diff options
Diffstat (limited to '30741-0.txt')
| -rw-r--r-- | 30741-0.txt | 1912 |
1 files changed, 1912 insertions, 0 deletions
diff --git a/30741-0.txt b/30741-0.txt new file mode 100644 index 0000000..c73d77a --- /dev/null +++ b/30741-0.txt @@ -0,0 +1,1912 @@ +The Project Gutenberg EBook of Eryxias, Axiochus, Halcyon, by Plato + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Eryxias, Axiochus, Halcyon + +Author: Plato + +Translator: George D. Manesis + A. Limperopoulos + +Posting Date: April 3, 2012 [EBook #30741] +First Posted: December 23, 2009 + +Language: Greek + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ERYXIAS, AXIOCHUS, HALCYON *** + + + + +Produced by Sophia Canoni + + + + + + + + + +Note: The tonic system has been changed from polytonic to monotonic. +Footnotes have been transferred το the end of the book. + +Σημείωση: Ο τονισμός έχει αλλάξει από πολυτονικό σε μονοτονικό σύστημα. +Οι υποσημειώσεις στο τέλος των σελίδων έχουν μεταφερθεί στο τέλος του +βιβλίου. + +ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ +ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ + + +ΠΛΑΤΩΝΟΣ + +ΕΡΥΞΙΑΣ-ΑΞΙΟΧΟΣ-ΑΛΚΥΩΝ + +ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ +ΓΕΩΡΓ. Δ. ΜΑΝΕΣΗ + + + +ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ +ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Δ. ΦΕΞΗ + + +ΠΛΑΤΩΝΟΣ + + + +Ε Ρ Υ Ξ I Α Σ +(Ή περί πλούτου) + + + +ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ +ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΕΡΥΞΙΑΣ ΕΡΑΣΙΣΤΡΑΤΟΣ ΚΡΙΤΙΑΣ + + + + Σωκράτης +Έτυχε να περιπατώμεν εις την στοάν του Διός του ελευθερίου εγώ και +ο Ερυξίας ο Στειριεύς• έπειτα ήλθον πλησίον μας ο Κριτίας και ο +Ερασίστρατος ο υιός του Φαίακος ανεψιός του Ερασιστράτου. Κατά +τύχην δε τότε ήτο νεοφερμένος από την Σικελίαν και από τούτους τους +τόπους ο Ερασίστρατος• πλησιάσας δε είπε: + + Ερασίστρατος +Χαίρε ω Σώκρατες. + + Σωκράτης +Και συ χαίρε• τι γίνεσαι; Τίποτε νέον από την Σικελίαν έχεις να μας +λέγης ; + + Ερασίστρατος +Και βέβαια• αλλ' επιθυμείτε πρώτον να καθίσωμεν; Διότι έχω +κουρασθή, ελθών χθες πεζός από τα Μέγαρα. + + Σωκράτης +Κάλλιστα αν φαίνεται καλόν. + + Ερασίστρατος +Τι λοιπόν από τα εκεί θέλετε πρώτον να ακούσετε; Ποίον από τα δύο, +τί κάμνουσιν αυτοί εκείνοι, ή πώς διάκεινται προς την πόλιν μας; +Διότι εκείνοι φαίνονται εις εμέ ότι έχουσι πάθει αναφορικώς προς +ημάς ό,τι και οι σφήκες. Διότι και ούτοι, εάν κανείς κατ' ολίγον +εξερεθίζων τους παροργίση, γίνονται ακατανίκητοι, έως ότου, αφού +επιτεθή τις συν γυναιξί και τέκνοις, τους εκδιώξη. Τοιουτοτρόπως +λοιπόν συμβαίνει και με τους Συρακοσίους• αν δεν κάμη κανείς +κατόρθωμα και με πολύν μέγαν στόλον δεν φθάση εκεί, δεν είναι +δυνατόν η πόλις των εκείνη να γίνη ποτέ υπόδουλος εις ημάς• από δε +τα μικρά κινήματα περισσότερον δύνανται να οργίζωνται και τόσον +όσον να γίνωνται σκληρότατοι. Έχουσι δε στείλει και τώρα προς ημάς +πρέσβεις, καθώς φαίνεται εις εμέ, θέλοντες να εξαπατήσωσι κατά τι +την πόλιν. + + Σωκράτης +Ενώ δε ημείς συνωμιλούσαμεν έτυχε να διέρχωνται οι Συρακόσιοι +πρέσβεις. Είπε λοιπόν ο Ερασίστρατος δείξας τον ένα από τους +πρέσβεις : + + Ερασίστρατος +Ούτος εδώ βέβαια, Σωκράτη, είναι πλουσιώτατος από τους Σικελιώτας +και Ιταλιώτας. Και πώς να μη είναι πλουσιώτατος εκείνος εις τον +οποίον είναι τόσον άφθονος γη, ώστε να υπάρχη ευπορία εις εκείνον +όστις θέλει να γεωργή παρά πολλήν ; Και αύτη βέβαια η γη είναι +τοιαύτη, οποία δεν υπάρχει άλλη τουλάχιστον εις τους Έλληνας• +προσέτι δε κατάλληλος και καθ' όλα τα άλλα τα συντελούντα προς +πλούτον υπάρχουσι δηλαδή ανδράποδα και ίπποι και χρυσός και +άργυρος. + + Σωκράτης +Βλέπων δε εγώ αυτόν παρασκευαζόμενον να φλυαρήση περί της +περιουσίας του ανθρώπου, τον ηρώτησα: Τι λοιπόν, ω Ερασίστρατε ; +Σαν ποίος ανήρ φαίνεται ότι είναι εις την Σικελίαν ; + + Ερασίστρατος +Ούτος, από τους Σικελιώτας και Ιταλιώτας, και φαίνεται και είναι ο +πονηρότατος πάντων παρά ο πλουσιώτατος, και τόσον ώστε, αν θέλης +κανένα από τους Σικελιώτας να ερωτάς ποίον νομίζει να είναι και +πονηρότατος και πλουσιώτατος, κανείς δεν θα είπη άλλον από τούτον. + + Σωκράτης +Επειδή δε ενόμισα ότι αυτός δεν κάμνει λόγον δια μικρά πράγματα, +αλλά δι' εκείνα τα οποία φαίνονται ότι είναι μέγιστα, περί αρετής +και περί πλούτου, τον ηρώτησα ποίον από τα δύο δύναται να είπη, ότι +πλουσιώτερος άνθρωπος είναι εκείνος εις τον οποίον κατά τύχην +υπάρχει αργυρούν τάλαντον, ή εκείνος εις τον οποίον υπάρχει αγρός +άξιος δύο ταλάντων ; + + Ερασίστρατος +Νομίζω μεν εγώ, εκείνος εις τον οποίον υπάρχει αγρός. + + Σωκράτης +Λοιπόν κατά τον ίδιον λόγον και αν κατά τύχην είς τινα υπάρχουσι +φορέματα ή στρώματα, ή άλλα περισσοτέρου λόγου άξια ή όσα εις τον +ξένον Σικελιώτην, ούτος είναι πλουσιώτερος. + +(Συνεφώνησε και εις ταύτα). + +Εάν δε κανείς ήθελε σοι δώσει να προτιμήσης μεταξύ τούτων των δύο, +ποίον των δύο θα προετίμας; + + Ερασίστρατος +Εγώ μεν θα προετίμων το πλείστου λόγου άξιον. + + Σωκράτης +Κατά ποίον από τους δύο τρόπους νομίζων ότι θα ήσο πλουσιώτερος; + + Ερασίστρατος +Κατά τούτον, προτιμών το πλείστου λόγου άξιον. + + Σωκράτης +Τώρα μεν τάχα φαίνεται εις ημάς ότι πλουσιώτατος είναι εκείνος +όστις έχει πλείστου λόγου άξια; + + Ερασίστρατος +Ναι. + + Σωκράτης +Λοιπόν, οι υγιαίνοντες είναι πλουσιώτεροι από τους ασθενείς, εάν η +υγεία είναι περισσοτέρου λόγου άξιον πράγμα παρά τα χρήματα του +ασθενούς. Διότι δεν υπάρχει κανείς όστις ολίγα έχων χρήματα να μη +προτιμήση να είναι υγιής, ή έχων τα χρήματα του μεγάλου βασιλέως να +ασθενή, δηλαδή προτιμά την υγείαν, διότι νομίζει ότι αύτη είναι +περισσοτέρου λόγου αξία ή τα χρήματα. Διότι ποτέ δεν θα προετίμα +ταύτην, αν μη ενόμιζε την υγείαν πράγμα προτιμότερον από τα +χρήματα. + + Ερασίστρατος +Όχι βέβαια. + + Σωκράτης +Λοιπόν και αν τίποτε άλλο φαίνεται περισσότερον της υγείας άξιον +λόγου, εκείνος όστις έχει το άλλο τούτο είναι πλουσιώτατος. + + Ερασίστρατος +Ναι. + + Σωκράτης +Εάν τώρα, αφού μας πλησιάση κανείς, μας ηρώτα, ω Σωκράτη και Ερυξία +και Ερασίστρατε, ημπορείτε να μου ειπήτε τι είναι διά τον άνθρωπον +πράγμα πλείστου λόγου άξιον ; Είναι τάχα τούτο το οποίον αφού +απέκτησεν ο άνθρωπος, περί τούτου άριστα και σκέπτεται, πώς δηλαδή +κάλλιστα ήθελε διεξαγάγει και αυτός τας υποθέσεις του και τας +υποθέσεις των φίλων ;—Ποίον πράγμα θα ελέγομεν ότι είναι ; + + Ερασίστρατος +Εγώ μεν νομίζω, Σωκράτη, ότι η ευδαιμονία είναι εις τον άνθρωπον +πράγμα πλείστου λόγου άξιον. + + Σωκράτης +Και δεν σκέπτεσαι κακά. Αλλ' αρά γε τούτους εκ των ανθρώπων +ηθέλομεν νομίσει ευδαιμονεστάτους, οι οποίοι κατ' εξοχήν +ευπραγούσιν; + + Ερασίστρατος +Εις εμέ τουλάχιστον ούτοι φαίνονται ευδαιμονέστατοι. + + Σωκράτης +Λοιπόν εκείνοι ευπραγούσιν, όσοι και ελάχιστα αμαρτήματα κάμνουν +εις τον εαυτόν τους και εις τους άλλους ανθρώπους, τα δε πλείστα +κατορθώνουν; + + Ερασίστρατος +Μάλιστα. + + Σωκράτης +Λοιπόν όσοι γνωρίζουν τα κακά και τα καλά, και όσα πρέπει να +πράττουν και όσα δεν πρέπει, ούτοι ορθότατα πράττουν και ελάχιστα +αμαρτήματα κάμνουν. + + Ερασίστρατος +Ναι. + + Σωκράτης +Τώρα λοιπόν φαίνονται εις ημάς ότι οι άνδρες είναι και σοφώτατοι +και ευτυχέστατοι και ευδαιμονέστατοι και πλουσιώτατοι, αν η σοφία +φαίνεται το πλείστου λόγου άξιον πράγμα. + + Ερασίστρατος +Αλλά Σωκράτη, ποία ωφέλεια θα ήτο εις τον άνθρωπον, αν ήτο +σοφώτερος μεν του Νέστορος, τα δε αναγκαία προς συντήρησίν του δεν +είχε, τροφάς και ποτά και φορέματα και ό,τι άλλο τοιούτον +χρησιμεύει ; Κατά τι ωφέλιμος θα ήτο η σοφία• ή πώς ούτος ο πτωχός, +όστις δεν έχει τίποτε από τα αναγκαιούντα, ημπορεί να είναι +πλουσιώτατος ; + +(Εφαίνετο λοιπόν ότι και αυτός έλεγε κάτι σημαντικόν). + + Σωκράτης +Αλλά ποίον από τα δύο, εκείνος όστις έχει αποκτήσει σοφίαν, και αν +στερηθή τούτων των προς τον βίον αναγκαίων, ημπορεί να γίνη πτωχός• +ή εκείνος όστις έχει κτήμα του την οικίαν του Πουλυτίωνος και η +οικία αύτη είναι γεμάτη από χρυσόν και άργυρον, δεν έχει ανάγκην +από τίποτε άλλο ; + + Ερασίστρατος +Τούτον μεν τίποτε δεν εμποδίζει αμέσως τώρα, αφού κανονίση τα +πράγματά του, να έχη αντί αυτών όλα όσα του χρειάζονται προς την +δίαιταν, ή και χρήματα αντί των οποίων να ημπορέση να προμηθεύεται +ταύτα και αμέσως να τα έχη όλα άφθονα. + + Σωκράτης +Αν τουλάχιστον ήθελον τύχει άνθρωποι, οίτινες να έχουν ανάγκην να +υπάρχη εις αυτούς τοιαύτη οικία μάλλον παρά η σοφία εκείνου• διότι, +αν υπήρχον τοιούτοι οι οποίοι να προτιμούν την σοφίαν του ανθρώπου +και τα εκ ταύτης προερχόμενα, πολύ περισσότερον ούτος θα είχε να +διαθέτη, αν κατά τύχην έχη ανάγκην τινός και θέλη και αυτήν την +σοφίαν και τα από ταύτης έργα. Ή της μεν οικίας η χρήσις τυχαίνει +να είναι πολλή και αναγκαία και μεγάλως ενδιαφέρει εις τον βίον του +ανθρώπου να κατοική εις τοιαύτην οικίαν μάλλον παρά εις μικρόν και +ποταπόν οικίδιον, της δε σοφίας η χρήσις είναι λόγου αξία και +ολίγον ενδιαφέρει να είναι κανείς ή σοφός ή αμαθής περί των +μεγίστων ; ή ταύτην μεν να καταφρονούν οι άνθρωποι και να μη είναι +ταύτης αγορασταί, της δε κυπαρίσσου ήτις είναι εις την οικίαν και +των Πεντελικών λίθων πολλοί να έχουν ανάγκην και να θέλουν να +αγοράσουν ; Αν λοιπόν ήθελε είναι κανείς σοφός κυβερνήτης και +ιατρός σοφός κατά την τέχνην ή κατά τινα άλλην των τοιούτου είδους +τεχνών και ηδύνατο όσον το δυνατόν καλά να μεταχειρίζεται ταύτην, +ούτος δεν θα ήτο ευϋποληπτότερος από κανέν των μεγίστων κτημάτων• +εκείνος δε όστις ημπορεί να σκέπτεται καλά και αυτός περί του +εαυτού του και περί άλλου, πώς θα ευρίσκετο εις αρίστην κατάστασιν, +τάχα δεν θα ηδύνατο να διαθέτη την σοφίαν του, αν ήθελε τούτο να +πράττη ; + +Σταματήσας δε τον Σωκράτην και πλαγίως παρατηρήσας αυτόν ο Ερυξίας +ως να ηδικείτο κάπως, είπεν: + + Ερυξίας +Αλλά συ, Σωκράτη, αν έπρεπε να λέγης την αλήθειαν, θα έλεγες ότι +είσαι πλουσιώτερος του Καλλίου του υιού του Ιππονίκου; Και όμως θα +ωμολόγεις ότι δεν είσαι αμαθέστερος τουλάχιστον ως προς ουδέν εκ +των μεγίστων ζητημάτων, αλλ' εμπειρότερος, και εν τούτοις ένεκα +τούτου δεν είσαι διόλου πλουσιώτερος. + + Σωκράτης +Ίσως συ, ω Ερυξία, νομίζεις βεβαίως ότι ούτοι δα οι λόγοι, τους +οποίους τώρα ακριβώς λέγομεν, είναι παιγνίδι, επειδή νομίζεις ότι +δεν έχει ούτω το πράγμα, αλλ' ότι είναι όπως οι νεοσσοί εις το +παιγνίδι των κύβων, τους οποίους, εάν κανείς ρίπτη καλώς και +μετατοπίζη, δύναται τους παίζοντας μαζύ του να αναγκάση να +υποχωρούν τόσον, ώστε να μη ηξεύρουν και αυτοί πώς εις ταύτην την +περίπτωσιν να παίξουν. Ίσως λοιπόν και διά τους πλουσίους νομίζεις +μεν ότι ούτω σχεδόν έχει το πράγμα, ότι οι αυτοί τους οποίους +είπομεν είναι λόγοι τινές τοιούτοι ουδόλως περισσότερον αληθείς από +ψευδείς, τους οποίους, αν κανείς λέγη, ήθελεν υπερισχύσει εκείνων +οίτινες έχουν αντίθετον γνώμην ως προς το ότι οι σοφώτατοι είναι +και πλουσιώτατοι καθ' ημάς, και μάλιστα ήθελεν υπερισχύσει των +τοιούτων αυτάς λέγων ψευδή, ενώ εκείνοι λέγουν την αλήθειαν. Και +ίσως μεν ουδαμώς το τοιούτον είναι θαυμαστόν, ομοίως όπως, εάν δύο +άνθρωποι συνεζήτουν περί στοιχείων αλφαβήτου και ο μεν έλεγεν ότι +του ονόματος του Σωκράτους αρχικόν στοιχείον είναι το σίγμα ο δε +έτερος ότι αρχικόν είναι το άλφα, θα ήτο αληθεστέρα η γνώμη του +λέγοντος το άλφα παρά του λέγοντος το σίγμα ως αρχήν. + +Παρατηρήσας δε πέριξ προς τους παρόντας ο Ερυξίας, ενώ συγχρόνως +και εγέλα και ηρυθρία ως να μη ήτο παρών κατά τα πρότερον λεχθέντα, +είπεν : + + Ερυξίας +Εγώ μεν, Σωκράτη, ενόμιζον ότι οι λόγοι δεν πρέπει να είναι +τοιούτοι, διά των οποίων μήτε να πείση κανένα θα ηδύνατό τις μήτε +να ωφεληθή τίποτε από αυτούς• διότι ποίος άνθρωπος με νουν ημπορεί +ποτέ να πεισθή ότι οι σοφώτατοι είναι πλουσιότατοι ; Αλλ' επειδή +περί του πλουτείν μάλλον πρέπει να ομιλώμεν, ας εξετάσωμεν πόθεν +είναι καλόν το πλουτείν και πόθεν κακόν, και αν το να είναι τις +πλούσιος είναι καλόν ή κακόν. + + Σωκράτης +Έστω• διά δε τα λοιπά ας επιφυλαχθώμεν• καλά δε κάμνεις και συ +συμβουλεύων. Αλλά διατί και συ ο ίδιος (διότι συ έφερες τον λόγον) +δεν προσεπάθησες να είπης, ποίον εκ των δύο νομίζεις ότι είναι ο +πλούτος, καλόν ή κακόν; Επειδή και οι προηγούμενοι λόγοι +τουλάχιστον φαίνονται εις εσέ ότι δεν εξήγησαν τούτο. + + Ερυξίας +Εις εμέ λοιπόν φαίνεται ότι το πλουτείν είναι καλόν. + + Σωκράτης +Ενώ δε αυτός επεθύμει να είπη ακόμη κάτι τι, διακόψας αυτόν ο + Κριτίας, τον ηρώτησε : + + Κριτίας +Συ λοιπόν, Ερυξία, ειπέ μου, νομίζεις ότι καλόν είναι να πλουτή τις +; + + Ερυξίας +Ναι, μα τον Δία• διότι αν έλεγα το εναντίον, θα ήμην τρελλός• +νομίζω δε ότι δεν είναι κανείς όστις να μη ομολογήση τούτο. + + Κριτίας +Και όμως, και εγώ νομίζω ότι κανείς δεν είναι τον οποίον να μη +κάμνω να συμφωνήση με εμέ, ότι είς τινας ανθρώπους το να πλουτώσιν +είναι κακόν διότι αν γενικώς τούτο ήτο καλόν, δεν θα εφαίνετο είς +τινας κακόν. + + Σωκράτης +Αλλά είπα και εις τους δύο ότι βέβαια εγώ, αν συνέβαινε να +φιλονεικήτε περί του ποίος των δύο σας λέγει αληθέστερα πράγματα, +έστω περί ιππασίας περί του πώς δύναται τις άριστα να ιππεύση, αν +ήμην ιππικός, θα προσεπάθουν να παύσω την φιλονεικίαν σας• διότι θα +εντρεπόμην παρών να μη σας ημπόδιζα, εφ' όσον ήτο δυνατόν εις εμέ, +να φιλονεικήτε• ή, αν και περί άλλου οιουδήποτε διεφέρεσθε, να σας +άφινον να χωρισθήτε μάλλον εχθροί ή φίλοι. + +Τώρα δε, επειδή συμβαίνει να έχετε διαφοράν περί τοιούτου +πράγματος, του οποίου η ανάγκη υφίσταται καθ' όλον τον βίον, πολύ +ενδιαφέρον είναι αν πρέπη να φροντίζωμεν περί τούτου ως περί +ωφελίμου, ή να μη φροντίζωμεν• ταύτα δε τα ζητήματα δεν είναι +μικρά, αλλ' εξ εκείνων τα οποία θεωρούνται υπό των Ελλήνων μέγιστα. +Οι πατέρες λοιπόν τούτο πρώτον συμβουλεύουσιν εις τους υιούς των, +όταν φθάσουν εις μίαν ηλικίαν πλέον να εννοούν, δηλαδή να +σκέπτωνται διά τίνων μέσων θα πλουτίσουν, ωσεί, αν μεν πλουτίσης, +να έχης αξίαν τινά, αν δε όχι, να μη αξίζης τίποτε. Το πράγμα +λοιπόν θεωρείται τόσον σπουδαίον, ώστε σεις, ενώ συμφωνείτε κατά τα +άλλα, περί τούτου του τόσον σπουδαίου έχετε διαφοράν, όπως η +διαφορά σας περί του πλουτείν είναι όχι αν τούτο είναι μέλαν ή +λευκόν, ούτε αν είναι ελαφρόν ή βαρύ, αλλ' αν είναι καλόν ή κακόν, +και τόσην διαφοράν, ώστε και εις έχθραν να φθάσετε διαφερόμενοι +περί των κακών και των καλών και μάλιστα ενώ είσθε φίλτατοι και +συγγενείς. Εγώ λοιπόν, εφ' όσον εξαρτάται από εμέ, δεν θα σας αφήσω +να διαφέρεσθε, αλλ' αν μεν εγώ αυτός είμαι ικανός, αφ' ού σας +εξηγήσω πώς έχει το πράγμα, θα σας παύσω την διαφοράν τώρα δε, +επειδή εγώ μεν ικανός δεν είμαι, από σας δε ο είς νομίζει ότι είναι +ικανός να κάμη τον έτερον να συμφωνήση, είμαι έτοιμος να σας +βοηθήσω όσον δύναμαι διά να συμφωνηθή μεταξύ σας πώς τούτο έχει. Συ +λοιπόν, ω Κριτία, επιχείρει να μας κάμης να συμφωνήσωμεν όπως +υπεσχέθης. + + Κριτίας +Αλλ' εγώ, όπως και ήρχισα, ευχαρίστως θα ηρώτων τον Ερυξίαν τούτον +αν νομίζη ότι υπάρχουν άνθρωποι άδικοι και δίκαιοι. + + Ερυξίας +Μα τον Δία, και βέβαια. + + Κριτίας +Λοιπόν το να αδική τις νομίζεις ότι είναι καλόν ή κακόν ; + + Ερυξίας +Κακόν εγώ τουλάχιστον το νομίζω. + + Κριτίας +Νομίζεις λοιπόν ότι, αν άνθρωπος μοιχεύη τας γυναίκας των γειτόνων +του επί χρήμασιν, ούτος πράττει αδίκημα, ή δεν πράττει; Και μάλιστα +ενώ οι νόμοι και η πόλις εμποδίζουν ; + + Ερυξίας +Εγώ τουλάχιστον νομίζω ότι κάμνει αδίκημα. + + Κριτίας +Λοιπόν, αν μεν συμβαίνη να είναι πλούσιος και δύναται να δαπανά +χρήματα, ο άδικος και θέλων να δαπανά άνθρωπος πράττει αμάρτημα• αν +όμως δεν είναι πλούσιος και δεν έχη να δαπανά ούτε να κάμνη όσα +θέλει, δεν κάμνει αμάρτημα. Διά τούτο θα ήτο και ωφέλιμον εις τον +άνθρωπον μάλλον να μη είναι πλούσιος, διά να πράττη ολιγώτερα από +όσα θέλει, αν θέλη να πράττη κακά. Και η ασθένεια λέγεις ότι είναι +καλόν ή κακόν ; + + Ερυξίας +Εγώ τουλάχιστον το λέγω κακόν. + + Κριτίας +Νομίζεις ότι υπάρχουν άνθρωποι ακόλαστοι; + + Ερυξίας +Νομίζω. + + Κριτίας +Λοιπόν, αν άριστον μέσον εις την υγείαν του ακολάστου ανθρώπου +ήθελεν είναι η αποχή από τροφάς και ποτά και από άλλα όσα φαίνονται +ευχάριστα, ο ακόλαστος δε άνθρωπος ένεκα της ακολασίας του δεν θα +ηδύνατο να απέχη τούτων, δεν θα ήτο προτιμότερον εις τον άνθρωπον +τούτον να μη έχη τα μέσα με τα οποία να προμηθεύεται ταύτα μάλλον ή +να έχη ταύτα άφθονα; Διότι, αν δεν είχε ταύτα άφθονα, ευκόλως δεν +θα περιέπιπτεν εις αμαρτήματα, έστω και αν επεθύμει. + + Σωκράτης +Εφαίνετο λοιπόν ότι πολύ καλά είχεν ομιλήσει ο Κριτίας και τόσον +ώστε ο Ερυξίας, αν δεν εντρέπετο τους παρόντας, δεν θα ημποδίζετο +να σηκωθή και τον κτυπήση, διότι εφανερώθη εις αυτόν ότι όχι ορθάς +σκέψεις περί του πλουτείν είχε πριν. Όταν δε εγώ ενόησα καλώς ότι ο + Ερυξίας ήτο εις την κατάστασιν εκείνην και +εφοβήθην μήπως συμβή +μεγαλυτέρα αντιλογία και πειράγματα, είπον: Τούτον μεν τον λόγον +πρότερον εις το λύκειον λέγων σοφός ανήρ Πρόδικος ο Κείος εφαίνετο +εις τους παρόντας ότι φλυαρεί τόσον, ώστε να μη ημπορή κανένα από +τους παρόντας να πείση ότι λέγει πράγματα αληθή, και τέλος και έν +μειράκιον πολύ νέον και φλύαρον, το οποίον εκάθητο πλησίον, τον +περιέπαιζε και τον εχλεύαζε και τον ετάρασσε, διότι ήθελε να του +απαντά εις όσα του έλεγε• και όμως τούτο το μειράκιον πολύ +περισσότερον ευηρέστει τους ακροατάς του παρά ο Πρόδικος. + + Ερασίστρατος +Λοιπόν ημπορείς να μας είπης τους λόγους; + + Σωκράτης +Ευχαρίστως, εφ' όσον ενθυμούμαι. Ούτω πως, καθώς νομίζω, είχεν ο +λόγος: + +Ηρώτα δηλαδή αυτόν το μειράκιον εν τίνι περιστάσει νομίζει τον +πλούτον κακόν τι και εν τίνι επίσης καλόν• εκείνος δε αποκριθείς +είπε : Κρίνω όπως και συ τώρα δα, δηλαδή ότι εις μεν τους καλούς +και αγαθούς ανθρώπους και εις εκείνους οι οποίοι ηξεύρουν πού και +πώς να μεταχειρίζωνται τα χρήματα, κρίνω ότι είναι καλόν, εις δε +τους κακούς και τους μη ηξεύροντας, κακόν. Και διά τα λοιπά +πράγματα, είπεν, ο αυτός κανών είναι• δηλαδή οποίοι είναι οι +μεταχειριζόμενοι αυτά, τοιαύτα και τα πράγματα είναι. Καλά δε, +είπεν εκείνος, νομίζω ότι έχει ποιηθή και ο στίχος του Αρχιλόχου: + + Αι πράξεις των να συμφωνούν με τα φρονήματά των. + +Τώρα λοιπόν, είπε το μειράκιον, αν κανείς εμέ έκαμνε σοφόν κατά την +σοφίαν των καλών ανθρώπων, πρέπει αυτός συγχρόνως και τα άλλα +πράγματα καλά εις εμέ να κάμνη, προς μεν αυτά εκείνα ουδόλως +ασχολούμενος, αλλά μόνον ασχολούμενος να κάμη εμέ αντί αμαθούς +σοφόν• καθώς, αν κανείς εμέ τώρα ήθελε κάμει γραμματικόν, είναι +ανάγκη αυτός και τα άλλα πράγματα γραμματικά εις εμέ να κάμνη, και +αν μουσικόν, μουσικά• ώστε, όταν κάμη εμέ καλόν, πρέπει συγχρόνως +καλά και τα πράγματα να κάμη εις εμέ. + +Ο Πρόδικος όμως άλλοτε μεν εις ταύτα συνεφώνει, άλλοτε δε δεν +συνεφώνει και το μειράκιον εξηκολούθει: Ποίον των δύο νομίζεις, +είπεν• όπως είναι έργον του ανθρώπου να κατασκευάζη μίαν οικίαν, +ούτω και έργον τούτου είναι και τα πράγματα να κάμνη καλά, ή πρέπει +οποία τινα εξ αρχής γίνωσιν είτε κακά, είτε καλά, τοιαύτα να +εξακολουθώσιν αυτά να είναι; Υποπτεύσας δε, νομίζω ο Πρόδικος το +σημείον μέχρι του οποίου θα προυχώρει ο λόγος, με πολλήν πανουργίαν +(διά να μη φαίνεται ότι ενώπιον όλων των παρόντων εξηλέγχετο από το +μειράκιον, διότι αν εξηλέγχετο μόνος εφαίνετο ότι δεν τον έμελεν) +είπεν ότι είναι έργον ανθρώπου. Ποίον δε από τα δύο νομίζεις, +είπεν, ότι διδάσκεται η αρετή, ή ότι είναι έμφυτος; — Διδάσκεται, +είπε, όπως εγώ τουλάχιστον νομίζω. — Λοιπόν, είπε, νομίζεις μωρόν +εκείνον όστις νομίζει ότι ευχόμενος εις τους θεούς δύναται δια της +ευχής ταύτης να γίνη γραμματικός ή μουσικός, ή να λάβη άλλην τινά +επιστήμην, την οποίαν θα ήτο ανάγκη να αποκτήση μαθών ταύτην από +άλλον, ή αυτός εξευρών ταύτην;•— Συνεφώνησε και εις ταύτην την +ερώτησιν.—Λοιπόν, είπε το μειράκιον, συ, ω Πρόδικε, όταν εύχεσαι +εις τους θεούς να ευτυχής και να γίνωσιν εις σε όλα καλά, τότε +τίποτε άλλο δεν εύχεσαι ή να γίνης καλός και αγαθός, αν βέβαια εις +μεν τους καλούς και αγαθούς ανθρώπους συμβαίνη και τα πράγματα να +είναι καλά, εις δε τους κακούς κακά. Αν λοιπόν συμβαίνη η αρετή να +διδάσκεται, κανέν άλλο δεν θα ηύχεσο από το να διδαχθής όσα δεν +ηξεύρεις. + +Είπα λοιπόν εγώ προς τον Πρόδικον ότι νομίζω πως δεν έχει πάθει +κακόν τι, αν φαντάζεται ότι δύνανται να γίνωσιν υπό των θεών εις +ημάς όσα ευχόμεθα να γίνωσι και ταχέως• αν και σύ ποτε βαδίζων με +σπουδήν εις πόλιν και προσευχόμενος ζητής από τους θεούς να σου +δώσουν καλά, δεν γνωρίζεις όμως αν εκείνοι ημπορούν να δώσουν εις +σε ταύτα τα οποία ζητείς• καθώς αν συχνάζων εις την οικίαν του +γραμματιστού, ήθελες παρακαλεί τούτον να σου δώση γραμματικήν +επιστήμην, χωρίς να ασχοληθής εις τίποτε άλλο, αλλά να αποκτήσης +την γραμματικήν ταύτην επιστήμην και να δυνηθής αμέσως να κάμης το +έργον του γραμματιστού. + +Ενώ εγώ έλεγον ταύτα, ο Πρόδικος ηναντιούτο προς το μειράκιον δια +να υπερασπίση εαυτόν και να επιδείξη ταύτα τα οποία συ τώρα δα +επιδεικνύεις, διότι ηγανάκτει αν εφαίνετο ότι ματαίως ηύχετο εις +τους θεούς• ακολούθως πλησιάσας ο γυμνασίαρχος παρήγγελλεν εις +αυτόν να φύγη από το γυμνάσιον, διότι δεν ωμίλει προς τους νέους +αρμόζοντα, και μη λέγων αρμόζοντα, φανερόν ότι έλεγε μοχθηρά. + +Ένεκα τούτου λοιπόν σου διηγήθην ταύτα διά να παρατηρήσης ποία η +σχέσις των ανθρώπων προς την φιλοσοφίαν. Εάν μεν ο Πρόδικος +τουλάχιστον λέγων ταύτα ενομίζετο υπό των ακροατών τόσον τρελλός, +ώστε και να εκβληθή από το γυμνάσιον, συ δε τώρα νομίζης ότι τόσον +καλά έχεις ομιλήσει, ώστε όχι μόνον τους παρόντας να πείσης, αλλά +και τον αντιτείνοντα να κάμης να συμφωνήση με σε, είναι φανερόν ότι +συμβαίνει ενταύθα ό,τι και εις τα δικαστήρια. Καθώς δηλαδή εις τα +δικαστήρια, αν δύο άνθρωποι την ιδίαν μαρτυρίαν μαρτυρώσι και ο μεν +νομίζεται καλός και αγαθός, ο δε μοχθηρός, διά την μαρτυρίαν του +μοχθηρού ουδόλως θα επείθοντο οι δικασταί, αλλ' ίσως έκαμνον και τα +εναντία, διά δε την του καλού και αγαθού, και αν ούτος τα αυτά +εμαρτύρει, πολύ θα επείθοντο. Ίσως λοιπόν και οι παρόντες έν +τοιούτον έχουν πάθει αναφορικώς προς σε και τον Πρόδικον• τούτον +μεν ενόμιζον σοφιστήν και αλαζόνα, σε δε πολιτικόν και πολλού λόγου +άξιον άνδρα. Συνεπώς φαίνεται ότι δεν βασίζονται επί των λόγων όσον +εις την ποιότητα των λεγόντων. + + Ερασίστρατος +Αλλ' όμως, Σωκράτη, αν και ομιλής ειρωνικώς, νομίζω ότι ο Κριτίας +λέγει κάτι, σημαντικόν. + + Σωκράτης +Αλλά, μα τον Δία, δεν λέγει το παραμικρόν. — Αλλά διατί, αφού περί +τούτων ωμίλησαν πολύ καλά, δεν ετελείωσαν και τον λοιπόν λόγον; +Νομίζω δε ότι, επειδή επρόκειτο να συμφωνήσουν εις τούτο, εις το +ότι δηλαδή εις τους μεν το πλουτείν είναι καλόν, εις τους δε ότι +είναι κακόν, υπολείπεται η σκέψις τι είναι το πλουτείν τούτο. +Διότι, αν δεν μάθετε τούτο πρώτον, και εις το αν είναι καλόν ή +κακόν δεν θα συμφωνήσετε. Είμαι δε και εγώ έτοιμος εφ' όσον είμαι +ικανός να συνδιασκεφθώ μαζύ σας. Ας μας είπη λοιπόν εκείνος όστις +λέγει ότι το πλουτείν είναι καλόν, πώς περί τούτου σκέπτεται. + + Ερασίστρατος +Αλλ' εγώ, Σωκράτη, δεν λέγω ότι το πλουτείν είναι κάτι περισσότερον +από εκείνο το οποίον λέγουν όλοι οι άνθρωποι ότι είναι• δηλαδή ότι +πλουτείν είναι το να έχη τις πολλά χρήματα• νομίζω δε ότι και ούτος +ο Κριτίας έχει την γνώμην ότι το πλουτείν ουδέν άλλο είναι ή τούτο. + + Σωκράτης +Ακόμη λοιπόν μένει οπίσω να σκεφθήτε τι είναι αυτά τα χρήματα, ίνα +μη ολίγον ύστερον περί τούτου φανήτε ότι έχετε διαφοράν. +Παραδείγματος χάριν οι Καρχηδόνιοι έχουν το εξής νόμισμα• εις +μικρόν δέμα είναι κάτι τι δεμένον του οποίου το μέγεθος είναι όσον +το νόμισμα του στατήρος• τι δε είναι το δεμένον, κανείς δεν ηξεύρει +παρά οι κατασκευάζοντες• έπειτα μεταχειρίζονται τούτο καλά +σφραγισμένον ως νόμισμα και όστις έχει πλείστα από ταύτα, ούτος +φαίνεται ότι έχει πλείστα χρήματα και ότι είναι πλουσιώτατος• αν δε +κανείς από ημάς ήθελεν έχει πλείστα τοιαύτα, θα ήτο ως να είχε +πέτρας πολλάς από το όρος και δεν θα ήτο πλουσιώτερος. Εις την +Λακεδαίμονα μεταχειρίζονται νόμισμα σιδηρούν, και τούτο διά το +ευτελές του σιδήρου• και όστις έχει πολύ του τοιούτου σιδηρού +νομίσματος θεωρείται πλούσιος, εις άλλο δε μέρος το νόμισμα τούτο +δεν έχει καμμίαν αξίαν. Εις την Αιθιοπίαν μεταχειρίζονται νόμισμα +λίθους γεγλυμμένους, τους οποίους ανήρ Λακωνικός δεν ημπορεί να +μεταχειρισθή. Εις τους Σκύθας νομάδας, και αν κανείς έχη ως κτήμα +του την οικίαν του Πουλυτίωνος, δεν φαίνεται πλουσιώτερος εκείνου +όστις παρ' ημίν θα είχεν ως κτήμα του τον Λυκαβηττόν. + +Είναι λοιπόν φανερόν ότι δεν δύνανται έκαστα τούτων να είναι +κτήματα, άν τινες των εχόντων διά τούτο δεν φαίνονται ουδόλως ότι +είναι πλουσιώτεροι• αλλ' είναι έκαστα τούτων εις άλλους μεν χρήματα +και είναι πλούσιοι όσοι έχουσι ταύτα, εις άλλους δε δεν είναι +χρήματα, διά τούτο δε και δεν είναι πλουσιώτεροι, καθώς ούτε δι' +όλους είναι τα αυτά καλά και κακά, αλλ' άλλα δι' άλλους. Αν δε +εξητάζομεν διατί εις μεν τους Σκύθας αι οικίαι δεν είναι χρήματα, +εις ημάς δε είναι, ή εις τους Καρχηδονίους μεν τα δέρματα είναι +χρήματα εις ημάς δε δεν είναι ταύτα, ή εις τους Λακεδαιμονίους ο +σίδηρος είναι χρήμα εις ημάς δε δεν είναι, θα ευρίσκομεν σημαντικόν +τι; Αίφνης, αν κανείς εν Αθήναις από αυτούς τους λίθους τους +ευρισκομένους εις την αγοράν και τους οποίους διόλου δεν +μεταχειριζόμεθα ήθελεν έχει τόσον βάρος όσον είναι το βάρος χιλίων +ταλάντων, θα ενομίζετο πλουσιώτερος; + + Ερασίστρατος +Εγώ δεν πιστεύω. + + Σωκράτης +Αλλ' εάν είχε βάρος εκ πολυτίμων λίθων όσον το βάρος χιλίων +ταλάντων, δεν θα ελέγομεν ότι θα ήτο πλουσιώτατος; + + Ερασίστρατος +Μάλιστα. + + Σωκράτης +Αρά γε, δια τούτο θα ενομίζομεν ούτω, διότι άλλο μεν είναι +χρήσιμον, άλλο δε είναι άχρηστον εις ημάς ; + + Ερασίστρατος +Ναι. + + Σωκράτης +Επειδή και οι Σκύθαι ένεκα τούτου τας οικίας δεν θεωρούσι χρήματα, +διότι δεν έχουν χρείαν οικίας, ούτε Σκύθης ανήρ θα προετίμα να +υπάρχη εις αυτόν ωραιοτάτη οικία μάλλον από μίαν γούναν δερματίνην• +διότι η μεν γούνα δι' αυτόν είναι κάτι χρήσιμον, η δε οικία +άχρηστον. Το νόμισμα πάλιν των Καρχηδονίων ημείς δεν θεωρούμεν +χρήμα• διότι δεν είναι δυνατόν δι' αυτού να προμηθευθώμεν τι εξ +όσων έχομεν ανάγκην, όπως με το αργύριον• ώστε και το νόμισμα τούτο +των Καρχηδονίων εις ημάς θα ήτο άχρηστον. + + Ερασίστρατος +Βέβαια. + + Σωκράτης +Όσα μεν λοιπόν είναι εις ημάς χρήσιμα, ταύτα είναι χρήματα, και όσα +είναι άχρηστα, ταύτα δεν είναι χρήματα. + + Ερυξίας +Πώς λοιπόν, Σωκράτη ; Επειδή ημείς κάμνομεν χρήσιν και του +διαλέγεσθαι και του βλάπτειν και άλλων πολλών, σημαίνει ότι ταύτα +δι' ημάς είναι χρήματα; Και όμως ταύτα τουλάχιστον φαίνονται να +είναι εις ημάς χρήσιμα. Και κατ' αυτόν τον τρόπον του σκέπτεσθαι +δεν ήλθομεν πάλιν εις συμπέρασμα περί του τι επιτέλους είναι τα +χρήματα, αλλά περί του ότι κατ' ανάγκην τα χρήματα πρέπει να είναι +χρήσιμα πάντες σχεδόν ωμολογούμεν. Αλλά ποία είναι τα χρήσιμα ; +επειδή βέβαια δεν είναι όλα. + + Σωκράτης +Ας εξακολουθήσωμεν λοιπόν την συζήτησιν και ας ίδωμεν, θα ευρεθή +τάχα εκείνο το οποίον ζητούμεν, τι είναι δηλαδή εκείνο το οποίον +μεταχειριζόμεθα διά χρημάτων, και διά ποίον σκοπόν έχει ευρεθή η +απόκτησις των χρημάτων, καθώς έχουσιν ευρεθή τα φάρμακα διά να μας +απαλλάττωσιν από τας νόσους ; Διότι ίσως κατ' αυτόν τον τρόπον +ήθελε γίνει εις ημάς μάλλον φανερόν. Επειδή αναγκαίον μεν φαίνεται +να είναι και χρήσιμα όσα είναι χρήματα, από δε τα χρήσιμα υπάρχει +έν γένος το οποίον ονομάζομεν χρήματα. Τώρα μας υπολείπεται να +σκεφθώμεν διά ποίαν χρείαν χρήσιμα είναι τα χρήματα. Διότι όλα όσα +προς εργασίαν μεταχειριζόμεθα, ίσως είναι χρήσιμα, όπως όλα τα ζώα +τα έχοντα ψυχήν, από δε τα ζώα έν γένος ονομάζομεν άνθρωπον. Αν δε +κανείς μας ηρώτα, τίνος πράγματος αφού απαλλαγώμεν, δεν θα είχομεν +ουδόλως χρείαν της ιατρικής ούτε των εργαλείων της, θα ελέγομεν ότι +δεν θα είχομεν χρείαν της ιατρικής αν αι νόσοι έφευγον από τα +σώματα ή δεν επήρχοντο εις αυτά, ή άπαξ επελθούσαι ήθελον παρέλθει. +Υπάρχει λοιπόν, ως φαίνεται, εκ των επιστημών η ιατρική προς τούτο +χρήσιμος, προς το να μας απαλλάττη από τας νόσους. + +Εάν δε κανείς πάλιν ήθελε μας ερωτήσει, από τι ημείς αφού +απαλλαγώμεν, δεν θα είχομεν ανάγκην χρημάτων; αν μας ηρώτα, θα +ηδυνάμεθα να είπωμεν από τι; Περί τούτου ας σκεφθώμεν κατά τον εξής +τρόπον: Αν ο άνθρωπος ηδύνατο να ζη χωρίς τροφάς και ποτά και +ηδύνατο να μη πεινά ούτε να διψά, θα είχεν ανάγκην αυτών, ή ανάγκην +αργυρίου ή τινος άλλου όπως ταύτα προμηθεύεται ; + + Ερυξίας +Νομίζω ότι δεν θα είχεν ανάγκην. + + Σωκράτης +Λοιπόν και διά τα άλλα κατά τον αυτόν τρόπον δυνάμεθα να σκεφθώμεν. +Αν δεν είχομεν ανάγκην διά την περιποίησιν του σώματος όσων τώρα +στερούμεθα και της θερμότητος και του ψύχους, ενίοτε δε και των +άλλων όσων το σώμα έχει ανάγκην, θα ήσαν εις ημάς άχρηστα τα +λεγόμενα χρήματα, αν βέβαια κανείς δεν είχεν ανάγκην τούτων, διά τα +οποία θέλομεν να υπάρχουν εις ημάς χρήματα όπως επαρκίσωμεν εις τας +επιθυμίας και τας ελλείψεις του σώματος. Λοιπόν, αν προς τούτο +είναι χρήσιμος η απόκτησις των χρημάτων, δια να ικανοποιήται το +σώμα όταν φύγη από το μέσον η επιθυμία και η έλλειψις, δεν θα +είχομεν ποσώς ανάγκην χρημάτων και ίσως παντάπασι δεν θα υπήρχον +και χρήματα. + + Ερυξίας +Νομίζω. + + Σωκράτης +Καθώς φαίνεται λοιπόν τα εις ταύτην την ικανοποίησιν χρήσιμα +πράγματα, ταύτα είναι και χρήματα. + +(Συνεφώνησε, ότι ταύτα είναι χρήματα). + +Αλλά ποίαν γνώμην έχεις και περί των εξής: Ημπορούμεν να είπωμεν +ότι είναι δυνατόν το αυτό πράγμα διά την αυτήν εργασίαν να είναι +άλλοτε μεν χρήσιμον, άλλοτε δε άχρηστον; + + Ερυξίας +Εγώ τουλάχιστον δεν δύναμαι να το είπω• αλλ' εάν κατά τι ηθέλομεν +έχει ανάγκην τούτου διά την αυτήν εργασίαν, και χρήσιμον νομίζω να +είναι, εάν όμως δεν ηθέλομεν έχει ανάγκην τούτου, δεν το νομίζω +χρήσιμον. + + Σωκράτης +Λοιπόν, αν χωρίς πυρ ηδυνάμεθα να κατασκευάσωμεν χαλκούν ανδριάντα, +δεν θα είχομεν ανάγκην πυρός διά την εργασίαν ταύτην• αν δε δεν +είχομεν ανάγκην τούτου, δεν θα ήτο χρήσιμον εις ημάς. Ο αυτός δε +συλλογισμός εφαρμόζεται και διά τα άλλα. + + Ερυξίας +Βέβαια. + + Σωκράτης +Λοιπόν ως προς όσα άνευ αυτών είναι δυνατόν να γίνεταί τι, κανέν +απ' αυτά δεν φαίνεται χρήσιμον. + + Ερυξίας +Κανέν. + + Σωκράτης +Λοιπόν, άν ποτε ηθέλομεν δυνηθή χωρίς αργύριον και χρυσίον και τα +άλλα τοιαύτα τα οποία μεταχειριζόμεθα διά το σώμα, όπως τας τροφάς +και τα ποτά και τα φορέματα και τα στρώματα και τας οικίας, +ηθέλομεν, λέγω, δυνηθή να παύωμεν τας στερήσεις του σώματος ώστε +ποσώς να μη έχωμεν τούτων ανάγκην, ούτε χρήσιμα προς τούτον τον +σκοπόν θα εφαίνοντο εις ημάς το αργύριον και το χρυσίον και τα άλλα +τα τοιαύτα, αν ήτο δυνατόν και άνευ τούτων να συντηρώμεθα. + + Ερυξίας +Δεν θα ήσαν χρήσιμα. + + Σωκράτης +Άρα ούτε χρήματα θα μας εφαίνοντο ταύτα, αν δεν ήσαν ποσώς χρήσιμα• +αλλά ταύτα θα ήσαν χρήματα διά των οποίων θα είμεθα ικανοί να +προμηθεύωμεθα τα χρήσιμα. + + Ερυξίας +Αλλά, Σωκράτη, δεν θα ηδυνάμην ποτέ να πεισθώ εις τούτο, ότι δηλαδή +το χρυσίον και το αργύριον και τα άλλα τα τοιαύτα δεν είναι +χρήματα. Περί τούτου όμως είμαι πολύ πεπεισμένος, ότι τα εις ημάς +άχρηστα δεν είναι χρήματα και ότι τα χρήσιμα είναι χρησιμώτατα +χρήματα. Αλλά και τούτο δεν με πείθει ότι χρήσιμα εις τον βίον μας +δεν είναι εκείνα διά των οποίων προμηθευόμεθα τα προς συντήρησιν. + + Σωκράτης +Ας ίδωμεν λοιπόν πώς ημπορούμεν να είπωμεν τα τοιαύτα. Τάχα +υπάρχουσιν άνθρωποι οίτινες διδάσκουσι μουσικήν ή γράμματα ή άλλην +τινά επιστήμην και οι οποίοι διά της διδασκαλίας τούτων +προμηθεύονται τα προς συντήρησιν λαμβάνοντες μισθόν της διδασκαλίας +των ; + + Ερυξίας +Υπάρχουσι βέβαια. + + Σωκράτης +Λοιπόν οι άνθρωποι ούτοι διά της επιστήμης ταύτης ημπορούν να +προμηθεύωνται τα προς συντήρησιν ανταλλάσσοντες ταύτην όπως ημείς +ανταλλάσσομεν με χρυσίον και αργύριον τα προς συντήρησιν. + + Ερυξίας +Συμφωνώ. + + Σωκράτης +Λοιπόν, αν με τούτο προμηθεύωνται όσα μεταχειρίζονται εις τον βίον, +τούτο είναι χρήσιμον εις τον βίον• ένεκα δε τούτου βέβαια είπομεν +ότι το αργύριον είναι χρήσιμον, διότι ημπορούμεν δι' αυτού να +προμηθευώμεθα τα αναγκαιούντα εις το σώμα. + + Ερυξίας +Συμφωνώ. + + Σωκράτης +Λοιπόν, αν αι επιστήμαι αύται είναι επιστήμαι χρήσιμοι προς τούτον +τον σκοπόν, αι επιστήμαι αύται μας φαίνονται χρήματα διά την αυτήν +αιτίαν διά την οποίαν ο χρυσός και ο άργυρος, δήλον ότι και οι +κατέχοντες ταύτας είναι πλουσιώτεροι. Και λέγω τούτο διότι ολίγον +πριν με τόσην δυσαρέσκειαν παρεδεχόμεθα ότι ούτοι είναι +πλουσιώτατοι. Από του ήδη δε παραδεδεγμένου ανάγκη ενίοτε οι +επιστημονέστεροι να είναι και πλουσιώτεροι. Διότι, αν κανείς ήθελε +μας ερωτήσει: τάχα διά κάθε άνθρωπον είναι χρήσιμος ο ίππος ; θα +έλεγες ότι διά κάθε άνθρωπον είναι χρήσιμος, ή θα έλεγες ότι εις +μεν τους ηξεύροντας πώς πρέπει να μεταχειρίζονται τον ίππον, ο +ίππος είναι χρήσιμος, εις δε τους μη ηξεύροντας να τον +μεταχειρίζωνται δεν είναι χρήσιμος ; + + Ερυξίας +Ούτω θα έλεγον. + + Σωκράτης +Λοιπόν κατά τον ίδιον συλλογισμόν ούτε το φάρμακον εις πάντα +άνθρωπον είναι χρήσιμον, αλλ' εις τούτον είναι χρήσιμον όστις +ηξεύρει πώς πρέπει να τα μεταχειρίζεται. + + Ερυξίας +Συμφωνώ. + + Σωκράτης +Λοιπόν και δι' όλα τα άλλα δεν είναι ο αυτός συλλογισμός; + + Ερυξίας +Φαίνεται. + + Σωκράτης +Το χρυσίον λοιπόν και το αργύριον και τα άλλα όσα φαίνονται +χρήματα, εις τούτον μόνον θα ήσαν χρήσιμα, όστις ηξεύρει πώς πρέπει +να μεταχειρίζεται ταύτα. + + Ερυξίας +Συμφωνώ. + + Σωκράτης +Λοιπόν προ της συζητήσεως ενόμιζες ότι ίδιον του καλού και αγαθού +είναι να γνωρίζη πού και πώς έκαστα τούτων πρέπει να +μεταχειρίζεται; + + Ερυξίας +Συμφωνώ ότι δεν ενόμιζον. + + Σωκράτης +Εις μόνους λοιπόν τους καλούς και αγαθούς θα ήσαν και ταύτα +χρήσιμα, αν ούτοι βεβαίως γνωρίζουν πώς πρέπει να μεταχειρίζωνται +ταύτα• εάν δε εις μόνους τούτους είναι χρήσιμα, εις τούτους μόνον +θα εφαίνοντο ότι ταύτα είναι και χρήματα. Ως φαίνεται δε και τον μη +γνωρίζοντα από ιππικήν, αλλ' έχοντα ίππους οι οποίοι κατά τύχην τω +είναι άχρηστοι, αν κανείς έκαμνεν ιππικόν, συγχρόνως θα έκαμνε και +πλουσιώτερον, αφού βέβαια τα εις αυτόν πριν άχρηστα έκαμνε χρήσιμα. +Διότι παραδίδων επιστήμην τινά εις τον άνθρωπον συγχρόνως τον +κάμνει και πλούσιον. + + Ερυξίας +Ούτω τουλάχιστον φαίνεται. + + Σωκράτης +Νομίζω όμως ότι ημπορώ ενόρκως να βεβαιώσω ότι ο Κριτίας δεν έχει +πείσθή από κανένα εκ τούτων των λόγων. + + Κριτίας +Μα τον Δία. θα ήμην τρελλός αν εις ταύτα επειθόμην. Αλλά διατί δεν +συνεπλήρωσες εκείνον τον συλλογισμόν, ότι δηλαδή τα φαινόμενα +χρήματα δεν είναι χρήματα, το χρυσίον, το αργύριον και τα άλλα τα +τοιαύτα ; Διότι εγώ ακούων τούτους τους λόγους τους οποίους τώρα +διηγείσαι, πολύ ευχαριστούμαι. + + Σωκράτης +Μου φαίνεσαι συ, ω Κριτία, ότι χαίρεις τόσον ακούων εμέ, όσον +ακούων τους ραψωδούς οίτινες ψάλλουσι τα ποιήματα του Ομήρου, διότι +κανείς από τους λόγους τούτους δεν σου φαίνεται αληθής. + +Ας ίδωμεν πώς θα ελέγομεν τα τοιαύτα. Εις τους επιτηδείους να +οικοδομώσιν ανθρώπους λέγεις να υπάρχουν χρήσιμά τινα προς +κατασκευήν οικίας; + + Κριτίας +Νομίζω. + + Σωκράτης +Ποίον λοιπόν των δύο; Χρήσιμον προς την οικοδομήν είναι τούτο το +οποίον προς ταύτην θα μετεχειρίζοντο, οι λίθοι και αι πλίνθοι και +τα ξύλα και άλλο τι τοιούτον, ή και τα εργαλεία διά των οποίων θα +ωκοδόμουν και εκείνα διά των οποίων ταύτα θα επρομηθεύοντο, δηλαδή +τα ξύλα και τους λίθους και πάλιν τα εργαλεία των ξύλων και των +λίθων; + + Κριτίας +Εγώ τουλάχιστον νομίζω ότι όλα ταύτα είναι χρήσιμα προς τούτον τον +σκοπόν. + + Σωκράτης +Λοιπόν και διά τας άλλας εργασίας όχι μόνον ταύτα τα οποία +μεταχειριζόμεθα διά κάθε έργον, αλλά και εκείνα με τα οποία +προμηθευόμεθα ταύτα, άνευ των οποίων δεν δύναται να γίνη η εργασία, +δεν είναι και ταύτα χρήσιμα ; + + Κριτίας +Μάλιστα. + + Σωκράτης +Πάλιν λοιπόν ταύτα με τα οποία γίνεται η εργασία και αν τι άλλο +υπάρχη εκτός τούτων και πάλιν άλλο και άλλο, ούτως ώστε να φθάσωμεν +εις άπειρόν τι πλήθος, όλα ταύτα δεν πρέπει να φαίνωνται χρήσιμα +προς την εργασίαν ; + + Κριτίας +Και τίποτε δεν εμποδίζει ταύτα να έχωσιν όπως λέγεις. + + Σωκράτης +Αν υπήρχον λοιπόν εις τον άνθρωπον τροφαί και ποτά και ιμάτια και +τα άλλα τα οποία πρέπει ο άνθρωπος εις το σώμα να μεταχειρίζεται, +τάχα θα είχεν ανάγκην χρυσίου ή αργυρίου ή άλλου τινός, διά του +οποίου να προμηθεύεται ταύτα τα οποία θα υπήρχον εις αυτόν ; + + Κριτίας +Νομίζω όχι. + + Σωκράτης +Δεν θα μας εφαίνετο λοιπόν ότι ο άνθρωπος ενίοτε δεν θα είχε +κανενός ανάγκην προς την χρείαν του σώματος ; + + Κριτίας +Θα εφαίνετο. + + Σωκράτης +Είναι δυνατόν κακόν τι πράγμα να χρησιμεύση εις εργασίαν καλού ; + + Κριτίας +Δεν πιστεύω. + + Σωκράτης +Καλά δε πράγματα δεν θα ελέγομεν ότι είναι εκείνα τα οποία πράττει +ο άνθρωπος αποβλέπων προς την αρετήν ; + + Κριτίας +Ναι. + + Σωκράτης +Τάχα είναι δυνατόν ο άνθρωπος να μάθη τι από ταύτα τα καλά όσα +διδάσκονται διά λόγου, αν παντελώς είναι εστερημένος ακοής ή άλλου +τινός ; + + Κριτίας +Μα τον Δία, δεν πιστεύω. + + Σωκράτης +Λοιπόν έν των χρησίμων προς αρετήν φαίνεται ότι είναι η ακοή, αφού +διά ταύτης θα διδαχθώμεν την αρετήν. + + Κριτίας +Φαίνεται. + + Σωκράτης +Λοιπόν, αν βέβαια η ιατρική είναι δυνατή να παύη την νόσον, θα +εφαίνετο εις ημάς ενίοτε ότι και η ιατρική είναι από τας χρησίμους +διά την αρετήν, αν τις διά της ιατρικής απήλαυε της ακοής. + + Κριτίας +Και τίποτε βέβαια δεν εμποδίζει να είναι τοιαύτη. + + Σωκράτης +Και αν πάλιν την ιατρικήν ηθέλομεν αποκτήσει αντί χρημάτων, δεν θα +εφαίνετο εις ημάς ότι και τα χρήματα είναι χρήσιμα διά την αρετήν ; + + Κριτίας +Και βεβαίως. + + Σωκράτης +Λοιπόν κατά τον αυτόν συλλογισμόν θα ήτο χρήσιμα και εκείνα διά των +οποίων ηθέλομεν αποκτήσει τα χρήματα. + + Κριτίας +Όχι όλα. + + Σωκράτης +Και όμως τούτο ημπορούμεν να το ομολογήσωμεν, ότι είναι αδύνατον να +υπάρξη επιστήμη εις όποιον δεν προϋπάρξη αμάθεια και αδύνατον να +υπάρξη υγεία εις όποιον δεν προϋπάρξη νόσος και αρετή εις όποιον +δεν προϋπάρξη κακία. + + Κριτίας +Έτσι είναι, καθώς νομίζω. + + Σωκράτης +Λοιπόν δεν είναι ανάγκη εκείνα ων άνευ δεν είναι δυνατόν να γίνεταί +τι, ταύτα και να είναι χρήσιμα προς τούτο• διότι ούτω θα εφαίνετο +εις ημάς ότι η αμάθεια είναι χρήσιμος προς την επιστήμην και η +νόσος προς την υγείαν και η κακία προς την αρετήν. + +Πολλήν δυσπιστίαν εδείκνυε προς τούτους τους λόγους• όταν δε ενόησα +εγώ ότι διά να τον πείσω θα ήτο ίσον με το λεγόμενον να ψήσω μίαν +πέτραν, είπον : + + Σωκράτης +Αλλ' ας αφήσωμεν τούτους τους λόγους, διότι δεν ημπορούμεν να +συμφωνήσωμεν οποίον των δύο, το ίδιον είναι τα χρήσιμα και τα +χρήματα, ή όχι• και ας εξετάσωμεν: ποίον θα ενομίζομεν +ευδαιμονέστερον και καλύτερον άνθρωπον, εκείνον όστις έχει ανάγκην +πλείστων αναγκαίων προς τον βίον και προς την δίαιταν, ή εκείνον +όστις δεν έχει ανάγκην ειμή ελαχίστων και απλουστάτων; Ποία των +καταστάσεων του ανθρώπου είναι καλυτέρα, όταν ούτος ασθενή, ή όταν +υγιαίνη ; + + Κριτίας +Αλλά τούτο τουλάχιστον δεν έχει ανάγκην πολλής σκέψεως. + + Σωκράτης +Διότι ίσως εις κάθε άνθρωπον είναι εύκολον να γνωρίση ότι η +κατάστασις του υγιαίνοντος είναι καλυτέρα από την κατάστασιν του +ασθενούντος. Λοιπόν εις ποίαν περίστασιν συμβαίνει να έχωμεν +ανάγκην περισσοτέρων και μάλλον παντοειδών, όταν ασθενώμεν, ή όταν +υγιαίνωμεν ; + + Κριτίας +Όταν ασθενώμεν. + + Σωκράτης +Όταν λοιπόν είμεθα εις καλήν κατάστασιν, τότε και πλείστων +επιθυμούμεν και ανάγκην έχομεν πραγμάτων ευχαρίστων προς το σώμα. + +Κατά τον αυτόν λοιπόν συλλογισμόν συμβαίνει, όπως αυτός ο άνθρωπος +τότε φαίνεται ότι έχει κάλλιστα, όταν έχη ανάγκην ελαχίστων +τοιούτων, ούτω πάλιν και όταν είναι δύο, ο μεν πολύ επιθυμεί και +ανάγκην έχει πολλών, ο δε είναι υπομονετικός και ολίγων έχει +ανάγκην. Επί παραδείγματι, οι παίκται, οι μέθυσοι και οι λαίμαργοι +δεν επιθυμούσι πολλών, αφού όλα ταύτα είναι επιθυμίαι; + + Κριτίας +Ναι. + + Σωκράτης +Αι δε επιθυμίαι τι άλλο είναι ή στερήσεις; Οι άνθρωποι λοιπόν +οίτινες επιθυμούσι ταύτα δεν ευρίσκονται εις χειροτέραν θέσιν από +εκείνους οι οποίοι ή κανέν ή ελάχιστα επιθυμούσι. + + Κριτίας +Πολύ μοχθηρούς εγώ τουλάχιστον νομίζω τους τοιούτους και όσω μάλλον +επιθυμητούς τοσούτον και μοχθηροτέρους. + + Σωκράτης +Λοιπόν φαίνονται εις ημάς ταύτα όχι χρήσιμα προς τον σκοπόν μας, +αφού τούτων δεν έχομεν ανάγκην ; + + Κριτίας +Συμφωνώ. + + Σωκράτης +Λοιπόν εις όποιον συμβαίνει να είναι πλείστα χρήσιμα προς τούτον +τον σκοπόν, ούτος φαίνεται να έχη ανάγκην πλείστων προς τούτον τον +σκοπόν, εάν βεβαίως υπάρχη ανάγκη όλων των χρησίμων. + + Κριτίας +Μου φαίνεται. + + Σωκράτης +Άρα κατά τον συλλογισμόν τούτον φαίνεται αναγκαίον τουλάχιστον εις +όσους έχουν χρήματα πολλά, ούτοι να έχωσιν ανάγκην και πολλών διά +την του σώματος θεραπείαν. Διότι τα χρήσιμα προς την θεραπείαν +ταύτην του σώματος θα εφαίνοντο χρήματα. Ώστε εξ ανάγκης θα +εφαίνοντο εις ημάς οι πλουσιώτατοι πολύ πένητες, αφού έχουν +έλλειψιν πλείστων τοιούτων. + + + +ΑΞΙΟΧΟΣ + + + +(Ή περί θανάτου) + + + + ) ΣΩΚΡΑΤΗΣ +ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ ) ΚΛΕΙΝΙΑΣ + ) ΑΞΙΟΧΟΣ + + Σωκράτης + +Ενώ μετέβαινον εις το Κυνόσαργες και ήμην πλησίον του Ιλισσού, +ήκουσα φωνήν ήτις έλεγε : «Σωκράτη, Σωκράτη». Ως δε έστρεψα και +εξήταζα πόθεν ήτο η φωνή, βλέπω τον Κλεινίαν τον υιόν του Αξιόχου +να τρέχη εις την Καλιρρόην μετά του μουσικού Δάμινος και του +Χαρμίδου του υιού του Γλαύκωνος• ήσαν δε οι δύο ούτοι εις αυτόν, ο +μεν διδάσκαλος της μουσικής, ο δε εραστής συγχρόνως και ερωμένος. +Εθεώρησα καλόν, αφού αφήσω την ευθείαν οδόν, να τους ανταμώσω διά +να συντροφεύσωμεν ευκολώτατα. Ο Κλεινίας δε δακρυσμένος μου λέγει: + + Κλεινίας +Σωκράτη, τώρα είναι η περίστασις να δείξης την πάντοτε φημισμένην +σοφίαν σου• ο πατήρ μου δηλαδή από μίαν αιφνηδίαν λιποθυμίαν είναι +αδύνατος και πλησιάζει εις τα τέλος της ζωής του και λυπείται διά +το τέλος τούτο, αν και πριν εχλεύαζεν όσους εφοβούντο τον θάνατον +και περιέπαιζεν. Αφού λοιπόν πλησιάσης εις αυτόν, παρηγόρησέ τον, +καθώς συνηθίζεις, διά να υπάγη όπου είναι πεπρωμένον χωρίς +στεναγμούς και διά να εκτελεσθή υπ' εμού πλην των λοιπών και τούτο +το ευσεβές προς αυτόν καθήκον. + + Σωκράτης +Αλλά δεν θα σε δυσαρεστήσω, Κλεινία, διότι δεν με παρακινείς διά τι +ποταπόν, αλλά διά τι όσιον. Ας σπεύσωμεν λοιπόν διότι αν το πράγμα +έχη ως λέγεις, είναι ανάγκη ταχύτητος. + + Κλεινίας +Μόνον όταν σε ίδη, Σωκράτη, θα αναλάβη• διότι και πολλάκις συνέβη +εις αυτόν εκ μιας συμπτώσεως να αναλάβη. + + Σωκράτης +Αφού λοιπόν μετέβημεν το ταχύτερον, ακολουθήσαντες την παρά το +τείχος οδόν παρά τας Ιτωνίας (διότι κατώκει πλησίον των πυλών παρά +την Αμαζονίδα στήλην), ευρίσκομεν πλέον αυτόν κατά μεν το σώμα +ρωμαλέον, κατά δε την ψυχήν αδύνατον, χωρίς να έχη κανένα να τον +παραμυθήση, πολλάκις δε εγειρόμενον και στενάζοντα με δάκρυα και +κρότους χειρών. Όταν δε είδον αυτόν, Αξίοχε, του είπον : Τι είναι +αυτά; Πού είναι αι πριν καυχήσεις σου και τα συχνά εγκώμια των +αρετών και το μέγα θάρρος σου; Διότι φαίνεσαι ως δειλός αγωνιστής, +όστις ενώ φαίνεσαι γενναίος εις τα γυμνάσια, έχεις μείνει οπίσω εις +τους αγώνας. Δεν λογαριάζεις περιεσκεμμένως την φύσιν, συ ανήρ +τόσης ηλικίας και όστις έχεις ακούσει λόγους, και αν τίποτε άλλο +δεν είσαι, είσαι Αθηναίος και γνωρίζεις το κοινόν βέβαια τούτο και +από όλους λεγόμενον, ότι ο βίος είναι μία παρεπιδημία και ότι +πρέπει, αφού διέλθωμεν τούτον μετριοπαθώς, με ευθυμίαν και μόνον +χωρίς να παιανίζωμεν να απέλθωμεν όπου πρέπει; Το να κρατούμεθα +όμως από την ζωήν τόσον τρυφερώς και τόσον δυνατά ως νήπια δεν +είναι ίδιον σκεπτομένης ηλικίας. + + Αξίοχος +Αληθή ταύτα είναι, Σωκράτη, και ορθά νομίζω ότι ομιλείς• αλλά δεν +γνωρίζω πώς, αφού πλησιάσω εις αυτό το κακόν, οι μεν ισχυροί και +περισσοί λόγοι σβύνονται χωρίς να εννοηθώσι και χάνουν την αξίαν +των, επικρατεί δε φόβος τις κατά ποικίλον τρόπον κεντών τον νουν, +ότι θα υστερηθώ του φωτός τούτου και των καλών, αηδής δε και μη +ακούων τίποτε κάπου θα ευρεθώ σηπόμενος και μεταβαλλόμενος εις +σκώληκας και ζωύφια. + + Σωκράτης +Συνδέεις δηλαδή, Αξίοχε, ασκέπτως την αναισθησίαν με την αίσθησιν, +και κάπως εναντία προς τον εαυτόν σου και κάμνεις και λέγεις, μη +σκεπτόμενος ότι συγχρόνως μεν κλαίεις την αναισθησίαν, συγχρόνως δε +λυπείσαι διά σήψεις και στερήσεις των ευχαρίστων ως να επρόκειτο να +αποθάνης και μεταβής εις την άλλην ζωήν {1} και όχι ότι θα γίνης +τελείως αναίσθητος όπως και προ της γενέσεως. Διότι όπως επί του +πολιτεύματος του Δράκοντος ή του Κλεισθένους κανέν κακόν δεν ήτο +περί σε, διότι δεν υπήρχες, ούτως ούτε μετά τον θάνατον θα γίνη, +διότι συ δεν θα υπάρχης. Πάντα λοιπόν φλύαρον αποδίωξε, τούτο αφού +εννοήσης ότι, αφού διαλυθή η σύνθεσις και αφού τοποθετηθή η ψυχή +εις τον αρμόζοντα τόπον, το υπόλοιπον σώμα, επειδή είναι γεώδες και +άλογον, δεν είναι άνθρωπος. Διότι ημείς μεν είμεθα ψυχή, έν ζώον +αθάνατον κεκλεισμένον εις έν θνητόν φρούριον. Το δε σώμα τούτο διά +κακόν προσήρμοσεν η φύσις, εις το οποίον τα μεν τερπνά είναι +επιπόλαια και παροδικά και με περισσοτέρας λύπας ανακατευμένα, τα +δε λυπηρά ακέραια και πολυχρόνια, ένεκα των οποίων αναγκαστικώς, +επειδή είναι διεσπαρμένη εις τους πόρους η ψυχή συμπάσχουσα, +επιθυμεί τον ουράνιον και συγγενή αυτής αιθέρα και διψά επιθυμούσα +την εκεί δίαιταν και συναναστροφήν. Ώστε απαλλαγή από της ζωής +είναι μεταβολή κακού εις καλόν. + + Αξίοχος +Αφού λοιπόν, Σωκράτη, νομίζεις κακόν το ζην, πώς μένεις εν αυτώ και +μάλιστα εξετάζεις περί αυτού, ενώ κατά τον νουν διαφέρεις +περισσότερον από ημάς τους πολλούς; + + Σωκράτης +Αξίοχε, δεν πιστοποιείς ακριβή περί εμού πράγματα, νομίζεις δε, +καθώς πολλοί Αθηναίοι, επειδή εξετάζω ακριβώς τα πράγματα, ότι +είμαι επιστήμων τινός. Εγώ δε θα ηυχόμην να γνωρίζω τα κοινά ταύτα. +Τόσον μένω οπίσω. Και ταύτα δε, τα οποία λέγω, είναι απηχήσεις του +σοφού Προδίκου, άλλα μεν αγορασμένα αντί δύο δραχμών, άλλα δε αντί +τεσσάρων. Διότι δωρεάν ο ανήρ ούτος δεν διδάσκει κανένα, πάντοτε δε +συνηθίζει να λέγη το του Επιχάρμου: «η δε χειρ την χείρα νίπτει• +δόσε κάτι και θα λάβης κάτι». Και πριν παρά τω Καλλία τω υιώ του +Ιππονίκου επιδεικνύμενος τόσα είπεν εναντίον της ζωής, ώστε εγώ +τουλάχιστον διέγραψα σχεδόν την ζωήν και από εκείνον τον καιρόν +επιθυμεί τον θάνατον η ψυχή μου, Αξίοχε. + + Αξίοχος +Ποία δε ήσαν τα λεχθέντα ; + + Σωκράτης +Ημπορώ να σου είπω ταύτα τα οποία θα ενθυμηθώ. Είπε δηλαδή: Και +ποία ηλικία δεν έχει λύπας ; Ευθύς άμα το νήπιον γεννηθή, μήπως δεν +κλαίει αρχόμενον του ζην από λύπης; Δοκιμάζει όλας τας αλγηδόνας, +κλαίων διότι είτε στερείται τινος, είτε διά την ζέστην, είτε διά το +ψύχος ή διά τινα πληγήν, μη δυνάμενον να είπη τι αισθάνεται, +κλαυθμηρίζον δε με φωνήν δυσαρεσκείας. Όταν έλθη εις ηλικίαν επτά +ετών μετά πολλούς πόνους, παραδίδεται εις τους παιδαγωγούς και τους +γραμματιστάς και τους παιδοτρίβας, οίτινες το τυραννούσιν• όταν +πάλιν αυξηθή, έρχονται οι κριτικοί, οι γεωμέτραι, οι καθηγηταί και +πολύ πλήθος αυθεντών. Όταν πάλιν εγγραφή εις τους εφήβους, έρχονται +οι έφοροι και χειρότεροι φόβοι, έπειτα Λύκειον και Ακαδημία και +γυμνασιαρχία και ράβδοι και απειρία κακών• και όλος ο καιρός του +μειρακίου διατελεί υπό σωφρονιστάς και υπό την γνώμην περί των νέων +της βουλής του Αρείου Πάγου. Όταν δε από ταύτα απαλλαγή, εισχωρούσι +φροντίδες και σκέψεις, ποίαν οδόν του βίου θα χαράξη, και τα μετά +ταύτα δεινά παρουσιάζουν τα πρώτα παιδικά και κατόπιν νηπιακά ως +απλά φόβητρα: εκστρατείαι δηλαδή και τραύματα και συχνοί αγώνες. +Έπειτα χωρίς κανείς να το εννοήση ήλθε το γήρας, εις το οποίον +συρρέει όλον το φιλάσθενον της φύσεως και δυσκολοϊάτρευτον. Και αν +μη κανείς το ταχύτερον ως χρέος αποδώση το ζην, ωσάν τοκογλύφος η +φύσις παρουσιασθείσα, λαμβάνει ως ενέχυρον άλλου μεν την όρασιν, +άλλου δε την ακοήν, πολλάκις δε και τα δύο. Και αν κανείς επιμείνη, +παραλύει, βλάπτεται, εξαρθρούται. Αλλ' οι πολλοί ένεκα του γήρατος +παρακμάζουσι και κατά τον νουν και κατά την παροιμίαν οι γέροντες +γίνονται παλίμπαιδες. + +Διά τούτο και οι θεοί γνωρίζοντες τα ανθρώπινα, όσους ανθρώπους +αγαπώσι, ταχύτερον τους απαλλάττουσι του ζην. Ο Αγαμήδης λοιπόν και +ο Τροφώνιος, οίτινες κατεσκεύασαν τον εν Δελφοίς ναόν του θεού, +ευχηθέντες να συμβή εις αυτούς το άριστον, κοιμηθέντες πλέον δεν +εξύπνησαν• και οι υιοί της Αργείας ιερείας ομοίως, όταν ηυχήθη η +μήτηρ να ανταμείψη η Ήρα την ευσέβειάν των, επειδή καθυστέρησεν η +άμαξα και ζευχθέντες αυτοί έφερον αυτήν εις τον ναόν, μετά την +ευχήν την οποίαν έλαβον, την νύκτα απέθανον. Απαιτείται μακρός +χρόνος να διηγηθώ τα των ποιητών, οι οποίοι με θειότερα στόματα τα +του βίου προφητεύουσι• πόσον κλαίουν την ζωήν• έν δε μόνον, το +αξιολογώτατον, θα ενθυμηθώ, το οποίον λέγει: «Ούτω οι θεοί +προώρισαν εις τους δυστυχείς θνητούς, να ζώσι λυπημένοι». Ο δε +Αμφιάραος τι λέγει; «Εκείνος τον οποίον εγκαρδίως ηγάπα και ο Ζευς +ο κρατών την αιγίδα και ο Απόλλων, δεν έφθασεν εις το γήρας». Ο δε +διδάσκων «να θρηνή ο γεννηθείς, διότι έρχεται εις τόσα κακά», πώς +σου φαίνεται; Αλλά σταματώ μήπως παρά την υπόσχεσίν μου μακρύνω τον +λόγον ενθυμούμενος και άλλων. + +Ποίαν δε κανείς εκλέξας επιστήμην ή τέχνην δεν παραπονείται και δεν +αγανακτεί διά την παρούσαν κατάστασιν; Τας χειρωνακτικάς αν +ακολουθήσωμεν και βαναύσους, θα ίδωμεν ότι είναι εργασίαι ανδρών +κοπιαζόντων από την μίαν νύκτα εις την άλλην και μόλις ποριζομένων +τας τροφάς, οι οποίοι κλαίουσιν εαυτούς και οι οποίοι πάσαν +αγρυπνίαν των πληρούσιν από στεναγμούς και φροντίδας. Αλλά αν τον +ναυτικόν βίον ακολουθήσωμεν, ούτος διέρχεται διά τόσων κινδύνων +και, ως είπεν ο Βίας, ο ναυτικός δεν είναι ούτε μεταξύ των +αποθαμένων ούτε μεταξύ των ζώντων• διότι ο επίγειος άνθρωπος ως +αμφίβιος ρίπτει εαυτόν εις το πέλαγος, αφιερών αυτόν εις την τύχην. +Αλλ' η γεωργία είναι γλυκύ τι. Είναι φανερόν. Αλλά δεν είναι τάχα, +καθώς λέγουν, όλη μία πληγή ήτις πάντοτε ευρίσκει πρόφασιν λύπης, +διότι κλαίει τις τώρα μεν την ξηρασίαν, τώρα δε τας βροχάς, τώρα δε +τας πλημμύρας, τώρα δε ασθένειαν βλάπτουσαν τα σπαρτά, τώρα δε +θερμότητα άκαιρον, ή παγωνιάν; Αλλά η πολυτίμητος πολιτική—και +παραβλέπω πολλά — από πόσα κακά ακολουθείται; την μεν χαράν έχει +ωσάν φλεγμονήν με παλμούς και με σφυγμούς, την δε αποτυχίαν +λυπηροτάτην και μυρίων θανάτων χειροτέραν. Διότι τις δύναται να +είναι ευδαίμων ζων με τον όχλον, αν ήθελε επευφημισθή και +επικροτηθή ως παίγνιον του λαού αποδιωκόμενον, συριττόμενον, +ζημιούμενον, θνήσκον, ελεούμενον ; Πού, ω πολιτικέ Αξίοχε, απέθανεν +ο Μιλτιάδης; πού δε ο Θεμιστοκλής ; πού δε ο Εφιάλτης; πού δε πριν +οι δέκα στρατηγοί; ότε εγώ μεν δεν ήμην της γνώμης να +καταδικασθώσιν, οι δε περί τον Θηραμένην και Καλλίξενον την +ακόλουθον ημέραν προέδρους εγκαθέτους αφίσαντες κατεδίκασαν εις +θάνατον ακρίτως τους άνδρας. Και όμως συ μόνος υπερήσπισες αυτούς +και ο Ευρυπτόλεμος, ενώ συνεδρίαζον τριάκοντα χιλιάδες. + + Αξίοχος +Ούτως εχουσι ταύτα, ω Σώκρατες, και εγώ βέβαια από εκείνον τον +καιρόν αρκετά ειργάσθην εις το βήμα και κανέν πράγμα δεν μου εφάνη +πλέον ενοχλητικόν των πολιτικών. Και τούτο είναι φανερόν εις όσους +ηκολούθησαν το έργον τούτο. Διότι συ μεν ομιλείς ούτω διότι από +μακράν παρατηρείς, ημείς δε γνωρίζομεν ακριβέστερον διότι έχομεν +πείραν. Διότι ο λαός, ω φίλε Σωκράτη, είναι αχάριστος, +ευμετάβλητος, σκληρός, φθονερός, απαίδευτος, διότι είναι μαζευμένος +εκ συμμίκτου όχλου και από βιαίους φλυάρους• εκείνος δε όστις +αναμιγνύεται με τούτον είναι πολύ αθλιώτερος. + + Σωκράτης +Όταν λοιπόν, ω Αξίοχε, την ελευθεριωτάτην επιστήμην θεωρείς +απευκταιοτάτην των λοιπών, πώς θα εννοήσωμεν τα λοιπά επιτηδεύματα; +Δεν πρέπει να τα αποφεύγωμεν ; Ήκουσα δέ ποτε και τον Πρόδικον, +όστις έλεγεν ότι ο θάνατος δεν υπάρχει ούτε περί τους ζώντας, ούτε +περί τους αποθανόντας. + + Αξίοχος +Πώς λέγεις, Σωκράτη; + + Σωκράτης +Ναι, διότι περί τους ζώντας ο θάνατος δεν υπάρχει, οι δε +αποθανόντες δεν υπάρχουσιν. Ώστε ούτε περί σε τώρα είναι, διότι δεν +έχεις αποθάνει, ούτε και αν ήθελες πάθει τι, θα είναι περί σε, +διότι συ δεν θα υπάρχης. Ματαία λοιπόν είναι η λύπη ώστε να λυπήται +ο Αξίοχος δια το μήτε ον, μήτε μέλλον να είναι περί τον Αξίοχον, +και ομοία είναι η λύπη, ως να ελυπείτο τις περί της Σκύλλας ή του +Κενταύρου, πραγμάτων τα οποία μήτε είναι περί σε, μήτε ύστερον μετά +τον θάνατον θα είναι. Διότι ο φόβος υπάρχει εις τα όντα, εις δε τα +μη όντα πώς είναι δυνατόν να είναι; + + Αξίοχος +Συ μεν από την συνειθισμένην τώρα φλυαρίαν έχεις είπει ταύτα τα +σοφά• αλλ' η φλυαρολογία αύτη έχει διακοσμηθή διά τα μειράκια• εμέ +δε λυπεί η στέρησις των καλών της ζωής, έστω και αν πλέον +πειστικούς λόγους τούτων είπης, Σωκράτη. Διότι ο νους αποπλανώμενος +από ευφράδεις λόγους δεν ακούει, ούτε τα λεγόμενα ταύτα +προσεγγίζουσι την ουσίαν, αλλ' εις μεν επίδειξιν και λέξεων +ωραιότητα συντελούσιν, υστερούσιν όμως της αληθείας, τα παθήματα δε +δεν ανέχονται σοφίσματα, αλλ' αρκούνται εις μόνους τους δυναμένους +να φθάσουν μέχρι της ψυχής λόγους. + + Σωκράτης +Συνδέεις δηλαδή, ω Αξίοχε, ασκέπτως την στέρησιν των καλών με την +αίσθησιν των κακών, λησμονών ότι θα έχεις αποθάνει. Διότι λυπεί +εκείνον, όστις στερείται των καλών, η αντικατάστασις τούτων διά των +κακών, αλλ' ο μη υπάρχων ούτε την στέρησιν εννοεί• πώς λοιπόν θα +επέλθη λύπη εις εκείνον όστις δεν θα λάβη γνώσιν της λύπης; Διότι +εξ αρχής, ω Αξίοχε, τρόπον τινά μη μετά των άλλων αισθήσεων +λαμβάνων υπ' όψιν μίαν αίσθησιν, ποτέ δεν ημπορείς να φοβηθής τον +θάνατον• τώρα δε αδικείς τον εαυτόν σου φοβούμενος ότι θα στερηθής +την ψυχήν. Εις δε την στέρησιν θέτεις και την στέρησιν της ψυχής +και φοβείσαι μεν ότι δεν θα αισθάνεσαι, φαντάζεσαι δε ότι θα +εννοήσης με αίσθησιν μίαν αίσθησιν ήτις δεν θα υπάρξη. Πλην του ότι +είναι πολλοί και ωραίοι λόγοι περί της αθανασίας της ψυχής (διότι η +ψυχή δεν είναι βέβαια φύσις θνητή) τόσα μεγάλα κατορθώματα +διέπραξεν, ώστε κατεφρόνησε βίας μεγάλων θηρίων, διέπλευσε πελάγη, +ωκοδόμησε πόλεις, ίδρυσε πολιτεύματα, ανέβλεψε δε εις τον ουρανόν +και είδε τους κύκλους των άστρων και δρόμους ηλίου και σελήνης +εκλείψεις και ταχείας επαναφοράς και ισημερίας και διττάς τροπάς +χειμώνος και θέρους και ανατολάς και δύσεις πλειάδων και ανέμους +και βροχάς και μεγάλα κτυπήματα κεραυνών και την σύνδεσιν των +παθημάτων του κόσμου με τον αιώνα. Ταύτα βεβαίως δεν ήθελε +κατορθώσει αν δεν ενυπήρχεν όντως θείον πνεύμα εις την ψυχήν, διά +του οποίου να έχη των μεγάλων τούτων την οξύνοιαν και την γνώσιν. + +Ώστε όχι εις θάνατον αλλ' εις αθανασίαν θα περιέλθης, ω Αξίοχε, +ούτε θα στερηθής των καλών, αλλά θα έχης ειλικρινεστέραν απόλαυσιν, +ούτε θα έχης αναμεμιγμένας με θνητόν σώμα τας ηδονάς, αλλ' αμιγείς +όλων των λυπών. Διότι προς τα εκεί θα υπάγης απομονωθείς ταύτης της +ειρκτής, εκεί όπου όλα είναι χωρίς πόνους και στεναγμούς και +αγήρατα, βίος δε ήσυχος και χωρίς κακά, ευτυχών εις ησυχίαν +ασάλευτον και πανταχόθεν θεωρών την φύσιν, φιλοσοφών όχι προς όχλον +και προς θέατρον, αλλά προς μίαν γνησίαν αλήθειαν. + + Αξίοχος +Με τον λόγον με έφερες εις εναντίας σκέψεις• δεν υπάρχει πλέον εις +εμέ φόβος θανάτου, αλλά μάλιστα και επιθυμία, ίνα κατά τι και εγώ +μιμηθείς τους ρήτορας περιττολογήσω. Συνήλθον από την ασθένειαν και +έγινα νέος άνθρωπος. + + Σωκράτης +Εάν δε θέλης και άλλον λόγον να ακούσης τον οποίον είπεν εις εμέ ο +Γωβρύας, σου λέγω ότι είπεν, ότι κατά την διάβασιν του Ξέρξου ο +πάππος και ομώνυμος αυτού απεστάλη εις Δήλον όπως επιτηρήση την +νήσον εις την οποίαν εγεννήθησαν οι δύο θεοί, και έκ τινων χαλκίνων +πινάκων τους οποίους από τους Υπερβορείους έφεραν ο Ώπις και η +Εκαέργη, επληροφορήθη ακριβώς ότι μετά την διάλυσιν του σώματος η +ψυχή μεταβαίνει εις άδηλον τόπον, εις υπόγειον κατοικίαν εις την +οποίαν υπάρχουν τα ανάκτορα του Πλούτωνος όχι κατώτερα από την +αυλήν του Διός, διότι η μεν γη κατέχει το μέσον του κόσμου, ο δε +πόλος είναι σφαιροειδής, του οποίου το έτερον ημισφαίριον έλαχεν +εις τους ουρανίους θεούς, το έτερον δε εις τους υποχθονίους. Ούτοι +δε είναι οι μεν αδελφοί, οι δε παίδες αδελφών. Τα προπύλαια της εις +τον Πλούτωνα οδού είναι περικλεισμένα με σιδηρά κλείθρα και +κλείδας• αφού δε ταύτα ανοίξωσι, δέχεται ο ποταμός Αχέρων, μετά τον +οποίον ο Κωκυτός, τους οποίους πρέπει αφού διέλθη τις διά +πλοιαρίου, να οδηγηθή εις τον Μίνω και Ραδάμανθυν. Η κατοικία αύτη +ονομάζεται πεδιάς της αληθείας. + +Εδώ κάθηνται δικασταί οι οποίοι ανακρίνουσιν έκαστον από τους +ερχομένους, ποίον βίον έκαστος έζησε και με ποία επιτηδεύματα +ησχολήθη. Και να ψευσθή μεν είναι αδύνατον. Όσοι δε λοιπόν κατά το +διάστημα της ζωής ηυνοήθησαν υπό καλής τύχης, ούτοι τοποθετούνται +εις τον χώρον των ευσεβών, όπου αφθονούσι παντός είδους καρποί και +όπου τρέχουσι πηγαί καθαρών υδάτων, υπάρχουσι δε παντός είδους +λειμώνες με άνθη ποικίλα και κατοικίαι φιλοσόφων και θέατρα ποιητών +και χοροί κύκλιοι και μουσικά ακούσματα και συμπόσια με ωραίας +μελωδίας και ευωχίαι δωρεάν και απουσία λύπης και βίος γλυκύς• +διότι ούτε ψύχος πολύ, ούτε ζέστη υπάρχει, αλλά συγκερασμένος αήρ +διασκορπίζεται, αναμεμιγμένος με απαλάς ακτίνας ηλίου• εδώ εις τους +μεμυημένους υπάρχει πρωτοκαθεδρία τις• και τας θρησκευτικάς τελετάς +αυτοί εκεί συντελούσι. Πώς λοιπόν συ πρώτος δεν θα έχης μέρος εις +τας τιμάς, αφού είσαι εκ του αυτού γένους των θεών ; Όσοι δε +διήλθον τον βίον διά κακουργημάτων οδηγούνται εις το σκότος και το +χάος των Ερινύων διά του ταρτάρου, όπου είναι ο τόπος των ασεβών +και αι μη πληρούμεναι ποτέ υδρίαι των Δαναΐδων και η δίψα του +Ταντάλου και τα σπλάγχνα του Τιτυού και η μη δυναμένη να φθάση εις +το τέρμα πέτρα του Σισύφου, όπου από θηρία ξηρογλειφόμενοι και από +λαμπάδας επιμόνως θερμαινόμενοι και με πάσαν κακήν μεταχείρισιν +βασανιζόμενοι με αιωνίους τιμωρίας κατατυραννούνται. + +Ταύτα μεν εγώ ήκουσα από τον Γωβρύαν, συ δε, ω Αξίοχε, ημπορείς να +κρίνης. Διότι εγώ τούτο μόνον αληθώς γνωρίζω, ότι η ψυχή είναι +αθάνανος, μετατεθείσα δε από τούτου του τόπου είναι και άλυπος• +ώστε ή κάτω ή άνω πρέπει συ, ω Αξίοχε, να είσαι ευδαίμων, αφού +έχεις διέλθει τον βίον σου ευσεβώς. + + Αξίοχος +Εντρέπομαι, Σωκράτη, να σου είπω τι• τόσον απέχω από τον φόβον του +θανάτου, ώστε τώρα και να αγαπώ αυτόν. Τόσον εμέ και ούτος ο λόγος +καθώς και ο ουράνιος με έχει πείσει και τώρα περιφρονώ την ζωήν, +επειδή θα μεταβώ εις ανωτέραν κατοικίαν. Τώρα δε ησύχως θα σκεφθώ +πάλιν τα λεχθέντα• μετά μεσημβρίαν δε θα σε ίδω βέβαια, Σωκράτη, +κοντά μου. + + Σωκράτης +Θα κάμω όπως λέγεις, θα επανέλθω δε εις το Κυνόσαργες όπως +περιπατήσω εκεί από όπου εδώ προσεκλήθην. + + + +Α Λ Κ Υ Ω Ν {2} +(Ή περί μεταμορφώσεως) + + + + )ΧΑΙΡΕΦΩΝ +ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ )ΣΩΚΡΑΤΗΣ + + + + Χαιρεφών +Ποιά φωνή μας ήλθεν, Σωκράτη, μακρυά από τα ακρογιάλια, εις εκείνο +το ακρωτήριον ; Πόσον ώμορφη είναι να την ακούη κανείς. Ποίον ζώον +τάχα να είναι; Διότι είναι άφωνα, καθώς είναι γνωστόν, όσα ζουν εις +το νερό. + + Σωκράτης +Είναι κάποιο θαλασσινό πουλί, Χαιρεφών, που το ονομάζουν αλκυόνα, +πολύθρηνον και πολύδακρυ, διά το οποίον κάποιος παλαιός θρυλείται +μύθος μεταξύ των ανθρώπων. Λέγουν, πως κάποτε ήτο γυναίκα, κόρη του +Αιόλου του Έλληνος, και ότι εθρηνούσεν από πολλήν αγάπην τον νεαρόν +της άνδρα, που απέθανε, τον Κήυκα τον Τραχίνον, τον υιόν του +Εωσφόρου του αστέρος, ώμορφο παιδί ωραίου πατέρα. Έπειτα δε πως +έγεινε πτερωτή από κάποιαν θείαν θέλησιν και ότι παρόμοια με πουλί +πετά επάνω από τα πελάγη, αποζητούσα εκείνον, που και αν σε όλην +την γην επλανήθη, δεν ημπόρεσε να τον εύρη. + + Χαιρεφών +Αυτό, διά το οποίον μου ομιλείς, είναι η αλκυών ; Ποτέ ως τώρα δεν +είχα ακούση την φωνήν της• αλλά σαν κάτι ξένον πραγματικά την +άκουσα. Αληθινά, πόσον θρηνητικήν αφήνει φωνήν. Τίνος μεγέθους τάχα +να είναι, Σωκράτη; + + + Σωκράτης +Όχι μεγάλου. Μεγάλην όμως διά την αγάπην προς τον άνδρα της έλαβεν +από τους θεούς τιμήν, διότι κατά την εποχήν, που κλωσίζουν, +συμπίπτουν και αι αλκυονίδες ημέραι, που μέσα εις τον χειμώνα είναι +παρόμοιαι με καλοκαιρινάς. Τέτοια ημέρα είναι και η σημερινή +περισσότερον από κάθε άλλην. Δεν βλέπεις πόσον καθαρός είναι ο +ουρανός, ατάραχη δε και γαλήνιος, ωσάν καθρέπτης, όλη η θάλασσα ; + + Χαιρεφών +Έχεις δίκαιον• φαίνεται αλήθεια, ότι είναι αλκυονίς η σημερινή +ημέρα, καθώς και η χθεσινή. Αλλά, μα τους θεούς, πώς πρέπει να +πεισθή κανείς δι' όσα είπομεν εις την αρχήν, Σωκράτη, ότι κάποτε +από πουλιά έγειναν γυναίκες ή από γυναίκες πουλιά ; Γιατί αυτά τα +πράγματα μου φαίνονται περισσότερον από κάθε τι άλλο αδύνατα. + + Σωκράτης +Νομίζω, φίλε Χαιρεφών, ότι των δυνατών και αδυνάτων καθόλου δεν +είμεθα αλάθητοι κριταί, διότι τα εξετάζομεν με την ανθρωπίνην +δύναμιν, η οποία είναι άγνωστος, επισφαλής και αόρατος. Πολλά +λοιπόν φαίνονται εις ημάς και από όσα ημπορούν να ευρεθούν +δυσεύρετα και από όσα ημπορούν να γείνουν αδύνατα, συχνά ένεκα +απειρίας, άλλοτε πάλιν ένεκα του ατελούς μας νου• διότι πραγματικά +φαίνεται ότι ατελή έχει νουν ο άνθρωπος και ο γεροντότερος ακόμη, +αφού βέβαια πολύ μικρά και σύντομος είναι η ζωή σχετικώς προς την +αιωνιότητα. Τι δε, καλέ μου, τάχα τι θα ημπορούσαν να ειπούν +εκείνοι αι οποίοι αγνοούν τας δυνάμεις των δαιμόνων και των θεών +και εν γένει όλης της φύσεως, ότι είναι δυνατόν ή αδύνατον κάτι τι +από τα τοιαύτα; θυμάσαι, Χαιρεφών, προ τριών ημερών, τι μεγάλη που +ήτον κακοκαιρία• και θα φοβηθή βέβαια κανείς, αν θυμηθή τας +αστραπάς εκείνας και τας βροντάς, και τους δυνατούς ανέμους. +Ενόμιζε κανείς ότι όλος ο κόσμος την στιγμήν εκείνην θα χαλούσε. + +Ύστερα δε από λίγο μία θαυμαστή καλοκαιρία απλώθηκε, που έμεινεν ως +τώρα. Τι τάχα νομίζεις, ότι είναι σπουδαιότερον και περισσότερον +κοπιώδες, σε τέτοιαν καλοκαιρίαν αυτήν την ακατανίκητον τρικυμίαν +να μεταβάλη κανείς και γαλήνιον να καταστήση ολόκληρον την πλάσιν, +ή να μεταπλάση μίαν γυναίκα εις πουλί; Διότι, αφού αυτό είναι +εύκολον και εις τα μικρά παιδάκια, που γνωρίζουν να πλάττουν και +όταν πάρουν λάσπην ή κερί εύκολα πολλάκις τον ίδιον όγκον +μετασχηματίζουν εις διαφόρους μορφάς, εις το θείον, του οποίου η +μεγάλη υπεροχή ούτε συγκρίνεται με τας ιδικάς μας δυνάμεις, δεν +είναι τάχα πάρα πολύ εύκολον ; Μπορείς να μου πης ολόκληρον τον +ουρανόν, πόσον νομίζεις από σε μεγαλύτερον ; + + Χαιρεφών +Ποίος από τους ανθρώπους, Σωκράτη, θα ηδύνατο να εννοήση ή να +ονομάση κάτι απ' αυτά πράγματα ; Ούτε να τα εξιστορήση καν μπορεί. + + Σωκράτης +Δεν βλέπομεν αλήθεια και όταν συγκρίνωμεν τους ανθρώπους προς +αλλήλους, ότι υπάρχουν κάποιαι μεγάλαι διαφοραί μεταξύ των δυνάμεων +και αδυναμιών των. Διότι η ηλικία των ανδρών σχετικώς προς τα πέντε +ή δέκα ημερών βρέφη μεγάλην παρουσιάζει διαφοράν δυνάμεως και +αδυναμίας εις πάσας σχεδόν τας πράξεις του βίου και εις όσας διά +των τόσον πολυμηχάνων τεχνών και διά του σώματος και των νοητικών +δυνάμεων φέρουν εις πέρας, γιατί αυτά, καθώς είπον, ούτε από τον +νουν των μικρών παιδιών είναι δυνατόν να περάσουν. + +Και το μέγεθος της δυνάμεως ενός τελείου ανδρός ανυπολογίστως είναι +ανώτερον εν σχέσει προς την δύναμιν εκείνων, διότι μέγα πλήθος +παιδιών θα εδέσμευεν αυτός ευκόλως, επειδή εις την αρχήν της ζωής +των οι άνθρωποι κατά φυσικόν λόγον απορούν και αμηχανούν περί +πάντων. Όταν λοιπόν άνθρωπος από άνθρωπον, καθώς είναι φανερόν, +τόσον πολύ διαφέρη, ποίαν πρέπει να νομίσωμεν, ότι θα φανή εις τους +αρεσκομένους να εξετάζουν τα τοιαύτα, πώς έχει διαφοράν ολόκληρος ο +ουρανός προς τας ιδικάς μας δυνάμεις; Πιθανόν λοιπόν να νομίσουν +πολλοί, ότι όσην μεγάλην έχει διαφοράν η φύσις κατά το μέγεθος προς +το γένος του Σωκράτους και του Χαιρεφώντος, τόσην επίσης έχει κατά +την δύναμιν και την φρόνησιν και την διάνοιαν. + +Εις σε λοιπόν και εις εμέ και εις πολλούς ακόμη ομοίους με ημάς +πολλά είναι αδύνατα, αν και είναι εύκολα εις άλλους, αφού και να +παίξουν τον αυλόν οι μη γνωρίζοντες και να διαβάσουν ή να γράψουν +οι αγράμματοι κατά τον πρέποντα τρόπον είναι δυσκολώτερον, εφ' όσον +δεν έχουν διδαχθή από το να κάμουν γυναίκας από πουλιά ή πουλιά από +γυναίκας. Η δε φύσις εναποθέτουσα μέσα σε κερί ζώον χωρίς πόδια και +πτερά, αφού το κάμη ν' αποκτήση πόδια και του δώση πτερά, που τα +ομορφαίνει με διάφορα χρώματα, φανερώνει την μέλισσαν την σοφήν +παραγωγόν του θείου μέλιτος, και από αυγά άφωνα και άψυχα πλάττει +πολλά γένη πουλιών και ζώων, χερσαίων και υδροβίων, μεταχειριζομένη +προσέτι, καθώς λέγουν μερικοί, τέχνας ιεράς, που μαθαίνει από τον +άπειρον αιθέρα. + +Τας μεγάλας λοιπόν δυνάμεις, των αθανάτων δεν δυνάμεθα να +καθορίσωμεν ασφαλώς ούτε σχετικώς με τας αλκυόνας ούτε με τας +αηδόνας, ημείς που είμεθα θνητοί και ευτελείς μικροί και ούτε τα +μεγάλα ημπορούμεν να διακρίνωμεν ούτε πάλιν τα μικρά, συνήθως δ' +απορούμεν δι' ό,τι τριγύρω μας συμβαίνει, την ομορφιά δε του μύθου +για το τραγούδι σου, καθώς μας την παρέδωκαν οι πατέρες μας, έτσι +και στα παιδιά μου, ω πουλί, μελωδικέ τραγουδιστή των θρήνων, θα +παραδώσω, και τον ευσεβή σου έρωτα προς τον άνδρα σου πολλάκις θα +υμνήσω εις τας γυναίκας μου, Ξανθίππην και Μυρτώ, ανιστορών ακόμη +και τα άλλα και την τιμήν πού σου έδωκαν οι θεοί. Έτσι τάχα θα +κάμης και συ, ω Χαιρεφών ; + + Χαιρεφών +Πρέπει βέβαια, Σωκράτη• και αυτά πού είπες ακόμη περισσότερον +προτρέπουν τους άνδρας και τας γυναίκας εις την αγάπην. + + Σωκράτης +Λοιπόν, αφ' ού χαιρετήσωμεν την αλκυόνα, ας εγκαταλείψωμεν το +Φάληρον και ας υπάγωμεν εις τας Αθήνας. + + Χαιρεφών +Εμπρός, ας κάμωμεν έτσι. + +Η Σειρά των Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, των Εκδόσεων Φέξη, υπήρξεν +ένας σταθμός στα ελληνικά χρονικά. Για πρώτη φορά προσφερόταν +συστηματικά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, η αρχαία ελληνική σκέψη +(ιστορία, φιλοσοφία, ποίηση, δράμα, δικανικός και πολιτικός λόγος) +σε δημιουργικές μεταφορές της, από τους άριστους μεταφραστές του +τόπου, στην πιο σύγχρονη μορφή που πήρε, εξελισσόμενο, το γλωσσικό +της όργανο, Ο Όμηρος, οι Τραγικοί κι ο Αριστοφάνης, ο Ηρόδοτος, ο +Θουκυδίδης, ο Πλάτων, ο Ξενοφών, ο Αριστοστέλης, ο Θεόκριτος, ο +Θεόφραστος, ο Επίκτητος, ο Πλούταρχος, ο Λουκιανός κλπ. +προσφέρονται και σήμερα, στις κλασικές πια μεταφράσεις των Πολυλά, +Ραγκαβή, Μωραϊτίδη, Κονδυλάκη, Ποριώτη, Γρυπάρη, Τανάγρα, Πολέμη, +Καμπάνη, Καζαντζάκη, Βάρναλη, Αυγέρη, Βουτιερίδη, Ζερβού, +Φιλαδελφέως, Τσοκόπουλου, Σιγούρου, Κ. Χρηστομάνου κλπ. σε μια +σύγχρονη σειρά εκδόσεων βιβλίου τσέπης, πράγμα που επίσης γίνεται +για πρώτη φορά, συστηματικά, στην Ελλάδα. + +Ερυξίας, Αξίοχος, Αλκυών Στον πρώτο από τους τρεις αυτούς διαλόγους +ερευνάται τι είναι πλούτος και κατά πόσον μπορεί να είναι ωφέλιμος +στον άνθρωπο. Στον δεύτερο τον «Αξίοχο», γίνεται επισκόπηση της +εσώτερης πίστης που έχει ο άνθρωπος για την ψυχή και η πίστη τούτη +προβάλλεται έμμεσα σαν εκμηδένηση του φόβου του θανάτου. Στην +«Αλκυόνα», ποιητικά και με κάποιον μυστικισμό, ερμηνεύεται η +μεταμορφωτική δύναμης της ύλης της φύσεως. + + + +Η «ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ» ΑΝΑΤΥΠΩΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ +ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ. + +ΑΘΗΝΑΙ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ 36 +ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΤΣΙΜΙΣΚΗ 61 + +ΤΙΜΗ ΤΟΜΟΥ ΔΡΑΧΜΕΣ 10 + + +1} Κατά Βερναρδάκην. + +2} Μετάφρασις υπό Α. Λιμπεροπούλου. + + + + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Eryxias, Axiochus, Halcyon, by Plato + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ERYXIAS, AXIOCHUS, HALCYON *** + +***** This file should be named 30741-0.txt or 30741-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/3/0/7/4/30741/ + +Produced by Sophia Canoni + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |