diff options
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 3 | ||||
| -rw-r--r-- | 30748-0.txt | 2194 | ||||
| -rw-r--r-- | 30748-0.zip | bin | 0 -> 43443 bytes | |||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 |
5 files changed, 2210 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..6833f05 --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,3 @@ +* text=auto +*.txt text +*.md text diff --git a/30748-0.txt b/30748-0.txt new file mode 100644 index 0000000..fc645d2 --- /dev/null +++ b/30748-0.txt @@ -0,0 +1,2194 @@ +The Project Gutenberg EBook of Euthyphro, by Plato and Alexandros Moraitides + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Euthyphro + +Author: Plato + Alexandros Moraitides + +Release Date: December 24, 2009 [EBook #30748] + +Language: Greek + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK EUTHYPHRO *** + + + + +Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinidis + + + + +Note: Numbers in curly brackets relate to the footnotes that have been +transferred at the end of the book. Bold words have been included in &&. +The tonic system has been changed from polytonic to monotonic, otherwise +the spelling of the book has not been changed. + +Σημείωση: Οι αριθμοί σε αγκύλες {} αφορούν στις υποσημειώσεις των +σελίδων που έχουν μεταφερθεί στο τέλος του βιβλίου. Έντονοι χαρακτήρες +περικλείονται σε &&. Το τονικό σύστημα έχει αλλάξει από πολυτονικό σε +μονοτονικό. Κατά τα άλλα έχει διατηρηθεί η ορθογραφία του βιβλίου. + +ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ + + +ΠΛΑΤΩΝΟΣ +ΕΥΘΥΦΡΩΝ + + +ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ +ΑΛΕΞ. ΜΩΡΑΪΤΙΔΟΥ + +ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΦΕΞΗ + + + +ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ +ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ + + +ΠΛΑΤΩΝΟΣ +ΕΥΘΥΦΡΩΝ + +ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ +ΑΛΕΞ. ΜΟΡΑΪΤΙΔΟΥ + + +ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ +ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΦΕΞΗ + + + +ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ + + + +Ο &Ευθύφρων& είναι από τους γνησίους διαλόγους του Πλάτωνος, +συγγραφείς αμέσως μετά τον θάνατον του Σωκράτους· ομοιάζει δε προς +πολλούς άλλους, ωραίους ωσαύτως διάλογους του μεγάλου συγγραφέως της +αρχαιότητος, οι οποίοι, ως και ο παρών, κυρίαν ενασχόλησιν έχουν την +όσον το δυνατόν ακριβεστέραν ανάπτυξιν του ορισμού διαφόρων εννοιών, +θέματα θεμελιώδη της λογικής επιστήμης, ήτις δεν είχεν ακόμη έως τότε +αναπτυχθή. Διότι προ του Σωκράτους κανείς ακόμη δεν είχεν ασχοληθή εις +τους φιλοσοφικούς ορισμούς των πραγμάτων, πρώτος δ' εκείνος ήρχισε να +εξετάζη τι πράγμα είναι κάθε τι από τα όντα με ιδιαιτέραν όλως αγάπην +και ευχαρίστησιν, περιβάλλων τας ομιλίας του με τόσην θελκτικήν χάριν, +ώστε να κάμνη τερπνά και τα ξηρότερα εκ των ζητημάτων, οποία είναι +μάλιστα αι τοιαύται φιλοσοφικαί συζητήσεις. Αλλ' αν ακουόμεναι εκείναι +αι ομιλίαι του λαλιστάτου Αθηναίου φιλοσόφου τόσην γοητείαν +επροξένουν, φαντασθήτε τώρα πόσον ψυχαγωγική είναι η ανάγνωσις των +διαλόγων αυτών, όπως ετεχνούργησεν αυτούς ο μάγος της Ελληνικής +γλώσσης χειριστής, ο θείος Πλάτων, ο οποίος εις τα έξοχα χαρίσματα, με +τα οποία η φύσις είχε πλουσιώτατα προικίσει τον Σωκράτην, προσέθηκεν +ως ωραία κεντήματα τα ολόχρυσα στολίσματά του με την χαριτωμένην +γραφίδα του αρχαίου αττικού λόγου, ώστε να μη ηξεύρη κανείς πλέον +σήμερον ποίον να θαυμάση περισσότερον, τον εύστροφον φιλόσοφον ή τον +ηδύμολπον συγγραφέα, του οποίου ο Λουκιανός τόσον εξαίρει «την δεινώς +αττικήν καλλιφωνίαν και την θαυμαστήν μεγαλόνοιαν». + +Υπόθεσις του &Ευθύφρονος& είναι να ευρεθή ο ορισμός του &οσίου&, ήτοι +της ευσεβείας και αγιότητος. Απαρτίζεται δε από μίαν συνομιλίαν, η +οποία γίνεται μεταξύ του Σωκράτους και του Ευθύφρονος. + +Ο Ευθύφρων ήτο ένας μάντις πασίγνωστος εις τας Αθήνας δια την +υπερβολικήν θρησκομανίαν του, καταγόμενος από τα Πρόσπαλτα, δήμον της +Αττικής, ο οποίος έκειτο περίπου όπου το σημερινόν χωρίον Κερατιά, +όπισθεν του Υμηττού, ανήκε δε ίσως εις ιερατικήν οιωνοσκόπων +οικογένειαν. Είχε δε την ιδέαν ότι εγνώριζε τα θρησκευτικά ζητήματα +και τους ιερούς νόμους περισσότερον από κάθε άλλον εις τον κόσμον· διό +και με υπερηφάνειαν περισσήν εκήρυττεν ότι αι προφητείαι του ουδέποτε +διεψεύσθησαν. + +Μίαν ημέραν, όταν είχε πλέον επιδοθή υπό του Μελήτου η εναντίον του +Σωκράτους κατηγορία επί ασεβεία εις τον άρχοντα βασιλέα, ένα από τους +εννέα άρχοντας, ο γηραιός φιλόσοφος, λαβών απροσδοκήτως την δικαστικήν +κλήσιν, είχε μεταβή εις την Βασίλειον Στοάν, όπου είχε τα δικαστικά +γραφεία του ο άρχων βασιλεύς, εις τον οποίον ήτο ανατεθειμένη η +διεξαγωγή των θρησκευτικών δικών, διά να λάβη γνώσιν της εναντίον του +υποβληθείσης κατηγορίας και δώση την απαιτουμένην προανάκρισιν. Εκεί, +πρωί — πρωί, εις τους μαρμαρίνους δικαστικούς διαδρόμους της Βασιλείου +Στοάς, όπου συνήθως μετέβαινον οι ασεβείς και οι άθεοι, οι βλάσφημοι +και οι παραβάται των ιερών της πόλεως νόμων, συναντά ο Ευθύφρων τον +γέροντα φιλόσοφον, τον οποίον πολύ εσέβετο, τον ολόλευκον όχι μόνον +διά την ηλικίαν του αλλά και διά την αγαθότητά του και πραότητα, τον +ειρηνικώτατον και μόνον ευσεβέστατον αληθώς από τους Αθηναίους, και +απομένει έκπληκτος. + +Με αυτήν την ωραίαν δραματικήν εικόνα, την οποίαν θα εζήλευε και ο +Σοφοκλής, ανασύρει την αυλαίαν του χαριτωμένου διαλόγου του ο Πλάτων. +Ο Ευθύφρων ερωτών μανθάνει ότι ο Σωκράτης κατηγορηθείς επί ασεβεία από +κάποιον άγνωστόν του Μέλητον καλούμενον, ότι διαφθείρει την νεολαίαν +με νέας ψευδείς περί θεών διδασκαλίας προσήλθεν εκεί, ζητηθείς από την +ανάκρισιν. Τότε και ο Σωκράτης υπείκων εις την έμφυτον αυτού ειρωνικήν +περιέργειαν, από την οποίαν ήντλει, ως από ακένωτον πηγήν, άλας τας +υποθέσεις των φιλοσοφικών και κοινωνικών συζητήσεών του, μανθάνει ότι +και ο Ευθύφρων διά μίαν σοβαρωτάτην δικαστικήν υπόθεσιν ευρίσκεται +ομοίως εκεί, την οποίαν με ακόμη μεγαλειτέραν έκπληξιν ακούει ο +Σωκράτης. + +Αυτός δηλαδή ο προφητομάντις Ευθύφρων είχε καταγγείλει επί φόνω τον +ίδιον τον πατέρα του, διότι είχε κακοποιήσει ένα από τους δούλους του, +οπού επάνω εις την μέθην του εφόνευσεν άλλον σύνδουλόν του, και +έγεινεν ούτως αίτιος να αποθάνη ο φονεύς εις τα δεσμά, μέσα εις ένα +λάκκον, όπου νηστικόν και δαρμένον τον είχε ρίψει. Από την μεγάλην του +λοιπόν ευσέβειαν και από την ευλάβειαν προς τους θείους νόμους, ο +Ευθύφρων — διηγείται προς τον Σωκράτην, — οι οποίοι διατάσσουν την +αμείλικτον καταδίωξιν των φονέων, ή μάλλον υπείκων εις δεισιδαίμονα +πλάνην περί &αφοσιώσεως& ήτοι περί καθάρσεως των κοινωνικών μιασμάτων, +ως γίνεται γνωστόν τούτο εν τη εξελίξει του διαλόγου, κατήγγειλεν +αυτόν τον πατέρα του ως φονέα, ίνα καθαρθή από το μίασμα και αυτός και +εκείνος. Προβάς δε εις αυτό το διάβημα, ενόμιζεν ότι έπραξεν ευσεβή +πράξιν και ήτο ενδομύχως όλως διόλου ατάραχος. + +Ο Σωκράτης εμβρόντητος απομείνας προς την ομολογίαν αυτήν του +Ευθύφρονος ότι κατήγγειλεν ως φονέα τον πατέρα του, αρχίζει αμέσως την +συζήτησιν με τον δεισιδαίμονα αυτόν θεομάντιν, και τον παρακαλεί, αφού +μάλιστα είναι τόσον σοφός εις τα θρησκευτικά, να τον διδάξη τι πράγμα +κατ' ουσίαν είναι το ευσεβές και η ευσέβεια, διά να κατορθώση με τα +φώτα αυτά του διδασκάλου του να σωθή και αυτός από τον κίνδυνον, τον +οποίον διατρέχει εκ της εναντίον του κατηγορίας του Μελήτου, όστις τον +κατηγόρησεν ίσα — ίσα ως ασεβή. + +Με αυτόν τον τρόπον αρχίζει η συζήτησις, κατά την οποίαν ο μεν +Ευθύφρων αντιπροσωπεύει, κατά τινα σοφόν κριτικόν, «τους μικρόνοας +εκείνους ευσεβείς της αρχαιότητος, οι οποίοι διά την λέξιν &όσιον& +είχον έννοιαν όλως διόλου εξωτερικήν και επιπόλαιον και διά να +αποδείξουν εαυτούς ευσεβείς και αρεστούς εις τους θεούς, δεν υπεχώρουν +πολλάκις ουδέ ενώπιον πράξεων, αι οποίαι απόβλητοι εθεωρούντο ηθικώς. +Ο δε Σωκράτης. αντιπρόσωπος των νέων θρησκευτικών ιδεών, υποστηρίζει +τουναντίον, ότι μεταξύ αγαθού και θείου δεν ημπορεί ποτε να υπάρξη +καμμία διαφορά, θεωρών ότι η &οσιότης& ή η &ευσέβεια& συνίσταται μόνον +εις την τελείαν του ανθρώπου ηθικότητα». + +Ο διάλογος προβαίνει μετά μεγίστης μεν συντομίας αλλά με άφθονον +πλούτον γνώσεων και επιχειρημάτων, τα οποία ανακύπτουν το έν μετά το +άλλο απροόπτως ως εν μαγικώ λειμώνι πρωτοφανή άνθη, θαμβώνοντα τον +αναγνώστην με την φαεινήν ακτινοβολίαν των. + +Τόση δε είναι η δύναμις της λογικής και η δεξιότης του αρχισυζητητού +αυτού γέροντος των αρχαίων Αθηνών, ώστε εξαναγκάζεται ο αλαζών μάντις +πέντε φοράς ν' αλλάξη τον περί της ευσεβείας ορισμόν του. + +Και τον μεν πρώτον αυτού ορισμόν, ότι ευσεβές πράγμα είναι αυτό, οπού +έπραττεν εκείνος, καταγγείλας τον πατέρα του εις το δικαστήριον ως +φονέα, καθώς έπραξε και ο άριστος και δικαιότατος από τους θεούς Ζευς, +οπού έδεσε τον πατέρα του Κρόνον διότι έτρωγε τα παιδιά του, +απορρίπτει ο Σωκράτης ως κοινόν όλως διόλου, διότι με έν μόνον +παράδειγμα και με μίαν μόνην πράξιν δεν δύναται να ορισθή ο χαρακτήρ +της ευσεβείας. + +Έπειτα δε πάλιν τον δεύτερον ορισμόν του Ευθύφρονος ότι ευσεβές πράγμα +είναι παν ό,τι είναι προσφιλές εις τους θεούς, ασεβές δε παν ό,τι +είναι μισητόν εις αυτούς, επαινεί ο Σωκράτης ως γενικώτερον από τον +πρώτον και τελειότερον, αλλ' αποδεικνύει εις τον Ευθύφρονα με τας +φιλονεικίας και μάχας, οπού υπάρχουν μεταξύ των θεών, τα οποία εκείνος +πιστεύει, ότι είναι δυσκολώτατον και αδύνατον να αρέσκη το αυτό πράγμα +εις όλους τους θεούς· αλλά εκείνο οπού εις μερικούς θεούς αρέσκει, εις +μερικούς άλλους είναι μισητόν, ώστε θα συμβή το αυτό ευσεβές πράγμα να +είναι συγχρόνως και αγαπητόν και μισητόν. + +Τότε ο Ευθύφρων καταρτίζει τελειότερον ορισμόν, τον τρίτον, λέγων ότι +ευσεβές είναι παν ό,τι αρέσκει εις όλους εν γένει τους θεούς, ασεβές +δε παν ό,τι είναι μισητόν εις όλους επίσης. + +Αλλά και τούτον τον ορισμόν απορρίπτει ο Σωκράτης, διότι κατ’ ουσίαν +δεν είναι διάφορος από τον δεύτερον, επειδή και κατ' αυτόν ευσεβές και +αγαπητόν εις τους θεούς πράγμα είναι έν και το αυτό. Αλλά το αγαπητόν +εις τους θεούς ή αγαπώμενον υπ' αυτών, λέγει ο Σωκράτης και +παραδέχεται και ο Ευθύφρων, λέγεται ούτω, διότι αγαπάται υπό των θεών, +και όχι διότι είναι αγαπητόν εις τους θεούς διά τούτο αγαπάται υπό των +θεών, το δε ευσεβές διότι είναι ευσεβές αγαπάται υπό των θεών και όχι +διότι αγαπάται υπ' αυτών διά τούτο είναι ευσεβές. Εάν λοιπόν ευσεβές +και θεοφιλές πράγμα είναι έν και το αυτό, κατά τον τρίτον ορισμόν, +έπρεπε και το θεοφιλές να φιλήται υπό των θεών διότι είναι θεοφιλές +και όχι το εναντίον, κατ' ακολουθίαν και το ευσεβές διά τούτο να είναι +ευσεβές διότι ηγαπάτο από τους θεούς και όχι διότι είναι ευσεβές διά +τούτο να αγαπάται, ως είχον προηγουμένως παραδεχθή. Είναι λοιπόν +αντιφατικός ο τρίτος ορισμός, και προς τούτοις δεν φανερώνει την +ουσίαν του ευσεβούς, αλλά πάθος τι οπού συμβαίνει εις αυτό. + +Ήδη ο Ευθύφρων παραδέχεται μεν ταύτα, ότι οι ορισμοί, όσους έως τώρα +κατήρτισεν, είναι συγκεχυμένοι και ανεπαρκείς και ασαφείς, ομολογεί +την αδυναμίαν του να προχωρήση εις τον καταρτισμόν άλλου, και +συγχρόνως παραπονείται εις τον Σωκράτην ότι αυτός του κρημνίζει και +χαλά όλους τους ορισμούς. Ο Σωκράτης αποκρούει την μομφήν αυτήν, +φαίνεται δε πρόθυμος να τον βοηθήση, όπως μαζί κατορθώσουν να +σχηματίσουν ένα τέλειον ορισμόν του ευσεβούς. + +Και πρώτον ευρίσκουσιν ότι το &δίκαιον& είναι ευρυτέρα έννοια από το +ευσεβές, όπερ είναι μέρος τι του δικαίου. Ο Σωκράτης, ίνα διευκολύνη +τον Ευθύφρονα εις το να εννοήση καλώς τούτο, του φέρει πολλά άλλα +παραδείγματα ευρυτέρων και στενοτέρων εννοιών, ότε ο Ευθύφρων +ερωτώμενος τι μέρος του δικαίου είναι το ευσεβές, απαντά ότι είναι το +περί την θεραπείαν ήτοι λατρείαν των θεών αφιερωμένον, το δε επίλοιπον +μέρος αυτού αποβλέπει εις την περί των ανθρώπων θεραπείαν και +μέριμναν. + +Αλλ' εις τον Σωκράτην δεν αρέσκει η λέξις θεραπεία, διότι κάθε +θεραπεία, λέγει, γίνεται προς ωφέλειαν ή προς βλάβην του θεραπευομένου +πράγματος, αλλ' οι θεοί ποίαν ωφέλειαν ημπορούν να έχουν από την εκ +μέρους των ανθρώπων γινομένην προς αυτούς θεραπείαν ή λατρείαν; Ο +Ευθύφρων λέγει τότε ότι εννοεί θεραπείαν εξυπηρετικήν, όπως οι δούλοι +θεραπεύουν και περιποιούνται τους κυρίους αυτών. Αλλ' ο Σωκράτης του +εξηγεί ότι η υπηρετική αυτή θεραπεία αποβλέπει εις την εκτέλεσιν έργου +τινός πάντοτε, ως η ιατρική τέχνη π. χ. χρησιμεύει εις τους ιατρούς, +διά να κατεργάζωνται την υγείαν, η ναυπηγική εις τους ναυπηγούς, διά +να κατασκευάζουν τα πλοία κλπ. Τι λοιπόν εκτελούσιν οι θεοί διά της +υπηρεσίας αυτής των ανθρώπων; Ο Ευθύφρων απαντά ότι πολλά καλά +πράγματα κατορθώνουν οι θεοί διά της θεραπείας αυτής. Αλλά πολλά καλά +πράγματα παράγουν και οι στρατηγοί π. χ. και οι γεωργοί, παρατηρεί ο +Σωκράτης, και όμως ημπορούμεν να προσδιορίσωμεν το είδος και την +ποιότητα αυτών των καλών. Ποίου είδους λοιπόν είναι αυτά τα πολλά +καλά, τα οποία εκτελούν οι θεοί; ερωτά ο Σωκράτης. Τότε ο Ευθύφρων +δοκιμάζει να σχηματίση τον πέμπτον ορισμόν του ευσεβούς λέγων: Εάν μεν +κανείς γνωρίζη να λέγη και να πράττη ευχάριστα εις τους θεούς και όταν +προσεύχεται και όταν θυσιάζη, αυτά είναι τα ευσεβή, τα οποία +διαφυλάττουν και τους ιδιωτικούς οίκους των ανθρώπων και τας κοινάς +των πόλεων υποθέσεις, τα δε εναντία αυτών είναι τα ασεβή, τα οποία +καταστρέφουν και εξαφανίζουν τα πάντα. + +Αλλά και τον μακροσκελή αυτόν ορισμόν ο Σωκράτης απορρίπτει ως +εσφαλμένον, διότι συνοψίζων αυτόν λέγει ότι το ευσεβές λοιπόν είναι +κάποια επιστήμη του να εύχεται κανείς και να θυσιάζη και ότι το μεν να +θυσιάζη σημαίνει να χαρίζη κανείς εις τους θεούς, το δε να εύχεται +σημαίνει να ζητή από αυτούς, ώστε το ευσεβές θα ήτο τότε επιστήμη +ζητήσεως και δόσεως, ζητεί δε κανείς ό,τι χρειάζεται και χαρίζει ό,τι +χρειάζονται οι άλλοι, άρα η ευσέβεια είναι κάποια εμπορική τέχνη +μεταξύ θεών και ανθρώπων. Αλλ' αυτό προϋποθέτει αμοιβαίον κέρδος· εάν +δε οι θεοί λαμβάνουν ευάρεστα εις αυτούς από τους ανθρώπους, τότε και +ο ορισμός αυτός ουδόλως διαφέρει από τους προηγουμένους, κατά τους +οποίους το ευσεβές και ευάρεστον εις τους θεούς είναι έν και το αυτό +πράγμα, και οίτινες απεδείχθησαν ήδη εσφαλμένοι. + +Παρακαλεί λοιπόν ο Σωκράτης τον Ευθύφρονα εξ αρχής να δοκιμάση να εύρη +κανένα άλλον ορισμόν ορθότερον και ακριβέστερον. Αλλ' αυτός τόσον +εστενοχωρήθη από τας αντιφάσεις, εις τας οποίας περιέπιπτε, +περιπλεχθείς μέσα εις το δίκτυον της ακαταμαχήτου λογικής του +Σωκράτους, ώστε ζαλισμένος πλέον υπεκφεύγει την εξακολούθησιν του +διαλόγου, προφασισθείς ότι έχει κάποιαν κατεπείγουσαν υπόθεσιν, και +απέρχεται εγκαταλείπων ατελείωτον την συζήτησιν και τον περί του +ευσεβούς ορισμόν και την σοβαρωτάτην δε υπόθεσίν του ακόμη, χάριν της +οποίας είχε μεταβή εις την Βασίλειον Στοάν. + +»Και όμως υποσημειοί εις την αξιόλογον έκδοσιν του &Ευθύφρονος& ο κ. +Γ. Κωνσταντινίδης, είς εκ των ημετέρων ερμηνευτών του Πλάτωνος, εν +αρχή του διαλόγου ωμολόγησεν ο Ευθύφρων ότι είχε μεταβή εις την +Βασίλειον Στοάν, διά να φροντίση περί της κατά του πατρός του δίκης. +Πώς λοιπόν τώρα απέρχεται χωρίς καν να εισέλθη παρά τω βασιλεί; Είναι +τάχα τούτο απλή πρόφασις, όπως διακόψη συζήτησιν, ην αδυνατεί να +διεξαγάγη κατά βούλησιν, ή θέλει ο Πλάτων να υποδείξη διά τούτου ότι ο +Ευθύφρων εσαλεύθη εις τας περί οσίου δοξασίας του και εγκατέλιπε την +κατά του πατρός του κατηγορίαν χάρις εις τον ένεκα ασεβείας +κατηγορηθέντα Σωκράτην; Ημείς σήμερον ουδέτερον τούτων δυνάμεθα +ασφαλώς να συμπεράνωμεν, οι σύγχρονοι όμως του Πλάτωνος ενόουν ίσως +την ορθήν του χωρίου έννοιαν και του διαλόγου το αποτέλεσμα, διότι +πιθανόν να ήτο πασίγνωστος η σπανία όντως του Ευθύφρονος υπόθεσις». + +Εις τον ζωηρότατον αυτόν διάλογον, όστις κατά τους κριτικούς είναι +τελειότερος του Κρίτωνος κατά την εν γένει δημιουργικήν εξεργασίαν και +φιλοσοφικήν ακρίβειαν, εξαιρετικήν εντύπωσιν μας αφίνουν τα περί +ερίδων και μαχών των θεών μυθολογούμενα και τα περί Δαιδάλου και +κινουμένων αγαλμάτων αυτού, με τα οποία ευφυέστατα παραβάλλει η +αεικίνητος του Σωκράτους γλώσσα τους μετακινουμένους και σαλευομένους +ορισμούς του Ευθύφρονος, υπέρ πάντα δε ταύτα η παροιμιώδης σωκρατική +ειρωνεία η τερπνότατα διαχεομένη μ' επαγωγόν και χαριέστατον τρόπον ως +τις ευώδης φαληρική αύρα τόσον λεπτή, ώστε να μη την αισθάνεται σχεδόν +ο με ιδρώτας και κόπους περιρρεόμενος κατά την συζήτησιν Ευθύφρων. Η +συνάντησις δε αύτη δύο άκρως αντιθέτων προσώπων, εξ ενός μεν του +θρησκομανούς μάντεως, προβαίνοντος μέχρι πράξεων ηθικώς αποτροπαίων +από ευσέβειαν δήθεν, και εξ άλλου του ηρέμα και γαληνιαίως εκφράζοντος +της αληθούς θεοσεβείας τον χαρακτήρα Σωκράτους, μας αφίνει +δραματικωτάτην την εντύπωσιν, δίδουσα εις ημάς ζωηράν εικόνα τελείου +σατυρικού έργου της αρχαιότητος, συνάμα δε ολόφωτον καθιστά τον σκοπόν +του διαλόγου, όστις ήτο, κατά την παράδοσιν, να φανή πόσον ευσεβής και +δίκαιος ήτο ο Σωκράτης, όστις είχε καταδικασθή εις θάνατον +κατηγορηθείς επί ασεβεία, διότι εις τον διάλογον αυτόν ο ως ασεβής +κατηγορηθείς Σωκράτης ή ως έχων επιληψίμους ιδέας περί ευσεβείας, καθά +ωραιότατα εκφράζεται ημέτερος κριτικός, «γίνεται διδάσκαλος της +αληθούς ευσεβείας και προς αυτούς τους περί τα τοιαύτα ειδικωτάτους +και σοφωτάτους θεωρουμένους». + +Τοιούτος μεν ο ωραίος αυτός διάλογος. Αλλ' επειδή δικαίως εξεγείρεται +η περιέργεια των αναγνωστών εν τέλει, αναζητούντων ν' ανακαλύψωσι +ποίος τάχα να είναι ο ορισμός του &οσίου& ήτοι του ευσεβούς, οίος ήτο +εσχηματισμένος εν τη διανοία του Σωκράτους, ο κ. Γ. Κωνσταντινίδης, +την δικαίαν περιέργειαν αυτήν πληρών μας αποκαλύπτει τούτον επαρκώς, +δι' όσων λέγει εν τη Εισαγωγή της εκδόσεώς του: «Δεν είναι όμως +δύσκολον, παρατηρεί, εκ πάντων τούτων να εξαχθή ορθός τις και ακριβής +ορισμός του οσίου και της οσιότητος ότι είναι η επιστήμη των περί +θεούς νομίμων», ως δικαιοσύνη είναι «η επιστήμη των περί ανθρώπους +νομίμων», σκοπός δε και αποτέλεσμα της οσιότητος και δικαιοσύνης ότι +είναι το σώζειν τούς τε ιδίους οίκους και τα κοινά των πόλεων. Ο +ορισμός ούτος εξάγεται μεν ασφαλώς και εκ των εν τω &Ευθύφρονι& +λεγομένων, ότι όμως τοιούτος τις θα διετυπούτο υπό του Πλάτωνος +εξάγεται και εκ του &Λάχητος& (σελ, 199, Δ). «Είναι δε η οσιότης και η +ευσέβεια εκ των κυριωτάτων μερών της καθόλου αρετής, περί την έρευναν +της οποίας αποκλειστικώς κατεγίνετο ο Σωκράτης». + + + +ΠΛΑΤΩΝΟΣ + +ΕΥΘΥΦΡΩΝ +(ή περί ευσεβείας) + + + +ΤΑ ΤΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ ΠΡΟΣΩΠΑ +ΕΥΘΥΦΡΩΝ, ΣΩΚΡΑΤΗΣ + + + +Ευθύφρων. + I. Τι συμβαίνει, ω Σώκρατες, και δεν φαίνεσαι πλέον διόλου εις το + Λύκειον {1}, αλλά συχνάζεις εδώ τώρα, εις την Βασίλειον Στοάν; {2} Δεν + πιστεύω να έχης βέβαια και συ καμμίαν δίκην ενώπιον του άρχοντος + βασιλέως, καθώς έχω εγώ. + +Σωκράτης. + Δεν έχω δίκην, διά κοινόν έγκλημα, ω Ευθύφρον, αλλά πολύ χειρότερον, + έχω γραφήν {3}, καθώς αυτοί δα οι Αθηναίοι ονομάζουν αυτήν, έχω δηλαδή + δίκην διά δημόσιον έγκλημα. + +Ευθύφρων. + Τι μου λέγεις. Διά δημόσιον έγκλημα λοιπόν, καθώς φαίνεται, κάποιος σε + κατήγγειλε; Διότι δεν πιστεύω ποτέ ότι συ κατήγγειλες κανένα άλλον. + +Σωκράτης. + Βεβαίως όχι. + +Ευθύφρων. + Αλλά σε κατήγγειλε λοιπόν κανείς άλλος; + +Σωκράτης. + Μάλιστα. + +Ευθύφρων. + Και ποίος είναι αυτός; + +Σωκράτης. + Και εγώ ο ίδιος δεν τον γνωρίζω καλά — καλά τον άνθρωπον αυτόν, ω + Ευθύφρον. Μου φαίνεται να είναι αυτός ένας νέος, τον οποίον προσωπικώς + δεν εγνώρισα. Όμως τον λέγουν, καθώς νομίζω, Μέλητον {4}. Είναι δε από + τον δήμον Πιτθόν {5}, αν έρχεται εις την ενθύμησίν σου κανένας Μέλητος + Πιτθεύς, ένας νέος με μακράν και λείαν κόμην, με ολίγα γενάκια και με + μύτην γερακωτήν. + +Ευθύφρων. + Δεν ενθυμούμαι τέτοιον νέον, ω Σώκρατες, αλλ' ειπέ μου ακριβώς ποία + είναι η καταγγελία, οπού σου έκαμε; + +Σωκράτης. + Ποία είναι; Είναι μία κατηγορία, ω Ευθύφρον, παρά πολύ γενναία, η + οποία κατά την ιδικήν μου τουλάχιστον γνώμην τον φανερώνει αυτόν τον + νέον ένα άνθρωπον όχι κοινόν. Διότι τόσον νέος αυτός όπου είναι, δεν + είναι μικρόν και ασήμαντον πράγμα να έχη γνώσεις διά τόσον σπουδαίας + υποθέσεις. Διότι καθώς εκείνος λέγει, ηξεύρει με ποίον τρόπον + καταστρέφονται οι νέοι την σήμερον και ποίοι είναι οι καταστροφείς + αυτών. Φαίνεται λοιπόν ότι αυτός ο άνθρωπος είναι παρά πολύ σοφός. Και + αφού εκατάλαβε την ιδικήν μου αμάθειαν, ήλθεν εδώ και με κατήγγειλεν + ενώπιον της πόλεως όλης, απαράλλακτα καθώς ενώπιον μιας κοινής όλων + μας μητρός, ότι δήθεν εγώ καταστρέφω τους συνηλικιώτας του. Και + ομολογώ ότι αυτός μου φαίνεται ότι είναι ο μόνος άνθρωπος, οπού + αρχίζει να ανακατώνεται εις τα πολιτικά, καθώς πρέπει. Διότι ο καθαυτό + πολιτικός άνθρωπος, είναι ορθόν και πρέπον να αρχίζη το πολιτικόν του + στάδιον μανθάνων πρώτον διά την εκπαίδευσιν της νεολαίας, με ποίον + τρόπον να γείνουν οι νέοι όσον το δυνατόν χρηστότατοι. Καθώς κάμνει + και ο έμπειρος γεωργός, όστις είναι φυσικόν πρώτον να φροντίζη διά τα + νέα φυτά, όπου είναι βλασταράκια ακόμη, έπειτα δε και διά τα + μεγαλείτερα και τα πλέον ανεπτυγμένα. Αναμφιβόλως λοιπόν και ο Μέλητος + πρώτα — πρώτα αποκόπτει ως βλαβερούς ημάς, οπού καταστρέφομεν τους + νέους, καθώς λέγει. Έπειτα δε είναι φανερόν ότι με την φροντίδα, όπου + θα λάβη διά τους μεγάλους, θα γείνη αίτιος μεγίστων καλών εις την + πόλιν μας, καθώς βέβαια είναι φυσικόν να συμβή εις ένα άνθρωπον, όστις + γνωρίζει τόσον καλά να αρχίζη το έργον του. + +Ευθύφρων. + II Θα επεθύμουν να γείνη αυτό, οπού λέγεις, ω Σώκρατες, φοβούμαι όμως + μήπως συμβή το εναντίον. Διότι αυτός ο άνθρωπος με το να επιχειρή να + βλάψη εσέ, θέλει όλως διόλου σύρριζα να καταστρέψη την πόλιν {6}. Αλλ' + ειπέ μου, σε παρακαλώ, σαν τι τάχα τέλος πάντων λέγει ότι συ κάμνεις + και καταστρέφεις + τους νέους; + +Σωκράτης. + Παράλογα πράγματα, ω θαυμάσιε, καθώς εγώ τουλάχιστον ακούω. Διότι + αυτός λέγει ότι εγώ είμαι κατασκευαστής θεών και με καταγγέλλει, χάριν + αυτής της νεολαίας, καθώς λέγει, ότι κατασκευάζω καινούργιους θεούς, + τους δε παλαιούς θεούς μας δεν πιστεύω. + +Ευθύφρων. + Εκατάλαβα, ω Σώκρατες. Αυτός λέγει ότι κατασκευάζεις καινούργιους + θεούς, διότι διακηρύττεις δημοσία ότι συνήθως εμφανίζεται εντός σου το + γνωστόν δαιμόνιον {7}. Δι' αυτό λοιπόν σε κατήγγειλεν ότι δήθεν + νεωτερίζεις εις τα θρησκευτικά δόγματα της πόλεως και ακριβώς δι' αυτό + έρχεται να σε συκοφαντήση εις το δικαστήριον, επειδή γνωρίζει καλά ότι + ο λαός πολύ εύκολα πιστεύει τας συκοφαντίας αυτού του είδους. Διότι + και εμένα απαράλλακτα με περιγελούν ως τρελλόν, οσάκις εις την + συνέλευσιν του λαού αυθορμήτως αναφέρω τίποτε θρησκευτικά ζητήματα και + προφητεύω δι' όσα μέλλουν να γείνουν {8}· αν και ποτέ δεν έλειψε να μη + επαληθεύση κανέν από όσα εγώ επροφήτευσα. Αλλ' όμως ημάς τους + θεοπνεύστους όλους μας φθονούν. Δεν πρέπει όμως να φροντίζωμεν διόλου + δι' αυτά, αλλά να εξακολουθώμεν ίσα τον δρόμον μας αδιαφορούντες εις + τας συκοφαντίας. + +Σωκράτης. + Αγαπητέ μου Ευθύφρον, το να περιγελασθώμεν βέβαια καμμιά φορά δεν + είναι και πολύ σπουδαίον πράγμα. Διότι, καθώς εγώ φρονώ, τους + Αθηναίους δεν τους μέλει, αν πιστεύουν ότι είναι μεν κανείς πολύ + επιτήδειος άνθρωπος, αλλ' όμως δεν έχει την ικανότητα και να διδάξη + άλλους την σοφίαν του, θυμώνουν όμως υπερβολικά εναντίον εκείνου, τον + οποίον θεωρούν ικανόν να κάμη και άλλους τοιούτους, οποίος είναι + αυτός, είτε από φθόνον, καθώς συ ομολογείς, είτε και από καμμίαν άλλην + αιτίαν. + +Ευθύφρων. + Δι' αυτό βέβαια, ποια δηλαδή αισθήματα έχουν δι' εμέ, δεν επιθυμώ πολύ + να δοκιμάσω, διότι αυτό το ηξεύρω καλά. + +Σωκράτης. + Διότι αναμφιβόλως συ μεν φρονείς ότι πρέπει να δεικνύης μεγάλην + επιφύλαξιν και να μη δημοσιεύης εις τους άλλους θεληματικώς την σοφίαν + σου. Εγώ όμως φοβούμαι μήπως από την φιλανθρωπίαν μου φαίνωμαι εις + αυτούς ότι διδάσκω αδιακρίτως κάθε άνθρωπον ό,τι ηξεύρω, όχι μόνον + χωρίς κανένα μισθόν, αλλ' αν είχον χρήματα, και θα επλήρωνα ακόμη με + ευχαρίστησίν μου εκείνον, όστις ήθελε να ακούη τας ομιλίας μου. Εάν + μεν λοιπόν, καθώς προ ολίγου τώρα είπον, περιωρίζοντο εις το να με + περιγελούν μόνον, καθώς λέγεις ότι περιγελούν εσένα, τούτο δεν θα μου + ήτο διόλου δυσάρεστον, να περάσωμεν ολίγας ώρας εις το δικαστήριον με + αστεϊσμούς και περιγελάσματα· αν όμως λάβουν το πράγμα υπό σπουδαίαν + έποψιν, τούτο πλέον ποίον τέλος θα έχη είναι άδηλον εις τον κάθε ένα + εκτός από σας τους μάντεις. + +Ευθύφρων. + Ίσως, ω Σώκρατες, να μη σου συμβή κανέν κακόν πράγμα, αλλά και διά σε + θα αποβή η δίκη όπως επιθυμείς, φρονώ δε ότι έτσι θα αποβή και δι' εμέ + η ιδική μου δίκη. + +Σωκράτης. + Αλλά, ω Ευθύφρον, τι είδους λοιπόν είναι η ιδική σου δίκη; Είσαι + κατηγορούμενος, ή κατηγορείς κανένα άλλον; + +Ευθύφρων. + Κατηγορώ κάποιον άλλον. + +Σωκράτης. + Ποίον; + +Ευθύφρων. + Αν σου είπω ποίον καταδιώκω, θα με θεωρήσης τρελλόν. + +Σωκράτης. + Μπα! Και πώς; Μήπως καταδιώκεις κανένα που πετά; + +Ευθύφρων. + Διόλου δεν πετά αυτός, τον οποίον εγώ καταδιώκω, διότι αυτός αντί να + έχη πτερά, είναι τόσον γέρων, ώστε μόλις μπορεί να περιπατή. + +Σωκράτης. + Ποίος λοιπόν είναι αυτός; + +Ευθύφρων. + Είναι ο πατέρας μου ! + +Σωκράτης. + Τι μου λέγεις; Ο πατέρας σου είναι; + +Ευθύφρων. + Μάλιστα, ο πατέρας μου ! + +Σωκράτης. + Και ποίον είναι το έγκλημά του, και διά ποίαν πράξιν τον κατηγορείς; + +Ευθύφρων. + Διά φόνον, ω Σώκρατες ! + +Σωκράτης. + Διά φόνον! Ώ Ηράκλεις ! Βεβαίως, ω Ευθύφρον, ο πολύς κόσμος κατ' εμέ + δεν γνωρίζει ότι αυτά τα πράγματα είναι σωστά και δίκαια και πρέπει, + νομίζω, να είναι κανείς παρά πολύ προχωρημένος εις την σοφίαν και όχι + ο τυχών άνθρωπος, διά να ενεργήση ένα τέτοιο πράγμα, το οποίον να + θεωρηθή από όλους σωστόν και δίκαιον. + +Ευθύφρων. + Βέβαια, μα τον Δία, ω Σώκρατες, αυτός ο άνθρωπος πρέπει να είναι πολύ + προχωρημένος εις την σοφίαν. + +Σωκράτης. + Και είναι λοιπόν κανένας από τους συγγενείς σας αυτός που εφονεύθη από + τον πατέρα σου; Ή εννοείται βέβαια αυτό; Διότι δι' ένα ξένον άνθρωπον, + καθώς φρονώ, ποτέ δεν θα κατεμήνυες τον πατέρα σου ως φονέα. + +Ευθύφρων. + Ποίος παραλογισμός, ώ Σώκρατες, να φρονής ότι υπάρχει καμμία διαφορά, + είτε ξένος είτε συγγενής είναι ο φονευθείς. Εις την πράξιν μόνον + πρέπει κανείς να προσέχη καλά και αυτήν μόνον να εξετάζη, αν δικαίως ο + φονεύς διέπραξε τον φόνον ή αδίκως. Και, αν μεν δικαίως, πρέπει να τον + αφίνωμεν ήσυχον και να μη τον ενοχλώμεν, αν όμως όχι, τότε έχομεν + χρέος να τον καταγγέλλωμεν εις την δικαιοσύνην, έστω και αν ακόμη ο + φονεύς έχη καμμίαν φιλίαν ή συγγένειαν μαζί μας. Διότι το μίασμα είναι + το ίδιον, εάν εν γνώσει συναλλάττεσαι με τον τοιούτον άνθρωπον και δεν + τον καταγγέλλης εις την δικαιοσύνην, διά να επιδιώξης την τιμωρίαν + του, η οποία μόνη, ω Σώκρατες, ημπορεί να απαλλάξη από τον μολυσμόν + και σε και εκείνον {9}. Ιδού πώς είναι η υπόθεσις αυτή, διά να + εννοήσης. + + Αυτός όπου εφονεύθη ήτο ένας από τους μισθωτούς μας ανθρώπους, και + όταν εκαλλιεργούσαμεν τα κτήματά μας εις την Νάξον, τον είχαμεν εκεί + μεταξύ των άλλων δούλων μας και ειργάζετο με το ημερομίσθιον. Μίαν + ημέραν λοιπόν, αφού έπιε πολύ και εμέθυσεν, επιάσθη με έναν από τους + δούλους μας και επάνω εις την μανιώδη οργήν του τον έσφαξεν. Ο πατέρας + μου λοιπόν αμέσως τον έβαλεν εις τα σίδηρα χειροπόδαρα και τον έρριψε + μέσα εις ένα βαθύτατον λάκκον, έστειλε δε ευθύς εδώ εις τας Αθήνας ένα + άνθρωπόν του, διά να πληροφορηθή από τον εξηγητήν {10} των + θρησκευτικών νόμων τι έπρεπε να κάμη. Εις το μεσολαβήσαν αυτό χρονικόν + διάστημα, έως ου επανέλθη από τας Αθήνας ο απεσταλμένος μας, ο πατέρας + μου δεν έλαβε καμμίαν φροντίδα διά τον σιδηροδέσμιον εκείνον δούλον + και τον παρημέλησεν όλως διόλου, διά τον λόγον ότι ήτο φονεύς και δεν + τον έμελε διόλου, και αν ήθελεν αποθάνει εκεί μέσα. Αυτό δε ίσα — ίσα + και συνέβη, ω Σώκρατες. Διότι από την πείναν και από το ψύχος και το + βάρος των δεσμών απέθανεν ο δυστυχισμένος, πριν προφθάση να γυρίση + πίσω ο απεσταλμένος από τον πατέρα μου και να φέρη την απάντησιν του + εξηγητού. Δι' αυτό δα λοιπόν που έκαμα εξηγέρθη με αγανάκτησιν μεγάλην + εναντίον μου όλη η οικογένεια, ο πατέρας και οι επίλοιποι συγγενείς + μας, διατί τάχα εγώ χάριν του ανθρωποκτόνου εκείνου δούλου μας να + καταγγείλω τον πατέρα μου εις την δικαιοσύνην διά φόνον, και να + επιζητώ την καταδίκην του, αφού ούτε τον εφόνευσε, καθώς λέγουν + εκείνοι, ούτε και αν ακόμη τον εφόνευσεν, αφού μάλιστα ο αποθανών + είναι ένας κακούργος, ένας φονεύς, δεν πρέπει να φροντίζη κανείς δι' + ένα τέτοιον εγκληματίαν. Διότι είναι ασεβές πράγμα, λέγουν, ο υιός να + καταγγέλλη τον πατέρα του επί φόνω. Αυτάς τας ιδέας έχουν ούτοι, ω + Σώκρατες, διότι κακώς εννοούν το θείον δίκαιον και είναι ανίκανοι να + διακρίνουν ποία πράξις είναι ευσεβής και ποία ασεβής. + +Σωκράτης. + Αλλά δι' όνομα του Διός, συ λοιπόν, ω Ευθύφρον, φαντάζεσαι ότι με + τόσην ακρίβειαν γνωρίζεις περί της θείας δικαιοσύνης και διακρίνεις + σαφώς ποία πράγματα είναι ευσεβή και ποία ασεβή, ώστε, αφού αυτά + συνέβησαν, καθώς συ μου τα διηγήθης, δεν φοβείσαι μήπως, + κρισολογούμενος με τον πατέρα σου, τυχαίνει ίσα — ίσα να κάμνης κανέν + ασεβές πράγμα; + +Ευθύφρων. + Σε βεβαιώ, ω Σώκρατες, ότι διά τίποτε δεν θα ήμουν χρήσιμος, ούτε θα + διέφερε διόλου από τους άλλους ανθρώπους ο Ευθύφρων, αν δεν εγνώριζα + όλα αυτά τα πράγματα εις την εντέλειαν. + +Σωκράτης. + Λοιπόν, ω λαμπρέ μου Ευθύφρον, σπουδαιότατον πράγμα θα ήτο δι' εμέ να + γείνω μαθητής σου, και προ της δίκης μου, η οποία εκινήθη εναντίον μου + εκ μέρους του Μελήτου, να προκαλέσω αυτόν ενώπιον του αρμοδίου + άρχοντος εις εξέτασιν της διαφοράς μας και να του είπω αυτά τα ίδια, + τα οποία ήθελον μάθει από σε, ότι εγώ βεβαίως και πρωτύτερα εθεώρουν + ως πάρα πολύ σπουδαίον πράγμα να γνωρίζω καλώς τα θρησκευτικά και + τώρα, αφού εκείνος με κατηγορεί ότι κατήντησα εις πλάνην, διότι + αστόχαστα παρουσιάζω εις τον κόσμον νέας δοξασίας περί θεών, τότε δα + βεβαίως έγεινα μαθητής ιδικός σου. Και αν μεν, ω Μέλητε, θα του έλεγα, + ομολογής ότι ο Ευθύφρων είναι σοφός εις τα τοιαύτα ζητήματα, να + πιστεύης ότι και εγώ σωστά φρονώ, καθώς και εκείνος, και να μη + κρισολογήσαι μαζί μου· εν εναντία δε περιπτώσει να καταγγείλης εις το + δικαστήριον πρωτύτερα εκείνον, τον διδάσκαλόν μου, παρά εμέ, διότι + καταστρέφει τους γέροντας, και εμέ και τον πατέρα του, εμένα μεν με + την θρησκευτικήν διδασκαλίαν του την πεπλανημένην, εκείνον δε με την + καταδίωξιν την δικαστικήν που του κάμνει κατά τας νέας αυτάς + θρησκευτικάς αρχάς του. Και αν μεν δεν πεισθή εις εμέ και δεν + παραιτήται από την δίκην, ή αν καταγγείλη εσένα αντ' εμού, λαμπρότατον + πράγμα θα ήτο, αυτά τα ίδια λόγια να είπης ενώπιον του δικαστηρίου, + όσα θα του έλεγα εγώ προ της δίκης προς συμβιβασμόν. + +Ευθύφρων. + Ναι, μα τον Δία, ω Σώκρατες, αν ίσως ηθελεν έχει τόσην απερισκεψίαν, + ώστε να με καταγγείλη, ήθελα προσπαθήσει ν' ανακαλύψω ευθύς, καθώς + φρονώ, το τρωτόν του μέρος, και έτσι πολύ περισσότερον θα διέτρεχε + κίνδυνον εκείνος εις το δικαστήριον παρά εγώ. + +Σωκράτης. + Επειδή και εγώ βεβαίως, καλέ μου φίλε, τα γνωρίζω αυτά, διά τούτο ίσα + — ίσα επιθυμώ να γείνω μαθητής σου, διότι είμαι βέβαιος ότι σέ μεν, + επειδή είσαι τόσον βαθιά σοφός άνθρωπος, και κάθε άλλος, καθώς φρονώ, + και ο Μίλητος αυτός, ούτε ότι σε βλέπουν φαίνονται, εμένα όμως με + τόσην οξυδέρκειαν και τόσην ευκολίαν διέκρινεν, ώστε με κατεμήνυσεν + εις το δικαστήριον επί ασεβεία. Τώρα λοιπόν, εν ονόματι του Διός, ειπέ + μου εκείνο, που τώρα δα εβεβαίωνες, ότι πολύ καλά γνωρίζεις. Ποίον + περίπου πράγμα ομολογείς ότι είναι το ευσεβές και ποίον το ασεβές, + όσον αφορά παραδείγματος χάριν τον φόνον και τα λοιπά συνήθη + εγκλήματα, που δύνανται να συμβούν; Ή δεν είναι όμοιον πάντοτε αυτό με + τον εαυτόν του εις κάθε πράξιν το ευσεβές, και το ασεβές πάλιν + διαφορετικόν μεν από κάθε ευσεβές, αυτό όμως όμοιον πάντοτε με τον + εαυτόν του και έχον ως προς την ευσέβειαν τον ίδιον απαραλλάκτως + χαρακτήρα της ασεβείας κάθε τι, όπου μέλλει να είναι ασεβές; + +Ευθύφρων. + Βεβαίως, καθώς φρονώ, ω Σώκρατες, έτσι είναι. + +Σωκράτης. + Λέγε μου λοιπόν ποίον πράγμα ονομάζεις ευσεβές και ποίον ασεβές; + +Ευθύφρων. + Ονομάζω ευσεβές μεν παραδείγματος χάριν αυτό, που κάμνω τώρα εγώ και + καταγγέλλω εις την δικαιοσύνην κάθε άνθρωπον, ο οποίος είναι + εγκληματίας, διότι διαπράττει φόνους ή κλοπάς ιερών πραγμάτων ή κανέν + άλλο όμοιον έγκλημα, είτε πατέρας μου τυχαίνει να είναι αυτός ο + άνθρωπος είτε μητέρα μου είτε κανένας άλλος οποιοσδήποτε συγγενής μου, + ασεβές δε είναι το να μη καταγγείλω αυτόν τον κακούργον και να μη + επιδιώξω την τιμωρίαν του. Διά να εννοήσης δε, ω Σώκρατες, κύτταξε, σε + παρακαλώ, θα σου φέρω μίαν πολύ μεγάλην απόδειξιν ότι η επικρατούσα + κοινή συνήθεια έτσι είναι, διά το οποίον και εις άλλους πολλούς + ανθρώπους έως τώρα ωμίλησα, ότι δηλαδή αυτά, εάν γίνωνται έτσι, καθώς + εγώ τώρα κάμνω, ήθελον είναι ευσεβείς πράξεις, δηλαδή να μη δεικνύωμεν + καμμίαν επιείκειαν εις κάθε άνθρωπον πού είναι ασεβής, οποιοσδήποτε + και αν τύχη αυτός να είναι. Όλοι βέβαια οι άνθρωποι πιστεύουν ότι ο + Ζευς είναι ο πλέον καλώτατος και πλέον δικαιότατος από όλους τους + θεούς και όλοι ομολογούν ότι έβαλεν εις τα σίδηρα τον πατέρα του τον + Κρόνον {11}, διότι κατέπινε τα παιδιά του, χωρίς να έχη κανέν δίκαιον, + και ότι εκείνος πάλιν ο Κρόνος ευνούχισε τον πατέρα του, τον Ουρανόν, + εξ αιτίας άλλων τοιούτων εγκλημάτων, τα οποία είχε διαπράξει. Εναντίον + μου όμως οργίζονται οι άνθρωποι, διότι κατήγγειλα τον πατέρα μου, πού + διέπραξεν ένα πολύ σκληρόν έγκλημα, και επιζητώ την τιμωρίαν του, και + έτσι αυτοί καταντούν εις αντίφασιν με τον εαυτόν τους, επειδή τόσον + διαφορετικά κρίνουν τας πράξεις αυτάς των θεών και την ιδικήν μου. + +Σωκράτης. + Αρά γε, ω Ευθύφρον, αυτό είναι το έγκλημά μου, εξ αιτίας του οποίου + κατηγγέλθην εις το δικαστήριον, διότι, οσάκις μου αναφέρει κανείς + τοιαύτα διά τους θεούς διηγήματα, εγώ με κάποιαν δυσκολίαν τα + παραδέχομαι; Αυτό χωρίς άλλο είναι το έγκλημα, εις το οποίον, καθώς + φαίνεται, ημπορεί να διισχυρισθή κανείς ότι είμαι ένοχος. Τώρα λοιπόν, + εάν εις αυτά τα ζητήματα είσαι σύμφωνος με τον κοινόν λαόν και + πιστεύης εις τα διηγήματα αυτά και συ, που έχεις τόσον καλάς γνώσεις + διά τα θρησκευτικά, είναι ανάγκη βέβαια, καθώς φαίνεται, και εις εμέ + να δείξουν επιείκειαν και να με συγχωρήσουν. Διότι τι επί τέλους θα + είπω, διά τον εαυτόν μου, όστις βέβαια ομολογώ τόσον απλοϊκά, ότι δι' + αυτά τα πράγματα δεν έχω καμμίαν γνώσιν; Αλλά, σε παρακαλώ, δι' όνομα + του Διός, πού είναι προστάτης της φιλίας {12}, ειπέ μου, ως φίλος, συ + πιστεύεις αληθώς ότι αυτά τα πράγματα συνέβησαν αληθώς έτσι μεταξύ των + θεών; + +Ευθύφρων. + Όχι αυτά μόνον συνέβησαν, αλλά και ακόμη πλέον παράξενα βεβαίως από + αυτά, ω Σώκρατες, τα οποία ο λαός δεν γνωρίζει. + +Σωκράτης. + Όθεν πιστεύεις συ ότι μεταξύ των θεών τωόντι συμβαίνουν και πόλεμοι + και εχθροπάθειαι μάλιστα πολύ φοβεραί και συμπλοκαί και άλλαι πολλαί + όμοιαι κακίαι, και πάθη τόσον παράδοξα, όπως μάλιστα περιγράφονται από + τους ποιητάς εις τα ποιήματά των και από τους περιφήμους ζωγράφους + {13}, παριστάνονται εις τας εικόνας των, με τας οποίας είναι + στολισμένοι λαμπρώς οι ναοί μας και πολλά άλλα ιερά της πόλεως μέρη + {14}, και εξόχως μάλιστα ο πέπλος ο μυστηριώδης της Αθηνάς, ο οποίος + γεμάτος από τοιαύτας ζωγραφίας και παραστάσεις φέρεται με μεγάλην + πομπήν επάνω εις την Ακρόπολιν κατά την εορτήν των μεγάλων Παναθηναίων + {15}. Αυτά, ω Ευθύφρον, θα τα παραδεχθώμεν ότι είναι αληθινά; + +Ευθύφρων. + Όχι μόνον αυτά βεβαίως, ω Σώκρατες, αλλά, καθώς προ ολίγου σου είπα, + θα σου διηγηθώ εγώ τώρα, αν θέλης, και άλλα πολλά ακόμη διά τα + θρησκευτικά μας πράγματα, τα οποία συ, όταν ακούσης, χωρίς άλλο θα + εκπλαγής. + + + +Σωκράτης. + Δεν ήθελα διόλου εκπλαγή. Αλλά αυτά μεν τα διηγήματα να μου ειπής + άλλοτε, όταν τύχη ευκαιρία, τώρα δε ακριβώς προσπάθησον να μου είπης + πλέον σαφέστερον δι' εκείνο, διά το οποίον προ ολίγου σε ηρώτησα. + Διότι, φίλε μου, πρωτύτερα όταν σε ηρώτησα τι πράγμα επί τέλους είναι + το ευσεβές, δεν μου έκαμες τελείαν εξήγησιν να εννοήσω καλά, αλλά μου + είπες σύντομα-σύντομα ότι αυτό το πράγμα είναι ευσεβές, το οποίον συ + τώρα κάμνεις, που καταγγέλλεις εις το δικαστήριον τον πατέρα σου επί + φόνω. + +Ευθύφρων. + Σου είπα μάλιστα την αλήθειαν, ω Σώκρατες. + +Σωκράτης. + Ίσως. Ως τόσον, ω Ευθύφρον, θα παραδέχεσαι ότι υπάρχουν και άλλα πολλά + πράγματα ευσεβή. + +Ευθύφρων. + Βεβαιότατα υπάρχουν. + +Σωκράτης. + Ενθυμείσαι λοιπόν, σε παρακαλώ, ότι δεν σου εζήτησα αυτό, να μου + εξηγήσης ένα ή δύο από τα πολλά ευσεβή, αλλ' ακριβώς σε παρεκάλεσα να + μου παραστήσης καθαρά και ωρισμένως ποία είναι η φύσις αυτή του + ευσεβούς πράγματος, την οποίαν, όταν έχουν όλα τα ευσεβή, είναι + ευσεβή. Διότι διισχυρίσθης, φρονώ, ότι κατά ένα μόνον χαρακτήρα και τα + ασεβή είναι ασεβή και τα ευσεβή είναι ευσεβή· ή δεν ενθυμείσαι; + +Ευθύφρων. + Μάλιστα, ενθυμούμαι. + +Σωκράτης. + Αυτόν λοιπόν τον χαρακτήρα εξήγησέ μου ποίος επί τέλους είναι, διά να + τον έχω πάντοτε ενώπιον των οφθαλμών μου, να τον μεταχειρίζωμαι ως + υπόδειγμα, και ό,τι μεν από εκείνα, που συ ή κανείς άλλος κάμνει, + είναι όμοια με το υπόδειγμα, να παραδέχωμαι ότι είναι ευσεβές, ό,τι δε + δεν ομοιάζει, να μη το παραδέχωμαι. + +Ευθύφρων. + Πολύ καλά· αν θέλης έτσι, ω Σώκρατες, και έτσι θα σου το αναπτύξω το + ζήτημα. + +Σωκράτης. + Μάλιστα θέλω βέβαια. + +Ευθύφρων. + Λοιπόν παραδέχομαι ότι, ό,τι πράγμα είναι ευάρεστον εις τους θεούς, + είναι ευσεβές, ό,τι δε δεν είναι ευάρεστον εις αυτούς, είναι ασεβές. + +Σωκράτης. + Πολύ ωραία τώρα έτσι απαντάς, ω Ευθύφρον, και απαράλλακτα, καθώς εγώ + ακριβώς σου εζήτησα, αν όμως αυτό πού λέγεις τώρα είναι προσέτι και + αληθές, δεν το γνωρίζω ακόμη· είναι όμως φανερόν ότι συ θα μου + αναπτύξης καλλίτερα ακόμη την γνώμην σου και θα μου διασαφήσης ότι + είναι αληθινά όσα είπες. + +Ευθύφρων. + Βεβαιότατα, θα σου αναπτύξω όσα είπα τώρα. + +Σωκράτης. + Έλα λοιπόν ας εξετάσωμεν τι είπαμεν έως τώρα. Ένα μεν πράγμα ευάρεστον + εις τους θεούς και ένας άνθρωπος ευάρεστος εις τους θεούς είναι + ευσεβής, ένα δε πράγμα μισητόν εις τους θεούς και ένας άνθρωπος + μισητός εις τους θεούς είναι ασεβής. Το ευσεβές δε δεν είναι το ίδιον + με το ασεβές, αλλ' όλως διόλου είναι εναντιώτατον το έν προς το άλλο. + Δεν είναι έτσι; + +Ευθύφρων. + Αναντιρρήτως έτσι είναι. Διότι έτσι έχομεν ειπεί. + +Σωκράτης. + Σου φαίνεται ότι πολύ καλά το είπαμεν αυτό; + +Ευθύφρων. + + Μου φαίνεται, ω Σώκρατες. + +Σωκράτης. + Λοιπόν, και ότι οι θεοί στασιάζουν αναμεταξύ των, ω Ευθύφρον, και + φιλονικούν ο ένας με τον άλλον, και ότι εχθροπάθειαι συμβαίνουν μεταξύ + των, και αυτό το είπαμεν; + +Ευθύφρων. + Βεβαίας το είπαμεν. + +Σωκράτης. + Αλλά τας εχθροπαθείας, αγαπητέ μου, και τα μίση διά ποία πράγματα αι + φιλονικίαι προξενούν; Ας εξετάσωμεν δε με αυτόν τον τρόπον το πράγμα. + Αρά γε, εάν εγώ και συ φιλονικώμεν διά δύο αριθμούς και θέλωμεν να + μάθωμεν ποίος από τους δύο είναι μεγαλύτερος, η φιλονικία μας δι' + αυτούς τους αριθμούς ημπορεί να μας κάμη εχθρούς και να μισήσωμεν ο + ένας τον άλλον, ή, αφού έλθωμεν εις τον λογαριασμόν δι' αυτούς τους + αριθμούς, βεβαίως, τότε αμέσως ημπορεί να συμφιλιωθώμεν; + +Ευθύφρων. + Αυτό είναι βεβαιότατον. + +Σωκράτης. + Λοιπόν, και εάν φιλονικώμεν διά το μέγεθος δύο σωμάτων, ποίον είναι + μεγαλείτερον ή μικρότερον από τα δύο, όταν φθάσωμεν εις την + καταμέτρησιν αυτών, αμέσως ηθέλομεν παύσει από την φιλονικίαν; + +Ευθύφρων. + Βεβαίως. + +Σωκράτης. + Και αν έλθωμεν εις συζήτησιν και φιλονικίαν διά το βάρος δύο + πραγμάτων, ποίον είναι βαρύτερον ή ελαφρότερον από τα δύο, δεν ήθελε + παύσει αμέσως η διαφορά μας, εάν, καθώς εγώ νομίζω, καταλήξωμεν εις το + ζύγισμα αυτών των πραγμάτων; + +Ευθύφρων. + Πώς όχι; + +Σωκράτης. + Λοιπόν διά ποίον πράγμα εάν φιλονικήσωμεν και εις ποίον συμβιβασμόν + εάν δεν ημπορέσωμεν να καταλήξωμεν, ηθέλομεν βεβαίως γείνει εχθροί + αναμεταξύ μας και ηθέλομεν έχει μίσος ο ένας κατά του άλλου; Ίσως δεν + έχεις εις τον νουν σου πρόχειρον κανέν από αυτά τα πράγματα, αλλά, ενώ + εγώ θα σου απαριθμήσω τώρα μερικά από αυτά, συ έχε τον νουν σου, αν τα + λέγω σωστά. Αυτά τα πράγματα είναι το δίκαιον και το άδικον, το + έντιμον και το άτιμον, το καλόν και το κακόν, Αρά γε αυτά δεν είναι + εκείνα τα ίδια, διά τα οποία, αφού εφιλονικήσαμεν, και αφού δεν + κατωρθώσαμεν να έλθωμεν εις ικανοποιητικόν συμβιβασμόν, γινόμεθα + πάντοτε εχθροί αναμεταξύ μας, όταν γινώμεθα, και εγώ και συ και όλοι + οι άλλοι άνθρωποι; + +Ευθύφρων. + Μάλιστα, ω Σώκρατες, αυτή είναι η πραγματική αιτία της φιλονικίας μας + και δι' αυτά τα πράγματα. + +Σωκράτης. + Αλλ' εάν λοιπόν είναι αληθές, ω Ευθύφρον, ότι και οι θεοί φιλονικούν + διά μερικά πράγματα, αναγκαίως δεν θα φιλονικούν δι' αυτά, τα οποία + τώρα είπαμεν; + +Ευθύφρων. + Είναι μάλιστα αναγκαιότατον. + +Σωκράτης. + Λοιπόν κατά τους λόγους σου, ω εξοχώτατε Ευθύφρον, και από τους θεούς + άλλοι άλλα πράγματα, θεωρούν δίκαια και άδικα και έντιμα και άνομα και + καλά και κακά. Διότι δεν θα έφθαναν, φρονώ, εις στάσεις και μάχας + αναμεταξύ των, εάν δεν εφιλονικούσαν δι' αυτά. Δεν είναι έτσι βέβαια; + +Ευθύφρων. + Πολύ σωστά ομιλείς. + +Σωκράτης. + Λοιπόν κάθε άνθρωπος ό,τι θεωρεί έντιμον και καλόν και δίκαιον, αυτό + ακριβώς και αγαπά, τα δε εναντία αυτών μισεί; + +Ευθύφρων. + Αναμφιβόλως. + +Σωκράτης. + Τα ίδια δε πράγματα βεβαίως, καθώς συ ομολογείς, μερικοί μεν από τους + θεούς θεωρούν δίκαια, μερικοί δε άδικα. Δι' αυτά δε ίσα — ίσα + φιλονικούντες καταντούν εις στάσεις εναντίων αλλήλων και πολέμους. Αρά + γε δεν είναι έτσι; + +Ευθύφρων. + Βεβαιότατα. Έτσι είναι. + +Σωκράτης. + Τα ίδια λοιπόν πράγματα, καθώς φαίνεται, μισούνται από τους θεούς και + αγαπώνται, και τα ίδια πράγματα ήθελον είναι μισητά συνάμα και αγαπητά + εις τους θεούς. + +Ευθύφρων. Φαίνεται ότι έτσι είναι. + +Σωκράτης. + Τότε λοιπόν, ω Ευθύφρον, σύμφωνα με αυτό όπου λέγεις τώρα τα ίδια + πράγματα ήθελον είναι και ευσεβή και ασεβή. + +Ευθύφρων. + Μου φαίνεται. + +Σωκράτης. + Λοιπόν, ω αξιοθαύμαστε, δεν απήντησες ακόμη, εις εκείνο που σε + ηρώτησα. Διότι βεβαίως εγώ δεν σε ηρώτησα ποίον είναι αυτό το οποίον + τυχαίνει να είναι συγχρόνως ευσεβές και ασεβές, ουδέ ποίον είναι + συγχρόνως αγαπητόν και μισητόν εις τους θεούς, καθώς παρεδέχθημεν. + Ώστε, ω Ευθύφρον, αυτό που κάμνεις σήμερον συ και ζητείς να τιμωρήσης + τον πατέρα σου ως φονέα διόλου δεν είναι παράξενον, εάν, ενώ + προσπαθείς να το κατορθώσης, διά μεν τον Δία κάμνης πράξιν ευάρεστον, + διά τον Κρόνον όμως και τον Ουρανόν κάμνης πράξιν εχθρικήν, και διά + μεν τον Ήφαιστον {16}, αγαπητήν πράξιν κάμνης, διά δε την Ήραν μισητήν + απαράλλακτα δε και δι' οποιονδήποτε άλλον από τους θεούς, οι οποίοι, + με το να έχουν διαφορετικά αισθήματα δι' έν πράγμα ο ένας με τον + άλλον, φιλονικούν δι' αυτό μεταξύ των, και δι' εκείνους, δι' άλλον μεν + φαίνεσαι ότι κάμνεις πράξιν αγαπητήν, δι' άλλον δε μισητήν. + +Ευθύφρων. + Αλλά φρονώ, ω Σώκρατες, ότι δι' αυτήν την πράξιν μου κανείς από τους + θεούς δεν φιλονικεί ο ένας με τον άλλον, ότι δεν πρέπει δηλαδή να + τιμωρήται εκείνος ο άνθρωπος, που ήθελε φονεύσει κανένα άλλον αδίκως. + +Σωκράτης. + Τι δε φρονείς; Από τους ανθρώπους, ω Ευθύφρον, ήκουσες ποτέ κανένα, + που τολμά να ισχυρίζεται ότι δεν πρέπει να τιμωρήται εκείνος, που + αδίκως φονεύση άλλον, ή εν γένει πράξη κανέν άλλο οποιονδήποτε + έγκλημα; + +Ευθύφρων. + Είναι βεβαιότατον αυτό, ω Σώκρατες. Οι άνθρωποι δεν παύουν ποτέ να + φιλονικούν διά τα πράγματα αυτά παντού, ακόμη και εις τα δικαστήρια. + Διότι, αφού διαπράξουν πάρα πολλά εγκλήματα και αδικήματα, + μεταχειρίζονται κατόπιν κάθε μέσον με έργον και με λόγον, διά να + ημπορέσουν να αποφύγουν την καταδίκην. + +Σωκράτης. + Ε, και ομολογούν λοιπόν αυτοί, ω Ευθύφρον, ότι αληθώς διέπραξαν + έγκλημα και έπειτα και με όλην την ομολογίαν των ισχυρίζονται ότι δεν + πρέπει να τιμωρηθούν; + +Ευθύφρων. + Αυτό βεβαίως δεν το ομολογούν διόλου. + +Σωκράτης. + Τότε λοιπόν δεν κάμνουν βέβαια και δεν λέγουν παν ό,τι ημπορούν, διά + να αποφύγουν την καταδίκην. Διότι αυτό, καθώς φρονώ, δεν τολμούν να το + ειπούν ούτε να το αμφισβητήσουν, εάν τωόντι διέπραξαν κανέν έγκλημα, + ότι δεν πρέπει να τιμωρηθούν. Αλλά φρονώ ότι αυτοί αρνούνται όλως + διόλου ότι διέπραξαν έγκλημα. Δεν είναι έτσι, ω Ευθύφρον; + +Ευθύφρων. + Μάλιστα· πολύ σωστά ομιλείς. + +Σωκράτης. + Αυτοί λοιπόν δεν διαφιλονικούν το ότι δεν πρέπει να τιμωρήται εκείνος, + που διέπραξεν έγκλημα, αλλά διαφιλονικούν τούτο βεβαίως, το ποίος + είναι αυτός που έκαμε το έγκλημα και τι είδους έγκλημα έκαμε και πότε. + +Ευθύφρων. + Αληθινά είναι αυτά που λέγεις. + +Σωκράτης. + Λοιπόν αυτά τα ίδια περιστατικά βεβαίως συμβαίνουν και εις τους θεούς, + εάν απαράλλακτα διχογνωμούν και αυτοί διά τα δίκαια και τα άδικα, + καθώς συ ωμολόγησες προ μικρού, και άλλοι μεν από αυτούς διατείνωνται + ότι διαπράττουν εγκλήματα ο ένας κατά του άλλου, άλλοι δε αρνούνται + αυτό; Διότι, φίλτατέ μου, κανένας βέβαια ούτε από τους θεούς ούτε από + τους ανθρώπους δεν τολμά να ισχυρισθή, κατά την γνώμην μου, ότι δεν + πρέπει να τιμωρήται εκείνος, που βέβαια ήθελε διαπράξει κανέν έγκλημα. + +Ευθύφρων. + Ναι, αυτό βεβαίως που λέγεις, ω Σώκρατες, είναι αληθές, γενικώς όμως. + +Σωκράτης. + Αλλά, ω Ευθύφρον, φρονώ ότι όσοι φιλονικούν, φιλονικούν χωριστά διά + κάθε έν από εκείνα που επράχθησαν, είτε άνθρωποι είναι αυτοί, είτε + θεοί — αν βέβαια φιλονικούν και οι θεοί — επειδή φιλονικούν δηλαδή διά + καμμίαν πράξιν, άλλοι μεν από αυτούς λέγουν ότι δικαίως αυτή έγεινεν, + άλλοι δε ότι αδίκως. Ε, δεν είναι έτσι; + +Ευθύφρων. + Μάλιστα. + +Σωκράτης + Έλα λοιπόν, φίλε μου Ευθύφρον, εξήγησον αυτό και εις εμένα και δίδαξόν + με, διά να γείνω πλέον σοφός από ό,τι είμαι, ποία είναι η απόδειξίς + σου ότι όλοι οι θεοί πιστεύουν ότι αδίκως εφονεύθη εκείνος ο δούλος + σας, ο οποίος, ενώ εδούλευε με το ημερομίσθιον εις τα κτήματά σας, + διέπραξε φόνον και έπειτα ερρίφθη σιδηροδέσμιος εις τον λάκκον από τον + αυθέντην του φονευθέντος, τον πατέρα σου, και απέθανε, πριν προφθάση + εκείνος που τον έβαλεν εις τα σίδερα, ο πατέρας σου, να λάβη από τας + Αθήνας την περιμενομένην απάντησιν από τους εξηγητάς τι έπρεπε να + πράξη διά τον φονέα. Απόδειξέ μου ότι είναι ορθόν και δίκαιον εις την + περίστασιν αυτήν να επιρρίψης την αιτίαν του φόνου εις τον πατέρα σου + συ ο υιός του και να επιδιώξης την τιμωρίαν του δι' ένα τοιούτον + εγκληματίαν. Έλα λοιπόν προσπάθησε δι' αυτάς τας περιπτώσεις να μου + αποδείξης καθαρά και ξάστερα ότι όλοι οι θεοί επιδοκιμάζουν αυτήν την + πράξιν του υιού αυτού περισσότερον από κάθε άλλο. Και, αν κατορθώσης + αρκετά να μου αποδείξης τούτο, ποτέ δεν θα παύσω να σε εγκωμιάζω διά + την σοφίαν σου. + + +Ευθύφρων. + Αλλά βεβαίως αυτό είναι αρκετά δύσκολον, ω Σώκρατες, μολονότι εγώ + είμαι ικανός να σου το αποδείξω λαμπρότατα. + +Σωκράτης. + Καταλαμβάνω ότι εγώ σου φαίνομαι ότι είμαι πολύ περισσότερον + χονδροκέφαλος από τους δικαστάς. Διότι και εις εκείνους, είναι + βέβαιον, θα αποδείξης χωρίς δυσκολίαν, ότι ο δούλος σας αδίκως + εφονεύθη και ότι όλοι οι θεοί μισούν και αποδοκιμάζουν την πράξιν + αυτήν του πατρός σου. + +Ευθύφρων. + Βεβαίως με μεγάλην σαφήνειαν θα τους το αποδείξω αυτό, αρκεί μόνον να + θέλουν να ακούσουν τους λόγους μου. + +Σωκράτης. + Α, δεν υπάρχει αμφιβολία, ω Ευθύφρον· θα σε ακούσουν βεβαιότατα, αρκεί + μόνον να τους φανής ότι ομιλείς ωραία. Αλλά, τώρα που σε ακούω, μου + ήλθεν αυτή η ιδέα και σκέπτομαι μέσα μου. Όταν ο Ευθύφρων παρά πολύ + καλά μου εξηγήση ότι όλοι οι θεοί θεωρούν άδικον τον τοιούτον θάνατον + του δούλου, τότε κατά τι περισσότερον έχω μάθει εγώ από τον Ευθύφρονα + παρά το τι πράγμα επί τέλους είναι το ευσεβές και το ασεβές; Διότι + αυτή η πράξις, ο θάνατος του δούλου σας, ήθελεν είναι μισητή εις τους + θεούς, καθώς ομολογείς. Αλλ' όμως έως τώρα δεν εφάνη επαρκής ο ορισμός + του ευσεβούς και ασεβούς. Επειδή εκείνο οπού είναι μισητόν εις τους + θεούς, απεδείχθη ότι είναι συνάμα και αγαπητόν. Ώστε από αυτό μεν το + ζήτημα σε απαλλάττω, ω Ευθύφρον, και το αφίνομεν κατά μέρος. Αν θέλης, + όλοι οι θεοί ας νομίζουν την πράξιν του πατρός σου άδικον και όλοι ας + μισούν αυτήν. Αλλ' αράγε θέλεις να διορθώσωμεν τώρα ολίγον τον + ορισμόν, οπού εκάμαμεν και να είπωμεν ότι ασεβές μεν είναι ό,τι όλοι + οι θεοί μισούν, ευσεβές δε ό,τι όλοι αγαπούν; Και ό,τι άλλοι μεν + αγαπούν, άλλοι δε μισούν, δεν είναι ούτε ευσεβές ούτε ασεβές ή είναι + και ευσεβές συνάμα και ασεβές; Αράγε έτσι θέλεις να διατυπώσωμεν τον + ορισμόν του ευσεβούς και του ασεβούς; + +Ευθύφρων. + Βεβαίως· τι μας εμποδίζει, ω Σώκρατες; + +Σωκράτης. + Εμένα τουλάχιστον, ω Ευθύφρον, τίποτε δεν με εμποδίζει· αλλά συ + ακριβώς όσον από μέρους σου κύτταξε αν είναι σύμφωνον αυτό με όσα + είπες, και αν με αυτήν την βάσιν θα ημπορέσης να μου εξηγήσης + ευκολώτατα όσα μου υπεσχέθης. + +Ευθύφρων. + Αλλ' εγώ παραδέχομαι ότι τούτο είναι ευσεβές, ό,τι όλοι οι θεοί + αγαπούν, και το εναντίον αυτού, ό,τι οι θεοί μισούν, είναι ασεβές. + +Σωκράτης. + Λοιπόν να εξετάσωμεν πάλιν, ω Ευθύφρον, αυτόν τον ορισμόν, αν είναι + τέλειος, ή να τον αφήσωμεν χωρίς άλλην λεπτολογίαν και έτσι + αβασανίστως να παραδεχώμεθα αυτόν, και να ομολογούμεν ότι έτσι είναι + ό,τι απλώς μόνον ήθελε διατυπώσει κανείς από ημάς τους ιδίους ή από + τους άλλους; ή πρέπει να εξετάζωμεν με ακρίβειαν εκείνα τα οποία λέγει + κανείς; + +Ευθύφρων. + Πρέπει να τα εξετάζωμεν βεβαίως με ακρίβειαν. Όμως πιστεύω εγώ + τουλάχιστον ότι αυτό, που τώρα δα είπαμεν, είναι σωστόν. + +Σωκράτης. + Ογλήγορα, καλέ μου φίλε, θα το μάθωμεν αυτό καλύτερα. Διότι σκέψου + αυτό, που θα σου ειπώ τώρα. Αράγε το ευσεβές αγαπάται από τους θεούς, + διότι είναι ευσεβές, ή διότι αγαπάται από τους θεούς, δι' αυτό είναι + ευσεβές; + +Ευθύφρων. + Δεν εννοώ τι θέλεις να ειπής, ω Σώκρατες. + +Σωκράτης. + Έννοια σου. Εγώ θα προσπαθήσω πολύ καθαρώτερα ακόμη να σου το εξηγήσω + αυτό. Δεν λέγομεν εις την ομιλίαν μας ότι ένα πράγμα βαστάζεται από + κάποιο άλλο, και ένα πράγμα ότι βαστάζει κάποιο άλλο, και ένα πράγμα + ότι κομίζεται από άλλο και ένα πράγμα ότι κομίζει άλλο, και ένα πράγμα + ότι βλέπεται από άλλο και ένα πράγμα ότι βλέπει άλλο, και όλα τα + τοιαύτα απαράλλακτα; Εννοείς ότι όλα αυτά τα πράγματα είναι + διαφορετικά το ένα από το άλλο και κατά τι είναι διαφορετικά; + +Ευθύφρων. + Αυτό βέβαια μου φαίνεται ότι το εννοώ. + +Σωκράτης. + Τότε λοιπόν υπάρχει ομοίως και ένα πράγμα, το οποίον αγαπάται από + κάποιο άλλο, και από αυτό είναι διαφορετικόν εκείνο, που το αγαπά; + +Ευθύφρων. + Βεβαιότατα. + +Σωκράτης. + Πες μου λοιπόν τώρα, σε παρακαλώ, τι από τα δύο, εκείνο το πράγμα που + βαστάζεται από ένα άλλο, επειδή βαστάζεται, λέγεται βασταζόμενον, ή + διά καμμίαν άλλην αφορμήν; + +Ευθύφρων. + Επειδή βαστάζεται αναμφιβόλως, όχι δι' άλλην αφορμήν. + +Σωκράτης. + Και εκείνο λοιπόν το πράγμα, που κομίζεται από ένα άλλο, λέγεται + κομιζόμενον, επειδή κομίζεται, και εκείνο που βλέπεται λέγεται + βλεπόμενον, επειδή βλέπεται; + +Ευθύφρων. + Βεβαιότατα. + +Σωκράτης. + Όθεν δεν βλέπεται βεβαίως αυτό το πράγμα, επειδή είναι βλεπόμενον, + αλλά το εναντίον επειδή βλέπεται, διά τούτο είναι βλεπόμενον. Ούτε + διότι είναι κομιζόμενον το άλλο πράγμα, διά τούτο κομίζεται, αλλά + διότι κομίζεται, διά τούτο είναι κομιζόμενον, ούτε διότι είναι + βασταζόμενον το άλλο, διά τούτο βαστάζεται, αλλά διότι βαστάζεται, διά + τούτο είναι βασταζόμενον. Αράγε εννοείς καλά, ω Ευθύφρον, αυτό που + θέλω να είπω; θέλω δε να είπω το εξής: ότι είτε γίνεται κανέν πράγμα, + είτε πάσχει, δεν γίνεται διά τούτο, διότι είναι γινόμενον, αλλά διότι + γίνεται, διά τούτο είναι γινόμενον. Ούτε διότι είναι πάσχον ένα + πράγμα, διά τούτο πάσχει, αλλά διότι πάσχει, διά τούτο είναι πάσχον. Ή + δεν τα παραδέχεσαι έτσι αυτά; + +Ευθύφρων. + Μάλιστα, έτσι είναι. + +Σωκράτης. + Λοιπόν και το αγαπώμενον πράγμα ή είναι ένα πράγμα που γίνεται, ή ένα + πράγμα που πάσχει υπό τίνος άλλου; + +Ευθύφρων. + Βεβαίως. + +Σωκράτης. + Τότε λοιπόν και αυτό είναι έτσι καθώς και όλα τα προηγούμενα. Δηλαδή + δεν αγαπάται από εκείνους, από τους οποίους αγαπάται, διότι είναι + αγαπώμενον, αλλά διότι αγαπάται, διά τούτο είναι αγαπώμενον; + +Ευθύφρων. + Αναγκαίως έτσι είναι. + +Σωκράτης. + Λοιπόν, αγαπητέ μου, τι θα είπωμεν τώρα διά το ευσεβές; Δεν είναι + αλήθεια ότι αυτό αγαπάται από όλους τους θεούς, καθώς είπες τώρα; + +Ευθύφρων. + Ναι. + +Σωκράτης. + Αράγε διά τούτο αγαπάται, διότι είναι ευσεβές, ή διά καμμίαν άλλην + αιτίαν; + +Ευθύφρων. + Όχι, αλλ' ακριβώς, διότι είναι ευσεβές, αγαπάται. + +Σωκράτης. + Όθεν, ω Ευθύφρον, αγαπάται το ευσεβές, διότι είναι ευσεβές, και όχι + διότι αγαπάται, διά τούτο είναι ευσεβές; + +Ευθύφρων. + Έτσι μου φαίνεται. + +Σωκράτης. + Αλλ' εν τοσούτω, διότι βέβαια αγαπάται από τους θεούς, είναι δι' αυτό + αγαπώμενον και θεοφιλές. + +Ευθύφρων. + Πώς όχι; + +Σωκράτης. + Ώστε το αγαπητόν εις τους θεούς δεν είναι το ίδιον πράγμα με το + ευσεβές, ω Ευθύφρον, ούτε το ευσεβές είναι το ίδιον με το αγαπητόν εις + τους θεούς, καθώς συ είπες, αλλά το ένα είναι διαφορετικόν από το + άλλο. + +Ευθύφρων. + Πώς δα γίνεται αυτό, ω Σώκρατες; + +Σωκράτης. + Διότι ωμολογήσαμεν, ότι το μεν ευσεβές διά τούτο αγαπάται, διότι είναι + ευσεβές, και όχι ότι είναι ευσεβές, διότι αγαπάται. Αλήθεια βέβαια, το + είπαμεν αυτό; + +Ευθύφρων. + Ναι. + +Σωκράτης. + Το δε αγαπητόν εις τους θεούς βέβαια, διότι αγαπάται από τους θεούς, + ακριβώς δι’ αυτό τούτο, διότι αγαπάται, ωμολογήσαμεν ότι είναι + αγαπητόν εις τους θεούς· όχι όμως ότι δι' αυτό αγαπάται, διότι είναι + αγαπητόν εις τους θεούς. + +Ευθύφρων. + Αυτό είναι αληθές. + +Σωκράτης. + Αλλά, Ευθύφρον αγαπητέ μου, εάν ήτο το ίδιον πράγμα το θεοφιλές και το + ευσεβές, εάν μεν το ευσεβές ηγαπάτο από τους θεούς, διότι είναι + ευσεβές, τότε και το θεοφιλές θα ηγαπάτο, διότι είναι θεοφιλές. Εάν + όμως το θεοφιλές είναι θεοφιλές, διότι αγαπάται από τους θεούς, τότε + και το ευσεβές θα ήτο ευσεβές, διότι αγαπάται από τους θεούς. Τώρα + όμως βλέπεις ότι αυτά τα δύο ευρίσκονται εις αντίθεσιν, διότι το ένα + είναι όλως διόλου διαφορετικόν από το άλλο. Διότι το μεν ένα, διότι + αγαπάται από τους θεούς, είναι πρέπον να αγαπάται, το δε άλλο, διότι + είναι πρέπον να αγαπάται, δι' αυτό αγαπάται. Έτσι λοιπόν μου φαίνεται, + ω Ευθύφρον, ότι εις την ερώτησίν μου, τι πράγμα επί τέλους είναι το + ευσεβές, απαντάς, χωρίς να θέλης να μου εξηγήσης αυτήν την φύσιν του, + αναφέρεις δε μόνον μίαν ιδιότητα αυτού, την οποίαν έχει αυτό το + ευσεβές, ότι δηλαδή αγαπάται από όλους τους θεούς. Τι δε ακριβώς + πράγμα είναι αυτό κατά την ουσίαν του δεν είπες ακόμη. Εάν λοιπόν + ευαρεστήσαι, μη μου αποκρύψης την ιδέαν σου, αλλά πάλιν επανάλαβέ μου + καθαρά εξ αρχής, τι επί τέλους πράγμα είναι το ευσεβές, είτε αγαπάται + από τους θεούς, είτε άλλην οποιανδήποτε ιδιότητα έχει. Διότι περί + αυτού, να είσαι βέβαιος, δεν θα διαφωνήσωμεν. Εμπρός λοιπόν, ειπέ μου + με προθυμίαν, τι πράγμα κατ' ουσίαν είναι το ευσεβές και το ασεβές. + +Ευθύφρων. + Αλλά, ω Σώκρατες, εγώ τουλάχιστον δεν ηξεύρω πώς να σου εξηγήσω αυτό + που έχω εις τον νουν μου. Διότι, ό,τι και αν θέσωμεν ως βάσιν της + συζητήσεώς μας, πάντοτε με κάποιον τρόπον μετακινείται και μας + διαφεύγει και δεν θέλει να παραμείνη σταθερόν εκεί, όπου και αν το + θέσωμεν. + +Σωκράτης. + Να σου ειπώ, ω Ευθύφρον καθώς φαίνεται, οι ορισμοί τους οποίους + κατασκευάζεις, ομοιάζουν πολύ με τα έργα του προγόνου μας Δαιδάλου + {17}. Και εάν μεν εγώ έκαμνα αυτούς, βεβαίως θα με περιέπαιζες και θα + έλεγες ότι, επειδή είμαι συγγενής με εκείνον, φυσικά διαφεύγουν και + εξαφανίζονται όσα έργα με τον λόγον κατασκευάζω, και δεν θέλουν να + παραμείνουν σταθερώς όπου κανείς αυτά θέση. Τώρα όμως — διότι ιδικοί + σου είναι οι ορισμοί αυτοί — είναι ανάγκη βεβαίως κανενός άλλου πλέον + καταλλήλου αστεϊσμού. Διότι ίσα — ίσα οι ιδικοί σου ορισμοί σου + διαφεύγουν και χάνονται, καθώς και συ καλά το παρετήρησες. + +Ευθύφρων. + Εγώ όμως νομίζω, ω Σώκρατες, ότι εις τους ορισμούς μας αυτούς + απαράλλακτα σχεδόν ο ίδιος αστεϊσμός αρμόζει, διότι δεν είμαι εγώ που + εμπνέω εις αυτούς αυτήν την ακαταστασίαν και τους εμποδίζω να + παραμένουν εις την ιδίαν θέσιν, αλλά συ, που μου φαίνεσαι ως ένας + πραγματικός Δαίδαλος. Διότι, καθόσον εξαρτάται από εμέ, οι ορισμοί μου + θα έμεναν εις την θέσιν των ασάλευτοι. + +Σωκράτης. + Ως φαίνεται λοιπόν, φίλε μου, εγώ είμαι πολύ επιτηδειότερος από τον + Δαίδαλον κατά την τέχνην αυτήν, τόσον περισσότερον, καθ' όσον εκείνος + μεν μόνον τα ιδικά του έργα κατεσκεύαζε να κινούνται, εγώ δε, καθώς + φαίνεται, εκτός των ιδικών μου κάμνω να κινούνται και τα ξένα έργα. + Και ακριβώς αυτό το μέρος ίσα — ίσα της τέχνης μου είναι το + μεγαλοφυέστατον, ότι, χωρίς να θέλω, είμαι σοφός. Διότι θα επροτιμούσα + ασυγκρίτως να παραμένουν οι συλλογισμοί μου και να είναι θεμελιωμένοι + αμετακίνητοι, παρά κοντά εις την σοφίαν του Δαιδάλου να αποκτήσω και + τους θησαυρούς του Ταντάλου {18}. Αλλά είναι αρκετοί πλέον αυτοί οι + αστεϊσμοί. Επειδή όμως, καθώς μου φαίνεται, συ βαρύνεσαι φοβούμενος + τον κόπον, εγώ ο ίδιος θα γίνω οδηγός σου και θα σε βοηθήσω με + προθυμίαν να δέσης τους ορισμούς σου, ώστε να μη φεύγουν, διά να μου + εξηγήσης εις την εντέλειαν τι πράγμα είναι το ευσεβές, χωρίς να + σταματήσης εις το μέσον του δρόμου, πριν φθάσης εις το συμπέρασμα + {19}. Παρατήρησε λοιπόν αν δεν σου φαίνεται ότι είναι απόλυτος ανάγκη + κάθε πράγμα ευσεβές εν γένει να είναι συνάμα και δίκαιον. + +Ευθύφρων. + Μάλιστα. Παν ευσεβές πρέπει συνάμα να είναι και δίκαιον. + +Σωκράτης. + Αράγε και κάθε δίκαιον γενικώς είναι ευσεβές, η κάθε μεν ευσεβές είναι + γενικώς δίκαιον, κάθε δε δίκαιον δεν είναι γενικώς ευσεβές, αλλά + μερικά μεν πράγματα δίκαια είναι ευσεβή, μερικά δε άλλα δεν είναι; + +Ευθύφρων. + Δεν ημπορώ, ω Σώκρατες, να παρακολουθήσω τους λόγους σου. + +Σωκράτης. + Και όμως εγώ βλέπω ότι συ είσαι νεώτερός μου βέβαια όχι ολιγώτερον από + όσον είσαι και σοφώτερός μου. Αλλά, καθώς σου είπα, βαρύνεσαι, διότι + έγεινες τρυφηλός πλέον από τους τόσους θησαυρούς της σοφίας σου. Αλλ', + ω καλότυχε, άφες, σε παρακαλώ, την μαλθακότητα και τόνωσον τας + δυνάμεις σου· διότι σε βεβαιώ, δεν είναι διόλου μάλιστα δύσκολον να + εννοήσης τον λόγον μου. Διότι ό,τι θα είπω είναι ακριβώς το εναντίον + από ό,τι είπεν ο ποιητής εκείνος οπού λέγει: {20} + + «Τον Δία, οπού εδημιούργησε και παρήγαγεν όλα αυτά, δεν θέλεις να + εξυμνήσης, διότι όπου υπάρχει φόβος, εκεί υπάρχει και εντροπή». + + Εγώ λοιπόν, ως προς αυτό, διαφωνώ με τον ποιητήν αυτόν. + — Να σου είπω που διαφωνώ; + +Ευθύφρων. + Πολύ θα με υποχρεώσης να μου το είπης, ω Σώκρατες. + +Σωκράτης. + Αυτό που λέγει ο ποιητής εδώ, ότι εκεί υπάρχει και εντροπή όπου + υπάρχει φόβος, δεν μου φαίνεται ότι είναι αληθινόν. Διότι πολλοί + άνθρωποι που φοβούνται την ασθένειαν και την πτωχείαν και άλλας πολλάς + τοιαύτας θλιβεράς περιπέτειας, μου φαίνεται ότι φοβούνται μεν αληθινά, + όμως διόλου δεν εντρέπονται αυτά οπού φοβούνται. Δεν το πιστεύεις και + συ αυτό; + +Ευθύφρων. + Είμαι συμφωνότατος μαζί σου. + +Σωκράτης + Αλλά το εναντίον μου φαίνεται, ο φόβος υπάρχει εκεί ίσα — ίσα, όπου + υπάρχει και η εντροπή. Διότι είναι κανένας άνθρωπος ο οποίος, ενώ + εντρέπεται μίαν κακήν πράξιν και αισχύνεται αυτήν, να μη φοβήται όμως + συνάμα και να μη τρομάζη την κακήν φήμην, η οποία επακολουθεί κατόπιν; + +Ευθύφρων. + Βεβαιότατα την φοβείται. + +Σωκράτης. + Ώστε δεν είναι σωστόν να λέγωμεν, όπου βέβαια υπάρχει φόβος, εκεί + υπάρχει και εντροπή συνάμα. Αλλά πρέπει να λέγωμεν έτσι: όπου υπάρχει + εντροπή, εκεί βεβαίως υπάρχει συνάμα και φόβος, όχι όμως όπου υπάρχει + βεβαίως φόβος, εκεί παντού εν γένει υπάρχει και εντροπή. Διότι φρονώ, + ότι ο φόβος έχει πολύ μεγαλυτέραν έκτασιν από την εντροπήν. Επειδή η + εντροπή είναι ένα μέρος μόνον του φόβου, καθώς και ο μονός αριθμός + είναι ένα μέρος μόνον ενός αριθμού, ώστε όπου υπάρχει ένας αριθμός, + βέβαια εκεί δεν υπάρχει αναγκαίως και μονός αριθμός, αλλά παντού όπου + υπάρχει ο μονός αριθμός, εκεί αναγκαίως υπάρχει και ένας αριθμός. + Τώρα, θαρρώ, με καταλαμβάνεις βέβαια; + +Ευθύφρων. + Πολύ ωραία μάλιστα. + +Σωκράτης. + Αυτό το ίδιον λοιπόν ακριβώς και προηγουμένως σε ηρώτησα· αρά γε + παντού όπου υπάρχει το δίκαιον, εκεί ομοίως υπάρχει και το ευσεβές, ή + όπου μεν ακριβώς υπάρχει το ευσεβές, εκεί παντού υπάρχει ομοίως και το + δίκαιον, όπου δε υπάρχει το δίκαιον, δεν υπάρχει παντού γενικώς και το + ευσεβές. Διότι το ευσεβές είναι ένα μέρος μόνον του δικαίου. Αυτό θα + παραδεχθώμεν ως βάσιν του ορισμού μας, ή έχεις καμμίαν άλλην γνώμην; + +Ευθύφρων. + Αυτή η βάσις, την οποίαν θέτεις, μου φαίνεται ότι είναι ορθή. + +Σωκράτης. + Πρόσεξε τώρα εις το εξής. Εάν βέβαια το ευσεβές είναι ένα μέρος μόνον + του δικαίου, πρέπει τώρα ημείς, καθώς νομίζω, να εξετάσωμεν ποίον + ακριβώς μέρος του δικαίου ημπορεί να είναι το ευσεβές. Εάν βεβαίως συ + με ερωτούσες διά κανέν από όσα τώρα δα είπαμεν, παραδείγματος χάριν, + ποίον μέρος ενός αριθμού είναι ο άρτιος αριθμός, και ποίος ακριβώς + είναι ο αριθμός αυτός, θα σου απαντούσα ότι άρτιος είναι ο αριθμός + εκείνος οπού διαιρείται εις δύο ίσα μέρη και όχι εκείνος που + διαιρείται εις δύο άνισα. Δεν έχεις την γνώμην αυτήν οπού έχω και εγώ; + +Ευθύφρων. + Μάλιστα. + +Σωκράτης. + Προσπάθησε λοιπόν τώρα και συ έτσι να μου αναπτύξης το ζήτημά μας, + ποίον ακριβώς μέρος του δικαίου είναι το ευσεβές, διά να είπω και εις + τον Μέλητον να μη θέλη πλέον να με θεωρή ένοχον εγκλήματος δημοσίου, + μήτε να με καταγγέλλη εις το δικαστήριον επί ασεβεία, διότι, αρκετά + καλώς πλέον έχω μάθει από σε ποία είναι ευσεβή και άγια και ποία όχι. + +Ευθύφρων. + Λοιπόν εις εμέ τουλάχιστον, ω Σώκρατες, φαίνεται ότι το ευσεβές και το + άγιον αποτελεί αυτό το μέρος του δικαίου, το οποίον αφορά εις την + θεραπείαν και λατρείαν των θεών, το δε επίλοιπον μέρος αυτού αφορά εις + την περιποίησιν και φροντίδα, η οποία είναι πρέπον να υπάρχη μεταξύ + των ανθρώπων. + +Σωκράτης. + Πολύ ωραία εις εμέ τουλάχιστον φαίνεσαι ότι εκφράζεσαι, ω Ευθύφρον. + Αλλ' όμως μου λείπει κάτι τι παρά μικρόν ακόμη από τον ορισμόν. Διότι + δεν καταλαμβάνω καλά — καλά τι εννοείς με την λέξιν θεραπεία ή + λατρεία. Βεβαίως, καθώς φρονώ, δεν εννοείς ότι η λατρεία, την οποίαν + έχουν οι άνθρωποι διά τους θεούς, είναι τοιούτου είδους, οποίαι + ακριβώς είναι αι φροντίδες και αι περιποιήσεις τας οποίας έχουν δι' + όλα τα λοιπά πράγματα. Διότι λέγομεν βέβαια, παραδείγματος χάριν, ότι + τους ίππους δεν γνωρίζει ο καθένας να τους περιποιήται παρά μόνον ο + ιπποκόμος. Έτσι είναι; + +Ευθύφρων. + Μάλιστα. + +Σωκράτης. + Η ιππική λοιπόν τέχνη αποβλέπει κυρίως εις την περιποίησιν των ίππων. + +Ευθύφρων. + Μάλιστα. + +Σωκράτης. + Και τους κυνηγετικούς κύνας βέβαια δεν γνωρίζει ο καθένας να + περιποιήται και ανατρέφη, αλλά μόνον ο κυνηγός. + +Ευθύφρων. + Έτσι είναι. + +Σωκράτης. + Ώστε η κυνηγετική τέχνη βέβαια, νομίζω, αποβλέπει εις την περιποίησιν + και ανατροφήν των κυνών. + +Ευθύφρων. + Ναι. + +Σωκράτης. + Και η βοηλατική τέχνη τότε αποβλέπει εις την περιποίησιν των βοών. + +Ευθύφρων. + Μάλιστα. + +Σωκράτης. + Η αγιότης λοιπόν και η ευσέβεια αποβλέπει εις την περιποίησιν των + θεών, ω Ευθύφρον; Αυτό εννοείς; + +Ευθύφρων. + Μάλιστα. + +Σωκράτης. + Λοιπόν κάθε Φρίντας και περιποίησης βεβαίως τον ίδιον σκοπόν έχει; ένα + τέτοιον, δηλαδή αποβλέπει εις το καλόν και την ωφέλειαν του πράγματος, + διά το οποίον φροντίζει κανείς, καθώς βλέπεις δα ότι οι ίπποι, όταν + υπό της ιππικής τέχνης περιποιούνται, τότε ωφελούνται και γίνονται + καλύτεροι. Ή δεν είναι έτσι; + +Ευθύφρων. + Μάλιστα, έτσι είναι. + +Σωκράτης. + Και οι κύνες βέβαια, φρονώ, όταν υπό της κυνηγετικής τέχνης + περιποιούνται, και τα βόδια υπό της βουλητικής, και τα λοιπά όλα + πράγματα ομοίως, ωφελούνται και γίνονται καλύτερα. Ή νομίζεις ότι η + περιποίησης και η φροντίς, οπού λαμβάνεται δι' αυτά συντελεί εις + βλάβην των; + +Ευθύφρων. + Μα τον Δία, όχι αναμφιβόλως. + +Σωκράτης. + Αλλά συντελεί εις την ωφέλειάν των; + +Ευθύφρων. + Βεβαίως. + +Σωκράτης. + Ε λοιπόν, και η ευσέβεια, αφού είναι φροντίς και περιποίησις, την + οποίαν έχουν οι άνθρωποι διά τους θεούς, συντελεί εις ωφέλειαν των + θεών και τους κάμνει καλυτέρους; Και συ ήθελες τολμήσει ποτέ να + βεβαιώσης, ότι οσάκις εκτελής καμμίαν ευσεβή πράξιν, κάμνεις καλύτερον + κανένα από τους θεούς; + +Ευθύφρων. + Ποτέ, ποτέ, μα τον Δία. + +Σωκράτης. + Ούτε εγώ βέβαια, ω Ευθύφρον, δεν πιστεύω ποτέ ότι συ εννοείς αυτό. + Ουδαμώς. Αλλά δι' αυτό μάλιστα σε ηρώτησα πολλές φορές τι επί τέλους + εννοείς με την λέξιν λατρεία διά τους θεούς, διότι ήμουν πεπεισμένος + ότι δεν δίδεις εις την λέξιν αυτήν την τοιαύτην σημασίαν. + +Ευθύφρων. + Και πολύ σωστά, ω Σώκρατες, εγώ βέβαια δεν δίδω τοιαύτην έννοιαν εις + την λέξιν. + +Σωκράτης. + Ας είναι. Αλλά ειπέ μου τώρα, τι είδους ακριβώς περιποίησις και + φροντίς διά τους θεούς ημπορεί να είναι η ευσέβεια; + +Ευθύφρων. + Είναι, ω Σώκρατες, εκείνη η φροντίς και η περιποίησις, με την οποίαν + περιποιούνται οι δούλοι τους αυθέντας των. + +Σωκράτης. + Καταλαμβάνω. Εννοείς ότι η φροντίς αυτή είναι ωσάν κάποια υπηρετική + τέχνη, χρησιμεύουσα εις την υπηρεσίαν των θεών. + +Ευθύφρων. Βεβαιότατα. Αυτό εννοώ. + +Σωκράτης. + Ημπορείς λοιπόν να μου είπης, η τέχνη οπού εξυπηρετεί τους ιατρούς, + εις ποίου έργου την εκτέλεσιν τους εξυπηρετεί; Δεν φρονείς ότι τους + εξυπηρετεί εις την αποκατάστασιν της υγείας δι' ένα άρρωστον; + +Ευθύφρων. + Μάλιστα. Αυτό εννοώ. + +Σωκράτης. + Αλλά η τέχνη, ω Ευθύφρον, η οποία εξυπηρετεί τους ναυπηγούς, εις ποίου + έργου την εκτέλεσιν τους εξυπηρετεί; + +Ευθύφρων. + Είναι φανερόν, ω Σώκρατες, ότι τους εξυπηρετεί εις το να κατασκευάζουν + πλοία. + +Σωκράτης. + Και η τέχνη, φρονώ, των οικοδόμων εξυπηρετεί αυτούς εις το να + κατασκευάζουν οικίας; + +Ευθύφρων. + Ναι. + +Σωκράτης. + Ειπέ μου χώρα, φίλτατε· η ευσέβεια, η οποία εξυπηρετεί τους θεούς, εις + ποίου έργου την εκτέλεσιν ημπορεί να τους εξυπηρετή; Είναι φανερόν ότι + συ το γνωρίζεις αυτό, επειδή ίσα — ίσα ωμολόγησες ότι γνωρίζεις τα + θρησκευτικά ζητήματα εξόχως άριστα, όσον κανείς από τους ανθρώπους + όλους. + +Ευθύφρων. + Και είπα βέβαια την αλήθειαν, ω Σώκρατες. + +Σωκράτης. + Είπε μου τώρα, εν ονόματι του Διός, τι επί τέλους είναι εκείνο το κατ' + εξοχήν ευμορφότατον έργον, το οποίον οι θεοί κάμνουν με την υπηρεσίαν + και βοήθειαν της ιδικής μας ευσεβείας και αγιότητος; + +Ευθύφρων. + Πολλά ωραία πράγματα, ω Σώκρατες, κάμνουν. + +Σωκράτης. + Βεβαίως και οι στρατηγοί, φίλε μου, πολλά ωραία πράγματα κατορθώνουν. + Αλλ' όμως το κυριώτατον από αυτά εύκολα ημπορείς να μου είπης, ότι + δηλαδή κατορθώνουν την νίκην εις τους πολέμους. Είναι έτσι; + +Ευθύφρων. + Βεβαιότατα. + +Σωκράτης. + Πιστεύω δε ότι και οι γεωργοί κατορθώνουν βεβαίως πολλά ωραία + πράγματα. Αλ' όμως το κυριώτατον από τα έργα των, είναι το να χορηγούν + τροφήν εις τους ανθρώπους από τα προϊόντα της γης. + +Ευθύφρων. + Είμαι πολύ σύμφωνος. + +Σωκράτης. + Ειπέ μου λοιπόν τώρα. Από τα πολλά ωραία πράγματα, τα οποία οι θεοί + κάμνουν με την υπηρεσίαν της ευσεβείας μας, ποίον είνε το κυριώτατον; + +Ευθύφρων. + Και ολίγον πρωτύτερα σου είπα, ω Σώκρατες, ότι όλα αυτά τα ζητήματα + είνε παρά πολύ δύσκολον να τα αναπτύξη κανείς με ακρίβειαν. Απλώς όμως + σου λέγω το εξής: ότι εάν κανείς άνθρωπος ηξεύρη και να λέγη και να + πράττη ευάρεστα εις τους θεούς και όταν προσεύχεται και όταν θυσιάζη, + αυτά είνε οπού λέγω εγώ ευσεβή έργα· όλα δε αυτού του είδους τα έργα + σώζουν, και τους ιδιαιτέρους οίκους των ανθρώπων και τας κοινάς + υποθέσεις των πόλεων. Όσα δε έργα είνε εναντία από τα ευάρεστα, είνε + ασεβή, τα οποία ίσα — ίσα καταστρέφουν εκ θεμελίων και εξαφανίζουν τα + πάντα. + +Σωκράτης. + Α, πολύ συντομώτερα, ω Ευθύφρον, εάν ήθελες, ημπορούσες να μου είπης + το κυριώτατον από εκείνα, που σε ηρώτησα. Αλλά βεβαίως βλέπω ότι δεν + έχεις την προθυμίαν να με διδάξης. Είνε πολύ φανερόν αυτό. Διότι τώρα + δα, οπού έφθασες ακριβώς επάνω εις την ουσίαν του ζητήματος, + παρεξέκλινες έξαφνα και απεμακρύνθης από αυτό. Μίαν λέξιν εάν μου + έλεγες ακόμη, αρκετά ήθελα καταλάβη πλέον από σε τι πράγμα είνε η + ευσέβεια κατ' ουσίαν. Αλλ' όμως θα σε παρακολουθήσω — επειδή είνε + ανάγκη να σε ακολουθώ, ως ο εραστής την ερωμένην του, όπου και αν + υπάγης — Τι πράγμα εννοείς τώρα ότι είνε το ευσεβές και η ευσέβεια; + Δεν εννοείς ότι είνε κάποια τέχνη να θυσιάζη κανείς εις τους θεούς και + να προσεύχεται εις αυτούς; + +Ευθύφρων. + Μάλιστα. + +Σωκράτης. + Λοιπόν το να θυσιάζη κανείς σημαίνει ότι χαρίζει κάτι εις τους θεούς, + το δε να προσεύχεται σημαίνει ότι ζητεί κάτι τι από τους θεούς; + +Ευθύφρων. + Βεβαιότατα, ω Σώκρατες. + +Σωκράτης. + Λοιπόν το μεν να θυσιάζη κανείς εις τους θεούς σημαίνει ότι χαρίζει + εις αυτούς, το δε να προσεύχεται σημαίνει ότι ζητεί κανείς από τους + θεούς; + +Ευθύφρων. + Μάλιστα, ω Σώκρατες. + +Σωκράτης. + Ώστε η ευσέβεια σύμφωνα με τον ορισμόν σου αυτόν είνε επιστήμη + ζητήσεως και δόσεως, ήγουν να ζητή κανείς να λάβη από τους θεούς και + να χαρίζη εις αυτούς. + +Ευθύφρων. + Πολύ ωραία εννόησες, ω Σώκρατες, ό,τι είπα. + +Σωκράτης. + Βεβαιότατα, ω φίλε μου, διότι είμαι εραστής της σοφίας σου και έχω + αφιερώση όλην την προσοχήν μου εις αυτήν, ώστε ό,τι και αν είπης, δεν + θα είνε χαμένον. {21} Αλλά σε παρακαλώ, ειπέ μου, ποία είνε αυτή η + υπηρεσία, την οποίαν οι άνθρωποι προσφέρουν εις τους θεούς; + Παραδέχεσαι ότι αυτή είνε η τέχνη να ζητή κανείς να λάβη από αυτούς + και να δίδη εις εκείνους; + +Ευθύφρων. + Βεβαίως. + +Σωκράτης. + Αρά γε λοιπόν το να ζητώμεν από τους θεούς ορθώς, δεν σημαίνει ότι + πρέπει να ζητώμεν από αυτούς εκείνα, των οποίων έχομεν ανάγκην; + +Ευθύφρων. + Βεβαίως τι άλλο ημπορεί να σημαίνη παρά τούτο; + +Σωκράτης. + Και πάλιν το να δίδωμεν δώρα εις τους θεούς ορθώς δεν σημαίνει ότι + πρέπει και ημείς να δίδωμεν εις αυτούς εκείνα, των οποίων έχουσιν + ανάγκην από ημάς; Διότι δεν είναι, θαρρώ, τακτικόν βέβαια, να προσφέρη + κανείς δώρα εις ένα άνθρωπον πράγματα, τα οποία δεν χρειάζεται. + +Ευθύφρων. + Πολύ αληθινά λέγεις, ω Σώκρατες. + +Σωκράτης. + Ώστε η ευσέβεια, ω Ευθύφρον, είνε κάποια τέχνη εμπορική και + κερδοσκοπική εκμετάλλευσις αναμεταξύ θεών και ανθρώπων. + +Ευθύφρων. + Μάλιστα· ένα είδος εμπορικής τέχνης είνε η ευσέβεια, αν σου αρέση + καλύτερα έτσι να την ονομάζωμεν. + +Σωκράτης. + Αλλ' όχι, ω Ευθύφρον. Εις εμέ τουλάχιστον τίποτε δεν αρέσει καλύτερα, + αν δεν τύχη να είνε πράγματι αληθές. Αλλ' ειπέ μου, σε παρακαλώ, ποίαν + ωφέλειαν έχουν οι θεοί από τα δώρα μας; Διότι όσα μεν καλά μας δίδουν + οι θεοί, εις κάθε άνθρωπον αυτά είνε φανερά. Διότι ημείς πραγματικώς + κανέν καλόν δεν έχομεν, το οποίον να μη μας έδωκαν οι θεοί, από όσα δε + από ημάς εκείνοι λαμβάνουν, τι ωφέλειαν έχουν από αυτά; Ή τόσον πολύ + περισσότερον πλεονέκται και δόλιοι είμεθα από τους θεούς εις το + εμπόριον, ώστε όλα τα καλά και ωφέλιμα λαμβάνομεν από αυτούς, εκείνοι + δε τίποτε καλόν από ημάς δεν λαμβάνουν; + +Ευθύφρων. + Αλλά πιστεύεις, ω Σώκρατες, ότι οι θεοί ωφελούνται από αυτά, τα οποία + λαμβάνουν από ημάς; + +Σωκράτης. + Αλλά τότε τι, τέλος πάντων, ημπορεί να είναι, ω Ευθύφρον, τα δώρα, τα + οποία εκ μέρους μας προσφέρονται εις τους Θεούς; + +Ευθύφρων. + Τι άλλο, θαρρείς, να είνε, παρά τιμή και σέβας και δοξολογία και ό,τι + εγώ ακριβώς ανωτέρω είπα, πράγμα θεάρεστον, με το οποίον επιζητούμεν + να αποκτήσωμεν την εύνοιαν αυτών; + +Σωκράτης. + Ώστε, ω Ευθύφρον, το ευσεβές είνε εν πράγμα θεάρεστον, με το οποίον + αποκτά κανείς την εύνοιαν των θεών, δεν είνε δε ωφέλιμον εις τους + θεούς ούτε προσφιλές εις αυτούς; + +Ευθύφρων. + Εγώ όμως πιστεύω ότι το ευσεβές, ω Σώκρατες, είνε έν πράγμα εξόχως + προσφιλέστατον εις τους θεούς από όλα. + +Σωκράτης. + Ώστε, καθώς ομολογείς, το ευσεβές πράγμα είνε προσέτι και αγαπητόν εις + τους θεούς. + +Ευθύφρων. + Βεβαιότατα, μάλιστα. + +Σωκράτης. + Θα εκπλαγής λοιπόν, ενώ μου λέγης αυτά, διότι οι ορισμοί σου δεν + φαίνονται σταθεροί, αλλά μετακινούνται και περιπατούν, και θα + κατηγορήσης πάλιν εμέ, τον Δαίδαλον, οπού κάμνω αυτούς να περιπατούν, + ενώ συ είσαι, βλέπω, παρά πολύ επιτηδειότερος από τον Δαίδαλον και + κάμνεις αυτούς να φέρουν γύρω; Ή δεν εννοείς ότι ο ορισμός μας, αφού + έκαμεν ένα κύκλον, κατήντησε πάλιν εις το ίδιον σημείον; Ενθυμείσαι + βεβαίως, θαρρώ, ότι προηγουμένως το ευσεβές και το αγαπητόν εις τους + θεούς δεν μας εφάνη ότι είνε το ίδιον, αλλ' ότι είνε διαφορετικόν το + έν από το άλλο, ή δεν το ενθυμείσαι; + +Ευθύφρων. + Μάλιστα· το ενθυμούμαι. + +Σωκράτης. + Δεν καταλαμβάνεις λοιπόν ότι τώρα ομολογείς ότι εκείνο οπού αρέσει εις + τους θεούς είνε ευσεβές; Τούτο δε οπού αρέσει εις αυτούς δεν είναι + αλήθεια ότι είνε θεάρεστον; ή όχι; + +Ευθύφρων. + Βεβαίως είνε θεάρεστον και αγαπητόν. + +Σωκράτης. + Λοιπόν ή προ ολίγου δεν ωρίσαμεν αυτό καλά, ή αν τότε καλά το + ωρίσαμεν, τώρα δεν συζητούμεν ορθώς και φθάνομεν εις εσφαλμένον + ορισμόν. + +Ευθύφρων. + Φαίνεται ότι έτσι είναι. + +Σωκράτης. + Ώστε από την αρχήν πρέπει να σκεφθώμεν πάλιν και να εξετάσωμεν ποίον + πράγμα είνε ακριβώς το ευσεβές. Διότι εγώ, όσον εξαρτάται από την + θέλησίν μου, δεν θα αποδειλιάσω, έως ότου να το μάθω. Όμως μη με + περιφρονήσης, αλλά με κάθε τρόπον, έχων όσον το δυνατόν προσεκτικόν + τον νουν σου, τώρα πες μου την αλήθειαν. Διότι ηξεύρεις όσον κανείς + άλλος άνθρωπος, ότι δεν πρέπει να σε αφήσω, καθώς ο Πρωτεύς {22}, έως + ότου με διδάξης αυτό. Διότι αν δεν ήξευρες καθαρά ποίον πράγμα είνε + όσιον και ποίον ανόσιον, ποτέ δεν θα επεχείρεις να καταγγείλης εις το + δικαστήριον επί φόνω τον πατέρα σου, ένα γηραλέον άνθρωπον, διά να + υπερασπίσης ένα μισθωτόν δούλον, ένα ημεροκαματιάρην. Αλλά προσέτι και + τους θεούς θα εφοβείσο, να ριψοκινδυνεύσης με τόσην τόλμην μήπως + ήθελες διαπράξη καμμίαν ασέβειαν δι' αυτής της πράξεως και τους + ανθρώπους θα εντρέπεσο. Τώρα όμως, πολύ καλά το ηξεύρω, πιστεύεις ότι + με σαφήνειαν γνωρίζεις ποίον πράγμα είνε ευσεβές και ποίον όχι. Ειπέ + μου λοιπόν, ω αγαθώτατε Ευθύφρον, και μη μου αποκρύψης τι πράγμα + θεωρείς ότι είνε αυτό το ευσεβές. + +Ευθύφρων. + Πολύ ευχαρίστως, αλλά, σε παρακαλώ, άλλην φοράν, ω Σώκρατες, διότι + τώρα βιάζομαι να υπάγω κάπου, και είνε καιρός να πηγαίνω. + +Σωκράτης. + Τι παράξενα κάμνεις, φίλε μου. Μου φεύγεις τώρα και μου αφαιρείς τόσον + μεγάλας ελπίδας οπού είχα, κ' εφανταζόμην ότι, αφού εμάνθανον από σε + ποία πράγματα είνε ευσεβή και ποία όχι, ήθελον απαλλαχθή από την εκ + μέρους του Μελήτου εναντίον μου δίκην, διότι θα του απεδείκνυον ότι + εγώ πλέον έγεινα σοφός, όσον αφορά εις τα θρησκευτικά ζητήματα, + διδαχθείς από τον Ευθύφρονα, και ότι δεν νεωτερίζω πλέον εισάγων νέας + δοξασίας και καινοτομίας εις αυτά από άγνοιαν, και ιδίως μάλιστα ήθελα + ζήση πλέον όσον το δυνατόν ευσεβέστατα και ως προς τας μετά των + νεωτέρων σχέσεις μου. + + + + +1} Το Λύκειον ήτο ιερόν του Απόλλωνος, προς τα ανατολικά της πόλεως, +εις το μεταξύ Λυκαβηττού και Ιλισσού μέρος, όπου σήμερον η Ριζάρειος +Σχολή, και ακριβώς όπισθεν του Βασιλικού Κήπου προς το μέρος του +Ιλισσού. Είχε δε πολλούς σκιερούς περιπάτους και δενδροφυτείας πυκνάς +και ήτο πολυσύχναστον μέρος. Βραδύτερον εδίδασκεν εν αυτώ ο +Αριστοτέλης και οι οπαδοί του, οι οποίοι και Περιπατητικοί φιλόσοφοι +ωνομάσθησαν. + +2} Η Στοά αύτη έκειτο εις την αγοράν κατά το Κεραμεικόν. Εντός αυτής +είχε τα γραφεία του ο άρχων βασιλεύς, είς των 9 αρχόντων, όστις είχε +την διεύθυνσιν των θρησκευτικών εν γένει δικών. + +3} Δίκην ωνόμαζον οι αρχαίοι την διά τα ιδιωτικά αδικήματα κρίσιν, +γραφήν δε την διά τα δημόσια. + +4} Ο Μέλητος ήτο ποιητής και άσημος ρήτωρ, όστις πριν κατηγορήση τον +Σωκράτην είχε κατηγορήσει τον Περικλέα· τούτον βραδύτερον οι Αθηναίοι +κατήγγειλαν ως συκοφάντην. Κυρίως οι κατήγοροι του Σωκράτους ήσαν +τρεις, +ο Μέλητος, ο Άνυτος και ο Λύκων. Αλλ' ενταύθα ο Σωκράτης αναφέρει +μόνον τον Μέλητον ως πρωτουργόν της κατηγορίας. + +5} Ο δήμος Πίθος ή Πιτθός ανήκεν εις την Κεκροπίδα φυλήν. Έκειτο δε +περίπου οπού σήμερον το χωρίον Κερατιά. + +6} Τούτο είναι αρχαία ελληνική παροιμία: «αφ' εστίας άρχεσθαι» +λεγομένη επ' εκείνων, οι οποίοι επιχειρούν την καταστροφήν πράγματός +τινος αφ' εστίας, ήτοι από του πλέον ιερού και αγίου μέρους, καθώς ήτο +η εστία των αρχαίων οίκων, το ενδότερον τούτων, όπου εφυλάσσοντο οι +εφέστιοι θεοί, οι της οικίας προστάται. Ιδού λαμπρός έπαινος του +Σωκράτους, ο οποίος εθεωρείτο διά την πόλιν ό,τι οι εφέστιοι θεοί διά +τον οίκον. + +7} Περί του δαιμονίου του Σωκράτους ίδε εν τη Απολογία, εις τα +προλεγόμενά μου και εις το κείμενον. «Βιβλιοθήκη Αρχ. Ελλ. Συγγραφέων +Γ. Φέξη». + +8} Ο Ευθύφρων ήτο μάντις γνωστός εις όλους ως θεόπνευστος, ίσως δε +είχε το έργον τούτο κληρονομικώς καθώς συνηθίζετο τότε. + +9} Δεν απηλλάσσετο ο μεμολυσμένος ανδροκτόνος και οι περί αυτόν από το +μίασμα, ειμή διά δίκης και εξορίας ή φόνου. Τούτο δε ελέγετο +αφοσίωσις. Από δεισιδαιμονίαν λοιπόν προέβη ο Ευθύφρων εις την +καταγγελίαν του πατρός του. + +10} Εξηγητάς ωνόμαζαν οι παλαιοί Αθηναίοι εκείνους, οι οποίοι είχον ως +έργον να εξηγούν και ερμηνεύουν τους νόμους, και μάλιστα τους +αφορώντας τα πατροπαράδοτα θρησκευτικά έθιμα. Τους εξηγητάς αυτούς +πάντοτε συνεβουλεύοντο και οι δικασταί εις τας θρησκευτικάς δίκας. Οι +εξηγηταί ούτοι εις τας Αθήνας ήσαν πιθανώς τρεις εκλεγόμενοι από τα +μαντείον των Δελφών εκ των ευπατριδών. + +11} Ο Κρόνος εξεθρόνισε τον πατέρα του Ουρανόν και εβασίλευσεν αυτός +αντ' εκείνου εις τον ουρανόν. Αλλά κατόπιν εξεθρονίσθη και αυτός από +τον υιόν του τον Δία, όστις διεμοίρασεν έπειτα τον κόσμον με τους δύο +αδελφούς του, τον Ποσειδώνα και τον Πλούτωνα και έλαβεν ο μεν Ζεύς την +εξουσίαν επί του αιθέρος και της γης, ο δε Ποσειδών επί της θαλάσσης +και ο Πλούτων επί του Άδου. + +12} Ο Ζευς εθεωρείτο υπό των αρχαίων ο κατ' εξοχήν προστάτης της +φιλίας, διό και ωνομάζετο «Ζευς φίλιος». + +13} Μέχρι των χρόνων τούτων του Πλάτωνος είχον ακμάσει εν Αθήναις οι +διάσημοι ζωγράφοι Πολύγνωτος ο Θάσιος, Μήκων και Ονάτας οι Αιγινήται, +Αγάθαρχος ο Σάμιος, ο Απολλόδωρος και άλλοι. + +14} Προ πάντων μία των εν Αθήναις Στοών ήτο γεμάτη από τοιαύτας +λαμπράς εικόνας, η οποία δι' αυτό ωνομάζετο Ποικίλη Στοά. + +15} Μεγάλα Παναθήναια εκαλούντο η μεγίστη και αρχαιοτάτη αθηναϊκή +εορτή, η οποία από τους χρόνους του Θησέως ωνομάσθη ούτως. Ετελούντο +δε τα μεγάλα Παναθήναια κατά πενταετίαν, το τρίτον έτος εκάστης +Ολυμπιάδος, μεγαλοπρεπέστατα και διήρκουν επί 5 ημέρας, από της 25 +μέχρι της 29 του Εκατομβαιώνος μηνός (του καθ' ημάς Αυγούστου). Κατ' +αυτά ετελούντο αγώνες γυμνικοί δρόμου και λοιπών και ιππικοί και +μουσικοί και ναυτικοί ακόμη. Την δε τελευταίαν ημέραν της εορτής +εγίνετο την νύκτα λαμπαδηφορία μετά την πομπήν του πέπλου. Ο δε πέπλος +ούτος ήτο μάλλινος, έν λευκόν τετράγωνον ύφασμα, είδος επανωφορίου +άνευ χειρίδων, γεμάτο από κεντήματα, τα οποία παρίστανον κατορθώματα +της Αθηνάς και άλλων θεών, με τον οποίον αναβαίνοντες εις την +Ακρόπολιν εσκέπαζαν το ξόανον της Πολιάδος Αθηνάς, ήτοι το πανάρχαιον +ξύλινον άγαλμα της θεάς αυτής, της προστάτιδος των Αθηνών. Προηγείτο +δε της αναβάσεως εις την Ακρόπολιν μεγάλη πομπή του πέπλου από τας +Αθήνας εις την Ελευσίνα και από εκεί πάλιν εις το Κεραμεικόν (την +σημερινήν Αγίαν Τριάδα). Από εκεί η πομπή διήρχετο όλας τας συνοικίας +της πόλεως και τέλος ανέβαινεν εις την Ακρόπολιν. Καθ' όλον το +διάστημα της μακράς πομπής αυτής ο πέπλος ήτο ηπλωμένος ως ιστίον επί +μικρού πλοιαρίου, το οποίον είχε τροχούς, διά να κινήται διά μέσου των +οδών της πόλεως. + +16} Περί του Ηφαίστου λέγει η Μυθολογία ότι ευρίσκετο εις εχθρικάς +σχέσεις με την μητέρα του την Ήραν, διότι τον έρριψεν από τον ουρανόν +εις την γην, επειδή είχε γεννηθή χωλός. + +17} Ο Δαίδαλος ήτο περιφημότατος γλύπτης και αρχιτέκτων. Κατεσκεύαζε. +δε αγάλματα κινούμενα. Την παράδοσιν ταύτην επεξηγών ο αρχαίος +Σχολιαστής παρατηρεί ότι πρώτος ο Δαίδαλος εποίησεν άγαλμα περισκελές, +ήτοι με χωρισμένα τα σκέλη ως εν κινήσει — εν ώ οι προ αυτού τεχνίται +κατεσκεύαζον τα βρέτη — τα αγάλματα — με τα σκέλη συγκεκολλημένα. Διό +και διεδόθη η φήμη ότι εκινούντο τα αγάλματά του. Αποκαλεί δε ο +Σωκράτης πρόγονόν του τον Δαίδαλον, όχι διότι όντως κατήγετο εξ αυτού, +αλλά διότι και ο Σωκράτης και ο πατήρ του Σωφρονίσκος ήσαν γλύπται. +(Παράβαλε και προλεγόμενα της Απολογίας «Βιβλ. Φέξη: Αρχαίων Ελλήνων +Συγγραφέων»). + +18} Ο Τάνταλος ήτο βασιλεύς της Φρυγίας τόσον πλούσιος, ώστε ως +παροιμίαν έλεγον οι αρχαίοι «Ταντάλου χρήματα», διά να φανερώσουν +ανυπολογίστους θησαυρούς. + +19} Όλα ταύτα λέγει ο Σωκράτης με ειρωνείαν. + +20} Είναι ταύτα στίχοι από τα «Κύπρια έπη» του Στασίνου, ενός εκ των +Κυκλικών λεγομένων ποιητών, των μετά τον Όμηρον. Άλλοι όμως τους +στίχους αυτούς αποδίδουν εις τον ποιητήν Επίχαρμον. Του γνωμικού όμως +τούτου εγίνετο συχνή χρήσις από τους αρχαίους. + +21} Η αρχαία φράσις είναι «ου χαμαί πεσείται». Παροιμία δι' εκείνους, +οι οποίοι τίποτε δεν λέγουν εις μάτην και εις τον αέρα, αλλά ό,τι και +αν είπουν, έχει τον σκοπόν του και τον τόπον του. + +22} Ενταύθα εννοείται το εν τη Οδυσσεία (Δ. σ. 38} επεισόδιον μεταξύ +Μενελάου και Πρωτέως. Ήτο δε ο Πρωτεύς γέρων θαλάσσιος θεός, υπηρετών +τον Ποσειδώνα, μέγας δε προφήτης· αλλά πολύ δύσκολος εις τας +απαντήσεις του. Διέτριβε συνήθως εις την παρά την Αίγυπτον θάλασσαν, +διά να υπεκφεύγη δε τους ερωτώντας αυτόν, είχε την δύναμιν να +μεταμορφώνεται εις ό,τι πράγμα ήθελεν, εις κάθε είδος από τα ερπετά +και θηρία της γης και εις ύδωρ ακόμη και εις πυρ. Το μόνον μυστικόν +του να δυνηθή τις να του αποσπάση απάντησιν, ήτο να κατορθώση να τον +συλλάβη και τον δέση, να τον κρατή δε, έως ου ήθελεν επανέλθη εις την +πρώτην μορφήν του τότε προέλεγε θετικάς και αληθινάς προφητείας. Ούτω +κατώρθωσε με δόλον να τον συλλάβη και ο Μενέλαος, διά συμβουλής της +θυγατρός του θεού αυτού Ειδοθέας, παρά την ακτήν, καθώς χαριέστατα +διηγείται ο Όμηρος, ως άνω εσημειώσαμεν, ότε μετεμορφώθη εις λέοντα, +έπειτα εις δράκοντα και πάρδαλιν και φοβερόν αγριόχοιρον, ύστερον δε +έγεινεν ύδωρ και δένδρον πανύψηλον. + + + + + + + +End of Project Gutenberg's Euthyphro, by Plato and Alexandros Moraitides + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK EUTHYPHRO *** + +***** This file should be named 30748-0.txt or 30748-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/3/0/7/4/30748/ + +Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinidis + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/30748-0.zip b/30748-0.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..1a46f17 --- /dev/null +++ b/30748-0.zip diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..0218ace --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #30748 (https://www.gutenberg.org/ebooks/30748) |
