλόγων αποδίδων πολύ ορθώς μεγάλην προσοχήν εις την πολιτικήν +και ηθικήν ατμόσφαιραν επί Πλάτωνος. Ελαττώνει όμως υπέρ το δέον +την αξίαν της γλωσσικής εξετάσεως ως πηγής εις την χρονικήν +κατάταξιν των έργων, την οποίαν ακολουθούσιν οι λεγόμενοι +στατιστικοί (εν Αγγλία και Γερμανία). Η κυριωτάτη καινοτομία του κ. +Σ. Μωραΐτου είναι η άρνησις της γνησιότητος του Παρμενίδου, +Σοφιστού, Πολιτικού, εις το οποίον όμως σπουδαίοι ξένοι πλατωνισταί +δεν συμφωνούσι. Και ο νεαρός φιλόσοφος κ. Δ. Γληνός ασχοληθείς με +την ηθικήν τον Πλάτωνος ηρεύνησε τον φιλόσοφον επί των νέων +ερευνών. + +2) Στηρίζεται και εις το χωρίον τον Φαίδρον 376 D. Αι εκδόσεις του +κ. Σ. Μωραΐτου εις την Ζωγράφειον Βιβλιοθήκην. + +3) Marcel Renault. Platon. Paris. Βιβλιογραφίαν περί Πλάτωνος εν +τη Ελληνική μεταφράσει της ιστορίας της Αρχαίας Ελληνικής +Λογοτεχνίας τον Κρίστ. Βιβλιοθήκη Μαρασλή. + +4) Γ. Κωνσταντινίδης, Περί του χρόνου της συγγραφής του Φαίδρου. + +5) Ως ανέγνωσα παρά Μ. Πανταζή. + +6) Οι Έρωτες του Λουκιανού μας παρέχουν εικόνα των ερωτικών παθών +των αρχαίων. + +7) Henri de Weindel et F. P. Ficher. — L' homosexualité en +Allemagne. Paris. Felix. Juven. Ενταύθα η σχετική βιβλιογραφία. + +8) Μακράν ανάλυσιν ο Θ. Καρούσος, εν τη Πανδώρα. + +9) Ο Λυσίας εκ των δέκα Αττικών ρητόρων εγεννήθη εν Συρακούσαις +κατά τινας το 459, απέθανε δε το 379. Οι δικανικοί του λόγοι +εθεωρούντο υπόδειγμα καθαρού αττικισμού. + +10) Ο Ακουμενός ήτον ιατρός ως και ο υιός του Ερυξίμαχος (πρόσωπο +του Συμποσίου). + +11) Οι τόποι ούτοι εκαλούντο δρόμοι. + +12) Ο Λυσίας διέμενεν εις τον Πειραιά (ιδέ λόγον του κατ' +Ερατοσθένους). + +13) Δημαγωγός και πολίτης φαύλος. + +14) Ο Μόρυχος ήτο Αθηναίος γνωστός ως γαστρίμαργος. + +15) Ίσθμιον. I. εν αρχή. + +16) Και ο Λυσίας ήτο εκ των φίλων του Σωκράτους. + +17) Ο Σωκράτης επαγγέλλεται εις τον Ερυξίμαχον εν τω Συμποσίω του +Αγάθωνος τον γνώστην των ερωτικών. [Συμπ. V. 177. D] + +18) Ειρωνεύεται τους δημαγωγούς ρήτορας. + +19) Ιατρός Σηλυμβριανός θεραπεύων διά πορειών έξω του τείχους. + +20) Ίνα μη λαμβάνωσι το όνομα του Θεού επί ματαίω οι αρχαίοι +επενόησαν τύπον όρκου ομοίως απηχούντα, δηλαδή αντί του μα τον +Ζήνα, έλεγον μα τον κύνα ή μα τον χήνα. + +21) Ως θα ίδωμεν κατωτέρω είναι ακριβής η απεικόνισις αύτη του +χαρακτήρος του Φαίδρου. + +22) Ενταύθα βλέπει τις απόπειραν φυσικής εξηγήσεως των μύθων από +του Αναξαγόρου αρχίσασαν. + +23) Γνώθι σαυτόν ήτο γεγραμμένον εις το προπύλαιον του ιερού εν +Δελφοίς. + +24) Ο Τύφων ήτο τέρας συμμιγές από άνθρωπον και θηρία. Από τους +ώμους του εφύοντο εκατόν κεφαλαί όφεων κατά τον Ησίοδον. + +25) Η Σαπφώ και ο Ανακρέων αναφέρονται εδώ διότι έγραψαν ερωτικά +ποιήματα. + +26) Ούτοι ωρκίζοντο εάν συλληφθώσι παρανομούντες, να στείλωσιν εις +τον Απόλλωνα το άγαλμά των χρυσούν. + +27) Ούτοι επανακτήσαντες την τυραννικήν των αρχήν εν Κορίνθω +αφιέρωσαν εις την Ολυμπίαν χρυσούν ανδριάντα του Διός. + +28) Παράγει τον έρωτα εκ της ρώμης, δι' ης ερρωμένως ρωσθείσα η +επιθυμία προς το κάλλος ετράπη. + +29) Υπήρχεν αρχαία παιδιά, καθ' ην οι παίδες εχωρίζοντο εις δύο, +ανέριπτον όστρακον, όπερ ήτο εκ του ενός μέρους μέλαν και εκ του +άλλου λευκόν, και αναλόγως της πλευράς με την οποίαν έπιπτε το +όστρακον κατεδίωκεν η μία ομάς την ετέραν ίνα την συλλάβη. + +30) Μίμησις του Ομηρικού στίχου της Ιλιάδος Χ 264. + +31) Ο Σιμμίας και ο Κέβης, οι Θηβαίοι, ήσαν μαθηταί του Σωκράτους. + +32) Το χωρίον τούτο ομιλεί περί του περιφήμου &δαιμονίου& του +Σωκράτους, το οποίον, ως διαίσθησιν τινά ζωηράν αποτρέπουσαν από +πράξεις, τας οποίας, ως μη τέλειος επιστήμων, δεν ηδύνατο να κρίνη +ασφαλώς, πρέπει να ορίσωμεν. Η αρνητική αύτη θυμοσοφία του +Σωκράτους φαίνεται ότι εθεωρείτο υπ' αυτού ως αποκάλυψίς τις θεία +εντός του. + +33) Ποιητής εκ των καλών χωρικών, καταγόμενος εκ Ρηγίου. + +34) Λέγεται ότι ο Όμηρος (ο μη ορών) ετυφλώθη διότι κατηγόρησε την +Ελένην. Φέρονται και άλλαι παραδόσεις περί της τυφλώσεώς του. + +35) Ο Στησίχορος, λυρικός ποιητής ζήσας περί το 640 — 555, +κατήγετο εκ Λοκρικής τινος πόλεως, αλλ' επειδή το πλείστον του βίου +του επέρασεν εις την Ιμέραν της Σικελίας, εθεωρείτο Ιμεραίος. + +36) Δηλαδή ανθρώπου &Φαιδρού διά επιδείξεις&, υιού του &φήμας +δόξης ζητούντος&, εκ πατρίδος δεικνυούσης αβράν δίαιταν &εντός +Μυρσινών&. + +37) Δηλαδή του &στήνοντος χορούς& εις τους θεούς, υιού του +&Ευσεβούς&, του καταγομένου εκ της πόλεως, &ήτις Ίμερον& εμβάλλει. + +38) Της θεάς Ανάγκης. + +39) Ομηρίδαι μιμηταί ή θαυμασταί του Ομήρου. + +40) Βάκχαι, θεότητες διονυσιακαί. + +41) Γανυμήδης, παις αρπαγείς υπό του Διός μεταμορφωθέντος εις +αετόν. + +42 ) Εν τοις Ολυμπιακοίς αγώσιν ο παλαιστής τρις καταβαλών τον +αντίπαλον ανεκηρύσσετο νικητής. Αι τρεις χιλιετοίς περίοδοι (περί +ων ανωτέρω διηγείται) της φιλοσόφου ψυχής παραβάλλονται προς τα +τρία ολυμπιακά παλαίσματα. + +43) Κατά τον Σχολιαστήν του Πλάτωνος, εννέα χιλιάδας είπεν, επειδή +εν τη πρώτη γενέσει η περίοδος η από του νοητού επί τα τήδε +ουδεμίαν κάκωσιν έχει. + +44) Τέλος του δευτέρου λόγου του Σωκράτους και του πρώτου μέρους +του διαλόγου. + +45) Λογογράφοι (κατασκευασταί λόγων) εκαλούντο οι επί μισθώ +γράφοντες λόγους εις τα δικαστήρια. Σχολιαστής. + +46) Γλυκύς αγκών, ω Φαίδρε, λέληθέ σε [ότι από του μακρού αγκώνος +του κατά Νείλον εκλήθη· και προς το αγκώνι λανθάνει σε] ότι κ.τ.λ. +Το εντός αγκυλών, όπερ παρελείψαμεν, προδήλως έχει προστεθή υπό +αντιγραφέως, πειρωμένου να εξηγήση την φράσιν «Γλυκύς αγκών>. Κατά +τον σχολιαστήν η φράσις λέγεται ειρωνικώς κατ' ευφημισμόν. + +47) Τύπος ψηφισμάτων. Ος είπε = ούτος εγνωμάτευσε. + +48) Η βουλή και ο δήμος είναι οι προτασσόμενοι επαινέται. + +49) Έκφρασις κατά τον Ομηρικόν στίχον: απόβλητ' εστί θεών ρικυδέα +δώρα [Ιλιάς: Γ: 65] + +50) Παροιμιώδης έκφρασις των αρχαίων επί των μηδενός αξίων +[Σχολιαστής]. + +51) Ρήτωρ. + +52) Η έκφρασις, εκ του έργου του Ερμού, όστις ήτο ψυχαγωγός. + +53) Τον Γοργίαν παρομοιάζει με τον Νέστορα επειδή μετριόφρων ήτο +και εις μεγάλην ηλικίαν έφθασε. Τον Θρασύμαχον με τον Οδυσσέα +επειδή ήτο δεινός. Τον δε Ζήνωνα τον εξ Ελέας φιλόσοφον προς τον +πολυμήχανον Παλαμήδην, διότι ήτο τεχνικός. + +54) Ιδέ υποσημ. 53 + +55) Να διακρίνωμεν τους μετά τέχνης λέγοντας και τους μη. +[Σχολιαστής]. + +56) Πρβλ. Οδυσ. Ε. 193 και Ζ. 38. + +57) Θρασύμαχος ο Καλχηδόνιος, εγεννήθη περί το 455 — 445 π. Χ., +δεινός διδάσκαλος της σοφιστικής ρητορικής, άγαν φιλοχρήματος. + +58) Θεόδωρος ο Βυζάντιος, ρήτωρ τεχνικός, σύγχρονος Λυσίου. + +59) Θεόδωρος ο Βυζάντιος, ρήτωρ τεχνικός, σύγχρονος Λυσίου. + +60) Εύηνος ο Πάριος, ρήτωρ, ποιητής και της αρετής διδάσκαλος. + +61) Τεισίας ή Τισίας ο Συρακόσιος διάδοχος του πρώτου ιδρυτού της +ρητορικής Κόρακος, διδάσκαλος του Λυσίου εν Θουρίοις της Ιταλίας. + +62) Γοργίας ο Λεοντίνος, εγεννήθη περί το 483 και απέθανε το 375, +ρήτωρ, σοφιστής και διδάσκαλος της ρητορικής εν Αθήναις όπου +διέμενε. + +63) Πρόδικος ο Κείος, σοφιστικός ρήτωρ, έχων γλωσσικήν μόρφωσιν +μεγάλην. + +64) Ιππίας ο Ήλειος, ως ο Πρόδικος, ο Γοργίας και ο Πρωταγόρας, +εδίδασκεν επί χρήμασι την ρητορικήν εις τας διαφόρους Ελληνικάς +πόλεις. Επηγγέλλετο τον πανεπιστήμονα. + +65) Πώλος ο Ακραγαντίνος, μαθητής του Γοργίου, περιωρίζετο μόνον +εις την διδασκαλίαν της ρητορικής. + +66) Λικύμνιος, μαθητής του Γοργίου. + +67) Πρωταγόρας ο Αβδηρίτης, ακμάσας περί το 444 — 440 π. Χ. Ο +πρώτος καλέσας εαυτόν &Σοφιστήν& και &παιδεύσεως και αρετής +διδάσκαλον&. + +68) Του Θρυσυμάχου. + +69) Άδραστος, ο βασιλεύς του Άργους. + +70) Αναξαγόρας ο Κλαζομένιος, γεννηθείς περί τα 500 π. Χ., πολυμαθής +και υψηλός φιλόσοφος. + +71) Υπαινιγμός Αισωπείου μύθου. + +72) Πόλις Ελληνική εις το δέλτα του Νείλου. + +73) Θαμούν — Άμμων, ενταύθα ίσως εννοεί βασιλεύοντα θεόν, διότι +δεν ηδύνατο άνθρωπος να αντιλέγη προς θεόν. + +74) Πόλις Ελληνική εις το δέλτα του Νείλου. + +75) Θεόκριτος XV. Η φράσις λέγεται επί των προσκαίρων. + +76) Ισοκράτης ο Αθηναίος, ρήτωρ, μαθητής του Γοργίου. Εγεννήθη τω +436 και απέθανεν τω 329 π.Χ + +77) Παροιμία, η οποία, λέγουσιν, ότι έχει την αρχήν από της εποχής +καθ' ην ο Πυθαγόρας έπειθε τους κατοίκους της Μεγάλης Ελλάδος +«αδιανέμητα πάντα κεκτήσθαι». + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Phaedrus, by Plato + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PHAEDRUS *** + +***** This file should be named 35604-0.txt or 35604-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/3/5/6/0/35604/ + +Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstntinides. + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/35604-0.zip b/35604-0.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b757ed3 --- /dev/null +++ b/35604-0.zip diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..c2ae9c6 --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #35604 (https://www.gutenberg.org/ebooks/35604) |