summaryrefslogtreecommitdiff
diff options
context:
space:
mode:
-rw-r--r--.gitattributes3
-rw-r--r--34820-0.txt3941
-rw-r--r--34820-0.zipbin0 -> 78736 bytes
-rw-r--r--LICENSE.txt11
-rw-r--r--README.md2
5 files changed, 3957 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/34820-0.txt b/34820-0.txt
new file mode 100644
index 0000000..1721334
--- /dev/null
+++ b/34820-0.txt
@@ -0,0 +1,3941 @@
+The Project Gutenberg EBook of Protagoras, by Plato
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Protagoras
+
+Author: Plato
+
+Translator: Aristeidis Harokopos
+
+Release Date: January 2, 2011 [EBook #34820]
+
+Language: Greek
+
+Character set encoding: UTF-8
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PROTAGORAS ***
+
+
+
+
+Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iasonas Konstantinides
+
+
+
+
+Note: The tonic system has been changed from polytonic to
+monotonic. The spelling of the book has not been changed
+otherwise. Footnotes have been converted to endnotes. Words with
+bold characters are enclosed in &.
+
+Σημείωση: Το τονικό σύστημα έχει αλλάξει από πολυτονικό σε
+μονοτονικό. Κατά τα άλλα έχει διατηρηθεί η ορθογραφία του βιβλίου.
+Οι υποσημειώσεις των σελίδων έχουν μεταφερθεί στο τέλος του
+βιβλίου. Λέξεις με έντονους χαρακτήρες περικλείονται σε &.
+
+
+
+
+ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ
+
+
+
+ΠΛΑΤΩΝ
+
+
+
+ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ
+
+ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
+ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ ΧΑΡΟΚΟΠΟΥ
+
+
+
+ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΦΕΞΗ
+
+
+
+ΠΡΟΛΟΓΟΣ
+
+
+
+Ο Πρωταγόρας, διάλογος του Πλάτωνος, ειρωνικός αλλά και βαθύς,
+συνεγράφη επί σκοπώ να τέρψη άμα και να φωτίση αναπαριστών τα ήθη
+και το πνεύμα των σοφιστών εν αυτή τη πράξει και υποβάλλων αυτά υπό
+τον έλεγχον αυστηράς κριτικής.
+
+Η υπόθεσις του διαλόγου τούτου, ο οποίος ομοιάζει προς πράξιν
+δράματος και είναι πιστή και ζωηρά άμα εικών εκ του φυσικού, έχει
+ως εξής:
+
+Ο νεαρός υιός του Απολλοδώρου Ιπποκράτης προσέρχεται βιαστικά εις
+τον οίκον του Σωκράτους και τον παρακαλεί να τον συστήση εις τον
+φημισμένον σοφόν Πρωταγόραν, ο οποίος, ως επληροφορήθη, έφθασεν εις
+Αθήνας, διά να καταστή και αυτός σοφιστής.
+
+Μετά σύντομον συζήτησιν μεταξύ του Σωκράτους και του νεαρού
+Ισοκράτους, η οποία σκοπόν είχε να σχηματίση ούτος καθαράν ιδέαν
+περί του τι ζητεί από τον Πρωταγόραν και τι ακριβώς ο Πρωταγόρας
+επαγγέλλεται, αφ' ου εξημέρωσε, μετέβησαν ομού εις τον οίκον του
+Καλλίου, ένθα διέμενεν ο Πρωταγόρας, διά να τον συστήση ο Σωκράτης
+προς αυτόν. Εκεί εύρον όχι μόνον τον Πρωταγόραν, αλλά και άλλους
+επισήμους σοφιστάς και διαφόρους ευγενείς νέους μαθητάς των. Οι
+σοφισταί παρίστανται εν τω διαλόγω ως άνθρωποι επιδεικτικοί και
+επιβλητικοί και διά της εξωτερικής παραστάσεώς των και διά της
+ωραίας και τεχνικής ομιλίας των. Ο Πρωταγόρας ιδίως, διά να
+επιβληθή και εις αυτόν τον Σωκράτην και εις τους άλλους
+παρισταμένους, πληροφορεί σοβαρώς και πομπωδώς ότι διδάσκει την
+τέχνην της διοικήσεως των ιδιωτικών και δημοσίων υποθέσεων, δηλ.
+την πολιτικήν. Ο Σωκράτης δεικνύει απορίαν περί του αν είναι
+δυνατόν να διδάσκηται η πολιτική. Ισχυρίζεται δε ότι και οι
+αμαθέστεροι πολίται προσκαλούνται εις τας συνελεύσεις της πολιτείας
+και λέγουν την γνώμην των και εις τας σοβαρωτέρας ακόμη
+περιστάσεις, χωρίς να διδαχθούν την πολιτικήν τέχνην. Οι δε
+ικανώτατοι πολιτικοί, καθώς λ. χ. ο Περικλής, δεν ημπόρεσαν να
+μεταδώσουν εις τους υιούς των την πολιτικήν των μάθησιν.
+
+Ό Πρωταγόρας αναλαμβάνει ν' αποδείξη εντελώς ότι η πολιτική
+διδάσκεται ως μάθημα αποτελεσματικώτατα, κατά δύο τρόπους, ή μ' ένα
+μύθον ή με αποδεικτικόν συλλογισμόν. Και διηγείται τότε τον παλαιόν
+μύθον του Επιμηθέως και του αδελφού του Προμηθέως, εις τους οποίους
+οι θεοί ανέθεσαν να μοιράσουν εις όλα τα ζώντα επί της γης τας
+διαφόρους ιδιότητας και τα προτερήματα, την απροβλεψίαν του
+Επιμηθέως, την ευφυίαν με την οποίαν έκλεψεν ο Προμηθεύς από το
+χαλκείον του Ηφαίστου την φωτιάν, και τέλος την επέμβασιν του Διός,
+ο οποίος έδωκε μ' ελευθεριότητα εις κάθε άνθρωπον μέρος από τα δύο
+μόνα αγαθά, τα οποία μετά την διανομήν απέμειναν, δηλ. την
+&δικαιοσύνην& και τον &σεβασμόν&. Αι δύο αύται αρεταί είναι η βάσις
+της πολιτικής τέχνης και, αφ' ου τας έλαβαν οι άνθρωποι, ήτο
+φυσικόν πράγμα και αναγκαίον το να ηξεύρουν να δίδουν γνώμην διά τα
+πολιτικά πράγματα. Ώστε αυτή η γνώσις είναι δώρον των θεών. Ούτε
+ημπορεί κανείς να φαντασθή άνθρωπον, ο οποίος να μη έχη την
+παραμικράν ιδέαν δικαιοσύνης.
+
+Ούτω πως απέδειξεν ο Πρωταγόρας ότι οι κοινοί άνθρωποι, οι οποίοι
+εις τας συνελεύσεις δίδουν γνώμην, και πολλάκις σωστήν, διά τας
+πολιτικάς υποθέσεις, δεν είναι αδίδακτοι, αλλ' εδιδάχθησαν την
+δικαιοσύνην και τον σεβασμόν από τους θεούς.
+
+Έπειτα ανήρεσε και τον άλλον ισχυρισμόν του Σωκράτους, ότι δηλ. οι
+μεγάλοι πολιτικοί δεν ημπόρεσαν να μεταδώσουν την ικανότητά των εις
+τα παιδιά των, κατά τον εξής τρόπον· πάντοτε, λέγει, και εις όλα τα
+μέρη οι άδικοι άνθρωποι κατακρίνονται και τιμωρούνται. Εάν η
+έλλειψις της δικαιοσύνης ήτο φυσική εις τον άνθρωπον, θα ήτο
+παραλογισμός να τιμωρούν διά μίαν φυσικήν έλλειψιν, όπως θα ήτο
+παραλογισμός, αν ετιμώρουν ένα οποιονδήποτε άνθρωπον, διότι είναι
+ασθενής ή άσχημος. Δεν τιμωρούν δε τους τοιούτους, διότι, όσον και
+αν βιασθούν, δεν ημπορούν να διορθώσουν τους εαυτούς των. Τους
+αδίκους όμως τιμωρούν, διότι ημπορούν, εάν προσπαθήσουν, να
+διορθωθούν και να γείνουν δίκαιοι. Ώστε όλοι οι άνθρωποι
+παραδέχονται, ότι καθείς ημπορεί να μάθη την δικαιοσύνην. Διά τούτο
+οι πολίται, και αυτοί οι ίδιοι και διά διδασκάλων, προσπαθούν διά
+το καλόν της πολιτείας να εμπνεύσουν εις τα τέκνα των την ιδέαν της
+δικαιοσύνης. Ότι δε οι παίδες των εναρέτων ανθρώπων δεν γίνονται
+πάντοτε και αυτοί ενάρετοι προέρχεται εκ του ότι όλοι οι άνθρωποι
+δεν έρχονται εις τον κόσμον προικισμένοι εξ ίσου, και ότι, διά ν'
+αποκτήση κανείς μίαν υψηλοτέραν αρετήν, χρειάζεται, να έχη
+καλυτέραν φυσικήν προδιάθεσιν, να καταβληθούν δε και μεγάλαι
+προσπάθειαι.
+
+Ο Σωκράτης βλέπων ότι η συζήτησις έως εδώ δεν ήτο επιστημονική,
+αλλά με παραδείγματα της πείρας, και ότι δεν ήτο δυνατόν να φθάση
+εις ακριβές συμπέρασμα, αλλάζει μέθοδον και δίδει επιστημονικήν
+πορείαν εις την συζήτησιν.
+
+Θέτει λοιπόν το ζήτημα ούτω: διά να μάθωμεν αν η αρετή ημπορεί να
+διδαχθή, είναι ανάγκη να ηξεύρωμεν από τι αυτή αποτελείται. Ερωτά
+λοιπόν τον Πρωταγόραν, αν η αρετή είναι πράγμα &απλούν& ή
+&σύνθετον& από μέρη ανεξάρτητα το έν του άλλου, και αν η
+δικαιοσύνη, η εγκράτεια και η ανδρεία είναι μέρη τοιαύτα της
+αρετής. Ο Πρωταγόρας παραδέχεται το δεύτερον, εν ώ ο Σωκράτης δι'
+αλλεπαλλήλων ερωτήσεων τον κάμνει να έλθη εις αντίφασιν με τον
+εαυτόν του και να παραδεχθή επί τέλους χωρίς να θέλη, ότι η &αρετή
+είναι εκ φύσεως μία και απλή&, διότι, αν ήτο σύνθετος από μέρη
+ανόμοια το έν με το άλλο, κανέν από τα μέρη αυτά δεν θα περιείχε
+μέσα του τίποτε από εκείνο που περιέχει το άλλο μέρος· και τότε δε
+η δικαιοσύνη θ' απέκλειε την ανδρείαν και η εγκράτεια την
+δικαιοσύνην και θα ημπορούσαμεν να συμπεράνωμεν, ότι ο δίκαιος δεν
+ημπορεί να είναι ανδρείος και ο εγκρατής δίκαιος. Και εκτός τούτου,
+εάν τα μέρη της αρετής είναι αντίθετα το έν του άλλου, θα
+ημπορούσαμεν να συμπεράνωμεν, ότι έν πράγμα ημπορεί να έχη πολλά
+αντίθετα, το οποίον είναι πράγμα αδύνατον. Η αρετή λοιπόν είναι μία
+και απλή και κατά την ουσίαν της και κατά την ενέργειάν της, και
+κακώς ήθελε χωρίση αυτήν κανείς εις μέρη. Τα δε λεγόμενα μέρη της
+αρετής είναι διάφοροι τρόποι αυτής, μη αποκλείοντες ο είς τον
+άλλον, περιεχόμενοι μέσα εις την ιδίαν την ουσίαν αυτής και
+ηνωμένοι με αυτήν, όπως τα συμπεράσματα ενός συλλογισμού με την
+αρχήν από την οποίαν απορρέουν. Τα διάφορα λοιπόν μέρη της αρετής,
+τα οποία λέγονται και αυτά αρεταί, συνέχονται κατά βάθος το έν με
+το άλλο, είναι αλληλένδετα και αποτελούν έν όλον.
+
+Ούτω θεωρουμένη η αρετή δεν ημπορεί να εισαχθή εις την ψυχήν
+βαθμηδόν διά προοδευτικής διδασκαλίας, όπως ισχυρίζετο ο
+Πρωταγόρας, να διδαχθή δηλ. κατά σειράν πρώτον η δικαιοσύνη διά
+κανόνων και παραδειγμάτων, έπειτα η ανδρεία κτλ., και να
+εμφυτευθούν εις την ψυχήν. Η αρετή με όλας τας διακλαδώσεις της
+γεννάται εξ εμπνεύσεως φύσεως τιμίας, ήτις διά της ιδίας
+προσπαθείας περιβάλλει συγχρόνως και την ουσίαν και τους τρόπους
+αυτής χάρις εις το έμφυτον συναίσθημα του αγαθού, το οποίον
+προηγείται και δημιουργεί αυτήν. Αυτήν λοιπόν την γνώσιν, που είναι
+πραγματικώς προγενεστέρα και ανωτέρα από την γνώσιν της αρετής,
+κανείς δεν ημπορεί να την διδάξη, διότι κανείς δεν ημπορεί να την
+λάβη από άλλον παρά μόνον μέσα από τον ίδιον τον εαυτόν του, διότι
+γεννώμεθα μαζί με αυτήν.
+
+Οι ακαταμάχητοι του Σωκράτους συλλογισμοί δεν έπεισαν τον επηρμένον
+σοφιστήν, ο οποίος προβάλλει ακόμη σοφιστικά επιχειρήματα λέγων ότι
+η ανδρεία αναγκαίως είναι χωριστή από τας άλλας αρετάς, διότι και ο
+πλέον άδικος και ο πλέον άσωτος ημπορεί να δειχθή ανδρείος. Αλλ' ο
+Σωκράτης αποδεικνύει ότι η ανδρεία, όταν στερήται φρονήσεως, με
+άλλους λόγους γνώσεως, δεν είναι αληθής ανδρεία. Η ουσία της
+ανδρείας είναι η γνώσις των πραγμάτων, τα οποία είναι φοβερά και
+εκείνων τα οποία δεν είναι. Επειδή δε όλαι αι αρεταί αποτελούν μίαν
+και μόνην, αυτής δε, της μιας και μόνης, όρος είναι η γνώσις, η δε
+γνώσις ημπορεί να διδαχθή, ο Σωκράτης φαίνεται ότι περιέπεσεν εις
+αντίφασιν παραδεχόμενος τώρα την αυτήν γνώμην με τον Πρωταγόραν,
+ότι η αρετή είναι καρπός γνώσεως, ήτις ημπορεί να διδαχθή.
+
+Είτε διότι ήθελεν ο Σωκράτης εις το τέλος του αγώνος να καταστήση
+φανερόν εις τον Πρωταγόραν ότι ημπορεί καλύτερα από ένα σοφιστήν ν'
+αποδείξη ό,τι θέλει, και την υπέρ δηλ. γνώμην και την κατά, είτε
+διότι ηθέλησε να μείνη εν αμφιβόλω το ζήτημα αν η αρετή ημπορεί να
+διδαχθή ή όχι, διακόπτει τον διάλογον απευθύνων φιλόφρονας και
+επαινετικούς λόγους εις τον Πρωταγόραν και αναβάλλων εις άλλοτε την
+συνέχειαν και το τέλος της συζητήσεως.
+
+
+
+ΠΛΑΤΩΝΟΣ
+
+
+
+ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ
+(ή Σοφισταί).
+
+
+
+ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ
+
+ΦΙΛΟΣ ΤΟΥ ΣΩΚΡΑΤΟΥΣ, ΣΩΚΡΑΤΗΣ, ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ, ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ,
+ΚΑΛΛΙΑΣ, ΚΡΙΤΙΑΣ, ΠΡΟΔΙΚΟΣ, ΙΠΠΙΑΣ.
+
+
+
+Φίλος
+ — Από πού έρχεσαι, Σωκράτη; Ή είναι δα φανερόν ότι έρχεσαι από το
+ κυνήγημα της ωραιότητος του Αλκιβιάδου; Και όμως και εις εμέ, ο
+ οποίος τον είδον προηγουμένως, αν και τέλειος άνδρας πλέον,
+ εφαίνετο μεν ωραίος, αλλ' όμως άνδρας πλέον, Σωκράτη, ας το
+ ομολογήσωμεν μεταξύ μας, και αρχίζουν να φυτρώνουν γένεια εις τον
+ πώγωνά του.
+
+Σωκράτης
+ Έπειτα τι πειράζει τούτο; Συ όμως δεν δίδεις δίκαιον του Ομήρου, ο
+ οποίος είπεν, ότι τα πλέον χαριτωμένα νειάτα είναι, όταν αρχίζουν
+ να φυτρώνουν τα γένεια, τα οποία (νειάτα) έχει τώρα ο Αλκιβιάδης;
+
+Φίλος
+ Πώς πηγαίνουν λοιπόν τώρα τα πράγματα; Έρχεσαι βέβαια από εκείνον·
+ και ποίας διαθέσεις δεικνύει προς σε το παλληκάρι;
+
+Σωκράτης
+ Καλάς, καθώς τουλάχιστον μου εφάνη, και μάλιστα κατά την σημερινήν
+ ημέραν· διότι πολλά είπε προς έπαινόν μου, λαμβάνων το μέρος μου,
+ και τώρα λοιπόν από εκείνον έρχομαι. Θέλω όμως να σου είπω έν
+ πράγμα παράξενον· ότι δηλαδή, εν ώ εκείνος ήτο παρών, και ο νους
+ μου δεν έδιδε προσοχήν εις αυτόν και συχνά τον ελησμόνουν.
+
+Φίλος
+ Και τι πράγμα τόσον σοβαρόν συνέβη σχετικώς με σε και εκείνον;
+ Διότι δεν φαντάζομαι ότι απήντησες κανένα άλλον ωραιότερον μέσα
+ τουλάχιστον εις αυτήν την πόλιν.
+
+Σωκράτης
+ Απήντησα βέβαια και πολύ ωραιότερον.
+
+Φίλος
+ Τι λέγεις; Πολίτην ή ξένον;
+
+Σωκράτης
+ Ξένον.
+
+Φίλος
+ Από ποιον μέρος;
+
+Σωκράτης
+ Από τα Άβδηρα.
+
+Φίλος
+ Και τόσον ωραίος εθεώρησες ότι είναι ο ξένος αυτός, ώστε να σου
+ φανή ωραιότερος από τον υιόν του Κλεινίου;
+
+Σωκράτης
+ Πώς δεν πρέπει, καλότυχε, το σοφώτερον να φαίνεται ωραιότερον;
+
+Φίλος
+ Αλλά εις τα σωστά σου, Σωκράτη, μας ήλθες, αφ' ου απήντησες κάποιον
+ σοφόν;
+
+Σωκράτης
+ Σοφώτατον βέβαια, από όσους τουλάχιστον τώρα υπάρχουν, εάν σου
+ φαίνεται ότι ο Πρωταγόρας είναι σοφώτατος.
+
+Φίλος
+ Ω, τι λέγεις; Ο Πρωταγόρας μας ήλθε;
+
+Σωκράτης
+ Είναι τώρα τρίτη ημέρα αφ' ότου ήλθε.
+
+Φίλος
+ Και λοιπόν έρχεσαι, αφ' ου προ ολίγου τον αντάμωσες;
+
+Σωκράτης
+ Ναι, και αφ' ου βέβαια παραπολλά και είπα και ήκουσα.
+
+Φίλος
+ Και δεν μας διηγείσαι λοιπόν την συνομιλίαν σας, εάν δεν έχης κανέν
+ εμπόδιον, καθίζων εδώ δα, αφ' ου σηκώσης τούτο εδώ το παιδίον;
+
+Σωκράτης
+ Πολύ ευχαρίστως· και θα σας χρεωστώ βεβαίως χάριν, εάν δώσετε
+ ακρόασιν.
+
+Φίλος
+ Και ημείς επίσης θα σου χρεωστούμεν χάριν, εάν μας είπης.
+
+Σωκράτης
+ Θα είναι λοιπόν αμοιβαία η χάρις. Αλλά δώσατε λοιπόν ακρόασιν.
+
+ Αυτήν δα την νύκτα που επέρασε, εν ώ ήτο ακόμη όρθρος βαθύς, ο
+ Ιπποκράτης, ο υιός του Απολλοδώρου και αδελφός του Φάσωνος, εκτύπα
+ πολύ δυνατά την θύραν με την ράβδον του, και, αφ' ου κάποιος του
+ ήνοιξεν, επροχώρει μέσα βιαστικά και φωνάζων δυνατά έλεγε·
+
+ — Σωκράτη, είσαι έξυπνος ή κοιμάσαι;
+
+ Και εγώ, επειδή εγνώρισα την φωνήν του, είσαι, είπα, ο Ιπποκράτης·
+ μήπως, μας φέρεις καμμίαν νέαν είδησιν;
+
+ — Τίποτε άλλο, είπε, παρά καλάς βέβαια ειδήσεις.
+
+ — Ο Θεός να δώση, είπον εγώ· αλλά τι τρέχει; Και διά ποίαν αιτίαν
+ ήλθες τόσον πρωί;
+
+ — Ο Πρωταγόρας έφθασεν, είπεν, αφ' ου εστάθη πλησίον μου.
+
+ — Από προχθές, είπον εγώ, και συ τώρα το έμαθες;
+
+ — Μα τους θεούς, είπε, το εσπέρας βέβαια το έμαθα. Και συγχρόνως
+ ψάχνων εύρε το σκαμνί, εκάθισε πλησίον εις τους πόδας μου και είπε·
+ το εσπέρας βέβαια, πολύ αργά, αφ' ου έφθασα από την Οινόην· διότι ο
+ δούλος μου Σάτυρος μου έφυγε κρυφά· εν ώ λοιπόν είχα σκοπόν να σου
+ είπω, ότι θα τον κυνηγήσω να τον εύρω, ήλθεν άλλο πράγμα εις τον
+ νουν μου και ελησμόνησα τούτο. Όταν δε επέστρεψα και είχομεν
+ δειπνήσει και επρόκειτο να πλαγιάσωμεν, τότε μου λέγει ο αδελφός
+ μου ότι ήλθεν ο Πρωταγόρας. Και κατ' αρχάς μεν εσκέφθην να έλθω
+ προς σε αμέσως (να σου το είπω). Έπειτα όμως εσκέφθην ότι είναι
+ πολύ προχωρημένη η νυξ· ευθύς δε που ο ύπνος με ελάφρωσεν από τον
+ κόπον, αμέσως εσηκώθην και εκίνησα να έλθω εδώ.
+
+ Και εγώ γνωρίζων την καρδίαν του και (βλέπων) την ταραχήν του,
+ ερώτησα:
+
+ — Τι λοιπόν είναι τούτο που έπαθες; Μήπως σου έκαμε κανέν κακόν ο
+ Πρωταγόρας;
+
+ Και εκείνος, αφ' ου εγέλασεν, είπε:
+
+ — Ναι, μα τους θεούς, Σωκράτη, διότι μόνος του βέβαια είναι σοφός,
+ δεν κάμνει δε και εμέ σοφόν.
+
+ — Αλλά ναι, μα τον Δία, είπα εγώ, εάν δώσης εις αυτόν χρήματα και
+ τον καταφέρης, θα κάμη και σε σοφόν.
+
+ — Μακάρι, είπεν αυτός, Ζευ και θεοί, να εξαρτάται από τούτο, διότι
+ τότε ούτε από τα ιδικά μου χρήματα θ' αφήσω λεπτόν ούτε από τα
+ χρήματα των φίλων μου· αλλ' ίσα ίσα δι' αυτήν την αιτίαν έρχομαι
+ και τώρα προς σε, διά να του ομιλήσης δι' εμέ, διότι εγώ αφ' ενός
+ μεν είμαι νέος, εξ άλλου δε δεν έχω ίδει ουδέ ακούσει ποτέ μου τον
+ Πρωταγόραν· ήμην ακόμη παιδίον, ότε την προηγουμένην φοράν ήλθεν ο
+ Πρωταγόρας, αλλά βεβαίως (ακούω ότι) επαινούν όλοι τον Πρωταγόραν
+ και λέγουν ότι είναι εις το να ομιλή σοφώτατος· αλλά διατί δεν
+ πηγαίνομεν προς αυτόν, διά να τον προφθάσωμεν εις το σπίτι; Έμεινε
+ δε, καθώς εγώ ήκουσα, εις του Καλλίου του Ιππονίκου· αλλ' έλα να
+ υπάγωμεν.
+
+ Και εγώ είπον· ας μη υπάγωμεν εκεί ακόμη, καλέ μου, διότι, είναι
+ πρωί· αλλ' έλα, ας σηκωθώμεν να εξέλθωμεν εις την αυλήν και ας
+ περάσωμεν εκεί την ώραν περιφερόμενοι, έως ότου να φέξη· έπειτα
+ πηγαίνομεν. Διότι ως επί το πλείστον ο Πρωταγόρας μένει μέσα, ώστε
+ μη φοβείσαι· θα τον εύρωμεν, καθώς είναι βέβαιον, μέσα.
+
+ Έπειτα από αυτά εσηκώθημεν και επεριπατούμεν εις την αυλήν· και εγώ
+ θέλων να εμβαθύνω εις τον σκοπόν του Ιπποκράτους τον εβολιδοσκόπουν
+ και ηρώτων αυτόν ως εξής (1):
+
+Σωκράτης
+ Ειπέ μου, είπον εγώ, Ιπποκράτη, τώρα πρόκειται να υπάγης κοντά εις
+ τον Πρωταγόραν, να πληρώσης ως μισθόν εις εκείνον χρήματα διά τον
+ εαυτόν σου· προς ποίου είδους άνθρωπον νομίζεις ότι πηγαίνεις και
+ διά να σε κάμη τι είδους άνθρωπον; Καθώς εάν σου ήρχετο εις τον
+ νουν να υπάγης εις τον ομώνυμόν σου, τον Ιπποκράτη από την νήσον
+ Κω, ο οποίος είναι από εκείνους που κατάγονται από τον Ασκληπιόν,
+ διά να πληρώσης ως μισθόν εις εκείνον χρήματα διά τον εαυτόν σου,
+ και σε ηρώτα κανείς, ειπέ μου, Ιπποκράτη, έχεις σκοπόν να πληρώνης
+ μισθόν εις τον Ιπποκράτην, επειδή είναι τι είδους άνθρωπος; Τι
+ ήθελες αποκριθή;
+
+Ιπποκράτης
+ Θα έλεγα, είπεν, ότι κάμνω τούτο, επειδή είναι ιατρός.
+
+Σωκράτης
+ Και διά να γείνης και συ τι είδους άνθρωπος;
+
+Ιπποκράτης
+ Διά να γείνω, είπεν, ιατρός.
+
+Σωκράτης
+ Εάν δε σου ήρχετο εις τον νουν, αφ' ου υπάγης εις τον Πολύκλειτον
+ από το Άργος, ή εις τον Φειδίαν από τας Αθήνας να πληρώνης εις
+ εκείνους μισθόν διά τον εαυτόν σου, εάν ήθελε σε ερωτήση κανείς· τι
+ είδους ανθρώπους θεωρείς τον Πολύκλειτον και τον Φειδίαν και έχεις
+ σκοπόν να πληρώνης αυτά τα χρήματα; Τι ήθελες αποκριθή;
+
+Ιπποκράτης
+ θα έλεγα ότι τα πληρώνω, διότι είναι αγαλματοποιοί.
+
+Σωκράτης
+ Και διά να γείνης τι πράγμα συ ο ίδιος;
+
+Ιπποκράτης
+ Διά να γείνω, εννοείται, αγαλματοποιός.
+
+Σωκράτης
+ Πολύ καλά, είπα εγώ· τώρα λοιπόν εγώ και συ, αφ' ου υπάγωμεν εις
+ τον Πρωταγόραν, θα είμεθα έτοιμοι να πληρώνωμεν διά σε ως μισθόν τα
+ ιδικά μας χρήματα, εάν αυτά αρκούν και με αυτά τον καταφέρωμεν· εάν
+ δε όχι, δαπανώντες και τα χρήματα των φίλων μας. Εν ώ λοιπόν ημείς
+ με τόσην προθυμίαν καταγινόμεθα εις αυτά, εάν κανείς μας ερωτήση·
+ ειπέ μου, Σωκράτη και Ιπποκράτη, τι είδους άνθρωπον θεωρείτε τον
+ Πρωταγόραν και έχετε σκοπόν να του πληρώνετε χρήματα; Τι ηθέλομεν
+ αποκριθή εις αυτόν; Τι άλλο όνομα ακούομεν να λέγουν διά τον
+ Πρωταγόραν, καθώς λέγουν διά τον Φειδίαν το όνομα αγαλματοποιός,
+ και διά τον Όμηρον το όνομα ποιητής; Τι τοιούτον όνομα ακούομεν διά
+ τον Πρωταγόραν;
+
+Ιπποκράτης
+ Ονομάζουν βεβαίως, Σωκράτη, είπεν ο Ιπποκράτης, τον άνδρα ότι είναι
+ σοφιστής.
+
+Σωκράτης
+ Θα υπάγωμεν λοιπόν να πληρώνωμεν τα χρήματα εις αυτόν ως σοφιστήν;
+
+Ιπποκράτης
+ Μάλιστα.
+
+Σωκράτης
+ Εάν λοιπόν σε ερωτήση κανείς ακόμη και τούτο· συ ο ίδιος τι θέλεις
+ να γείνης και πηγαίνεις κοντά εις τον Πρωταγόραν;
+
+Ιπποκράτης
+ Και εκείνος είπεν, αφ' ου εκοκκίνισε — διότι πλέον ήρχισε να φέγγη
+ η ημέρα, ώστε αυτός εφαίνετο καθαρά — εάν μεν ομοιάζη τούτο κατά τι
+ με τα προηγούμενα, διά να γείνω, εννοείται, σοφιστής.
+
+Σωκράτης
+ Συ δε, είπον εγώ, διά το όνομα των θεών, δεν θα εντρέπεσαι να
+ παρουσιάσης τον εαυτόν σου εις τους Έλληνας ως σοφιστήν;
+
+Ιπποκράτης
+ Ναι, μα τον Δία, Σωκράτη, θα εντρεπόμην, εάν πρέπη να ομολογήσω
+ εκείνα τα οποία σκέπτομαι.
+
+Σωκράτης
+ Αλλ' άρά γε, Ιπποκράτη, μήπως δεν νομίζεις ότι η μάθησίς σου εκ
+ μέρους του Πρωταγόρου θα είναι τοιαύτη (διά ν' αποκτήσης δηλαδή το
+ επάγγελμα του σοφιστού), αλλά ωσάν εκείνην η οποία έγεινεν εκ
+ μέρους του γραμματοδιδασκάλου και του κιθαροδιδασκάλου και του
+ παιδοτρίβου (δηλαδή του γυμναστού); Διότι συ δεν έμαθες κανέν από
+ αυτά τα μαθήματα ως τέχνην διά να γείνης τεχνίτης, αλλά διά να
+ εκπαιδευθής, όπως αρμόζει να εκπαιδεύηται ο πολίτης και ο ελεύθερος
+ άνθρωπος.
+
+Ιπποκράτης
+ Βεβαιότατα, είπεν ο Ιπποκράτης, μου φαίνεται ότι μάλλον τοιαύτη
+ πρέπει να είναι η εκ μέρους του Πρωταγόρου μάθησίς μου.
+
+Σωκράτης
+ Γνωρίζεις λοιπόν εκείνο το οποίον πρόκειται τώρα να πράξης, ή δεν
+ το καταλαμβάνεις; Είπα εγώ.
+
+Ιπποκράτης
+ Προκειμένου περί τίνος πράγματος;
+
+Σωκράτης
+ Ότι πρόκειται να παραδώσης την ψυχήν σου να την περιποιηθή
+ άνθρωπος, ως λέγεις, σοφιστής· τι δε πράγμα είναι ο σοφιστής, θα
+ μου φανή παράξενον, αν το ηξεύρης. Και όμως, εάν δεν ηξεύρης τούτο,
+ ούτε εις τι είδους άνθρωπον παραδίδεις την ψυχήν σου ηξεύρεις, ούτε
+ αν την παραδίδεις εις καλόν ή εις πραγματικώς κακόν.
+
+Ιπποκράτης
+ Νομίζω βέβαια, είπεν ο Ιπποκράτης, ότι ηξεύρω.
+
+Σωκράτης
+ Λέγε λοιπόν, τι νομίζεις ότι είναι ο σοφιστής;
+
+Ιπποκράτης
+ Εγώ μεν, είπεν αυτός, καθώς και το όνομα φανερώνει, νομίζω ότι
+ σοφιστής είναι εκείνος που γνωρίζει τα σοφά πράγματα.
+
+Σωκράτης
+ Δεν ημπορούμεν λοιπόν, είπα εγώ, να είπωμεν τούτο και διά ζωγράφους
+ και διά τέκτονας, ότι δηλαδή αυτοί είναι οι οποίοι γνωρίζουν τα
+ σοφά πράγματα· αλλ' εάν κανείς μας ερωτήση, κατά τι σοφά πράγματα
+ ηξεύρουν οι ζωγράφοι, θα είπωμεν ίσως εις αυτόν, ότι γνωρίζουν τα
+ αναφερόμενα εις την τεχνούργησιν των εικόνων, και τα άλλα ομοίως.
+ Εάν δε κανείς ήθελεν ερωτήσει το εξής, ο δε σοφιστής των κατά τι
+ σοφών πραγμάτων είναι γνώστης; Τι ηθέλαμεν αποκριθή εις αυτόν; Ότι
+ ποίαν εργασίαν γνωρίζει;
+
+Ιπποκράτης
+ Τι άλλο θα ελέγαμεν εις αυτόν, Σωκράτη, παρά ότι ο σοφιστής
+ γνωρίζει να κάμνη ένα ικανόν εις το λέγειν;
+
+Σωκράτης
+ Θα ελέγαμεν ίσως την αλήθειαν, είπα εγώ, όχι όμως βέβαια επαρκώς·
+ διότι η απόκρισίς σου μας χρειάζεται ακόμη μίαν ερώτησιν· περί
+ ποίου πράγματος δηλαδή ο σοφιστής κάμνει ένα ικανόν να λέγη· καθώς
+ ο κιθαροδιδάσκαλος κάμνει βεβαίως ένα ικανόν να λέγη δι' εκείνο το
+ πράγμα το οποίον τον έμαθε, δηλαδή διά τον κιθαρισμόν· δεν είναι
+ έτσι;
+
+Ιπποκράτης
+ Ναι.
+
+Σωκράτης
+ Πολύ καλά· ο δε σοφιστής λοιπόν περί ποίου πράγματος κάμνει ένα
+ ικανόν να λέγη; Ή εννοείται ότι τον κάμνει ικανόν να λέγη δι'
+ εκείνο το οποίον και ηξεύρει;
+
+Ιπποκράτης
+ Επόμενον είναι βεβαίως.
+
+Σωκράτης
+ Ποίον λοιπόν είναι το πράγμα περί του οποίου και ο ίδιος ο σοφιστής
+ γνωρίζει και τον μαθητήν του κάμνει να γνωρίζη;
+
+Ιπποκράτης
+ Μα τον Δία, είπεν ο Ιπποκράτης, δεν ημπορώ πλέον να σου το είπω.
+
+Σωκράτης
+ Και έπειτα από τούτο εγώ είπα· Τι λοιπόν; Ηξεύρεις εις ποίον
+ κίνδυνον πηγαίνεις να εκθέσης την ψυχήν σου; Ή το μεν σώμα σου, εάν
+ ήτο χρεία να εμπιστευθής αυτό εις κανένα, διακινδυνεύων ή να γείνη
+ καλά ή να γείνη κακά, θα εσκέπτεσο επανειλημμένως πολλά, αν πρέπει
+ να το εμπιστευθής εις αυτόν ή όχι, και τους φίλους και τους
+ συγγενείς σου θα παρεκάλεις να σε συμβουλεύσουν και θα εξήταζες το
+ πράγμα πολλάς ημέρας· εκείνο δε το οποίον θεωρείς πολυτιμότερον από
+ το σώμα σου, δηλαδή την ψυχήν σου, και εκ του οποίου εξαρτάται καθ'
+ όλα η ευτυχία ή δυστυχία σου, εάν αυτή γείνη καλή ή κακή, διά τούτο
+ λοιπόν το πράγμα ούτε εις τον πατέρα σου, ούτε εις τον αδελφόν σου,
+ ούτε εις κανένα από ημάς τους φίλους σου έκαμες τίποτε γνωστόν, διά
+ να συμβουλευθής αν πρέπει να εμπιστευθής την ψυχήν σου ή όχι εις
+ τούτον τον ξένον όστις ήλθεν, αλλ' αφού το έμαθες το εσπέρας, καθώς
+ λέγεις, τα χαράμματα έρχεσαι και διόλου δεν αναφέρεις ούτε
+ συμβουλήν ζητείς δι' αυτό το ζήτημα, αν πρέπει δηλαδή να
+ εμπιστευθής τον εαυτόν σου εις αυτόν ή όχι, είσαι δε έτοιμος να
+ δαπανήσης και τα ιδικά σου και των φίλων σου τα χρήματα, διότι τώρα
+ πλέον έχεις πεισθή, ότι εξάπαντος πρέπει να πλησιάσης τον
+ Πρωταγόραν, τον οποίον ούτε γνωρίζεις, καθώς λέγεις, ούτε
+ συνωμίλησες ποτέ έως τώρα με αυτόν, τον ονομάζεις δε μόνον
+ σοφιστήν· τι πράγμα δε είναι ο σοφιστής, εις τον οποίον πρόκειται
+ να εμπιστευθής τον εαυτόν σου, αποδεικνύεσαι ότι δεν ηξεύρεις.
+
+Ιπποκράτης
+ Και αυτός, αφ' ου ήκουσε ταύτα, είπεν· από αυτά τα οποία συ λέγεις,
+ Σωκράτη, φαίνεται ότι έχεις δίκαιον.
+
+Σωκράτης
+ Μήπως άρά γε, Ιπποκράτη, ο σοφιστής τυχαίνει να είναι έμπορος ή
+ παντοπώλης των πραγμάτων, με τα οποία τρέφεται η ψυχή;
+
+Ιπποκράτης
+ Εις εμέ τουλάχιστον τοιούτος φαίνεται· η δε ψυχή με τι τρέφεται,
+ Σωκράτη;
+
+Σωκράτης
+ Με μαθήματα βέβαια, είπα εγώ. Και πρέπει να προσέχωμεν, φίλε μου,
+ να μη μας απατήση ο σοφιστής, ο οποίος επαινεί εκείνα τα οποία
+ πωλεί, καθώς κάμνουν οι πωλούντες την τροφήν του σώματος, ο έμπορος
+ δηλαδή και ο παντοπώλης. Διότι και αυτοί δεν γνωρίζουν βέβαια ούτε
+ οι ίδιοι από τα τρόφιμα τα οποία πωλούν ποίον είναι ωφέλιμον και
+ ποίον βλαβερόν διά το σώμα· τα επαινούν δε όλα εν ώ τα πωλούν, ούτε
+ εκείνοι οι οποίοι αγοράζουν από αυτούς ηξεύρουν (ποίον είναι
+ ωφέλιμον και ποίον βλαβερόν) εκτός εάν τύχη κανείς κάτοχος της
+ γυμναστικής ή ιατρός (2). Τοιουτοτρόπως δε και εκείνοι οι οποίοι
+ περιφέρουν τα μαθήματα εις διαφόρους πόλεις και τα πωλούν και τα
+ εμπορεύονται εις εκείνον ο οποίος συμβή να επιθυμή αυτά, επαινούν
+ μεν όλα, όσα πωλούν, ίσως όμως, φίλτατε, και από τούτους μερικοί να
+ μη γνωρίζουν από εκείνα τα οποία πωλούν ποίον είναι ωφέλιμον ή
+ ποίον βλαβερόν εις την ψυχήν. Επίσης και εκείνοι οι οποίοι
+ αγοράζουν από αυτούς, εκτός εάν πάλιν τύχη κανείς έχων ιατρικάς
+ γνώσεις διά την ψυχήν. Εάν λοιπόν τυχαίνη συ να γνωρίζης από αυτά
+ τα μαθήματα, ποίον είναι ωφέλιμον και ποίον βλαβερόν διά την ψυχήν,
+ άφοβα ημπορείς να αγοράσης μαθήματα και από τον Πρωταγόραν και από
+ οποιονδήποτε άλλον· εάν δε δεν γνωρίζης, πρόσεχε, φίλτατε, μήπως
+ παίξης εις την τύχην και κινδυνεύσης τα προσφιλέστερα εις τον
+ κόσμον πράγματα. Και βέβαια είναι πολύ μεγαλύτερος κίνδυνος εις την
+ αγοράν των μαθημάτων ή εις την αγοράν των τροφίμων. Διότι, αφ' ου
+ αγοράση κανείς τρόφιμα από κανένα παντοπώλην ή έμπορον, ημπορεί να
+ τα μετακομίση μέσα εις δοχεία, και, προτού τα φάγη ή τα πίη και
+ ούτω τα δεχθή μέσα εις το σώμα του, ημπορεί να προσκαλέση και τον
+ ειδήμονα να τον συμβουλευθή ποίον δύναται να φάγη ή να πίη και
+ πόσον από αυτό και πότε· ώστε εις την αγοράν τούτων δεν υπάρχει
+ μεγάλος κίνδυνος. Τα δε μαθήματα δεν είναι δυνατόν να τα
+ μεταφέρωμεν μέσα εις άλλο δοχείον, αλλ' είμεθα υποχρεωμένοι, αφ' ου
+ πληρώσωμεν την αξίαν, να πάρωμεν το μάθημα μέσα εις την ιδίαν ψυχήν
+ μας, και, αφ' ου το μάθωμεν, θ' αναχωρήσωμεν ή βλαμμένοι ή
+ ωφελημένοι. Ταύτα λοιπόν ας εξετάσωμεν και μαζί με τους
+ γεροντοτέρους μας· διότι ημείς είμεθα ακόμη νέοι και δεν ημπορούμεν
+ να κρίνωμεν ασφαλώς διά τόσον δύσκολον πράγμα. Τώρα όμως, μίαν
+ φοράν που εκινήσαμεν, ας υπάγωμεν και ας ακούσωμεν τον άνδρα,
+ έπειτα, αφ' ου τον ακούσωμεν, ας το κάμωμεν γνωστόν και εις άλλους·
+ διότι δεν είναι μόνον ο Πρωταγόρας εκεί, αλλά και ο Ιππίας από την
+ Ήλιδα· νομίζω δε ότι είναι εκεί και ο Πρόδικος από την Κέαν και
+ άλλοι πολλοί και σοφοί.
+
+ Αφ' ου απεφασίσαμεν αυτά, επηγαίναμεν· όταν δ' εφθάσαμεν εμπρός εις
+ την θύραν, εσταματήσαμεν και συνωμιλούσαμεν δι' έν ζήτημα, το
+ οποίον εγεννήθη μεταξύ μας εις τον δρόμον· διά να μη μείνη λοιπόν η
+ ομιλία ατελείωτη, αλλά πρώτα να την τελειώσωμεν και έπειτα να
+ έμβωμεν, εσταματήσαμεν εμπρός εις την θύραν και συνωμιλούσαμεν, έως
+ ότου εμείναμεν μεταξύ μας σύμφωνοι· μου φαίνεται λοιπόν ότι ο
+ θυρωρός, κάποιος ευνούχος, είχε το αυτί του και μας ήκουε· φαίνεται
+ δε ότι ένεκα του πλήθους των ερχομένων σοφιστών εβαρύνθη εκείνους,
+ οι οποίοι εσύχναζαν εις την οικίαν· όταν λοιπόν εκτυπήσαμεν την
+ θύραν, αφ' ου ήνοιξε και μας είδεν, ουφ, είπε, κάτι πάλιν σοφισταί
+ είναι· δεν έχει καιρόν και συγχρόνως γρήγορα-γρήγορα έπιασε την
+ θύραν με τα δύο του χέρια και με όλην του την δύναμιν μας την
+ έκλεισεν εις τα μούτρα. Και ημείς εκ νέου εκτυπούσαμεν, και εκείνος
+ κρατών κλεισμένην την θύραν απεκρίθη και είπεν· ω άνθρωποι, είπε,
+ δεν ηκούσατε, ότι δεν έχει καιρόν; Αλλά, φίλε μου, είπα εγώ, ούτε
+ εις τον Καλλίαν ερχόμεθα, ούτε σοφισταί είμεθα· ώστε μη φοβείσαι·
+ ήλθομεν να ίδωμεν τον Πρωταγόραν, επειδή τον χρειαζόμεθα·
+ ειδοποίησε λοιπόν. Μετά πολλής δυσκολίας ο άνθρωπος επί τέλους μας
+ ήνοιξε την θύραν άμα δ' εμβήκαμεν, εύρομεν τον Πρωταγόραν, ο οποίος
+ επεριπάτει έμπροσθεν της στοάς· κατά σειράν δ' επεριπάτουν μαζί με
+ αυτόν από μεν το έν μέρος ο Καλλίας ο υιός του Ιππονίκου και ο από
+ την ιδίαν μητέρα αδελφός του ο Πάραλος ο υιός του Περικλέους και ο
+ Χαρμίδης ο υιός του Γλαύκωνος· από δε το άλλο μέρος ο άλλος υιός
+ του Περικλέους Ξάνθιππος, και ο Φιλιππίδης ο υιός του Φιλομήλου και
+ ο Αντίμοιρος από την Μένδην (της Θράκης), ο οποίος είναι ο πλέον
+ περίφημος από τους μαθητάς του Πρωταγόρου και μανθάνει χάριν της
+ τέχνης, διά να γείνη σοφιστής. Εκείνοι δε οι οποίοι ηκολούθουν
+ οπίσω απ' αυτούς και ηκροάζοντο τα λεγόμενά των, οι μεν
+ περισσότεροι εφαίνοντο ξένοι, τους οποίους σύρει ο Πρωταγόρας από
+ όλας τας πόλεις από τας οποίας περνά, μαγεύων αυτούς με την φωνήν
+ του καθώς ο Ορφεύς, εκείνοι δε ακολουθούν προς το μέρος της φωνής
+ μαγευμένοι· ήσαν δε και μερικοί από τους εντοπίους μέσα εις την
+ συντροφιά· αυτήν λοιπόν την συντροφιά άμα εγώ την είδον,
+ ευχαριστήθην βέβαια παρά πολύ. Βλέπων ότι επρόσεχαν καλά να μη
+ ευρίσκωνται ποτέ εις το έμπροσθεν μέρος του Πρωταγόρου μέσα εις τα
+ πόδια του, αλλ' όταν αυτός έστρεφεν εις τα οπίσω, και εκείνοι οι
+ οποίοι ευρίσκοντο μαζί του, με εύμορφον κάπως τρόπον και με τάξιν
+ εχωρίζοντο εις δύο αυτοί οι ακροαταί του από το έν μέρος και από το
+ άλλο, και βαδίζοντες κυκλοτερώς πάντοτε ετοποθετούντο όπισθεν του
+ ωραιότατα.
+
+ Έπειτα από αυτόν ως φάσμα διέκρινα, καθώς είπεν ο Όμηρος, τον
+ Ιππίαν από την Ήλιδα, ο οποίος εκάθητο εις τα έμπροσθεν της
+ αντικρυνής στοάς εις θρόνον· ολόγυρά του δε εκάθηντο εις θρανία ο
+ Ερυξίμαχος ο υιός του Ακουμενού και ο Φαίδρος από την Μυρρινούντα
+ της Αττικής και ο Άνδρων ο υιός του Ανδροτίωνος, και από τους
+ ξένους μερικοί συμπατριώται του και μερικοί άλλοι. Εφαίνοντο δε ότι
+ ηρώτων πότε ο ένας και πότε ο άλλος τον Ιππίαν διά ζητήματα της
+ φυσικής και διά μερικά αστρονομικά ζητήματα, εκείνος δε εις τον
+ θρόνον καθήμενος έλυε το ζήτημα καθενός από αυτούς και έδιδεν
+ εκτεταμένας αποκρίσεις εις τας ερωτήσεις των· διέκρινα δ' επίσης
+ μέσα και τον Τάνταλον, δηλαδή είχεν έλθει λοιπόν και ο Πρόδικος από
+ την Κέαν· ήτο δε μέσα εις έν μικρόν δωμάτιον, το οποίον προτήτερα
+ μετεχειρίζετο ως αποθήκην ο Ιππόνικος, τώρα δε ο Καλλίας ένεκα του
+ πλήθους των διατριβόντων εκεί, αφ' ου άδειασε και αυτό, το έκαμε
+ κατοικίαν διά τους ξένους. Ο μεν Πρόδικος λοιπόν ήτον ακόμη
+ πλαγιασμένος, τυλιγμένος μέσα εις μερικά δέρματα και σκεπάσματα
+ παρά πολλά, καθώς εφαίνετο δε, εκάθηντο πλησίον εις αυτόν επάνω εις
+ τα πλησίον κρεββάτια ο Παυσανίας από το προάστειον των Κεραμέων και
+ μαζί με αυτόν ένα νέον ακόμη παιδάριον, καθώς εγώ νομίζω, φυσικά
+ εύμορφον και αγαθόν και κατά την όψιν παρά πολύ ωραίον. Μου εφάνη
+ ότι ήκουσα να το ονομάζουν Αγάθωνα, και δεν θα μου φανή παράξενον
+ αν είναι παιδίον ερωμένον του Παυσανίου. Ήτο λοιπόν τούτο το
+ παιδάριον, και οι δύο Αδείμαντοι, ο υιός του Κήπιδος δηλαδή και ο
+ υιός του Λευκολοφίδου, εφαίνοντο δε μερικοί άλλοι. Διά ποία δε
+ ζητήματα συνωμίλουν, εγώ τουλάχιστον που ήμην απ' έξω δεν ημπόρουν
+ να καταλάβω, αν και επεθύμουν με πάθος ν' ακούσω τον Πρόδικον·
+ διότι μου φαίνεται ότι είναι άνθρωπος πάνσοφος και θείος· αλλ'
+ επειδή η φωνή του είναι βαρεία, εγίνετο ένας βόμβος μέσα εις το
+ δωμάτιον και έκαμνεν ώστε να μη διακρίνωνται τα λεγόμενα.
+
+ Ύστερ' απ' ολίγο, αφ' ου είχομεν ημείς εισέλθει, κατόπιν εμβήκεν
+ έπειτα και ο Αλκιβιάδης ο ωραίος, καθώς συ λέγεις και εγώ το
+ παραδέχομαι, και ο Κριτίας ο υιός του Καλαίσχρου. Ημείς λοιπόν
+ καθώς εμβήκαμεν, αφ' ου ακόμη ολίγον εχρονοτριβήσαμεν και
+ παρετηρήσαμεν αυτά, επλησιάσαμεν προς τον Πρωταγόραν και εγώ είπα.
+
+Σωκράτης
+ Πρωταγόρα, και εγώ και αυτός εδώ ο Ιπποκράτης ήλθομεν προς σε.
+
+Πρωταγόρας
+ Τι από τα δύο, είπε, θέλετε με μόνον εμέ να ομιλήσητε ιδιαιτέρως, ή
+ εν ώ είναι μαζί μου και οι άλλοι;
+
+Σωκράτης
+ Μας είναι όλως διόλου αδιάφορον, είπον εγώ· αφ' ου δε ακούσης την
+ αιτίαν, διά την οποίαν ήλθομεν, μόνος σου σκέψου (τι πρέπει να
+ γείνη).
+
+Πρωταγόρας
+ Ποία λοιπόν, είπεν, είναι η αιτία, διά την οποίαν ήλθετε;
+
+Σωκράτης
+ Αυτός εδώ ο Ιπποκράτης, είναι μεν εντόπιος, υιός του Απολλοδώρου,
+ από μεγάλην και πλουσίαν οικογένειαν· αυτός δε φαίνεται ότι κατά τα
+ φυσικά προτερήματα είναι ωσάν κάθε ένα της ηλικίας του. Επιθυμεί
+ δε, καθώς μου φαίνεται, να γείνη πεπαιδευμένος μέσα εις την πόλιν,
+ νομίζει δε ότι θα κατορθώση τούτο προ πάντων, εάν σπουδάση πλησίον
+ σου· τώρα λοιπόν συ σκέψου αυτά· τι από τα δύο, νομίζεις ότι πρέπει
+ να συνομιλήσης μόνος σου με ημάς μόνους, ή να είναι και οι άλλοι
+ μαζί.
+
+Πρωταγόρας
+ Σωστά, είπε, λαμβάνεις προφυλάξεις δι' εμέ, Σωκράτη. Διότι ξένος
+ άνθρωπος, ο οποίος πηγαίνει εις μεγάλας πόλεις, και μέσα εις αυτάς
+ πείθει τους καλυτέρους νέους ν' αφήσουν τας συναναστροφάς των
+ άλλων, και συγγενών και ξένων, και γερόντων και νέων και να
+ συναναστρέφονται αυτόν, διά να γείνουν διά της συναναστροφής του
+ καλύτεροι, πρέπει, εν ώ κάμνει αυτά, να φοβήται· διότι εις αυτά τα
+ πράγματα δεν συμβαίνουν μικροί φθόνοι και άλλα μίση και επιβουλαί.
+ Εγώ δε λέγω ότι η μεν σοφιστική τέχνη είναι παλαιά, από δε τους
+ παλαιούς άνδρας, εκείνοι οι οποίοι μετεχειρίζοντο αυτήν, επειδή
+ εφοβούντο την δυσαρέσκειαν την οποίαν προκαλεί, είχον ως πρόφασιν
+ και εκρύπτοντο, άλλοι μεν την ποίησιν, καθώς ο Όμηρος και ο Ησίοδος
+ και ο Σιμωνίδης, άλλοι δε πάλιν τελετάς και προφητείας, καθώς αι
+ του Ορφέως και του Μουσαίου· μερικοί δε, καθώς εκατάλαβα, και την
+ γυμναστικήν, καθώς ο Ίκκος από τον Τάραντα και εκείνος ο οποίος
+ ακόμη και τώρα είναι σοφιστής από όλους ανώτερος ο Ηρόδικος από την
+ Σηλυβρίαν της Θράκης, καταγόμενος δε από τα Μέγαρα· την μουσικήν δε
+ μετεχειρίσθη ως πρόφασιν και ο ιδικός σας Αγαθοκλής, ο οποίος είναι
+ μεγάλος σοφιστής, και ο Πυθοκλείδης, από την Κέαν και πολλοί άλλοι.
+ Όλοι αυτοί, καθώς λέγω, επειδή εφοβήθησαν τον φθόνον,
+ μετεχειρίσθησαν αυτάς τας τέχνας διά παραπετάσματα· εγώ δε με όλους
+ αυτούς ως προς τούτο δεν συμφωνώ· διότι φρονώ ότι αυτοί δεν
+ κατώρθωσαν εκείνο το οποίον ηθέλησαν διότι είναι αδύνατον να κρυφθή
+ κανείς, από εκείνους, οι οποίοι έχουν δύναμιν μέσα εις τας πόλεις
+ να επιβάλλωνται, ένεκα των οποίων μεταχειρίζεται κανείς αυτάς τας
+ προφάσεις· επειδή ο κοινός λαός βεβαίως δεν καταλαμβάνει τίποτε απ'
+ αυτά, αλλ' εκείνα τα οποία αυτοί (οι προύχοντες) διαδώσουν, αυτά
+ επαινεί. Το να θέλη λοιπόν κανείς να κρυφθή, εν ώ δεν ημπορεί να
+ κρυφθή, αλλά γίνεται ολοφάνερος, είναι και πολύ ανόητος δουλειά,
+ και χωρίς άλλο κάμνει τους ανθρώπους να τον μισούν περισσότερον·
+ διότι νομίζουν ότι εκείνος που κάμνει αυτά, κοντά εις τα άλλα είναι
+ και κατεργάρης. Εγώ λοιπόν δεν ηκολούθησα τούτους, αλλ' όλως διόλου
+ τον εναντίον δρόμον, και ομολογώ ότι και σοφιστής είμαι και
+ ανθρώπους διδάσκω, και νομίζω ότι αυτή η προφύλαξις είναι καλυτέρα
+ από εκείνην, το να ομολογώ δηλαδή το επάγγελμά μου μάλλον παρά να
+ το αρνούμαι· κοντά δε εις αυτήν έχω σκεφθή και άλλας προφυλάξεις,
+ ώστε, διά να είπω την αλήθειαν, δεν έπαθον κανέν κακόν, διότι
+ ομολογώ ότι είμαι σοφιστής. Αν και είναι έως τώρα πολλά βεβαίως έτη
+ που εξακολουθώ αυτήν την τέχνην· διότι και όλα ομού τα χρόνια της
+ ηλικίας μου είναι πολλά· και δεν είναι κανείς από όλους σας, του
+ οποίου να μη είμαι πατήρ κατά τα χρόνια· ώστε θα είναι παρά πολύ
+ ευχάριστον εις εμέ, εάν θέλετε τίποτε, δι' όλα όσα επιθυμείτε να
+ ομιλήσωμεν εμπρός εις όλους όσοι είναι μέσα.
+
+ Και εγώ — διότι υπωψιάσθην ότι αυτός επιθυμεί να επιδειχθη εις τον
+ Πρόδικον και εις τον Ιππίαν και να καμαρώση, ότι έχομεν έλθει διότι
+ είμεθα θαυμασταί του — είπον.
+
+Σωκράτης
+ Διατί να μη καλέσωμεν και τον Πρόδικον και τον Ιππίαν και όσους
+ είναι μαζί των, διά ν' ακροασθώσι την συνομιλίαν μας;
+
+Πρωταγόρας
+ Βεβαιότατα, είπε.
+
+Καλλίας
+ Επιθυμείτε λοιπόν, είπεν ο Καλλίας, να βάλωμεν γύρω καθέδρας, διά
+ να συνομιλήτε καθήμενοι;
+
+ Εγνωμοδοτήσαμεν ότι χρειάζονται· ημείς δε όλοι χαίροντες ότι θ'
+ ακούσωμεν άνδρας σοφούς, μόνοι μας επιάσαμεν τα θρανία και τα
+ κρεββάτια και τα ετοποθετήσαμεν πλησίον του Ιππίου· διότι εκεί
+ υπήρχον από προτήτερα τα θρανία. Εις τούτο δε το μεταξύ έφθασαν και
+ ο Κριτίας και ο Αλκιβιάδης οδηγούντες τον Πρόδικον, τον οποίον
+ εσήκωσαν από το κρεββάτι, και εκείνους που ήσαν μαζί με τον
+ Πρόδικον. Αφ' ου δε όλοι εκαθίσαμεν μαζί, ο Πρωταγόρας είπε· τώρα
+ λοιπόν, Σωκράτη, που και αυτοί εδώ είναι παρόντες, ημπορείς να
+ είπης εκείνα τα οποία μου ανέφερες προ ολίγου διά τον νέον τούτον.
+
+Σωκράτης
+ Θ' αρχίσω, Πρωταγόρα, να σου είπω εκείνα διά τα οποία ήλθον, με τα
+ ίδια λόγια με τα οποία ήρχισα προ ολίγου. Αυτός εδώ δηλαδή ο
+ Ιπποκράτης συμβαίνει να επιθυμή πολύ την συναναστροφήν σου· λέγει
+ δε ότι ευχαρίστως επιθυμεί να μάθη τι θα ωφεληθή, εάν φοιτήση
+ πλησίον σου. Τόσον μόνον έχω να είπω.
+
+ Έλαβε λοιπόν τον λόγον ο Πρωταγόρας και είπε·
+
+Πρωταγόρας
+ Παιδί μου, θα λάβης την εξής ωφέλειαν, εάν έλθης κοντά μου, την
+ ημέραν κατά την οποίαν θα συνομιλήσης μαζί μου, θα υπάγης εις το
+ σπίτι σου, αφ' ου γείνης καλύτερος παρ' ό,τι ήσο, και την ακόλουθον
+ ημέραν το ίδιον θα συμβή και κατ' εξακολούθησιν κάθε ημέραν θα
+ προκόπτης εις το καλύτερον.
+
+ Και εγώ, αφ' ου ήκουσα αυτά, είπον.
+
+Σωκράτης
+ Πρωταγόρα, τούτο που λέγεις δεν είναι διόλου παράξενον, αλλά
+ φυσικόν πράγμα, διότι και συ, αν και έχεις τόσον μεγάλην ηλικίαν
+ και είσαι τόσον σοφός, εάν σε διδάξη κανείς εκείνο το οποίον
+ συμβαίνει να μη γνωρίζης, θα εγίνεσο καλύτερος· δεν ζητούμεν όμως
+ τούτο, αλλά το εξής· αν λόγου χάριν τώρα έξαφνα ο Ιπποκράτης αυτός
+ εδώ ήλλασσεν επιθυμίαν και επεθύμει την συναναστροφήν τούτου του
+ νέου, ο οποίος τώρα εσχάτως ήλθεν εις τον τόπον μας, του Ζευξίππου
+ δηλαδή από την Ηράκλειαν, και αφ' ου ήθελεν υπάγει κοντά εις αυτόν,
+ καθώς τώρα έρχεται κοντά εις σε, ήθελεν ακούσει από αυτόν αυτά τα
+ ίδια, τα οποία ακούει από σε, ότι δηλαδή συναναστρεφόμενος αυτόν
+ κάθε ημέραν θα γίνεται καλύτερος και θα προκόπτη· εάν τον ερωτήση
+ πάλιν εις τι πράγμα λέγεις ότι θα γείνω καλύτερος και εις τι πράγμα
+ θα προκόψω; Ο Ζεύξιππος θα είπη εις αυτόν, ότι θα προκόψη εις την
+ ζωγραφικήν και εάν, αφού αντάμωνε τον Ορθαγόραν τον Θηβαίον, ήθελεν
+ ακούσει και από εκείνον αυτά τα ίδια, τα οποία ακούει από σε, θα
+ τον ηρώτα πάλιν εις τι πράγμα θα γίνηται καθ' ημέραν καλύτερος, εάν
+ συναναστρέφηται εκείνον, θα του έλεγε βεβαίως και αυτός ότι θα
+ γείνη καλύτερος εις το παίξιμον του αυλού· έτσι λοιπόν και συ ειπέ
+ εις τον νέον και εις εμέ ο οποίος σ' ερωτώ δι' αυτόν· αυτός εδώ ο
+ Ιπποκράτης, αν φοιτήση κοντά εις τον Πρωταγόραν, την ημέραν κατά
+ την οποίαν θα τον συναναστραφή, θ' αναχωρήση αφ' ου γείνη καλύτερος
+ καθώς και κάθε μίαν από τας άλλας ημέρας θα προκόψη πολύ, αλλά εις
+ τι πράγμα, Πρωταγόρα, και διά ποίον σκοπόν;
+
+ Και ο Πρωταγόρας, αφ' ου ήκουσεν αυτά από εμέ, είπε:
+
+Πρωταγόρας
+ Και συ καλά ερωτάς, Σωκράτη, και εγώ αισθάνομαι χαράν ν'
+ αποκρίνωμαι εις εκείνους οι οποίοι καλά μ' ερωτούν. Ο Ιπποκράτης
+ λοιπόν, όταν έλθη κοντά μου, δεν θα πάθη εκείνα, τα οποία θα
+ επάθαινεν, εάν εγίνετο φοιτητής εις κανένα άλλον από τους σοφιστάς·
+ διότι οι μεν άλλοι καταστρέφουν τους νέους· εν ώ ούτοι αποφεύγουν
+ τας τέχνας, αυτοί πάλιν εκ νέου τους σύρουν χωρίς να θέλουν και
+ τους ρίπτουν μέσα εις τας τέχνας, διδάσκοντες λογαριασμούς και
+ αστρονομίαν και γεωμετρίαν και μουσικήν — και συγχρόνως έρριψε
+ βλέμμα προς τον Ιππίαν — , όταν δ' έλθη κοντά εις εμέ, δεν θα μάθη
+ διά κανέν άλλο πράγμα, παρά δι' εκείνο, διά το οποίον ήλθε. Το δε
+ μάθημά μου είναι η ορθή σκέψις διά τα πράγματα της οικίας, διά να
+ ημπορή να διοική όσον το δυνατόν καλύτερον το σπιτικόν του, και διά
+ τα πράγματα της πόλεως, διά να είναι ικανώτατος να ομιλή δι' όσα
+ αναφέρονται εις την πόλιν και να εκτελή αυτά.
+
+Σωκράτης
+ Άρά γε, είπον εγώ, να εκατάλαβα αυτά που λέγεις; Διότι μου φαίνεται
+ ότι ομιλείς διά την πολιτικήν τέχνην και υπόσχεσαι ότι κάμνεις τους
+ ανθρώπους καλούς πολίτας.
+
+Πρωταγόρας
+ Αυτό λοιπόν ακριβώς, Σωκράτη, είναι, είπε, το έργον, το οποίον
+ επαγγέλλομαι.
+
+Σωκράτης
+ Καλήν λοιπόν τέχνην, είπον εγώ, κατέχεις, εάν την κατέχης· διότι
+ τίποτε άλλο βέβαια δεν θα σου είπω παρά εκείνα τα οποία σκέπτομαι.
+ Εγώ δηλαδή, Πρωταγόρα, ενόμιζον ότι τούτο το πράγμα δεν είναι
+ δυνατόν να διδαχθή, αλλ' αφ' ου συ το λέγεις, δεν έχω λόγον να
+ δείξω δυσπιστίαν. Έχω όμως το δικαίωμα να είπω διατί φρονώ ότι αυτό
+ δεν είναι δυνατόν να διδαχθή, ούτε να μεταδοθή από ανθρώπους εις
+ άλλους ανθρώπους.
+
+ Διότι εγώ, καθώς και οι άλλοι Έλληνες, λέγω ότι οι Αθηναίοι είναι
+ σοφοί. Βλέπω λοιπόν, όταν συναθροισθώμεν εις την συνέλευσιν, ότι,
+ όταν μεν είναι χρεία να εκτελέση τίποτε η πόλις αναφερόμενον εις
+ οικοδομήσεις, προσκαλεί ως συμβούλους δι' εκείνα που θα οικοδομήση
+ τους οικοδόμους, όταν δε πρόκειται διά ναυπηγήσεις, προσκαλεί τους
+ ναυπηγούς, και με τον ίδιον τρόπον εκτελεί όλα τα άλλα, όσα
+ νομίζουν ότι μπορεί κανείς να τα μάθη και ότι είναι δυνατόν να
+ διδαχθώσιν. Εάν δε προβάλη κανείς άλλος να τους συμβουλεύση, τον
+ οποίον εκείνοι νομίζουν ότι δεν είναι τεχνίτης, και παρά πολύ
+ ωραίος και πλούσιος και ευγενής αν είναι, όχι μόνον μ' όλα του αυτά
+ δεν τον ακούουν, αλλά και τον περιγελούν και κάμνουν θόρυβον έως
+ ότου ο ίδιος, ο οποίος επρόβαλε να ομιλήση, σηκωθή να φύγη, ή οι
+ τοξόται (δηλαδή οι κλητήρες) τον σύρουν εκείθεν ή τον πετάξουν έξω
+ κατά διαταγήν των πρυτάνεων (δηλαδή των προέδρων). Δι' εκείνα
+ λοιπόν τα πράγματα, διά τα οποία χρειάζεται τέχνη, τοιουτοτρόπως
+ κάμνουν· όταν δε ήθελεν είναι χρεία να σκεφθώσι και αποφασίσωσι διά
+ κανέν πράγμα που αποβλέπει εις την διοίκησιν της πόλεως, σηκώνεται
+ και τους συμβουλεύει οποιοσδήποτε και αν είναι αδιακρίτως, κτίστης,
+ χαλκωματάς, πετσωματάς, έμπορος, πλοίαρχος, πλούσιος, πτωχός,
+ ευγενής, πρόστυχος, και κανείς δεν τον μαλώνει, όπως μαλώνουν τους
+ προηγουμένους, ότι τάχα χωρίς να είχον κανένα διδάσκαλον, έπειτα
+ τολμούν να συμβουλεύσουν· διότι, καθώς φαίνεται, νομίζουν ότι τούτο
+ το πράγμα δεν είναι δυνατόν να το διδαχθή κανείς· και όχι μόνον η
+ κοινωνία γενικώς της πόλεως έτσι κάμνει, αλλά και ιδιαιτέρως μεταξύ
+ μας οι πλέον σοφοί και οι καλύτεροι από τους πολίτας εκείνην την
+ ικανότητα, την οποίαν έχουν, δεν είναι ικανοί να την παραδώσουν εις
+ άλλους· επειδή και ο Περικλής, ο πατήρ τούτων εδώ των παιδίων,
+ εκείνα μεν τα πράγματα, τα οποία εξηρτώντο από διδασκάλους, τους τα
+ έμαθε καλά και σωστά, εκείνα δε εις τα οποία αυτός ο ίδιος είναι
+ σοφός, ούτε ο ίδιος τους τα διδάσκει ούτε εις κανέναν άλλον τους
+ παραδίδει να τα μάθουν· αλλά μόνοι των περιτριγυρίζουν και βόσκουν
+ ωσάν λυτά ζώα, μήπως πουθενά τυχαίως συναντήσουν εμπρός των την
+ ικανότητα. Εάν δε θέλης και άλλο παράδειγμα, αυτός ο ίδιος ο
+ Περικλής, επίτροπος του Κλεινίου, νεωτέρου αδελφού τούτου εδώ του
+ Αλκιβιάδου, επειδή εφοβείτο δι' αυτόν μήπως ο Αλκιβιάδης τον
+ διαφθείρη, τον εχώρισεν από αυτόν και τον παρέδωκεν εις τον
+ (αδελφόν του) Αρίφρονα να τον διδάξη· και προτού περάσουν έξ μήνες,
+ ο Αρίφρων τον έδωκεν οπίσω εις αυτόν, διότι δεν ήξευρε τι να τον
+ κάμη. Ημπορώ δε να σου αναφέρω και όσους θέλεις άλλους, οι οποίοι,
+ εν ώ οι ίδιοι ήσαν ικανοί, δεν κατώρθωσαν να κάμουν ποτέ έως τώρα
+ κανένα ικανόν ούτε από τους συγγενείς των ούτε από τους ξένους. Εγώ
+ λοιπόν, Πρωταγόρα, έχων υπ' όψει αυτά τα παραδείγματα, νομίζω ότι η
+ ικανότης είναι πράγμα που δεν ημπορεί να διδαχθή· επειδή όμως σε
+ ακούω να λέγης αυτά, υποχωρώ και νομίζω ότι κάτι λέγεις, διότι
+ θεωρώ ότι έχεις αποκτήσει πείραν πολλών πραγμάτων, ότι έχεις μάθει
+ δε πολλά, και ότι άλλα πάλιν έχεις ανακαλύψει μόνος σου. Εάν λοιπόν
+ ημπορής να μας αποδείξης καθαρώτερα ότι η ικανότης είναι πράγμα το
+ οποίον δύναται να διδαχθή, μη καταδεχθής να μας το κρύψης, αλλά
+ δείξε το εις ημάς.
+
+Πρωταγόρας
+ Αλλά, Σωκράτη, είπε, δεν θα σας το κρύψω· αλλά τι από τα δύο
+ θέλετε; θέλετε ως γέρων εις νέους να σας το αποδείξω διηγούμενος
+ ένα μύθον(3), ή θέλετε να το πραγματευθώ με λογικάς αποδείξεις;
+
+ Πολλοί λοιπόν από τους εκεί καθημένους απεκρίθησαν εις αυτόν ότι
+ ημπορεί να πραγματευθή το ζήτημα με οποιονδήποτε θέλει από τους δύο
+ τρόπους.
+
+Πρωταγόρας
+ Εγώ λοιπόν νομίζω, είπεν, ότι είναι πλέον ευχάριστον να σας διηγηθώ
+ ένα μύθον: Υπήρξε κάποτε καιρός, που οι μεν θεοί υπήρχον, τα
+ διάφορα δε γένη που αποθνήσκουν δεν υπήρχον. Όταν δε ήλθεν ο
+ διωρισμένος καιρός διά να γείνουν και αυτά, οι θεοί τα εσχημάτισαν
+ εις το εσωτερικόν της γης από χώμα και φωτιάν αναμίξαντες και από
+ όσα ανακατεύονται με την φωτιάν και το χώμα. Όταν δ' επρόκειτο να
+ τα φέρουν εις το φως, επρόσταξαν τον Προμηθέα και τον Επιμηθέα να
+ τα στολίσουν και να μοιράσουν εις καθένα δυνάμεις όπως τους
+ αρμόζει. Ο δε Επιμηθεύς παρακαλεί τον Προμηθέα να τον αφήση να
+ μοιράση αυτός, αφ' ου δε εγώ μοιράσω, είπε, συ έπειτα να κάμης
+ επιθεώρησιν· και τοιούτοτρόπως, αφ' ου τον εκατάφερεν, έκαμεν αυτός
+ την μοιρασιά. Καθώς λοιπόν εμοίραζεν, εις άλλα μεν επροσκολλούσε
+ δύναμιν χωρίς ταχύτητα, τα δε πλέον αδύνατα εστόλιζε με ταχύτητα·
+ εις άλλα δε έδιδεν όπλα, εις εκείνα δε εις τα οποία έδιδε φύσιν
+ χωρίς όπλα εφεύρισκε κάποιαν άλλην δύναμιν διά να σώζωνται. Διότι
+ εκείνα μεν από αυτά, τα οποία ενέδυε με μικρότητα, τους εμοίραζε
+ πτερά διά να φεύγουν ή κατοικίαν κάτω εις την γην διά να
+ κρύπτωνται· εκείνα δε τα οποία ηύξανε διά της μεγαλότητος, τους
+ έδιδεν ως μέσον σωτηρίας αυτήν την ιδίαν μεγαλότητα· και τα άλλα
+ τοιουτοτρόπως εμοίραζεν, ώστε να υπάρχη μεταξύ των ισότης. Αυτούς
+ δε τους τρόπους εφεύρισκεν, επειδή εφοβείτο μήπως κανέν από τα γένη
+ αυτά καταστραφή. Αφ' ου δε τους έδωκεν αρκετά μέσα, διά να
+ ξεφεύγουν την καταστροφήν τα μεν από τα δε, εφεύρισκε τρόπον, διά
+ να προφυλάττωνται από τας εκ του Διός προερχομένας εποχάς του
+ έτους, ενδύων αυτά με πυκνάς τρίχας και στερεά δέρματα, διά να
+ προφυλαχθώσιν από το ψύχος και να δύνανται να προφυλαχθώσι και από
+ την ζέστην· και διά να υπάρχουν αυτά τα ίδια εις καθέν ως στρώμα
+ ιδικόν του και το οποίον φυτρώνει μόνον του, όταν πηγαίνουν να
+ κοιμηθώσι· και υποκάτω από τα πόδια των εις άλλα μεν έβαλεν οπλάς,
+ εις άλλα όνυχας και δέρματα στερεά και χωρίς αίμα. Έπειτα από τούτο
+ επρομήθευεν εις αυτά τροφάς άλλην εις το έν και άλλην εις το άλλο,
+ εις άλλα μεν χορτάρια από την γην, εις άλλα καρπούς δένδρων, εις
+ άλλα ρίζας, εις μερικά δ' έδωκε να τρέφωνται τρώγοντα άλλα ζώα· εις
+ άλλα έδωκε να γεννώσιν ολίγα, εις εκείνα δε, τα οποία αυτά
+ καταστρέφουν, έδωκε να γεννώσι πολλά, διά να σώζηται με τούτον τον
+ τρόπον το γένος των. Επειδή λοιπόν ο Επιμηθεύς δεν ήτο παρά πολύ
+ φρόνιμος, χωρίς να το καταλάβη, εξώδευσεν όλας τας δυνάμεις· έμενε
+ λοιπόν εις αυτόν ακόμη αστόλιστον το γένος των ανθρώπων, και δεν
+ ήξευρε τι να το κάμη. Εν ώ δ' ευρίσκετο εις αμηχανίαν, έρχεται ο
+ Προμηθεύς, διά να επιθεωρήση την μοιρασιά, και βλέπει ότι τα μεν
+ άλλα ζώα είχον εν τάξει όλα, ο δε άνθρωπος έμεινε γυμνός, χωρίς
+ υποδήματα, χωρίς στρώμα και χωρίς όπλα· έφθασε δε πλέον και η
+ διωρισμένη ημέρα, κατά την οποίαν έπρεπε και ο άνθρωπος να εξέλθη
+ από την γην εις το φως. Επειδή λοιπόν ο Προμηθεύς ευρίσκετο εις
+ αμηχανίαν και δεν ήξευρε ποίον μέσον σωτηρίας να εύρη διά τον
+ άνθρωπον, έκλεψεν από τον Ήφαίστον και την Αθηνάν την σοφίαν των
+ τεχνών μαζί με την φωτιάν — διότι είναι αδύνατον να αποκτήση κανείς
+ ή να μεταχειρισθή αυτήν την σοφίαν χωρίς την φωτιά — και έτσι
+ λοιπόν την εχάρισεν εις τον άνθρωπον. Την μεν λοιπόν σοφίαν, την
+ οποίαν χρειάζεται ο άνθρωπος διά να ζήση, την έλαβε κατ' αυτόν τον
+ τρόπον, την πολιτικήν όμως σοφίαν δεν την είχε, διότι ευρίσκετο
+ πλησίον του Διός· εις δε τον Προμηθέα δεν επετρέπετο πλέον να εμβή
+ εις την Ακρόπολιν που εκατοικούσεν ο Ζευς· εκτός δε τούτου και οι
+ φύλακες του Διός επροξένουν φόβον· εμβήκεν όμως κρυφά εις το σπίτι
+ που εκατοικούσαν μαζί η Αθηνά και ο Ήφαιστος και κατεγίνοντο εις
+ τας τέχνας· και αφ' ου έκλεψε την τέχνην του Ηφαίστου, η οποία
+ γίνεται με την φωτιά και την άλλην τέχνην της Αθηνάς, την έδωκεν
+ εις τον άνθρωπον, και ένεκα τούτου ημπορεί ο άνθρωπος εύκολα να ζη·
+ ο δε Προμηθεύς υστερώτερα εξ αιτίας του Επιμηθέως, καθώς λέγουν,
+ ετιμωρήθη διά την κλοπήν.
+
+ Επειδή δε ο άνθρωπος έλαβε μέρος θεϊκής δυνάμεως, μόνον αυτός από
+ τα ζώα ένεκα της συγγενείας του με τον θεόν ελάτρευσε θεούς και
+ ήρχισε να υψώνη θυσιαστήρια, και αγάλματα θεών· έπειτα διά μέσου
+ της τέχνης έκαμε γρήγορα ήχους φωνής, και λέξεις ενάρθρους και
+ εφεύρηκεν οικίας και φορέματα και υποδήματα και κρεββάτια και
+ τροφάς από την γην. Αφ' ου απέκτησαν λοιπόν τοιαύτα εφόδια οι
+ άνθρωποι, εις την αρχήν εκατοικούσαν σκορπισμένοι εδώ και εκεί,
+ πόλεις δε δεν υπήρχον· κατεστρέφοντο λοιπόν από τα θηρία, διότι εις
+ όλα τα μέρη ήσαν πλέον αδύνατοι από αυτά και η κατασκευαστική των
+ τέχνη τους εβοήθει μεν αρκετά, διά να ευρίσκουν τροφήν, δεν ήτο
+ όμως αρκετή, διά να πολεμούν τα θηρία· διότι δεν είχον ακόμη την
+ πολιτικήν τέχνην, της οποίας μέρος είναι η πολεμική. Εζήτουν λοιπόν
+ να συναθροίζωνται και να σώζωνται κτίζοντες πόλεις· ότε λοιπόν
+ ήθελον συναθροισθή, αδικούσαν ο είς τον άλλον, διότι δεν είχον την
+ πολιτικήν τέχνην, ώστε σκορπιζόμενοι εκ νέου κατεστρέφοντο. Ο Ζευς
+ λοιπόν, επειδή εφοβήθη διά το γένος μας, μη χαθή ολόκληρον, έστειλε
+ τον Ερμήν να φέρη εις τους ανθρώπους την ευσέβειαν και την
+ δικαιοσύνην, διά να φέρουν την τάξιν εις τας πόλεις και να
+ συνενώσωσι τους ανθρώπους διά των δεσμών της αγάπης. Ηρώτησε λοιπόν
+ ο Ερμής τον Δία με ποιον τρόπον να δώση την δικαιοσύνην και την
+ ευσέβειαν εις τους ανθρώπους· θα τας μοιράσω είπε, και αυτάς με τον
+ ίδιον τρόπον που εμοιράσθησαν και αι τέχναι; Εμοιράσθησαν δε αι
+ τέχναι ως εξής· είς λόγου χάριν που έχει την ιατρικήν τέχνην είναι
+ αρκετός διά πολλούς που δεν την ηξεύρουν, έτσι γίνεται και με τους
+ άλλους τεχνίτας· έτσι λοιπόν θα βάλω και την δικαιοσύνην και την
+ ευσέβειαν μέσα εις τους ανθρώπους ή θα τας μοιράσω εις όλους; θα
+ τας μοιράσης εις όλους, είπεν ο Ζευς, και όλοι να λάβουν μέρος από
+ αυτάς· διότι δεν είναι δυνατόν να υπάρξουν πόλεις, αν ολίγοι μόνον
+ λάβουν μέρος από αυτάς, καθώς συμβαίνει εις τας άλλας τέχνας· και
+ βάλε νόμον εκ μέρους μου, εκείνον ο οποίος δεν ημπορεί να λάβη
+ μέρος ευσεβείας και δικαιοσύνης να τον θανατώνουν ως αρρώστιαν της
+ πόλεως. Έτσι λοιπόν, Σωκράτη, και δι' αυτάς τας αιτίας και οι άλλοι
+ άνθρωποι και οι Αθηναίοι, όταν πρόκειται να γείνη συζήτησις διά
+ ικανότητα εις την τεκτονικήν ή εις καμμίαν άλλην κατασκευαστικήν
+ τέχνην, φρονούν ότι ολίγοι πρέπει να λαμβάνουν μέρος και να
+ συμβουλεύουν, και αν συμβουλεύη κανείς έξω από τους ολίγους
+ τούτους, δεν τον υποφέρουν, καθώς συ λέγεις· ορθώς δε κάμνουν, λέγω
+ εγώ· όταν όμως προβώσιν εις συμβουλήν, η οποία χρειάζεται πολιτικήν
+ ικανότητα που πρέπει να προβαίνη με όλην την δικαιοσύνην και την
+ φρονιμάδα, ευλόγως υποφέρουν τότε κάθε άνθρωπον να είπη την γνώμην
+ του, διότι πρέπει ή κάθε άνθρωπος ν' αποκτήση αυτό το προτέρημα, ή
+ να μη υπάρχουν πόλεις. Αυτή, Σωκράτη, είναι η αιτία τούτου του
+ πράγματος· διά να μη νομίσης δε ότι σε απατώ λέγων, ότι πραγματικώς
+ όλοι οι άνθρωποι μετέχουν από δικαιοσύνην και από τα λοιπά πολιτικά
+ προτερήματα, πάρε λοιπόν ως απόδειξιν και το εξής. Εις τα άλλα
+ προτερήματα, καθώς συ λέγεις, αν είπη κανείς ότι είναι λ. χ. ικανός
+ αθλητής, ή εις οποιανδήποτε άλλην τέχνην, εάν δεν είναι ικανός, οι
+ άνθρωποι ή τον περιπαίζουν ή θυμώνουν, και οι συγγενείς του
+ πλησιάζουν και τον μαλώνουν λέγοντες ότι ετρελλάθη· προκειμένου δε
+ διά την δικαιοσύνην και τα άλλα πολιτικά προτερήματα, αν μάθουν ότι
+ κανείς είναι άδικος, εάν αυτός ο ίδιος έμπροσθεν πολλών ανθρώπων
+ λέγη την αλήθειαν εναντίον του εαυτού του (ότι δηλαδή δεν έχει
+ δικαιοσύνην και άλλα πολιτικά προτερήματα), εκείνο το οποίον θα
+ εθεώρουν εις άλλην περίστασιν ως φρονιμάδα, το να λέγη δηλαδή
+ κανείς την αλήθειαν, εις αυτήν την περίστασιν το θεωρούν ως
+ τρέλλαν, και λέγουν ότι πρέπει όλοι να λέγουν ότι είναι δίκαιοι,
+ και αν είναι και αν δεν είναι· αλλέως εκείνος, ο οποίος δεν
+ προσποιείται ότι είναι δίκαιος, είναι τρελλός· διότι είναι
+ αναπόφευκτον να μη υπάρχη κανείς ο οποίος να μη μετέχη οπωσδήποτε
+ από αυτό, ή αλλέως πρέπει αυτός να μη υπάρχη μεταξύ των ανθρώπων.
+
+ Περί του ότι λοιπόν παραδέχονται ευλόγως κάθε άνθρωπον ως
+ σύμβουλον, όταν χρειασθή αυτή η αρετή, επειδή νομίζουν ότι ο καθείς
+ έχει μέρος από αυτήν, αυτά έχω να είπω· ότι δε νομίζουν εξ άλλου
+ μέρους ότι αυτή η αρετή δεν είναι φυσικόν χάρισμα, ούτε έρχεται
+ μόνη της εις εκείνον ο οποίος την έχει, αλλά κατόπιν διδασκαλίας
+ και φροντίδος, τούτο έπειτα από το πρώτον θα προσπαθήσω να σ'
+ αποδείξω. Πραγματικώς, δι' όσα κακά νομίζει ένας άνθρωπος ότι έχει
+ ο άλλος άνθρωπος εκ φύσεως ή εκ τύχης, κανείς δεν θυμώνει, ούτε
+ νουθετεί, ούτε διδάσκει, ούτε τιμωρεί εκείνους που έχουν αυτά διά
+ να τους κάμη να μη είναι τοιούτοι, αλλά τους λυπούνται· τους
+ ασχήμους λ. χ. ή τους μικρούς ή τους αδυνάτους ποίος είναι τόσον
+ ανόητος ώστε να κάμη εις αυτούς κανέν από αυτά που λέγομεν; Διότι
+ αυτά μεν, νομίζω, γνωρίζουν οι άνθρωποι ότι συμβαίνουν εις τους
+ ανθρώπους εκ φύσεως και εκ τύχης, τα ωραία δηλαδή και τα εναντία
+ εις αυτά· όσα δε αγαθά νομίζουν ότι αποκτώσιν οι άνθρωποι έπειτα
+ από επιμέλειαν και γύμνασιν και διδασκαλίαν, αν κανείς δεν έχη
+ αυτά, αλλ' έχη τα κακά τα εναντία εις αυτά, δι' αυτά βεβαίως
+ γίνονται και οι θυμοί και αι τιμωρίαι και αι νουθεσίαι. Από τα
+ οποία κακά έν είναι και η αδικία και η ασέβεια και γενικώς κάθε τι,
+ το οποίον είναι εναντίον εις την πολιτικήν αρετήν· και τότε ίσα —
+ ίσα ο καθείς θυμώνει και νουθετεί οποιονδήποτε, διότι ηδύνατο ν'
+ αποκτήση την αρετήν ταύτην, αν εφρόντιζε και την εμάνθανε. Διότι,
+ αν ήθελες να καταλάβης, Σωκράτη, τι δύναμιν έχει το να τιμωρώνται
+ οι αδικούντες, αυτό ήθελε σε διδάξει, ότι οι άνθρωποι νομίζουν ότι
+ η αρετή δύναται ν' αποκτηθή. Διότι κανείς δεν τιμωρεί εκείνους που
+ αδικούν έχων εις τούτο την προσοχήν του εστραμμένην και διά ταύτην
+ την αιτίαν, διότι δηλ. ηδίκησαν, εκτός μόνον εκείνος, ο οποίος
+ τιμωρεί χωρίς να σκέπτηται, ως θηρίον· εκείνος δε, ο οποίος
+ αναλαμβάνει να τιμωρή λογικώς, δεν τιμωρεί ένεκα του αδικήματος, το
+ οποίον επέρασε πλέον — διότι με τούτο δεν ημπορεί βέβαια να κάμη να
+ μη γείνη εκείνο που έγεινεν — αλλά τιμωρεί χάριν του μέλλοντος, διά
+ να μη αδικήση πάλιν μήτε αυτός ο ίδιος ο τιμωρηθείς, μήτε κανείς
+ άλλος, ο οποίος είδεν αυτόν να τιμωρηθή· και σκέπτεται
+ τοιουτοτρόπως, επειδή καταλαμβάνει ότι η αρετή ημπορεί ν' αποκτηθή
+ διά της παιδείας· τιμωρεί λοιπόν, διά ν' αποτρέψη ένα άλλον από το
+ κακόν. Αυτήν λοιπόν την ιδέαν έχουν όλοι, όσοι τιμωρούν και
+ ιδιαιτέρως και δημοσίως· εκδικούνται δε και τιμωρούν όσους νομίζουν
+ ότι αδικούν και οι άλλοι άνθρωποι και οι συμπολίται σου Αθηναίοι
+ επίσης· ώστε σύμφωνα με αυτήν την σκέψιν και οι Αθηναίοι είναι από
+ εκείνους, οι οποίοι νομίζουν ότι η αρετή αποκτάται και διδάσκεται.
+ Ότι λοιπόν ευλόγως παραδέχονται οι συμπολίται σου, όταν συμβουλεύη
+ εις τα πολιτικά κανείς χαλκωματάς και πετσωματάς, και ότι θεωρούν
+ ότι η αρετή είναι πράγμα που διδάσκεται και αποκτάται, σου το έχω
+ αποδείξει αρκετά, Σωκράτη, καθώς τουλάχιστον μου φαίνεται.
+
+ Απομένει λοιπόν ακόμη να λυθή η απορία, την οποίαν έχεις διά τους
+ αγαθούς άνδρας, διατί τάχα οι αγαθοί άνδρες κατά μεν τα άλλα
+ διδάσκουν τους υιούς των εκείνα, τα οποία χρειάζονται διδασκάλους
+ και τους κάμνουν σοφούς, κατά δε την αρετήν, εις την οποίαν αυτοί
+ διαπρέπουν, δεν τους κάμνουν διόλου καλυτέρους. Δι' αυτό λοιπόν το
+ ζήτημα, Σωκράτη, δεν θα σου είπω πλέον μύθον, αλλ' απόδειξιν·
+ σκέψου λοιπόν κατά τον εξής τρόπον τι από τα δύο, υπάρχει έν πράγμα
+ ή δεν υπάρχει, από το οποίον είναι απαραίτητον όλοι οι πολίται να
+ μετέχουν, εάν πρόκειται να υπάρξη πόλις; Διότι διά τούτου λύεται
+ αύτη η απορία την οποίαν έχεις, ή πουθενά αλλού δεν λύεται. Διότι,
+ εάν μεν υπάρχη και τούτο το έν, δεν είναι δε τούτο ούτε η τεκτονική
+ ούτε η χαλκευτική ούτε η κεραμευτική τέχνη, αλλά η δικαιοσύνη και η
+ σωφροσύνη και το να είναι κανείς θεάρεστος και γενικώς αυτό ονομάζω
+ ότι είναι το έν, η αρετή του ανθρώπου· εάν τούτο υπάρχη, από το
+ οποίον πρέπει όλοι να μετέχουν και κάθε άνθρωπος, αν θέλη να μάθη
+ και να εκτελέση κανέν άλλο έργον, έτσι μόνον να το εκτελή, μόνον
+ μαζί με τούτο, χωρίς δε τούτο να μη το εκτελή· ή εκείνον ο οποίος
+ δεν είναι μέτοχος τούτου πρέπει και να τον διδάσκωμεν και να τον
+ τιμωρώμεν· και παιδίον και ανήρ και γυνή αν είναι, έως ότου
+ τιμωρούμενος να γείνη καλύτερος, όποιος δε τιμωρούμενος και
+ διδασκόμενος δεν υπακούει, τούτον να τον εκδιώκωμεν από τας πόλεις
+ ή να τον θανατώνωμεν, διότι είναι αθεράπευτος· αφού δε είναι έτσι,
+ οι αγαθοί άνδρες, αν τα μεν άλλα πράγματα διδάσκωσι τους υιούς των,
+ τούτο δε δεν το διδάσκωσι (δηλαδή την αρετήν), σκέψου τότε ότι οι
+ αγαθοί άνδρες θα παράγωνται μόνον ως εκ θαύματος· διότι υποθέτω ότι
+ αυτό το πράγμα φρονούν ότι ημπορεί να διδαχθή και ιδιαιτέρως και
+ δημοσίως· αφ' ου δε ημπορεί να διδαχθή και να υπηρετηθή, τα μεν
+ άλλα πράγματα διά τα οποία δεν υπάρχει ως τιμωρία ο θάνατος, τα
+ διδάσκουν λοιπόν εις τους υιούς των, αν ούτοι δεν τα ηξεύρουν,
+ εκείνο δε (δηλ. η αρετή), διά το οποίον εις τα παιδιά των και η
+ τιμωρία είναι θάνατος και εξορίαι αν δεν το μάθουν, μήτε τους
+ περιποιηθούν διά να γείνουν ενάρετοι, και δι' αυτό εκτός του
+ θανάτου γίνονται δημεύσεις περιουσιών και, διά να είπωμεν μ' ένα
+ λόγον, γενικαί των οικογενειών καταστροφαί, αυτό δε ημπορεί να μη
+ το διδάσκουν ούτε να καταβάλλουν δι' αυτό κάθε επιμέλειαν; Πρέπει
+ βέβαια, Σωκράτη, να νομίζωμεν ότι ναι.
+
+ Και αφ' ου αρχίσουν από τότε που οι υιοί των είναι μικρά παιδιά,
+ τους διδάσκουν και τους νουθετούν μέχρι τέλους της ζωής των ευθύς
+ που αρχίση κανείς να καταλαμβάνη όσα του λέγουν, και η παραμάννα
+ και η μήτηρ και ο παιδαγωγός και ο ίδιος ο πατήρ συναγωνίζονται το
+ πράγμα, διά να γείνη δηλαδή το παιδίον όσον το δυνατόν καλύτερον,
+ διδάσκοντες αυτό και δεικνύοντες εις κάθε μίαν πράξιν και εις κάθε
+ λόγον, ότι τούτο μεν είναι δίκαιον, εκείνο δε είναι άδικον και
+ τούτο μεν είναι ωραίον, εκείνο δε άσχημον, και τούτο μεν είναι
+ άγιον, εκείνο δε ασεβές, και αυτά μεν να τα κάμνης, εκείνα δε να μη
+ τα κάμνης· και αν μεν το παιδίον υπακούη εις αυτά με το καλόν, το
+ επαινούν εάν δε δεν ακούη, καθώς ισάζουν έν δένδρον, το οποίον
+ γίνεται στραβόν και κυρτόν, έτσι ισάζουν και αυτό με φοβέρας και
+ κτυπήματα. Υστερώτερα δε στέλλουν τα παιδιά εις διδασκάλους και
+ παραγγέλλουν εις αυτούς να φροντίσουν πολύ περισσότερον διά την
+ καλήν διαγωγήν των παρά διά τα γράμματα και το παίξιμον της
+ κιθάρας· οι δε διδάσκαλοι και δι' αυτά φροντίζουν, και όταν πάλιν
+ μάθωσι τα παιδιά γράμματα και ημπορούν να καταλαμβάνουν τα
+ γραμμένα, καθώς προτήτερα τα προφορικά, τους δίδουν εις τα θρανία
+ ν' αναγινώσκουν ποιήματα καλών ποιητών και τα υποχρεώνουν να τα
+ μανθάνουν εκ στήθους, μέσα εις τα οποία υπάρχουσι πολλαί νουθεσίαι
+ και πολλαί διηγήσεις και έπαινοι και εγκώμια παλαιών εναρέτων
+ ανδρών, διά να τους ζηλεύη το παιδίον και να τους μιμήται και να
+ επιθυμή να γείνη και αυτό τοιούτος. Οι δε διδάσκαλοι πάλιν της
+ κιθάρας και άλλας τοιαύτας καταβάλλουν προσπαθείας, φροντίζουν
+ δηλαδή και φρόνιμοι να γείνουν οι νέοι και να μη κάμνουν καμμίαν
+ κακήν πράξιν· και προς τούτοις, αφ' ου μάθουν να παίζουν την
+ κιθάραν, τους διδάσκουν ποιήματα άλλων πάλιν καλών ποιητών, που τα
+ κάμνουν διά να τραγωδώνται, προσαρμόζοντες αυτά εις τους ήχους της
+ κιθάρας, και αναγκάζουν ώστε αι ψυχαί των παίδων να εξοικειώνωνται
+ με τους ρυθμούς και με τας αρμονίας της μουσικής, διά να είναι
+ ημερώτεροι, και συνηθίζοντες εις τον καλόν ρυθμόν και εις την καλήν
+ αρμονίαν να είναι χρήσιμοι και εις το να λέγουν και εις το να
+ κάμνουν, διότι όλη η ζωή του ανθρώπου έχει χρείαν από καλόν ρυθμόν
+ και καλήν αρμονίαν. Εκτός λοιπόν τούτων, στέλλουν προς τούτοις τα
+ παιδιά και εις τον παιδοτρίβην, διά να έχωσι τα σώματα καλύτερα,
+ διά να υπηρετώσιν αυτά τον καλόν νουν, και να μη υποχρεώνωνται να
+ δειλιάζουν ένεκα της αδυναμίας των σωμάτων και εις τους πολέμους
+ και εις τας άλλας πράξεις, και κάμνουν αυτά εκείνοι οι οποίοι έχουν
+ περισσότερον τα μέσα· έχουν δε τα μέσα περισσότερον οι πάρα πολύ
+ πλούσιοι· και τα παιδιά τούτων, αφ' ου αρχίσουν εις πολύ μικράν
+ ηλικίαν να πηγαίνουν εις διδασκάλους, παύουν να πηγαίνουν εις πολύ
+ μεγάλην ηλικίαν. Όταν δε παραιτήσουν τους διδασκάλους, η πόλις
+ πάλιν τους υποχρεώνει να μάθουν τους νόμους και να ζουν σύμφωνα με
+ αυτούς, ωσάν σύμφωνα με παράδειγμα, διά να μη πράττουν αυτοί από
+ λόγου των ό,τι τους καπνίση, αλλ' ακριβώς όπως οι
+ γραμματοδιδάσκαλοι, εις τα παιδιά τα οποία ακόμη δεν είναι ικανά να
+ γράφουν, αφ' ου γράφουν υποκάτωθεν γραμμάς με την γραφίδα, τότε
+ δίδουν το κονδύλιον και υποχρεώνουν το παιδίον να γράφη κατά την
+ οδηγίαν των γραμμών. Τοιουτοτρόπως λοιπόν και η πόλις, αφ' ου γράψη
+ υποκάτωθεν ως οδηγίαν νόμους, τους οποίους εύρον οι καλοί και
+ παλαιοί νομοθέται, υποχρέωνει τους ανθρώπους σύμφωνα με αυτούς να
+ κυβερνούν και να κυβερνώνται· εκείνον δε, ο οποίος περιπατεί έξω
+ από τους νόμους τούτους, τον τιμωρεί και η τιμωρία αύτη ονομάζεται
+ και εις τον τόπον μας και εις πολλά άλλα μέρη ευθύνει, διότι η
+ τιμωρία ευθύνει, δηλαδή ισάζει τον άνθρωπον. Αφ' ου λοιπόν τόση
+ φροντίς καταβάλλεται και ιδιωτικώς και δημοσίως διά την αρετήν, σου
+ φαίνεται παράξενον, Σωκράτη, και απορείς αν η αρετή ημπορεί να
+ διδαχθή; Και δεν πρέπει να σου φαίνεται, πολύ περισσότερον
+ παράξενον, αν δεν ημπορούσε να διδαχθή; Διατί λοιπόν πολλά παιδιά
+ εναρέτων πατέρων γίνονται κακά; Μάθε πάλιν την αιτίαν τούτου· διότι
+ δεν είναι διόλου παράξενον αν εγώ εις τα προηγούμενα έλεγον την
+ αλήθειαν, ότι κανείς δεν πρέπει να μείνη αμαθής τούτου του
+ πράγματος, δηλαδή της αρετής, αν πρόκειται να υπάρξη πόλις. Διότι,
+ αν εκείνο το οποίον λέγω είναι έτσι όπως το λέγω — είναι δε
+ περισσότερον από κάθε άλλο έτσι — σκέψου και διάλεξε έν άλλο από τα
+ επαγγέλματα και τα μαθήματα όποιο θέλεις. Εάν δεν ήτο λ. χ. δυνατόν
+ να υπάρχη πόλις, αν όλοι μας δεν είμεθα αυληταί, ο καθείς όπως
+ ημπορούσε τότε, και αυτήν την τέχνην και ιδιαιτέρως και δημοσίως θα
+ εδίδασκεν εις τον άλλον και θα επέπληττεν εκείνον, ο οποίος δεν
+ έπαιζε καλά τον αυλόν και δεν ήτο ζηλιάρης διά την τέχνην του,
+ καθώς τώρα διά τα δίκαια και τα νόμιμα κανείς δεν είναι ζηλιάρης
+ ούτε τα κρύπτει από τους άλλους, καθώς κάμνουν διά τας άλλας
+ τέχνας· διότι μας ωφελεί, νομίζω, η δικαιοσύνη και η αρετή του ενός
+ προς τον άλλον· ένεκα τούτου ο καθείς λέγει και διδάσκει εις τον
+ άλλον και τα δίκαια και τα νόμιμα. Εάν λοιπόν κατά τον ίδιον τρόπον
+ και διά το παίξιμο του αυλού είχομεν όλην την προθυμίαν χωρίς
+ ζηλοτυπίαν να διδάσκωμεν ο είς τον άλλον, νομίζεις, Σωκράτη, είπεν,
+ ότι τα παιδιά των καλών αυλητών θα εγίνοντο κατά τι περισσότερον
+ καλοί αυληταί παρά τα παιδιά των κακών αυλητών; Νομίζω ότι όχι,
+ αλλά οποιουδήποτε ο υιός έτυχε να γείνη εκ φύσεως επιδεκτικός εις
+ το παίξιμον του αυλού, αυτός θα προώδευε φημιζόμενος· οποιουδήποτε
+ δε ο υιός δεν είναι φυσικά επιδεκτικός, δεν θα απέκτα φήμην· και
+ πολλάς φοράς ικανού αυλητού υιός θα έβγαινε κακός· πολλάς δε φοράς
+ πάλιν κακού αυλητού υιός θα έβγαινε ικανός· αλλά βεβαίως όλοι οι
+ αυληταί θα ήσαν ικανοί παραβαλλόμενοι με τους αμαθείς και μη
+ γνωρίζοντας τίποτε από παίξιμον αυλού. Τοιαύτην ιδέαν να έχης και
+ τώρα. Όποιος άνθρωπος από εκείνους που ανετράφησαν ανάμεσα εις
+ νόμους και ανθρώπους, σου φαίνεται πάρα πολύ άδικος, νόμιζε ότι
+ είναι δίκαιος και τεχνίτης, μάλιστα τούτου του πράγματος, δηλαδή
+ της δικαιοσύνης, αν πρόκειται να τον συγκρίνωμεν με ανθρώπους εις
+ τους οποίους ούτε ανατροφή υπάρχει, ούτε δικαστήρια, ούτε νόμοι,
+ ούτε καμμία υποχρέωσις, η οποία να τους αναγκάζη να φροντίζουν διά
+ την αρετήν, αλλ' είναι άνθρωποι άγριοι ωσάν εκείνους τους οποίους
+ το περασμένον έτος ο ποιητής Φερεκράτης(4) παρέστησεν εις έν δράμα
+ του κατά τας εορτάς του Ληναίου (δηλαδή του Βάκχου). Αναμφιβόλως αν
+ ευρίσκεσο ανάμεσα εις τους τοιούτους ανθρώπους, ομοίους ωσάν τους
+ μισανθρώπους, τους οποίους ο ποιητής παριστάνει εις εκείνον τον
+ χορόν του δράματος, θα επροτίμας πολύ περισσότερον, αν εύρισκες
+ εμπρός σου τον Ευρύβατον και τον Φρυνώνδαν(5) και θα εθρήνεις
+ αποζητών των εδώ ανθρώπων την κακίαν· τώρα δε καλοπερνάς, Σωκράτη,
+ διότι όλοι είναι διδάσκαλοι της αρετής εις όσα ημπορεί ο καθείς,
+ διά τούτο κανείς δεν σου φαίνεται ότι είναι ο μόνος διδάσκαλος της
+ αρετής, και αν εζήτεις ποίος είναι διδάσκαλος της αρετής, κανείς
+ δεν ήθελε παρουσιασθή (διότι όλοι την διδάσκουν) ούτε βεβαίως,
+ νομίζω, αν εζήτεις ποίος εις τον τόπον μας δύναται να διδάξη τους
+ υιούς των χειροτεχνών αυτήν την ιδίαν τέχνην, την οποίαν ίσα ίσα
+ έχουν μάθει από τον πατέρα των, εις όσον ο πατήρ των και οι φίλοι
+ του πατρός των, οι συντεχνίται του, ήσαν ικανοί, και ποίος ημπορεί
+ να διδάξη αυτήν εις τούτους ακόμη καλύτερα, νομίζω, Σωκράτη, ότι
+ δεν θα είναι εύκολον να παρουσιασθή διδάσκαλος διά τούτους, να
+ παρουσιασθή όμως διά τους μη γνωρίζοντας τίποτε είναι όλως διόλου
+ εύκολον· το ίδιον συμβαίνει και εις την αρετήν και εις τα άλλα· εάν
+ δηλαδή, υπάρχη κανείς ολίγον ικανώτερός μας, ο οποίος να μας
+ προοδεύση εις την αρετήν, πρέπει να είμεθα ευχαριστημένοι. Είς
+ λοιπόν από τούτους νομίζω ότι είμαι εγώ, και ότι ηξεύρω καλύτερα
+ από τους άλλους να διδάξω, διά να γείνη τις καλός και ενάρετος
+ άνθρωπος, και τόσον όσον αξίζει ο μισθός τον οποίον λαμβάνω, και
+ ακόμη περισσότερον, ώστε και εκείνος όπου έμαθεν από εμένα το
+ βεβαιώνη. Ένεκα τούτου του λόγου και τον μισθόν μου εισπράττω με
+ τον ακόλουθον τρόπον. Όταν κανείς μάθη από εμέ, αν μεν θέλη,
+ πληρώνει τον μισθόν τον οποίον συνήθως λαμβάνω· αν δε δεν θέλη
+ πηγαίνει εις την εκκλησίαν, ορκίζεται, και όσον είπη ότι αξίζουν τα
+ μαθήματα, τόσον πληρώνει. Τοιούτον, Σωκράτη, μύθον και τοιαύτην
+ απόδειξιν λέγω εις σε, διά να σου αποδείξω ότι η αρετή ημπορεί να
+ διδαχθή και ότι τούτο φρονούν και οι Αθηναίοι, ότι προς τούτοις δεν
+ είναι διόλου παράξενον από καλούς πατέρας να γίνωνται κακά παιδιά,
+ και από κακούς καλά, επειδή και τα παιδιά του Πολυκλείτου, της
+ αυτής ηλικίας με τον Πάραλον και με τον Ξάνθιππον, παραβαλλόμενα με
+ τον πατέρα των είναι τίποτε· έτσι και τα παιδιά διαφόρων άλλων
+ τεχνιτών. Τούτους δε (τον Πάραλον και τον Ξάνθιππον) δεν είναι
+ δίκαιον ακόμη να τους καταδικάσωμεν· διότι υπάρχουσιν ακόμη μέσα
+ εις αυτούς ελπίδες· είναι βεβαίως νέοι ακόμη.
+
+ Ο μεν Πρωταγόρας, αφ' ου τόσα και τόσον εύμορφα ωμίλησεν, ετελείωσε
+ την ομιλίαν του. Και εγώ διά πολλήν μεν ώραν μαγευμένος τον
+ εκύτταζα ακόμη μήπως είπη και τίποτε άλλο, επειδή επεθύμουν να τον
+ ακούω· όταν δε πλέον εκατάλαβα ότι πραγματικώς είχε παύσει, κάπως
+ μετά δυσκολίας αφ' ου συνεκέντρωσα τρόπον τινά τον εαυτόν μου,
+ εκύτταξα τον Ιπποκράτην και είπον·
+
+Σωκράτης
+ Υιέ του Απολλοδώρου, πόσην ευγνωμοσύνην σου χρεωστώ, διότι με
+ παρεκίνησες να έλθω εδώ· διότι μεγάλην αξίαν αποδίδω εις εκείνα τα
+ οποία ήκουσα από τον Πρωταγόραν. Εγώ βέβαια έως τώρα μεν ενόμιζον
+ ότι δεν υπάρχει ανθρωπίνη επιμέλεια, διά της οποίας οι ενάρετοι να
+ γίνωνται ενάρετοι· τώρα δε έχω πεισθή περί τούτου. Αλλά υπάρχει έν
+ μικρόν πράγμα, το οποίον με εμποδίζει, το οποίον φανερόν είναι ότι
+ ο Πρωταγόρας θα διδάξη και αυτό ευκόλως, αφ' ου και αυτά τα πολλά
+ εις την εντέλειαν εδίδαξε. Διότι, αν μεν ήθελε συμβουλευθή κανείς
+ δι' αυτά τα ίδια πράγματα ένα οποιονδήποτε από τους λαϊκούς
+ ρήτορας, ίσως θα ήτο δυνατόν ν' ακούση λόγους τοιούτους, ωσάν τους
+ λόγους ή του Περικλέους ή κανενός άλλου από τους ικανούς ρήτορας·
+ αν δ' έπειτα ήθελε πάλιν ερωτήσει κανείς κανένα από αυτούς τίποτε,
+ δεν ημπορούν ούτε ν' αποκριθούν, ούτε αυτοί να ερωτήσουν όπως τα
+ (άφωνα) βιβλία· αλλ' αν κανείς ερωτήση έπειτα και κανέν μικρόν
+ πράγμα, από εκείνα που είπουν, καθώς τα χάλκινα αγγεία όταν
+ κτυπηθούν κάμνουν ήχον μακρόν και διαρκεί ο ήχος, αν κανείς δεν τον
+ σταματήση, τοιουτοτρόπως και οι ρήτορες διά μικρά πράγματα αν
+ ερωτηθούν, εξακολουθούν ατελείωτον ομιλίαν. Αυτός εδώ όμως ο
+ Πρωταγόρας είναι μεν ικανός να είπη μακρούς και ωραίους λόγους,
+ καθώς αυτά που ηκούσαμεν ότι αποδεικνύουν, είναι δε ικανός και όταν
+ ερωτηθή ν' αποκρίνεται σύντομα και όταν ερωτά να περιμένη και να
+ δέχεται όπως πρέπει την απόκρισιν, τα οποία ολίγοι είναι εις
+ κατάστασιν να κάμουν. Τώρα λοιπόν, Πρωταγόρα, μου λείπει ακόμη έν
+ μικρόν πράγμα, διά να έχω όλα, και θα σου είμαι υπόχρεως, αν
+ ευαρεστηθής να μου αποκριθής εις το εξής. Λέγεις ότι η αρετή
+ ημπορεί να διδαχθή και εγώ σε πιστεύω περισσότερον παρά κάθε άλλον
+ άνθρωπον εις τον κόσμον· εκείνο δε το οποίον εθαύμασα, όταν συ το
+ έλεγες, τούτο συμπλήρωσέ το, παρακαλώ, μέσα εις την ψυχήν μου.
+ Έλεγες λοιπόν ότι ο Ζευς έστειλεν εις τους ανθρώπους την
+ δικαιοσύνην και την ευσέβειαν, και πάλιν εις πολλά μέρη των ομιλιών
+ σου έλεγες ότι η δικαιοσύνη και η σωφροσύνη και η οσιότης και όλα
+ αυτά περιλαμβάνονται όλα ομού εις έν, δηλαδή την αρετήν· αυτά
+ λοιπόν τα ίδια εξήγησέ μου διά της ομιλίας με ακρίβειαν, τι από τα
+ δύο δηλαδή, η μεν αρετή είναι έν πράγμα, η δικαιοσύνη δε και η
+ σωφροσύνη και η οσιότης είναι μέρη της, ή αυτά τα οποία προ ολίγου
+ έλεγα είναι όλα διάφορα ονόματα ενός και του αυτού πράγματος· τούτο
+ είναι εκείνο το οποίον επιθυμώ ακόμη να μάθω.
+
+Πρωταγόρας
+ Αλλά εις τούτο βεβαίως, είπεν, είναι εύκολον, Σωκράτη, ν' αποκριθή
+ κανείς, ότι, εν ώ η αρετή είναι έν πράγμα, αυτά διά τα οποία ερωτάς
+ είναι μέρη του.
+
+Σωκράτης.
+ Τι από τα δύο είπον, καθώς τα μέλη του προσώπου είναι αυτά μέρη
+ πραγματικώς, καθώς δηλαδή το στόμα και η μύτη και τα ομμάτια και τα
+ αυτιά, ή καθώς είναι τα μόρια του χρυσού, τα οποία διόλου δεν
+ διαφέρουν τα μεν από τα δε, δηλαδή το έν από το άλλο και καθέν από
+ το όλον, παρά μόνον κατά το μέγεθος και την μικρότητα;
+
+Πρωταγόρας
+ Ωσάν εκείνα, μου φαίνεται, Σωκράτη, δηλαδή καθώς τα μέρη του
+ προσώπου σχετικώς προς το όλον πρόσωπον.
+
+Σωκράτης
+ Τι λοιπόν από τα δύο, είπον εγώ, λαμβάνουν λοιπόν οι άνθρωποι από
+ αυτά τα μέρη της αρετής άλλοι μεν έν, άλλοι δε άλλο, ή είναι
+ αναγκασμένοι, αν κανείς λάβη έν, να τα έχη όλα ομού;
+
+Πρωταγόρας
+ Διόλου, είπεν, επειδή πολλοί είναι ανδρείοι, είναι όμως άδικοι, και
+ πολλοί είναι πάλιν δίκαιοι, δεν είναι όμως σοφοί.
+
+Σωκράτης
+ Είναι λοιπόν και αυτά μέρη της αρετής, είπον εγώ, η σοφία και η
+ ανδρεία;
+
+Πρωταγόρας
+ Περισσότερον βέβαια από όλα, είπε· και το μεγαλύτερον βεβαίως από
+ τα μέρη είναι η σοφία.
+
+Σωκράτης
+ Και καθέν βεβαίως από αυτά διαφέρει από το άλλο;
+
+Πρωταγόρας
+ Ναι.
+
+Σωκράτης
+ Και καθέν από αυτά έχει βεβαίως ιδικήν του ενέργειαν, καθώς τα μέρη
+ του προσώπου; Όπου το μάτι δεν είναι ότι είναι το αυτί, ούτε η
+ ενέργειά του είναι η ιδία· ούτε κανέν από τα άλλα είναι όμοιον με
+ το άλλο, ούτε κατά την ενέργείαν, ούτε εις άλλο τι· και λοιπόν κατά
+ τον ίδιον τρόπον και τα μέρη της αρετής, το έν μέρος δεν είναι
+ όμοιον με το άλλο, ούτε αυτό το ίδιον ούτε η ενέργειά του; Ή είναι
+ φανερόν ότι αυτά δεν ομοιάζουν μεταξύ των, αν ομοιάζουν με το
+ παράδειγμα το οποίον εφέραμεν;
+
+Πρωταγόρας
+ Αλλ' έτσι είναι, είπε, Σωκράτη.
+
+Σωκράτης
+ Και εγώ είπον· κανέν άλλο λοιπόν από τα μέρη της αρετής δεν είναι
+ όμοιον με την επιστήμην, ούτε με την δικαιοσύνην, ούτε με την
+ ανδρείαν, ούτε με την εγκράτειαν, ούτε με την αγιότητα.
+
+Πρωταγόρας
+ Δεν είναι όμοιον, είπεν.
+
+Σωκράτης
+ Έλα τώρα, είπον εγώ, να σκεφθώμεν μαζί ποία είναι η φύσις καθενός
+ από αυτά. Και ας αρχίσωμεν από το εξής· η δικαιοσύνη είναι κάτι τι
+ πραγματικόν, ή δεν είναι τίποτε πραγματικόν; διότι εγώ νομίζω ότι
+ είναι κάτι· συ δε τι φρονείς;
+
+Πρωταγόρας
+ Και εγώ, είπε, νομίζω ότι είναι κάτι τι.
+
+Σωκράτης
+ Τι λοιπόν; αν κανείς ερωτήση και εμέ και σε· Πρωταγόρα και Σωκράτη,
+ είπετέ μου λοιπόν, τούτο το πράγμα, το οποίον προ ολίγου ωνομάσατε,
+ δηλαδή η δικαιοσύνη, αυτό το ίδιον, είναι κανέν πράγμα δίκαιον ή
+ άδικον; Εγώ μεν ήθελον αποκριθή εις αυτόν ότι είναι πράγμα δίκαιον·
+ συ δε ποίαν ψήφον ήθελες ρίψει; Την ιδίαν όπου έρριψα και εγώ ή
+ άλλην;
+
+Πρωταγόρας
+ Την ιδίαν, είπεν.
+
+Σωκράτης
+ Είναι λοιπόν η δικαιοσύνη πράγμα τοιούτον, οποίον το να είναι
+ κανείς δίκαιος, εγώ τουλάχιστον θα έλεγον αποκρινόμενος εις εκείνον
+ ο οποίος μ' ερωτά· δεν θα έλεγες και εσύ το ίδιον;
+
+Πρωταγόρας
+ Ναι, είπεν.
+
+Σωκράτης
+ Αν λοιπόν έπειτα από τούτο ήθελε μας ερωτήσει· δεν λέγετε ότι
+ υπάρχει και κάποια οσιότης; δεν θα ελέγομεν ναι, καθώς
+ εγώ νομίζω;
+
+Πρωταγόρας
+ Ναι, είπεν αυτός.
+
+Σωκράτης
+ Δεν λέγετε λοιπόν ότι και τούτο είναι κάτι πραγματικόν; θα ελέγομεν
+ ναι· ή όχι;
+
+Πρωταγόρας
+ Συνεφώνησα και εις τούτο.
+
+Σωκράτης
+ Τι από τα δύο λοιπόν, λέγετε ότι αυτό το ίδιον πράγμα είναι όμοιον
+ με το ανόσιον ή όμοιον με το όσιον; Εγώ βεβαίως, είπον, θα εθύμωνα
+ διά την ερώτησιν, θα έλεγον· έλα εις τον νουν σου, ευλογημένε· και
+ ποίον άλλο πράγμα θα ήτο όσιον εις τον κόσμον; εάν βεβαίως η ιδία η
+ οσιότης δεν θα ήτο όσιον· τι δε θα έλεγες συ; Δεν θ' απεκρίνεσο με
+ τον ίδιον τρόπον;
+
+Πρωταγόρας
+ Βεβαιότατα, είπεν.
+
+Σωκράτης
+ Αν λοιπόν έπειτα από αυτό ερωτών ημάς ήθελεν είπει· πώς λοιπόν
+ ελέγετε ολίγον προτήτερα; Μήπως δεν σας ήκουσα καλά; Καθώς
+ εκατάλαβα είπετε ότι η σχέσις, την οποίαν έχουν τα μέρη της αρετής
+ το έν με το άλλο είναι τοιαύτη, ώστε το έν από αυτά να μη είναι
+ όμοιον με το άλλο· εγώ βεβαίως θα έλεγον προς αυτόν ότι τα μεν άλλα
+ σωστά τα ήκουσες, αν δε νόμιζες ότι είπον τούτο εγώ, τότε δεν θα
+ ήκουσες καλά· διότι απ' εδώ ο Πρωταγόρας έδωκεν αυτάς τας
+ αποκρίσεις, εγώ δε τον ηρώτων· Αν λοιπόν ήθελε σου είπει· αλήθειαν
+ λέγει, Πρωταγόρα, αυτός εδώ; Συ παραδέχεσαι ότι από τα μέρη της
+ αρετής το έν είναι όμοιον με το άλλο; Αυτή η γνώμη ιδική σου είναι;
+ Τι ήθελες αποκριθή εις αυτόν;
+
+Πρωταγόρας
+ Θα ήμην υποχρεωμένος, Σωκράτη, να ομολογήσω.
+
+Σωκράτης
+ Αφ' ου λοιπόν ομολογήσωμεν αυτά, Πρωταγόρα, τι θ' αποκριθώμεν εις
+ αυτόν, αν μας ερωτήση έπειτα ως εξής· η αγιότης λοιπόν δεν είναι
+ όμοιον πράγμα όπως το δίκαιον, ούτε η δικαιοσύνη όμοιον με την
+ αγιότητα, αλλ' είναι όμοιον με την μη αγιότητα· η δε αγιότης είναι
+ ομοία με την μη δικαιοσύνην, επομένως με την αδικίαν, και η
+ δικαιοσύνη με την ανοσιότητα; Τι θ' αποκριθώμεν εις αυτόν; Διότι
+ εγώ μεν ο ίδιος, διά να υπερασπίσω βεβαίως τον εαυτόν μου, θα
+ έλεγον ότι και η δικαιοσύνη είναι πράγμα άγιον και η αγιότης πράγμα
+ δίκαιον· και σε δε διά να υπερασπίσω, αν μου επέτρεπες, αυτά τα
+ ίδια εκ μέρους σου ήθελον αποκριθή, ότι δηλαδή η δικαιοσύνη ή είναι
+ το ίδιον πράγμα με την αγιότητα ή πράγμα όσον ενδέχεται όμοιον και
+ περισσότερον από όλα και η δικαιοσύνη είναι ομοία με την αγιότητα
+ και η αγιότης ομοία με την δικαιοσύνην. Αλλά σκέψου, αν θα μ'
+ εμποδίσης να δώσω αυτήν την απόκρισιν ή θα το παραδεχθής και συ.
+
+Πρωταγόρας
+ Δεν πολυπαραδέχομαι, είπε, Σωκράτη, ότι είναι τόσον καθαρόν το
+ πράγμα, ώστε να παραδεχθώ ότι η δικαιοσύνη είναι πράγμα άγιον και η
+ αγιότης είναι πράγμα δίκαιον· αλλά μου φαίνεται ότι μεταξύ των
+ υπάρχει κάποια διαφορά. Αλλά τούτο τι πειράζει; είπεν· αφ' ου το
+ θέλεις, ας παραδεχθώμεν ότι και η δικαιοσύνη είναι αγιότης και η
+ αγιότης είναι δικαιοσύνη.
+
+Σωκράτης
+ Όχι, να σε χαρώ, είπον εγώ· διότι δεν έχω χρείαν να θέσωμεν υπό
+ εξέτασιν αυτό το «αν θέλης και αν εγκρίνης», αλλά να θέσωμεν υπό
+ εξέτασιν εμέ και σε, λέγω δε το εμέ και σε, διότι νομίζω ότι με
+ αυτόν τον τρόπον θα αποδειχθή καλύτερα η αλήθεια, αν αφαιρέση
+ κανείς από αυτήν την αλήθειαν το «εάν».
+
+Πρωταγόρας
+ Αλλ' όμως πράγματι, είπεν ούτος, ομοιάζει κατά τι η δικαιοσύνη με
+ την αγιότητα, διότι και οποιονδήποτε πράγμα ομοιάζει με κάποιον
+ τρόπον με οποιονδήποτε άλλο. Το άσπρον τωόντι ομοιάζει κατά τι με
+ το μαύρον, και το σκληρόν με το μαλακόν και τα άλλα όσα φαίνονται
+ ότι είναι τελείως εναντία το έν με το άλλο· και εκείνα τα οποία
+ ελέγαμεν τότε ότι έχουν διαφορετικήν ενέργειαν και ότι το έν δεν
+ είναι όμοιον με το άλλο, δηλ. τα μέρη του προσώπου, εις κάποιον
+ τρόπον ομοιάζουν το έν με το άλλο· ώστε βέβαια με τούτον τον
+ τρόπον, αν θέλης, και αν ταύτα εξετάσης, δύνασαι ν' αποδείξης ότι
+ όλα τα πράγματα είναι όμοια το έν με το άλλο. Αλλά δεν είναι
+ δίκαιον να ονομάζης όμοια εκείνα που έχουν ασήμαντον ομοιότητα,
+ ούτε να ονομάζης ανόμοια εκείνα που έχουν κάποιαν ανομοιότητα, και
+ αν πολύ μικράν έχουν την ομοιότητα.
+
+ — Και εγώ, επειδή μου εφάνη παράξενον τούτο, είπον εις αυτόν·
+
+Σωκράτης
+ Πραγματικώς φρονείς ότι η δικαιοσύνη και η αγιότης έχουν τοιαύτην
+ σχέσιν μεταξύ των, ώστε η μία με την άλλην να έχουν μόνον μίαν
+ μικράν ομοιότητα;
+
+Πρωταγόρας
+ Ούτε τόσον πολύ μικράν, είπεν, ούτε όμως πάλιν τόσον μεγάλην όσην,
+ νομίζω, φαντάζεσαι συ ότι έχουν.
+
+Σωκράτης
+ Αλλ' όμως, είπον εγώ, επειδή μου φαίνεσαι ότι δυσαρεστείσαι με αυτό
+ το ζήτημα, ας το αφήσωμεν· αυτό δε το άλλο να εξετάσωμεν από εκείνα
+ τα οποία έλεγες. Υπάρχει κανέν πράγμα, το οποίον ονομάζεις
+ κακοκεφαλιάν;
+
+Πρωταγόρας
+ Ναι, είπεν.
+
+Σωκράτης
+ Όλον το εναντίον εις τούτο το πράγμα δεν είναι η σοφία (δηλαδή η
+ ορθή σκέψις);
+
+Πρωταγόρας
+ Μου φαίνεται, είπε.
+
+Σωκράτης
+ Τι δε από τα δύο, όταν πράττουν οι άνθρωποι σωστά και ωφέλιμα,
+ τότε, επειδή πράττουν κατ' αυτόν τον τρόπον, σου φαίνεται ότι
+ σκέπτονται ορθά, ή αν έκαμναν το εναντίον;
+
+Πρωταγόρας
+ Μου φαίνεται, ότι, αν κάμνουν έτσι, σκέπτονται σωστά, είπε.
+
+Σωκράτης
+ Και υπάρχει λοιπόν εις εκείνους οι οποίοι σκέπτονται σωστά ορθή
+ σκέψις;
+
+Πρωταγόρας
+ Αναμφιβόλως.
+
+Σωκράτης
+ Και λοιπόν εκείνοι οι οποίοι δεν πράττουν σωστά, πράττουν άσκεπτα
+ και, επειδή πράττουν τοιουτοτρόπως, δεν έχουν ορθήν σκέψιν;
+
+Πρωταγόρας
+ Έτσι φρονώ και εγώ, είπε.
+
+Σωκράτης
+ Το να πράττη λοιπόν κανείς άσκεπτα, είναι το εναντίον εις το να
+ πράττη με ορθήν σκέψιν;
+
+Πρωταγόρας
+ Ναι, είπεν.
+
+Σωκράτης
+ Εκείνα τα οποία πράττονται ασκέπτως, πράττονται με ασκεψίαν· εκείνα
+ δε τα οποία πράττονται φρόνιμα, πράττονται με ορθήν σκέψιν;
+
+ — Το εβεβαίωνεν (ο Πρωταγόρας).
+
+Σωκράτης
+ Και λοιπόν, αν κανέν πράγμα πράττεται με δύναμιν, πράττεται δυνατά;
+ και αν με αδυναμίαν, πράττει αδύνατα;
+
+ — Το παρεδέχετο (ο Πρωταγόρας),
+
+Σωκράτης
+ Και αν κανέν πράγμα πράττεται με γρηγοράδα, πράττεται γρήγορα, και
+ αν με αργότητα, πράττεται αργά;
+
+Πρωταγόρας
+ Ναι, είπε.
+
+Σωκράτης
+ Και αν κανέν πράγμα πράττεται με τον ίδιον τρόπον, πράττεται από
+ τον ίδιον ενεργούντα, και αν κανέν πράγμα πράττεται με εναντίον
+ τρόπον, πράττεται από τον εναντίον ενεργούντα;
+
+ — Συνεφώνησεν (ο Πρωταγόρας).
+
+
+Σωκράτης
+ Ας ίδωμεν λοιπόν, είπον εγώ· υπάρχει κανέν πράγμα, το οποίον
+ ονομάζουν ωραίον;
+
+Πρωταγόρας
+ Ναι, είπεν.
+
+Σωκράτης
+ Εις τούτο υπάρχει κανέν άλλο πράγμα, εναντίον, εκτός του ασχήμου;
+
+Πρωταγόρας
+ Δεν υπάρχει.
+
+Σωκράτης
+ Τι δε λέγεις, υπάρχει κανέν πράγμα που το ονομάζουν αγαθόν;
+
+Πρωταγόρας
+ Υπάρχει.
+
+Σωκράτης
+ Εις τούτο υπάρχει κανέν άλλο εναντίον, εκτός του κακού;
+
+Πρωταγόρας
+ Δεν υπάρχει.
+
+Σωκράτης
+ Τι δε λέγεις, εις την φωνήν υπάρχει κανέν πράγμα, το οποίον λέγεται
+ οξύ;
+
+Πρωταγόρας
+ Ναι είπεν.
+
+Σωκράτης
+ Εις τούτο μήπως υπάρχει κανέν άλλο εναντίον παρά το βαρύ;
+
+Πρωταγόρας
+ Όχι, είπεν.
+
+Σωκράτης
+ Και λοιπόν, είπον εγώ, εις καθέν από τα εναντία μεταξύ των έν μόνον
+ υπάρχει εναντίον και όχι πολλά;
+
+ — Το παρεδέχετο.
+
+Σωκράτης
+ Έλα λοιπόν, είπον εγώ, ας ξαναπεράσωμεν μίαν φοράν εκείνα εις τα
+ οποία εμέναμεν σύμφωνοι. Εσυμφωνήσαμεν ότι εις έν πράγμα έν μόνον
+ πράγμα είναι εναντίον, και όχι περισσότερα;
+
+Πρωταγόρας
+ Εσυμφωνήσαμεν.
+
+Σωκράτης
+ Εκείνο δε το οποίον πράττεται μ' εναντίον τρόπον, ότι πράττεται από
+ εναντία αίτια;
+
+Πρωταγόρας
+ Ναι, είπεν,
+
+Σωκράτης
+ Εσυμφωνήσαμεν ότι εκείνο το οποίον πράττεται άσκεπτα, πράττεται μ'
+ εναντίον τρόπον προς εκείνο το οποίον πράττεται με ορθήν σκέψιν;
+
+Πρωταγόρας
+ Ναι, είπεν.
+
+Σωκράτης
+ Εκείνο δε το οποίον πράττεται φρόνιμα, ότι πράττεται από ορθήν
+ σκέψιν, εκείνο δε το οποίον πράττεται άσκεπτα, πράττεται χωρίς
+ σκέψιν;
+
+ — Έμενε σύμφωνος.
+
+Σωκράτης
+ Και λοιπόν, αν πράττεται μ' εναντίον τρόπον, δεν παρεδέχθημεν ότι
+ πράττεται μ' εναντίον αίτιον;
+
+Πρωταγόρας
+ Ναι.
+
+Σωκράτης
+ Πράττεται δε το μεν έν από σκέψιν ορθήν, το δ' άλλο από ασκεψίαν;
+
+Πρωταγόρας
+ Ναι.
+
+Σωκράτης
+ Με εναντίον τρόπον το έν προς το άλλο;
+
+Πρωταγόρας
+ Βέβαια.
+
+Σωκράτης
+ Δεν πράττονται λοιπόν από αίτια εναντία μεταξύ των;
+
+Πρωταγόρας
+ Ναι.
+
+Σωκράτης
+ Είναι λοιπόν εναντίον η ασκεψία προς την ορθήν σκέψιν;
+
+Πρωταγόρας
+ Φαίνεται.
+
+Σωκράτης
+ Ενθυμείσαι, ότι εις τους προηγουμένους μας λόγους παρεδέχθημεν ότι
+ η ασκεψία είναι πράγμα εναντίον εις την σοφίαν (δηλαδή εις την
+ ορθήν σκέψιν);
+
+ — Το παρεδέχετο.
+
+Σωκράτης
+ Και ότι έν πράγμα μόνον εις έν πράγμα είναι εναντίον;
+
+Πρωταγόρας.
+ Ναι, λέγω.
+
+Σωκράτης
+ Τι λοιπόν, Πρωταγόρα, από τα δύο συμπεράσματα μας να παραδεχθώμεν;
+ Το ότι το έν μόνον εις έν είναι εναντίον, ή εκείνο εις το οποίον
+ ελέγομεν ότι άλλο είνε η ορθή σκέψης και άλλο η σοφία, ότι δε καθέν
+ από τα δύο είνε μέρος της αρετής, και ότι εκτός του ότι είναι άλλο
+ το έν και άλλο το άλλο, είναι και ανόμοια πράγματα και αυτά τα ίδια
+ και αι ενέργειαι αυτών, καθώς τα μέρη του προσώπου; Τι λοιπόν από
+ τα δύο να παραδεχθώμεν; Διότι αυτά τα συμπεράσματα και, τα δύο δεν
+ λέγονται με πολύ μουσικήν συμφωνίαν· διότι ούτε συμφωνούν ούτε
+ ταιριάζουν μεταξύ των. Πώς θα ήτο δυνατόν να συμφωνούν, αφ' ου
+ βεβαίως είνε ανάγκη εις έν μεν πράγμα έν μόνον πράγμα να είναι
+ εναντίον και όχι πολλά, εις δε την ασκεψίαν, η οποία είναι έν
+ πράγμα φαίνεται εναντία η σοφία και προς τούτοις πάλιν και η ορθή
+ σκέψις· δεν σου φαίνεται έτσι, Πρωταγόρα, είπον εγώ, ή αλλέως πως;
+
+ — Με κακή καρδιά το παρεδέχθη.
+
+Σωκράτης
+ Θα είναι λοιπόν έν πράγμα (το ίδιον πράγμα δηλ.) η ορθή σκέψις και
+ η σοφία, καθώς προτύτερα πάλιν μας εφάνη ότι η δικαιοσύνη και η
+ αγιότης είναι πράγμα σχεδόν το ίδιον. Έλα λοιπόν, είπον εγώ,
+ Πρωταγόρα, ας μη βαρυνθώμεν, αλλ' ας εξετάσωμεν με την σκέψιν μας
+ και τα επίλοιπα. Είς άνθρωπος, ο οποίος αδικεί, σου φαίνεται ότι
+ σκέπτεται σωστά διότι αδικεί;
+
+Πρωταγόρας
+ Εγώ βεβαίως, είπε, Σωκράτη, θα εντρεπόμην να ομολογήσω τούτο, αν
+ και πολλοί άνθρωποι το παραδέχονται.
+
+Σωκράτης
+ Τι από τα δύο λοιπόν, ν' απευθύνω την ομιλίαν προς εκείνους, είπα,
+ ή προς σε;
+
+Πρωταγόρας
+ Εάν έχης ευχαρίστησιν, είπε, ομίλησον σχετικώς με αυτήν την γνώμην
+ που έχουν οι πολλοί.
+
+Σωκράτης
+ Αλλά τούτο διόλου δεν μ' ενδιαφέρει, εάν βεβαίως αποκρίνεσαι (εκ
+ μέρους των) μόνον συ, είτε παραδέχεσαι ταύτα, είτε όχι. Εγώ εξετάζω
+ προ πάντων τα λεγόμενά των (καθ' εαυτά), συμβαίνει όμως ίσως με
+ αυτά να εξεταζώμεθα και εγώ ο οποίος ερωτώ και συ ο οποίος
+ αποκρίνεσαι.
+
+ — Κατ' αρχάς μεν μας εδείκνυε δυσκολίαν ο Πρωταγόρας, διότι
+ επροφασίζετο ότι το αντικείμενον της συζητήσεως είνε δύσκολον·
+ έπειτα όμως συγκατετέθη ν' αποκρίνεται.
+
+Σωκράτης
+ Έλα λοιπόν, δος μου απόκρισιν εις την πρώτην ερώτησιν. Σου
+ φαίνονται μερικοί ότι είναι σώφρονες εν ώ αδικούσιν;
+
+Πρωταγόρας
+ Ας το παραδεχθώ, είπε.
+
+Σωκράτης
+ Το δε να είναι κανείς σώφρων, λέγεις ότι είναι το να σκέπτεται
+ ορθώς;
+
+Πρωταγόρας
+ Ναι, είπε.
+
+Σωκράτης
+ Το δε να σκέπτεται ορθώς λέγεις ότι είναι να φρονή ως ορθήν γνώμην
+ το ότι αδικεί;
+
+Πρωταγόρας
+ Ας το παραδεχθώ, είπε.
+
+Σωκράτης
+ Τι από τα δύο, είπον εγώ, αν ευτυχή όταν αδική, ή αν δυστυχή;
+
+Πρωταγόρας
+ Εάν ευτυχή.
+
+Σωκράτης
+ Λέγεις λοιπόν ότι μερικά πράγματα είνε αγαθά;
+
+Πρωταγόρας
+ Το λέγω.
+
+Σωκράτης
+ Άρά γε, είπον εγώ, εκείνα τα πράγματα είναι αγαθά, τα οποία είναι
+ ωφέλιμα εις τους ανθρώπους;
+
+Πρωταγόρας
+ Και ναι, μα τον Δία, είπεν, πολλάκις και αν δεν είναι ωφέλιμα εις
+ τους ανθρώπους, εγώ τουλάχιστον τα ονομάζω αγαθά
+
+ — Και μου εφάνη τώρα ο Πρωταγόρας ότι είχε θυμώση και
+ εστενοχωρείτο και προκλητικώς ητοιμάσθη ν' αποκρίνεται· επειδή τον
+ έβλεπα εις τοιαύτην κατάστασιν, μετά προφυλάξεως τον ηρώτησα ως
+ εξής αταράχως:
+
+Σωκράτης
+ Τι από τα δύο, είπον εγώ, λέγεις αγαθά, Πρωταγόρα· εκείνα, τα οποία
+ εις κανένα από τους ανθρώπους δεν είναι ωφέλιμα, ή εκείνα τα οποία
+ δεν είναι διόλου ωφέλιμα; Και εκείνα που είναι τοιαύτα συ τα
+ ονομάζεις αγαθά;
+
+Πρωταγόρας
+ Διόλου, είπεν· αλλ· εγώ ηξεύρω πολλά πράγματα, και φαγητά και ποτά
+ και ιατρικά και άπειρα άλλα, τα οποία εις τους ανθρώπους είναι
+ ανωφελή· άλλα δε τα οποία είναι ωφέλιμα· άλλα δε τα οποία διά μεν
+ τους ανθρώπους είναι αδιάφορα, είναι δε ωφέλιμα διά τους ίππους·
+ άλλα δε μόνον διά τους βόας, άλλα δε διά τους κύνας· άλλα δε που
+ δεν είναι εις κανέν από αυτά τα ζώα ωφέλιμα και είναι όμως ωφέλιμα
+ εις τα δένδρα· άλλα δε διά μεν τας ρίζας των δένδρων είναι καλά,
+ διά δε τους βλαστούς κακά, καθώς είναι και η κόπρος, η οποία αν μεν
+ ριφθή εις τας ρίζας όλων των φυτών κάμνει καλόν, αν δε θελήσης να
+ την ρίψης εις τους κλάδους και τα νέα κλωνάρια, τα καταστρέφει όλα·
+ επειδή και το έλαιον δι' όλα μεν εν γένει τα φυτά είναι τελείως
+ κακόν και διά τας τρίχας των άλλων ζώων ο μεγαλύτερος εχθρός, εκτός
+ διά τας τρίχας του ανθρώπου, εκτός δε από τας τρίχας του ανθρώπου
+ ωφελεί και το επίλοιπον σώμα. Τόσην δε ποικιλίαν και τόσον πολλά
+ είδη έχει το αγαθόν, ώστε και εις το παράδειγμα τούτο το έλαιον διά
+ τα έξωθεν μέρη του σώματος είναι εις τον άνθρωπον αγαθόν, διά δε τα
+ έσωθεν αυτό το ίδιον είναι κάκιστον· και διά τούτο όλοι οι ιατροί
+ παραγγέλλουν εις τους ασθενείς να μη μεταχειρίζονται έλαιον, μόνον
+ δε όσον το δυνατόν ολίγον εις εκείνα τα οποία πρόκειται να φάγουν,
+ και μόνον όσον χρειάζεται διά τας αισθήσεις της οσφρήσεως, η οποία
+ γίνεται με τους ρώθωνας διά να κατασβέσουν την κακήν μυρωδίαν που
+ έχουν τα τρωγόμενα κρέατα.
+
+ — Αφ' ου λοιπόν αυτός είπε ταύτα, οι παρευρισκόμενοι
+ εχειροκρότησαν δυνατά ότι καλά λέγει· και εγώ είπον:
+
+Σωκράτης
+ Πρωταγόρα, εγώ τυχαίνει να είμαι άνθρωπος ξεχασιάρης, και αν κανείς
+ μου μακρολογή, λησμονώ το αντικείμενον διά το οποίον γίνεται η
+ ομιλία. Καθώς λοιπόν, αν συνέβαινε να είμαι ολίγον κωφός, θα
+ ενόμιζες ότι πρέπει, αν επρόκειτο να συνομιλήσης μαζί μου, να
+ ομιλής δυνατώτερα εις εμέ παρά εις τους άλλους, έτσι και τώρα,
+ επειδή εύρες εμπρός σου άνθρωπον ξεχασιάρη, συντόμευέ μου τας
+ αποκρίσεις και κάμε τας μικροτέρας, αν θέλης να σε παρακολουθήσω.
+
+Πρωταγόρας
+ Πώς λοιπόν απαιτείς ν' αποκρίνωμαι σύντομα; Ή θέλεις, είπε, να σου
+ αποκρίνωμαι συντομώτερα παρά όσον πρέπει;
+
+Σωκράτης
+ Διόλου, είπον εγώ.
+
+Πρωταγόρας
+ Αλλά θέλεις να σου αποκρίνωμαι όσα πρέπει; Είπε.
+
+Σωκράτης
+ Ναι, είπον εγώ.
+
+Πρωταγόρας
+ Τι από τα δύο λοιπόν θέλεις να σου αποκρίνωμαι, τόσα όσα εγώ νομίζω
+ ότι πρέπει ν' αποκρίνωμαι, ή όσα συ;
+
+Σωκράτης
+ Έχω ακούση, τω όντι, είπον εγώ, ότι και συ ο ίδιος είσαι ικανός,
+ και άλλον ημπορείς να διδάξης διά τα ίδια αντικείμενα και
+ εκτεταμένα να ομιλής, αν θέλης, τόσον, ώστε ο λόγος ποτέ να μη
+ παύη, και πάλιν τόσον σύντομα, ώστε κανείς να μην ημπορή να ομιλήση
+ με ολιγωτέρα λόγια από σε· εάν λοιπόν θέλης να συνομιλήσης μ' εμέ,
+ μεταχειρίσου μαζί μου τον δεύτερον τρόπον, δηλαδή την κοντολογίαν.
+
+Πρωταγόρας
+ Σωκράτη, είπε, εγώ έως τώρα με πολλούς ανθρώπους ήλθα εις
+ λογοπόλεμον, και εάν έκαμνα τούτο, το οποίον συ απαιτείς, δηλαδή να
+ συνδιαλέγωμαι, όπως απαιτούσεν ο αντίπαλός μου να συνδιαλέγωμαι,
+ δεν θα εφαινόμην καλύτερος από κανένα, ούτε θα υπήρχε το μέγα όνομα
+ του Πρωταγόρα μεταξύ των Ελλήνων.
+
+Σωκράτης
+ Και εγώ — διότι εκατάλαβα ότι δεν ήρεσεν ο ίδιος εις τoν εαυτόν του
+ με τας προηγουμένας του αποκρίσεις, και ότι δεν θα θέληση
+ θεληματικώς να συνδιαλεχθή δίδων μόνον αποκρίσεις — επειδή ενόμισα
+ ότι δεν είναι πλέον δουλειά ιδική μου να παρευρίσκωμαι εις την
+ συναναστροφήν, είπον·
+
+ Πρωταγόρα, ούτε εγώ σε στενοχωρώ εναντίον της γνώμης σου να γείνη η
+ συνομιλία μας, αλλ' όταν συ θελήσης να συνδιαλεχθής με τρόπον ώστε
+ και εγώ να ημπορώ να παρακολουθώ, τότε θέλω συνδιαλεχθή με εσέ.
+ Διότι συ μεν, καθώς λέγουν διά σε, λέγεις δε και συ ο ίδιος, είσαι
+ ικανός να κάμης συνδιαλέξεις και με μακρολογίαν και με κοντολογίαν,
+ διότι είσαι σοφός· εγώ δε εις αυτά τα μακρά είμαι αδύνατος, αν και
+ επεθύμουν να είμαι ικανός. Αλλά συ, ο οποίος είσαι δυνατός και εις
+ τους δύο τρόπους, έπρεπε να φανής συγκαταβατικός εις εμέ, διά να
+ γείνη συνδιάλεξις· τώρα δε, επειδή δεν θέλεις και εγώ έχω κάποιαν
+ δουλειά, και δεν μου είναι δυνατόν να μείνω πολύν καιρόν διά να μου
+ απευθύνης μακρολογίας — διότι είναι ανάγκη κάπου να υπάγω —
+ αναχωρώ· αν και δεν ήκουσα ίσως με αηδίαν και αυτά τα οποία μου
+ είπες.
+
+ — Και, αφ' ου είπον αυτά, συγχρόνως εσηκώθην διά ν' αναχωρήσω· και
+ εν ώ εσηκωνόμην ν' αναχωρήσω, ο Καλλίας με την δεξιάν του χείρα μου
+ έπιασε το χέρι, και με την αριστεράν εκράτησε τούτο εδώ το
+ επανωφόρι μου και είπε·
+
+Καλλίας
+ Δεν θα σε αφήσωμεν, Σωκράτη· διότι εάν συ εξέλθης, δεν θα έχωμεν
+ παρομοίας συνομιλίας. Σε παρακαλώ λοιπόν να εξακολουθήσης μένων
+ μαζί μας· διότι εγώ κανένα άνθρωπον δεν ήθελον ακούσει με
+ περισσοτέραν ευχαρίστησιν παρά σε και τον Πρωταγόραν να
+ συνδιαλέγεσθε· αλλά κάμε αυτήν την χάριν εις όλους μας.
+
+Σωκράτης
+ Και εγώ είπον — είχον δε πλέον σηκωθή διά να εξέλθω — υιέ του
+ Ιππονίκου, εγώ μεν βέβαια σε θαυμάζω πάντοτε διά την φιλομάθειάν
+ σου και τώρα ακόμη την επαινώ και την αγαπώ, ώστε επεθύμουν να σ'
+ ευχαριστήσω, αν μου εζήτεις πράγματα που ημπορούν να γείνουν· τώρα
+ είναι ως να μου εζήτεις ν' ακολουθήσω εις το τρέξιμον τον Κρίσωνα
+ τον Ιμεραίον (6), όστις είναι νεώτατος, ή κανένα από τους
+ δολιχοδρόμους (οίτινες τρέχουν δώδεκα φοράς τον γύρον του σταδίου)
+ ή κανένα ημεροδρόμον (7) να τρέξω με αυτούς και να τους ακολουθήσω,
+ θα σου έλεγον ότι εγώ πολύ περισσότερον από σε ζητώ από τον εαυτόν
+ μου ν' ακολουθήση τούτους τρέχοντας, αλλ' όμως δεν ημπορώ, αλλ' αν
+ είναι καμμία ανάγκη να ίδης συγχρόνως να τρέχωμεν εγώ και ο Κρίσων,
+ παρακάλεσέ τον να κάμη συγκατάβασιν εις εμέ· διότι εγώ μεν δεν
+ ημπορώ να τρέχω γρήγορα, αυτός όμως ημπορεί να τρέχη αργά. Αν
+ λοιπόν επιθυμής ν' ακούης εμέ και τον Πρωταγόραν, παρακάλεσε αυτόν,
+ καθώς κατ' αρχάς μου απεκρίνετο μ' ολίγα λόγια και εις εκείνα
+ ακριβώς που τον ηρώτων, έτσι και τώρα ν' αποκρίνεται· αν δε όχι, τι
+ τρόπος συνδιαλέξεως θα είναι αυτός τότε; Διότι εγώ τουλάχιστον
+ ενόμιζα ότι το να συναναστρέφωνται μεταξύ των οι άνθρωποι
+ συνδιαλεγόμενοι και το να δημηγορούν είναι δύο διαφορετικά
+ πράγματα.
+
+Καλλίας
+ Αλλά βλέπεις, είπε, Σωκράτη· ο Πρωταγόρας φαίνεται ότι λέγει δίκαια
+ πράγματα, διότι απαιτεί και αυτός να έχη την άδειαν να συνδιαλεχθή
+ όπως θέλει και συ πάλιν όπως θέλεις.
+
+ — Ο Αλκιβιάδης λοιπόν έλαβε τον λόγον και είπε·
+
+Αλκιβιάδης
+ Καλλία, δεν ομιλείς σωστά· διότι απ' εδώ ο Σωκράτης ομολογεί ότι
+ δεν ηξεύρει από μακρολογίας και ότι κατά τούτο είναι ανώτερος ο
+ Πρωταγόρας, εις δε την ικανότητα να συνδιαλέγεται και να ηξεύρη να
+ δίδη και να λαμβάνη λογικάς αποδείξεις θα μου εφαίνετο παράξενον αν
+ εθεώρει κανένα άλλον άνθρωπον ανώτερόν του. Αν λοιπόν και ο
+ Πρωταγόρας ομολογή, ότι είναι κατώτερος από τον Σωκράτη να
+ συνδιαλεχθή, ο Σωκράτης θα το θεωρήση αρκετήν ικανοποίησιν· αν δε
+ νομίζη ότι ημπορεί να τον νικήση, ας κάμη μαζί του συνδιάλεξιν
+ κάμνων ερωτήσεις και δίδων αποκρίσεις, χωρίς ν' απευθύνη εις κάθε
+ ερώτησιν εκτεταμένην ομιλίαν διά να ξεφεύγη τας λογικάς αποδείξεις
+ και επειδή δεν θέλει να δώση λογικήν απόκρισιν, αλλά μακρύνει την
+ ομιλίαν έως ότου οι περισσότεροι από τους ακροατάς να λησμονήσουν
+ διά ποίον αντικείμενον ήτο η ερώτησις· επειδή διά τον Σωκράτη εγώ
+ εγγυώμαι, ότι αυτός δεν θα λησμονήση, και ας αστειεύεται και λέγει
+ ότι είναι ξεχασιάρης. Εγώ λοιπόν φρονώ ότι ο Σωκράτης είναι
+ σωστότερα αυτά όπου προτείνει· διότι πρέπει ο καθείς μας να εκφράση
+ την ιδέαν του.
+
+ — Έπειτα δε από τον Αλκιβιάδην, καθώς νομίζω, ήτο ο Κριτίας που
+ είπε τα εξής·
+
+Κριτίας
+ Πρόδικε και Ιππία, ο μεν Καλλίας μου φαίνεται ότι είναι παρά πολύ
+ υπέρ του Πρωταγόρου, ο δε Αλκιβιάδης εις ό,τι πράγμα ριφθή με τα
+ μούτρα είναι φιλόνεικος, ημείς όμως δεν πρέπει μεταξύ μας να
+ φιλονεικώμεν ούτε διά τον Σωκράτη, ούτε διά τον Πρωταγόρα. Αλλ'
+ όλοι μαζί να παρακαλέσωμεν και τους δύο να μη διακόψουν εις το
+ μέσον την συνδιάλεξιν.
+
+ — Αφού δε είπεν αυτά, ο Πρόδικος είπε·
+
+Πρόδικος
+ Μου φαίνεται, Κριτία, ότι ομιλείς σωστά· διότι πρέπει εκείνοι, οι
+ οποίοι παρευρίσκονται εις τοιούτου είδους ομιλίας να είναι μεν όλοι
+ μαζί ακροαταί και των δύο που συνδιαλέγονται, όχι όμως με το ίδιον
+ ενδιαφέρον. Διότι δεν είναι της ιδίας αξίας· πρέπει μεν βεβαίως ν'
+ ακούσουν όλοι και τους δύο, να μη δώσουν δε τόσην εκτίμησιν εις τον
+ ένα, όσην και εις τον άλλον. Αλλ' εις μεν τον σοφώτερον να δώσουν
+ περισσοτέραν, εις δε τον αμαθέστερον ολιγωτέραν· εγώ λοιπόν και από
+ μέρους μου, Πρωταγόρα και Σωκράτη, απαιτώ να συμφωνήτε και να
+ συζητήσετε μεταξύ σας διά τ' αντικείμενα της ομιλίας, να μη
+ μαλώσετε όμως· διότι συζητούν μεν με αγάπην και οι φίλοι με τους
+ φίλους, μαλώνουν δε εκείνοι όπου έχουν διαφοράς και είναι εχθροί
+ μεταξύ των. Και με αυτόν τον τρόπον η συνομιλία σας θα είναι εις
+ ημάς παρά πολύ ευχάριστος· διότι με αυτό τον τρόπον και σεις που θα
+ ομιλήσετε, δεν θα λάβετε από ημάς τους ακροατάς έπαινον, αλλά
+ υπόληψιν· διότι υπόληψις μεν είναι (συναίσθημα) εις τας ψυχάς των
+ ακροατών (ειλικρινές και) χωρίς απάτην· ο δ' έπαινος είναι πολλάς
+ φοράς ψευδολογία εναντίον της πεποιθήσεώς μας· και ημείς πάλιν οι
+ ακροαταί κατ' αυτόν τον τρόπον θα αισθανθώμεν μεγάλην ευφροσύνη και
+ όχι μεγάλην νοστιμάδα, διότι ευφροσύνη μεν είναι να μανθάνη κανείς
+ έν πράγμα και με τον ίδιον τον νουν του ν' αποκτά κάποιαν γνώσιν,
+ νοστιμάδα δε, όταν τρώγη τίποτε ή με το ίδιόν του σώμα αισθάνεται
+ καμμίαν άλλην γλυκύτητα.
+
+ — Αφ' ου είπεν αυτά ο Πρόδικος, πάρα πολλοί από τους
+ παρευρισκομένους τα παρεδέχθησαν· έπειτα δε από τον Πρόδικον, ο
+ σοφός Ιππίας είπε·
+
+Ιππίας
+ Κύριοι παρευρισκόμενοι, εγώ νομίζω ότι είσθε μεταξύ σας όλοι ομού
+ και συγγενείς και φίλοι και συμπολίται και όχι ένεκα του νόμου —
+ διότι το όμοιον έχει εκ φύσεως συγγένειαν με το όμοιόν του — ο
+ οποίος είναι τύραννος των ανθρώπων και πολλά πράγματα εναντία εις
+ την φύσιν τα επιβάλλει με την βίαν. Είναι λοιπόν εντροπή ημείς να
+ ηξεύρωμεν μεν την φύσιν των πραγμάτων, να είμεθα δε σοφώτατοι όλων
+ των Ελλήνων, να έχωμεν συναθροισθή τώρα (εις τας Αθήνας, εις αυτό
+ το ίδιον το πρυτανείον(8) της Ελλάδος, και εις την μεγαλυτέραν και
+ πλουσιωτέραν οικίαν της πόλεως) και να μη εκφράσωμεν μίαν γνώμην
+ αξίαν του μεγαλείου μας, αλλ' ωσάν τους πλέον τιποτένιους ανθρώπους
+ να μαλώνωμεν μεταξύ μας. Εγώ μεν λοιπόν και σας παρακαλώ και σας
+ συμβουλεύω, Πρωταγόρα και Σωκράτη, ωσάν να είμεθα ημείς εδώ
+ διαιτηταί σας, ν' ακολουθήσετε και οι δύο τον μεσαίον δρόμον, και
+ μήτε συ, Σωκράτη, να ζητής αυτό το ακριβές είδος των συνδιαλέξεων,
+ το οποίον ακολουθεί παρά πολλήν συντομίαν, εάν δεν ευχαριστή τον
+ Πρωταγόραν, αλλά ας απολύση και ας χαλαρώση τα χαλινάρια των λόγων,
+ διά να σας φαίνωνται πλέον μεγαλοπρεπείς και εύμορφοι, μήτε πάλιν ο
+ Πρωταγόρας να τεντώση όλα τα σχοινιά, ν' απολυθή με ούριον άνεμον
+ και να τρέχη εις το πέλαγος των λόγων χάνων από τα μάτια του την
+ ξηράν, αλλά να χαράξετε και οι δύο μεσαίον δρόμον.
+
+ Έτσι λοιπόν να κάμετε, και εάν θέλετε να με ακούσετε, εκλέξατε ένα
+ ραβδούχον και διευθυντήν και πρόεδρον ο οποίος να σας κρατή το
+ μέτρον του μήκους των ομιλιών και του ενός και του άλλου.
+
+ — Αυτά ήρεσαν εις τους παρευρισκομένους και όλοι τα επεδοκίμασαν,
+ και ο Καλλίας είπεν ότι δεν θα με αφήση να φύγω και με παρεκάλουν
+ να εκλέξω κριτήν της συζητήσεως. Είπον τότε εγώ.
+
+Σωκράτης
+ Θα ήτο εντροπή να εκλέξω άνθρωπον δια να βραβεύη τα λεγόμενα. Διότι
+ εάν εκείνος που θα εκλεχθή είναι χειρότερος από ημάς, δεν θα ήτο
+ σωστόν πράγμα ο χειρότερος να κρίνη τους καλυτέρους του· εάν πάλιν
+ είναι όμοιος, ούτε τότε θα ήτο σωστόν· διότι ο όμοιος θα κάμη και
+ όμοια με ημάς, ώστε περιττή θα είναι η εκλογή του. Αλλά, θα είπετε
+ ότι θα εκλέξετε, κανένα καλύτερον από ημάς. Μα την αλήθειαν, καθώς
+ εγώ νομίζω, σας είναι αδύνατον να εκλέξετε κανένα σοφώτερον από τον
+ Πρωταγόραν απ' εδώ· εάν δε εκλέξετε μεν κανένα ο οποίος να μη είναι
+ διόλου καλύτερος, είπετε δε ότι είναι καλύτερος, θ' απετέλει και
+ τούτο προσβολήν εις τούτον εδώ, διότι θα ήτο ωσάν να εκλέγατε
+ κριτήν ενός ανικάνου ανθρώπου· επειδή όσον αφορά εις εμέ αυτό δεν
+ μ' ενδιαφέρει διόλου. Αλλ' επιθυμώ να κάμω το εξής, διά να γείνη
+ εκείνο το οποίον επιθυμείτε, δηλαδή συναναστροφή και συνδιάλεξις
+ μεταξύ μας· εάν ο Πρωταγόρας δεν θέλει ν' αποκρίνεται, τότε αυτός
+ μεν ας ερωτά, θ' αποκρίνωμαι δ' εγώ, και συγχρόνως θα προσπαθήσω να
+ του δείξω με ποίον τρόπον λέγω ότι πρέπει ν' αποκρίνεται εκείνος
+ που αποκρίνεται· όταν δ' εγώ ήθελον αποκριθή εις όσα αυτός με
+ ηρώτα, πάλιν με τον όμοιον τρόπον να τον ερωτώ εγώ και να μ'
+ αποκρίνεται αυτός. Εάν λοιπόν ήθελε φανή ότι δεν είναι πρόθυμος να
+ δώση απόκρισιν εις εκείνο ακριβώς που τον ερωτούν, τότε μαζί και
+ εγώ και σεις θα παρακαλέσωμεν αυτόν, όπως σεις τώρα παρακαλείτε
+ εμέ, να μη ματαιώνη την συνδιάλεξιν· και δι' αυτό το πράγμα δεν
+ χρειάζεται διόλου να γείνη ένας κριτής, αλλά μαζί όλοι να κρίνετε.
+
+ Παρεδέχθησαν όλοι να κάμνουν έτσι· και εις τον Πρωταγόραν δεν
+ πολυάρεσε τούτο, υπεχρεώθη όμως να παραδεχθή να ερωτά· και όταν
+ αρκετά ερωτήση, τότε πάλιν ολίγον κατ' ολίγον αποκρινόμενος να δίδη
+ λόγον (εις τα ερωτώμενα). Ήρχισε λοιπόν να ερωτά επάνω κάτω ως
+ εξής·
+
+Πρωταγόρας
+ Φρονώ, είπε, Σωκράτη, εγώ ότι πολύ μεγάλον μέρος της παιδείας ενός
+ ανθρώπου είναι να είναι ικανός εις τα αποβλέποντα τα ποιήματα·
+ συνίσταται δ' αυτή η ικανότης εις το να ημπορή να καταλαβαίνη
+ εκείνα που λέγουν οι ποιηταί, ποία είναι σωστά
+ βαλμένα εις ποίημα και ποία όχι, και να ηξεύρη να κρίνη δι' αυτά·
+ και όταν τον ερωτούν να δικαιολογή την κρίσιν του. Και λοιπόν και
+ τώρα η ερώτησίς μου θα είναι διά το αυτό μεν αντικείμενον διά το
+ οποίον και εγώ και συ τώρα συνομιλούμεν, δηλαδή διά την αρετήν το
+ οποίον θα μεταφέρω όμως εις την ποίησιν· μόνον αυτήν την διαφοράν
+ θα έχη· λέγει λοιπόν κάπου ο ποιητής Σιμωνίδης προς τον Σκόπαν, τον
+ υιόν του Κρέοντος από την Θεσσαλίαν, ότι «είναι δύσκολον να γείνη
+ κανείς αληθινά άνθρωπος ενάρετος, τετράγωνος κατά τας χείρας και
+ τους πόδας και τον νουν, κατασκευασμένος χωρίς ελάττωμα». Ηξεύρεις
+ τούτο το τραγούδι, ή να σου το επαναλάβω ολόκληρον;
+
+Σωκράτης
+ Και εγώ είπα ότι δεν χρειάζεται διόλου· διότι και το ηξεύρω και έχω
+ παρά πολύ φροντίση να μελετήσω αυτό το τραγούδι.
+
+Πρωταγόρας
+ Τόσον το καλύτερον, είπε. Τι από τα δύο λοιπόν, σου φαίνεται· ότι
+ το τραγολυδι είναι καλόν και σωστόν, ή όχι;
+
+Σωκράτης
+ Παρά πολύ είπον εγώ εύμορφον και σωστόν.
+
+Πρωταγόρας
+ Εάν δε ο ποιητής λέγη ο ίδιος τα εναντία εις τον εαυτόν του, σου
+ φαίνεται τότε, ότι είναι καλόν το ποίημα;
+
+Σωκράτης
+ Ότι δεν είναι καλόν, είπον εγώ.
+
+Πρωταγόρας
+ Πρόσεξέ το λοιπόν, είπε, καλύτερα.
+
+Σωκράτης
+ Αλλά, φίλε μου, το έχω εξετάση καλά.
+
+Πρωταγόρας
+ Μάθε λοιπόν, είπεν, ότι καθώς προχωρεί το τραγούδι λέγει κάπου, ότι
+ «ο λόγος του φιλοσόφου Πιττακού διόλου δεν μου αρέσει, αν και τον
+ έχει είπη άνθρωπος σοφός, όταν λέγη ότι είναι δύσκολον να είναι τις
+ ενάρετος». Καταλαβαίνεις ότι αυτός ο ίδιος λέγει και αυτά και
+ εκείνα τα προηγούμενα;
+
+Σωκράτης
+ Το ηξεύρω είπον εγώ.
+
+Πρωταγόρας
+ Σου φαίνεται λοιπόν, είπεν, ότι αυτά είναι σύμφωνα;
+
+Σωκράτης
+ Εις εμέ βεβαίως φαίνεται ότι είναι σύμφωνα.
+
+ — Συγχρόνως όμως εφοβούμην μήπως είπη άλλο τι και διά τούτο του
+ είπον·
+
+ Μήπως εις σε φαίνονται ότι δεν είναι σύμφωνα;
+
+Πρωταγόρας
+ Αλλά πώς είναι δυνατόν να είναι σύμφωνος ο ίδιος με τον εαυτόν του
+ εκείνος όπου λέγει τα δύο αυτά πράγματα, ο οποίος την μεν πρώτην
+ φοράν ο ίδιος παρεδέχθη ότι είναι δύσκολον πράγμα να γείνη κανείς
+ αληθινά ενάρετος άνθρωπος· μόλις δε επροχώρησεν ολίγον εις το
+ ποίημα και τον Πιττακόν ο οποίος λέγει τα ίδια λόγια που είπεν, ότι
+ δηλαδή είναι δύσκολον να γείνη κανείς ενάρετος, τον κατηγορεί και
+ λέγει ότι δεν παραδέχεται τα λεγόμενά του, εν ώ εκείνος λέγει τα
+ ίδια απαραλλάκτως. Και λοιπόν, όταν κατηγορή εκείνον που λέγει τα
+ ίδια με όσα αυτός είπε προτύτερα, είναι φανερόν ότι κατηγορεί και
+ τον εαυτόν του, ώστε ή προτύτερα δεν έλεγε σωστά, ή ύστερα.
+
+ — Με αυτά λοιπόν που είπεν επροκάλεσεν εις πολλούς θόρυβον και από
+ τους ακροατάς έπαινον· και εγώ κατ' αρχάς μεν, ωσάν να ήθελε φάγω
+ γροθιά από δυνατόν γρονθιστήν, εσκοτίσθην και εγύρισα το κεφάλι μου
+ καθώς είπεν αυτά και οι άλλοι τον εχειροκρότησαν· έπειτα, διά να
+ σου είπω την αλήθειαν, διά να εύρω καιρόν να σκεφθώ τι λέγει ο
+ ποιητής, εγύρισα προς τον Πρόδικον και τον εκάλεσα και του είπα·
+
+Σωκράτης
+ Πρόδικε, αφ' ου είναι συμπολίτης σου ο Σιμωνίδης, δίκαιον είναι να
+ δώσης βοήθειαν εις τον άνθρωπον. Μου φαίνεται λοιπόν ότι εγώ σε
+ παρακαλώ, καθώς λέγει ο Όμηρος, ότι ο Σκάμανδρος όταν επολιορκείτο
+ από τον Αχιλλέα, παρεκάλει τον Σιμόεντα και έλεγεν· «Αγαπητέ
+ αδελφέ, ας σταματήσωμεν και οι δυο την δύναμιν του ανδρός τούτου».
+ Και εγώ λοιπόν σε παρακαλώ, βοήθησε να μη μας κυριεύση ο Πρωταγόρας
+ τον Σιμωνίδη, διότι η υπεράσπισις του Σιμωνίδου έχει χρειάν από την
+ μουσικήν σου (δηλαδή την φιλοσοφίαν σου), διά της οποίας ξεχωρίζεις
+ την θέλησιν από την επιθυμίαν, διότι δεν είναι το ίδιον πράγμα· και
+ εκείνα, τα οποία είπες προ ολίγου ήσαν και πολλά και εύμορφα.
+ Κύτταζε και τώρα, αν έχης την ιδίαν γνώμην μ' εμέ. Διότι δεν μου
+ φαίνεται ότι λέγει εναντία εις τον εαυτόν του ο Σιμωνίδης. Συ
+ λοιπόν, Πρόδικε, ειπέ πρώτος την γνώμην σου· σου φαίνεται ότι είναι
+ το ίδιον το να γείνη κανείς και το να είναι, ή ότι είναι άλλο;
+
+Πρόδικος
+ Άλλο, μα τον Δία, είπεν.
+
+Σωκράτης
+ Και λοιπόν είπον εγώ, εις μεν τους πρώτους στίχους δεν είπεν ο
+ Σιμωνίδης την ιδικήν του γνώμην, ότι δηλαδή είναι δύσκολον να γείνη
+ κανείς αληθινά ενάρετος άνθρωπος;
+
+Πρόδικος
+ Αληθινά λέγεις, είπεν.
+
+Σωκράτης
+ Τον Πιττακόν δε, είπον εγώ, κατηγορεί ο Σιμωνίδης όχι, όπως νομίζει
+ ο Πρωταγόρας, ότι λέγει τα ίδια που είπε προτύτερα, διότι είπε
+ άλλο. Ο Πιττακός τω όντι δεν έλεγε το ίδιον καθώς ο Σιμωνίδης, ότι
+ δηλ. είναι δύσκολον να γείνη τις ενάρετος, αλλ' ότι είναι δύσκολον
+ να είναι ενάρετος· δεν είναι το ίδιον, Πρωταγόρα, καθώς λέγει απ'
+ εδώ ο Πρόδικος, το να είναι με το να γείνη· αν δε το να είναι και
+ το να γείνη δεν είναι το ίδιον, ο Σιμωνίδης δεν λέγει εναντία ο
+ ίδιος εις τον εαυτόν του. Και θα έλεγεν ίσως απ' εδώ ο Πρόδικος και
+ πολλοί άλλοι, σύμφωνα με τον Ησίοδον, ότι το να γείνη μεν κανείς
+ ενάρετος είναι δύσκολον, διότι οι θεοί έθεσαν έμπροσθεν τούτου της
+ αρετής ιδρώτα· όταν δε φθάση κανείς εις την κορυφήν αυτής, τότε, αν
+ και είναι εις την αρχήν δύσκολος, έπειτα γίνεται εύκολον να την
+ αποκτήση.
+
+ — Ο μεν Πρόδικος λοιπόν, άμα ήκουσε ταύτα, μ' επήνεσε· ο δε
+ Πρωταγόρας είπε·
+
+Πρωταγόρας
+ Η διόρθωσίς σου, Σωκράτη, έχει μεγαλύτερον σφάλμα παρά εκείνο, το
+ οποίον διορθώνεις.
+
+Σωκράτης
+ Και εγώ είπον· έκαμα λοιπόν κακόν, καθώς φαίνεται, Πρωταγόρα, και
+ είμαι ένας γελοίος ιατρός· εν ώ θέλω να ιατρεύσω, κάμνω μεγαλυτέραν
+ την αρρωστίαν.
+
+Πρωταγόρας
+ Αλλ' έτσι είναι, είπε, καθώς λέγεις.
+
+Σωκράτης
+ Πώς λοιπόν; είπον εγώ.
+
+Πρωταγόρας
+ Θα ήτο, είπε, μεγάλη αμάθεια του ποιητού, αν λέγη ότι είναι τόσον
+ εύκολον ν' αποκτήση κανείς την αρετήν, η οποία είναι το
+ δυσκολώτερον από όλα, καθώς παραδέχονται όλοι οι άνθρωποι.
+
+Σωκράτης
+ Και εγώ είπα· μα τον Δία, εις κατάλληλον περίστασιν έτυχε να
+ ευρίσκεται παρών εις την συζήτησίν μας απ' εδώ ο Πρόδικος. Διότι,
+ Πρωταγόρα, η σοφία του Προδίκου είναι σχεδόν θεία και παλαιά, η
+ οποία ήρχισε βέβαια από τον καιρόν του Σιμωνίδου ή και ακόμη
+ παλαιότερα. Συ δε εν ώ εις άλλας πολλάς σοφίας είσαι έμπειρος,
+ αποδεικνύεσαι ότι από αυτήν δεν έχεις είδησιν, ούτε τόσην όσην έχω
+ εγώ, διότι είμαι μαθητής τούτου εδώ του Προδίκου· και τώρα μου
+ φαίνεται πως δεν καταλαβαίνεις, ότι και την λέξιν αυτήν δύσκολον ο
+ Σιμωνίδης δεν την ενοούσεν έτσι, όπως συ την εννοείς, αλλά καθώς
+ αυτός εδώ ο Πρόδικος με νουθετεί κάθε φοράν διά την λέξιν δεινός
+ (φοβερός ή παρά πολύ ικανός), όταν εγώ διά να επαινέσω σε ή κανένα
+ άλλον ότι ο Πρωταγόρας είναι άνθρωπος σοφός και δεινός (ικανώτατος
+ και φοβερώτατος), αυτός μ' ερωτά αν δεν εντρέπωμαι τα καλά πράγματα
+ να τα ονομάζω δεινά (φοβερά). Διότι λέγει, δεινόν θα είπη κακόν·
+ κανείς τω όντι καμμίαν φοράν δεν λέγει τον πλούτον δεινόν, ούτε την
+ ειρήνην δεινήν, ούτε την υγείαν δεινήν, αλλά λέγει την ασθένειαν
+ δεινήν, και τον πόλεμον δεινόν και την πτωχείαν δεινήν, διότι
+ δεινόν θα είπη κακόν πράγμα. Ίσως λοιπόν και το δύσκολον πάλιν οι
+ Κείοι και ο Σιμωνίδης ή το νομίζουν κακόν, ή άλλο τίποτε το οποίον
+ συ δεν καταλαβαίνεις· ας ερωτήσωμεν λοιπόν τον Πρόδικον· διότι
+ είναι δίκαιον αυτόν να ερωτήσωμεν διά την γλώσσαν του Σιμωνίδου
+ (διότι είναι πατριώτης αυτού)· ειπέ μας, Πρόδικε, τι ήθελε να είπη
+ με την λέξιν δύσκολον ο Σιμωνίδης;
+
+Πρόδικος
+ Κακόν πράγμα, είπε.
+
+Σωκράτης
+ Δι' αυτόν λοιπόν τον λόγον και κατηγορεί, είπον εγώ, Πρόδικε, τον
+ Πιττακόν, ο οποίος λέγει ότι είναι δύσκολον να είναι κανείς
+ ενάρετος, ωσάν να τον ήκουε να λέγη ότι είναι κακόν πράγμα να είναι
+ κανείς ενάρετος.
+
+Πρόδικος
+ Αλλά τι νομίζεις, είπεν ο Πρόδικος, Σωκράτη, ότι ο Σιμωνίδης λέγει
+ άλλο πράγμα, και όχι αυτό και ότι δεν προσβάλλει τον Πιττακόν,
+ διότι δεν ήξευρε να μεταχειρίζεται σωστά τας λέξεις, επειδή ήτο από
+ την Λέσβον και είχεν ανατραφή με βάρβαρον γλώσσαν;
+
+Σωκράτης
+ Ακούεις λοιπόν, είπον εγώ, Πρωταγόρα, τι λέγει απ' εδώ ο Πρόδικος;
+ Έχεις τίποτε εις αυτά ν' απαντήσης;
+
+ — Και ο Πρωταγόρας είπε·
+
+Πρωταγόρας
+ Κάθε άλλο παρά να είναι έτσι Πρόδικε· αλλ' εγώ ηξεύρω καλά ότι και
+ ο Σιμωνίδης έλεγε δύσκολον εκείνο που το λέγομεν τέτοιο και ημείς
+ οι άλλοι, όχι δηλαδή το κακόν, αλλ' εκείνο το οποίον δεν ήθελεν
+ είσθαι εύκολον, αλλά γίνεται διά μέσου πολλών δυσκολιών.
+
+Σωκράτης
+ Αλλά και εγώ νομίζω, είπα, Πρωταγόρα, ότι ο Σιμωνίδης τούτο λέγει,
+ και ότι αυτός εδώ ο Πρόδικος το ηξεύρει, αλλά αστειεύεται και
+ θέλει, φαίνεται, να σε δοκιμάση εάν είσαι ικανός να υποστηρίξης την
+ γνώμην σου· επειδή ότι ο Σιμωνίδης δύσκολον δεν λέγει το κακόν,
+ μεγάλη απόδειξις είναι εκείνο που λέγει αμέσως κατόπιν· διότι λέγει
+ ότι «μόνος ο Θεός δύναται να έχη τούτο το βραβείον».
+
+ Διότι αν έλεγεν ότι είναι κακόν πράγμα να είναι κανείς ενάρετος,
+ δεν θα έλεγεν έπειτα ότι μόνος ο Θεός ημπορεί να έχη αυτήν την
+ χάριν και δεν θ' απέδιδεν εις μόνον τον θεόν αυτό το βραβείον·
+ διότι ο Πρόδικος θα έλεγε τότε τον Σιμωνίδην άνθρωπον ασεβή και
+ κατ' ουδένα τρόπον Κείον·(9) αλλ' εκείνα τα οποία μου φαίνεται ότι
+ εννοεί να είπη ο Σιμωνίδης εις τούτο το τραγούδι, θέλω να σου τα
+ είπω διά να καταλάβης ποίας γνώσεις έχω εις αυτό το αντικείμενον,
+ το οποίον συ λέγεις, δηλαδή το περί ποιημάτων· αν δε θέλης να μου
+ είπης συ, θα σ' ακούσω μ' ευχαρίστησιν.
+
+ — Ο μεν Πρωταγόρας λοιπόν, αφ' ου με ήκουσε να λέγω αυτά, είπεν·
+
+Πρωταγόρας
+ Όπως θέλεις, Σωκράτη.
+
+ — Ο δε Πρόδικος και ο Ιππίας και οι άλλοι πολύ με παρεκίνουν να
+ είπω εγώ. Εγώ δε είπον ως εξής·
+
+Σωκράτης
+ Την γνώμην μου τουλάχιστον διά το τραγούδι αυτό θα προσπαθήσω να
+ σας την εκθέσω. Η φιλοσοφία είναι πολύ παλαιά και παρά πολλή μεταξύ
+ των Ελλήνων και εις την Κρήτην και εις την Λακεδαίμονα, και εκεί
+ υπάρχουν οι περισσότεροι του κόσμου σοφισταί· αλλ' εις τους άλλους
+ το αρνούνται και προσποιούνται ότι είναι αμαθείς, διά να μη τους
+ καταλαμβάνουν ότι υπερτερούν τους άλλους Έλληνας κατά την σοφίαν,
+ ωσάν τους σοφιστάς τους οποίους ανέφερεν ο Πρωταγόρας, αλλά διά να
+ νομίζουν οι άλλοι ότι υπερτερούν κατά την πολεμικήν τέχνην και την
+ ανδρείαν, επειδή νομίζουν ότι, εάν μάθουν οι άλλοι εις τι
+ υπερτερούν, όλοι θα κάμουν τότε το έργον αυτό, δηλαδή την σοφίαν.
+ Τώρα δε, επειδή το απέκρυψαν, εξηπάτησαν εκείνους οι οποίοι εις τας
+ διαφόρους πόλεις μιμούνται ό,τι κάμουν οι Λάκωνες· και άλλοι μεν
+ από αυτούς διά να μιμηθούν τους Λάκωνας κατακόπτουν τα αυτία των,
+ ζώνονται με λωρία, επιδίδονται εις την γυμναστικήν και φορούν κοντά
+ φορέματα, επειδή νομίζουν ότι τάχα με αυτά οι Λακεδαιμόνιοι
+ υπερτερούν τους Έλληνας· οι δε Λακεδαιμόνιοι, όταν θελήσουν με
+ ελευθερίαν να συνομιλήσουν με τους σοφιστάς των και στενοχωρηθούν
+ πλέον να συνομιλούν με αυτούς κρυφά, ενεργούν έξωσιν των ξένων και
+ εκείνων οι οποίοι μιμούνται τους Λάκωνας και οποιουδήποτε άλλου
+ ξένου, ο οποίος τύχη να ευρεθή εις τον τόπον των, και τότε
+ συναναστρέφονται τους σοφιστάς των χωρίς να το πέρνουν είδησιν οι
+ ξένοι, και οι ίδιοι δεν επιτρέπουν εις κανένα από τους νέους να
+ ξενιτεύεται εις άλλας πόλεις, καθώς κάμνουν και οι Κρήτες, διά να
+ μη ξεμαθαίνουν οι νέοι εκείνα τα οποία αυτοί διδάσκουν. Είναι δε
+ μέσα εις αυτάς τας πόλεις όχι μόνον άνδρες οι οποίοι έχουν μεγάλην
+ ιδέαν διά την παιδείαν των, αλλά και γυναίκες. Ημπορείτε δε να
+ πληροφορηθήτε ότι αυτά όπου λέγω είναι αληθινά και ότι οι
+ Λακεδαιμόνιοι είναι κάλλιστα πεπαιδευμένοι εις την φιλοσοφίαν και
+ την ρητορικήν με τον ακόλουθον τρόπον· εάν θέλη κανείς να συζητήση
+ με τον αμαθέστατον από τους Λακεδαιμονίους, κατ' αρχάς μεν θα του
+ φαίνεται ότι είναι κανένας κουτός, έπειτα εκείνος εις την σειράν
+ της ομιλίας, όπου εύρη ευκολίαν, ρίπτει μίαν σύντομον ομιλίαν
+ αξιόλογον και στριφογυριστήν ωσάν κανένας έξοχος ακοντιστής, ώστε
+ να φανή εκείνος που ομιλεί μαζί του, ότι δεν είναι διόλου καλύτερος
+ από μωρό παιδί. Τούτο λοιπόν το ίδιον πράγμα, υπάρχουν πολλοί οι
+ οποίοι το έχουν εννοήση, και από τους παλαιούς, ότι το να μιμήται
+ κανείς τους Λάκωνας συνίσταται πολύ περισσότερον εις το να φιλοσοφή
+ παρά εις το ν' αγαπά την γυμναστικήν, γνωρίζοντες ότι μόνον τελείως
+ πεπαιδευμένος είναι ικανός να λέγη τοιαύτα. Από τούτους τους σοφούς
+ ήτο και ο Θαλής ο Μιλήσιος, και ο Πιττακός, ο Μιτυληναίος, και ο
+ Βίας ο Πριηνεύς και ο ιδικός μας ο Σόλων και ο Κλεόβουλος ο Λίνδιος
+ και ο Μύσων ο Χηνεύς (10) και έβδομος μεταξύ τούτων ελέγετο ο
+ Λακεδαιμόνιος Χίλων. Όλοι αυτοί εζήλευσαν και ηγάπησαν και ήσαν
+ μαθηταί της παιδείας των Λακεδαιμονίων· και ημπορεί κανείς να
+ πληροφορηθή, ότι η σοφία των ήτο τοιαύτη από μερικά αξιομνημόνευτα
+ σύντομα λόγια, τα οποία καθείς απ' αυτούς έχει είπη, τα οποία
+ αυτοί, αφ' ου συνηθροίσθησαν όλα μαζί, τ' αφιέρωσαν εις τον
+ Απόλλωνα εις τον ναόν του που είναι εις τους Δελφούς ως προφαντά
+ της σοφίας των, αφ' ου τα έγραψαν, τα οποία όλοι διασαλπίζουν,
+ δηλαδή τα «γνώθι σαυτόν» (γνώρισε τον εαυτόν σου), και «μηδέν άγαν»
+ (εις τίποτε μη το παρακάνης). Διά ποίαν λριπόν αιτίαν εγώ λέγω
+ αυτά; Διά να ιδήτε ότι αυτός είναι ο παλαιός τρόπος της φιλοσοφίας,
+ κάποια δηλαδή λακωνική κοντολογία· και του Πιττακού λοιπόν,
+ ιδιαιτέρως περιεφέρετο και εγκωμιάζετο από τους σοφούς αυτό το
+ λόγιον, ότι «δύσκολον είναι να είναι κανείς ενάρετος». Ο Σιμωνίδης
+ λοιπόν, επειδή δεν ήθελε να τον περάση κανείς εις την σοφίαν,
+ ενόησεν ότι, αν ρίψη κάτω αυτό το λόγιον ωσάν φημισμένος αθλητής
+ και το νικήση, αυτός θα εφημίζετο τότε μεταξύ των τότε ανθρώπων. Ως
+ προς τούτο λοιπόν το λόγιον, και διά τούτον τον σκοπόν
+ επιβουλευόμενος αυτό, έκαμεν όλον το τραγούδι διά να καταστρέψη το
+ λόγιον, καθώς μου φαίνεται.
+
+ Ας εξετάσωμεν λοιπόν αυτό το ποίημα όλοι μαζί διά να ίδωμεν αν εγώ
+ λέγω την αλήθειαν. Διότι αμέσως η αρχή του ποιήματος θα εφαίνετο
+ ανόητος, αν, εν ώ ήθελε να είπη ότι είναι δύσκολον να γίνη άνθρωπος
+ ενάρετος, έπειτα έθετε μέσα εις την φράσιν την λέξιν &μεν&. Διότι
+ αυτή η λέξις φαίνεται ότι δεν είχε κανένα λόγον να τεθή εκεί μέσα,
+ εκτός μόνον αν νομίση κανείς ότι ο Σιμωνίδης ομιλεί ωσάν να
+ φιλονεική με την γνώμην του Πιττακού· διότι εν ώ ο Πιττακός λέγει
+ ότι είναι δύσκολον να είναι κανείς άνθρωπος ενάρετος, αυτός μη
+ παραδεχόμενος τούτο, είπεν ότι όχι· αλλά να γείνη μεν κανείς
+ άνθρωπος ενάρετος είναι δύσκολον, Πιττακέ, αληθινά, εκείνος που δεν
+ είναι αληθινά ενάρετος, ούτε εις τούτο επάνω· λέγει την αλήθειαν,
+ ωσάν τάχα να ήσαν μερικοί, άλλοι μεν αληθινά ενάρετοι, άλλοι δε
+ ενάρετοι &μεν&, όχι όμως αληθινά· διότι τούτο ήθελε βέβαια φανή
+ ανόητον και ανάρμοστον να το είπη ο Σιμωνίδης· αλλά πρέπει να
+ κάμωμεν την λέξιν αληθώς να πηδήση από την θέσιν της εις άλλην, και
+ έτσι να είπωμεν έπειτα την λέξιν του Πιττακού, ωσάν θα εθέταμεν τον
+ ίδιον τον Πιττακόν να λέγη και τον Σιμωνίδην ν' αποκρίνεται, να
+ λέγη δηλαδή ο Πιττακός, ω άνθρωποι, δύσκολον είναι να είναι κανείς
+ ενάρετος, ο δε Σιμωνίδης ν' αποκριθή, Πιττακέ, δεν λέγεις την
+ αλήθειαν, διότι όχι να είναι, αλλά να γείνη μεν κανείς άνθρωπος
+ ενάρετος, τετράγωνος και κατά τας χείρας και κατά τους πόδας και
+ κατά τον νουν, χωρίς σφάλμα κατασκευασμένος είναι δύσκολον αληθινά.
+ Έτσι φαίνεται ότι η λέξις «μεν» είχε λόγον να βαλθή εκεί μέσα και η
+ λέξις «αληθινά» σωστά εβάλθη εις το τέλος· και όλα εκείνα, τα οποία
+ λέγονται κατόπιν, βεβαιώνουν τούτο, ότι ελέχθη με αυτόν τον τρόπον.
+ Ημπορεί μεν ν' αποδείξη κανείς και διά καθέν από τα λεγόμενα εις το
+ ποίημα ότι τα περισσότερα ο ποιητής εύμορφα τα έκαμε, διότι είναι
+ παρά πολύ χαριτωμένα και αρμονικά· αλλά θα εχρειάζετο καιρός να
+ εξετάσωμεν το ποίημα κατ' αυτόν τον τρόπον· ας εξετάσωμεν γενικώς
+ το σχέδιον αυτού, διά να δείξωμεν ότι περισσότερον από κάθε άλλο
+ από την αρχήν έως το τέλος το ποίημα αποβλέπει εις το να εξελέγξη
+ το γνωμικόν του Πιττακού.
+
+ Διότι έπειτα από τούτο, αφ' ου ανέφερεν ολίγα, λέγει, ωσάν να
+ δικαιολογήση αυτό όπου είπεν, ότι δηλαδή να γείνη μεν κανείς
+ άνθρωπος ενάρετος είναι δύσκολον, είναι όμως δυνατόν να γείνη
+ ενάρετος διά κάμποσον τουλάχιστον καιρόν, αφ' ου δε γείνη, να
+ διαμένη εις αυτήν την κατάστασιν, και να είναι (διαρκώς) άνθρωπος
+ ενάρετος, καθώς συ λέγεις, Πιττακέ, είναι αδύνατον και ανώτερον της
+ δυνάμεως του ανθρώπου, αλλά μόνος ο θεός ημπορεί να έχη τούτο το
+ προνόμιον, «άνθρωπος δε δεν είναι δυνατόν να μη γείνη κακός, τον
+ οποίον ήθελε κατακρημνίση ακαταμάχητος συμφορά». Ποίον λοιπόν
+ κατακρημνίζει ακαταμάχητος συμφορά; Φανερόν είναι ότι δεν
+ κατακρημνίζει τον αμαθή, διότι ο αμαθής είναι πάντοτε κρημνισμένος·
+ καθώς λοιπόν δεν ημπορεί κανείς να ρίψη κάτω εκείνον ο οποίος είναι
+ πεσμένος, αλλ' εκείνον ο οποίος ίσταται όρθιος ημπορεί καμμίαν
+ φοράν να τον ρίψη κανείς κάτω, ώστε να τον κάμη κάτω ριγμένον,
+ εκείνον δε ο οποίος είναι κάτω ριγμένος δεν ημπορεί, έτσι και
+ εκείνον που εύκολα πολεμείται καμμίαν φοράν ημπορεί μία
+ ακαταμάχητος συμφορά να τον καταβάλη· εκείνον δε ο οποίος είναι
+ πάντοτε ακαταμάχητος δεν ημπορεί· και τον κυβερνήτην ενός πλοίου,
+ αν τον εύρη μεγάλη τρικυμία, ημπορεί να τον κάμη να μη ευρίσκη
+ τρόπον να την καταπολεμήση, και τον γεωργόν, αν τον εύρη μία
+ κακοκαιρία, ημπορεί να τον φέρη εις θέσιν να μη ηξεύρη τι να κάμη·
+ παρόμοια αίτια δύνανται να σαστίσουν και ένα ιατρόν. Διότι εις μεν
+ τον καλόν ημπορεί να συμβή να γείνη κακός, καθώς βεβαιώνει και ένας
+ άλλος ποιητής, ο οποίος είπεν ότι «ο αγαθός ανήρ άλλοτε μεν είναι
+ καλός, άλλοτε δε κακός»· εις δε τον κακόν δεν είναι δυνατόν να
+ συμβή να γείνη κακός, αλλ' αναγκαίως είναι πάντοτε τοιούτος, ώστε
+ εκείνον μεν ο οποίος είναι ικανός και σοφός και αγαθός, όταν ήθελε
+ τον κρημνίση ακαταμάχητος συμφορά, δεν είναι δυνατόν να μη γείνη
+ κακός· συ δε λέγεις, Πιττακέ, ότι είναι δύσκολον να είναι κανείς
+ ενάρετος, εν ώ το να γείνη κανείς ενάρετος είναι δύσκολον, είναι δε
+ δυνατόν, να είναι όμως (πάντοτε) είναι αδύνατον, «διότι κάθε
+ άνθρωπος είναι αγαθός, αν πράξη καλά, κακός δε αν πράξη κακά». Ποία
+ λοιπόν λέγεται καλή πράξις εις την φιλολογίαν, και ποία πράξις
+ κάμνει ένα άνθρωπον αγαθόν εις την φιλολογίαν; Είναι φανερόν ότι
+ τον κάμνει αγαθόν εις την φιλολογίαν η μάθησις αυτής· ποία δε καλή
+ πράξις κάμνει ένα άνθρωπον αγαθόν ιατρόν; Είναι φανερόν ότι τον
+ κάμνει τοιούτον η μάθησις της ιατρείας των αρρώστων, τους οποίους ο
+ κακός ιατρός κακά θεραπεύει· ποίος λοιπόν ημπορεί να γείνη κακός
+ ιατρός; Φανερόν είναι ότι εκείνος ο οποίος κατ' αρχάς μεν είναι
+ ιατρός, έπειτα δε γίνεται αγαθός ιατρός· διότι αυτός ημπορεί να
+ γείνη και κακός ιατρός· ημείς δε οι οποίοι είμεθα αμαθείς εις την
+ ιατρικήν, δεν είναι δυνατόν ποτε να εκτελέσωμεν κακώς το έργον του
+ ιατρού, ούτε του κτίστου, ούτε κανέν άλλο από τα τοιαύτα· εκείνος
+ δε ο οποίος χωρίς να είναι ιατρός, ήθελε κάμει κακώς το έργον του
+ ιατρού, είναι φανερόν ότι δεν είναι κακός ιατρός. Τοιουτοτρόπως και
+ ο μεν ενάρετος άνθρωπος καμμίαν φοράν ημπορεί να γείνη και κακός ή
+ ένεκα της ηλικίας ή ένεκα κόπου ή ένεκα ασθενείας ή κανενός άλλου
+ περιστατικού, διότι αυτή μόνη είναι πραγματική κακή πράξις, το να
+ στερηθή κανείς την γνώσιν του κάθε πράγματος· ο δε κακός άνθρωπος
+ δεν είναι δυνατόν ποτέ να γείνη κακός, διότι είναι πάντοτε κακός·
+ αλλά διά να γείνη έπειτα κακός, πρέπει προτύτερα να υπήρξε αγαθός,
+ ώστε και αυτό το μέρος του ποιήματος εις τούτο αποβλέπει, ότι δεν
+ είναι μεν δυνατόν να είναι κανείς άνθρωπος ενάρετος διαμένων
+ διαρκώς ενάρετος, είναι όμως δυνατόν να γείνη κανείς ενάρετος,
+ καθώς είναι δυνατόν βέβαια αυτός ο ίδιος να γείνη και κακός. Μένουν
+ δε τον περισσότερον καιρόν ενάρετοι και είναι οι καλύτεροι από
+ όλους εκείνοι τους οποίους αγαπώσιν οι θεοί.
+
+ Και όλα λοιπόν αυτά τα είπεν εναντίον του Πιττακού και τα
+ επακόλουθα του ποιήματος ακόμη περισσότερον φανερώνουσι τούτο.
+ Διότι λέγει· «ένεκα τούτου εγώ δεν θα κοπιάσω διά να ζητήσω εκείνο
+ το οποίον είναι κενή και ακατόρθωτος η ελπίς να εύρω, άνθρωπον
+ δηλαδή χωρίς σφάλμα ανάμεσα εις ημάς τους άλλους, οι οποίοι ζώμεν
+ από τον καρπόν της γονίμου γης· αν τον εύρω, έπειτα θα σας το
+ είπω»· αλλά και εις ολόκληρον το ποίημα καταφέρεται τόσον δυνατά
+ εναντίον της γνώμης του Πιττακού· «κάθε δε άνθρωπον, ο οποίος δεν
+ πράξη καμμίαν αισχράν πράξιν, με την καρδιά μου τον αγαπώ και τον
+ επαινώ· αλλά με την ανάγκην και οι θεοί οι ίδιοι δεν τα βάζουν»·
+ και αυτό ακόμη διά τον ίδιον σκοπόν το είπε. Διότι ο Σιμωνίδης δεν
+ ήτο τόσον αμαθής, ώστε να λέγη ότι επαινεί εκείνους οι οποίοι δεν
+ κάμνουν θεληματικώς κανέν κακόν, ωσάν να υπάρχουν και μερικοί οι
+ οποίοι να κάμνουν κακά θεληματικώς. Διότι εγώ φρονώ τούτο επάνω
+ κάτω, ότι κανείς από τους σοφούς άνδρας δεν παραδέχεται ότι υπάρχει
+ άνθρωπος ο οποίος θεληματικώς ν' αμαρτάνη και να πράττη θεληματικώς
+ πράξεις αισχράς και κακάς, αλλά γνωρίζων καλώς ότι όλοι, όσοι
+ κάμνουν τας αισχράς και κακάς πράξεις, τας κάμνουν χωρίς να θέλουν·
+ λοιπόν και ο Σιμωνίδης δεν λέγει ότι επαινεί εκείνους οι οποίοι δεν
+ κάμνουν κακά θεληματικώς, αλλ' αυτήν την λέξιν «θεληματικώς» την
+ λέγει διά τον εαυτόν του. Διότι εφρόνει ότι εις άνθρωπον καλόν και
+ αγαθόν πολλές φορές συμβαίνει ώστε να βιάζη ο ίδιος τον εαυτόν του
+ να επαινή και ν' αγαπά ένα άλλον· συμβαίνει λ. χ. πολλές φορές εις
+ ένα άνθρωπον να είναι βιασμένος ν' αγαπά στραβοκέφαλον μητέρα ή
+ πατέρα ή πατρίδα ή κανέν άλλο από τα τοιαύτα. Οι μεν κακοί άνθρωποι
+ λοιπόν, όταν συμβή εις αυτούς κανέν τοιούτον πράγμα, ωσάν
+ ευχαριστημένοι το βλέπουν και το δεικνύουν εις τους άλλους
+ παραπονούμενοι και κατηγορούν την κακίαν των γονέων των ή της
+ πατρίδος, διά να μη τους καταδικάζουν οι άνθρωποι διά την αμέλειάν
+ των προς αυτούς και να μη τους ονειδίζουν διότι τους αμελούν, και
+ φροντίζουν, ώστε ακόμη περισσότερον να τους κατακρίνουν (τους
+ γονείς και την πατρίδα των) και να προσθέτουν εναντίον των εις την
+ αναγκαστικήν αντιπάθειαν και θεληματικά μίση· οι δε αγαθοί
+ άνθρωποι, εφρόνει ότι είναι υποχρεωμένοι να σκεπάζουν τα σφάλματά
+ των και να τους επαινούν, και αν κάποτε θυμώσουν, επειδή
+ εβλάφθησαν, εναντίον των γονέων ή της πατρίδος των, ότι οι ίδιοι
+ παρηγορούν τον εαυτόν των και συμφιλιώνονται και υποχρεώνουν προς
+ τούτοις τον εαυτόν τους ν' αγαπά και να επαινή τους ιδικούς των.
+ Νομίζω δε ότι πολλές φορές και ο Σιμωνίδης εθεώρησε πρέπον να
+ επαινέση και να εγκωμιάση και αυτός ο ίδιος ή μονάρχην ή κανένα
+ άλλον από τους τοιούτους, όχι διότι το ήθελε, αλλά διότι ήτον
+ ηναγκασμένος.(11) Αυτά λοιπόν λέγει και εις τον Πιττακόν ότι «εγώ,
+ Πιττακέ, δεν σε κατακρίνω δι' αυτά, διότι είμαι φιλοκατήγορος,
+ επειδή εις εμέ βέβαια αρκεί ένας άνθρωπος, να μη είναι κακός μήτε
+ πολύ ανωφελής, να είναι υγιής (κατά τον νουν) και να ηξεύρη την
+ ωφέλιμον εις τας πόλεις δικαιοσύνην. Δεν είμαι φιλοκατήγορος· διότι
+ το γένος των κουτών είναι απειράριθμον, ώστε αν ηυχαριστήτο κανείς
+ να τους κατακρίνη κατηγορών αυτούς θα εκουράζετο. Όλαι αι πράξεις
+ είναι καλαί, εις τας οποίας δε είναι ανακατωμέναι και αισχραί». Δεν
+ λέγει τούτο, ωσάν να έλεγεν ότι «όλα εκείνα είναι άσπρα, εις τα
+ οποία δεν είναι ανακατωμένα και μαύρα»· διότι θα ήτο υπό πολλάς
+ επόψεις γελοίον αλλά διότι αυτός παραδέχεται και τον μέσον όρον,
+ τον μεταξύ δηλαδή του κακού και του καλού, ώστε να μη κατακρίνη·
+ και «δεν ζητώ, είπε, άνθρωπον εντελώς χωρίς σφάλμα, μεταξύ ημών·
+ όσοι τρεφόμεθα από τον καρπόν της ευφόρου γης· και αν τον εύρω,
+ έπειτα θα σας το είπω· ώστε ένεκα τούτου βεβαίως δεν θα επαινέσω
+ κανένα, αλλ' είναι εις εμέ αρκετόν αν κανείς είναι μέτριος και δεν
+ κάμνη κανέν κακόν· τους τοιούτους εγώ όλους αγαπώ και επαινώ»· και
+ εδώ μεταχειρίζεται την διάλεκτον των Μυτιληναίων, επειδή λέγει προς
+ τον Πιττακόν τας λέξεις· «όλους επαινώ και αγαπώ θεληματικώς (εδώ
+ πρέπει εις την λέξιν θεληματικώς να σταματήση εκείνος που
+ αναγινώσκει) όσους δεν κάμουν καμμίαν αισχράν πράξιν, υπάρχουν όμως
+ μερικοί, τους οποίους επαινώ και αγαπώ χωρίς να Θέλω. Σε λοιπόν,
+ και αν μέτρια έλεγες καλά και αληθινά πράγματα, Πιττακέ, δεν ήθελά
+ ποτε σέ κατακρίνη. Τώρα όμως, επειδή, εν ώ ψεύδεσαι δυνατά εις τα
+ σπουδαιότερα πράγματα, νομίζεις ότι λέγεις την αλήθειαν, δι' αυτό
+ εγώ σε κατακρίνω».
+
+ — Αυτά μου φαίνεται, Πρόδικε και Πρωταγόρα, είπον εγώ, είχε προ
+ οφθαλμών ο Σιμωνίδης και έκαμεν αυτό το ποίημα.
+
+ Και ο Ιππίας είπε·
+
+Ιππίας
+ Μου φαίνεται, Σωκράτη, ότι και συ καλήν ανάπτυξιν έκαμες δι' αυτό
+ το ποίημα· έχω όμως και εγώ να είπω σπουδαία πράγματα δι' αυτό, τα
+ οποία, αν επιθυμήτε, θα σας τ' ανακοινώσω.
+
+ — Και ο Αλκιβάδης·
+
+Αλκιβιάδης
+ Ναι, είπε, Ιππία, αλλά μίαν άλλην φοράν. Τώρα είναι δίκαιον να
+ γείνουν εκείνα τα οποία εσυμφώνησαν μεταξύ των ο Πρωταγόρας και ο
+ Σωκράτης· ο μεν Πρωταγόρας δηλαδή, αν ακόμη έχη την ευχαρίστησιν να
+ ερωτά, ν' αποκρίνεται δε ο Σωκράτης, αν δε έχη πάλιν ο Πρωταγόρας
+ την ευχαρίστησιν ο Σωκράτης ν' αποκρίνεται, τότε να ερωτά ο άλλος.
+
+Σωκράτης
+ Και εγώ είπα· παραχωρώ μεν το δικαίωμα εις τον Πρωταγόραν να εκλέξη
+ όποιο από τα δύο τον ευχαριστεί καλύτερα· αν δε επιθυμή την μεν
+ ομιλίαν περί ποιημάτων και ποιητικών διηγήσεων ας την αφήσωμεν κατά
+ μέρος, διά δε τα ζητήματα, διά τα οποία εγώ κατ' αρχάς σε ηρώτησα,
+ Πρωταγόρα, εξετάζων αυτά μαζί σου θα έφθανα μ' ευχαρίστησιν εις
+ κάποιον συμπέρασμα. Διότι φρονώ ότι το να συνομιλή κανείς διά την
+ ποίησιν είναι παρά πολύ όμοιον με τα συμπόσια τα οποία κάμνουν οι
+ αμαθείς και πρόστυχοι άνθρωποι. Διότι και αυτοί, επειδή δεν
+ ημπορούν, την ώραν του φαγοποτιού ν' ανταλλάξουν αυτοπροσώπως
+ ομιλίας μεταξύ των, μήτε με την ιδικήν των φωνήν και τας ιδικάς των
+ λέξεις, εξ αιτίας της αμαθείας των αποδίδουν τιμήν εις τας γυναίκας
+ που παίζουν την φλογέρα, και έτσι ενοικιάζουν ακριβά ξένην φωνήν,
+ την φωνήν δηλαδή της φλογέρας, και μ' εκείνην την φωνήν κατορθώνουν
+ να κάμουν συναναστροφήν μεταξύ των· όπου όμως υπάρχουν ενάρετοι και
+ πεπαιδευμένοι σύντροφοι εις το φαγοπότι, δεν είναι δυνατόν να ίδης
+ εκεί γυναίκας να παίζουν φλογέρας ή να χορεύουν ή να ψάλλουν, αλλ'
+ αυτοί οι ίδιοι είναι ικανοί να συνδιαλεχθούν αναμεταξύ των χωρίς
+ τας φλυαρίας και τα παιγνίδια με την ιδικήν των φωνήν, ομιλούντες
+ και ακροαζόμενοι καθένας με την σειράν του με τάξιν, ακόμη και παρά
+ πολύ κρασί αν πίουν. Έτσι και αι τοιούτου είδους συνομιλίαι, όταν
+ τύχη να γίνωνται από ανθρώπους, όπως οι περισσότεροι από ημάς
+ λέγουν ότι είναι, δεν έχουν χρείαν ξένης φωνής, ούτε ανάγκην από
+ ποιητάς, τους οποίους ούτε να ερωτήση κανείς είναι δυνατόν δι'
+ εκείνα τα οποία λέγουν, και οι περισσότεροι αναφέροντες αυτούς εις
+ τας ομιλίας των, άλλοι μεν λέγουν ότι ο ποιητής εννοεί αυτά, άλλοι
+ δε ότι εννοεί άλλα, συνομιλούντες διά πράγμα το οποίον δεν έχουν
+ την δύναμιν να εξακριβώσουν· δι' αυτήν την αιτίαν (οι ενάρετοι και
+ πεπαιδευμένοι) αφίνουν κατά μέρος αυτού του είδους τας
+ συναναστροφάς, οι ίδιοι δε αυτοπροσώπως συνδιαλέγονται μεταξύ των
+ λαμβάνοντες και δίδοντες ο ένας εις τον άλλον με τας ομιλίας των
+ απόδειξιν της αξίας των. Τούτου του είδους τους ανθρώπους μου
+ φαίνεται ότι πρέπει εγώ και συ κατά προτίμησιν να μιμώμεθα,
+ αφίνοντες δε κάτω τους ποιητάς, ημείς οι ίδιοι αυτοπροσώπως να
+ συνομιλήσωμεν αναμεταξύ μας, λαμβάνοντες απόδειξιν της αληθείας και
+ της αξίας του εαυτού μας. Και αν μεν ακόμη επιθυμής συ να ερωτάς,
+ είμαι πρόθυμος να σου αποκρίνωμαι, αν δε πάλιν επιθυμής, λάβε συ
+ την καλωσύνην να μου αποκρίνεσαι, διά να φέρωμεν εις έν συμπέρασμα
+ εκείνα τα ζητήματα, τα οποία εις τούτο το αναμεταξύ επαύσαμεν να
+ εξετάζωμεν.
+
+ — Εν ώ λοιπόν εγώ έλεγον ταύτα και άλλα παρόμοια, ο Πρωταγόρας δεν
+ εξηγείτο καθαρά τι από τα δύο θα κάμη.
+
+ Είπε λοιπόν ο Αλκιβιάδης αφ' ου εκύτταξε τον Κάλλίαν·
+
+Αλκιβιάδης
+ Καλλία, σου φαίνεται, είπεν, ότι καλά κάμνει και τώρα ο Πρωταγόρας,
+ ο οποίος δεν εξηγείται καθαρά αν θα δώση λόγον ή δεν θα δώση; Διότι
+ εγώ νομίζω ότι δεν κάμει καλά· ή ας συνδιαλεχθή ή ας είπη ότι δεν
+ θέλει να συνδιαλεχθή διά να καταλάβωμεν τον σκοπόν του· ο δε
+ Σωκράτης να συνδιαλεχθή τότε με κανένα άλλον, ή οποίος άλλος θέλει
+ με άλλον.
+
+ — Και ο Πρωταγόρας, επειδή εντράπη, καθώς τουλάχιστον μ' εφάνη,
+ που ήκουε και τον Αλκιβιάδην να λέγη αυτά και τον Καλλίαν και
+ σχεδόν όλους τους παρευρεθέντας να τον παρακαλούν, μετά δυσκολίας
+ απεφάσισε να προβή εις την συνδιάλεξιν και παρεκάλεσε τον Σωκράτην
+ να τον ερωτά διά ν' αποκρίνεται.
+
+Σωκράτης
+ Είπα λοιπόν εγώ· Πρωταγόρα, μη φαντάζεσαι ότι επιθυμώ να
+ συνδιαλεχθώ μαζί σου με άλλον σκοπόν παρά διά να εξετάσωμεν εκείνα
+ εις τα οποία από φοράν εις φοράν εγώ ο ίδιος έχω αμφιβολίαν. Διότι
+ φρονώ ότι πολύ σωστά λέγει ο Όμηρος τα εξής· «όταν δύο πηγαίνουν
+ μαζί, ο ένας βλέπει εκείνο το οποίον δεν βλέπει ο άλλος». Όταν
+ βεβαίως είμεθα μαζί πολλοί άνθρωποι, έχομεν μεγαλυτέραν ευκολίαν
+ εις κάθε πράγμα το οποίον πρόκειται να κάμωμεν και να είπωμεν και
+ να σκεφθώμεν· ένας άνθρωπος, και αν σκεφθή κάτι, αμέσως τρέχει εδώ
+ και εκεί και ζητεί κανένα άλλον διά να του το φανερώση και με τον
+ οποίον να βεβαιωθή ότι είναι σωστόν, έως ου να εύρη κανένα. Έτσι
+ και εγώ δι' αυτήν την αιτίαν συνδιαλέγομαι με σε καλύτερα παρά με
+ άλλον, επειδή νομίζω ότι συ έχεις εξετάση κάλλιστα και τα άλλα
+ ζητήματα, τα οποία χρέος έχει ο πεπαιδευμένος να εξετάζη, και το
+ ζήτημα περί αρετής. Εις ποίον δε άλλον ημπορεί κανείς ν' απευθυνθή
+ καλύτερα παρά εις σε; Ο οποίος βεβαίως νομίζεις ότι είσαι ενάρετος
+ άνθρωπος και όχι ωσάν μερικοί άλλοι, οι οποίοι αυτοί μεν οι ίδιοι
+ είναι μορφωμένοι, άλλους όμως να καταστήσουν μορφωμένους δεν
+ ημπορούν. Συ δε και ο ίδιος είσαι ενάρετος και άλλους είσαι ικανός
+ να κάμης εναρέτους, και έχεις τόσην πεποίθησιν εις τον εαυτόν σου,
+ ώστε και εν ώ άλλοι κρύπτουν αυτήν την τέχνην, συ βέβαια δημοσίως
+ την εκήρυξες εις όλους τους Έλληνας ονομασθείς σοφιστής, και
+ απέδειξες τον εαυτόν σου διδάσκαλον παιδείας και αρετής, απαιτήσας
+ πρώτος να λαμβάνης διά τούτο μισθόν. Πώς λοιπόν δεν πρέπει να σε
+ προσκαλή κανείς διά την εξέτασιν τούτων των ζητημάτων και να σ'
+ ερωτά και να σου κάμνη γνωστάς τας αμφιβολίας του; Δεν είναι
+ δυνατόν να μη το κάμνη κανείς αυτό. Και τώρα λοιπόν εγώ εκείνα, τα
+ οποία εις την αρχήν ηρώτησα δι' αυτά τα ζητήματα, επιθυμώ πάλιν από
+ την αρχήν άλλα μεν να μου τα ξαναενθυμήσης, άλλα δε να τα
+ εξετάσωμεν μαζί. Το ζήτημα δε ήτο, καθώς εγώ νομίζω, το εξής· η
+ σοφία και η εγκράτεια και η ανδρεία και η δικαιοσύνη και η αγιότης,
+ τι από τα δύο, εν ώ αυτά είναι πέντε ονόματα, είναι, και τα πέντε
+ ενός και του αυτού πράγματος, ή εις καθέν από αυτά τα ονόματα
+ αντιστοιχεί μία ιδιαιτέρα ουσία και έν πράγμα το οποίον έχει
+ χωριστά τας ιδιότητάς του, και καθέν από αυτά τα πράγματα δεν είναι
+ όμοιον με το άλλο; Συ λοιπόν έλεγες ότι αυτά δεν είναι ονόματα
+ πολλά διά το ίδιον πράγμα, αλλ' ότι καθέν χωριστά από τα ονόματα
+ αυτά αναφέρεται εις ιδιαίτερον πράγμα, ότι δε όλα αυτά τα πράγματα
+ είναι μέρη της αρετής, τα οποία δεν είναι όμοια μεταξύ των και με
+ το όλον, του οποίου είναι μέρη, καθώς είναι τα μέρη του χρυσού,
+ αλλά είναι ανόμοια και με το όλον, του οποίου είναι μέρη και
+ αναμεταξύ των, καθώς είναι τα μέρη του προσώπου, και έχουν καθέν
+ χωριστά ιδιαιτέρας ιδιότητας. Αν μεν εξακολουθής να έχης ακόμη δι'
+ αυτά την αυτήν γνώμην καθώς τότε, ειπέ το· αν δ' εσχημάτισες άλλην
+ γνώμην, εξήγησε αυτήν, διότι εγώ δεν σε θεωρώ διόλου υπεύθυνον, εάν
+ τώρα εξηγηθής άλλως πως· διότι δεν θα εθεώρουν παράξενον αν τότε
+ έλεγες αυτά διά να με δοκιμάσης.
+
+Πρωταγόρας
+ Αλλ' εγώ, είπε, σου λέγω, Σωκράτη, ότι όλα αυτά είναι μέρη της
+ αρετής, και τα μεν τέσσαρα από αυτά είναι αρκετά όμοια μεταξύ των,
+ η δε ανδρεία είναι παρά πολύ διαφορετική από όλα αυτά· από το εξής
+ δε θα καταλάβης ότι εγώ λέγω την αλήθειαν· διότι θα εύρης πολλούς
+ από τους ανθρώπους, οι οποίοι είναι μεν αδικώτατοι και ανιερώτατοι
+ και ακολαστότατοι και αμαθέστατοι, είναι δε εξόχως ανδρείοι.
+
+Σωκράτης
+ Σταμάτισε εδώ, είπον, εγώ· διότι αξίζει τον κόπον να εξετάσωμεν
+ αυτό το οποίον λέγεις. Τι από τα δύο, λέγεις ότι οι ανδρείοι είναι
+ και θαρραλέοι ή λέγεις τίποτε άλλο;
+
+Πρωταγόρας
+ Όχι μόνον αυτό, είπε, αλλά και ότι ορμούν κατ' επάνω εις εκείνα τα
+ πράγματα, εναντίον των οποίων φοβούνται οι άλλοι να υπάγουν.
+
+Σωκράτης
+ Ας ίδωμεν· λέγεις ότι η αρετή είναι κανέν ωραίον πράγμα και επειδή
+ αυτό είναι ωραίον πράγμα, συ προσφέρεις τον εαυτόν σου διδάσκαλον
+ αυτής;
+
+Πρωταγόρας
+ Λέγω βέβαια ότι είναι ωραιότατον, αν βέβαια δεν είμαι τρελλός.
+
+Σωκράτης
+ Τι από τα δύο λοιπόν, είπον εγώ· λέγεις ότι μέρος μεν από αυτό το
+ πράγμα (δηλ. την αρετήν) είναι άσχημον, μέρος δε ότι είναι ωραίον,
+ ή ότι ολόκληρον είναι ωραίον;
+
+Πρωταγόρας
+ Λέγω ότι ολόκληρον είναι ωραίον, όπου δεν γίνεται και περισσότερον.
+
+Σωκράτης
+ Ηξεύρεις λοιπόν ποίοι βουτούν εις τα πηγάδια με θάρρος;
+
+Πρωταγόρας
+ Μάλιστα· ηξεύρω ότι βουτούν οι βουτηκταί.
+
+Σωκράτης
+ Διά ποίαν από τας δύο αιτίας· διότι ηξεύρουν να βουτούν, ή διά
+ κανένα άλλον λόγον;
+
+Πρωταγόρας
+ Διότι ηξεύρουν να βουτούν.
+
+Σωκράτης
+ Ποίοι δε έχουν το θάρρος να πολεμούν επάνω από άλογα: Ποίοι από
+ τους δύο; Όσοι ηξεύρουν να διευθύνουν άλογα ή όσοι δεν ηξεύρουν;
+
+Πρωταγόρας
+ Εκείνοι οι οποίοι ηξεύρουν.
+
+Σωκράτης
+ Ποίοι δε έχουν το θάρρος να πολεμούν κρατούντες πέλτας; Εκείνοι που
+ ηξεύρουν να τας μεταχειρίζωνται ή εκείνοι που δεν ηξεύρουν;
+
+Πρωταγόρας
+ Εκείνοι οι οποίοι ηξεύρουν. Και εις όλα βέβαια τα άλλα, αν ζητής
+ τούτο, είπε, εκείνοι οι οποίοι ηξεύρουν έχουν περισσότερον θάρρος
+ από εκείνους οι οποίοι δεν ηξεύρουν, και αυτοί οι ίδιοι έχουν
+ περισσότερον θάρρος αφ' ου μάθουν παρά προτού μάθουν.
+
+Σωκράτης
+ Έχεις παρατηρήση έως τώρα κανένα, είπον, ο οποίος, ενώ δεν ηξεύρει
+ αυτά τα πράγματα, να δεικνύη όμως εις κανέν από αυτά θάρρος;
+
+Πρωταγόρας
+ Μάλιστα, είπεν αυτός· και να δεικνύη βέβαια και πολύ θάρρος.
+
+Σωκράτης
+ Αυτοί λοιπόν οι γεμάτοι από θάρρος είναι και ανδρείοι;
+
+Πρωταγόρας
+ Αλλά θα ήτο τότε, είπεν, άσχημον πράγμα η ανδρεία· επειδή αυτοί
+ βέβαια είναι τρελλοί.
+
+Σωκράτης
+ Πώς λοιπόν, είπον εγώ, λέγεις ότι ανδρείοι είναι οι θαρραλέοι;
+
+Πρωταγόρας
+ Ναι, είπε· και τώρα βέβαια το ίδιον λέγω.
+
+Σωκράτης
+ Αυτοί λοιπόν, είπον εγώ, που έχουν αυτό το είδος του θάρρους δεν
+ σου φαίνονται ανδρείοι αλλά τρελλοί; Απ' εναντίας πάλιν αυτοί οι
+ σοφώτατοι ότι είναι και θαρραλεώτατοι, επειδή δε είναι τοιούτοι,
+ είναι και ανδρειότατοι; Και κατά τον συλλογισμόν σου τούτον η σοφία
+ είναι και ανδρεία.
+
+Πρωταγόρας
+ Δεν ενθυμείσαι είπε, καλά, Σωκράτη, εκείνα τα οποία έλεγα και
+ απεκρινόμην εις σε. Εγώ, όταν με ηρώτησες αν οι ανδρείοι είναι
+ θαρραλέοι, το εβεβαίωσα· αν δε και οι θαρραλέοι είναι ανδρείοι, δεν
+ με ηρώτησες· διότι αν τότε με ηρώτας, θα σου έλεγον ότι δεν είναι
+ όλοι οι θαρραλέοι ανδρείοι· ότι δε οι ανδρείοι είναι θαρραλέοι, το
+ οποίον εγώ εβεβαίωσα, πουθενά δεν απέδειξες ότι δεν είναι σωστόν!
+ Έπειτα γνωμοδοτείς ότι εκείνοι οι οποίοι ηξεύρουν, έχουν
+ περισσότερον θάρρος παρά τότε που δεν ηξεύρουν και από άλλους
+ ανθρώπους που δεν ηξεύρουν· και κατά τούτο φρονείς ότι η ανδρεία
+ και η σοφία είνε το ίδιον· αν δε με αυτόν τον τρόπον συλλογίζεσαι,
+ θα παραδεχθής ότι η δύναμις είναι σοφία. Διότι κατά πρώτον, αν ούτω
+ πως εξετάζων με ηρώτας, αν οι άρρωστοι είναι δυνατοί, θα έλεγα ναι,
+ αν με ηρώτας έπειτα, αν όσοι ηξεύρουν να παλαίουν είναι δυνατώτεροι
+ από εκείνους που δεν ηξεύρουν να παλαίουν και αυτοί οι ίδιοι είναι
+ δυνατώτεροι αφ' ου μάθουν, παρά προτού μάθουν, θα έλεγα πάλιν ναι·
+ αφ' ου δε εγώ εβεβαίωνα αυτά, θα ηδύνασο, μεταχειριζόμενος αυτά τα
+ είδη ως αποδείξεις να λέγης ότι σύμφωνα με την βεβαίωσίν μου η
+ σοφία είναι ευρωστία. Εγώ όμως πουθενά ούτε εις αυτήν την
+ περίστασιν βεβαιώνω ότι οι δυνατοί είναι εύρωστοι· βεβαιώνω όμως
+ ότι οι εύρωστοι είναι δυνατοί· διότι δεν βεβαιώνω ότι η δύναμις και
+ η ευρωστία είναι το ίδιον πράγμα, αλλ' ότι το μεν πρώτον, δηλαδή η
+ δύναμις, προέρχεται και από μάθησιν και από τρέλλαν και από θυμόν,
+ το δε άλλο, δηλαδή η ευρωστία, προέρχεται από την φύσιν και από την
+ καλήν τροφήν των σωμάτων. Έτσι δε και εις το άλλο ζήτημα λέγω ότι
+ θάρρος και ανδρεία δεν είναι το ίδιον πράγμα. Διότι συμβαίνει οι
+ μεν ανδρείοι να είναι θαρραλέοι, οι θαρραλέοι όμως να μη είναι όλοι
+ ανδρείοι· διότι το μεν θάρρος γεννάται εις τους ανθρώπους και από
+ την τέχνην και από τον θυμόν και από την τρέλλαν, καθώς και η
+ δύναμις, η δε ανδρεία γεννάται από την φύσιν και από την καλήν
+ τροφήν των ψυχών.
+
+Σωκράτης
+ Αλλά παραδέχεσαι, είπα, Πρωταγόρα, ότι μερικοί άνθρωποι ζουν καλά,
+ μερικοί δε πάλιν κακά;
+
+Πρωταγόρας
+ Παραδέχομαι, είπε.
+
+Σωκράτης
+ Και παραδέχεσαι λοιπόν ότι ένας άνθρωπος ημπορεί να ζη καλά, αν
+ περνά την ζωήν του μέσα εις στενοχωρίας και πικρίας;
+
+Πρωταγόρας
+ Όχι, είπε.
+
+Σωκράτης
+ Τι δε λέγεις, αν αποθάνη, αφ' ου περάση την ζωήν ευχάριστα, δεν σου
+ φαίνεται ότι κατ' αυτόν, τον τρόπον έχει ζήση καλά;
+
+Πρωταγόρας
+ Έτσι τουλάχιστον νομίζω, είπε.
+
+Σωκράτης
+ Το μεν να ζη κανείς ευχάριστα είναι λοιπόν καλόν πράγμα· το δε να
+ ζη δυσάρεστα κακόν;
+
+Πρωταγόρας
+ Ναι, είπεν· αν βεβαίως ζη ευχαριστημένος εις τα καλά,
+
+Σωκράτης
+ Τι λοιπόν, Πρωταγόρα; Μήπως και συ, καθώς και ο κοινός λαός, μερικά
+ ευχάριστα πράγματα τα ονομάζεις κακά, και μερικά δυσάρεστα τα
+ ονομάζεις καλά; Διότι εγώ ερωτώ, άρά γε διά τούτο δεν είναι αυτά
+ καλά, διότι είναι ευχάριστα, αν δεν προκύψη από αυτά κανέν κακόν;
+ Και πάλιν τα δυσάρεστα επίσης δεν είναι κακά, διότι είναι
+ δυσάρεστα;
+
+Πρωταγόρας
+ Δεν ηξεύρω, Σωκράτη, είπε, αν πρέπη ν' αποκριθώ, έτσι απλά, όπως συ
+ ερωτάς, ότι όλα τα ευχάριστα είναι καλά, και όλα τα δυσάρεστα κακά·
+ αλλά μου φαίνεται ότι είναι ασφαλέστερον εις εμέ ν' αποκριθώ, όχι
+ μόνον σχετικώς προς την τωρινήν μου απόκρισιν, αλλά και σχετικώς
+ προς όλην την άλλην ιδικήν μου ζωήν, ότι υπάρχουν μεν μερικά από τα
+ ευχάριστα, τα οποία δεν είναι καλά, υπάρχουν δε πάλιν μερικά από τα
+ δυσάρεστα, τα οποία δεν είναι κακά· υπάρχουν δε μερικά, τα οποία
+ είναι, και τρίτον υπάρχουν μερικά, τα οποία δεν είναι ούτε το έν
+ ούτε το άλλο, δηλαδή ούτε κακά ούτε καλά.
+
+Σωκράτης
+ Δεν ονομάζεις δε ευχάριστα, είπον εγώ, εκείνα τα οποία μετέχουν
+ ευχαριστήσεως ή προξενούν ευχαρίστησιν;
+
+Πρωταγόρας
+ Βεβαιότατα, είπε.
+
+Σωκράτης
+ Τούτο λοιπόν ερωτώ, εάν δεν είναι καλά, διότι είναι ευχάριστα, η
+ ιδία δηλαδή η ευχαρίστησις δεν είναι καλόν;
+
+Πρωταγόρας
+ Καθώς και συ λέγεις κάθε φοράν, είπε, Σωκράτη, ας το εξετάσωμεν,
+ και αν μεν η ιδέα αυτή φανή ότι είναι σύμφωνος με την λογικήν και
+ αποδειχθή ότι το ευχάριστον και το καλόν είναι το ίδιον πράγμα,
+ τότε ας την παραδεχθώμεν αν δε όχι, τότε πλέον να συζητήσωμεν.
+
+Σωκράτης
+ Τι λοιπόν από τα δύο, είπον εγώ, συ θέλεις να διευθύνης την
+ συζήτησιν, ή να την διευθύνω εγώ;
+
+Πρωταγόρας
+ Δίκαιον είναι, είπε, να διευθύνης συ· διότι συ έκαμες και την αρχήν
+ της ομιλίας.
+
+Σωκράτης
+ Άρά γε λοιπόν, είπον εγώ, ημπορεί τούτο να γείνη φανερόν εις ημάς
+ διά του εξής τρόπου; Καθώς ένας άνθρωπος ο οποίος θέλει να
+ σχηματίση ιδέαν διά την υγείαν ενός άλλου ή διά καμμίαν άλλην από
+ τας σωματικάς εργασίας από την μορφήν του, αφ' ου ίδη το πρόσωπον
+ και τας χείρας, δεν αρκείται, αλλά του λέγει· έλα λοιπόν ξεσκέπασε
+ και δείξε μου και τα στήθη και τα οπίσθιά σου διά να σε παρατηρήσω
+ καλύτερα, και εγώ έν τοιούτον πράγμα επιθυμώ διά την εξέτασιν του
+ ζητήματός μας· αφ' ου παρετήρησα ότι έχεις τοιαύτην ιδέαν διά το
+ καλόν και το ευχάριστον, οποίαν συ λέγεις, έχω χρείαν να σου είπω
+ κι' έν τοιούτον πράγμα· έλα λοιπόν, Πρωταγόρα, ξεσκέπασε μου και
+ τούτο το μέρος του νου σου, ποίαν δηλαδή ιδέαν έχεις διά την
+ επιστήμην (δηλ. διά την γνώσιν); Τι από τα δύο, έχεις την ιδίαν
+ ιδέαν, την οποίαν έχει και ο κοινός λαός, ή έχεις άλλην ιδέαν; Ο δε
+ κοινός λαός έχει μίαν τοιαύτην ιδέαν διά την γνώσιν, ότι δεν είναι
+ πράγμα δυνατόν ούτε ικανόν να οδηγή ούτε άξιον να κυβερνά· ούτε
+ σκέπτονται δι' αυτήν ότι είναι έν τοιούτον πράγμα, αλλά πολλές
+ φορές, εν ώ υπάρχει εις τον άνθρωπον γνώσις, νομίζουν ότι δεν
+ κυβερνά αυτόν η γνώσις, αλλ' άλλοτε μεν ο θυμός, άλλοτε δε η
+ ευχαρίστησις, άλλοτε δε η λύπη, άλλοτε δε ο έρως, και πολλές φορές
+ ο φόβος, και σκέπτονται εν γένει διά την επιστήμην, ωσάν διά κανέν
+ ανδράποδον, το οποίον σύρεται εδώ και εκεί από όλους τους άλλους.
+ Άρά γε λοιπόν, έχεις και συ παρομοίαν ιδέαν δι' αυτήν, ή φρονείς
+ ότι η Επιστήμη είναι ωραίον πράγμα και ικανόν να κυβερνά τον
+ άνθρωπον, και ότι αν κανείς γνωρίζη τα καλά και τα κακά, δεν είναι
+ δυνατόν να κυριευθή από κανέν πράγμα, ώστε να κάμνη άλλα παρά
+ εκείνα τα οποία υπαγορεύει η γνώσις, αλλά ότι η φρόνησις είναι
+ ικανή μόνη να σώση τον άνθρωπον;
+
+Πρωταγόρας
+ Και φρονώ, είπεν, έτσι καθώς συ λέγεις, Σωκράτη, και συγχρόνως
+ είναι και εις εμέ εντροπή περισσοτέρα παρά εις κάθε άλλον άνθρωπον
+ να μη ομολογήσω ότι η σοφία και η γνώσις είναι το ανώτερον από όλα
+ τα ανθρώπινα πράγματα.
+
+Σωκράτης
+ Καλά, βεβαίως, και αληθινά λέγεις, είπον, εγώ. Ηξεύρεις όμως ότι ο
+ κοινός λαός δεν πιστεύει εμέ και σε, αλλά λέγουν ότι γνωρίζουν
+ πολλούς οι οποίοι, εν ώ ημπορούν, δεν κάμνουν τας καλυτέρας
+ πράξεις, αλλά κάμνουν άλλας πράξεις· και όσους λοιπόν εγώ ηρώτησα
+ να μου ειπούν ποία τάχα είναι η αιτία τούτου του πράγματος, λέγουν
+ ότι εκείνοι, οι οποίοι κάμνουν αυτάς τας πράξεις, τας κάμνουν διότι
+ νικώνται από την ευχαρίστησιν ή από την λύπην, ή διότι κυριεύονται
+ από κανέν από αυτά τα πάθη, τα οποία τώρα προ ολίγου εγώ έλεγα.
+
+Πρωταγόρας
+ Οι άνθρωποι, είπε, Σωκράτη, νομίζω ότι και άλλα πολλά πράγματα δεν
+ τα λέγουν σωστά.
+
+Σωκράτης
+ Έλα λοιπόν, ανάλαβε μαζί μου να καταπείσης τους ανθρώπους και να
+ τους διδάξης εις τι συνίσταται αυτό το πάθημά των, καθώς λέγουν, να
+ νικώνται από τας ευχαριστήσεις και εξ αιτίας αυτών να μη κάμνουν
+ τας καλυτέρας πράξεις αν και τας γνωρίζουν. Διότι ίσως, εν ώ ημείς
+ θα λέγωμεν, ω άνθρωποι, δεν λέγετε σωστά αλλά ψεύδεσθε, θα μας
+ ηρώτων· Πρωταγόρα και Σωκράτη, αν δεν υπάρχη αυτό το πάθημα, να
+ νικάται ο άνθρωπος από την ευχαρίστησιν, αλλά τι λοιπόν υπάρχει,
+ και σεις τι λέγετε να είναι αυτό το πράγμα; Ειπέτε μας και οι δύο
+ σας.
+
+Πρωταγόρας
+ Αλλά τι νομίζεις, Σωκράτη, πρέπει ημείς να λαμβάνωμεν υπ' όψιν την
+ γνώμην των κοινών ανθρώπων, οι οποίοι λέγουν ό,τι τύχη;
+
+Σωκράτης
+ Μου φαίνεται, είπον εγώ, ότι τούτο κάτι μας χρειάζεται διά να
+ εύρωμεν ποίαν σχέσιν έχει η ανδρεία με τ' άλλα μέρη της αρετής. Αν
+ λοιπόν έχης την ιδέαν να μείνης σταθερός εις εκείνα τα οποία προ
+ ολίγου απεφασίσαμεν, εγώ δηλαδή να διευθύνω την συζήτησιν όπως
+ νομίζω ότι ημπορεί καλύτερα να γείνη το πράγμα φανερόν, ακολούθει
+ με· αν δε δεν θέλης, σε αφήνω ήσυχον, εάν τούτο σ' ευχαριστή.
+
+Πρωταγόρας
+ Απεναντίας, είπε, σωστά λέγεις και εξακολούθησε καθώς ήρχισες.
+
+Σωκράτης
+ Πάλιν, είπον εγώ, αν μας ερωτήσωσι· τι λέγετε λοιπόν ότι είναι
+ τούτο, το οποίον ημείς ελέγαμεν, «να νικάται κανείς από τας
+ ευχαριστήσεις», εγώ τουλάχιστον θα τους έλεγα κατά τον εξής τρόπον·
+ ακούετε λοιπόν διότι εγώ και ο Πρωταγόρας θα προσπαθήσωμεν να σας
+ το είπωμεν. Ω άνθρωποι, τούτο το οποίον συμβαίνει εις σας εις αυτά
+ τα πράγματα, λέγετε ότι είναι τίποτε άλλο, παρά ό,τι πολλές φορές
+ κυριευόμενοι από φαγητά και ποτά και αφροδισιακάς απολαύσεις, τα
+ οποία είναι ευχάριστα πράγματα, εν ώ εγνωρίζατε ότι είναι κακά,
+ όμως τα εκάματε; θα έλεγον εκείνοι ότι ναι, και θα ερωτούσαμεν
+ αυτούς, εγώ και συ πάλιν· υπό ποίαν έποψιν λέγετε ότι αυτά τα
+ πράγματα είναι κακά; Διά ποίαν από τας δύο αιτίας· διότι αυτήν την
+ ευχαρίστησιν προξενούν στιγμιαίως και είναι καθένα από αυτά
+ στιγμιαίως ευχάριστον, ή διότι εις τον μετέπειτα καιρόν φέρουν
+ ασθενείας και πτωχείαν, και πολλά άλλα τοιαύτα κακά προξενούν; ή
+ και αν καθένα απ' αυτά εις τον μετέπειτα καιρόν κανέν δεν προξενή,
+ και αν μόνον ευχαρίστησιν μας φέρουν, θα ήσαν όμως κακά, διότι όταν
+ τα έχετε, προξενούν ευχαρίστησιν πάντοτε και κατά πάντα; Άρά γε
+ νομίζομεν, Πρωταγόρα, ότι αυτοί ήθελον αποκριθή άλλο τίποτε παρά
+ ότι αυτά δεν είναι κακά κατά τούτο, ότι προξενούν αυτήν την
+ στιγμιαίαν ευχαρίστησιν, αλλά δι' εκείνα τα κακά τα οποία
+ συμβαίνουν μετέπειτα, δηλαδή τας ασθενείας και τα άλλα.
+
+Πρωταγόρας
+ Εγώ μεν νομίζω, είπεν ο Πρωταγόρας, ότι οι περισσότεροι αυτά ήθελον
+ αποκριθή.
+
+Σωκράτης
+ Εάν λοιπόν φέρουν ασθενείας, δεν φέρουν δυσαρεσκείας, και αν φέρουν
+ πτωχείας, δεν φέρουν δυσαρεσκείας; θα το παρεδέχοντο, καθώς εγώ
+ νομίζω.
+
+Πρωταγόρας
+ Ναι, είπε.
+
+Σωκράτης
+ Δεν σας φαίνεται λοιπόν, ω άνθρωποι, καθώς λέγομεν και εγώ και ο
+ Πρωταγόρας, ότι αυτά διά καμμίαν άλλην αιτίαν δεν είναι κακά, παρά
+ διότι και εις δυσαρεσκείας τελειώνουν και από άλλας ευχαριστήσεις
+ αποστερούν; Θα το παρεδέχοντο;
+
+ — Εμείναμεν σύμφωνοι και οι δύο ότι θα το παρεδέχοντο.
+
+Σωκράτης
+ Εάν λοιπόν πάλιν ηθέλομεν ερωτήση· ω άνθρωποι, οι οποίοι λέγετε
+ πάλιν ότι υπάρχουν δυσάρεστα πράγματα τα οποία είναι καλά, άρά γε
+ δεν εννοείτε τα εξής; λ. χ. τας ασκήσεις του σώματος, τα πολεμικά
+ γυμνάσια, τας θεραπείας του σώματος με καυτήρια και με εγχειρήσεις
+ και με φάρμακα γινομένας, ότι αυτά είναι μεν καλά, είναι όμως
+ δυσάρεστα; θα έλεγον ναι;
+
+ — Εμείναμεν σύμφωνοι ότι θα έλεγον ναι!
+
+ Διά ποίαν λοιπόν από τας δύο αιτίας αυτά τα ονομάζετε καλά· διότι
+ στιγμιαίως προξενούν τας φοβερωτέρας λύπας και πόνους, ή διότι εις
+ τον μετέπειτα καιρόν προέρχονται από αυτά υγίειαι και ευρωστείαι
+ των σωμάτων και σωτηρίαι των πόλεων και εξουσίαι άλλων και πλούτοι;
+ Θα έλεγον ναι, καθώς εγώ νομίζω.
+
+ — Το παρεδέχθη και αυτός.
+
+Σωκράτης
+ Είναι δε αυτά καλά δι' άλλην αιτίαν, παρά διότι τελειώνουν εις
+ ευχαριστήσεις και εις λυτρωμούς και εις εμποδίσματα δυσαρεσκειών; Ή
+ ημπορείτε να ειπήτε κανένα άλλον σκοπόν, εις τον οποίον απεβλέψατε
+ και ονομάζετε αυτά καλά, εκτός από τας ευχαριστήσεις και τας
+ δυσαρεσκείας; θα έλεγον ότι όχι, καθώς εγώ νομίζω.
+
+Πρωταγόρας
+ Έτσι νομίζω και εγώ, είπεν.
+
+Σωκράτης
+ Δεν επιδιώκετε λοιπόν την μεν ευχαρίστησιν διότι είναι καλόν, την
+ δε δυσαρέσκειαν αποφεύγετε διότι είναι κακόν; Αναμφιβόλως. Τούτο
+ λοιπόν νομίζετε, ότι είναι κακόν η δυσαρέσκεια και καλόν η
+ ευχαρίστησις, επειδή και αυτή τότε λέγετε ότι είναι κακόν, όταν σας
+ αποστερή από μεγαλυτέρας ευχαριστήσεις παρά όσας αυτή έχει, ή όταν
+ σας προξενή μεγαλυτέρας δυσαρεσκείας από τας ευχαριστήσεις τας
+ οποίας περιέχει· επειδή, αν δι' άλλην αιτίαν την ιδίαν την χαράν
+ την ονομάζετε κακόν, και διότι απεβλέψατε εις κανένα άλλον σκοπόν,
+ θα ημπορούσατε να τα ειπήτε και εις ημάς· αλλά, νομίζω, δεν θα
+ ημπορέσετε.
+
+Πρωταγόρας
+ Και εγώ νομίζω, ότι δεν θα ημπορέσουν, είπεν ο Πρωταγόρας.
+
+Σωκράτης
+ Και διά την ιδίαν πάλιν την δυσαρέσκειαν, δεν συμβαίνει το ίδιον;
+ Δεν ονομάζετε την ιδίαν την δυσαρέσκειαν καλόν τότε, όταν ή λυτρώνη
+ από μεγαλυτέρας δυσαρεσκείας, από τας ευρισκομένας μέσα εις αυτήν,
+ ή προξενή ευχαριστήσεις μεγαλυτέρας από τας δυσαρεσκείας; Επειδή,
+ αν αποβλέπετε εις κανένα άλλον σκοπόν, όταν ονομάζετε την ιδίαν την
+ δυσαρέσκειαν καλόν, παρά εις τον σκοπόν τον οποίον εγώ λέγω,
+ ημπορείτε να μας το ειπήτε, αλλά δεν θα ημπορέσετε.
+
+Πρωταγόρας
+ Αλήθειαν λέγεις, είπεν ο Πρωταγόρας.
+
+Σωκράτης
+ Πάλιν λοιπόν, είπον εγώ, αν μ' ερωτήσετε και σεις, ω άνθρωποι, διά
+ ποίαν τάχα αιτίαν λέγεις πολλά διά το ζήτημα τούτο, και υπό πολλάς
+ επόψεις, συγχωρήσατέ με, θα έλεγον εγώ. Διότι πρώτον μεν δεν είναι
+ εύκολον να σας αποδείξω τι τάχα είναι αυτό το οποίον σεις ονομάζετε
+ «να νικάται κανείς από τας ευχαριστήσεις»· έπειτα από αυτό
+ εξαρτώνται όλαι αι αποδείξεις. Αλλ' ακόμη και τώρα έχετε καιρόν να
+ μας διακηρύξετε, αν ημπορήτε να ειπήτε ότι το καλόν είναι άλλο
+ τίποτε παρά η ευχαρίστησις, ή το κακόν ότι είναι άλλο τίποτε παρά η
+ δυσαρέσκεια, ή σας είναι αρκετόν το να περάσετε την ζωήν σας
+ ευχαρίστως χωρίς δυσαρεσκείας; Αν δε σας είναι αρκετόν και δεν
+ έχετε να ειπήτε ότι είναι καλόν ή κακόν, κανέν άλλο, το οποίον να
+ μη τελειώνη εις αυτά τα δύο, τότε ακούσατε την συνέχειαν τούτου,
+ διότι εγώ σας λέγω, ότι αφ' ου τούτο είναι έτσι, η ομιλία γίνεται
+ γελοία, όταν λέγετε, ότι πολλές φορές ο άνθρωπος, εν ώ γνωρίζει τα
+ κακά ότι είναι κακά, όμως τα κάμνει, εν ώ ημπορεί να μη τα κάμνη,
+ συρόμενος και ζαλιζόμενος από τας ευχαριστήσεις· και όταν πάλιν
+ λέγετε ότι, εν ώ γνωρίζει ο άνθρωπος τα καλά, δεν θέλει να τα
+ κάμνη, εξ αιτίας των στιγμιαίων ευχαριστήσεων, επειδή νικάται από
+ αυτάς.
+
+ Ότι δε αυτά είναι γελοία, θα γείνη ολοφάνερον, αν δεν
+ μεταχειριζώμεθα πολλάς ονομασίας, τας ονομασίας δηλαδή ευχάριστον
+ και δυσάρεστον και καλόν και κακόν· αλλ' επειδή αυτά απεδείχθη ότι
+ είναι δύο, ας τα ονομάζωμεν και με δύο ονόματα· κατ' αρχάς μεν ας
+ τα ονομάζωμεν καλόν και κακόν, και έπειτα πάλιν ευχάριστον και
+ δυσάρεστον. Αφ' ου δε συμφωνήσωμεν έτσι, ας είπωμεν ότι ο άνθρωπος,
+ εν ώ γνωρίζει τα κακά ότι είναι κακά, όμως τα κάμνει. Εάν λοιπόν
+ μας ερωτήση κανείς διατί τα κάμνει, διότι νικάται, θα είπωμεν. Από
+ ποίον νικάται; θα μας ερωτήση εκείνος· εις ημάς δε δεν επιτρέπεται
+ πλέον να είπωμεν ότι νικάται υπό της ευχαριστήσεως. Διότι αντί της
+ ευχαριστήσεως έλαβεν άλλο όνομα, το όνομα καλόν· εις εκείνον λοιπόν
+ ας αποκριθώμεν και ας είπωμεν, ότι κάμνει το κακόν διότι νικάται.
+ Από ποίον; θα είπη εκείνος· από το καλόν, μα τον Δία, θα είπωμεν.
+ Αν λοιπόν συμβή εκείνος που μας ηρώτησε να είναι υβριστής, θα
+ γελάση και θα είπη· πραγματικώς γελοίον πράγμα λέγετε, αν κάμνη
+ κανείς κακά, εν ώ γνωρίζει ότι είναι κακά και εν ώ δεν πρέπει να τα
+ κάμνη, διότι νικάται από τα καλά. Άρά γε, θα είπη, διότι δεν είναι
+ άξια εις σας τα καλά να νικούν τα κακά, ή διότι είναι άξια;
+ Αποκρινόμενοι, φανερόν είναι ότι θα είπωμεν, διότι δεν είναι άξια
+ τα καλά να νικήσουν τα κακά· διότι άλλως εκείνος, τον οποίον
+ είπαμεν ότι νικάται από τας ευχαριστήσεις δεν θα έσφαλλε. Κατά τι
+ δε, θα είπη ίσως, τα καλά δεν είναι άξια να νικήσουν τα κακά ή τα
+ κακά να νικήσουν τα καλά; Κατ' άλλο τίποτε ή όταν τα μεν είναι
+ μεγαλύτερα τα δε μικρότερα; Ή όταν τα μεν είναι περισσότερα τα δε
+ oλιγώτερα; Διότι δεν θα ημπορέσωμεν να είπωμεν άλλην αιτίαν παρά
+ αυτήν. Είναι λοιπόν φανερόν, θα είπη, ότι με το νικάται αυτό όπου
+ λέγετε, εννοείτε ότι αντί μικροτέρων καλών λαμβάνει μεγαλύτερα
+ κακά. Και αυτά μεν είναι έτσι. Ας πάρωμεν λοιπόν πάλιν οπίσω δι'
+ αυτά τα ίδια πράγματα τα ονόματα ευχάριστον και δυσάρεστον και ας
+ είπωμεν ότι κάποιος άνθρωπος κάμνει, προτήτερα μεν ελέγομεν τα
+ κακά, τώρα ας είπωμεν τα δυσάρεστα, εν ώ γνωρίζει ότι είναι
+ δυσάρεστα, επειδή νικάται από τα ευχάριστα τα οποία είναι φανερόν
+ ότι δεν είναι άξια να νικήσουν. Και τι άλλο κάμνει την ευχαρίστησιν
+ αξίαν να νικήση την δυσαρέσκειαν παρά όταν η μία είναι περισσοτέρα
+ από την άλλην ή ελλειπεστέρα; Αυταί δε συμβαίνει να γείνωνται και
+ μεγαλυτέρα, και μικροτέρα η μία από την άλλην, και περισσοτέρα και
+ ολιγωτέρα και δυνατωτέρα και αδυνατωτέρα. Διότι αν κανείς ήθελεν
+ είπη ότι, αλλά διαφέρει πολύ, Σωκράτη, η στιγμιαία ευχαρίστησις από
+ την ευχαρίστησιν και δυσαρέσκειαν η οποία θα συμβή ύστερον από
+ καιρόν, εγώ τουλάχιστον θα του έλεγα, μήπως διαφέρει κατ' άλλο
+ τίποτε παρά κατά την ευχαρίστησιν και την δυσαρέσκειαν; Διότι δεν
+ είναι δυνατόν να διαφέρουν εις τίποτε άλλο. Αλλά ωσάν άνθρωπος
+ ικανός να ζυγίζης, αφ' ου βάλης μαζί τα ευχάριστα και αλλού τα
+ δυσάρεστα και τα πλησίον και τα μακράν, το βάλης και αυτό εις την
+ ζυγαριάν, ειπέ ποία από αυτά είναι περισσότερα. Διότι, αν ζυγίσης
+ ευχάριστα μ' ευχάριστα, πρέπει πάντοτε να εκλέξης τα μεγαλύτερα και
+ τα περισσότερα· αν δε δυσάρεστα με δυσάρεστα, πρέπει να εκλέξης τα
+ ολιγώτερα και μικρότερα. Αν δε ευχάριστα με δυσάρεστα, αν μεν τα
+ ευχάριστα υπερτερούν τα δυσάρεστα, και αν τα μακράν ευχάριστα
+ υπερτερούν τα πλησίον, και αν τα πλησίον ευχάριστα υπερτερούν τα
+ μακράν, πρέπει να προτιμήσης να κάμης αυτήν την πράξιν εις την
+ οποίαν υπάρχουν αυτά, δηλ. τα περισσότερα ευχάριστα· αν δε τα
+ δυσάρεστα υπερτερούν τα ευχάριστα, δεν πρέπει να τα πράξωμεν· μήπως
+ δεν είναι έτσι το πράγμα, όπως το λέγω, θα έλεγον, ω άνθρωποι;
+ Ηξεύρω ότι δεν θα ημπορούσαν να είπουν ότι δεν είναι έτσι.
+
+ — Συνεφώνησεν εις τούτο και εκείνος.
+
+Σωκράτης
+ Τώρα λοιπόν που είναι έτσι αυτό, αποκριθήτε μου, θα τους είπω, εις
+ το εξής. Πράγματα που έχουν το ίδιον μέγεθος φαίνονται εις τα μάτια
+ σας από πλησίον μεν μεγαλύτερα, από μακράν δε μικρότερα· ή όχι;
+ Ναι, θα ειπούν. Και τα πολλά και τα χονδρά το ίδιον; Και αι ίσαι
+ φωναί από πλησίον δεν ακούονται μεγαλύτεραι, από μακράν δε
+ μικρότεραι; Ναι, θα έλεγον. Εάν λοιπόν η ευτυχία μας συνίστατο εις
+ τούτο, εις το να κάμνωμεν και να εκλέγωμεν τα μεγάλα και μακρά, ν'
+ αποφεύγωμεν και να μη κάμνωμεν τα μικρά, ποίον πράγμα θ'
+ απεδεικνύετο ότι εις την ζωήν μας αποτελεί την σωτηρίαν μας; Άρά γε
+ η τέχνη μας εις το να μετρώμεν ή η δύναμίς μας εις το να
+ παρατηρώμεν; Ή αύτη μεν, η παρατήρησις δηλαδή, μας απατούσε και μας
+ έκαμνε πολλές φορές άνω και κάτω, να ξαναρχίζωμεν τα ίδια και να
+ μετανοώμεν, και όταν εκάμναμεν και όταν επροτιμούσαμεν και τα
+ μεγάλα και τα μικρά. Η τέχνη όμως του να μετρώμεν δεν θα έκαμνεν
+ ανάξιον μεν να πιστεύεται τούτο το ψεύτικον φαινόμενον, θα
+ εφανέρωνε δε την αλήθειαν, θα καθησύχαζε την ψυχήν η οποία τότε θα
+ έμενε κάτοχος της αληθείας και θα εξησφάλιζε την ευτυχίαν της ζωής;
+ Άρά γε θα ωμολόγουν οι άνθρωποι εις ημάς σχετικώς με αυτά τα οποία
+ είπον, ότι σώζει τον άνθρωπον η τέχνη του να μετρά, ή ότι καμμία
+ άλλη τέχνη τον σώζει;
+
+ — Ο Πρωταγόρας ωμολόγει ότι σώζει η μετρητική τέχνη.
+
+Σωκράτης
+ Τι δε φρονείς; Αν η σωτηρία της ζωής μου εξαρτάται από την
+ προτίμησιν του μονού και του ζυγού, πότε δηλαδή είναι σωστόν να
+ προτιμώμεν το περισσότερον και πότε το oλιγώτερον, ή όταν
+ συγκρίνωμεν το ίδιον με το ίδιον ή το άλλο με το άλλο, είτε πλησίον
+ είναι είτε μακράν, τι ηδύνατο να μας σώση την ζωήν; Άρά γε δεν θα
+ μας την έσωζε μία επιστήμη, δηλαδή μία γνώσις; Και άρά γε δεν θα
+ μας έσωζε μία μετρητική γνώσις, επειδή βεβαίως αυτή είναι η τέχνη
+ του να ευρίσκωμεν το περισσότερον και το oλιγώτερον; Επειδή δε
+ είναι η τέχνη του μονού και του ζυγού, ποία άρά γε άλλη τέχνη είναι
+ αυτή παρά η αριθμητική; θα έμεναν εις τούτο σύμφωνοι οι άνθρωποι
+ μαζί μας ή όχι;
+
+ — Παρεδέχθη και ο Πρωταγόρας ότι θα συνεφώνουν μαζί μας.
+
+Σωκράτης
+ Έστω, ω άνθρωποι· επειδή δε παρεδέχθημεν ότι η σωτηρία της ζωής
+ εξαρτάται από την σωστήν εκλογήν της ευχαριστήσεως και της
+ δυσαρεσκείας, και του περισσοτέρου και ολιγωτέρου και μεγαλυτέρου
+ και μικροτέρου και μακροτέρου και πλησιεστέρου, άρά γε κατά πρώτον
+ μεν δεν φαίνεται ότι είναι μία εξέτασις η οποία μετρά την υπερβολήν
+ και την έλλειψιν και την ισότητα εν σχέσει προς αλλήλας;
+
+Πρωταγόρας
+ Δεν ημπορεί να είναι αλλέως παρά έτσι.
+
+Σωκράτης
+ Επειδή δε είναι μετρητική ενέργεια θα είναι αφεύκτως και τέχνη και
+ επιστήμη.
+
+Πρωταγόρας
+ Θα το παραδεχθούν ούτως.
+
+Σωκράτης
+ Μίαν άλλην φοράν θα εξετάσωμεν λοιπόν τι είδους τέχνη και επιστήμη
+ είναι αυτή· τώρα συμφωνούμεν ότι είναι επιστήμη, και τόσον μόνον
+ φθάνει διά να σας αποδείξωμεν, εγώ και ο Πρωταγόρας, εκείνα διά τα
+ οποία μας ερωτήσατε.
+
+ Μας ερωτήσατε δε, αν ενθυμήσθε, όταν εμέναμεν σύμφωνοι μεταξύ μας
+ ότι κανέν πράγμα δεν είναι ανώτερον από την επιστήμην, αλλ' ότι
+ αυτή πάντοτε νικά, όπου και αν ήθελεν υπάρχει, και την ευχαρίστησιν
+ και όλα τ' άλλα· σεις δε ελέγατε ότι πολλές φορές η ευχαρίστησις
+ νικά ακόμη και τον άνθρωπον που ηξεύρει, επειδή δε δεν
+ επαραδεχόμεθα την γνώμην σας, έπειτα από αυτό μας ηρωτήσατε·
+
+ Πρωταγόρα και Σωκράτη, αν δεν παθαίνη αυτό που λέγομεν, να νικάται
+ από την ευχαρίστησιν, αλλά τι άρά γε είναι αυτό και τι το λέγετε
+ σεις ότι είναι; Ειπέτε μας. Αν λοιπόν τότε αμέσως σας ελέγαμεν ότι
+ είναι αμάθεια, θα μας επεριπαίζατε· τώρα δε αν γελάσετε με ημάς, θα
+ γελάσετε και με τον ίδιον εαυτόν σας. Διότι και σεις έχετε
+ ομολογήση ότι από έλλειψιν της γνώσεως σφάλλουν, ως προς την
+ εκλογήν των ευχαριστήσεων και δυσαρεσκειών, εκείνοι οι οποίοι
+ σφάλλουν. Αυτά δε είναι και καλά και κακά· και όχι μόνον από την
+ έλλειψιν γνώσεως, αλλά και προηγουμένως ακόμη έχετε ομολογήση ότι
+ από έλλειψιν μετρητικής γνώσεως· η δε πράξις εις την οποίαν σφάλλει
+ κανείς διότι είναι άγνωρος, ηξεύρετε βέβαια και σεις οι ίδιοι ότι
+ πράττεται από αμάθειαν. Ώστε τούτο είναι το να νικάται κανείς από
+ την ευχαρίστησιν, η πλέον μεγάλη αμάθεια, της οποίας απ' εδώ ο
+ Πρωταγόρας λέγει ότι είναι ιατρός καθώς και ο Πρόδικος και ο
+ Ιππίας· σεις δε, επειδή φαντάζεσθε, ότι είναι άλλο τίποτε και όχι
+ αμάθεια, ούτε σεις έρχεσθε, ούτε τα παιδιά σας στέλλετε εις τούτους
+ εδώ τους σοφιστάς, οι οποίοι είναι οι διδάσκαλοι τούτων των
+ πραγμάτων, διότι ίσως νομίζετε ότι αυτό το πράγμα δεν ημπορεί να
+ διδαχθή, αλλά λυπούμενοι τα χρήματά σας και μη δίδοντες εις
+ τούτους, ευρίσκεσθε εις δυστυχίαν και ιδιωτικώς και δημοσίως.
+
+ Αυτά μεν ηθέλομεν αποκριθή εις τον κοινόν λαόν· ερωτώ δε τώρα σας,
+ Ιππία και Πρόδικε μαζί με τον Πρωταγόραν — διότι ημπορείτε όλοι σας
+ μαζί να ειπήτε την γνώμην σας. — Τι από τα δύο φρονείτε ότι λέγω,
+ αλήθειαν ή ψεύδος;
+
+ — Απεφάνθησαν όλοι ότι είναι πληρέστατα αληθινά όσα είπα.
+
+Σωκράτης
+ Είσθε λοιπόν σύμφωνοι, είπον εγώ, ότι το μεν ευχάριστον είναι
+ καλόν, το δε δυσάρεστον κακόν. Την δε διάκρισιν των ονομάτων, την
+ οποίαν κάμνει απ' εδώ ο Πρόδικος, παρακαλώ να την αφήση· διότι είτε
+ ευχάριστον είτε τερπνόν είτε χαροποιόν, είτε από όπου και όπως
+ ευχαριστείσαι να δίδης όνομα εις τα τοιαύτα, φίλτατε Πρόδικε, εις
+ τούτο μόνον, εις το οποίον επιθυμώ, δος μου απόκρισιν.
+
+ — Αφ' ου εγέλασεν ο Πρόδικος παρεδέχθη· επίσης και οι άλλοι.
+
+Σωκράτης
+ Τι δε φρονείτε λοιπόν, ω άνδρες, είπον εγώ, διά το εξής πράγμα;
+ Όλαι αι πράξεις αι οποίαι γίνονται διά τούτον τον σκοπόν, διά να
+ ζώμεν χωρίς λύπην και με ευχαρίστησιν, άρά γε δεν είναι ωραίαι και
+ ωφέλιμοι; Και το ωραίον έργον δεν είναι και αγαθόν και ωφέλιμον;
+
+ — Εις τούτο έμειναν σύμφωνοι.
+
+Σωκράτης
+ Αν λοιπόν, είπον εγώ, το ευχάριστον είναι αγαθόν, κανείς ο οποίος
+ να ηξεύρη ή να φρονή ότι υπάρχουν άλλαι καλύτεραι πράξεις παρά
+ εκείναι τας οποίας κάμνει και ότι έχει την δύναμιν να τας εκτελέση,
+ έπειτα εξακολουθεί να κάμνη αυτάς που κάμνει, εν ώ ημπορούσε να
+ κάμνη τας καλυτέρας· ούτε το να είναι κανείς κατώτερος του εαυτού
+ του είναι άλλο τίποτε τούτο παρά αμάθεια, ούτε το να είναι κανείς
+ καλύτερος του εαυτού του, είναι τίποτε άλλο παρά σοφία.
+
+ — Το παρεδέχθησαν όλοι.
+
+Σωκράτης
+ Τι δε φρονείτε λοιπόν; Δεν ονομάζετε λοιπόν αμάθειαν το τοιούτον
+ πράγμα, το να κανείς έχη δηλαδή ψευδή ιδέαν και να είναι απατημένος
+ διά τα πράγματα τα οποία έχουν μεγάλην αξίαν;
+
+ — Το παρεδέχθησαν και τούτο όλοι.
+
+Σωκράτης
+ Και έν άλλο λοιπόν, είπον εγώ· κανείς βέβαια δεν πηγαίνει
+ θεληματικώς επάνω εις τα κακά, ούτε εις εκείνα τα οποία νομίζει ότι
+ είναι κακά· ούτε είναι τούτο, καθώς φαίνεται, φυσικόν εις τον
+ άνθρωπον, αντί να πηγαίνη εις τα καλά, να πηγαίνη θεληματικώς κατ'
+ επάνω εις εκείνα τα οποία νομίζει ότι είναι κακά. Όταν δ' ευρεθή
+ υποχρεωμένος από δύο κακά να προτιμήση το έν, κανείς δεν θα εκλέξη
+ το μεγαλύτερον, εν ώ ημπορεί να εκλέξη το μικρότερον.
+
+ — Όλα αυτά τα εύρομεν όλοι μας ως ορθά.
+
+Σωκράτης
+ Τι λοιπόν φρονείτε; είπον εγώ· υπάρχει κανέν πράγμα το οποίον
+ ονομάζετε σεις τρόμον και φόβον και άρά γε το ίδιον το οποίον και
+ εγώ ονομάζω έτσι; Ομιλώ εις σε, Πρόδικε. Τούτο δε, είτε φόβον είτε
+ τρόμον το ονομάζετε, λέγω ότι είναι το να περιμένη κανείς κανέν
+ κακόν. Ο Πρωταγόρας μεν και ο Ιππίας παρεδέχθησαν ότι και φόβος και
+ τρόμος είναι τούτο· ο Πρόδικος όμως παρεδέχθη ότι είναι τρόμος, όχι
+ όμως φόβος. Αλλά τούτο δεν μ' ενδιαφέρει διόλου, είπον εγώ,
+ Πρόδικε· μ' ενδιαφέρει όμως, εάν είναι αληθινά όσα είπαμεν
+ προηγουμένως, ποίος άρά γε άνθρωπος προηγουμένως θα επήγαινε εις
+ εκείνα τα οποία φοβείται, εν ώ ημπορεί να υπάγη εις εκείνα τα οποία
+ δεν φοβείται; Ή προκύπτει από όσα παρεδέχθημεν ότι τούτο είναι
+ αδύνατον; Διότι έχομεν παραδεχθή ότι εκείνα τα οποία φοβείται, τα
+ νομίζει ότι είναι κακά· κανείς δε ούτε πηγαίνει κατ' επάνω εις
+ εκείνα τα οποία νομίζει κακά ούτε τα λαμβάνει θεληματικώς.
+
+ — Όλοι παρεδέχθησαν ότι και αυτά είναι ορθά.
+
+Σωκράτης
+ Αφού λοιπόν, αυτά είναι έτσι, είπον εγώ, Πρόδικε και Ιππία, ας μας
+ απολογηθή απ' εδώ ο Πρωταγόρας, κατά ποίον τρόπον είναι σωσταί αι
+ αποκρίσεις τας οποίας έδωκε κατ' αρχάς, μήπως εκείναι τας οποίας
+ έδωκε κατ' αρχάς δεν είναι διόλου σωσταί, διότι τότε μεν, εν ώ
+ είναι πέντε τα μέρη της αρετής, είπεν ότι κανέν από αυτά δεν
+ ομοιάζει με το άλλο, καθένα δε έχει ιδιαίτερον χαρακτηριστικόν διά
+ τον εαυτόν του· αλλά δεν ομιλώ δι' αυτά· ομιλώ δι' εκείνα τα οποία
+ είπεν έπειτα. Διότι' έπειτα είπεν ότι τα μεν τέσσαρα μέρη είναι
+ σχεδόν όμοια μεταξύ των, το δ' έν, η ανδρεία δηλαδή, είναι παρά
+ πολύ διαφορετικόν από τ' άλλα, είπε δε ότι ημπορώ να το καταλάβω
+ από την εξής απόδειξιν· διότι ημπορείς να εύρης, Σωκράτη, ανθρώπους
+ οι οποίοι είναι ασεβέστατοι και αδικώτατοι και ασωτότατοι και
+ αμαθέστατοι, είναι όμως ανδρειότατοι· από το οποίον θα καταλάβης
+ ότι η ανδρεία διαφέρει πολύ από τα άλλα μέρη της αρετής. Και τότε
+ κατ' αρχάς μου εφάνη πολύ παράξενος η απόκρισις, και ακόμη
+ περισσότερον παράξενος μου εφάνη, αφ' ου εξήτασα αυτά τα πράγματα
+ μαζί σας. Τον ηρώτησα λοιπόν εάν τους ανδρείους τους θεωρή
+ ανθρώπους με θάρρος· εκείνος δε είπεν ότι τους θεωρεί και
+ ορμητικούς. Ενθυμείσαι, είπον εγώ, Πρωταγόρα, ότι απεκρίθης αυτά;
+
+ — Εβεβαίωσεν ότι το ενθυμείται.
+
+Σωκράτης
+ Εμπρός λοιπόν, είπον εγώ, ειπέ μας, οι ανδρείοι κατ' επάνω εις ποία
+ πράγματα λέγεις ότι είναι ορμητικοί; Μήπως και επάνω εις τα ίδια
+ εις τα οποία είναι ορμητικοί και οι δειλοί;
+
+Πρωταγόρας
+ Όχι, είπε.
+
+Σωκράτης
+ Και λοιπόν κατ' επάνω εις άλλα;
+
+Πρωταγόρας
+ Ναι, είπεν αυτός.
+
+Σωκράτης
+ Τι από τα δύο, οι μεν δειλοί πηγαίνουν κατ' επάνω εις τα άφοβα
+ πράγματα, οι δε ανδρείοι κατ' επάνω εις τα φοβερά;
+
+Πρωταγόρας
+ Αυτό δα, Σωκράτη, λέγουν οι άνθρωποι.
+
+Σωκράτης
+ Αλήθειαν λέγεις, είπον εγώ· αλλά δεν ερωτώ τούτο· ερωτώ, συ κατ'
+ επάνω εις τι πράγμα λέγεις ότι είναι ορμητικοί οι ανδρείοι; Άρά γε
+ κατ' επάνω εις τα φοβερά πράγματα, εν ώ νομίζουν ότι είναι φοβερά,
+ ή κατ' επάνω εις εκείνα τα οποία δεν είναι φοβερά;
+
+Πρωταγόρας
+ Αλλά τούτο βέβαια, είπεν, εις τους συλλογισμούς τους οποίους συ
+ έλεγες, απεδείχθη προ ολίγου ότι είναι αδύνατον.
+
+Σωκράτης
+ Και τούτο, είπον εγώ, το οποίον λέγεις, είναι αλήθεια· ώστε αν
+ τούτο απεδείχθη σωστά, κανείς δεν πηγαίνει κατ' επάνω εις εκείνα τα
+ πράγματα τα οποία νομίζει ότι είναι φοβερά, επειδή το να είναι
+ κατώτερος του εαυτού του ευρέθη ότι είναι αμάθεια.
+
+ — Το παρεδέχθη (ο Πρωταγόρας).
+
+Σωκράτης
+ Αλλ' όμως όλοι πάλιν πηγαίνουν κατ' επάνω εις εκείνα τα πράγματα τα
+ οποία δεν τα φοβούνται, και οι δειλοί και οι ανδρείοι, και εις
+ αυτήν τουλάχιστον την περίστασιν οι δειλοί και οι ανδρείοι
+ διευθύνονται εις τα ίδια πράγματα.
+
+Πρωταγόρας
+ Αλλ' όμως, είπε, Σωκράτη, είναι όλως διόλου εναντία εκείνα εις τα
+ οποία διευθύνονται οι δειλοί από εκείνα εις τα οποία διευθύνονται
+ οι ανδρείοι. Έξαφνα εις τον πόλεμον οι μεν ανδρείοι θέλουν να
+ πηγαίνουν, οι δε δειλοί δεν θέλουν.
+
+Σωκράτης
+ Τι από τα δύο, είπον εγώ, δεν θέλουν να πηγαίνουν, διότι είναι
+ εύμορφον πράγμα ή είναι άσχημον;
+
+Πρωταγόρας
+ Διότι είναι ωραίον, είπε.
+
+Σωκράτης
+ Και λοιπόν, εάν είναι ωραίον, παρεδέχθημεν προηγουμένως ότι είναι
+ και αγαθόν, (δηλαδή ενάρετος πράξις), διότι παρεδέχθημεν ότι όλαι
+ αι ωραίαι πράξεις είναι και ενάρετοι.
+
+Πρωταγόρας
+ Αληθινά λέγεις, και εγώ τουλάχιστον πάντοτε αυτήν την γνώμην έχω.
+
+Σωκράτης
+ Σωστήν γνώμην βέβαια, είπον εγώ. Αλλά ποίοι από τους δύο λέγεις ότι
+ δεν θέλουν να πηγαίνουν εις τον πόλεμον, εν ώ τούτο είναι πράξις
+ ωραία και ενάρετος;
+
+Πρωταγόρας
+ Οι δειλοί, είπεν αυτός.
+
+Σωκράτης
+ Εάν τούτο είναι πράξις ωραία και ενάρετος, είπον εγώ, δεν είναι και
+ πράξις ευάρεστος;
+
+Πρωταγόρας
+ Το έχομεν παραδεχθή βέβαια, είπε.
+
+Σωκράτης
+ Άρά γε δεν θέλουν λοιπόν οι δειλοί να πηγαίνουν εις εκείνο το
+ οποίον είναι και ωραιότερον και ηθικώτερον και πλέον ευάρεστον, εν
+ ώ γνωρίζουν ότι είναι τοιούτον;
+
+Πρωταγόρας
+ Αλλ' εάν παραδεχθώμεν και τούτο, είπε, θα ανατρέψωμεν κείνα τα
+ οποία εβεβαιώσαμεν προηγουμένως.
+
+Σωκράτης
+ Τι δε κάμνει ο ανδρείος; Δεν πηγαίνει εις εκείνο το οποίον είναι
+ ωραιότερον και ηθικώτερον και πλέον ευχάριστον;
+
+Πρωταγόρας
+ Είμεθα υποχρεωμένοι, είπε, να το παραδεχθώμεν.
+
+Σωκράτης
+ Οι ανδρείοι λοιπόν, όταν φοβώνται, δεν φοβούνται διόλου φόβους
+ αισχρούς, ούτε όταν έχουν αφοβίας, έχουν αφοβίας αισχράς.
+
+Πρωταγόρας
+ Αλήθεια είναι, είπε.
+
+Σωκράτης
+ Εάν δε όχι αισχρούς, λοιπόν ωραίους;
+
+Πρωταγόρας
+ Βέβαια, είπε.
+
+Σωκράτης
+ Εάν δε ωραίους και αγαθούς;
+
+Πρωταγόρας
+ Ναι.
+
+Σωκράτης
+ Λοιπόν και οι δειλοί και οι τρομεροί και οι μανιακοί απεναντίας δεν
+ φοβούνται αισχρούς φόβους και δεν έχουν αισχράς αφοβίας;
+
+ — Το παρεδέχετο (ο Πρωταγόρας).
+
+Σωκράτης
+ Έχουν δε αφοβίαν εις τα αισχρά και κακά διά καμμίαν άλλην αιτίαν ή
+ ένεκα αγνοίας και αμαθείας;
+
+Πρωταγόρας
+ Έτσι είναι, είπε.
+
+Σωκράτης
+ Τι λοιπόν φρονείς; Τούτο, ένεκα του οποίου οι δειλοί είναι δειλοί,
+ το ονομάζεις δειλίαν ή ανδρείαν;
+
+Πρωταγόρας
+ Εγώ, βέβαια το ονομάζω δειλίαν, είπε.
+
+Σωκράτης
+ Δεν εδείχθησαν δε ότι είναι δειλοί ένεκα της αμαθείας των φοβερών
+ πραγμάτων.
+
+Πρωταγόρας
+ Βεβαιότατα, είπεν.
+
+Σωκράτης
+ Εξ αιτίας λοιπόν ταύτης της αμαθείας είναι δειλοί;
+
+ — Το παραδέχετο (ο Πρωταγόρας).
+
+Σωκράτης
+ Ομολογείς λοιπόν ότι η άγνοια των φοβερών και μη φοβερών τους
+ κάμνει να είναι δειλοί;
+
+Πρωταγόρας
+ Ναι, είπε.
+
+Σωκράτης
+ Η αμάθεια λοιπόν εκείνων που είναι φοβερά και εκείνων όπου δεν
+ είναι φοβερά, τούτο δεν είναι η δειλία;
+
+ — Έκαμε νεύμα ότι το παρεδέχθη.
+
+Σωκράτης
+ Αλλ' όμως, είπον εγώ, η ανδρεία είναι το εναντίον της δειλίας;
+
+Πρωταγόρας
+ Ναι, είπε.
+
+Σωκράτης
+ Η γνώσις λοιπόν των φοβερών και των μη φοβερών πραγμάτων δεν είναι
+ εναντία εις την αμάθειαν αυτών;
+
+ — Και εις τούτο ακόμη έκαμε νεύμα ότι το παραδέχεται.
+
+Σωκράτης
+ Η δε αμάθεια τούτων δεν είναι δειλία;
+
+ — Μετά μεγάλης δυσκολίας εδώ έκαμε νεύμα, ότι το παραδέχεται.
+
+Σωκράτης
+ Η γνώσις λοιπόν των φοβερών και μη φοβερών δεν είναι ανδρεία, η
+ οποία είναι εναντία εις την αμάθειαν τούτων;
+
+ — Εδώ πλέον δεν ηθέλησεν ούτε διά νεύματος να δείξη ότι το
+ παραδέχεται.
+
+ Εγώ δε είπον·
+
+Σωκράτης
+ Διατί λοιπόν, Πρωταγόρα, συ ούτε παραδέχεσαι ούτε αρνείσαι εκείνα,
+ τα οποία ερωτώ;
+
+Πρωταγόρας
+ Μόνος τελείωσέ τα, είπε.
+
+Σωκράτης
+ Να τελειώσω, είπον εγώ, μόνον, αφ' ου σ' ερωτήσω ακόμη έν πράγμα.
+ Εάν εξακολουθής ακόμη να νομίζης, όπως κατ' αρχάς, ότι υπάρχουν
+ μερικοί άνθρωποι αμαθέστατοι μεν, ανδρειότατοι όμως.
+
+Πρωταγόρας
+ Μου φαίνεσαι, είπε, Σωκράτη, ότι βιάζεσαι να σου αποκριθώ
+ εγώ· θα σου κάμω λοιπόν την χάριν. Σου λέγω λοιπόν σύμφωνα με όσα
+ παρεδέχθημεν, ότι φρονώ ότι είναι αδύνατον να υπάρχουν άνθρωποι
+ αμαθέστατοι μεν, ανδρειότατοι όμως.
+
+Σωκράτης
+ Διά κανένα άλλον λόγον, είπον εγώ, δεν κάμνω όλας αυτάς τας
+ ερωτήσεις, ειμή επειδή επιθυμώ να εξετάσω, πώς τάχα είναι τα
+ αναφερόμενα εις την αρετήν και τι τάχα είναι αυτή η ιδία η αρετή.
+ Διότι ηξεύρω ότι, όταν τούτο γείνη φανερόν, ημπορεί να γείνη
+ παραπολύ καθαρόν και εκείνο, διά το οποίον και εγώ και συ εκάμαμεν
+ μεταξύ μας μεγάλην συζήτησιν, και εγώ μεν υπεστήριζα ότι η αρετή
+ δεν ημπορεί να διδαχθή, συ δε ότι ημπορεί να διδαχθή. Και μου
+ φαίνεται ότι το προ ολίγου συμπέρασμα των συζητήσεών μας, ωσάν να
+ είναι άνθρωπος, μας κατηγορεί και μας περιγελά, και αν ημπορούσε να
+ ομιλήση, θα έλεγεν ότι εχάσατε τον νουν σας, Σωκράτη και Πρωταγόρα·
+ συ μεν αφ' ου εις τα προηγούμενα έλεγες ότι η αρετή δεν ημπορεί να
+ διδαχθή, τώρα βιάζεσαι ν' αντικρούσης τον εαυτόν σου, αναλαμβάνων
+ ν' αποδείξης ότι όλα τα πράγματα είναι γνώσις, και η δικαιοσύνη και
+ η εγκράτεια και η ανδρεία, εις τρόπον ώστε ν' αποδειχθή ότι η αρετή
+ κάλλιστα ημπορεί να διδαχθή· διότι εάν η αρετή ήτο τίποτε άλλο παρά
+ γνώσις, καθώς ο Πρωταγόρας επροσπάθει να υποστηρίζη, δεν θα ήτο
+ δυνατόν καθαρά να διδαχθή· τώρα δε, αν αποδειχθή ότι ολόκληρος
+ είναι γνώσις, καθώς προσπαθείς Σωκράτη, θα ήτο παράξενον αν δεν ήτο
+ δυνατόν να διδαχθή. Ο Πρωταγόρας δε πάλιν, εν ώ τότε υπεστήριζεν
+ ότι ημπορεί να διδαχθή, τώρα απεναντίας φαίνεται άνθρωπος
+ ενδιαφερόμενος ν' αποδεχθή ότι αυτή σχεδόν κάθε τι άλλο είναι παρά
+ γνώσις· και διά τούτο διόλου δεν είναι δυνατόν να διδαχθή. Εγώ
+ λοιπόν, Πρωταγόρα, καλώς βλέπων ότι όλα αυτά ανακατεύοντο και
+ αναποδογύριζαν, έχω όλην την καλήν διάθεσιν να γείνουν αυτά
+ ολοφάνερα, και επεθύμουν, αφ' ου ημείς τα συζητήσωμεν, να
+ αποδείξωμεν έπειτα τι πράγμα είναι και η αρετή, και πάλιν έπειτα να
+ εξετάσωμεν δι' αυτήν, εάν ημπορή να διδαχθή ή δεν ημπορή, μήπως
+ πολλάς φοράς ο Επιμηθεύς εκείνος και εις την εξέτασίν μας κάμη
+ λάθος και μας εξαπατήση, καθώς και εις την μοιρασιάν μας
+ παρημέλησεν, όπως συ λέγεις. Και εις εμέ λοιπόν ήρεσε και εις τον
+ μύθον ο Προμηθεύς καλύτερα από τον Επιμηθέα· και κατά το παράδειγμά
+ του εγώ κάμνων προμήθειαν δι' όλην μου την ζωήν, ενασχολούμαι εις
+ όλα αυτά τα ζητήματα, και εάν συ έχης ευχαρίστησιν, το οποίον και
+ εις την αρχήν έλεγα, μαζί σου θα εξήταζα αυτά με πολύ μεγάλην
+ ευχαρίστησιν.
+
+ — Και ο Πρωταγόρας είπεν·
+
+Πρωταγόρας,
+ Εγώ, Σωκράτη, επαινώ την προθυμίαν σου και τον τρόπον, που συζητείς
+ τα ζητήματα. Διότι ούτε κατά τα άλλα νομίζω ότι είμαι κακός
+ άνθρωπος, και φθονερός δε είμαι oλιγώτερον από κάθε άνθρωπον,
+ επειδή και διά σε έχω δα είπη εις πολλούς ανθρώπους ότι από όσους
+ συναναστρέφομαι πολύ περισσότερον θαυμάζω σε και παρά πολύ μάλιστα
+ από τους έχοντας την ηλικίαν σου· και λέγω βεβαίως ότι δεν θα μου
+ εφαίνετο διόλου παράξενον, εάν εγίνεσο μίαν ημέραν είς από τους
+ περιφήμους διά την σοφίαν άνδρας. Και δι' αυτά δε τα ζητήματα μίαν
+ άλλην φοράν, όταν έχης ευχαρίστησιν, συζητούμεν τώρα δε είναι πλέον
+ καιρός να κυττάξωμεν και καμμίαν άλλην υπόθεσιν.
+
+Σωκράτης
+ Αλλά, είπον, εγώ είναι χρεία έτσι να κάμωμεν, διότι και εγώ είναι
+ καιρός εκεί όπου έλεγα προ πολλού να υπάγω, αλλ' έμεινα διά να
+ ευχαριστήσω τον εύμορφον Καλλίαν.
+
+ — Αυτά αφ' ου είπομεν και ηκούσαμεν, ανεχωρήσαμεν.
+
+Η Σειρά των Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, των Εκδόσεων Φέξη, υπήρξεν
+ένας σταθμός στα ελληνικά χρονικά. Για πρώτη φορά προσφερόταν
+συστηματικά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, η αρχαία ελληνική σκέψη
+(Ιστορία, φιλοσοφία, ποίηση, δράμα, δικανικός και πολιτικός λόγος)
+σε δημιουργικές μεταφορές της, από τους άριστους μεταφραστές του
+τόπου, στην πιο σύγχρονη μορφή που πήρε εξελισσόμενο το γλωσσικό
+της όργανο. Ο Όμηρος, οι Τραγικοί κι ο Αριστοφάνης, ο Ηρόδοτος, ο
+Θουκυδίδης, ο Πλάτων, ο Ξενοφών, ο Αριστοτέλης, ο Θεόκριτος, ο
+Θεόφραστος, ο Επίκτητος, ο Πλούταρχος, ο Λουκιανός κλπ.
+προσφέρονται και σήμερα, στις κλασικές πια μεταφράσεις των Πολυλά,
+Ραγκαβή, Μωραϊτίδη, Κονδυλάκη, Ποριώτη, Γρυπάρη, Τανάγρα, Πολέμη,
+Καμπάνη, Καζαντζάκη, Βάρναλη, Αυγέρη, Βουτιερίδη, Ζερβού,
+Φιλαδελφέως, Τσοκόπουλου, Σιγούρου, Κ. Χρηστομάνου κλπ, σε μια
+σύγχρονη σειρά εκδόσεων βιβλίου τσέπης, πράγμα που επίσης γίνεται
+για πρώτη φορά, συστηματικά, στην Ελλάδα.
+
+Πρωταγόρας Ύστερα από ωραία και ειρωνική περιγραφή των επιδειχτικών
+και φαντασμένων τρόπων των σοφιστών, γίνεται συζήτηση, ανάμεσα στον
+Σωκράτη και τον Πρωταγόρα, περί αρετής. Επιδέξια φέρνοντας σε
+αδιέξοδο τον σοφιστή, ο Σωκράτης αποδείχνει πως η αρετή είναι
+αυτοδίδαχτη κ' ύστερα, μεταστρέφοντας τους συλλογισμούς του την
+παρουσιάζει σαν αποτέλεσμα γνώσης.
+
+
+
+Η «ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ» ΑΝΑΤΥΠΩΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ
+ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ.
+
+ΑΘΗΝΑΙ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ 36 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΤΣΙΜΙΣΚΗ 61
+
+
+ΤΙΜΗ ΤΟΜΟΥ ΔΡΑΧΜΕΣ 10
+
+***
+
+1) Χάριν σαφηνείας τίθενται από του εξής εις επικεφαλίδα τα ονόματα
+των διαλεγομένων.
+
+2) Ολίγον προ του Ιπποκράτους, επειδή οι ιατροί παραμέλησαν την
+διαιτητικήν, η οποία απαιτεί γνώσιν των νόμων της φύσεως, ανέλαβαν
+αυτήν ως άλλο πράγμα αδέσποτον οι διδάσκαλοι της γυμναστικής και
+εκανόνιζον αυτοί την δίαιταν των μαθητών των σύμφωνα με την κράσιν
+και τα είδη των ασκήσεών των. Ο Ιπποκράτης όμως πρώτος επανέλαβε
+την διαιτητικήν και ούτω κατ' ολίγον οι ιατροί ανέκτησαν την θέσιν
+των. Κατά τους χρόνους του Πλάτωνος ολίγοι ήσαν οι παλαισταί οι
+μετερχόμενοι ούτω τους ιατρούς.
+
+3) Είχον ιδιαιτέραν ικανότητα οι σοφισταί εις την κατασκευήν και
+διήγησιν μύθων. Οι δε μύθοι ούτοι διέφθειραν και εξήλειψαν βαθμηδόν
+την φυσικήν θρησκείαν.
+
+4) Ούτος εποίησε δράμα υπο τον τίτλον «Άγριοι», το οποίον παρεστάθη
+και του οποίου σκοπός ήτο να δείξη ότι οι πρώτοι άνθρωποι οι ακόμη
+μη συστήσαντες έννομον και εύτακτον πολιτείαν ήσαν δυστυχείς. Ήθελε
+δε να διδάξη με τούτο τους Έλληνας να ποθώσι την ειρήνην μεταξύ των
+και να είναι ευπειθείς εις τους νόμους διά να ευτυχώσι.
+
+5) Ούτοι ήσαν διάσημοι κακούργοι και το όνομά των έμεινε
+παροιμιώδες.
+
+6) Ούτος ενίκησε τρεις φοράς εις το στάδιον και εβραβεύθη.
+
+7) Ούτοι διήνυον εις κάθε ημέραν μακρόν διάστημα.
+
+8) Πρυτανεία ωνομαζον τους ναούς, εις τους οποίους νυχθημερόν
+έκαιεν άσβεστον το αφιερωμένον εις την Εστίαν ιερόν πυρ.
+
+9) Οι Κείοι εφημίζοντο ως ευσεβείς και χρηστοήθεις.
+
+10) Η πατρίς τούτου ητο εις την Φωκίδα πλησίον του όρους Οίτη.
+
+11) Υπαινίττεται τας φιλικάς του Σιμωνίδου σχέσεις μετά του
+βασιλέως των Λακεδαιμονίων Παυσανίου και του σοφού τυράννου των
+Συρακουσίων Ιέρωνος.
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Protagoras, by Plato
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PROTAGORAS ***
+
+***** This file should be named 34820-0.txt or 34820-0.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+ http://www.gutenberg.org/3/4/8/2/34820/
+
+Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iasonas Konstantinides
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties. Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research. They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement. See
+paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works. See paragraph 1.E below.
+
+1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States. If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed. Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work. You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change. If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges. If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form. However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+ the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+ you already use to calculate your applicable taxes. The fee is
+ owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+ has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+ Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments
+ must be paid within 60 days following each date on which you
+ prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+ returns. Royalty payments should be clearly marked as such and
+ sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+ address specified in Section 4, "Information about donations to
+ the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+ you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+ does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+ License. You must require such a user to return or
+ destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+ and discontinue all use of and all access to other copies of
+ Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+ money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+ electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+ of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+ distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from. If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation. The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund. If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come. In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations. Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+ Dr. Gregory B. Newby
+ Chief Executive and Director
+ gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment. Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States. Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements. We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance. To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses. Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+ http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/34820-0.zip b/34820-0.zip
new file mode 100644
index 0000000..d7c0f4a
--- /dev/null
+++ b/34820-0.zip
Binary files differ
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..11bfe43
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #34820 (https://www.gutenberg.org/ebooks/34820)