diff options
| author | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-14 19:53:57 -0700 |
|---|---|---|
| committer | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-14 19:53:57 -0700 |
| commit | 9dfcc9a2c73a8ee141c8b09f3db9d0a220d55d7a (patch) | |
| tree | 06fd054d4339b0932e5016cebb0bdb6cb2550e69 /30536-h | |
Diffstat (limited to '30536-h')
| -rw-r--r-- | 30536-h/30536-h.htm | 9687 | ||||
| -rw-r--r-- | 30536-h/images/devizo.png | bin | 0 -> 7396 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 30536-h/images/finbildo.png | bin | 0 -> 5717 bytes |
3 files changed, 9687 insertions, 0 deletions
diff --git a/30536-h/30536-h.htm b/30536-h/30536-h.htm new file mode 100644 index 0000000..3f4f1c2 --- /dev/null +++ b/30536-h/30536-h.htm @@ -0,0 +1,9687 @@ +<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> + +<!DOCTYPE html + PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN" + "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd" > + +<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="eo" lang="eo"> + <head> + <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html;charset=UTF-8" /> + <title> + Rolandkanto + </title> + <style type="text/css" xml:space="preserve"> + +body {padding-right: 10%; padding-left: 10%;} +div#titolpagho {text-align: center; line-height: 2.0; margin-top: 4em;} +h2 {text-align: left; font-size: 1.5em; padding-top: 4em;} +h3.sekcio {font-size: 1.2em; padding-top: 2em; margin-left: 2em; font-weight:normal} +.strofo .linio {display:block; margin-left: 2em;} +.strofo br {display: none;} +.strofonum {text-align: left; margin-left: 6em;} +span.linionum {position: absolute; left: 10%; margin: 0; text-indent:0; font-size: 90%; text-align: right; width: 1.75em;} +.strofofino {position: relative; left: 2em; font-style: italic;} +.paghnumero {position: absolute; left: 92%; font-size: smaller; text-align: right;} +a.notosigno {font-size: .8em; vertical-align: super;} +div.piednotoj, div#tpnotoj {border: dashed 1px; padding: 0.5em; margin: 1em 10%;} +.piednoto {margin-left: 10%; margin-right: 10%; text-indent: -2em; font-size: 0.9em;} +hr.poezio {width: 12em; text-align: left; margin-left: 2em;} +hr.prozo {width: 50%;} +a {text-decoration:none;} +.respondecolinio {text-align: left; padding-left: 20%;} +td {padding: 0 0.3em;} +td.numero {text-align: right;} + +</style> + </head> + <body> +<pre xml:space="preserve"> + +The Project Gutenberg EBook of Rolandkanto, by Anonymous + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Rolandkanto + +Author: Anonymous + +Translator: Eugène Noël + +Release Date: November 24, 2009 [EBook #30536] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ROLANDKANTO *** + + + + +Produced by Andrew Sly, Eric Brown, and the Online +Distributed Proofreading Team. Thanks to the Toronto +Esperanto Circle for providing the original book. + + + + + + +</pre> + <div id="titolpagho"> + <p> + KOLEKTO DE «LINGVO INTERNACIA» + </p> + <h1> + Rolandkanto + </h1> + <p> + TRADUKIS + </p> + <p style="font-size:110%"> + Doktoro NOËL + </p> + <img alt="Devizo: Per Esperanto--Por Esperanto" src="images/devizo.png" + width="210" height="195" /> + <p> + PARIS + </p> + <p> + PRESA ESPERANTISTA SOCIETO<br /> 33, RUE LACÉPÈDE + </p> + <p> + 1906 + </p> + </div> + <p> + Traduko de «La Chanson de Roland» laŭ oficiala klasika + teksto de Léon Gautier (24-a eldono, ĉe Alfred Marne, Tours, + 1899) estas reviviĝo de manuskripto de Oxford (Oksfordo), kaj enhavas + la originalan verkon kune kun franca traduko. + </p> + <p> + Vortoj, versoj aŭ strofoj presitaj per klinitaj literoj ne troviĝas + sur la Oksforda manuskripto, sed estas reeldonitaj el diversaj tekstoj, el + kiuj ĉefa estas la manuskripto de Venizo. + </p> + <div style="text-align:center;font-style:italic;"> + <p> + Al Sinjoro Th. Cart + </p> + <p> + Profesoro en Liceo Henri IV<br /> kaj en la Lernejo de politikaj Sciencoj + </p> + <p style="padding-left:4em;"> + tiun ĉi verkon danke dediĉis + </p> + <p style="padding-left:4em;font-size:120%"> + Doktoro Noël + </p> + <p style="margin-left:-4em;"> + Januaro 1905. + </p> + </div> + <h3> + ANTAŬPAROLO + </h3> + <p> + Parolante pri Rolandkanto, eminenta scienculo kaj akademiano Gaston Paris + diras: «tiu infano jam fortika kaj sana, plena je forteco, boneco + kaj kuraĝo... estas jam la granda franca popolo.» + </p> + <p> + Tute bone, ĉar, efektive, en tiu mezepoka poemo oni jam trovas la + ĉefajn ecojn de nia franca nacio: + </p> + <p> + unuflanke, tiun deziron porti al aliaj la proprajn ideojn, tiun <i>emon + propagandi</i>, kion oni kredas la vero, kaj tiun inklinon batali por la + progreso en vicoj unuaj, kiel protagonisto: tiel batalas por Kristo kontraŭ + Sarazenoj Rolando, glora nepo de Karlo granda! + </p> + <p> + aliflanke, profundan senton de <i>nacia unueco</i>, dank’ al kiu, + kvankam multaj ekzistas Francujoj malsamaj, kvankam ĉe ni ankaŭ + la kutimoj kiel la kostumoj, la moroj kiel la lingvaĵoj ofte estas + tre diversaj, tamen pli ol iu ajn nacio ni sentas nin antaŭ la fremdo + nur <i>unu</i> popolo, kaj faras eksterlande tiun saman impreson: neniu + lando malpli ol Francujo estas «geografia esprimo» kaj jam en + tempo de nia Rolando. + </p> + <p> + Vere franca kaj eĉ france «klasika» estas plie la Rolanda + kanto laŭ la simpleco de la agado, laŭ la sobreco aŭ, pli + ĝuste, laŭ la malesto de epizodoj—oni nur komparu ĝin + kun alia belega poemo, la Nibelungenkanto de la Germanoj—kaj, fine, + laŭ la malmulteco de personaĵoj, super kiuj ĉiam aperas tiu + nobla figuro: dolĉa Franclando. + </p> + <hr class="prozo" /> + <p> + D-ro Noël agis tre prave, kiam, kun mirinda lerteco, li tradukis por + Esperantistaro la kanton pri Rolando, kiu en mezepoko ĝuis + universalan famon kaj estis ĉie tradukata aŭ imitata. + </p> + <p> + Ĉar, vere, granda estas devo kaj tasko de esperanta beletristiko. + Ĝi devas konigi al ni la ĉefverkojn de naciaj literaturoj, kiuj + estas kvazaŭ morala vivo, kvazaŭ konscienco de ĉiu popolo. + Dank’ al tiu kono ne nur ni pli ĝuste ŝatos unu la alian,—kio + jam estas granda profito,—sed ankaŭ, per internacia lingvo + Esperanto, plej «konvena» tradukilo, post multaj, multaj + jaroj, iom post iom sed tre certe, kolektiĝos trezoro komuna de l’ + homa literatura kulturo kaj konstruiĝos kiel muzeo de niaj plej + ŝatindaj intelektaj riĉecoj, kien, apud tiu genie tradukita + angla Hamleto (por nomi nur ĝin), oni metos sendube, kun aliaj belaj + tradukaĵoj, kanton francan pri Rolando. + </p> + <p> + Samtempe aŭ nur poste, sub influo de tiaj verkoj, naciaj laŭ la + deveno, internaciaj laŭ la komuna formo, naskiĝos pure esperanta + literaturo. Geniaj aŭtoroj venos, kiuj, senpere pensante kaj + skribante internacie, esprimos en siaj verkoj novajn internaciajn sentojn, + novan komun-intelektan vivon, novan homan konsciencon. + </p> + <p> + Kiel Esperanto <i>jam</i> ekzistas apud la aliaj vivaj lingvoj, tiel + ekzistos internacia literaturo apud la naciaj, ĉiam vivaj. + </p> + <p> + Revo! diros kelkaj. + </p> + <p> + Jes, eble!... + </p> + <hr class="prozo" /> + <p> + Brave batalinte, mortis Rolando, kaj lia revo efektiviĝis. + </p> + <p> + Kiel li, brave ni bataladu: + </p> + <div class="strofo"> + <span class="linio">«Munĝojo! krios ni, deviz’ de venko»</span> + </div> + <p> + Hometoj, <i>homunculi</i>, baldaŭ ni malaperos, sed glore efektiviĝos + nia revo! + </p> + <p class="respondecolinio"> + Th. CART. + </p> + <p> + Oktobro 1905. + </p> + <p style="margin-top:4em;font-weight:bold;font-size:200%;letter-spacing:4px"> + ROLANDKANTO + </p> + <h2> + PERFIDO DE GENO + </h2> + <h3 class="sekcio" id="s01"> + Komenco de kanto. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 1 + </h4> + <span class="linio">Jam Reĝo Karlo, nia glora Estro</span><br /> <span + class="linio">En Hispanujo restis dum sep jaroj,</span><br /> <span + class="linio">Akiris altan landon ĝis la maro</span><br /> <span + class="linio">Kaj submetadis ĉion. Nek kastelo</span><br /> <span + class="linio">Nek urbo, nek remparo kontraŭstaras,</span><br /> <span + class="linio">Krom monta Saraguso; ĝin defendas</span><br /> <span + class="linio">Marsilo, reĝo Dion malamanta,</span><br /> <span + class="linio">Mahometano kaj Apolonano.</span><br /> <span class="linio">Sed + nepre malfeliĉo lin atingos. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s02"> + Konsiliĝo ĉe Marsilo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 2 + </h4> + <span class="linio">En Saraguso estas Reĝ’ Marsilo; <span + class="linionum">10</span></span><br /> <span class="linio">Sub ombro de + ĝardeno fruktodona</span><br /> <span class="linio">Li sidas sur seĝego + blumarmora.</span><br /> <span class="linio">Pli ol dudek + <!-- du dek --> mil viroj ĉirkaŭ<i>staras</i>;</span><br /> + <span class="linio">Li diras: «Dukoj, Grafoj, vidu, kia</span><br /> + <span class="linio">«Malfeliĉego nin premegas! Karlo,</span><br /> + <span class="linio">«Imperiestro de Francujo dolĉa,</span><span + class="paghnumero">p. 2</span><br /> <span class="linio">«Ĉi-tien + venis por nin neniigi;</span><br /> <span class="linio">«Armeon mi ne + havas por batali,</span><br /> <span class="linio">«Nek virojn por + dispeli liajn virojn!</span><br /> <span class="linio">«Konsilu min, + mi petis vin, Saĝuloj, <span class="linionum">20</span></span><br /> + <span class="linio">«Kaj savu min de morto kaj de honto!»</span><br /> + <span class="linio">Neniu eĉ respondas unu vorton,</span><br /> <span + class="linio">Krom Blankandrino de Val-Fond’ Kastelo. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 3 + </h4> + <span class="linio">Ĉi-tiu estas plej elturniĝema</span><br /> + <span class="linio">El Idolanoj, brava Kavaliro,</span><br /> <span + class="linio">Bonkonsilant’ por Reĝo; li ekkrias:</span><br /> + <span class="linio">«Nun, via Reĝa Moŝto, trankviliĝu;</span><br /> + <span class="linio">«Al Karl’ fiera, aroganta, skribu;</span><br /> + <span class="linio">«Promesu amikecon kaj fervoron;</span><br /> + <span class="linio">«Donacu hundojn, ursojn kaj leonojn, <span + class="linionum">30</span></span><br /> <span class="linio">«Sepcent + <!-- «Sep cent --> kamelojn, kaj mil akcipitrojn</span><br /> <span + class="linio">«Plenaĝajn, kvarcent mulojn ŝarĝigitajn</span><br /> + <span class="linio">«Je oro kaj arĝento, <i>tiom</i>, <i>kiom</i></span><br /> + <span class="linio">«Forporti povas kvindek veturiloj,</span><br /> + <span class="linio">«Por ke li superpagu siajn anojn.</span><br /> + <span class="linio">«Li jam de longe tie ĉi militas.</span><br /> + <span class="linio">«Francujon baldaŭ, Ajkson li revenos.</span><br /> + <span class="linio">«Vi, diru, ke vi sekvos lin je festo</span><br /> + <span class="linio">«De Sankta Miĉjo kaj Kristan’ fariĝos,</span><br /> + <span class="linio">«Kaj estos lia volebonservanto.</span><br /> + <span class="linio">«Garantiulojn al li ne rifuzu, <span + class="linionum">40</span></span><br /> <span class="linio">«Dek, + dudek, por lin plene konfidigi.</span><br /> <span class="linio">«Ni + sendu filojn de edzinoj niaj,</span><br /> <span class="linio">«Mi + mem oferos riske mian filon.</span><br /> <span class="linio">«Pli + bone estos ili perdu kapon,</span><br /> <span class="linio">«Ol ni + majstraĵon kaj propraĵon nian,</span><br /> <span class="linio">«Vivonte + nur per peto pri almozo!»</span><br /> <span class="linio"><i>Respondas + Idolanoj: «Ni aprobas!»</i> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span + class="paghnumero">p. 3</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 4 + </h4> + <span class="linio">Sed Blankandrin’: «Pro dekstra man’ + kaj barbo</span><br /> <span class="linio">«Je vento antaŭ mi + disbloviĝanta</span><br /> <span class="linio">«Vi tuj ekvidos + Francojn translokiĝi,</span><br /> <span class="linio">«Reiri al + Francuj’, ilia lando. <span class="linionum">50</span></span><br /> + <span class="linio">«Kaj kiam ĉiu estos reveninta</span><br /> + <span class="linio">«En hejmon, Karlo en kapelo sia</span><br /> + <span class="linio">«Ĉe Ajkso solenigos Sanktan Miĉjon.</span><br /> + <span class="linio">«Li vane vin atendos al kunveno;</span><br /> + <span class="linio">«Pri ni malestos vortoj kaj novaĵoj.</span><br /> + <span class="linio">«Fiera estas Karlo, kormalbone</span><br /> <span + class="linio">«Garantiulajn kapojn li tranĉigos!</span><br /> + <span class="linio">«Pli bone certe ili perdu <i>kapon</i>,</span><br /> + <span class="linio">«Ol ni belegan, gloran Hispanujon,</span><br /> + <span class="linio">«Kaj tiom da malbonoj ni suferu!» <span + class="linionum">60</span></span><br /> <span class="linio">Ekkrias + Idolanoj: «Povas esti!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s03"> + Sendo de deligitoj. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 5 + </h4> + <span class="linio">Marsilo reĝo konsiliĝon finis.</span><br /> + <span class="linio">Kunvokas li Klarinon Balageran,</span><br /> <span + class="linio">Estramarinon, ankaŭ Eŭdropinon,</span><br /> <span + class="linio">Priamon kaj Garlanon la barbulon,</span><br /> <span + class="linio">Kaj Makineron, lian onklon Mahon,</span><br /> <span + class="linio">Transmaran Malbienon, Ĵoimeron,</span><br /> <span + class="linio">Kaj Blankandrinon, por <i>elmontri</i> celon.</span><br /> + <span class="linio">Li tiel vokas dek plej perfidulojn:</span><br /> <span + class="linio">«Sinjoroj kaj baronoj, vi kuniru <span class="linionum">70</span></span><br /> + <span class="linio">«Al Karlo, nun Kordovon sieĝanta;</span><br /> + <span class="linio">«Vi, en la mano portos olivbranĉojn,</span><br /> + <span class="linio">«Montrante tiel pacon, submetiĝon;</span><br /> + <span class="linio">«Kaj se vi scios interkonsentigi,</span><span + class="paghnumero">p. 4</span><br /> <span class="linio">«Mi donos al + vi (kiom vi deziros)</span><br /> <span class="linio">«Arĝenton, + oron, kampojn kaj majstraĵojn.»</span><br /> <span class="linio">«<i>Vi + estas prava!</i>» diras Idolanoj. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 6 + </h4> + <span class="linio">Marsilo reĝo finis konsiliĝon.</span><br /> + <span class="linio">Li diras: + <!-- diras. --> «Nun, Sinjoroj, vi foriru,</span><br /> <span + class="linio">«Portante en la mano olivbranĉojn; <span + class="linionum">80</span></span><br /> <span class="linio">«Al Reĝo + Karlo mianome diru,</span><br /> <span class="linio">«Ke li, pro Dio + lia, min indulgu.</span><br /> <span class="linio">«Ne pasos tiu + ĉi monato, antaŭ</span><br /> <span class="linio">«Ol mi + lin sekvos kun mil fideluloj.</span><br /> <span class="linio">«Mi + tuj aliĝos al Kristana leĝo,</span><br /> <span class="linio">«Servonte + lin fidele, ame. Mi ja</span><br /> <span class="linio">«Garantiulojn + sendos, se li volos!»</span><br /> <span class="linio">—«Traktaĵo + lerta!» diras Blankandrino. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 7 + </h4> + <span class="linio">Marsil’ venigas dek mulinojn blankajn</span><br /> + <span class="linio"><i>De Reĝ’ de Sicilio</i> donacitajn. <span + class="linionum">90</span></span><br /> <span class="linio">Jen orbridiloj, + kaj jen arĝentseloj,</span><br /> <span class="linio">Jen rajdas la + dek viroj delegitaj,</span><br /> <span class="linio">Portante en la mano + olivbranĉojn,</span><br /> <span class="linio"><i>Montrante tiel + pacon, submetiĝon</i>,</span><br /> <span class="linio">Al Karlo, al + Francestro ili venas...</span><br /> <span class="linio">Sin gardu + Karlo!... Tuj lin ili trompos!... <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s04"> + Kortego de Karlo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 8 + </h4> + <span class="linio">La Reĝo estas ĝoja, bonhumora;</span><br /> + <span class="linio">Kordovon prenis li, rompinte murojn,</span><br /> <span + class="linio">Kaj disĵetinte turojn per maŝinoj.</span><span + class="paghnumero">p. 5</span><br /> <span class="linio">Forprenis + kavaliroj grandakiron,</span><br /> <span class="linio">Arĝenton, + oron, kaj armaĵojn riĉajn. <span class="linionum">100</span></span><br /> + <span class="linio">Ne restas tie unu idolano</span><br /> <span + class="linio">Se ne li mortis aŭ Kristan’ fariĝis.</span><br /> + <span class="linio">La Reĝo sidas en fruktoĝardeno</span><br /> + <span class="linio">Grandega, kun Rolando, Oliviro,</span><br /> <span + class="linio">Sansuno duko, kaj Ansejs’ fiera,</span><br /> <span + class="linio">Gefrejz’ de Anĵo, reĝa standardisto;</span><br /> + <span class="linio">Gerin’ kaj Gerier’ ĉi-tie estas;</span><br /> + <span class="linio">Kun ili ankaŭ, multe da aliaj</span><br /> <span + class="linio"><i>Barbulaj kaj maljunaj viroj</i>, kvindek</span><br /> + <span class="linio">Mil kavaliroj, <i>Francoj</i> de Francujo.</span><br /> + <span class="linio">Ĉi-tiuj sidas sur tapiŝoj blankaj; <span + class="linionum">110</span></span><br /> <span class="linio">Sin distras + ili, je tabuloj vetas,</span><br /> <span class="linio">Plej saĝaj kaj + maljunaj ŝakojn ludas,</span><br /> <span class="linio">Baŝelieroj + plaĉamove skermas...</span><br /> <span class="linio">Jen, sub abio, + apud roz’ sovaĝa,</span><br /> <span class="linio">Seĝego + ora hele brilas; sidas</span><br /> <span class="linio" id="p_karlo">Ĉi-tie + Estro de Francujo dolĉa.</span><br /> <span class="linio">Per lia + blanka barbo, bela kapo,</span><br /> <span class="linio">Altkreska kaj + fiera eksteraĵo,</span><br /> <span class="linio">Lin oni konas, je + rigard’ unua.</span><br /> <span class="linio">Al li senditoj + piediras, kaj tuj <span class="linionum">120</span></span><br /> <span + class="linio">Salutas lin per kora bondeziro. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s05"> + Alveno de Marsilanoj. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 9 + </h4> + <span class="linio">L’ unua Blankandrino ekparolas:</span><br /> + <span class="linio">«Al via Reĝa Moŝto, altsaluto</span><br /> + <span class="linio">«Je Dio, la Glorulo, adorinda!</span><br /> <span + class="linio">«Jen kion diras brava Reĝ’ Marsilo.</span><br /> + <span class="linio">«Esploris li pri via leĝ’ de l’ + Savo;</span><br /> <span class="linio">«Li volas al vi partodoni + havon,</span><span class="paghnumero">p. 6</span><br /> <span class="linio">«Leonojn, + ursojn, hundojn kunligitajn,</span><br /> <span class="linio">«Sepcent + <!-- «Sep cent --> kamelojn kaj mil akcipitrojn</span><br /> <span + class="linio">«Plenaĝajn, kvarcent mulojn ŝarĝigitajn + <span class="linionum">130</span></span><br /> <span class="linio">«Je + oro kaj arĝento, tiom kiom</span><br /> <span class="linio">«Forporti + povas kvindek veturiloj,</span><br /> <span class="linio">«Por ke vi + superpagu viajn anojn.</span><br /> <span class="linio">«Jam de tre + longe vi ĉi-tie estas,</span><br /> <span class="linio">«Francujon, + Ajkson vi reiru; tien</span><br /> <span class="linio">«Li sekvos + vin; ĉi-tion li promesas.</span><br /> <span class="linio">«<i>Al + via leĝo tiam li aliĝos,</i></span><br /> <span class="linio">«<i>Manplekte, + li fariĝos ano via:</i></span><br /> <span class="linio">«<i>Per + vi, li estos Reĝ’ de Hispanujo.</i>»</span><br /> <span + class="linio">Al Di’, Imperiestro levas manojn,</span><br /> <span + class="linio">Kaj, mallevinte kapon, ekpripensas. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 10 + </h4> + <span class="linio">La Reĝo sidas, kapon mallevinte:</span><br /> + <span class="linio">Por parolado li ne tro rapidas, <span class="linionum">140</span></span><br /> + <span class="linio">Kaj nur parolas post pripenso plena.</span><br /> <span + class="linio">Li restariĝas kaj fiere diras</span><br /> <span + class="linio">Al la senditoj: «Vi ja estas pravaj;</span><br /> <span + class="linio">«Sed Reĝ’ Marsilo multe min malamas!</span><br /> + <span class="linio">«Pri tio kion vi al mi raportis,</span><br /> + <span class="linio">«Je kia grado povas mi konfidi?»</span><br /> + <span class="linio">—Kaj Sarazeno: «Per garantiuloj;</span><br /> + <span class="linio">«Fordonos ni al vi dek, dek kvin, + <!-- dekkvin, --> dudek;</span><br /> <span class="linio">«El ili + estos riske filo mia;</span><br /> <span class="linio">«Vi ja ne + havos pli nobelan ol li. <span class="linionum">150</span></span><br /> + <span class="linio">«Je fest’ de Sankta Miĉjo de l’ + danĝero,</span><br /> <span class="linio">«Sinjoro mia, laŭ + promeso, sekvos</span><br /> <span class="linio">«Vin revenintan en + palacon reĝan</span><br /> <span class="linio">«En Ajkso (kie + por vi Dio fontojn</span><br /> <span class="linio">«Ŝprucigis); + li Kristano ekfariĝos.»</span><br /> <span class="linio">—Kaj + Reĝo: «Tiel li sin savi povos!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span + class="paghnumero">p. 7</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 11 + </h4> + <span class="linio">Belega tago <i>de nun ekfiniĝas</i>.</span><br /> + <span class="linio">La dek mulinojn Karlo enstaligas,</span><br /> <span + class="linio">Kaj en ĝardeno fruktodona tendon</span><br /> <span + class="linio">Starigas por loĝigi dek senditojn. <span + class="linionum">160</span></span><br /> <span class="linio">Pri ili zorgas + dek du + <!-- dekdu --> el serĝentoj,</span><br /> <span class="linio">Dum + nokt’ gardantoj ĝis tagiĝo hela.</span><br /> <span + class="linio">Sin levas Estro Karlo frumatene,</span><br /> <span + class="linio">Al meso kaj matinoj li ĉeestas...</span><br /> <span + class="linio">Imperiestro sidas sub abio;</span><br /> <span class="linio">Li + vokas la baronojn al kunveno,</span><br /> <span class="linio">Ĉar nur + per Francoj ĉion li plenumos. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s06"> + Konsiliĝo ĉe Karlo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 12 + </h4> + <span class="linio">Imperiestro sidas sub abio;</span><br /> <span + class="linio">Li vokas la baronojn al kunveno.</span><br /> <span + class="linio">Ogiro duk’, Turpin’ ĉefepiskopo, <span + class="linionum">170</span></span><br /> <span class="linio">Riŝard’ + maljuna, lia nev’ Henriko,</span><br /> <span class="linio">Aslino, + brava grafo de Gaskujo,</span><br /> <span class="linio">Tedbaldo Rejmsa, + kaj Milun’ la kuzo,</span><br /> <span class="linio">Gerin’ kaj + Gerier’ ĉi-tie estas,</span><br /> <span class="linio">Kun ili + ankaŭ venas Graf’ Rolando</span><br /> <span class="linio">Kaj + Oliviro nobla, brava; tie</span><br /> <span class="linio">Pli estas ol mil + Francoj de Francujo,</span><br /> <span class="linio">Kaj ankaŭ Geno, + perfidonto. Tiam</span><br /> <span class="linio">Malbena konsiliĝo + komenciĝas. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 13 + </h4> + <span class="linio">«Baronoj noblaj», + <!-- noblaj, --> diras Estro Karlo, <span class="linionum">180</span></span><br /> + <span class="linio">«Marsilo reĝo skribis al mi jenajn:</span><br /> + <span class="linio">«Li volas al mi partodoni havon,</span><br /> + <span class="linio">«Leonojn, ursojn, hundojn kunligitajn,</span><span + class="paghnumero">p. 8</span><br /> <span class="linio">«Sepcent + <!-- «Sep cent --> kamelojn, kaj mil akcipitrojn</span><br /> <span + class="linio">«Plenaĝajn, kvarcent mulojn ŝarĝigitajn</span><br /> + <span class="linio">«Je or’, kaj pli ol kvindek veturilojn,</span><br /> + <span class="linio">«Kondiĉe ke Francujon mi reiru.</span><br /> + <span class="linio">«Li sekvos min en Ajkson, en palacon;</span><br /> + <span class="linio">«Aliĝos li al nia leĝ’ de l’ + Savo,</span><br /> <span class="linio">«Kristan’ fariĝos, + kaj de mi ordonos. <span class="linionum">190</span> + <!-- 180 --> </span><br /> <span class="linio">«Mi tamen dubas, + ĉu li diris veron!»</span><br /> <span class="linio">—Ekkrias + Francoj: «Ni nin gardu bone!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s07"> + Paroladoj. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 14 + </h4> + <span class="linio">La Reĝo finis sian paroladon.</span><br /> <span + class="linio">Rolando graf’ neniel lin aprobas,</span><br /> <span + class="linio">Sin levas, staras, kaj lin kontraŭdiras:</span><br /> + <span class="linio">«Malprave estus fidi al Marsilo!</span><br /> + <span class="linio">«Ni, de sep jaroj, venis Hispanujon!</span><br /> + <span class="linio">«Por vi, mi prenis Noplon kaj Komiblon,</span><br /> + <span class="linio">«Akiris Pinolandon kaj Valternon</span><br /> + <span class="linio">«Tuelon, Balageron, Sebilion! <span + class="linionum">200</span></span><br /> <span class="linio">«Pri reĝ’ + Marsilo, ĉiam li perfidis!</span><br /> <span class="linio">«Li + jam alsendis dek kvin + <!-- dekkvin --> idolanojn,</span><br /> <span class="linio">«El + ili, ĉiu portis olivbranĉon,</span><br /> <span class="linio">«Parolis + ili al vi samajn vortojn.</span><br /> <span class="linio">«Kun viaj + Francoj vi konsiliĝadis,</span><br /> <span class="linio">«Ĉi-tiuj + malsaĝege vin aplaŭdis.</span><br /> <span class="linio">«Du + grafojn sendis vi al l’ Idolano,</span><br /> <span class="linio">«Basanz’ + kaj Basilio estis tiuj.</span><br /> <span class="linio">«Li + senkapigis ilin, apud Haltoj!</span><br /> <span class="linio">«Vi, + kiel ekbatalis, bataladu! <span class="linionum">210</span></span><br /> + <span class="linio">«Al Saragus’ armeon alkonduku,</span><br /> + <span class="linio">«Sieĝu urbon, eĉ dum tuta vivo!</span><br /> + <span class="linio">«Al perfidulo venĝu mortigitojn!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span class="paghnumero">p. + 9</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 15 + </h4> + <span class="linio">Jen Karlo, kun la kapo mallevita!</span><br /> <span + class="linio">Li elkaresas barbon kaj lipharojn,</span><br /> <span + class="linio">Li nek aprobas nek mallaŭdas nevon.</span><br /> <span + class="linio">Silentas ĉiuj Francoj; sed jen Geno</span><br /> <span + class="linio">Sin levas; li al Reĝo proksimiĝas</span><br /> + <span class="linio">Kaj fierege tiel ekparolas:</span><br /> <span + class="linio">«Malprave estas kredi malsaĝulojn, <span + class="linionum">220</span></span><br /> <span class="linio">«Min aŭ + l’ aliajn; nur profiton celu.</span><br /> <span class="linio">«Nu, + kiam vin sciigas Reĝ’ Marsilo,</span><br /> <span class="linio">«Ke + li, manplekte, submetiĝos al vi,</span><br /> <span class="linio">«Ke, + <i>de vi</i>, li ricevos hispanujan</span><br /> <span class="linio">«Estrecon, + kaj alprenos kredon nian,</span><br /> <span class="linio">«Ĉi-tiu + kiu volas lin mallaŭdi</span><br /> <span class="linio">«Je mort’ + elfariĝonta ne pripensas!</span><br /> <span class="linio">«Konsiloj + vantaj ne plu superregu!</span><br /> <span class="linio">«Malsaĝajn + lasu ni, kaj saĝajn gardu!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 16 + </h4> + <span class="linio">Alvenas siavice duk’ Naimo, <span + class="linionum">230</span></span><br /> <span class="linio"><i>Barbulo kaj + harulo heleblanka,</i></span><br /> <span class="linio">Pli bona kortegano + ne troviĝas.</span><br /> <span class="linio">Al Reĝo diras li: + «Vi aŭdis bone</span><br /> <span class="linio">«Ĉi-tion, + kion Gen’ al vi respondis;</span><br /> <span class="linio">«Konsilo + saĝa, bona kaj ŝatinda;</span><br /> <span class="linio">«En + la milito vi Marsilon venkis,</span><br /> <span class="linio">«Kastelojn + ĉiujn vi forprenis de li,</span><br /> <span class="linio">«Per + la maŝinoj murojn disĵetinte,</span><br /> <span class="linio">«Vi + urbojn bruligadis, virojn venkis;</span><br /> <span class="linio">«Sed + nun de vi, li petas nur kompaton!</span><br /> <span class="linio">«Ja, + estus peko pli postuli de li <span class="linionum">240</span></span><br /> + <span class="linio">«Pruvinta dirojn per garantiuloj.</span><br /> + <span class="linio">«<i>Ni devas nur baronon sendi al li,</i></span><span + class="paghnumero">p. 10</span><br /> <span class="linio">«Por ke + finiĝu tiu militado!»</span><br /> <span class="linio">Kaj + Francoj diras: «Duko estas prava!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 17 + </h4> + <span class="linio">«Baronoj noblaj, kiun ni alsen<i>dus</i></span><br /> + <span class="linio">«En Saraguson al Marsilo reĝo?»</span><br /> + <span class="linio">Jen duk’ Naim’: «Mi iros, se vi + jesos;</span><br /> <span class="linio">«Fordonu tuj al mi bastonon, + ganton!»</span><br /> <span class="linio">Sed Reĝo diras: + «Vi, saĝulo estas;</span><br /> <span class="linio">«Pro + barbo kaj lipharoj, mi al vi ne</span><br /> <span class="linio">«Permesos + tiel malproksimen iri! <span class="linionum">250</span></span><br /> <span + class="linio">«Sidiĝu; tion mi ordonas al vi!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 18 + </h4> + <span class="linio">«Baronoj noblaj, kiun ni alsendus</span><br /> + <span class="linio">«Al Sarazeno, Saragusa estro?»</span><br /> + <span class="linio">Rolando diras: «Mi ja povas iri!»</span><br /> + <span class="linio">—«Ne, certe», + <!-- certe, --> diras grafo Oliviro,</span><br /> <span class="linio">«Ĉar + bola kaj fiera via koro,</span><br /> <span class="linio">«(mi tion + timas) vin malbonkondukus;</span><br /> <span class="linio">«Mi vole + iros, se al Reĝo plaĉas.»</span><br /> <span class="linio"><i>Imperiestro + mallevetas kapon,</i></span><br /> <span class="linio"><i>Kaj tiam diras</i>: + «Ambaŭ vi silentu!</span><br /> <span class="linio">«Nek + unu nek l’ alia forvojaĝos! <span class="linionum">260</span></span><br /> + <span class="linio">«Pro tiu barbo blankiĝinta, unu</span><br /> + <span class="linio">«El dek du + <!-- dekdu --> konsilistoj ne eliru!»</span><br /> <span + class="linio">Silentas Francoj; ili aŭskultadas. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 19 + </h4> + <span class="linio">Turpin’ de Rejms’ sin levas siavice;</span><br /> + <span class="linio"><i>Li diras laŭte kaj sonore</i>: «Paco</span><br /> + <span class="linio">«Al viaj Francoj, <i>Via Reĝa Moŝto</i>.</span><br /> + <span class="linio">«Vi, de sep jaroj estas en la lando,</span><span + class="paghnumero">p. 11</span><br /> <span class="linio">«Baronoj + multsuferis kaj klopodis.</span><br /> <span class="linio">«Fordonu + al mi ganton kaj bastonon;</span><br /> <span class="linio">«Mi al + hispana Sarazen’ aliros,</span><br /> <span class="linio">«La + taŭgajn vortojn <i>al li parolonte</i>.» <span class="linionum">270</span></span><br /> + <span class="linio">—Imperiestro diras kun kolero:</span><br /> <span + class="linio">«<i>Pro tiu barbo, vi neniel faros;</i></span><br /> + <span class="linio">«Sidiĝu sur ĉi-tiun blankan ŝtofon.</span><br /> + <span class="linio">«Silentu, se ne mi mem vin demandis!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s08"> + Delegado. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 20 + </h4> + <span class="linio">«Vi Francaj Kavaliroj», + <!-- Kavaliroj, --> diras Karlo,</span><br /> <span class="linio">«Voĉdonu + pri baron’ el mia tero,</span><br /> <span class="linio">«Por + ke li portu al Marsil’ la skribon,</span><br /> <span class="linio">«<i>Kaj, + se necese estos, li ekbatu.</i>»</span><br /> <span class="linio">—Roland’: + «Jen Geno, mia duonpatro;</span><br /> <span class="linio">«Se + restos li, pli bonan vi ne sendos.»</span><br /> <span class="linio">—Kaj + Francoj: «Li je tio estas inda;</span><br /> <span class="linio">«Se + Reĝo volos, li sukcese iros!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 21 + </h4> + <span class="linio">«Alproksimiĝu Geno», + <!-- Geno, --> diras Reĝo, <span class="linionum">280</span></span><br /> + <span class="linio">«Vi tuj ricevos ganton kaj bastonon.</span><br /> + <span class="linio">«Vi aŭdis, vin elektis voĉ’ de + Francoj.»</span><br /> <span class="linio">—Sed Geno: «Tion + ĉi Rolando faris!</span><br /> <span class="linio">«Neniam plu, + dum vivo, mi lin amos,</span><br /> <span class="linio">«Nek plu + kolegon lian Oliviron,</span><br /> <span class="linio">«Nek (lin + amantajn) dek du + <!-- dekdu --> Konsilistojn;</span><br /> <span class="linio">«Mi + ilin, antaŭ vi, provokas, Reĝo!»</span><br /> <span + class="linio">—Sed Reĝo diras: «Vi ja tro koleras!</span><br /> + <span class="linio">«Vi tien iru, jen ordono mia!»</span><br /> + <span class="linio">—«Mi povas iri, sed ne trovos helpon! + <span class="linionum">290</span></span><br /> <span class="linio">«Basanz’ + kaj Basilio tion montris!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span + class="paghnumero">p. 12</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 22 + </h4> + <span class="linio">«Mi nepre devas iri Saraguson!</span><br /> <span + class="linio">«Ve! kiu iras tien ... ne revenos!...</span><br /> + <span class="linio">«Memoru pri l’ edzin’, fratino via,<a + href="#piednoto1" class="notosigno">[1]</a></span><br /> <span class="linio">«Pri + l’ filo, ja, el ĉiuj la plej bela,</span><br /> <span + class="linio">«Baldvino, <i>se li vivos</i>, estos brava.</span><br /> + <span class="linio">«Mi testamentas al li havon, terojn;</span><br /> + <span class="linio">«Vi gardu lin, mi lin plu ne revidos!»</span><br /> + <span class="linio">Nun Karl’,: «Tro mola estas via koro!</span><br /> + <span class="linio">«Ĉar mi ordonas, vi foriri devas!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="piednotoj"> + <p class="piednoto" id="piednoto1"> + [1] Ŝia nomo estas «Berta»; ŝi estas patrino de + Rolando. + </p> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 23 + </h4> + <span class="linio" id="p_geno">Pro tio, korŝirite, Grafo Geno</span><br /> + <span class="linio">De siaj ŝultroj prenas mustelfelojn,</span><br /> + <span class="linio">Vestata nur per silktolaĵa veŝto.</span><br /> + <span class="linio">Jen hel<i>rigardo</i> kaj vizaĝ’ fiera,</span><br /> + <span class="linio">Gracia korpo, larĝa eksteraĵo!</span><br /> + <span class="linio">Li tiel bela! Ĉiuj lin rigardas!</span><br /> + <span class="linio">Li diras: «Kial vi, Roland’, koleras?</span><br /> + <span class="linio">«Ve! Ke mi estas via duonpatro!</span><br /> + <span class="linio">«Vi min devigis iri al Marsilo!</span><br /> + <span class="linio">«Se Di’ el tie savos min, mi kreos <span + class="linionum">310</span></span><br /> <span class="linio">«Al vi + <i>ĉagrenojn kaj</i> malhelpojn tiajn,</span><br /> <span class="linio">«Ke + ili daŭros tutan vian vivon!»</span><br /> <span class="linio">—Rolando: + «Fierec’ kaj malsaĝaĵo!</span><br /> <span + class="linio">«Jes, vere, mi ne zorgas pri minacoj;</span><br /> + <span class="linio">«Sed, se saĝulon oni devas sendi,</span><br /> + <span class="linio">«Ĉu Reĝo jesos, mi vin anstataŭos.» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 24 + </h4> + <span class="linio">Sed Gen’ respondas: «Vi ne iros pro mi!</span><br /> + <span class="linio">«Servisto?... Nek mi via, nek vi mia!</span><span + class="paghnumero">p. 13</span><br /> <span class="linio">«Ordonas + Karlo fari lian servon;</span><br /> <span class="linio">«Mi iros + Saraguson al Marsilo. <span class="linionum">320</span></span><br /> <span + class="linio">«Mi faros tie ian malsaĝaĵon,</span><br /> + <span class="linio">«Por kvietigi mian koleregon!»</span><br /> + <span class="linio">—Roland’, aŭdinte tion, ekridetas. + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 25 + </h4> + <span class="linio">Ĉar Geno vidis ridon de Rolando,</span><br /> + <span class="linio">Dolore li koleras, korŝiriĝas,</span><br /> + <span class="linio">Kaj preskaŭ svenas, sed rediras: «Grafo</span><br /> + <span class="linio">«Roland’ mi certe vin neniel amas;</span><br /> + <span class="linio">«Sur min vi ekfaligis tiun sorton!...</span><br /> + <span class="linio">«Imperiestro prava ... jen mi estas,</span><br /> + <span class="linio">«Kaj preta por plenumi vian servon!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 26 + </h4> + <span class="linio"><i>«Sinjoro Geno, diras Karlo, aŭdu:</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Mi scias, tiun sendon vi plenumos.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Je mia nomo, al Marsilo diru,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ke li, manplekte, mia an’ fariĝu,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Kaj ankaŭ li ricevu sanktan bapton.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Al li mi donos duonhispanujon,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«L’ alia estos al Roland’ barono.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ĉu li ne volas interkonsentiĝi,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Mi iros por sieĝi Saraguson;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Li estos ekkaptita, katenita,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«En Ajkson la ĉefurbon kondukita,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Per juĝo tie li elperdos vivon,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Li mortos kun doloroj kaj kun honto.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Leteron tiun sigelitan donu</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Al l’ idolano en la dekstran manon.»</i> + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 27 + </h4> + <span class="linio">Al Geno, Karlo montras dekstran ganton.</span><br /> + <span class="linio">Pli volus grafo esti for de tie.</span><span + class="paghnumero">p. 14</span><br /> <span class="linio">Li volas preni + ganton, sed ĝi falas</span><br /> <span class="linio">Sur teron.—Francoj: + «Dio! Kio estos!</span><br /> <span class="linio">«De tio nur + malbono ekfariĝos.»</span><br /> <span class="linio">—Kaj + Geno: «Vi pri tio eksciiĝos!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 28 + </h4> + <span class="linio">Li diras: «Reĝo, donu forpermeson:</span><br /> + <span class="linio">«Ĉar forironta mi plu ne prokrastos.»</span><br /> + <span class="linio">La Reĝo diras: «Pro Jesuo, pro mi!»</span><br /> + <span class="linio">Per dekstra mano benas, krucalsignas, <span + class="linionum">340</span></span><br /> <span class="linio">Kaj donas la + leteron kaj bastonon. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 29 + </h4> + <span class="linio">En sian hejmon iras Grafo Geno;</span><br /> <span + class="linio">Kaj tuj li sin vestigas per armaĵoj</span><br /> <span + class="linio">Plej belaj el la eltroveblaj tie;</span><br /> <span + class="linio">El oro spronoj al piedoj ligas,</span><br /> <span + class="linio">Murglejson, glavon, al si alflankigas,</span><br /> <span + class="linio">Sur Taŝebrun’, ĉevalo, li ekrajdas.</span><br /> + <span class="linio">Ginmer’, la onklo, tenas piedingon.</span><br /> + <span class="linio">Da Kavaliroj vidu kiom ploras!</span><br /> <span + class="linio">«Barono, diras ili, malfeliĉa! <span + class="linionum">350</span></span><br /> <span class="linio">«Vi jam + de longe estas kortegano,</span><br /> <span class="linio">«Vin oni + juĝas nobla kaj fidela.</span><br /> <span class="linio">«Pri + tiu kiu vin devigis iri,</span><br /> <span class="linio">«Eĉ + Karlo ne kapablos lin defendi.</span><br /> <span class="linio">«Rolando + grafo vin malprave trafis,</span><br /> <span class="linio">«Ĉar + via parencaro estas nobla!»</span><br /> <span class="linio">—Kaj + ankaŭ diras: «Grafo, ni kuniru!»</span><br /> <span + class="linio">—«Sinjoro Dio! Ne!—respondas Geno,</span><br /> + <span class="linio">«Mi mortu, jes, sed ne vi, tiel <i>kleraj</i>!</span><br /> + <span class="linio">«Sinjoroj, vi Francujon dolĉan iru; <span + class="linionum">360</span></span><br /> <span class="linio">«De mi + salutu ja edzinon mian,</span><br /> <span class="linio">«L’ + amikon kaj samulon Pinabelon,</span><span class="paghnumero">p. 15</span><br /> + <span class="linio">«Baldvinon mian filon; vi lin konas,</span><br /> + <span class="linio">«Lin gardu, kaj <i>defendu lian havon!</i>»</span><br /> + <span class="linio">Vojiras li, celante Saraguson. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s09"> + Foriro de Geno. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 30 + </h4> + <span class="linio">Rajdadis Gen’ tra altaj olivarboj,</span><br /> + <span class="linio">Atingis li senditojn sarazenajn.</span><br /> <span + class="linio">Ĉar Blankandrin’ haltetis en irado,</span><br /> + <span class="linio">Lertege ambaŭ interparoladas.</span><br /> <span + class="linio">Ekdiras Blankandrin’: «Miriga Karlo! <span + class="linionum">370</span></span><br /> <span class="linio">«Li + almilitis Pujlon kaj Kalabron,</span><br /> <span class="linio">«<i>Konstentinnoblon + kaj Saksujon vastan,</i></span><br /> <span class="linio">«Tra l’ + sala maro li Anglujon iris,</span><br /> <span class="linio">«Por + Sankta Petro ĝin depagigante;</span><br /> <span class="linio">«Sed + kial, ĉe ni, li nin persekutas?»</span><br /> <span class="linio">Rediras + Geno: «Ĉar li tiel volas.</span><br /> <span class="linio">«Ne + estas, kiu lin renkonte venkos.» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 31 + </h4> + <span class="linio">Kaj Blankandrin’: «Bravuloj estas Francoj;</span><br /> + <span class="linio">«Sed grafoj, dukoj, tute domaĝigas</span><br /> + <span class="linio">«Imperiestron, per konsiloj tiaj</span><br /> + <span class="linio">«Lin kaj l’ aliajn ili ruinigas!» + <span class="linionum">380</span></span><br /> <span class="linio">—«Kulpulon + mi ne scias», + <!-- scias, --> diras Geno,</span><br /> <span class="linio">«Se ne + Rolandon, al li honto estu!</span><br /> <span class="linio">«Nelonge + antaŭ, Reĝ’ sub ombro sidis,</span><br /> <span + class="linio">«La nevo venas, kun kiraso bela,</span><br /> <span + class="linio">«(Li multakiris apud Karkasuno),</span><br /> <span + class="linio">«En mano, li ruĝegan pomon tenas,</span><br /> + <span class="linio">«Al l’ onklo diras: Via Reĝa Moŝt’, + jen</span><br /> <span class="linio">«De + <!-- »De --> ĉiuj reĝoj mi prezentas kronojn.»</span><br /> + <span class="linio">«Puninda estus tia fiereco!</span><span + class="paghnumero">p. 16</span><br /> <span class="linio">«Li, ĉiutage, + riskas morton, iu <span class="linionum">390</span></span><br /> <span + class="linio">«Mortigu lin, ni tiel trankviliĝos!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 32 + </h4> + <span class="linio">Kaj Blankandrin’: «Roland’ terura + estas!</span><br /> <span class="linio">«Li kiu volas submetadi + ĉiujn,</span><br /> <span class="linio">«Kaj tiel ekokupi ĉiujn + terojn!</span><br /> <span class="linio">«Per kiu pensas li la celon + trafi?»</span><br /> <span class="linio">Respondas Geno: «Per + la franca gento.</span><br /> <span class="linio">«Ĝi amas lin, + neniam ĝi malestos.</span><br /> <span class="linio">«Al ĝi + elspezas li arĝente, ore,</span><br /> <span class="linio">«Ĉevale, + mule, silke kaj armaĵe.</span><br /> <span class="linio">«Al l’ + Estro mem li donas, laŭ deziro. <span class="linionum">400</span></span><br /> + <span class="linio">«Ĝis Oriento, li la mondon prenos!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 33 (?) + </h4> + <span class="linio"><i>Esploras Blankandrin’ de Geno belan</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Mienon kaj perfidan rigardeton.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Tremetas Geno per la tuta korpo;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Al li parolas jenajn Blankandrino:</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Sinjoro Geno, min aŭskultu bone,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ĉu volas vi venĝegi al Rolando?</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Pro Mahometo, lin fordonu al ni.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Marsilo Reĝo estas multĝentila,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«La tutan havon al vi li forlasos».</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Aŭdinte tion, Gen’ mallevas kapon.</i> + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s10"> + Alveno de Geno. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 34 + </h4> + <span class="linio">Rajdadis Blankandrin’ kaj Geno tiel,</span><br /> + <span class="linio">Ke ambaŭ konsentiĝis serĉi eblon</span><br /> + <span class="linio">Por okazigi morton de Rolando.</span><br /> <span + class="linio">Tra vojoj, tra vojetoj ili rajdas</span><span + class="paghnumero">p. 17</span><br /> <span class="linio">Ĝis Saragus’ + kaj haltas sub taksuso.</span><br /> <span class="linio">Ĉe ombro de + abio kuŝas trono</span><br /> <span class="linio">Per silk’ + Aleksandria drapirita;</span><br /> <span class="linio">La Reĝ’ + de Hispanujo sidas tie,</span><br /> <span class="linio">Kaj, ĉirkaŭ + li, dudek + <!-- du dek --> mil Sarazenoj. <span class="linionum">410</span></span><br /> + <span class="linio">Aŭdata estas nek parol’ nek sono,</span><br /> + <span class="linio">Ĉar pri novaĵoj ĉiu volus scii.</span><br /> + <span class="linio">Jen venas Geno, ankaŭ Blankandrino. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 35 + </h4> + <span class="linio">Aliras Blankandrino al <i>Marsilo</i>,</span><br /> + <span class="linio">Per mano li kondukas grafon Genon</span><br /> <span + class="linio">Kaj diras: «Reĝ’, salut’ je Mahometo</span><br /> + <span class="linio">«Kaj Apolono, kies leĝ’ nin regas.</span><br /> + <span class="linio">«Al Karlo, vian servon ni plenumis;</span><br /> + <span class="linio">«La manojn li levadis al ĉielo,</span><br /> + <span class="linio">«Al Dio dankis, kaj nenion diris. <span + class="linionum">420</span></span><br /> <span class="linio">«Sed + sendis li al vi baronon noblan,</span><br /> <span class="linio">«Ĉi-tiun + francon, kaj plej potenculon;</span><br /> <span class="linio">«Per + li, vi scios pri milit’ aŭ paco.»</span><br /> <span + class="linio">Kaj Reĝo: «Li parolu, ni aŭskultu.» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s11"> + Interdisputo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 36 + </h4> + <span class="linio">Jen Geno, post momento da pripenso,</span><br /> <span + class="linio">Lertege ekparolas, kiel <i>homo</i></span><br /> <span + class="linio">Spertulo pleje por la parolado.</span><br /> <span + class="linio">Li diras al la Reĝ’: «Salut’ je Dio</span><br /> + <span class="linio">«Glorulo, kiun devas ni adori.</span><br /> <span + class="linio">«Jen kion al vi diras Karl’ barono:</span><br /> + <span class="linio">«Alprenu vi Kristanan sanktan leĝon;</span><br /> + <span class="linio">«Al vi li donos duonhispanujon,</span><br /> + <span class="linio">«<i>L’ alia estos al Roland’ barono</i>, + <span class="linionum">430</span></span><span class="paghnumero">p. 18</span><br /> + <span class="linio">«<i>(Kolego tre fiera por vi tie).</i></span><br /> + <span class="linio">«Se vi ne volos interkonsentiĝi,</span><br /> + <span class="linio">«<i>Li iros por sieĝi Saraguson</i>,</span><br /> + <span class="linio">«Vi estos ekkaptita, katenita,</span><br /> <span + class="linio">«En Ajkson la ĉefurbon kondukita,</span><br /> + <span class="linio">«Per juĝo tie vi elperdos vivon,</span><br /> + <span class="linio">«Vi mortos kun malgloro kaj kun honto!»</span><br /> + <span class="linio">Marsilo Reĝo tuj ekkoleregas,</span><br /> <span + class="linio">Kaj, per pikstang’ je oro ornamita,</span><br /> <span + class="linio">Li frapus Genon, se ne malhelpita. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 37 + </h4> + <span class="linio">Marsilo Reĝo staras paliĝinta;</span><br /> + <span class="linio">Li svingas per la mano sagovergon.</span><br /> <span + class="linio">Sed Gen’ lin vidas, tuj ekprenas glavon,</span><br /> + <span class="linio">Eltiras ĝin je longo da du fingroj,</span><br /> + <span class="linio">Kaj diras: «Glavo bela! Glavo hela!</span><br /> + <span class="linio">«Dum mi vin tenos ĉe ĉi-tiu reĝo,</span><br /> + <span class="linio">«Ne diros, ja, la Estro de Francujo,</span><br /> + <span class="linio">«Ke sola mortis mi en fremdolando!</span><br /> + <span class="linio">«Plej bonaj pagos vin per sia sango!»</span><br /> + <span class="linio">Kaj Idolanoj: «Ni disigu ilin!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 38 + </h4> + <span class="linio">Marsilon petas la Ĉefsarazenoj</span><br /> <span + class="linio">Ĝis fine li sidiĝas sur la tronon.</span><br /> + <span class="linio">Kalifo diras: «Vi malprava estis,</span><br /> + <span class="linio">«Volinte ekataki tiun francon!</span><br /> <span + class="linio">«Pli taŭge, vi lin aŭdu kaj aŭskultu.»</span><br /> + <span class="linio">Kaj Geno: «Reĝo, tion mi elportos!</span><br /> + <span class="linio">«Ne volus mi, eĉ por la oro tuta</span><br /> + <span class="linio">«De Di’ kreita, aŭ riĉaĵoj + ĉiuj</span><br /> <span class="linio">«De land’ ĉi-tiu + (se nur vi permesos</span><br /> <span class="linio">«Al mi paroli), + ne plenumi sendon <span class="linionum">460</span></span><span + class="paghnumero">p. 19</span><br /> <span class="linio">«De glora + Karlo al vi malamiko!»</span><br /> <span class="linio">Demetas Geno + la zibelmantelon</span><br /> <span class="linio">Je silk’ + Aleksandria ornamitan;</span><br /> <span class="linio">Ĝin ĵetas + teren; Blankandrin’ ĝin levas.</span><br /> <span class="linio">Sed + Gen’ ne volas lasi sian glavon,</span><br /> <span class="linio">Per + dekstra mano prenas l’ orprenilon.</span><br /> <span class="linio">Kaj + Idolanoj: «Jen barono nobla!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 39 + </h4> + <span class="linio">Al Reĝo nun alproksimiĝas Geno;</span><br /> + <span class="linio">Li diras: «Vi malprave koleregas!</span><br /> + <span class="linio">«Jen + <!-- Jen --> kion al vi diras Karl’ Francestro: <span + class="linionum">470</span></span><br /> <span class="linio">«Kristanan + leĝon vi alpreni devas,</span><br /> <span class="linio">«Al vi + li donos duonhispanujon,</span><br /> <span class="linio">«L’ + alia estos al Roland’ la nevo,</span><br /> <span class="linio">«Kolego + tre fiera por vi tie.</span><br /> <span class="linio">«Ĉu vi ne + volos interkonsentiĝi,</span><br /> <span class="linio">«Li iros + por sieĝi Saraguson,</span><br /> <span class="linio">«Vi estos + ekkaptita, katenita,</span><br /> <span class="linio">«En Ajkson la + ĉefurbon kondukita,</span><br /> <span class="linio">«Ĉevalon + por batali, por vojiri,</span><br /> <span class="linio">«Aŭ + mulon, aŭ mulinon vi ne rajdos; <span class="linionum">480</span></span><br /> + <span class="linio">«Vin oni ĵetos sur portilan bruton;</span><br /> + <span class="linio">«Per juĝo tie vi elperdos kapon...</span><br /> + <span class="linio">«Jen la letero de l’ Imperiestro.»</span><br /> + <span class="linio">En dekstran manon li ĝin donas al li. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 40 + </h4> + <span class="linio">Marsil’ <i>lertulo estas kaj klerulo,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>La idolanan leĝon li ellernis.</i></span><br /> + <span class="linio">Sigelon li disrompas, sigelvakson</span><br /> <span + class="linio">Li ĵetas, kaj leteron tuj tralegas...</span><br /> <span + class="linio"><i>Li ploras, tiras sian blankan barbon,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Sin levas, kaj per laŭta voĉ’ + ekkrias:</i></span><span class="paghnumero">p. 20</span><br /> <span + class="linio">«<i>Sinjoroj, vidu!</i> kia <i>malsaĝaĵo!</i></span><br /> + <span class="linio">«Francestro Karlo ĵus alskribis al mi,</span><br /> + <span class="linio">«Ke mi memoru pri kolero <i>grava</i>,—</span><br /> + <span class="linio">«Ĝi pri Basanz’ kaj Basilio, kiujn + <span class="linionum">490</span></span><br /> <span class="linio">«Mi + senkapigis apud montoj Haltoj.</span><br /> <span class="linio">«Ĉu + mi mem volos vivon deaĉeti,</span><br /> <span class="linio">«Kalifon, + onklon, mi alsendi devas;</span><br /> <span class="linio">«Alie, + Karl’ kun mi ne konsentiĝos!»</span><br /> <span + class="linio"><i>Ne diras unu vorton Idolanoj</i>,</span><br /> <span + class="linio">Krom Marsilido. Tiu ĉi respondas</span><br /> <span + class="linio">Al Reĝo: «Geno tiel malprudente</span><br /> <span + class="linio">«<i>Al vi parolis</i>, ke li devas morti.</span><br /> + <span class="linio">«Fordonu lin al mi, kaj mi lin punos.»</span><br /> + <span class="linio">Aŭdinte tion, Geno svingas glavon</span><br /> + <span class="linio">Kaj alflankiĝas al abia trunko. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 41 (?) + </h4> + <span class="linio"><i>Saragusanoj maltrankviliĝadas.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Ĉeestas tie batalanto nobla,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Potenca, filo de Mahometano.</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Prudente li parolas al la Reĝo:</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ja, trankviliĝu, Via Reĝa Moŝto,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Jen perfidulo!... kiel li paliĝis!...» + <!-- ... --> </i> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s12"> + Konsentiĝo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 42 + </h4> + <span class="linio">Nun, en fruktoĝardenon iras Reĝo;</span><br /> + <span class="linio">Plej bonajn el la viroj kun si prenas.</span><br /> + <span class="linio">Blankhara Blankandrino venas tien,</span><br /> <span + class="linio">Ĵurfalo ankaŭ, heredonta fil’, kaj</span><br /> + <span class="linio">Kalifo, lia onklo kaj amiko.</span><br /> <span + class="linio">«La francon voku», + <!-- voku, --> diras Blankandrino.</span><span class="paghnumero">p. 21</span><br /> + <span class="linio">«Li ĵuris al mi por afero nia.»</span><br /> + <span class="linio">La Reĝo diras: «Lin konduku al mi!»</span><br /> + <span class="linio">Lin prenas Blankandrin’ per dekstra mano.</span><br /> + <span class="linio">Al Reĝ’ irante en fruktoĝardenon, + <span class="linionum">510</span></span><br /> <span class="linio">Parolas + ili pri perfid’ hontiga. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 43 + </h4> + <span class="linio">«Sinjoro Geno», + <!-- Geno, --> diras Reĝ’ Marsilo,</span><br /> <span + class="linio">«Mi agis kontraŭ vi malprave, kiam</span><br /> + <span class="linio">«Mi volis bati vin pro kolerego;</span><br /> + <span class="linio">«Kompensu vin per tiuj zibelfeloj,</span><br /> + <span class="linio">«<i>Hodiaŭ kunkudritaj, pretigitaj</i>,</span><br /> + <span class="linio">«Je pli ol kvincent funtoj orvalore.</span><br /> + <span class="linio">«Tuj prenu ilin, bela kompensaĵo!»</span><br /> + <span class="linio"><i>Al lia kol’ Marsilo ligas ilin.</i></span><br /> + <span class="linio">«Mi tute ne rifuzas», + <!-- rifuzas, --> diras Geno,</span><br /> <span class="linio">«Kaj + Dio volu Mem vin rekompenci.» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 44 + </h4> + <span class="linio">Marsilo diras: «Geno <i>sciu</i> vere, <span + class="linionum">520</span></span><br /> <span class="linio">«Ke + <!-- »Ke --> mi deziras vin tre kore ami;</span><br /> <span + class="linio">«<i>Sekreta restos nia konsiliĝo</i>,</span><br /> + <span class="linio">«Mi tre dezirus aŭdi vin pri Karlo</span><br /> + <span class="linio">«Grandaĝa, vivotempon li transpasis,</span><br /> + <span class="linio">«Li estas, ŝajne, pli ol ducentjara;</span><br /> + <span class="linio">«Li tiom da fremdlandoj trapaŝadis,</span><br /> + <span class="linio">«Da <i>batoj</i> sentis sur la bulan ŝildon,</span><br /> + <span class="linio">«Da gloraj reĝoj igis mizeruloj!</span><br /> + <span class="linio">«Nu! Kiam ĉesos li batali tiel?</span><br /> + <span class="linio">«<i>Francujen, Ajksen, trovus li ripozon!</i>»</span><br /> + <span class="linio">Respondas Geno: «Karl’ ne estas tia;</span><br /> + <span class="linio">«Ja, ĉiuj kiuj lin ekvidas, konas, <span + class="linionum">530</span></span><br /> <span class="linio">«Ripetas, + ke la Reĝo estas nobla.</span><br /> <span class="linio">«Ne + povus mi lin inde ŝati, laŭdi;</span><span class="paghnumero">p. + 22</span><br /> <span class="linio">«Pli nobla kaj pli bona ne troviĝas;</span><br /> + <span class="linio">«Valoron lian kiu povus diri?</span><br /> <span + class="linio">«Lin Dio faris tiom superulo!</span><br /> <span + class="linio">«Mi volus morti pli ol lin forlasi!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 45 + </h4> + <span class="linio">«Mi multe miras», + <!-- miras, --> diras l’ Idolano,</span><br /> <span class="linio">«Pri + Karlo tiel blanka kaj grandaĝa;</span><br /> <span class="linio">«Li + estas, ŝajne, pli ol ducentjara;</span><br /> <span class="linio">«Sur + tiom da fremdlandoj klopodadis, <span class="linionum">540</span></span><br /> + <span class="linio">«Da batoj per pikstangoj ricevadis,</span><br /> + <span class="linio">«Da gloraj reĝoj igis mizeruloj!</span><br /> + <span class="linio">«Nu! Kiam ĉesos li batali tiel?»</span><br /> + <span class="linio">Kaj Gen’: «Ne, certe, dum la nevo vivas,</span><br /> + <span class="linio">«La plej kuraĝa sub Ĉielarkaĵo;</span><br /> + <span class="linio">«L’ amiko Oliviro estas brava,</span><br /> + <span class="linio">«La dek du + <!-- dekdu --> konsilistoj, la amataj,</span><br /> <span class="linio">«Antaŭgvardias + kun dudek mil anoj.</span><br /> <span class="linio">«Konfidu Karlo, + li neniun timas!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 46 + </h4> + <span class="linio">Rediras l’ Idolano: «Mi miregas <span + class="linionum">550</span></span><br /> <span class="linio">«Pri + Karlo tiel blanka kaj grandaĝa,</span><br /> <span class="linio">«Li + estas, ŝajne, pli ol ducentjara;</span><br /> <span class="linio">«Li + tiom da fremdlandoj almilitis,</span><br /> <span class="linio">«Da + batoj per tranĉegaj lancoj sentis,</span><br /> <span class="linio">«Da + gloraj reĝoj venkis kaj mortigis;</span><br /> <span class="linio">«Nu! + Kiam ĉesos li batali tiel?»</span><br /> <span class="linio">Kaj + Gen’: «Ne, certe, dum Rolando vivas</span><br /> <span + class="linio">«La plej kuraĝa ĝis la Oriento;</span><br /> + <span class="linio">«L’ amiko Oliviro estas brava,</span><br /> + <span class="linio">«La dek du + <!-- dekdu --> konsilistoj, la amataj, <span class="linionum">560</span></span><br /> + <span class="linio">«Antaŭgvardias kun dudek + <!-- du dek --> mil Francoj.</span><br /> <span class="linio">«Konfidu + Karlo, li neniun timas!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span + class="paghnumero">p. 23</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 47 + </h4> + <span class="linio">—«Sinjoro Geno», + <!-- Geno, --> diras Reĝ’ Marsilo,</span><br /> <span + class="linio">«Ne estas gento bela pli ol mia.</span><br /> <span + class="linio">«Mi povas per kvarcent + <!-- kvar cent --> mil kavaliroj</span><br /> <span class="linio">«Elbataladi + Karlon, ankaŭ Francojn.»</span><br /> <span class="linio">—Respondas + Geno: «Vi ne kredu tion;</span><br /> <span class="linio">«Multegajn + Idolanojn vi nur perdos!</span><br /> <span class="linio">«Ne malsaĝaĵon, + sed saĝaĵon faru!</span><br /> <span class="linio">«Al + Karlo donu tiom da riĉaĵoj, <span class="linionum">570</span></span><br /> + <span class="linio">«Ke Francoj estu tute mirigitaj.</span><br /> + <span class="linio">«Preninte dudek el garantiuloj,</span><br /> + <span class="linio">«La Reĝo iros al Francujo dolĉa,</span><br /> + <span class="linio">«Kaj malantaŭe lasos postgvardion,</span><br /> + <span class="linio">«En kiu estos graf’ Roland’, mi + kredas,</span><br /> <span class="linio">«Kaj Oliviro brava kaj + nobela.</span><br /> <span class="linio">«Du grafoj mortos, mi + certigas tion;</span><br /> <span class="linio">«Kaj tiel malfieriĝinta + Karlo</span><br /> <span class="linio">«Plu ne kuraĝos iam vin + batali.» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s13"> + Montroj. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 48 + </h4> + <span class="linio">«Sinjoro Geno», + <!-- Geno, --> <i>diras Reĝ’ Marsilo,</i> <span + class="linionum">580</span></span><br /> <span class="linio">«Rolandon + kiel povos mi mortigi?»</span><br /> <span class="linio">—Kaj + Gen’: «Mi scios tion al vi diri.</span><br /> <span + class="linio">«Trairos Karlo Sizrajn intermontojn;</span><br /> <span + class="linio">«Li, malantaŭe, lasos postgvardion.</span><br /> + <span class="linio">«Kun nevo graf’ Rolando, potenculo,</span><br /> + <span class="linio">«Kaj Oliviro, tiel konfidinda;</span><br /> <span + class="linio">«Dudek + <!-- «Du dek --> mil Francoj ankaŭ estos tie.</span><br /> + <span class="linio">«<i>Sed vi, kunigu vian belan genton,</i></span><br /> + <span class="linio">«Al Francoj sendu centmil Idolanojn</span><br /> + <span class="linio">«Por batalegi je l’ unua fojo;</span><span + class="paghnumero">p. 24</span><br /> <span class="linio">«La francan + genton ili forte vundos; <span class="linionum">590</span></span><br /> + <span class="linio">«Jes, viaj, eble, estos disĵetitaj;</span><br /> + <span class="linio">«Sed, duan fojon, bataladu same;</span><br /> + <span class="linio">«El tiuj du, Roland’ ne elturniĝos.</span><br /> + <span class="linio">«Vi tiel faros belan elmiliton,</span><br /> + <span class="linio">«Kaj vi plu ne batalos vivodaŭre!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 49 + </h4> + <span class="linio">«Rolandon, kiu povus pereigi</span><br /> <span + class="linio">«Senigus Karlon je la dekstra brako!</span><br /> <span + class="linio">«Jes! Plu ne estos la belegaj aroj!</span><br /> <span + class="linio">«Anarojn tiajn Karl’ ne kunigante,</span><br /> + <span class="linio"><i>«Ne portos plu sur frunto oran kronon,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Kaj tuta Hispanujo</i> trankviliĝos!» + <span class="linionum">600</span></span><br /> <span class="linio">Aŭdinte, + Reĝo kisas lin sur kolo.</span><br /> <span class="linio">Kaj tuj + trezorojn siajn ekmalfermas. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s14"> + Ĵuroj. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 50 + </h4> + <span class="linio">Marsilo diras: «Kial paroladi?</span><br /> <span + class="linio">«Ne estas konsilant’ <i>se ne</i> fidinda!</span><br /> + <span class="linio">«<i>Tuj</i> ĵuru al mi, ke Rolando <i>mortos,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ke mi lin trovos en la postgvardio;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Sur mia leĝo mi promesos al vi,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ke mi batalos lin, se mi lin trovos.»</i></span><br /> + <span class="linio">—Respondas Gen’: «Laŭ via volo + estu!»</span><br /> <span class="linio">Sur sanktrestaĵoj en + Murglejso glavo</span><br /> <span class="linio">Li ĵuras!... Perfidaĵo + plenumiĝis!... <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 51 + </h4> + <span class="linio">Ĉi-tie staras tron’ elefantosta</span><br /> + <span class="linio"><i>Sub olivujo kaj sur blanka ŝildo</i>.</span><br /> + <span class="linio">Marsilo tien alportigas libron <span class="linionum">610</span></span><span + class="paghnumero">p. 25</span><br /> <span class="linio">Sur kiu estas leĝ’ + Tervaga, Maha;</span><br /> <span class="linio">Sur ĝi l’ + hispana Sarazeno ĵuras:</span><br /> <span class="linio">«Se mi + Rolandon trovos postgvardie,</span><br /> <span class="linio">«Mi lin + batalos per la tuta gento;</span><br /> <span class="linio">«Rolandon + mi mortigos se mi povos,</span><br /> <span class="linio">«<i>La dek + du + <!-- dekdu --> konsilistoj juĝe mortos!</i>»</span><br /> + <span class="linio">—Kaj Gen’: «<i>Traktaĵo nia</i> + bonsukcesu!» + <!-- bonsukcesu! --> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 52 + </h4> + <span class="linio">Jen venas idolano Valdabruno,</span><br /> <span + class="linio"><i>En majstr’ ordeno patro</i> de Marsilo,</span><br /> + <span class="linio">Li afablege diras: «Gen’, Sinjoro,</span><br /> + <span class="linio">«Ĉi-glavon prenu, la plej el efikaj, <span + class="linionum">620</span></span><br /> <span class="linio">«Valoras + la prenil’ pli ol mil skudojn;</span><br /> <span class="linio">«Pro + amikec’ mi ĝin donacas al vi;</span><br /> <span class="linio">«Sed + helpu kontraŭ la baron’ Rolando,</span><br /> <span class="linio">«Ke + ni lin trovu en la postgvardio.»</span><br /> <span class="linio">—«Tiele + estos», + <!-- estos, --> diras grafo Geno,</span><br /> <span class="linio">«<i>Jes, + mi certigas, ni lin ekbatalos,</i></span><br /> <span class="linio">«<i>Kaj + mi promesas, ke ni lin mortigos.</i>»</span><br /> <span class="linio">Kaj + ili kisas sur menton’ kaj vango. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s15"> + Donacoj. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 53 + </h4> + <span class="linio">Jen venas idolano Klimborino;</span><br /> <span + class="linio">Li afablege diras: «Gen’, Sinjoro,</span><br /> + <span class="linio">«Ĉi-kaskon prenu, la plej el fortikaj,</span><br /> + <span class="linio">«<i>Sur nazŝirmilo brilas karbunkolo;</i></span><br /> + <span class="linio">«Nin helpu kontraŭ la markiz’ + Rolando, <span class="linionum">630</span></span><br /> <span class="linio">«Kaj + diru, kiel ni lin malglorigos.»</span><br /> <span class="linio">—«Tiele + estos», diras <i>al li</i> Geno.</span><br /> <span class="linio">Sur + buŝ’ kaj vango interkisas ili. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span + class="paghnumero">p. 26</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 54 + </h4> + <span class="linio">Alvenas nun Reĝino Bramimundo.</span><br /> <span + class="linio">«Sinjoro, diras ŝi, mi vin amegas.</span><br /> + <span class="linio">«Ĉar l’ edzo, ĉiuj anoj, vin tre + ŝatas.</span><br /> <span class="linio">«Mi donas al vi, por + edzino via,</span><br /> <span class="linio">«Du ĉirkaŭmanojn, + oro kaj juveloj</span><br /> <span class="linio">«Valoras pli ol la + trezor’ de Romo.</span><br /> <span class="linio">«Neniam via + Estro vidis tiajn, <span class="linionum">640</span></span><br /> <span + class="linio"><i>«Kaj ĉiutage al vi mi donacos.»</i></span><br /> + <span class="linio"><i>—Nun Geno: «Ni plenumos vian servon.»</i></span><br /> + <span class="linio">Li metas ĉirkaŭmanojn en la boton. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 55 + </h4> + <span class="linio">Alvokas Reĝ’ Maldujton, la kasiston:</span><br /> + <span class="linio">«Nu? Ĉu pretigis vi por Karl’ + donacojn?»</span><br /> <span class="linio">—Kasisto diras: + «Via + <!-- Via --> Reĝa Moŝto,</span><br /> <span class="linio">«Jen + l’ or’, l’ arĝento, sur sepcent + <!-- sep cent --> kameloj;</span><br /> <span class="linio">«Garantiuloj + dudek el plej noblaj.»</span><br /> <span class="linio"><i>Marsil’ + al Geno ĵus alproksimiĝis,</i></span><br /> <span class="linio"><i>Sur + sia kor’ lin dolĉe ĉirkaŭpremis,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Kaj diris: «Mi ja devas vin tre ami,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Kaj ĉiutage al vi mi donacos,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Se, por Rolandon frapi, vi kunhelpos.»</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Respondas Geno: «Jes! mi ne prokrastos!»</i> + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 56 + </h4> + <span class="linio">Marsilo tuŝas Genon sur la ŝultro,</span><br /> + <span class="linio">Dirante: «Vi tre brava, saĝa, estas;</span><br /> + <span class="linio">«Sed pro la leĝo (laŭ vi) la plej + bona,</span><br /> <span class="linio">«Vin gardu, ke vi aliiĝu + pri ni. <span class="linionum">650</span></span><br /> <span class="linio">«Mi + malavaros por vi mian havon,</span><br /> <span class="linio">«Dek + mulojn per araba or’ ŝarĝitajn,</span><br /> <span + class="linio">«Kaj ĉiujare tiel mi donacos.</span><span + class="paghnumero">p. 27</span><br /> <span class="linio">«Ŝlosilojn + prenu de l’ urbego nia,</span><br /> <span class="linio">«Al + Karlo donu, je mi, riĉegaĵojn,</span><br /> <span class="linio">«<i>Kaj + ankaŭ dudek ĉi-garantiulojn</i>.</span><br /> <span class="linio">«Sed + igu, ke Rolando postgvardiu.</span><br /> <span class="linio">«Se mi + lin trovos intermontirantan,</span><br /> <span class="linio">«Mi + kontraŭ li batalos ĝis la morto.»</span><br /> <span + class="linio">—Kaj Gen’: «Mi pensas, ke mi tro + prokrastas!»</span><br /> <span class="linio">Ekrajdas li, kaj iras + sian vojon. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s16"> + Reveno de Geno. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 57 + </h4> + <span class="linio">La + <!-- «La --> Reĝo proksimiĝas sian Regnon,</span><br /> + <span class="linio">Li ĵus alvenis al <i>Valterno</i>, urbo</span><br /> + <span class="linio">Ekokupita iam de Rolando,</span><br /> <span + class="linio">Ruinigita ankaŭ de cent jaroj.</span><br /> <span + class="linio">Pri Gen’ novaĵojn Reĝ’ atendas tie.</span><br /> + <span class="linio">Ĉu submetiĝos granda Hispanujo?</span><br /> + <span class="linio">Tagiĝe, je l’ unua matenruĝo,</span><br /> + <span class="linio">Jen Grafo Geno venas al tendaro. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 58 + </h4> + <span class="linio"><i>Belega tago kaj brilega suno.</i></span><br /> <span + class="linio">Sin levis Reĝo Karlo frumatene;</span><br /> <span + class="linio">Al meso kaj matinoj li ĉeestis; <span class="linionum">670</span></span><br /> + <span class="linio">Sur verda herbo, apud tendo, sidas</span><br /> <span + class="linio">Rolando; brava Olivir’ alestas,</span><br /> <span + class="linio">Kaj duk’ Naimo, kaj grandnombraj anoj</span><br /> + <span class="linio">Kaj Geno, perfidulo, ĵurrompinto.</span><br /> + <span class="linio">Li perfidege alparolas Reĝon:</span><br /> <span + class="linio">«Salut’ je Dio, Via Reĝa Moŝto,</span><br /> + <span class="linio">«De Saragus’ ŝlosilojn mi alportas;</span><br /> + <span class="linio">«Jen grandaj trezoraĵoj, kaj jen dudek</span><span + class="paghnumero">p. 28</span><br /> <span class="linio">«Garantiuloj; + bone gardu ilin.</span><br /> <span class="linio">«Marsilo Reĝo + petas vin, ke vi ne <span class="linionum">680</span></span><br /> <span + class="linio">«Riproĉu lin pri manko de l’ kalifo;</span><br /> + <span class="linio">«Ĉar mi mem vidis tricent + <!-- tri cent --> mil soldatojn,</span><br /> <span class="linio">«(Kaj + la kirasojn, kaj la <i>ŝtalajn</i> kaskojn,</span><br /> <span + class="linio">«Kaj oregravuritajn glavprenilojn),</span><br /> <span + class="linio">«Kun la kalifo ili enŝipiĝis;</span><br /> + <span class="linio">«Foriris ili, tute malvolinte</span><br /> <span + class="linio">«Ricevi kaj konservi nian kredon.</span><br /> <span + class="linio">«Ne marveturis ili tra kvar mejloj,</span><br /> <span + class="linio">«Jen ekbruegas fulmotondr’ ventego...</span><br /> + <span class="linio">«Vi ilin plu ne vidos... ili dronis... <span + class="linionum">690</span></span><br /> <span class="linio">«<i>Pro + tio nun kalifo ne ĉeestas</i>.</span><br /> <span class="linio">«Se + li postvivis, mi lin kunkondukus.</span><br /> <span class="linio">«Sed, + l’ idolana Reĝo vin certigas,</span><br /> <span class="linio">«Ke, + antaŭ ol finiĝas ĉi-monato,</span><br /> <span class="linio">«Li + sekvos vin al franca Reĝolando;</span><br /> <span class="linio">«Al + leĝ’ kristana tiam li aliĝos,</span><br /> <span + class="linio">«Manplekte, li fariĝos ano via,</span><br /> <span + class="linio">«Per vi, li estos Reĝ’ de Hispanujo.»</span><br /> + <span class="linio">—Kaj Reĝo diras: + <!-- diras. --> «Ni al Dio danku;</span><br /> <span class="linio">«Vi + agis bone, Gen’, mi ŝuldas al vi.»</span><br /> <span + class="linio">—Nun, mil trumpetoj tra kampar’ sonoras... <span + class="linionum">700</span></span><br /> <span class="linio">Deloĝas + Francoj; ili ŝarĝas brutojn;</span><br /> <span class="linio">Jen + ĉiuj iras al Francujo dolĉa... <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s17"> + Malamikoj. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 59 + </h4> + <span class="linio">Nun Reĝo Karlo venkis Hispanujon,</span><br /> + <span class="linio">Kastelojn <i>ruinigis</i>, urbojn prenis;</span><br /> + <span class="linio">Li diras: «Mi ja finis militadon!»,</span><br /> + <span class="linio">Kaj li rajdadas al Francujo dolĉa.</span><span + class="paghnumero">p. 29</span><br /> <span class="linio"><i>Jam tago + malheliĝas, krepuskiĝas;</i></span><br /> <span class="linio">Rolando + graf’ starigis la standardon</span><br /> <span class="linio">Sur + altaĵeton, rekte al ĉielo;</span><br /> <span class="linio">Ripozas + Francoj sur kamparo vasta.</span><br /> <span class="linio">Jen, tra la + valoj, Idolanoj rajdas, <span class="linionum">710</span></span><br /> + <span class="linio">Vestitaj per kirasoj, <i>ferkiteloj</i>,</span><br /> + <span class="linio">Sur kapo kaskoj, kaj ĉe flanko glavoj,</span><br /> + <span class="linio">Je kolo ŝildoj kaj pikstangoj akraj...</span><br /> + <span class="linio">Sur monto, en arbaro ili haltas;</span><br /> <span + class="linio">Kvarcent + <!-- Kvar cent --> mil viroj staras ĝis tagiĝo!</span><br /> + <span class="linio">Ho Dio, ve! ne scias tion Francoj! <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s18"> + Unuaj sonĝoj de Karlo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 60 + </h4> + <span class="linio">La tago malheliĝis, nun noktiĝas;</span><br /> + <span class="linio">Ekdormas tie glora Estro Karlo;</span><br /> <span + class="linio">Li sonĝas: En la Sizraj intermontoj</span><br /> <span + class="linio">Li tenas sian fraksenlignan lancon. <span class="linionum">720</span></span><br /> + <span class="linio">Jen grafo Geno ĝin forprenas de li,</span><br /> + <span class="linio">Svingante ĝin kaj skuadante tiel,</span><br /> + <span class="linio"><i>Ke li ĝin rompas, kaj eĉ ĝin + frakasas;</i></span><br /> <span class="linio">Ĝis la ĉielo + flugas la rompaĵoj...</span><br /> <span class="linio">Dormadas Karlo, + ĉar li ne vekiĝis... <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 61 + </h4> + <span class="linio">Sonĝinte tiel, li denove sonĝas.</span><br /> + <span class="linio">Jen en Francujo, en kapel’ de Ajkso</span><br /> + <span class="linio">La dekstran brakon urso mordis tiel,</span><br /> <span + class="linio"><i>Ke tranĉis ĝi la karnon ĝis la osto:</i></span><br /> + <span class="linio">Jen, el Ardeno, kuras leopardo;</span><br /> <span + class="linio">Ĝi ankaŭ kruelege lin atakos...</span><br /> <span + class="linio">Sed jen, el ĉambro, tuj ĉashundo kuras <span + class="linionum">730</span></span><span class="paghnumero">p. 30</span><br /> + <span class="linio">Al Karl’ per galopegoj, risortiĝoj;</span><br /> + <span class="linio">Elmordas hundo dekstran ursorelon,</span><br /> <span + class="linio">Kaj brave ekatakas leopardon.</span><br /> <span class="linio">—«Batalo + granda—diras Francoj; ili</span><br /> <span class="linio">«Ne + scias, kiu estas la venkonto...»</span><br /> <span class="linio">Dormadas + Karlo, ĉar li ne vekiĝis. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s19"> + Ordono. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 62 + </h4> + <span class="linio">Post nokto, la tagiĝo hele venas.</span><br /> + <span class="linio">Imperiestro tre fiere rajdas;</span><br /> <span + class="linio"><i>Nun mil trumpetoj</i> tra la <i>gent’ sonoras</i>.</span><br /> + <span class="linio">«Baronoj noblaj, diras Estro Karlo, <span + class="linionum">740</span></span><br /> <span class="linio">«Rigardu + tien, intermontvojetojn...</span><br /> <span class="linio">«Decidu, + kiu marŝos postgvardie.»</span><br /> <span class="linio">Sed + Gen’: «Rolando, mia duonfilo;</span><br /> <span class="linio">«Neniu + estas pli kuraĝa ol li;</span><br /> <span class="linio">«<i>Li + estas la savonto de la gento.</i>»</span><br /> <span class="linio">Aŭdinte, + Reĝ’ fiere lin rigardas,</span><br /> <span class="linio">Kaj + diras: «Vi ja estas mem Diablo;</span><br /> <span class="linio">«Ekscit’ + mortiga prenis vian korpon;</span><br /> <span class="linio">«Sed kiu + do por mi antaŭgvardios?»</span><br /> <span class="linio">Respondas + Gen’: «Ogiro de Danujo</span><br /> <span class="linio">Plej + bona estas por plenumi tion.» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 63 + </h4> + <span class="linio">Aŭdinte, ke lin oni nomas, Grafo</span><br /> + <span class="linio">Rolando ekparolas kiel Estro:</span><br /> <span + class="linio">«Mi, duonpatro, devas vin tre ami,</span><br /> <span + class="linio">«Mi, ŝuldos al vi, ke mi postgvardios.</span><br /> + <span class="linio">«Francestro Karlo, ja, nenion perdos,</span><br /> + <span class="linio">«Ĉar mi zorgeme gardos pri ĉevaloj</span><br /> + <span class="linio">«Pri muloj kaj mulinoj surrajd<i>eblaj</i>,</span><span + class="paghnumero">p. 31</span><br /> <span class="linio">«Kaj pri + portilaj brutoj. Kiu ilin</span><br /> <span class="linio">«Forprenus, + ilin pagos per glavbato.»</span><br /> <span class="linio">—Gen’: + «Vi ja veron diris, mi vin konas.» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 64 + </h4> + <span class="linio">Roland’ aŭdinte, + <!-- audinte, --> ke li postgvardios,</span><br /> <span class="linio">Parolas + kun koler’ al duonpatro:</span><br /> <span class="linio">«Perfido + <!-- »Perfido --> kaj malbon’ de via sango</span><br /> <span + class="linio">«Kredigis vin, ke mi ellasos ganton,</span><br /> <span + class="linio">«Ĉar antaŭ Karl’ faligis vi bastonon!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 65 + </h4> + <span class="linio">Rolando grafo alparolas Karlon:</span><br /> <span + class="linio">«El via mano, donu la pafarkon;</span><br /> <span + class="linio">«Mi kredas, mi riproĉon ne meritos.</span><br /> + <span class="linio">«Ĝi, ja, ne falos de mi, kiel falis</span><br /> + <span class="linio">«De Geno dekstra <i>ganto</i> kaj bastono.» + <span class="linionum">770</span></span><br /> <span class="linio">La Reĝo + staras, kapon mallevinte,</span><br /> <span class="linio">Li elkaresas + barbon kaj lipharojn,</span><br /> <span class="linio">Kaj li ne povas sin + deteni plori. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 66 + </h4> + <span class="linio">Alvenas siavice Duk’ Naimo,</span><br /> <span + class="linio"><i>Barbulo kaj harulo heleblanka</i>.</span><br /> <span + class="linio">Li estas plej ŝatinda kortegano;</span><br /> <span + class="linio">Li diras al la Reĝo: «Vi lin aŭdis;</span><br /> + <span class="linio">«Rolando grafo estas kolerega,</span><br /> <span + class="linio">«<i>Kaj furioza, ankaŭ terurega;</i></span><br /> + <span class="linio">«Al li vi komisiis postgvardion;</span><br /> + <span class="linio">«Baronon tian vi neniam trovos.</span><br /> + <span class="linio">«Streĉitan de vi, donu la pafarkon <span + class="linionum">780</span></span><br /> <span class="linio">«Al li, + kaj li kunprenu bonhelpantojn.»</span><br /> <span class="linio">Pafarkon + donas Reĝ’—Roland’ ĝin prenas. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span class="paghnumero">p. 32</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 67 + </h4> + <span class="linio">Kaj Reĝo Karlo diras al Rolando:</span><br /> + <span class="linio">«Sinjoro nevo, ja, vi scias, al vi</span><br /> + <span class="linio">«Duonon de l’ anaro mi fordonos;</span><br /> + <span class="linio">«Ĝin gardu, ĉar ĝi estas la + savonto.»</span><br /> <span class="linio">—Sed Grafo: «Ne! + Mi tion ĉi ne faros;</span><br /> <span class="linio">«Pro Di’ + je mia gent’ mi restos inda.</span><br /> <span class="linio">«Nur + restu dudek + <!-- du dek --> mil kuraĝaj Francoj;</span><br /> <span class="linio">«Senriske, + vi trairu intermontojn; <span class="linionum">790</span></span><br /> + <span class="linio">«Neniun timu, dum mi estas viva!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 68 + </h4> + <span class="linio"><i>Rolando grafo staras sur altaĵo;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Li vestis sin per la kiras’ plej bela,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Surmetis kaskon indan je barono,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Ĉe l’ flanko orprenilan Durendalon,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Al kolo sian ŝildon florpentritan;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Li volas rajdi nur sur Vejlantifo;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>En man’ pikstango; la standardo blanka</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Per oraj franĝoj tuŝas glavprenilon.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Montriĝos kiu lin amegas aŭ ne!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Ekkrias Francoj: «Ni vin sekvos tien!»</i> + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s20"> + Postgvardio. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 69 + </h4> + <span class="linio">Rolando graf’ ekrajdas sur ĉevalo;</span><br /> + <span class="linio">Ĉe lia flank’, kolego Oliviro,</span><br /> + <span class="linio">Gerin’ kaj Gerier’ la nobla grafo,</span><br /> + <span class="linio">Otuno ankaŭ, kaj Berengiero</span><br /> <span + class="linio">Kaj duk’ Sansuno, kaj Ansejs’ <i>fiera,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Ivono, Ivori’ de Reĝ’ amataj,</i></span><br /> + <span class="linio">Girard’ de Rusiluno, la <i>grandaĝa</i></span><span + class="paghnumero">p. 33</span><br /> <span class="linio"><i>Engeliero + Gaskujano.</i> Diras</span><br /> <span class="linio">Ĉefepiskop’: + «Pro mia kap’! mi iros!»</span><br /> <span class="linio">Kaj + Galtiero: «Ankaŭ mi kuniros, <span class="linionum">800</span></span><br /> + <span class="linio">«Mi + <!-- Mi --> Rolandano, mi lin ne <i>forlasu</i>!»</span><br /> + <span class="linio">Jen estas tuj dudek + <!-- du dek --> mil kavaliroj. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 70 + </h4> + <span class="linio">Roland’ alvokas Human<a href="#piednoto2" + class="notosigno">[2]</a> Galtieron:</span><br /> <span class="linio">«Vi, + kun mil Francoj de Francujo nia,</span><br /> <span class="linio">«Okupu + intermontojn kaj altaĵojn,</span><br /> <span class="linio">«Por + ke Imperiestr’ neniun perdu.»</span><br /> <span class="linio">—Kaj + Galtier’: «Pro vi, mi faros tion!»</span><br /> <span + class="linio">Kun tiuj ĉi mil Francoj de Francujo</span><br /> <span + class="linio">Li iras tra altaĵojn, intermontojn.</span><br /> <span + class="linio">De tie, kiaj ajn novaĵoj estos, <span class="linionum">810</span></span><br /> + <span class="linio">Li ne revenos, antaŭ ol vidvigi<a + href="#piednoto3" class="notosigno">[3]</a></span><br /> <span class="linio">Sepcent + <!-- Sep cent --> glavingojn. Reĝo Almariso</span><br /> <span + class="linio">Belferna lin hodiaŭ batalegos<a href="#piednoto4" + class="notosigno">[4]</a>. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="piednotoj"> + <p class="piednoto" id="piednoto2"> + [2] De urbo «Humo». + </p> + <p class="piednoto" id="piednoto3"> + [3] Senigi je glavo. + </p> + <p class="piednoto" id="piednoto4"> + [4] Sekvo de tiu epizodo post versoj 1411-a kaj 2040-a. + </p> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s21"> + Foriro de Karlo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 71 + </h4> + <span class="linio"><i>Jen Estro Karl’ trairas Rencesvalon.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Barono Duk’ Ogir’ antaŭgvardias;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>El tie do, nenio timeginda.</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Rolando malantaŭe postgvardias</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Kun Oliviro, dek du + <!-- dekdu --> konsilistoj,</i></span><br /> <span class="linio"><i>Dudek + <!-- Du dek --> mil anoj, Francoj de Francujo.</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Al ili helpu Dio dum batalo</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Proksima. Tion scias Gen’ perfida;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Sed li ricevis oron, kaj silentas!</i> <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <span class="paghnumero">p. 34</span> + <h4 class="strofonum"> + 72 + </h4> + <span class="linio">Montaro estas alta! Val’ malluma!</span><br /> + <span class="linio">Ŝtonego nigra! intermont’ terura!</span><br /> + <span class="linio">Jen Francoj iras, ne sen dolorego!</span><br /> <span + class="linio">Ĝis dek kvin + <!-- dekkvin --> mejloj sonas forirado!</span><br /> <span class="linio">Sed, + alveninte Teron Altan, ili</span><br /> <span class="linio">Je vido de + Gaskuja patrolando</span><br /> <span class="linio">Rememoriĝas pri + propraĵo, hejmo, <span class="linionum">820</span></span><br /> <span + class="linio">Pri junulinoj, pri edzinoj ĉastaj;</span><br /> <span + class="linio">Je kortuŝeco ili ĉiuj ploras!</span><br /> <span + class="linio">La plej sentema estas Karlo, lasis</span><br /> <span + class="linio">Li nevon en Hispanaj intermontoj!</span><br /> <span + class="linio">Dolore, li ne sin detenas plori! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 73 + </h4> + <span class="linio">En Hispanujo restis Konsilistoj,</span><br /> <span + class="linio">Dudek + <!-- Du dek --> mil Francoj ankaŭ estas tie.</span><br /> <span + class="linio">Ne tremas ili, kaj ne timas morton.</span><br /> <span + class="linio">Imperiestro iras al Francujo,</span><br /> <span class="linio"><i>Li + ploras, tiras sian blankan barbon</i>,</span><br /> <span class="linio">Malĝojan + frunton kaŝas per mantelo, <span class="linionum">830</span></span><br /> + <span class="linio">Ĉe lia flanko rajdas Duk’ Naimo</span><br /> + <span class="linio">Dirante: «Reĝo, kia pens’ vin premas?»</span><br /> + <span class="linio">Respondas Karlo: «Ve! + <!-- »Ve! --> Demand’ ofenda!</span><br /> <span class="linio">«Mi + estas kortuŝita ĝis la larmoj!</span><br /> <span class="linio">«De + Gen’ Francujo estos detruita!</span><br /> <span class="linio">«Ĉi-tiun + nokton sonĝis mi, ke Geno</span><br /> <span class="linio">«En + miaj manoj rompas mian lancon.</span><br /> <span class="linio">«Al + postgvardio li irigis <i>nevon</i></span><br /> <span class="linio">«Rolandon, + mi lin lasis en fremdlando!</span><br /> <span class="linio">«Ve! se + li mortos, kiu helpos al mi?» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span + class="paghnumero">p. 35</span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s22"> + Kunveno ĉe Marsilo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 74 + </h4> + <span class="linio">Ne povas Karlo sin deteni plori;</span><br /> <span + class="linio">Kunkompatadas kun li cent mil Francoj</span><br /> <span + class="linio">Timante terurege pri Rolando</span><br /> <span class="linio">Danĝerigita + de perfida Geno...</span><br /> <span class="linio">De fremda Reĝ’ + ricevis li donacojn,</span><br /> <span class="linio">Arĝenton, oron, + silkvestaĵojn, mulojn,</span><br /> <span class="linio">Ĉevalojn, + kaj kamelojn, kaj leonojn...</span><br /> <span class="linio">Marsil’ + alvokas de l’ anar’ baronojn,</span><br /> <span class="linio">Vicgrafojn, + grafojn, dukojn, almasurojn,</span><br /> <span class="linio">Emirojn, kaj + la filojn de la grafoj, <span class="linionum">850</span></span><br /> + <span class="linio">Kvarcent + <!-- Kvar cent --> mil li kunigis post tri tagoj,</span><br /> <span + class="linio">Urbanojn alvokinte per tamburoj.</span><br /> <span + class="linio">Mahomstatuon starigitan alten</span><br /> <span class="linio">Sur + turo ĉiuj preĝas kaj adoras.</span><br /> <span class="linio">Furiozege + tiam ili rajdas</span><br /> <span class="linio">Tra la kampar’, la + valoj kaj la montoj.</span><br /> <span class="linio">Jen ili vidas la + standardojn francajn,</span><br /> <span class="linio">Kun postgvardio, dek + du + <!-- dekdu --> konsilistojn...</span><br /> <span class="linio">Ho! nepre + batalado ekfariĝos! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s23"> + Paroladoj. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 75 + </h4> + <span class="linio">Jen nevo de Marsil’ antaŭe rajdas <span + class="linionum">860</span></span><br /> <span class="linio">Sur mulo; li + ĝin per bastono pikas.</span><br /> <span class="linio">Al l’ + onklo afablege li parolas:</span><br /> <span class="linio">«Por mia + serv’ al Via Reĝa Moŝto,</span><br /> <span class="linio">«Elportis + mi dolorojn kaj klopodojn,</span><br /> <span class="linio">«Batalis, + kaj, venkinto, mi revenis;</span><br /> <span class="linio">«Permesu, + ke Rolandon mi ataku;</span><span class="paghnumero">p. 36</span><br /> + <span class="linio">«Mi lin mortigos per tranĉega lanco;</span><br /> + <span class="linio">«Se Mahomet’ bonvolos helpi al mi,</span><br /> + <span class="linio">«Mi liberigos tutan Hispanujon,</span><br /> + <span class="linio">«De Aspraj intermontoj ĝis Duresto. <span + class="linionum">870</span></span><br /> <span class="linio">«For + Karlo, Francoj tuj kapitulacos,</span><br /> <span class="linio">«Kaj + vi plu ne batalos vivodaŭre!»</span><br /> <span class="linio">Marsilo + Reĝo donas al li ganton. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 76 + </h4> + <span class="linio">La ganton tenas nevo de Marsilo,</span><br /> <span + class="linio">Li fierege diras al la Onklo:</span><br /> <span class="linio">«Ĵus + min honoris Via Reĝa Moŝto!</span><br /> <span class="linio">«Elektu + nun dek unu + <!-- dekunu --> estrojn, por ke</span><br /> <span class="linio">«Ni + ekataku dek du + <!-- dekdu --> konsilistojn.»</span><br /> <span class="linio">L’ + unua ekparolas Falsaruno;</span><br /> <span class="linio">(Ĉi-tiu + estas frato de Marsilo), <span class="linionum">880</span></span><br /> + <span class="linio">«Sinjoro nevo, mi kaj vi kuniros.</span><br /> + <span class="linio">«Ni ambaŭ certe, tie, batalados</span><br /> + <span class="linio">«La postgvardion de anar’ de Karlo.</span><br /> + <span class="linio">«Ni ĝin mortigos; tio certa estas!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 77 + </h4> + <span class="linio">Jen siavice Korsablino, Reĝo</span><br /> <span + class="linio">De Barbarujo; kvankam malvirtulo,</span><br /> <span + class="linio">Li ekparolas kiel kuraĝulo:</span><br /> <span + class="linio">«Por tuta Dia or’, mi ne forkuros.</span><br /> + <span class="linio">«<i>Roland’ ĉeestu, tuj mi lin + atakos.</i></span><br /> <span class="linio">«<i>Mi estas tria, vi + elektu kvaran.</i>»</span><br /> <span class="linio">Sed vidu, jen + Malprimo de Brigalo;</span><br /> <span class="linio" id="p_brigalo">Li + kuras, pli rapide ol ĉevalo, <span class="linionum">890</span></span><br /> + <span class="linio">Kaj per laŭtvoĉo krias al Marsilo:</span><br /> + <span class="linio">«Al Rencesvalo, jes, mi tien iros!</span><br /> + <span class="linio">«Roland’ ĉeestu, tuj mi lin mortigos!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span class="paghnumero">p. + 37</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 78 + </h4> + <span class="linio" id="p_emiro">Ĉeestas la Emir’ de Balagero,</span><br /> + <span class="linio">Belkorpa kaj vizaĝ’ fiera, hela,</span><br /> + <span class="linio">Kaj kiam sur ĉevalo li rajdadas,</span><br /> + <span class="linio">Nobele, brave, li armilojn portas.</span><br /> <span + class="linio">Famulo pro kuraĝo, se li estus</span><br /> <span + class="linio">Kristan’, barono estus fariĝinta.</span><br /> + <span class="linio">Li venas al Marsil’ kaj laŭte diras: <span + class="linionum">900</span></span><br /> <span class="linio">«Al + Rencesvalo, jes, mi iros tien;</span><br /> <span class="linio">«Roland’ + ĉeestu, morte li finiĝos,</span><br /> <span class="linio">«Kaj + Oliviro, dek du + <!-- dekdu --> konsilistoj,</span><br /> <span class="linio">«Kaj + Francoj mortos kun doloro, honto!</span><br /> <span class="linio">«Pri + Karlo, li, grandaĝa, babiladas;</span><br /> <span class="linio">«De + nun li ĉesos nin kontraŭbatali;</span><br /> <span class="linio">«Libera + Hispanujo restos al ni.»</span><br /> <span class="linio">Marsilo Reĝo + lin tre multe dankas. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 79 + </h4> + <span class="linio">Ĉeestas tie Estr’ de Moriano,</span><br /> + <span class="linio">Plej perfidulo en Hispanolando; <span class="linionum">910</span></span><br /> + <span class="linio">Li al Marsilo fanfaronas jenajn:</span><br /> <span + class="linio">«Al Rencesvalo mi kondukos genton,</span><br /> <span + class="linio">«Dudek + <!-- «Du dek --> mil virojn kun pikstangoj, ŝildoj.</span><br /> + <span class="linio">«Roland’ ĉeestu, li certege mortos,</span><br /> + <span class="linio">«<i>Kaj Francoj mortos, kun doloro, honto.</i></span><br /> + <span class="linio">«Pri ili ĉiutage Karlo ploros!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 80 + </h4> + <span class="linio">Kaj ankaŭ jen Turgiz’ de Turteluso.</span><br /> + <span class="linio">Li estas grafo, Estro de la urbo;</span><br /> <span + class="linio">Kristanojn ruinigi li volegas.</span><br /> <span + class="linio">Al la aliaj li alproksimiĝas,</span><br /> <span + class="linio">Kaj diras: «Reĝ’ ne timu; Maho estas <span + class="linionum">920</span></span><span class="paghnumero">p. 38</span><br /> + <span class="linio">«Pli forta, ol, en Romo, Sankta Petro;</span><br /> + <span class="linio">«Se vi lin servos, <i>ni akiros</i> venkon;</span><br /> + <span class="linio">«Al Rencesval’ mi iros al Rolando;</span><br /> + <span class="linio">«Neniu povos savi lin de morto.</span><br /> + <span class="linio">«Rigardu mian glavon, bonan, longan,</span><br /> + <span class="linio">«Mi ĝin prezentos kontraŭ Durendalo;</span><br /> + <span class="linio">«Vi scios, kiu estos la venkinto.</span><br /> + <span class="linio">«Se Francoj ekbatalos, ili mortos.</span><br /> + <span class="linio">«Maljuna Karl’ dolore, honte vivos,</span><br /> + <span class="linio">«Neniam plu <i>sur kap’</i> portante + kronon!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 81 + </h4> + <span class="linio">Jen ankaŭ Eskremizo de Valterno;</span><br /> + <span class="linio">Li, idolana Estro de ĉi-lando,</span><br /> <span + class="linio">Al Reĝo diras, meze de l’ anaro:</span><br /> + <span class="linio">«En Rencesval’ mi humiligos Francojn.</span><br /> + <span class="linio">«Roland’ ĉeestu, li la kapon perdos;</span><br /> + <span class="linio">«Kaj Oliviro, l’ Estro de l’ aliaj,</span><br /> + <span class="linio">«Konsilistaro <i>iros</i> al la morto;</span><br /> + <span class="linio">«Francujo dezertiĝos, Francoj mortos,</span><br /> + <span class="linio">«Anaron Karlo havos plu neniam!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 82 + </h4> + <span class="linio">Jen ankaŭ idolano Esturganto, <span + class="linionum">940</span></span><br /> <span class="linio">Kun li, + Estramarin’ kolego lia;</span><br /> <span class="linio">Plej + perfiduloj ili ambaŭ estas:</span><br /> <span class="linio">«Sinjoroj, + diras Reĝ’, antaŭenrajdu,</span><br /> <span class="linio">«Al + Rencesvalaj intermontoj iru,</span><br /> <span class="linio">«Kaj + helpu al irad’ de mia gento.»</span><br /> <span class="linio">—Kaj + ili: «Ni plenumos la ordonon;</span><br /> <span class="linio">«Al + Oliviro kaj Roland’ ni iros,</span><br /> <span class="linio">«Neniu + savos dek du + <!-- dekdu --> Konsilistojn.</span><br /> <span class="linio">«Ĉar + niaj glavoj estas bonaj, tranĉaj,</span><span class="paghnumero">p. + 39</span><br /> <span class="linio">«Ruĝiĝos ili per + varmega sango; <span class="linionum">950</span></span><br /> <span + class="linio">«Kaj Francoj mortos, Karl’ pri ili ploros,</span><br /> + <span class="linio">«Kaj grandan Landon ni donacos al vi;</span><br /> + <span class="linio">«Vi ĝin posedos, jes, Sinjoro, venu;</span><br /> + <span class="linio">«Imperiestron al vi <i>ni submetos</i>!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 83 + </h4> + <span class="linio">Alkuras Margariz’ de Sebilio,</span><br /> <span + class="linio">Li superregas landon ĝis <i>la</i> maro.</span><br /> + <span class="linio">Virinoj amindumas ĉi-belulon.</span><br /> <span + class="linio">Se <i>sinjorino</i> vidas lin, ŝi ĝojas,</span><br /> + <span class="linio">Kaj, <i>vole aŭ nevole</i>, dolĉridetas.</span><br /> + <span class="linio">Nenia idolano lin egalas. <span class="linionum">960</span></span><br /> + <span class="linio">En mezo de l’ anaro, li, pli laŭte</span><br /> + <span class="linio">Ol la aliaj diras: «Reĝ’, ne timu;</span><br /> + <span class="linio">«En Rencesval’ Rolandon mi mortigos,</span><br /> + <span class="linio">«Kaj Oliviro ne eliros viva,</span><br /> <span + class="linio">«Kaj dek du + <!-- dekdu --> Konsilistoj ankaŭ mortos.</span><br /> <span + class="linio">«Jen vidu mian orprenilan glavon,</span><br /> <span + class="linio">«Emir’ de Primo ĝin donacis al mi.</span><br /> + <span class="linio">«Mi, ja, enigos ĝin en ruĝan sangon!</span><br /> + <span class="linio">«Al Francoj morto! Al Francujo honto!</span><br /> + <span class="linio">«Maljuna Reĝo Karlo, florbarbulo, <span + class="linionum">970</span></span><br /> <span class="linio">«Kun + larmoj kaj koler’ travivos tagojn!</span><br /> <span class="linio">«Ĉi-jaron, + ni, venkintoj de Francujo,</span><br /> <span class="linio">«En urbo + San Deniz’ kviete dormos!»</span><br /> <span class="linio">Pripense, + idolana Reĝ’ sin klinas. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 84 + </h4> + <span class="linio">Kaj jen Ŝernublo de la <i>Nigra Valo</i>.</span><br /> + <span class="linio">Ĝis tero pendas lia kaphararo.</span><br /> <span + class="linio">Pli pezan ŝarĝon portas li, ludante,</span><br /> + <span class="linio">Ol tiu por kvar muloj ŝarĝegitaj.</span><span + class="paghnumero">p. 40</span><br /> <span class="linio"><i>Ĉi-brava + graf’ forlasis landon, kie</i></span><br /> <span class="linio">Ne + brilas suno, kaj ne kreskas greno, <span class="linionum">980</span></span><br /> + <span class="linio">Ne pluvas, roso ne akvumas teron,</span><br /> <span + class="linio">Kaj ne troviĝas ŝtono, se ne nigra.</span><br /> + <span class="linio">Ĝi ŝajnas esti Hejmo de Diablo!</span><br /> + <span class="linio">Kaj li: «Mi zonis mian bonan glavon,</span><br /> + <span class="linio">«Mi ja ruĝiĝos ĝin en Rencesvalo!</span><br /> + <span class="linio">«Roland’ bravul’ ĉeestu, mi lin + frapos;</span><br /> <span class="linio">«Alie, oni kredu min neniam!</span><br /> + <span class="linio">«Per glavo, mi akiros Durendalon!</span><br /> + <span class="linio">«Francujo <i>ruiniĝos</i>, Francoj mortos!»</span><br /> + <span class="linio">Kunvenas dek du + <!-- dekdu --> fremdaj <i>Konsilistoj</i>, <span class="linionum">990</span></span><br /> + <span class="linio">Alprenas al si cent mil Sarazenojn,</span><br /> <span + class="linio">Kaj rapidege kuras al batalo.</span><br /> <span class="linio">Sub + abiaro ili sin pretigas. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s24"> + Pretiĝado por la batalo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 85 + </h4> + <span class="linio">Nun ili vestas sin per sarazenaj</span><br /> <span + class="linio">Kirasoj, (ofte je subaĵ’ triobla).</span><br /> + <span class="linio">Jen ili metas Saragusajn kaskojn,</span><br /> <span + class="linio">Kaj zonas glavojn el Viena ŝtalo;</span><br /> <span + class="linio">Jen ŝildoj belaj, lancoj de Valenco,</span><br /> <span + class="linio">Kaj jen standardoj blankaj, bluaj, ruĝaj!</span><br /> + <span class="linio">Ŝarĝilajn brutojn, mulojn ili lasas, <span + class="linionum">1000</span></span><br /> <span class="linio">Kaj rajdas + sur ĉevaloj, flank’ ĉe flanko...</span><br /> <span + class="linio">La tago estas hela, suno bela,</span><br /> <span + class="linio">Armaĵoj ĉie brilas kaj flamiĝas,</span><br /> + <span class="linio">Mil kornoj miriginde trumpetadas.</span><br /> <span + class="linio">Grandega <i>estas</i> bru’! Ĝin aŭdas + Francoj.</span><br /> <span class="linio">Jen Olivir’: «Sinjor’, + koleg’, mi kredas,</span><span class="paghnumero">p. 41</span><br /> + <span class="linio">«Ke Sarazenoj eble nin batalos!»</span><br /> + <span class="linio">—Roland’: «Per tio, Dio nin favoru!</span><br /> + <span class="linio">«Ni devas kontraŭstari por la Reĝo,</span><br /> + <span class="linio">«Suferi oni devas por la Estro, <span + class="linionum">1010</span></span><br /> <span class="linio">«Por + li, elporti varmon kaj malvarmon,</span><br /> <span class="linio">«Kaj + perdi ankaŭ haŭton kaj hararon!</span><br /> <span class="linio">«Bategi + estas ĉiuhoma devo;</span><br /> <span class="linio">«Ne oni + kantu pri ni malbonaĵon!</span><br /> <span class="linio">«Ni + estas pravaj kontraŭ Idolanoj;</span><br /> <span class="linio">«Ekzemplo + kulpa ja ne estos de mi!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h2> + MORTO DE ROLANDO + </h2> + <h3 class="sekcio" id="s25"> + Komenco de batalego. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 86 + </h4> + <span class="linio">Altaĵon Olivir’ suprenirinte</span><br /> + <span class="linio">Rigardas dekstren tra la herba valo;</span><br /> <span + class="linio">Li vidas Idolanan tutan genton.</span><br /> <span + class="linio">Rolandon la amikon li alvokas: <span class="linionum">1020</span></span><br /> + <span class="linio">«El Hispanujo, kiom da bruado!</span><br /> <span + class="linio">«Da kaskoj brilaj, kaj kirasoj helaj!</span><br /> + <span class="linio">«Tuj nepre Francoj multe batalegos!</span><br /> + <span class="linio">«<i>Ĉi-tio estas perfidaĵ’ de</i> + Geno.</span><br /> <span class="linio">«Deĵoriginte tie nin de l’ + Estro!»</span><br /> <span class="linio">Rolando diras: «Vi, la + buŝon bridu,</span><br /> <span class="linio">«Al mi li estas + duonpatr’... silentu!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 87 + </h4> + <span class="linio">Altaĵon supreniris Oliviro,</span><br /> <span + class="linio">El tie li rigardas Hispanujon.</span><br /> <span + class="linio">Kaj Sarazenan densan anaregon. <span class="linionum">1030</span></span><br /> + <span class="linio">Jen brilas oraj, juvelhavaj kaskoj,</span><br /> <span + class="linio">Kaj ŝildoj, kaj broditaj subkirasoj,</span><br /> <span + class="linio">Pikstangoj, kaj standardoj sur la hastoj!</span><br /> <span + class="linio">La rotojn li ne povas kunkalkuli!</span><br /> <span + class="linio">Ilian nombron kiu povus diri?</span><br /> <span class="linio">Li + mem fariĝas tute miriĝinta.</span><br /> <span class="linio">Penade + de monteto li revenis;</span><br /> <span class="linio">Al Francoj li + raportas pri l’ vidaĵo! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span + class="paghnumero">p. 44</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 88 + </h4> + <span class="linio">Li diras: «Ili estas tiom kiom</span><br /> <span + class="linio">«Ne eble estas dungi pli ol ilin. <span + class="linionum">1040</span></span><br /> <span class="linio">«Ĉeestas + <i>ja pli ol</i> cent mil, kun ŝildoj,</span><br /> <span class="linio">«Kaj + kaskoj kaj kirasoj brilegantaj,</span><br /> <span class="linio">«Pikstangoj + rektaj, kaj brunhelaj hastoj!</span><br /> <span class="linio">«Vi + nepre miriginde batalegos.</span><br /> <span class="linio">«Sinjoroj + francaj, Dio helpu al vi!</span><br /> <span class="linio">«Ni ĉiuj + kontraŭstaru por la venko!»</span><br /> <span class="linio">—«Malben’ + al forkuranto, diras Francoj,</span><br /> <span class="linio">«Ni + ĉiuj estas pretaj, eĉ por morti!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s26"> + Fiereco de Rolando. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 89 + </h4> + <span class="linio">Jen Olivir’: «Grandnombraj Idolanoj,</span><br /> + <span class="linio">«Kaj nur malmultaj Francoj, al mi ŝajnas! + <span class="linionum">1050</span></span><br /> <span class="linio">«Roland’ + amiko, sonorigu kornon;</span><br /> <span class="linio">«Ĝin aŭdos + Karlo, kaj reiros gento.»</span><br /> <span class="linio">Roland’ + respondas: «Mi malsaĝa estus,</span><br /> <span class="linio">«Kaj + perdus gloron en Francujo dolĉa!</span><br /> <span class="linio">«Per + Durendalo mi fortege batos;</span><br /> <span class="linio">«Ruĝiĝos + ĝia plat’ ĝis l’ orprenilo,</span><br /> <span + class="linio">«<i>Kaj ankaŭ Francoj frapos kuraĝege!</i></span><br /> + <span class="linio">«Jes! pentos Idolanoj intermontojn</span><br /> + <span class="linio">«Irinte; ili ĉiuj nepre mortos!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 90 + </h4> + <span class="linio">«Roland’ amiko, prenu Olifanton;</span><br /> + <span class="linio">«Aŭdinte, Karlo reirigos genton. <span + class="linionum">1060</span></span><br /> <span class="linio">«La Reĝo + kaj baronoj helpos al ni!»</span><br /> <span class="linio">—Rolando: + «Dio gardu, ke mi estu</span><span class="paghnumero">p. 45</span><br /> + <span class="linio">«Al parencaro kaŭzo de mallaŭdo</span><br /> + <span class="linio">«Pro malhonoro al Francujo dolĉa!</span><br /> + <span class="linio">«Fortege batos mi per Durendalo,</span><br /> + <span class="linio">«La bona glavo, tie ĉi je l’ flanko.</span><br /> + <span class="linio">«Ruĝiĝos ĝia ŝtala plat’ + per sango</span><br /> <span class="linio">«De Idolanoj tien ĉi + malprave</span><br /> <span class="linio">«Venintaj; ili ĉiuj + nepre mortos!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 91 + </h4> + <span class="linio">«Roland’ amiko, prenu Olifanton; <span + class="linionum">1070</span></span><br /> <span class="linio">«Ĝin + aŭdos Karlo intermontiranta,</span><br /> <span class="linio">«Kaj + kun li Francoj ja returnen iros!»</span><br /> <span class="linio">—Rolando: + «Dio gardu! kaj neniam,</span><br /> <span class="linio">«Tra + mondo, iu povu diri, <i>ke mi</i></span><br /> <span class="linio">«Pro + Idolanoj sonorigis kornon!</span><br /> <span class="linio">«Mi tiel + ne hontigos parencaron!</span><br /> <span class="linio">«Sed kiam + estos mi en batalego</span><br /> <span class="linio">«Mi tranĉefrapos + mil kaj sepcent + <!-- sep cent --> foje!</span><br /> <span class="linio">«Ruĝiĝos + ŝtala Durendal’ per sango!</span><br /> <span class="linio">«Kuraĝe + batalegos bravaj Francoj; <span class="linionum">1080</span></span><br /> + <span class="linio">«Kaj Sarazenoj ne evitos morton!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 92 + </h4> + <span class="linio">Kaj Olivir’: «Ne estus hontindaĵo!</span><br /> + <span class="linio">«Mi vidis la hispanajn Sarazenojn;</span><br /> + <span class="linio">«De ili plenaj estas valoj, montoj,</span><br /> + <span class="linio">«Kaj ankaŭ stepoj, ĉiuj ebenaĵoj!</span><br /> + <span class="linio">«Potenca estas fremda anarego,</span><br /> <span + class="linio">«Kaj nur malmultenombra nia gento!»</span><br /> + <span class="linio">—Roland’: «El tio la fervoro + kreskas!</span><br /> <span class="linio">«Min gardu Dio kaj Anĝeloj + <i>sanktaj</i>,</span><br /> <span class="linio">«Ke iam mi Francujon + malaltigu! <span class="linionum">1090</span></span><span + class="paghnumero">p. 46</span><br /> <span class="linio">«Pli bona + morto ol malhonoriĝo!</span><br /> <span class="linio">«Ni + frapu, Karlo ŝatas kuraĝulojn!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 93 + </h4> + <span class="linio">Rolando estas nobla, Oliviro</span><br /> <span + class="linio">Prudenta; ambaŭ miriginde bravaj,</span><br /> <span + class="linio">Rajdante, armiĝinte, multplivolus</span><br /> <span + class="linio">Mortiĝi ol seniĝi je batalo!</span><br /> <span + class="linio">Belkoraj grafoj noble ekparolas...</span><br /> <span + class="linio">Ĉar Idolanoj fervorege rajdas,</span><br /> <span + class="linio">Ekkrias Olivir’: «Rolando, vidu,</span><br /> + <span class="linio">«Ĉeestas ili, tro malestas Karlo! <span + class="linionum">1100</span></span><br /> <span class="linio">«Ho! + Kial vi ne sonorigis kornon?</span><br /> <span class="linio">«Alestus + Reĝo, kaj ni estus fortaj!</span><br /> <span class="linio">«<i>Al + ili, tie, oni ne riproĉu!</i></span><br /> <span class="linio">«Rigardu + supren, <i>Asprajn</i> intermontojn,</span><br /> <span class="linio">«Vi + vidos plendan postgvardion!... kiu</span><br /> <span class="linio">«Nun + estas tie, estos plu nenie!»</span><br /> <span class="linio">—«He, + babilaĵo! diras graf’ Rolando,</span><br /> <span class="linio">«Malbeno + estu al malkuraĝulo!</span><br /> <span class="linio">«Sur kampo + ni fortege kontraŭstaros;</span><br /> <span class="linio">«De + ni devenos batoj kaj batalo!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 94 + </h4> + <span class="linio">Roland’ vidante bataladon certan, <span + class="linionum">1110</span></span><br /> <span class="linio">Pli ol leon’ + aŭ leopard’ fiera,</span><br /> <span class="linio">Al Francoj + kaj al Oliviro diras:</span><br /> <span class="linio">«Koleg’ + amiko, ne parolu tiel;</span><br /> <span class="linio">«Ĉar + Karlo kiu lasis al ni Francojn</span><br /> <span class="linio">«Kunigis + tiujn dudek mil el ili.</span><br /> <span class="linio">«Li scias, + ke ni ĉiuj estas bravaj.</span><br /> <span class="linio">«Por l’ + Estro multe ni suferi devas,</span><br /> <span class="linio">«Elporti + varmon ankaŭ la malvarmon,</span><span class="paghnumero">p. 47</span><br /> + <span class="linio">«Kaj malavari sangon kaj eĉ karnon!</span><br /> + <span class="linio">«Al vi <i>la</i> hasto, al mi Durendalo <span + class="linionum">1120</span></span><br /> <span class="linio">«La + bona glavo, de la Reĝ’ donaco;</span><br /> <span class="linio">«Post + mi la posedanto povos diri,</span><br /> <span class="linio">«Ke + ĝi al nobla grafo apartenis!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 95 + </h4> + <span class="linio">Turpin’ ĉefepiskopo estas tie,</span><br /> + <span class="linio">Ĉevalon pikas, monton supreniras,</span><br /> + <span class="linio">Alvokas Francojn kaj predikas tiel:</span><br /> <span + class="linio">«Baronoj noblaj, Karl’ ĉi-tie lasis</span><br /> + <span class="linio">«Nin; por li ni bravege morti devas,</span><br /> + <span class="linio">«Por helpi al defend’ de Kristanaro!</span><br /> + <span class="linio">«Vi tuj batalos, tio certa estas; <span + class="linionum">1130 + <!-- 130 --> </span></span><br /> <span class="linio">«Vi vidas, + tie estas Sarazenoj.</span><br /> <span class="linio">«Pri pekoj, + petu Dion por pardono!</span><br /> <span class="linio">«Animojn + viajn mi tuj senpekigos;</span><br /> <span class="linio">«Kaj se vi + mortos, vi, martiroj sanktaj,</span><br /> <span class="linio">«Sidiĝos + en altaĵoj Paradizaj.»</span><br /> <span class="linio">—Nun + Francoj piediras, genufleksas;</span><br /> <span class="linio">Ĉefepiskop’, + je Dio, ilin benas:</span><br /> <span class="linio">«Vi pentofaru + per fortegaj batoj!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 96 + </h4> + <span class="linio">Nun Francoj releviĝas <i>sur</i> piedoj,</span><br /> + <span class="linio">Senkulpigitaj, kvitaj je la pekoj; <span + class="linionum">1140</span></span><br /> <span class="linio">Ĉefepiskop’ + je Dio benis ilin.</span><br /> <span class="linio">Ekrajdas ili sur ĉevaloj + viglaj,</span><br /> <span class="linio">Armaĵojn portas, kiel + kavaliroj</span><br /> <span class="linio">Por la batalo tute pretiĝintaj.</span><br /> + <span class="linio">Rolando graf’ alvokas Oliviron:</span><br /> + <span class="linio">«Sinjor’ kolego, vi pravege <i>diris</i>,</span><br /> + <span class="linio">«Ke grafo Geno ĉiujn nin <i>perfidis</i>!</span><span + class="paghnumero">p. 48</span><br /> <span class="linio">«Li prenis + donojn, oron kaj arĝenton!</span><br /> <span class="linio">«Imperiestro + prave nin venĝegus!</span><br /> <span class="linio">«Marsilo Reĝo, + komercinte pri ni, <span class="linionum">1150</span></span><br /> <span + class="linio">«Per niaj glavoj nur ricevos pagon!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 97 + </h4> + <span class="linio" id="p_rolando1">Roland’ trairas + hispanintermontojn</span><br /> <span class="linio">Sur Vejlantif’ + ĉevalo sia bona.</span><br /> <span class="linio">Plej taŭga + estas lia armilaro,</span><br /> <span class="linio">Li noble tenas per la + pugn’ pikstangon</span><br /> <span class="linio">Al la ĉielo + direktatan; pendas,</span><br /> <span class="linio">Je supr’, + standardo tute blanka, kies</span><br /> <span class="linio">Franĝaĵoj + oraj <i>kovras</i> lian <i>manon</i>,</span><br /> <span class="linio">Rolando + estas vigla, ĝoja, gaja.</span><br /> <span class="linio">Amiko + Oliviro sekvas lin, kaj <span class="linionum">1160</span></span><br /> + <span class="linio">Francanoj krias: «Li savonto estas!»</span><br /> + <span class="linio">Li tiam fierege Sarazenojn</span><br /> <span + class="linio">Rigardas ... sed pasie, dolĉe, Francojn;</span><br /> + <span class="linio">Ĝentilan vorton li al ili diras:</span><br /> + <span class="linio">«Baronoj noblaj, paŝu malrapide;</span><br /> + <span class="linio">«Al sia perdo iras Idolanoj!</span><br /> <span + class="linio">«Hodiaŭ ni akiron prenos ... riĉan</span><br /> + <span class="linio">«Pli ol akiris iam franca reĝo!»</span><br /> + <span class="linio">De tiam la anaroj renkontiĝas. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 98 + </h4> + <span class="linio">Jen Oliviro: «Mi ne parolados!... <span + class="linionum">1170</span></span><br /> <span class="linio">«Ĉar + vi ne volis sonorigi kornon,</span><br /> <span class="linio">«Neniam + helpon Reĝo donos al vi.</span><br /> <span class="linio">«Ne + scias Karlo, li do estas prava!</span><br /> <span class="linio">«Al + ili tie oni ne riproĉu!</span><br /> <span class="linio">«Baronoj + noblaj, laŭ la povo rajdu;</span><br /> <span class="linio">«De + nun, neniu iru malantaŭen!</span><span class="paghnumero">p. 49</span><br /> + <span class="linio">«Pro Dio! Pensu nur pri du aferoj:</span><br /> + <span class="linio">«Kaj doni, kaj ricevi fortajn batojn!</span><br /> + <span class="linio">«Nu, ni memoru pri deviz’ de Karlo!»</span><br /> + <span class="linio">Je tiu vorto, Francoj ekkriadas: <span class="linionum">1180</span></span><br /> + <span class="linio">«Munĝojo!» + <!-- »Munĝojo!» --> —Kiu aŭdus ilin, povus</span><br /> + <span class="linio">Nur pensi pri plej alta kuraĝeco!</span><br /> + <span class="linio">Ho Dio! Kiel bela la rajdado!</span><br /> <span + class="linio">Rapidigante marŝon per spronbatoj</span><br /> <span + class="linio">Tuj ekfrapegos ili ... (Ĉu ne pravaj?),</span><br /> + <span class="linio">Sed Sarazenoj pro nenio timas...</span><br /> <span + class="linio">Jen Francoj, Idolanoj, brust’ ĉe brusto. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s27"> + Interpuŝo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 99 + </h4> + <span class="linio">La nevo de Marsilo, Aelroto,</span><br /> <span + class="linio">Unue rajdas antaŭ la anaro.</span><br /> <span + class="linio"><i>(Armiloj bonaj kaj ĉevalo forta).</i></span><br /> + <span class="linio">Li tiel ekinsultas niajn Francojn: <span + class="linionum">1190</span></span><br /> <span class="linio">«Perfidaj + Francoj, tuj vin ni batalos!</span><br /> <span class="linio">«Perfidis, + kiu devus vin defendi!</span><br /> <span class="linio">«Malsaĝa + Reĝo vin ĉi-tie lasis!</span><br /> <span class="linio">«Francujo + dolĉa perdos tuj la gloron,</span><br /> <span class="linio">«Kaj + granda Karl’ de korpo dekstran brakon!</span><br /> <span + class="linio">«<i>Hispanaj montoj fine kvietiĝos!</i>»</span><br /> + <span class="linio">Roland’ lin aŭdas; Dio! kia bato!</span><br /> + <span class="linio">Per oraj spronoj li ĉevalon pikas,</span><br /> + <span class="linio">Furiozege frapas l’ Idolanon;</span><br /> <span + class="linio">Kirason rompas, ŝildon dispecigas,</span><br /> <span + class="linio"><i>Tra l’ korpo puŝas sian grandan glavon</i>,</span><br /> + <span class="linio">Distranĉas bruston, kaj disrompas ostojn, <span + class="linionum">1200</span></span><br /> <span class="linio">Disigas tutan + spinon de la dorso;</span><span class="paghnumero">p. 50</span><br /> <span + class="linio">Per hasto li forpelas la animon,</span><br /> <span + class="linio">Kaj tiel li ŝanceliĝintan korpon</span><br /> <span + class="linio">Faligas de ĉeval’ per unu bato.</span><br /> <span + class="linio">La kolo distranĉiĝas en du pecoj!</span><br /> + <span class="linio">Ne lasas lin Roland’, sed al li diras:</span><br /> + <span class="linio">«For, malŝatinda! Karlo ne malsaĝa,</span><br /> + <span class="linio">«Ĉar li neniam amis perfidaĵon!</span><br /> + <span class="linio">«En Intermontoj prave li nin lasis!</span><br /> + <span class="linio">«Francujo dolĉa tuj ne perdos gloron! <span + class="linionum">1210</span></span><br /> <span class="linio">«Frapadu, + Francoj, jen komenco estas!</span><br /> <span class="linio">«Ni + pravaj, malsatuloj-ĉi malpravaj!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 100 + </h4> + <span class="linio" id="p_falsaruno">Jen estas tie Duko Falsaruno.</span><br /> + <span class="linio">Ĉi-tiu estas frato de Marsilo,</span><br /> <span + class="linio">Kaj Estro super Dato, Abiruno;</span><br /> <span + class="linio">El ĉiuj plej malnobla kaj perfida.</span><br /> <span + class="linio">Tro larĝa lia frunto inter la du</span><br /> <span + class="linio">Okuloj almezuras duon futon.</span><br /> <span class="linio">Je + vido de mortinta nev’, dolore</span><br /> <span class="linio">Li + ĝemas, el amas’ antaŭenkuras, <span class="linionum">1220</span></span><br /> + <span class="linio">Ekkrias idolanan signaldiron,</span><br /> <span + class="linio">Kaj kolerege kontraŭ Francoj, diras:</span><br /> <span + class="linio">«Francujo dolĉa perdos tuj honoron!»</span><br /> + <span class="linio">Lin aŭdas Olivir’ kun kora bato!</span><br /> + <span class="linio">Per oraj spronoj li ĉevalon pikas,</span><br /> + <span class="linio">Kaj tuj majstrece frapas Falsarunon;</span><br /> <span + class="linio">Kirason rompas, ŝildon dispecigas,</span><br /> <span + class="linio">Trapikas lin per pinto de standardo,</span><br /> <span + class="linio">Faligas lin de selo unubate,</span><br /> <span class="linio">Kaj + al sternita tere malsatulo <span class="linionum">1230</span></span><br /> + <span class="linio">Li fierege alparolas tiel:</span><br /> <span + class="linio">«Malnobla! mi ne zorgas pri minacoj!</span><span + class="paghnumero">p. 51</span><br /> <span class="linio">«Frapadu, + Francoj, ĉar ni certe venkos!</span><br /> <span class="linio">«Munĝojo» + krias li, «Deviz’ de Karlo!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 101 + </h4> + <span class="linio">Jen estas tie Korsablino, Reĝo</span><br /> <span + class="linio">De Barbarujo, malproksima lando.</span><br /> <span + class="linio">Aliajn Sarazenojn li alvokas:</span><br /> <span class="linio">«En + la batalo, ni ja povas venki,</span><br /> <span class="linio">«Ĉar + Francoj estas nur malmultenombraj,</span><br /> <span class="linio">«Kaj + ĉiuj ĉeestantoj malŝatindaj! <span class="linionum">1240</span></span><br /> + <span class="linio">«Neniam unu eĉ al Karl’ eliros,</span><br /> + <span class="linio">«Dum tiu tago, ili nepre mortos!»</span><br /> + <span class="linio">Turpin’ ĉefepiskop’ lin aŭdas, + kaj lin</span><br /> <span class="linio">Malamas <i>pli ol</i> kiun ajn sur + tero.</span><br /> <span class="linio">Per oraj spronoj li ĉevalon + pikas,</span><br /> <span class="linio">Kaj terurege frapas Korsablinon;</span><br /> + <span class="linio">Kirason rompas, ŝildon dispecigas,</span><br /> + <span class="linio">Trapikas lian bruston per pikstango,</span><br /> <span + class="linio">Kaj tiel forte, ke ŝancelas teren</span><br /> <span + class="linio">La korpon mortigitan unubate! <span class="linionum">1250</span></span><br /> + <span class="linio">Nun al sternita tere malsatulo,</span><br /> <span + class="linio">Turpin’ ne povas sin deteni diri:</span><br /> <span + class="linio">«Malnobla idolano, vi mensogis!</span><br /> <span + class="linio">«Sinjoro Karlo ĉiam nin defendas!</span><br /> + <span class="linio">«Neniam Francoj volos forkuradi!</span><br /> + <span class="linio">«Anaron vian ni haltigos tie!</span><br /> <span + class="linio">«Vi ankaŭ devos suferadi morton!</span><br /> + <span class="linio">«Frapadu, Francoj, jes, sen interrompo!</span><br /> + <span class="linio">«Jen nia komencaĵ’, ni danku Dion!</span><br /> + <span class="linio">«Munĝojo!» krias li, «Deviz’ + de venko!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 102 + </h4> + <span class="linio">Malprimon de Brigal’ Gerin’ ekfrapas.</span><br /> + <span class="linio">Ne unu groŝon bona ŝild’ valoras,</span><span + class="paghnumero">p. 52</span><br /> <span class="linio">Ĉar disrompiĝis + ĝia centra bulo</span><br /> <span class="linio">Kristala, kies peco + falas teren.</span><br /> <span class="linio">Kiraso ekfendiĝas ĝis + sur karno,</span><br /> <span class="linio">Jen la pikstango akra ĝin + trapikas,</span><br /> <span class="linio">Jen l’ Idolano teren, + unubate!</span><br /> <span class="linio">Satano prenu for animon lian! + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 103 + </h4> + <span class="linio">Kaj Gerier’ ekfrapas Amuraflon,</span><br /> + <span class="linio">Kirason rompas, ŝildon dispecigas, <span + class="linionum">1270</span></span><br /> <span class="linio">En koron li + enigas akran haston,</span><br /> <span class="linio">Trapikas korpon per + fortega bato.</span><br /> <span class="linio">Jen mortigito teren, + unubate.</span><br /> <span class="linio">Jen Olivir’: «Batalo + nia bela!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 104 + </h4> + <span class="linio">Ekfrapas Almasuron Duk’ Sansuno.</span><br /> + <span class="linio">Li rompas oran kaj floretan ŝildon.</span><br /> + <span class="linio">Kiraso servas por nenio. Koro,</span><br /> <span + class="linio">Hepato, pulmo estas distranĉitaj!</span><br /> <span + class="linio"><i>Mortinto</i> teren! (Pri li ploru aŭ ne!).</span><br /> + <span class="linio">Ĉefepiskopo diras: «Jen majstraĵo!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 105 + </h4> + <span class="linio">Ansejs’ forlasas bridon al ĉevalo,</span><br /> + <span class="linio">Kaj kuras al Turgiz’ de Turteluso.</span><br /> + <span class="linio">Li rompas ŝildon sub orita bulo,</span><br /> + <span class="linio">Kaj, sub kiras’, duoblan ŝtofon fendas.</span><br /> + <span class="linio">Eniĝas bona hasto tra la korpon,</span><br /> + <span class="linio">Tiele, ke feraĵo ĝin trapikas!</span><br /> + <span class="linio">Jen mortigito teren, unubate.</span><br /> <span + class="linio">Rolando diras: «Jen kuraĝulaĵo!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span class="paghnumero">p. 53</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 106 + </h4> + <span class="linio">Engelier’, Burdela Gaskujano,</span><br /> <span + class="linio">Per spronoj pikas, kaj forlasas bridon; <span + class="linionum">1290</span></span><br /> <span class="linio">Atakas + Eskremizon de Valterno.</span><br /> <span class="linio">Sur lia kol’ + disrompas lian ŝildon,</span><br /> <span class="linio">Disŝiras + mentonumon de kiraso,</span><br /> <span class="linio">Kaj frapas tra la + brusto, inter ŝultroj;</span><br /> <span class="linio">Faligas lin de + selo, unubate,</span><br /> <span class="linio">Kaj diras: «Ĉiuj + vi al morto iros!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 107 + </h4> + <span class="linio">Otun’ ekfrapas fremdan Esturganton</span><br /> + <span class="linio">Sur ledon de antaŭa ŝildsupraĵo,</span><br /> + <span class="linio">Fortranĉas ruĝajn, blankajn ornamaĵojn,</span><br /> + <span class="linio">Kaj disrompinte pecojn de kiraso, <span + class="linionum">1300</span></span><br /> <span class="linio">Tra lian + bruston puŝas fortan haston;</span><br /> <span class="linio">Faligas + lin senvivan de ĉevalo,</span><br /> <span class="linio">Kaj ankaŭ + diras: «Vin neniu savos!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 108 + </h4> + <span class="linio">Berengier’ Estramarinon frapas,</span><br /> + <span class="linio">Kirason rompas, ŝildon dispecigas,</span><br /> + <span class="linio">Tra lian korpon puŝas fortan haston,</span><br /> + <span class="linio">Kaj lin mortigas ĉe mil Sarazenoj...</span><br /> + <span class="linio">El dek du + <!-- dekdu --> Konsilistoj, jam dek mortis,</span><br /> <span + class="linio">El ili du vivantoj nur postrestas:</span><br /> <span + class="linio">Ŝernublo, ankaŭ grafo Margarizo. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 109 + </h4> + <span class="linio">Jen Margariz’ tre nobla kavaliro,</span><br /> + <span class="linio">Rapida, vigla, forta, bela, pikas</span><br /> <span + class="linio">Per spronoj. Li atakas Oliviron;</span><br /> <span + class="linio">Sub ora bulo li disrompas ŝildon,</span><span + class="paghnumero">p. 54</span><br /> <span class="linio">Kaj frapas lin laŭlonge + de la ripoj.</span><br /> <span class="linio">Sed Dio gardas ... bato ne + efikas... + <!-- .., --> </span><br /> <span class="linio">Kaj hast’ tuŝetas + sed ne tranĉas karnon!... + <!-- .. --> </span><br /> <span class="linio"><i>Ne malhelpite</i>, + Margariz’ foriras;</span><br /> <span class="linio">Por voki anojn, + sonorigas kornon. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 110 + </h4> + <span class="linio">Batalo estas ĉie miriginda! <span class="linionum">1320</span></span><br /> + <span class="linio">Rolando graf’ ne timas riski morton.</span><br /> + <span class="linio">Li frapas dum en mano restas hasto.</span><br /> <span + class="linio">Ĝin dek kvin + <!-- dekkvin --> batoj <i>rompis</i> kaj frakasis!</span><br /> <span + class="linio">Li elingigas bonan Durendalon,</span><br /> <span + class="linio">Per spronoj pikas, kuras al Ŝernublo,</span><br /> <span + class="linio">Pecigas karbunkole brilan kaskon,</span><br /> <span + class="linio">Disigas same ĉapon kaj hararon,</span><br /> <span + class="linio">Detranĉas la okulojn kaj vizaĝon,</span><br /> + <span class="linio">Kirason blankan lerte laboritan,</span><br /> <span + class="linio">Kaj tutan korpon ĝis tra la femuroj, <span + class="linionum">1330</span> + <!-- 1320 --> </span><br /> <span class="linio">Ĝis selo ornamita + per oraĵoj;</span><br /> <span class="linio">Tra dorson de ĉevalo + glavon puŝas,</span><br /> <span class="linio">Disigas spinon, malgraŭ + interosto;</span><br /> <span class="linio">Faligas ambaŭ sur la + densan herbon,</span><br /> <span class="linio">Kaj diras: «Vi, + malnobla, eraregis!</span><br /> <span class="linio">«Al vi ne helpos + Mahometo via!</span><br /> <span class="linio">«Neniam tia malsatulo + venkos!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 111 + </h4> + <span class="linio">Rolando graf’ trarajdas batalejon.</span><br /> + <span class="linio">En mano, Durendalon akran, tranĉan,</span><br /> + <span class="linio">Mortigan ĉie, inter Sarazenoj. <span + class="linionum">1340</span></span><br /> <span class="linio">Mortintoj + amasiĝas sur mortintojn;</span><br /> <span class="linio">Sur teron + disverŝiĝas varma sango!</span><br /> <span class="linio">Ruĝiĝas + brakoj kaj kiras’ de l’ Estro,</span><span class="paghnumero">p. + 55</span><br /> <span class="linio">Ruĝiĝas kol’ kaj ŝultroj + de l’ ĉevalo!</span><br /> <span class="linio">Jen Oliviro ne + prokrastas frapi,</span><br /> <span class="linio">Jen dek du + <!-- dekdu --> konsilistoj laŭdindegaj,</span><br /> <span + class="linio">Jen ĉiuj Francoj frapas kaj mortigas,</span><br /> <span + class="linio">Jen Idolanoj svenas aŭ mortiĝas!</span><br /> <span + class="linio">Ĉefepiskopo: «Brave por baronoj!</span><br /> + <span class="linio">«Munĝojo!» diras li, «Deviz’ + de Karlo!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 112 + </h4> + <span class="linio">Trarajdas Oliviro batalejon,</span><br /> <span + class="linio">(En mano restas nur rompaĵ’ de hasto!),</span><br /> + <span class="linio">Atakas Idolanon Malsarunon,</span><br /> <span + class="linio">Disrompas oran kaj floretan ŝildon,</span><br /> <span + class="linio">Elĵetas el la kapo du okulojn,</span><br /> <span + class="linio">(Cerbaĵo defaladas sur piedojn),</span><br /> <span + class="linio">Mortigas lin kun sepcent + <!-- sep cent --> samgentulojn,</span><br /> <span class="linio">El kiuj + Estorguzon kaj Turgizon.</span><br /> <span class="linio">Proksime de la + man’ rompiĝas hasto!</span><br /> <span class="linio">—Rolando: + «Kion faras vi, kolego? <span class="linionum">1360</span></span><br /> + <span class="linio">«Batali per bastono vi ne povas!</span><br /> + <span class="linio">«Per fer’ kaj ŝtalo vi pli bone agas!</span><br /> + <span class="linio">«Ĉu vi forgesis glavon Haltekleron</span><br /> + <span class="linio">Je orprenilo kaj kristala bulo?</span><br /> <span + class="linio">—Kaj Olivir’: «Ĝin kiel elingigi?</span><br /> + <span class="linio">«Ne povas mi, ĉar mi ne ĉesas frapi!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 113 + </h4> + <span class="linio">Eltiras Oliviro bonan glavon</span><br /> <span + class="linio">Pri kiu tiom petis lin Rolando,</span><br /> <span + class="linio">Kaj montras ĝin al li per nobla gesto.</span><br /> + <span class="linio">Ĵustinon de Fervalo li ekfrapas,</span><br /> + <span class="linio">De lia kapo faras du pecaĵojn, + <!-- pecaĵoĵn, --> </span><br /> <span class="linio">Distranĉas + korpon kaj kirason flavan,</span><span class="paghnumero">p. 56</span><br /> + <span class="linio">Kaj selon, kie brilas or’, belŝtonoj;</span><br /> + <span class="linio">Samtempe spinon de ĉeval’ <i>distranĉas</i>,</span><br /> + <span class="linio">Kaj ekfaligas ilin ambaŭ teren.</span><br /> <span + class="linio">—Rolando: «<i>Nun</i>, en vi mi vidas fraton,</span><br /> + <span class="linio">«Ĉar tiaj batoj plezurigas Karlon!»</span><br /> + <span class="linio">«Munĝojo!», oni krias ĉiuflanke. + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 114 + </h4> + <span class="linio">Gerino rajdas sur ĉeval’ Sorelo,</span><br /> + <span class="linio">Kaj Gerier’, l’ amik’, sur + Pasacervo; <span class="linionum">1380</span></span><br /> <span + class="linio">Forlasas bridojn kaj per spronoj pikas,</span><br /> <span + class="linio">Atakas idolanon Timozelon;</span><br /> <span class="linio">Unua + ŝildon, dua la kirason</span><br /> <span class="linio">Ekrompas; ambaŭ + tranĉas bruston,</span><br /> <span class="linio">Faligas lin senvivan + sur la kampon.</span><br /> <span class="linio">(Ĉar mi ne aŭdis, + mi ne scias, kiu</span><br /> <span class="linio">El ili tiam estis pli + rapida).</span><br /> <span class="linio"><i>Engeliero de</i> Burdel’ + <i>mortigas</i></span><br /> <span class="linio">Esperverinon, filon <i>de + Borelo</i>,</span><br /> <span class="linio">Ĉefepiskopo same + Siglorelon, <span class="linionum">1390</span></span><br /> <span + class="linio">Sorĉiston revenintan de Infero,</span><br /> <span + class="linio">Ĉar Ĉefdiabl’ lin alkondukis tien.</span><br /> + <span class="linio">—Turpin’: «Ĉi-tiu <i>estis + perfidulo</i>!»</span><br /> <span class="linio">—Roland’: + «Venkita estas malnoblulo!</span><br /> <span class="linio">«Frat’ + Olivir’ mi ŝatas tiajn batojn!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s28"> + Interpuŝego. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 115 + </h4> + <span class="linio">Batalo de nun pligrandiĝas, Francoj</span><br /> + <span class="linio">Kaj Idolanoj frapas per glavbatoj;</span><br /> <span + class="linio">Atakas aŭ kontraŭbatalas ĉiuj!</span><br /> + <span class="linio">Ho! Kiom da standardoj, lancoj, hastoj,</span><span + class="paghnumero">p. 57</span><br /> <span class="linio">Per sango + makulitaj aŭ rompitaj! <span class="linionum">1400</span></span><br /> + <span class="linio">Kaj kiom da bonegaj Francoj mortas,</span><br /> <span + class="linio">Ne vidos plu patrinojn nek edzinojn,</span><br /> <span + class="linio">Nek francanaron tie sopirantan!</span><br /> <span + class="linio">Pri ili, glora Karlo ploras, ĝemas!</span><br /> <span + class="linio">Por kio? Ve! Nenia helpo venos!</span><br /> <span + class="linio">Ĉar Gen’ al ili malutilis, kiam</span><br /> <span + class="linio">En Saragus’ li vendis patronomon!</span><br /> <span + class="linio">De nun, li perdos membrojn, ankaŭ vivon,</span><br /> + <span class="linio">En Ajks’ li juĝe estos disŝirata,</span><br /> + <span class="linio">Kaj kun li tridek el parencoj liaj, <span + class="linionum">1410</span></span><br /> <span class="linio">Al kiuj morto + estos devigata! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 116 (??) + </h4> + <span class="linio"><i>Kun la korpuso, Reĝo Almariso</i><a + href="#piednoto5" class="notosigno">[5]</a></span><br /> <span class="linio"><i>Per + flanka kaj mirinda trairejo,</i></span><br /> <span class="linio"><i>Aliras + Galtieron, kiu monton</i></span><br /> <span class="linio"><i>Gvardias en + hispanaj intermontoj.</i></span><br /> <span class="linio"><i>Ekdiras + Galtier’: «Perfida Geno</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Nin + interŝanĝis por domaĝo nia!»</i> <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="piednotoj"> + <p class="piednoto" id="piednoto5"> + [5] Pri tiu epizodo estas parolate ĉe verso 812-a. + </p> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 117 (??) + </h4> + <span class="linio"><i>Sur monton iras Reĝo Almariso;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Sesdek + <!-- Ses dek --> mil Idolanoj ĉeestantaj</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Atakas forte, furioze Francojn,</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Kolere frapas ilin, kaj mortigas</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Aŭ forkurigas ĉiujn ilin. Pli ol</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Aliaj, Galtiero koleregas.</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Li tiras glavon, kaj kunpremas ŝildon,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Antaŭan vicon malrapidirante,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Malbone li salutas, kaj stariĝas.</i> <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <span class="paghnumero">p. 58</span> + <h4 class="strofonum"> + 118 (??) + </h4> + <span class="linio"><i>Apenaŭ Galtier’ ĉi-tie staras,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Sur ĉiujn flankojn ili lin atakas;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Fortegan ŝildon ili ekdisrompas,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Kirason blankan ŝiras, senornamas.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Li, de kvar hastoj trapikita, resti</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Ne povas; li kvarfoje ŝanceliĝas,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Kaj, vole aŭ nevole, li foriras!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Laŭ povo, li malsupreniras monton,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Kaj krias al Roland’: «Baron’! + Por helpo!»</i><a href="#piednoto6" class="notosigno">[6]</a> <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="piednotoj"> + <p class="piednoto" id="piednoto6"> + [6] Sekvo de tiu epizodo ĉe verso 2040. + </p> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s29"> + Fulmotondro. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 119 + </h4> + <span class="linio">Batalo estas granda, mireginda!</span><br /> <span + class="linio">Roland’ kaj Olivir’ fervore frapas,</span><br /> + <span class="linio">Ĉefepiskop’ pli ol milfoje batas,</span><br /> + <span class="linio">Kaj dek du + <!-- dekdu --> konsilistoj rapidegas,</span><br /> <span class="linio">Kaj + Francoj kontraŭbatas ĉiuflanken...</span><br /> <span + class="linio">Po cent kaj po mil, Idolanoj mortas.</span><br /> <span + class="linio">Jes! kiu ne forkuras ne evitos</span><br /> <span + class="linio">La morton! Nepre ili ĉiuj mortas.</span><br /> <span + class="linio">Sed Francoj perdas la plej bonajn ilojn, <span + class="linionum">1420</span></span><br /> <span class="linio"><i>La hastojn + fortajn kaj la lancojn tranĉajn,</i></span><br /> <span class="linio"><i>Kaj + la standardojn bluajn, ruĝajn, blankajn!</i></span><br /> <span + class="linio"><i>De glavoj ekrompiĝis ŝtala plato!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Da bravaj kavaliroj kiom mortis!</i></span><br /> + <span class="linio">Ne vidos ili plu parencojn, patrojn,</span><br /> <span + class="linio">Nek Karlon atendantan ilin tie!... + <!-- tie! .. --> </span><br /> + <hr class="poezio" /> + <span class="linio">Renverso stranga regas sur Francujo.</span><br /> <span + class="linio">Jen estas fulmotondroj, turnoventoj,</span><span + class="paghnumero">p. 59</span><br /> <span class="linio">Pluvegoj, kaj + hajladoj eksterordaj!</span><br /> <span class="linio">Jen estas akraj, + oftaj fulmotondroj!</span><br /> <span class="linio">Kaj (tio tute certa) + jen tertremo!</span><br /> <span class="linio">De Sankta Miĉjo de l’ + danĝer’ ĝis Kölno,</span><br /> <span class="linio">De + Besancuno ĝis Gitsand’ <i>haveno</i>,</span><br /> <span + class="linio">En ĉiuj <i>urboj</i>, muroj disĵetiĝas, <span + class="linionum">1430</span></span><br /> <span class="linio">Je la + tagmezo, mallumiĝas. Oni</span><br /> <span class="linio">Ekvidas nur + se <i>nubo</i> ekfendiĝas!</span><br /> <span class="linio">Tremegas + ĉiuj kiuj vidas tion!</span><br /> <span class="linio">Kaj kelkaj + diras: «Jen finiĝ’ de mondo!</span><br /> <span + class="linio">«Konsumo de centjaroj plenumiĝas!»</span><br /> + <span class="linio">Eraro! ĉar neniel scias ili</span><br /> <span + class="linio">Funebron pro la morto de Rolando! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 120 + </h4> + <span class="linio"><i>Teruraj mirindaĵoj, fulmotondroj</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Aperas antaŭsignoj en Francujo:</i></span><br /> + <span class="linio"><i>De la tagmez’ ĝis horo de la Vesproj,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Densega, mallumega nokto regas;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Ne brilas suno kaj ne lumas luno.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Je tia vido, oni nur ekpensas</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Pri mort’; kaj tute prave, ĉar mortiĝas</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Rolando, kondukinto de l’ aliaj!...</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Neniam egalulo Idolanojn</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Batalis kaj Reĝlandojn almilitis!</i> <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s30"> + Daŭrigo de Interpuŝego. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 121 + </h4> + <span class="linio"><i>Grandega, terurega batalado!</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Per tranĉaj glavoj ĉiuj Francoj frapas.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Per sango ruĝiginte glavojn, ĉiuj</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Ekkrias: «Je + <!-- Je --> Munĝoj’, devizo glora!»</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Forkuras Sarazenoj tra kamparo.</i></span><span + class="paghnumero">p. 60</span><br /> <span class="linio"><i>El batalejo + Francoj sekvas ilin.</i></span><br /> <span class="linio"><i>Jes, certe, + estis batalad’ terura!</i> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 122 + </h4> + <span class="linio"><i>Malgaje kaj kolere, Idolanoj</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Eliras el batalo kaj forkuras...</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Sed viglaj Francoj persekutas ilin.</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Vi kredus, ke kamparo drapiriĝis;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Ĉar tere kuŝas multaj Sarazenoj,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Fervestoj helaj kaj kirasoj brilaj,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Rompitaj hastoj, kaj standardaj pecoj.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>En la batalo, Francoj certe venkis,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Sed, ve! penad’ ankoraŭ pligrandiĝos!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Kaj Karlo iom perdos forton, gloron!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Francujo dolorege ekfrapiĝos!</i> <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 123 + </h4> + <span class="linio">Kuraĝe kaj fervore Francoj <i>frapas</i>;</span><br /> + <span class="linio">Po mil, po masoj Idolanoj mortis.</span><br /> <span + class="linio">El cent mil, nun apenaŭ du mil vivas. <span + class="linionum">1440</span></span><br /> <span class="linio"><i>Ĉefepiskop’</i>: + «Bravuloj estas niaj,</span><br /> <span class="linio">«Nenie + ia <i>Reĝo</i> havas tiajn!</span><br /> <span class="linio">«En + franca Gesto estas priskribite:</span><br /> <span class="linio">—«<i>Estiĝas + plena rajt’ en Franca Tero</i>,</span><br /> <span class="linio">«Ke + niaj estroj <i>havu bravajn</i> anojn.»—</span><br /> <span + class="linio">Tra kampo ili iras, serĉas fratojn,</span><br /> <span + class="linio">Dolore, kortuŝite, ploras larmojn</span><br /> <span + class="linio">Pro kora amo al parencoj. Baldaŭ</span><br /> <span + class="linio">Marsil’ al ili venos kun anaro! <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 124 + </h4> + <span class="linio"><i>Rolando estas brava kavaliro,</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Kaj Olivir’ kaj dek du + <!-- dekdu --> konsilistoj,</i></span><br /> <span class="linio"><i>Kaj + ankaŭ Francoj estas laŭdegindaj.</i></span><span + class="paghnumero">p. 61</span><br /> <span class="linio"><i>Jes, ili + mortigadis Idolanojn,</i></span><br /> <span class="linio"><i>El cent mil + ne nur unu mil postvivas,</i></span><br /> <span class="linio"><i>Kun + Margarizo ... sed jen li forkuras...</i></span><br /> <span class="linio"><i>Vi + ne riproĉu lin pri tio, ĉar li</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Sur korpo povas montri noblajn vundojn.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Li estas trapikata de kvar batoj...</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Al Hispanujo li returnen iras;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Al Reĝ’ Marsilo li rakontos ĉion.</i> + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 125 + </h4> + <span class="linio"><i>Forkuris sola Reĝo Margarizo.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Rompiĝis hasto; ŝildo, traborita,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Sub centr’ nur almezuras duonfuton,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Per sang’ ruĝiĝis ŝtalo de la + glavo,</i></span><br /> <span class="linio"><i>Fervesto disŝiriĝis, + disrompiĝis.</i></span><br /> <span class="linio"><i>Li estas + trapikita de kvar batoj,</i></span><br /> <span class="linio"><i>Kaj brave + batalinte, li revenas!</i></span><br /> <span class="linio"><i>Ho! Kiel + nobla se Kristan’ li estus!</i></span><br /> <span class="linio"><i>Al + Reĝ’ Marsilo li rakontas ĉion.</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Subite, antaŭ Reĝ’ li genufleksas,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Kaj diras: «Via Reĝa Moŝto, rajdu,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Vi trovos Francojn de Francujo lacajn;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ĉar ili nin frapadis kaj batadis;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Iliaj hastoj estas disrompitaj,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«El ili pli ol la duono mortis,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Kaj nunvivantoj estas nur malfortaj.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ruĝiĝis la plimulto per vundsango;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«De nun malestas helpaj armilaĵoj,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Kaj vi facile venĝos niajn. Francoj</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Venkeblaj estas, Via Reĝa Moŝto!»</i></span><br /> + <hr class="poezio" /> + <span class="linio"><i>Sed Francoj krias: «Olivir’, Rolando,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Kaj dek du + <!-- dekdu --> konsilistoj, donu helpon!»</i></span><span + class="paghnumero">p. 62</span><br /> <span class="linio"><i>Ĉefepiskop’ + unua ekparolas:</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Dianoj! Estu + viglaj kaj fieraj;</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Hodiaŭ + vi kroniĝos per glorlaŭroj,</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Kaj + Sankta Paradizo vin ricevos!»</i></span><br /> <span class="linio"><i>En + korkuneco kaj doloro, ili</i></span><br /> <span class="linio"><i>Pro + amikeco ploras reciproke,</i></span><br /> <span class="linio"><i>Kompate + kisas nun la alian!</i></span><br /> <span class="linio"><i>—Rolando + diras: «Vi, baronoj, rajdu</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Ĉar + jen Marsilo kun cent mil rajdantoj!»</i> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s31"> + Alveno de Marsilo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 126 + </h4> + <span class="linio">Marsilo Reĝo trairadas valon.</span><br /> <span + class="linio">Armeon multenombran li kunigis;</span><br /> <span + class="linio">Korpusojn dudek dispartigis de ĝi.</span><br /> <span + class="linio">Rebrilas oraj kaj belŝtonaj kaskoj,</span><br /> <span + class="linio"><i>Pikstangoj, hastoj kaj standardoj rektaj</i>,</span><br /> + <span class="linio">Kaj ŝildoj kaj fervestoj ornamitaj.</span><br /> + <span class="linio">Sep mil trumpetoj «Por atak’» + sonoras.</span><br /> <span class="linio">Tra la kamparo, kia granda bruo!</span><br /> + <span class="linio">—Rolando: «Olivir’, kolego, frato,</span><br /> + <span class="linio">«Perfida Geno ĵuris, ke ni mortu;</span><br /> + <span class="linio">«Videbla estas lia perfidaĵo;</span><br /> + <span class="linio">«Imperiestro nin venĝegos al li.</span><br /> + <span class="linio">«Hodiaŭ ni fortege batos; oni <span + class="linionum">1460</span></span><br /> <span class="linio">«Neniam + vidis tian renkontiĝon!</span><br /> <span class="linio">«Ni + frapu, mi per glavo Durendalo,</span><br /> <span class="linio">«Kaj + vi, koleg’, per via Halteklero.</span><br /> <span class="linio">«(Ni + ilin tiom portis tra fremdlandoj,</span><br /> <span class="linio">«Per + ili tiom venkis en bataloj!)</span><br /> <span class="linio">«Ne oni + kantu pri ni malbonaĵon!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span> + <!-- Aŭdn --> </span><span class="paghnumero">p. 63</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 127 + </h4> + <span class="linio"><i>Ĉar</i> Francoj vidas Idolanojn + <!-- Idalanojn --> tiom</span><br /> <span class="linio">Amasiĝintajn + sur kamparo, ili</span><br /> <span class="linio">Alvokas Oliviron kaj + Rolandon,</span><br /> <span class="linio">Kaj dek du + <!-- dekdu --> konsilistojn por la helpo, <span class="linionum">1470</span></span><br /> + <span class="linio">Ĉefepiskopo diras taŭgajn vortojn:</span><br /> + <span class="linio">«Sinjoroj kaj baronoj, vi ne timu;</span><br /> + <span class="linio">«Je Dio! Ne forkuru, por ke pri vi</span><br /> + <span class="linio">«Koruloj ne kantadu malbonaĵojn!</span><br /> + <span class="linio">«Pli bone estas en batalo morti!</span><br /> + <span class="linio">«Jes! Certe estas, ke ni tuj mortiĝos!</span><br /> + <span class="linio">«Post tiu tago ni ne restos vivaj!</span><br /> + <span class="linio">«Mi tamen povas certe diri al vi,</span><br /> + <span class="linio">«Ke Sankta Paradizo vin ricevos,</span><br /> + <span class="linio">«Ke morgaŭ vi sidiĝos ĉe + Sanktuloj!»... <span class="linionum">1480</span></span><br /> <span + class="linio">Aŭdinte, Francoj viglaj kaj fieraj</span><br /> <span + class="linio"><i>Per spronoj pikas, kaj antaŭenrajdas</i>,</span><br /> + <span class="linio">Kaj ĉiuj ekkriegas: «Je Munĝojo!» + <!-- Munĝojo!« --> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 128 + </h4> + <span class="linio"><i>Marsilo Reĝo estas Reĝ’ malbona;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Li diras: «Idolanoj, vi min aŭdu;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Rolando grafo estas potenculo,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ni povus venki lin nur malfacile,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Kaj du bataloj, ŝajne, ne sufiĉos; + <!-- suficos; --> </i></span><br /> <span class="linio"><i>«Trifoje + ni batalos, ĉu vi volos.</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Unue, + dek korpusoj atakados,</i></span><br /> <span class="linio"><i>«La + dek aliaj restos tie kun mi.</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Hodiaŭ + Karlo iom perdos povon,</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Kaj + vidos malgloregon de Francujo!»</i></span><br /> <span class="linio"><i>Li + donas al Grandojn’ standardon oran,</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Por ke li gvidu genton kontraŭ Francoj,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Kaj al li donas altestrecon reĝan.</i> <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span class="paghnumero">p. 64</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 129 + </h4> + <span class="linio"><i>Marsilo Reĝo restis sur monteto.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Grandojn’ malsupreniras en la valon;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Tri oraj najloj fiksas la standardon;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Li laŭte krias: «Nun, baronoj, rajdu!»</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Mil kornoj tiam hele sonoradas;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Kaj Francoj diras: «Patra Dio! kion</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ni faros? Ve al ni! pro Grafo Geno!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ĉar certe li nin perfidege vendis,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Por helpo venu dek du + <!-- dekdu --> konsilistoj!»</i></span><br /> <span class="linio"><i>—Ĉefepiskop’ + unua ekrespondas:</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Hodiaŭ + kuraĝuloj honoriĝos;</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Al + vi disdonos Dio kronojn, florojn,</i></span><br /> <span class="linio"><i>«En + Paradizo, inter la Gloruloj;</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Malkuraĝuloj + ne eniros tien!»</i></span><br /> <span class="linio"><i>—Kaj + Francoj diras: «Ni kuniru kune!</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Ni + ne perfidos Dion, malgraŭ morto!»</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Jen ili pikas per oritaj spronoj,</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Kaj kuras al malnoblaj perfiduloj.</i> + <!-- perfidulej. --> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s32"> + Dubataloj. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 130 + </h4> + <span class="linio"><i>Marsil’ dividas genton en du partojn;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Ordonas dek korpusoj restu kun li,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Kaj dek aliaj rajdu por batali.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Kaj Francoj: «Dio! Nepre ni tuj mortos!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ĉu eksaviĝos dek du + <!-- dekdu --> konsilistoj?»</i></span><br /> <span class="linio"><i>Ĉefepiskop’ + Turpin’ unua diras:</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Vi + kuraĝuloj, kiuj amas Dion,</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Hodiaŭ + vi ricevos kronojn, florojn,</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Vi + sidos en ĉielaj sanktaj floroj,</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Malkuraĝuloj + ne eniros tien!»</i></span><span class="paghnumero">p. 65</span><br /> + <span class="linio"><i>—Respondas Francoj: «Ni kuraĝaj + estos!</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Al Dia Volo ni ne + kontraŭstaros!</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Ni + batalados kontraŭ malamikoj!</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Malmultaj + estas ni, jes, sed kuraĝaj!»</i></span><br /> <span class="linio"><i>Per + spronoj ili pikas por ataki.</i></span><br /> <span class="linio"><i>Jen + Francoj, Sarazenoj, brust’ ĉe brusto!</i> <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 131 + </h4> + <span class="linio">En Saraguso, ia Idolano</span><br /> <span class="linio">Posedas + la duonon de la urbo</span><br /> <span class="linio">Li estas Klimborin’, + <i>neniel</i> nobla.</span><br /> <span class="linio">De grafo Geno li + ricevis ĵuron,</span><br /> <span class="linio">Pro amikeco kisis lin + sur buŝo,</span><br /> <span class="linio">Al li donacis glavon, + karbunkolon.</span><br /> <span class="linio">Ekdiras li: «Mi volas + malhonori</span><br /> <span class="linio">«Francujon kaj de kron’ + senigi Karlon!» <span class="linionum">1490</span></span><br /> <span + class="linio">Li rajdas sur ĉevalo Barbamuŝo,</span><br /> <span + class="linio">Rapida pli ol nizo aŭ hirundo;</span><br /> <span + class="linio">Per spronoj pikas kaj forlasas bridon;</span><br /> <span + class="linio">Engelieron de Gaskuj’ atakas,</span><br /> <span + class="linio">Kaj malŝatante ŝildon kaj kirason,</span><br /> + <span class="linio">Trapikas lian korpon per pikstango,</span><br /> <span + class="linio">Kaj tiel forte, ke ferpint’ transiras,</span><br /> + <span class="linio">Faligas lin senvivan unubate,</span><br /> <span + class="linio">Kaj diras: «Ĉiuj estas elvenkeblaj,</span><br /> + <span class="linio">«Por rompi vicojn, Idolanoj frapu!» <span + class="linionum">1500</span></span><br /> <span class="linio">—Kaj + Francoj: «Ve! Doloro pri bravulo! + <!-- bravulo!» --> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 132 + </h4> + <span class="linio">Al Oliviro, graf’ Rolando diras:</span><br /> + <span class="linio">«Amik’, Engeliero ja mortiĝis!</span><br /> + <span class="linio">«Pli brava kavaliro ne troviĝis!»</span><br /> + <span class="linio">—Kaj Olivir’: «Pro Dio, mi lin venĝos!»</span><span + class="paghnumero">p. 66</span><br /> <span class="linio">Per oraj spronoj + li ĉevalon pikas;</span><br /> <span class="linio">Li tenas sangoruĝan + Haltekleron,</span><br /> <span class="linio">Atakas kuraĝege l’ + idolanon;</span><br /> <span class="linio"><i>Ĉevalon li mortigas per + glavbato</i>,</span><br /> <span class="linio">Kaj svingas glavon... + Sarazeno falas...</span><br /> <span class="linio">Demonoj prenu for animon + lian! <span class="linionum">1510</span></span><br /> <span class="linio">Kaj + li mortigas dukon Alfainon,</span><br /> <span class="linio">Eltranĉas + kapon de Eskababio,</span><br /> <span class="linio">Kaj elseligas sep + Arabojn, kiuj</span><br /> <span class="linio">Neniam plu ekrajdos por + batali!</span><br /> <span class="linio">—Rolando: «Jen, l’ + amiko ekscitiĝas,</span><br /> <span class="linio">«Kaj apud mi + batalas laŭdeginde!</span><br /> <span class="linio">«Pro tiaj + batoj Karlo nin pli amos!»</span><br /> <span class="linio">—Kaj, + laŭte: «Nu! frapadu, kavaliroj!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 133 + </h4> + <span class="linio">Jen estas idolano Valdabruno,</span><br /> <span + class="linio">En majstr’ ordeno patro de Marsilo. <span + class="linionum">1520</span></span><br /> <span class="linio">Sur maro, li + posedas kvarcent ŝipojn,</span><br /> <span class="linio">Maristoj + rekomendas sin nur de li;</span><br /> <span class="linio">Jerusalemon li + perfide prenis,</span><br /> <span class="linio">Eniris malrespekte Sliman + templon,</span><br /> <span class="linio">Mortigis Patriarkon apud fontoj;</span><br /> + <span class="linio">De grafo Geno li ricevis ĵuron,</span><br /> <span + class="linio">Al li donacis glavon kaj mil skudojn.</span><br /> <span + class="linio">Li rajdas sur ĉevalo Gramimundo,</span><br /> <span + class="linio">(Ĝi estas rapidmova pli ol falko),</span><br /> <span + class="linio">Li pikas ĝin per siaj oraj spronoj; <span + class="linionum">1530</span></span><br /> <span class="linio">Sansunon + gravan dukon li atakas,</span><br /> <span class="linio">Kirason rompas, + ŝildon dispecigas,</span><br /> <span class="linio">Trapikas lin per + pinto de standardo,</span><br /> <span class="linio">Faligas lin de selo + unubate,</span><br /> <span class="linio"><i>Kaj diras: «Vi, + malnoblaj, ĉiuj mortos,</i></span><span class="paghnumero">p. 67</span><br /> + <span class="linio">«Frapadu, Idolanoj, ni ja venkos!»</span><br /> + <span class="linio">—Kaj Francoj: «Ve! Doloro pri barono!» + <!-- barono! --> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 134 + </h4> + <span class="linio">Rolando vidas, ke Sansuno mortis,</span><br /> <span + class="linio">Dolore li premiĝas, (kompreneble),</span><br /> <span + class="linio">Per spronoj pikas, kontraŭ Valdabruno</span><br /> <span + class="linio">Sin ĵetas, frapas tiel forte kiel <span class="linionum">1540</span></span><br /> + <span class="linio">Li povas (per multkosta Durendalo),</span><br /> <span + class="linio">Sur oran kaj belŝtonan lian kaskon;</span><br /> <span + class="linio">Li tranĉas kapon, bruston kaj kirason,</span><br /> + <span class="linio">Kaj ankaŭ oran kaj juvelan selon,</span><br /> + <span class="linio">Kaj, tre profunde, dorson de ĉevalo;</span><br /> + <span class="linio">Mortigas ambaŭ (lin aprobu aŭ ne).</span><br /> + <span class="linio">Kaj Idolanoj: «Terurega bato!»</span><br /> + <span class="linio">—Rolando diras: «Mi ja vin malamas,</span><br /> + <span class="linio">Ĉar vi malsaĝaj estas, kaj malpravaj!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 135 + </h4> + <span class="linio">Alvenis de Afriko, afrikano, <span class="linionum">1550</span></span><br /> + <span class="linio">Li Malkvidido (fil’ de Reĝ’ Malkvido)</span><br /> + <span class="linio">El oro estas lia armilaro,</span><br /> <span + class="linio">Pli ol aliaj ĝi je sun’ rebrilas.</span><br /> + <span class="linio">Li rajdas sur ĉevalo Saltperduto,</span><br /> + <span class="linio">(Rapida pli ol ĝi ne estas, certe).</span><br /> + <span class="linio"><i>Li pikas ĝin per siaj akraj spronoj</i>,</span><br /> + <span class="linio">Ansejson li ekfrapas sur la ŝildon,</span><br /> + <span class="linio">Eltranĉas ruĝajn, bluajn ornamaĵojn,</span><br /> + <span class="linio">Disŝiras la flankaĵon de kiraso,</span><br /> + <span class="linio">Trapikas lian korpon per pikstango.</span><br /> <span + class="linio">Ansejs’ mortiĝas... li la vivon finis! <span + class="linionum">1560</span></span><br /> <span class="linio">Kaj Francoj: + Ve, barono malfeliĉa!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span + class="paghnumero">p. 68</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 136 + </h4> + <span class="linio">Ĉefepiskop’ Turpin’ trairas ĉien.</span><br /> + <span class="linio">Neniam tia pastro kantis meson,</span><br /> <span + class="linio">Kaj faris tiajn mirindaĵojn. Jen li</span><br /> <span + class="linio">Al l’ Idolano: «Dio vin malbenu!</span><br /> + <span class="linio">«Vi ĵus mortigis, kiun mi amegis!»</span><br /> + <span class="linio">Li ekgalopas sur ĉevalo vigla,</span><br /> <span + class="linio">Frapegas lin sur ŝildon de Toledo,</span><br /> <span + class="linio">Faligas lin senvivan sur herbejon.</span><br /> <span + class="linio"><i>—Kaj Francoj: «Brave al ĉefepiskopo!»</i> + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 137 + </h4> + <span class="linio">Kaj jen Grandojno, idolano, filo <span class="linionum">1570</span></span><br /> + <span class="linio">De Kapuelo, reĝ’ de Kapadoco.</span><br /> + <span class="linio">Li rajdas sur ĉevalo Marmorio,</span><br /> <span + class="linio">(Pli rapidmova ol fluganta birdo),</span><br /> <span + class="linio">Forlasas bridon kaj per spronoj pikas,</span><br /> <span + class="linio">Gerinon furioze ekatakas,</span><br /> <span class="linio"><i>Mirindan</i> + baton frapas, ŝildon rompas,</span><br /> <span class="linio">Sambate + <i>tutan</i> la kirason ŝiras,</span><br /> <span class="linio">Kaj + lin trapikas per standardo blua,</span><br /> <span class="linio">Lin + faligante apud alta ŝtono.</span><br /> <span class="linio">Kaj li + mortigas ankaŭ Gerieron, <span class="linionum">1580</span></span><br /> + <span class="linio">Berengieron, Gion, Antonion;</span><br /> <span + class="linio">Ekfrapas gravan dukon Aŭstorion,</span><br /> <span + class="linio">De Rono <i>kaj Valenco estron</i>, kaj lin</span><br /> <span + class="linio">Mortigas. Idolanoj ĝojegadas;</span><br /> <span + class="linio">Sed Francoj: «Granda nia defalaĵo!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 138 + </h4> + <span class="linio">Rolando tenas sangoruĝan glavon,</span><br /> + <span class="linio"><i>Ĝin suprenlevas, ĉiuflanken montras.</i></span><br /> + <span class="linio">Sed, ĉar li aŭdis Francojn ploregantajn,</span><span + class="paghnumero">p. 69</span><br /> <span class="linio">Premiĝas pro + doloro lia koro.</span><br /> <span class="linio">Li diras al Grandojno: + «Dio venĝu!</span><br /> <span class="linio">«Vi kare + pagos kiun vi mortigis!» <span class="linionum">1590</span></span><br /> + <span class="linio">Per spronoj pikas kaj antaŭenkuras.</span><br /> + <span class="linio">Jen ambaŭ ĉeestantaj por duelo. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 139 + </h4> + <span class="linio">Grandojno estas saĝa kaj kuraĝa,</span><br /> + <span class="linio">Kaj maltimema en batalo. Jen li</span><br /> <span + class="linio">Tra vojo renkontiĝas kun Rolando;</span><br /> <span + class="linio" id="p_rolando2">Neniam lin vidinte, li lin konas</span><br /> + <span class="linio">Pro lia fiereco, korpbeleco,</span><br /> <span + class="linio">Kaj pro rigard’ kaj nobla eksteraĵo.</span><br /> + <span class="linio"><i>Li vidas sangoruĝan Durendalon</i>,</span><br /> + <span class="linio">Ne povas sin deteni ektimegi,</span><br /> <span + class="linio">Kaj volus kuri for. Sed li ne povas. <span class="linionum">1600</span></span><br /> + <span class="linio">Roland’ atakas tiel forte, ke li</span><br /> + <span class="linio">Ekrompas kaskon ĝis nazŝirmileto,</span><br /> + <span class="linio">Disrompas nazon, buŝon kaj makzelon,</span><br /> + <span class="linio">Kaj tutan korpon, kaj kirason retan,</span><br /> <span + class="linio">El ora selo du arĝentajn pletojn,</span><br /> <span + class="linio">Kaj, tre profunde, dorson de ĉevalo;</span><br /> <span + class="linio">Kaj li mortigas ambaŭ senespere....</span><br /> <span + class="linio">Dolorokrias la Hispanujanoj;</span><br /> <span class="linio">—Kaj + Francoj: «Nia estro brave frapas!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s33"> + Batala kampo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 140 + </h4> + <span class="linio">Mirinda la batalo kaj rapida. <span class="linionum">1610</span></span><br /> + <span class="linio">Varmege, kolerege Francoj frapas,</span><br /> <span + class="linio">Eltranĉas manradikojn, ripojn, spinojn,</span><br /> + <span class="linio">Vestaĵojn ĝis la karno sangoruĝa!</span><span + class="paghnumero">p. 70</span><br /> <span class="linio"><i>Ho Dio! Kiom + da tranĉitaj kapoj!</i></span><br /> <span class="linio"><i>Kaj kiom + da kirasoj disŝiritaj!</i></span><br /> <span class="linio">Sur verdan + herbon sango defluadas!</span><br /> <span class="linio"><i>—Kaj + Idolanoj: «Ni ne povas resti!</i></span><br /> <span class="linio">«Ho + Tero Granda! Maho vin malbenu!</span><br /> <span class="linio">«Ĉar + viaj filoj estas plej kuraĝaj!»</span><br /> <span class="linio">—Kaj + ĉiuj ekkriadas: «Ho, Marsilo,</span><br /> <span class="linio">«Ekrajdu, + Reĝo, ni bezonas helpon!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 141 + </h4> + <span class="linio">Mirinda kaj grandega batalado! <span class="linionum">1620</span></span><br /> + <span class="linio">Per ŝtalaj hastoj Francoj ekfrapegas!</span><br /> + <span class="linio">Vi povus vidi multojn suferantajn,</span><br /> <span + class="linio">Vunditajn, sangadantajn kaj mortintajn,</span><br /> <span + class="linio">Sur ĉiuj flankoj, unu sur l’ alia!</span><br /> + <span class="linio"><i>Kaj kiom da ĉevaloj tra kamparo</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Kun bridoj ellasitaj antaŭ brusto!</i></span><br /> + <span class="linio">Nun Idolanoj plu ne povas resti,</span><br /> <span + class="linio">Kaj vole aŭ nevole forkuradas.</span><br /> <span + class="linio">Sed Francoj varme persekutas ilin;</span><br /> <span + class="linio"><i>Ĝis ĉe Marsilo ilin mortigadas!</i> <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 142 + </h4> + <span class="linio"><i>Rolando frapas forte, kuraĝege;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Ne haltas nek ripozas lia gento,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Ĉar Francoj rapidrajdas sur ĉevaloj,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Galope, trote, sekvas Idolanojn</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Per sango ruĝiĝintaj ĝis la zono,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Ĉar glavoj malrektiĝis aŭ rompiĝis,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Armiloj nun malestas por sin gardi!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Sed ili memoriĝas pri trumpetoj,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Pri kornoj, kaj pli fortaj refariĝas</i></span><br /> + <span class="linio"><i>—Jen Idolanoj: «Ni malprave venis</i></span><span + class="paghnumero">p. 71</span><br /> <span class="linio"><i>«En + intermontojn por domaĝo nia!»</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Kaj turniĝante, ili forkuradas...</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Frapegas ilin Francoj. De mortintoj</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Puŝado iras ĝis la Reĝ’ + Marsilo!</i> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 143 + </h4> + <span class="linio">Vidinte tian mortiĝadon, Reĝo</span><br /> + <span class="linio">Ordonas sonorigi ĉiujn kornojn.</span><br /> <span + class="linio">Li mem ekrajdas kun anaro tuta. <span class="linionum">1630</span></span><br /> + <span class="linio" id="p_abismo">Abismo, Sarazen’, unue rajdas;</span><br /> + <span class="linio">Pli perfidulo ol li ne troviĝas</span><br /> <span + class="linio">Nek pli krimulo. Li neniel kredas</span><br /> <span + class="linio">En Dio, fil’ de Sankta Manjo. Nigra</span><br /> <span + class="linio">Li estas, kiel peĉ’ fluidiĝinta;</span><br /> + <span class="linio">Perfidon <i>kaj mensogon</i> li preferas</span><br /> + <span class="linio">Pli ol riĉaĵojn de Galico; kaj lin</span><br /> + <span class="linio">Neniu iam vidis ridi, ŝerci!</span><br /> <span + class="linio">Li estas kuraĝega kaj bravega;</span><br /> <span + class="linio">Pro tio amas lin Marsil’ perfida. <span + class="linionum">1640</span></span><br /> <span class="linio">Li portas + standarddrakon, kunvensignon.</span><br /> <span class="linio">Ĉefepiskopo + lin ne povus ami,</span><br /> <span class="linio">Ĉar lin vidinte, li + lin volas frapi.</span><br /> <span class="linio">En sia koro li kviete + pensas:</span><br /> <span class="linio">«Ĉi-tiu al mi ŝajnas + herezulo!</span><br /> <span class="linio">«Mi ŝatas nek + timulojn nek timecon,</span><br /> <span class="linio">«Mi mortu, se + mi mem lin ne mortigos!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s34"> + Daŭrigo de batalego. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 144 + </h4> + <span class="linio">Ĉefepiskop’ atakas. Li rajdadas</span><br /> + <span class="linio">Sur la ĉeval’ prenita jam al Reĝo</span><br /> + <span class="linio">Grosajo, mortigita en Danujo. <span class="linionum">1650</span></span><span + class="paghnumero">p. 72</span><br /> <span class="linio" id="p_chevalo">Ĉevalo + estas vigla kaj rapida;</span><br /> <span class="linio">Al ĝi piedoj + belaj, kruroj plataj,</span><br /> <span class="linio">Femur’ + mallonga kaj postaĵo larĝa,</span><br /> <span class="linio">Riparo + longa kaj dorsspino alta,</span><br /> <span class="linio"><i>Belforma + ĝia kol’, de kap’ ĝis brusto</i>,</span><br /> <span + class="linio">Kaj vosto blanka, kolhararo flava,</span><br /> <span + class="linio">Orel’ malgranda kaj brunruĝa kapo.</span><br /> + <span class="linio">Nenia besto kun ĝi komparebla.</span><br /> <span + class="linio">Ĉefepiskopo ĝin per spronoj pikas,</span><br /> + <span class="linio"><i>Forlasas oran bridon kaj gvidilojn</i>.</span><br /> + <span class="linio">Bravege li alkuras al Abismo;</span><br /> <span + class="linio">Ekfrapas sur la miregindan ŝildon <span class="linionum">1660</span></span><br /> + <span class="linio">Brilantan per belŝtonoj, ametistoj,</span><br /> + <span class="linio">Topazoj, karbunkoloj kaj kristaloj,</span><br /> <span + class="linio">Donacon de Emir’ Galafr’, al kiu</span><br /> + <span class="linio">El Valmetaso ĝin Diablo donis.</span><br /> <span + class="linio">Turpin’ ĝin frapas (post fortega bato</span><br /> + <span class="linio">Ne unu groŝon plu valoras ŝildo);</span><br /> + <span class="linio">Li tranĉas korpon, transpuŝante lancon,</span><br /> + <span class="linio">Kaj teren faligante lin senvivan,</span><br /> <span + class="linio"><i>Li krias: «Je Munĝoj’, deviz’ de + Karlo!»</i></span><br /> <span class="linio">—Kaj Francoj: + «Jen bravulo, la bastono</span><br /> <span class="linio">«Ĉefepiskopa + estas bontenita, <span class="linionum">1670</span></span><br /> <span + class="linio">«<i>Al Karlo donu Dio multon tiajn!</i>» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 145 + </h4> + <span class="linio">Rolando graf’ alvokas Oliviron:</span><br /> + <span class="linio">«Sinjor’ amiko, ĉu ne pensas vi, ke</span><br /> + <span class="linio">«Ĉefepiskopo estas vera majstro!</span><br /> + <span class="linio">«Pli nobla ol li ne troviĝas, tiom</span><br /> + <span class="linio">«Li frapas per pikstango kaj per hasto!»</span><br /> + <span class="linio">—Kaj Olivir’: «Ni iru helpi al li!»</span><br /> + <span class="linio">Jen tiam Francoj ree bataladas;</span><span + class="paghnumero">p. 73</span><br /> <span class="linio">Fortega estas + bata interpuŝo!</span><br /> <span class="linio">Kristanoj dolorege + suferadas! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 146 + </h4> + <span class="linio"><i>Armilojn perdis Francoj de Francujo;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Sed restas tricent tranĉaj glavoj; ili</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Ankoraŭ povas frapi brilajn kaskojn.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Ho Dio! Kiom da rompitaj kapoj,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Kirasoj, kaj fervestoj, kaj piedoj,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Kaj pugnoj, kaj vizaĝoj disŝiritaj!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>—Jen Idolanoj: «Francoj nin difektas,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Kontraŭstaranto nur prokrastas morton!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Aliras ili rekte al Marsilo,</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Kaj diras: «Bona Reĝa Moŝto, helpu!»</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Marsilo aŭdas ilin kaj respondas:</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ho Granda Tero! Maho vin detruu,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ĉar via gento venkis mian genton,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Preninte tiel multajn urbojn, kiujn</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Hodiaŭ tenas blankabarba Karlo!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Akiris li Kalabron, Pujlon, Romon,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Kostentinnoblon kaj Saksujon fortan!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Mi mortu pli ol kuri for de Francoj!...</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ne pripensante vian savon, frapu;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ni venkos Karlon se Rolando mortis;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Sed, se li vivas, estos ni venkitaj!»</i> + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 147 + </h4> + <span class="linio"><i>Perfidaj Sarazenoj, per pikstangoj</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Frapegas ŝildojn, rebrilantajn kaskojn.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Nur feran, ŝtalan bruon oni aŭdas;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Fajreroj elflugadas ĝis ĉielo!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Jen cerboj, sango, kvazaŭ per riveroj!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Roland’ en sia koro ekpremiĝas</i></span><span + class="paghnumero">p. 74</span><br /> <span class="linio"><i>Vidante morti + tiom da bravuloj;</i></span><br /> <span class="linio"><i>Sed ĉar li + memoriĝas pri Francujo,</i></span><br /> <span class="linio"><i>Pri + sia Onklo, bona Reĝo Karlo,</i></span><br /> <span class="linio"><i>Li, + vole aŭ nevole, elreviĝas.</i> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 148 + </h4> + <span class="linio"><i>Rolando kuras en la interpuŝo.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Kaj tie li ne ĉesas batalegi.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Li tenas Durendalon, eltiritan</i></span><br /> + <span class="linio"><i>El ingo, rompas kaskojn kaj kirasojn,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Distranĉas korpojn, manradikojn, kapojn,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Mortigas Idolanojn, kiuj falas</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Po centoj, ĉiuj sin juĝinte bravaj!</i> + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 149 + </h4> + <span class="linio"><i>Jen aliflanke staras Oliviro;</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Por atakado li antaŭenkuras,</i></span><br /> <span + class="linio"><i>El ingo tiras karan Haltekleron,</i></span><br /> <span + class="linio"><i>(Krom Durendal’ ne estas pli efika).</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Ĝin tenas grafo; li varmege frapas;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Je ruĝa sang’ kovriĝis liaj brakoj.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>—Rolando diras: «Dio! Jen bravulo!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«He! Nobla grafo, tiel prava, brava!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Hodiaŭ nia amikec’ finiĝos!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Disiĝo dolorega ekfariĝos!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Imperiestro nin plu ne revidos!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Neniam estos en Francujo dolĉa</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Doloro tia! Kaj nenia Franco</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Por ni preĝados plu en monaĥejoj!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Animoj niaj estos en ĉielo!»</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Aŭdinte, Olivir’ per spronoj pikas,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Aliras al Roland’ tra interpuŝo:</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ĉi-tien venu, diras ambaŭ, Dio</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Permesu, ni ne mortu, se ne kune!»</i> + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span class="paghnumero">p. + 75</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 150 + </h4> + <span class="linio">Ho! vidu Oliviron kaj Rolandon <span class="linionum">1680</span></span><br /> + <span class="linio">Batadi per tranĉrando de glavegoj!</span><br /> + <span class="linio">Ĉefepiskopo frapas per pikstango.</span><br /> + <span class="linio">La kvanton da mortintoj oni scias:</span><br /> <span + class="linio">Ilia nombro estas sur nomaroj;</span><br /> <span + class="linio">Sur Gesto enskribiĝis pli ol kvar mil.</span><br /> + <span class="linio">Jam kvar unuaj puŝoj bonsukcesis,</span><br /> + <span class="linio">Sed kvina terurege malprosperas!</span><br /> <span + class="linio">Mortiĝis tiam ĉiuj francaj estroj,</span><br /> + <span class="linio">Krom sesdek, kiujn Dio gardis; antaŭ</span><br /> + <span class="linio">Ol morti, ili bondefendos vivon! <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s35"> + Sonora korno. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 151 + </h4> + <span class="linio">Rolando vidas francan defalaĵon!</span><br /> + <span class="linio">Li diras al kolego Oliviro:</span><br /> <span + class="linio">«Sinjor’ amik’, vin benu Dio! Vidu</span><br /> + <span class="linio">«Falintajn teren ĉiujn kuraĝulojn!</span><br /> + <span class="linio">«Ni ploru pri Francujo dolĉa, bela,</span><br /> + <span class="linio">«De nun vidvinigita je bravuloj!</span><br /> + <span class="linio">«Ho! Reĝ’ amiko, se nur vi ĉeestus!</span><br /> + <span class="linio">«Ho! Frato Oliviro! Kion fari</span><br /> <span + class="linio">«Por sendi al li pri novaĵoj niaj?»</span><br /> + <span class="linio">—Kaj Olivir’: «Mi tion ĉi ne + scias! <span class="linionum">1700</span></span><br /> <span class="linio">«Sed + mort’ pli bona ol malhonoriĝo!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 152 + </h4> + <span class="linio">Rolando: «Mi tuj sonorigos kornon,</span><br /> + <span class="linio">«Ĝin aŭdos Karlo intermontiranta,</span><br /> + <span class="linio">«Kaj kun li Francoj, ja, returnen, iros!»</span><span + class="paghnumero">p. 76</span><br /> <span class="linio">—Sed Olivir’: + «Hontiga tio estus!</span><br /> <span class="linio">«Kaj hont’ + al tuta via parencaro</span><br /> <span class="linio">«Malhonorigus + ĝin dum tuta vivo!</span><br /> <span class="linio">«Pli frue mi + konsilis vin, nenion</span><br /> <span class="linio">«Vi faris; sed + nun, mi vin ne aprobas,</span><br /> <span class="linio">«Ĉar + sonorigi nun ne estus brave! <span class="linionum">1710</span></span><br /> + <span class="linio">«Rigardu viajn brakojn sangoruĝajn!»</span><br /> + <span class="linio">—Rolando: «Jes! fervore mi batalis!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 153 + </h4> + <span class="linio">Rolando diras: «Varma batalego!</span><br /> + <span class="linio">«Mi sonorigos kornon, Karl’ ĝin aŭdos!»</span><br /> + <span class="linio">—Sed Olivir’: «Ne estus kuraĝaĵo!</span><br /> + <span class="linio">«Ve! kiam mi konsilis, vi ne volis!</span><br /> + <span class="linio">«Se Karl’ ĉi-tie estus ĉeestinta,</span><br /> + <span class="linio">«Nun ni ne estus tiel domaĝitaj!</span><br /> + <span class="linio">«Al ili tie oni ne riproĉu!»</span><br /> + <span class="linio">«Pro mia barb’, rediras Oliviro,</span><br /> + <span class="linio">«Se mi fratinon, belan Aldon vidos, <span + class="linionum">1720</span></span><br /> <span class="linio">«En + ŝiajn brakojn <i>vi</i> neniam iros!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 154 + </h4> + <span class="linio">Rolando: «Kial pri mi vi koleras?»</span><br /> + <span class="linio">—Kaj Oliviro: «Vi mem estas kulpa;</span><br /> + <span class="linio">«Kuraĝo saĝa pelas malprudenton;</span><br /> + <span class="linio">«Deteno pli valoras ol kolero;</span><br /> <span + class="linio">«Pro via malsingardo Francoj mortis!</span><br /> <span + class="linio">«Neniam Karl’ de ni ricevos servon!</span><br /> + <span class="linio">«Neniel vi min kredis! Reĝo estus</span><br /> + <span class="linio">«Estinta kun ni, kaj ni... elvenkintoj,</span><br /> + <span class="linio">«Kaj Reĝ’ Marsil’ kaptita, + mortigita! <span class="linionum">1730</span></span><br /> <span + class="linio">«Braveco via ĵus malhelpis al ni!</span><br /> + <span class="linio">«Vi mem ne helpos plu al Karlo glora,</span><span + class="paghnumero">p. 77</span><br /> <span class="linio">«(Plej + glora kiel eble ĝis finjuĝo)</span><br /> <span class="linio">«Francuj’ + malhonoriĝos, vi mortiĝos,</span><br /> <span class="linio">«Tuj + nia nobla amikec’ finiĝos!</span><br /> <span class="linio">«Ni + estos dolorege disigitaj!» + <!-- disigitaj! --> </span><br /> <span class="linio"><i>Jen ili ploras + unu pri l’ alia!</i> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 155 + </h4> + <span class="linio">Ĉefepiskopo aŭdas inter ili</span><br /> + <span class="linio">Disputon; li per oraj spronoj pikas,</span><br /> <span + class="linio">Alproksimiĝas ilin por riproĉi.</span><br /> <span + class="linio">«Rolando kaj vi Oliviro, mi vin <span class="linionum">1740</span></span><br /> + <span class="linio">«Petegas, tiel vi ne <i>ekscitiĝu!</i></span><br /> + <span class="linio">«<i>Sed vidu Francojn nepre mortiĝontajn!</i> + <!-- mortinĝontajn! --> </span><br /> <span class="linio">«Sonora + korn’ nin ne sendanĝerigos,</span><br /> <span class="linio">«<i>Ĉar + Karlo tro forestas, tro prokrastos!</i></span><br /> <span class="linio">«Pli + bone tamen estas sonorigi,</span><br /> <span class="linio">«Ĉar + alveninte, Reĝ’ nin venĝi povos,</span><br /> <span + class="linio">«Kaj Idolanoj ne foriros ĝoje!</span><br /> <span + class="linio">«Piedirante de ĉevaloj, Francoj</span><br /> <span + class="linio">«Nin trovos mortigitajn, disŝiritajn,</span><br /> + <span class="linio">«<i>Kunigos niajn brustojn, niajn kapojn,</i></span><br /> + <span class="linio">«Nin mortdrapiros sur portilaj bestoj,</span><br /> + <span class="linio">«Plorados pro doloro kaj kompato,</span><br /> + <span class="linio">«Nin enterigos en preĝejajn sojlojn;... + <span class="linionum">1750</span></span><br /> <span class="linio">«Nin + ne manĝados lupoj, aproj, hundoj!»</span><br /> <span + class="linio">—Roland’: «Sinjor’, vi estas tute + prava!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 156 + </h4> + <span class="linio"><i>«Roland’ amiko, sonorigu kornon,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ĝin aŭdos Karlo intermontiranta,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Mirinda anareg’ returnen iros:</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ĝi trovos nin mortintajn, disŝirintajn;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Sed Francoj povos venĝi mortigitojn</i></span><span + class="paghnumero">p. 78</span><br /> <span class="linio"><i>«De + Hispananoj en la batalado!</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Forportos + ili kune niajn korpojn;</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Ne + manĝos ilin hundoj, lupoj, aproj!»</i></span><br /> <span + class="linio"><i>—Roland’: + <!-- Roland: --> «Jen estas, ja, parolo prava!»</i> <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s36"> + Franca anaro. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 157 + </h4> + <span class="linio">Rolando prenas sian Olifanton</span><br /> <span + class="linio">Al buŝo, kaj fortege sonorigas.</span><br /> <span + class="linio">Tra altaj montoj flugas sonorado;</span><br /> <span + class="linio">Je tridek mejloj oni ĝin aŭdadas.</span><br /> + <span class="linio">Ĝin aŭdas Karlo kaj anaro tuta.</span><br /> + <span class="linio">Kaj Reĝo: «Jen batalas niaj anoj!»</span><br /> + <span class="linio">—Sed Geno: «Se alia tion estus</span><br /> + <span class="linio">«Dirinta, oni kredus, li mensogis!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 158 + </h4> + <span class="linio">Rolando graf’, dolore, malfacile</span><br /> + <span class="linio">Kaj pene sonorigas Olifanton;</span><br /> <span + class="linio">El lia buŝo ŝprucas ruĝa sango,</span><br /> + <span class="linio">Tempio ekfendiĝas, sed el korno</span><br /> <span + class="linio">Trairas sonorado malproksimen...</span><br /> <span + class="linio">Ĝin aŭdas Karlo intermontiranta,</span><br /> <span + class="linio">Naimo aŭdas, Francoj aŭskultadas;</span><br /> + <span class="linio">—Kaj Reĝ’: «Mi aŭdas vokon + de Rolando!</span><br /> <span class="linio">«Ne sonorigus li, se ne + batalus!»</span><br /> <span class="linio">—Sed Geno: «Ne, + ne estas eĉ batalo! <span class="linionum">1770</span></span><br /> + <span class="linio">«Grandaĝa estas <i>vi</i> kaj heleblanka</span><br /> + <span class="linio">«Kaj viaj vortoj indaj je infano!</span><br /> + <span class="linio">«Vi konas memestimon de Rolando,</span><br /> + <span class="linio">«<i>Li, forta, brava, granda kaj mirinda</i>;</span><span + class="paghnumero">p. 79</span><br /> <span class="linio">«Plej + strange estas, ke Di’ lin toleru!</span><br /> <span class="linio">«Li + prenis Noplon sen ordono via!</span><br /> <span class="linio">«Ĉar, + post forir’ de urbo, Sarazenoj</span><br /> <span class="linio">«Rolandon + la bravulon ekbatalis,</span><br /> <span class="linio">«<i>Per + Durendalo li mortigis ilin</i>,</span><br /> <span class="linio">«Lavigis + kvazaŭ per riveroj sangon</span><br /> <span class="linio">«Sur + tero por forigi eĉ postsignojn.</span><br /> <span class="linio">«Nur + pro leporo li sonorigadus! <span class="linionum">1780</span></span><br /> + <span class="linio">«Kun konsilistoj eble li ŝercadas!</span><br /> + <span class="linio">«Neniu, ja, kuraĝus lin ataki!</span><br /> + <span class="linio">«Rajdadu, Via Reĝa Moŝto, kial</span><br /> + <span class="linio">«Nun halti, malproksime de Francujo?» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 159 + </h4> + <span class="linio">Rolando graf’ kun buŝo sangadanta,</span><br /> + <span class="linio">Tempio sur la frunto ekfendita,</span><br /> <span + class="linio">Dolore, + <!-- Dolere, --> pene, prenas Olifanton.</span><br /> <span class="linio">Ĝin + aŭdas Karlo, ĝin aŭskultas Francoj!</span><br /> <span + class="linio">—Kaj Reĝo: «Tiu korno longspiradas!»</span><br /> + <span class="linio">—Naimo: «<i>Tie, ja, Roland’</i> + suferas! <span class="linionum">1790</span></span><br /> <span class="linio">«Li + bataladas ... tio certa ... jes, lin</span><br /> <span class="linio">«Perfidis + tiu ĉi hipokritulo!... + <!-- .. --> </span><br /> <span class="linio">«Armilojn prenu, kriu + kunvenvorton,</span><br /> <span class="linio">«Kaj helpu al nobela + via gento!</span><br /> <span class="linio">«Vi aŭdis ja ĝemadon + de Rolando!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 160 + </h4> + <span class="linio">Ordonas Karlo sonorigi kornojn.</span><br /> <span + class="linio">Malsupreniris Francoj, kaj sin armas</span><br /> <span + class="linio">Per kaskoj kaj kirasoj, oraj glavoj,</span><br /> <span + class="linio">Kaj belaj ŝildoj, grandaj, fortaj hastoj,</span><br /> + <span class="linio">Kaj per standardoj blankaj, ruĝaj, bluaj. <span + class="linionum">1800</span></span><br /> <span class="linio">Ekrajdas + ĉiuj estroj de anaro,</span><span class="paghnumero">p. 80</span><br /> + <span class="linio">Per spronoj pikas; dum intermontiro,</span><br /> <span + class="linio">Diradas ĉiuj unu al l’ alia:</span><br /> <span + class="linio">«Se ni alvenos al Rolando viva</span><br /> <span + class="linio">«Kun li mirindajn batojn ni frapados!»</span><br /> + <span class="linio">Por + <!-- «Por --> kio servas?... Ili tro prokrastis!... + <!-- .. --> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s37"> + Unua puno al Geno. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 161 + </h4> + <span class="linio">Foriĝis noktmallumo, nun tagiĝas.</span><br /> + <span class="linio">Je suno armilaĵoj rebrilegas,</span><br /> <span + class="linio">Kaj kaskoj kaj fervestoj ekfajriĝas,</span><br /> <span + class="linio">Kaj ankaŭ brilas flordesegnaj ŝildoj, <span + class="linionum">1810</span></span><br /> <span class="linio">Kaj ankaŭ + hastoj kaj standardoj oraj.</span><br /> <span class="linio">Imperiestro + rajdas kolerege;</span><br /> <span class="linio">Malĝojas, korpremiĝas + ĉiuj Francoj,</span><br /> <span class="linio">Jen ĉiuj varme, + dolorege ploras!</span><br /> <span class="linio">Jen ĉiuj <i>mult</i>timegas + pri Rolando!</span><br /> + <hr class="poezio" /> + <span class="linio">Nun Reĝo ekkaptigas grafon Genon,</span><br /> + <span class="linio">Fordonas lin al kuirejservistoj,</span><br /> <span + class="linio">Kaj diras al Besgun’ ilia estro:</span><br /> <span + class="linio">«Vi zorge gardu tiun perfidulon,</span><br /> <span + class="linio">«Ĉar li perfidis tutan mian genton!» <span + class="linionum">1820</span></span><br /> <span class="linio">Besgun’ + ekkaptas Genon, kontraŭmetas</span><br /> <span class="linio">Al li + cent malhumanajn kuiristojn.</span><br /> <span class="linio">Eltiras ili + barbon kaj lipharojn,</span><br /> <span class="linio">Kvarfoje ĉiu + batas lin per pugno,</span><br /> <span class="linio">Frapegas lin per + vergoj kaj bastono,</span><br /> <span class="linio">Ŝnuregon volvas + ĉirkaŭ lia kolo,</span><br /> <span class="linio">Lin ligas per + katenoj kvazaŭ urson;</span><br /> <span class="linio">Lin hontan + metas sur portilan bruton.</span><br /> <span class="linio">Lin ili gardos + ĝis redon’ al Karlo. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span + class="paghnumero">p. 81</span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s38"> + Reiro de Karlo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 162 + </h4> + <span class="linio">Mallumaj, longaj, altaj estas montoj! <span + class="linionum">1830</span></span><br /> <span class="linio">Profundaj + valoj! fortaj akvofaloj!</span><br /> <span class="linio">Antaŭe, + malantaŭe sonoradas</span><br /> <span class="linio">Ripetas kornoj + Olifantan vokon.</span><br /> <span class="linio">Imperiestro rajdas + kolerege,</span><br /> <span class="linio">Kun furiozaj kaj malĝojaj + Francoj;</span><br /> <span class="linio">Kaj ĉiuj senescepte ploras, + ĝemas,</span><br /> <span class="linio">Al Dio preĝas por Roland’, + ĝis kiam</span><br /> <span class="linio">Alvenos ili sur batalan + kampon,</span><br /> <span class="linio">Kaj kun Rolando fierege frapos...</span><br /> + <span class="linio">Por kio servas tio?... Por nenio! <span + class="linionum">1840</span></span><br /> <span class="linio">Ĉar ili + ne alvenos ĝustatempe! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 163 + </h4> + <span class="linio"><i>Nun Reĝo Karlo</i> kolerege rajdas.</span><br /> + <span class="linio">Ho! kiel blanka barbo sur kiraso!</span><br /> <span + class="linio">Baronoj de Francuj’ per spronoj pikas,</span><br /> + <span class="linio">Kaj ĉiuj malĝojegas kaj bedaŭras</span><br /> + <span class="linio">Ne esti ĉe Rolando, l’ Estro, kiu</span><br /> + <span class="linio">Batalas nun hispanajn Sarazenojn!</span><br /> <span + class="linio">Se estos li vundita, ĉiuj mortos!</span><br /> <span + class="linio">Kun li nur sesdek restas! jes, sed kiaj?</span><br /> <span + class="linio">Neniam Reĝ’ aŭ Estro havis tiajn! <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + <h4 class="strofonum"> + 164 + </h4> + <span class="linio"><i>Tra longaj intermontoj Karlo rajdas,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Dolore kaj kolere premegita!</i></span><br /> <span + class="linio"><i>Li diras: «Sankta Manjo, helpu al ni!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Per Geno, mi en malĝojegon falis!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Malnova historio diras jenajn:</i></span><span + class="paghnumero">p. 82</span><br /> <span class="linio"><i>«De Gen’ + prapatroj estis perfiduloj;</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Je + perfidaĵoj ili nur kutimis.</i></span><br /> <span class="linio"><i>«En + Roma Kapitol’ eĉ ili kaŭzis</i></span><br /> <span + class="linio"><i>«Mortigon de Cesaro grandaĝulo!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Sed ili terurege estingiĝis!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Dolore ili mortis per fajrpuno.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«El sang’ ilia estas vere Geno.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Mortigis li Rolandon, mian genton,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«De mia kapo li fortiras kronon!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ne restas defendonto por Francujo!»</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Li ploras, tiras sian blankan barbon.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ve! diras Francoj, malfeliĉo sur nin!»</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Spronpikas ili; dum intermontiro</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Neniu de ĉeval’ retiras bridon.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Sed antaŭ ol alvenos Francoj tien,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Rolando estos akirinta venkon,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Marsilon, lian genton elvenkinte.</i> <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s39"> + Malvenkego. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 165 + </h4> + <span class="linio">Roland’ sur montojn, stepojn, trarigardas</span><br /> + <span class="linio">Mortintajn Francojn! Kiom kuŝas tie!</span><br /> + <span class="linio">Pri ili grandanime li ploradas:</span><br /> <span + class="linio">«Baronoj noblaj, Dio al vi estu</span><br /> <span + class="linio">«Favora, kaj en Paradizon metu</span><br /> <span + class="linio">«Animojn viajn, inter sanktajn florojn!</span><br /> + <span class="linio">«Pli bonajn ol vi, mi neniam vidis;</span><br /> + <span class="linio">«Ĉar vi utilis al mi ĉiam, ĉiel,</span><br /> + <span class="linio">«Por almiliti tiom al la Reĝo!</span><br /> + <span class="linio">«Ve! Li malprave vin alprenis al si! <span + class="linionum">1860</span></span><br /> <span class="linio">«Ho, + Franca Tero, dolĉa lando! Vi nun</span><br /> <span class="linio">«<i>Je + la plej bonaj estroj</i> vidviniĝas!</span><span class="paghnumero">p. + 83</span><br /> <span class="linio">«Baronoj, mi vin vidas morti por + mi!</span><br /> <span class="linio">«Ve! mi ne povas vin defendi, + savi!</span><br /> <span class="linio">«Ho! helpu al mi Dio, Li + Memvero!</span><br /> <span class="linio">«Mi restos kun vi, Oliviro, + Frato!</span><br /> <span class="linio">«Doloro (se ne malamika + bato,)</span><br /> <span class="linio">«Mortigos min! Ni iru + rebatali!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 166 + </h4> + <span class="linio"><i>Roland’ sur montojn, valojn, trarigardas.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Vidinte Idolanojn tiel multajn,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Al Oliviro noble li parolas:</i></span><br /> <span + class="linio"><i>«Belfrato, ni kun Francoj devas tie</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Mortiĝi!» + <!-- «Mortiĝi!« --> Tiam Graf’ Roland’ paliĝas,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Kvarfoje laŭte krias: «Je Munĝojo!»</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Per korno sonorigas: «Por atako:»</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Per spronoj forte pikas Vejlantifon.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Li tuj ekfrapos per tranĉega glavo.</i> <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 167 + </h4> + <span class="linio">Roland’ revenas sur batalan kampon;</span><br /> + <span class="linio">Per Durendalo li kuraĝe frapas. <span + class="linionum">1870</span></span><br /> <span class="linio">Distranĉas + li Faldrunon de la Pujlo,</span><br /> <span class="linio">Kaj dudek kvar + plej glorajn Idolanojn.</span><br /> <span class="linio">Neniam estos tia + batalanto!</span><br /> <span class="linio">Kiele cervoj saltas antaŭ + hundoj</span><br /> <span class="linio">Tiele Idolanoj kuras de li.</span><br /> + <span class="linio">Ĉefepiskopo diras: «Mirindaĵo!</span><br /> + <span class="linio">«Ĉi-tio estas inda je bravulo</span><br /> + <span class="linio">«Bonarmiĝinta kaj rajdanta noble!</span><br /> + <span class="linio">«Li estu en batal’ fiera, forta;</span><br /> + <span class="linio">«Alie, ja, nenion li valoras; <span + class="linionum">1880</span></span><br /> <span class="linio">«Fariĝu + li monaĥ’ en monaĥejo,</span><br /> <span class="linio">«Pro + niaj pekoj ĉiam li preĝadu!»</span><span class="paghnumero">p. + 84</span><br /> <span class="linio">—Rolando diras: «Frapu; ne + indulgu!»</span><br /> <span class="linio">Aŭdinte tion, Francoj + rebatalas.</span><br /> <span class="linio">Kristanoj multe domaĝiĝis + tie! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 168 + </h4> + <span class="linio">Nenian savon atendante, viro</span><br /> <span + class="linio">Kuraĝe sin defendas en batalo.</span><br /> <span + class="linio">Pro tio, Francoj fieriĝas kvazaŭ</span><br /> <span + class="linio">Leonoj. Jen Marsil’ je nobla ŝajno!</span><br /> + <span class="linio">Li rajdas sur ĉevalo Gainuno, <span + class="linionum">1890</span></span><br /> <span class="linio"><i>(Ĝi + estas rapidmova pli ol falko)</i>,</span><br /> <span class="linio">Per + spronoj pikas kaj Bevunon frapas,</span><br /> <span class="linio">(Ĉi + estas Estr’ de Belno kaj Diguno).</span><br /> <span class="linio">Li + ŝildon rompas kaj kirason ŝiras,</span><br /> <span class="linio"><i>Majstrece</i> + lin senvivan ĵetas teren;</span><br /> <span class="linio">Ivonon, + Ivorion kaj Girardon</span><br /> <span class="linio">De Rusiluno ankaŭ + li mortigas.</span><br /> <span class="linio">Ne malproksime estas Graf’ + Rolando;</span><br /> <span class="linio">Li tiam diras: «Dio vin + malbenu!</span><br /> <span class="linio">«Ĉar vi malrajte + mortigadis miajn</span><br /> <span class="linio">«Amikojn, tuj per + bato vi elpagos; <span class="linionum">1900</span></span><br /> <span + class="linio">«Kun mia glavo vi ekkonatiĝos!»</span><br /> + <span class="linio">Li kuraĝege ekatakas Reĝon,</span><br /> + <span class="linio">Distranĉas lian dekstran manradikon,</span><br /> + <span class="linio">Distranĉas ankaŭ kapon de la blonda</span><br /> + <span class="linio">Ĵurfalo, propra filo de Marsilo.</span><br /> + <span class="linio">Kaj Idolanoj: «Helpu al ni, Maho!</span><br /> + <span class="linio">«Ho! Dioj niaj! Venĝu nin al Karlo!</span><br /> + <span class="linio">«Li lasis ĉe ni tiajn anojn, kiuj,</span><br /> + <span class="linio">«Eĉ antaŭ morto, kampon ne fordonos!»</span><br /> + <span class="linio">Kaj ankaŭ diras: «He! Ni kuru for!» + Jen <span class="linionum">1910</span></span><br /> <span class="linio">Forkuras + cent mil viroj... kiu povus</span><br /> <span class="linio">Haltigi + ilin?... Ili ne revenos...</span><span class="paghnumero">p. 85</span><br /> + <h4 class="strofonum"> + 169 + </h4> + <span class="linio"><i>Marsil’ seniĝis je la dekstra mano.</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Li tiam teren ĵetas sian ŝildon,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Per akraj spronoj li ĉevalon pikas,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Forlasas bridon, kaj al Hispanujo</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Forkuras kun dudek + <!-- du dek --> mil Idolanoj</i></span><br /> <span class="linio"><i>Vunditaj; + ili ĉiuj diras unu</i></span><br /> <span class="linio"><i>Al la alia: + «Nev’ de Karlo venkis!»</i> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 170 + </h4> + <span class="linio">Por kio servas? Jes, Marsil’ forkuras;</span><br /> + <span class="linio">Sed restas lia onklo, <i>la Kalifo</i>.</span><br /> + <span class="linio">Li, Estro de Kartaĝ’, Alfern’, + Garmajo,</span><br /> <span class="linio">Etiopujo malbenita tero,</span><br /> + <span class="linio">Kaj ankaŭ Estro de la nigra gento</span><br /> + <span class="linio">Je naz’ dikega kaj orelo larĝa.</span><br /> + <span class="linio">Jes! pli ol kvindek + <!-- kvin dek --> mil el ili, tie</span><br /> <span class="linio">Rajdadas + fierege, kolerege, <span class="linionum">1920</span></span><br /> <span + class="linio">Kaj krias idolanan kunvenvorton.</span><br /> <span + class="linio">—Rolando diras: «Tuj ni oferiĝos!</span><br /> + <span class="linio">«Mi scias... ni ne longe plu vivados...</span><br /> + <span class="linio">«Malben’ al <i>kiu</i> vivon ne pagigos</span><br /> + <span class="linio">«Karege!... Estroj, frapu per la glavoj,</span><br /> + <span class="linio">«Defendu viajn morton, vivon, por ke</span><br /> + <span class="linio">«Ne estu honto al Francujo dolĉa.</span><br /> + <span class="linio">«Se Karlo venos sur la batalejon,</span><br /> + <span class="linio">«Se vidos li mortintajn Sarazenojn,</span><br /> + <span class="linio">«Po unu el la niaj ... + <!-- .. --> dek kvin + <!-- dekkvin --> ilin, <span class="linionum">1930</span></span><br /> + <span class="linio">«Imperiestro povos nin nur beni!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span class="paghnumero">p. 86</span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s40"> + Morto de Oliviro. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 171 + </h4> + <span class="linio">Rolando vidas malbenitan genton,</span><br /> <span + class="linio">Pli nigran ol la inko, kaj montrantan</span><br /> <span + class="linio">Blankaĵon ian nur sur la dentaro.</span><br /> <span + class="linio">Li tiam diras: «Mi ja estas certa,</span><br /> <span + class="linio">«Kaj vidas mi, ke ni hodiaŭ mortos!</span><br /> + <span class="linio">«Refrapu, Francoj, mi frapegas ree!»</span><br /> + <span class="linio">—Kaj Olivir’: «Malben’ al + prokrastantoj!»</span><br /> <span class="linio">Jen Francoj interĵetas + sin antaŭen. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + <h4 class="strofonum"> + 172 + </h4> + <span class="linio">Je vido de malmulto da Francaro <span class="linionum">1940</span></span><br /> + <span class="linio">Hispanoj kuraĝigas sin, ĝojegas,</span><br /> + <span class="linio">Kaj diras: «Karlo estas malpravega!»</span><br /> + <span class="linio"><i>Kalifo</i> rajdas sur ĉeval’ flavruĝa;</span><br /> + <span class="linio">Li pikas ĝin per siaj oraj spronoj.</span><br /> + <span class="linio">El malantaŭe, mezen de la dorso,</span><br /> + <span class="linio">Li frapas Oliviron, rompas blankan</span><br /> <span + class="linio">Kirason, kaj trans korpon puŝas haston.</span><br /> + <span class="linio">Li diras: «Por vi, jen mortiga bato!</span><br /> + <span class="linio">«Malprava Karlo lasis vin ĉi-tie;</span><br /> + <span class="linio">«Li malutilis al vi, sed li pentos, <span + class="linionum">1950</span></span><br /> <span class="linio">«Ĉar + mi la miajn plene venĝis al vi!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + <h4 class="strofonum"> + 173 + </h4> + <span class="linio">Eksentas Olivir’, ke vundo estas</span><br /> + <span class="linio">Mortiga; <i>li sin venĝi ne prokrastas</i>;</span><br /> + <span class="linio">Per hela ŝtala Haltekler’, kalifon</span><br /> + <span class="linio">Li frapas sur la oran pintan kaskon;</span><br /> <span + class="linio">El ĝi dissemas <i>ŝtonojn</i> kaj kristalojn,</span><br /> + <span class="linio">Distranĉas kapon ĝis la dentoj; glavon</span><span + class="paghnumero">p. 87</span><br /> <span class="linio">Svinginte, li + faligas lin senvivan,</span><br /> <span class="linio">Kaj diras: «Idolan’ + al vi malbeno!</span><br /> <span class="linio">«Eblege Karlo iomete + perdis,</span><br /> <span class="linio">«Sed al l’ edzino, al + virino ia, <span class="linionum">1960</span></span><br /> <span + class="linio">«En via lando, vi ne fanfaronos,</span><br /> <span + class="linio">«Ke vi al <i>Karlo</i> prenis <i>eĉ</i> moneron,</span><br /> + <span class="linio">«Aŭ lin senigis je mi aŭ alia!»</span><br /> + <span class="linio">—Kaj ankaŭ diras li: «Rolando, helpu!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 174 + </h4> + <span class="linio">Eksentas Olivir’, ke vundo estas</span><br /> + <span class="linio">Mortiga; li ne haltas por venĝado.</span><br /> + <span class="linio"><i>Per Haltekler’, li forte bataladas</i>,</span><br /> + <span class="linio">En la amaso li kuraĝe frapas,</span><br /> <span + class="linio">Distranĉas bulajn ŝildojn, kaj pikstangojn,</span><br /> + <span class="linio">Piedojn, manojn, <i>ŝultrojn</i> kaj brustkestoj.</span><br /> + <span class="linio">Lin kiu vidus Sarazenojn tranĉi, <span + class="linionum">1970</span></span><br /> <span class="linio">Mortinton sur + mortinton ĵeti <i>teren</i>,</span><br /> <span class="linio">Nur + povus pensi pri kuraĝo vera!</span><br /> <span class="linio">Li + memoriĝas pri deviz’ de Karlo:</span><br /> <span class="linio">«Munĝojo!» + krias li per forta voĉo;</span><br /> <span class="linio">Rolandon, + fraton kaj amikon vokas:</span><br /> <span class="linio">«Kolego, + venu pli proksimen je mi!</span><br /> <span class="linio">«Hodiaŭ + dolorege ni disiĝos!» + <!-- disiĝos! --> </span><br /> <span class="linio"><i>Kaj ambaŭ + ploras unu pri l’ alia!</i> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 175 + </h4> + <span class="linio">Roland’ rigardas Oliviron, kies</span><br /> + <span class="linio">Vizaĝ’ paliĝis kaj senkoloriĝis;</span><br /> + <span class="linio">Elfluas <i>el la</i> brusto ruĝa sango <span + class="linionum">1980</span></span><br /> <span class="linio">Falanta teren + kvazaŭ per riveroj!</span><br /> <span class="linio">Rolando diras: + «Dio! Kion fari!</span><br /> <span class="linio">«Amiko! Ve, + pri via grandanimo!</span><span class="paghnumero">p. 88</span><br /> <span + class="linio">«Neniam estos iu samvalora!</span><br /> <span + class="linio">«Francujo dolĉa! Vi tuj vidviniĝos</span><br /> + <span class="linio">«Je kuraĝuloj, kaj vi honte <i>falos!</i></span><br /> + <span class="linio">«Imperiestro grande domaĝiĝos!»</span><br /> + <span class="linio">Rolando tiam svenas sur ĉevalo! <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 176 + </h4> + <span class="linio">Rolando tie svenas sur ĉevalo,</span><br /> <span + class="linio">Kaj Olivir’ sangadas el la vundo <span class="linionum">1990</span></span><br /> + <span class="linio">Mortiga, ĝis vidado konfuziĝas;</span><br /> + <span class="linio">Proksime, malproksime, li ne povas</span><br /> <span + class="linio">Plu eldistingi <i>kiun ajn</i> vivantan.</span><br /> <span + class="linio">Jen, kun Rolando li ekrenkontiĝas.</span><br /> <span + class="linio">Li frapas oran kaj juvelan kaskon,</span><br /> <span + class="linio">Kaj ĝin distranĉas ĝis la nazŝirmilo.</span><br /> + <span class="linio">Feliĉe, glavo ne eniras kapon.</span><br /> <span + class="linio">Roland’ je tiu bato, lin rigardas,</span><br /> <span + class="linio">Kaj dolĉe, kvietege, al li diras:</span><br /> <span + class="linio">«Amik’, ĉu vi intence faris tion? <span + class="linionum">2000</span></span><br /> <span class="linio">«Roland’ + mi <i>estas</i>, kaj vin mi amegas.</span><br /> <span class="linio">«Vi + ne elvokis min al dubatalo!»</span><br /> <span class="linio">—Kaj + Olivir’: «Mi aŭdas, sed ne vidas</span><br /> <span + class="linio">«Vin parolantan! Dio vin rigardu!</span><br /> <span + class="linio">«Mi frapis vin! Pardonu tion al mi!»</span><br /> + <span class="linio">—Roland’: «Negrava bato! jes, mi al + vi</span><br /> <span class="linio">«Pardonas nun, kaj antaŭ Dio + ankaŭ!»</span><br /> <span class="linio">Salutas ambaŭ unu + la alian;</span><br /> <span class="linio">Kun tia amo ili sin disigas. + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 177 + </h4> + <span class="linio">Eksentas Olivir’ ke mort’ lin premas; + <span class="linionum">2010</span></span><br /> <span class="linio">Okuloj + vidturniĝas en la kapo!</span><br /> <span class="linio">Li plu ne aŭdas + kaj li plu ne vidas!</span><span class="paghnumero">p. 89</span><br /> + <span class="linio">Li piediras, kaj kuŝiĝas teren,</span><br /> + <span class="linio">Kaj laŭte petas pri pardon’ de pekoj,</span><br /> + <span class="linio">Manplektas al ĉiel’, al Dio preĝas,</span><br /> + <span class="linio">Por ke li donu al li Paradizon,</span><br /> <span + class="linio">Li benu Karlon kaj Francujon dolĉan,</span><br /> <span + class="linio">Rolandon karan al li pli ol ĉiujn...</span><br /> <span + class="linio">Sed haltas koro, kaj kliniĝas kapo;</span><br /> <span + class="linio">Li falas teren tute sterniĝinta... <span + class="linionum">2020</span></span><br /> <span class="linio">Jen grafo + mortis!... Jen finiĝis ĉio!...</span><br /> <span class="linio">Rolando + ploras kaj sopiras pri li!</span><br /> <span class="linio">Pli plendan + homon vi neniam vidos! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 178 + </h4> + <span class="linio">Rolando, <i>kiam li</i> amikon <i>vidas</i></span><br /> + <span class="linio">Senvivan, kun vizaĝ’ <i>al Oriento,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Ne povas sin deteni je plorado</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Kaj ĝemo</i>; dolĉe li sopiras pri li:</span><br /> + <span class="linio">«Amiko, ve, pro via kuraĝeco!</span><br /> + <span class="linio">«Ni jarojn, tagojn, kune kunvivadis!</span><br /> + <span class="linio">«Ne malutilis unu al l’ alia!</span><br /> + <span class="linio">«Vi mortis!... Mi dolore vin postvivas!» + <span class="linionum">2030</span></span><br /> <span class="linio">Je tiuj + vortoj, la markizo svenas</span><br /> <span class="linio">Sur la ĉeval’ + nomata Vejlantifo;</span><br /> <span class="linio">Sed oraj piedingoj lin + subtenas,</span><br /> <span class="linio">Kaj ĉiuflanken li ne povas + fali. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 179 + </h4> + <span class="linio">Sed jen, apenaŭ li rekonsciiĝis</span><br /> + <span class="linio">El sveno, maldolĉege li revivas,</span><br /> + <span class="linio">Ĉar li ekvidas grandan malfeliĉon!</span><br /> + <span class="linio">Li perdis ĉiujn Francojn, mortiĝintajn</span><br /> + <span class="linio">Krom du: Ĉefepiskop’ kaj Galtiero</span><span + class="paghnumero">p. 90</span><br /> <span class="linio">De Humo. Ĉi + malsupreniris monton <a href="#piednoto7" class="notosigno">[7]</a> <span + class="linionum">2040</span></span><br /> <span class="linio">Sur kiu li + Hispanojn bataladis.</span><br /> <span class="linio">Anaro mortis, + Idolanoj venkis;</span><br /> <span class="linio">Li vole aŭ nevole + reen venis,</span><br /> <span class="linio"><i>Kaj</i> krias al Roland’: + «Sinjoro nobla!</span><br /> <span class="linio">«Ĝentila! + Kie estas vi, bravulo?</span><br /> <span class="linio">«Vi ĉeestante, + mi neniam timis;</span><br /> <span class="linio">«Mi Galtier’ + akiris Maelguton,</span><br /> <span class="linio">«Mi nevo de grandaĝa + blanka Druo,</span><br /> <span class="linio">«Mi kunhelpint’ + al viaj heroaĵoj,</span><br /> <span class="linio">«<i>Mi + bataladis Sarazenojn tiel</i>,</span><br /> <span class="linio">«Ke + hasto ekrompiĝis, ankaŭ ŝildo <span class="linionum">2050</span></span><br /> + <span class="linio">«Peciĝis kaj kiraso disŝiriĝis!</span><br /> + <span class="linio">«Vundita <i>estas</i> mi per lancoj, mi tuj</span><br /> + <span class="linio">«Mortiĝos, sed terure vendis vivon!»</span><br /> + <span class="linio">Je tiu vort’ Rolando lin <i>rekonis</i>,</span><br /> + <span class="linio">Per spronoj pikas kaj galopas al li. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="piednotoj"> + <p class="piednoto" id="piednoto7"> + [7] Pri tiu epizodo estas parolate ĉe verso 812-a kaj post verso + 1411. + </p> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 180 + </h4> + <span class="linio">Rolando diras: «<i>Nobla Galtiero,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Vi bataladis idolanan genton,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Sed ĉar vi estas brava kaj kuraĝa,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Mil anojn el plej bonaj vi alprenis;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Redonu ilin al mi; ili estis</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«La miaj, kaj nun mi bezonas ilin!»</i></span><br /> + <span class="linio"><i>—Sed Galtier’: «Vi plu ne vidos + ilin</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Lasintajn sur terura + kampo, kie</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Ni trovis tiel + multajn Sarazenojn,</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Erminojn, + Turkojn, Gajojn, Kanananojn,</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Kaj + bravajn Balisanojn sur arabaj</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Ĉevaloj + rapidmovaj rajdadantajn!</i></span><span class="paghnumero">p. 91</span><br /> + <span class="linio"><i>«Ni bataladis tiel, ke pri tio</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Nenia idolano fanfaronos;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Sesdek + <!-- «Ses dek --> mil mortis; ili kuŝas tere...</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ha! ni nin venĝis per tranĉegaj + glavoj!</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Sed, ve, ni perdis + ĉiujn niajn Francojn!</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Kiraso + mia disrompiĝis! Vundoj</i></span><br /> <span class="linio"><i>«De + brusto kaj de ventro ruĝan sangon</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Ŝprucigas + el mi kvazaŭ per riveroj!</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Jen + tuta mia korpo malfortiĝas!</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Mi + vere sentas, ke mi tuj mortiĝos!...</i></span><br /> <span + class="linio"><i>«Mi estas via, ĉar vi estas l’ Estro...</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Se mi forkuris, min vi ne mallaŭdu!»</i></span><br /> + <span class="linio"><i>—Rolando diras: «Tion mi ne faros!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Sed al mi helpu, tiel longe kiel</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Vi vivas!» Li kolere ŝvitas, + ĝemas,</i></span><br /> <span class="linio"><i>Eltranĉas de si veŝtopecon; + per ĝi</i></span><br /> <span class="linio"><i>Al Galtiero li bandaĝas + bruston.</i> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 181 + </h4> + <span class="linio">Rolando dolorege koleradas,</span><br /> <span + class="linio">Kaj forte frapas en interpuŝego.</span><br /> <span + class="linio">Hispanojn dudek kvin li mem mortigas;</span><br /> <span + class="linio">Ses, Galtiero; kvin Ĉefepiskopo.</span><br /> <span + class="linio">Kaj Idolanoj: «Tiuj teruregaj! <span class="linionum">2060</span></span><br /> + <span class="linio">«Ni gardu nin, ke ili elturniĝu.</span><br /> + <span class="linio">«Al forkuranto estu honto! Honto</span><br /> + <span class="linio">«Precipe al preterlasonta ilin!»</span><br /> + <span class="linio">Hispanoj rekomencas kriadadi,</span><br /> <span + class="linio">Kaj ĉiuflanke ĉirkaŭstaras Francojn.</span><br /> + <span class="linio"><i>Al ili helpu Dio, Li Memvero!</i> <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span class="paghnumero">p. 92</span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s41"> + Karlo alvojiras. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 182 + </h4> + <span class="linio">Rolando estas <i>brava kaj fiera,</i></span><br /> + <span class="linio">Kaj Galtiero Huma, nobla estro,</span><br /> <span + class="linio">Ĉefepiskopo ankaŭ kuraĝulo.</span><br /> <span + class="linio">Ja, ne forlasus unu la alian.</span><br /> <span class="linio">Ĉirkaŭe, + ili frapas Idolanojn. <span class="linionum">2070</span></span><br /> <span + class="linio">Mil Sarazenoj de nun piediras,</span><br /> <span + class="linio">Kaj kvardek mil rajdadas por batali;</span><br /> <span + class="linio">Sed ili ne kuraĝas proksimiĝi;</span><br /> <span + class="linio">El malproksime ĵetas lancojn, hastojn,</span><br /> + <span class="linio">Sagegojn, hokajn sagojn, ponardegojn.</span><br /> + <span class="linio">En la komenc’ mortiĝis Galtiero,</span><br /> + <span class="linio">Turpin’ de Rejms’ vundiĝis sur la + kapo</span><br /> <span class="linio">Ĉar lia ŝildo disŝiriĝis, + kasko</span><br /> <span class="linio">Rompiĝis kaj kiraso disfendiĝis;</span><br /> + <span class="linio">Eniĝis en la bruston kvar pikstangoj; <span + class="linionum">2080</span></span><br /> <span class="linio">Ĉevalo + lia mortas sub rajdanto.</span><br /> <span class="linio">Ĉefepiskopo + falas! Malfeliĉe!...</span><br /> <span class="linio"><i>Al ili helpu + Di’, Ĉielglorulo!</i> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 183 + </h4> + <span class="linio">Turpin’ eksentas, ke li malfortiĝas</span><br /> + <span class="linio">Pro kvar pikstangobatoj tra la brusto;</span><br /> + <span class="linio">Li brave iom releviĝas, serĉas</span><br /> + <span class="linio">Rolandon per rigard’, al li alkuras,</span><br /> + <span class="linio">Kaj diras nur: «Ne estas mi venkita!</span><br /> + <span class="linio">«Bravul’ fordonas vivon, sed ne glavon!»</span><br /> + <span class="linio">Almason, sian ŝtalan glavon, tiras,</span><br /> + <span class="linio">En la amas’ pli ol mil fojojn frapas. <span + class="linionum">2090</span></span><br /> <span class="linio">Atestis Karl’: + «Turpin’ senĉese frapis,</span><br /> <span class="linio">«Ĉar + kuŝis ĉirkaŭ li kvarcent + <!-- kvar cent --> mortintoj;</span><span class="paghnumero">p. 93</span><br /> + <span class="linio">«El ili estis jen vunditaj, jen dis-</span><br /> + <span class="linio">«tranĉitaj, jen je kapo senigitaj!»</span><br /> + <span class="linio">Ĉi-tion diras Gest’, kaj ĉeestinto</span><br /> + <span class="linio">Barono <i>Sankta</i> Gilo, miraklisto,</span><br /> + <span class="linio">En Laŭna monaĥejo priskribinte.</span><br /> + <span class="linio">Nur malklerulo tion ĉi ne scias. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 184 + </h4> + <span class="linio">Rolando graf’ kuraĝe bataladas,</span><br /> + <span class="linio">Ŝvitadas sur varmega tuta korpo, <span + class="linionum">2100</span></span><br /> <span class="linio">Suferas + teruregan kapdoloron.</span><br /> <span class="linio">(Tempio <i>krevis</i> + dum sonorigado).</span><br /> <span class="linio">Li volus scii ĉu + alvenos Karlo;</span><br /> <span class="linio">Reprenas Olifanton, sed + malforte</span><br /> <span class="linio">Ĝin sonorigas... Karlo, tie, + haltas,</span><br /> <span class="linio">Aŭskultas, kaj: «Sinjoroj, + malfeliĉo!</span><br /> <span class="linio">«Hodiaŭ nev’ + Rolando mankos al ni!</span><br /> <span class="linio">«Laŭ + sonorig’, li ne longtempe vivos!</span><br /> <span class="linio">«Al + li ni rapidrajdu sur ĉevaloj;</span><br /> <span class="linio">«Nun, + ĉiuj kornoj de anar’ sonoru!» <span class="linionum">2110</span></span><br /> + <span class="linio">Sesdek + <!-- Ses dek --> mil kornojn ili sonorigas;</span><br /> <span + class="linio">Tiele, ke ripetas montoj, valoj...</span><br /> <span + class="linio">Ekaŭdas Idolanoj, kaj malĝojas,</span><br /> <span + class="linio">Kaj diras: «Reĝo Karlo nun alvenas!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 185 + </h4> + <span class="linio">Kaj ankaŭ: «Jen Imperiestr’ reiras!</span><br /> + <span class="linio">«Ĉar aŭdas ni sonorajn francajn + kornojn.</span><br /> <span class="linio">«Se Karl’ alvenos, ni + la venkon perdos,</span><br /> <span class="linio">«Kaj se Roland’ + postvivos, la milito</span><br /> <span class="linio">«Rekomenciĝos! + Ve, por Hispanlando!»</span><br /> <span class="linio">Kuniĝas + kvarcent armiĝintaj viroj <span class="linionum">2120</span></span><span + class="paghnumero">p. 94</span><br /> <span class="linio">El la anaro plej + bonegaj; ili</span><br /> <span class="linio">Rolandon ekatakas terurege.</span><br /> + <span class="linio">Ho! <i>kiom</i> grafo devas klopodadi! <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 186 + </h4> + <span class="linio">Ilian alproksimiĝadon vidas</span><br /> <span + class="linio">Roland’; li fieriĝas, kuraĝiĝas;</span><br /> + <span class="linio">Li preta por ĝis morto <i>kontraŭstari;</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Ĉar mort’ pli bona estas ol forkuro</i>.</span><br /> + <span class="linio">Li rajdas sur ĉevalo Vejlantifo,</span><br /> + <span class="linio">Li pikas ĝin per siaj oraj spronoj,</span><br /> + <span class="linio">Kaj meze de anaro batalegas.</span><br /> <span + class="linio">Turpin’ ĉefepiskopo kun li iras; <span + class="linionum">2130</span></span><br /> <span class="linio">—Kaj + Sarazenoj: «Kuru for, <i>amikoj,</i></span><br /> <span class="linio">«De + franca gent’ ni aŭdis sonorkornojn!</span><br /> <span + class="linio">«Potenca Reĝo Karlo ree venas!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 187 + </h4> + <span class="linio">Rolando graf’ ne ŝatas malbravulojn,</span><br /> + <span class="linio">Nek malbonulojn, nek <i>fanfaronulojn</i>,</span><br /> + <span class="linio">Malŝatas ankaŭ estrojn ne fidelajn.</span><br /> + <span class="linio">Li diras al Turpin’ ĉefepiskopo:</span><br /> + <span class="linio">«Sinjor’ mi rajdas kaj vi piediras!</span><br /> + <span class="linio">«Pro amo al vi, mi piedestaros;</span><br /> + <span class="linio">«Ni, kune prenos bonon kaj malbonon; <span + class="linionum">2140</span></span><br /> <span class="linio">«Por + kiu ajn, ja, mi vin ne forlasos!</span><br /> <span class="linio">«Ni + ambaŭ reataku Idolanojn;</span><br /> <span class="linio">«Plej + bonajn batojn frapas Durendalo!»</span><br /> <span class="linio">Ĉefepiskopo: + <!-- «Ĉefepiskopo: --> «Jen batala veto!</span><br /> + <span class="linio">«<i>Ci-tio estos por ni, certe, lasta!</i></span><br /> + <span class="linio">«Ĉar Karlo venas, li nin plene venĝos!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span class="paghnumero">p. + 95</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 188 + </h4> + <span class="linio">Nun Idolanoj diras: «Ni naskiĝis</span><br /> + <span class="linio">«Por malfeliĉo! Ve! En tiu tago</span><br /> + <span class="linio">«Malĝoja, ni Sinjorojn, Estrojn perdis!</span><br /> + <span class="linio">«Jen glora Karlo venas kun anaro!</span><br /> + <span class="linio">«Ni aŭdas sonorantajn francajn kornojn, + <span class="linionum">2150</span></span><br /> <span class="linio">«Kaj + grandan krian bruon de «Munĝojo»!</span><br /> <span + class="linio">«Rolandon, pli ol kiu ajn fieran</span><br /> <span + class="linio">«Neniu povas venki; ni frapadu</span><br /> <span + class="linio">«El malproksime, kaj lin lasu tere!»</span><br /> + <span class="linio">Alĵetas ili hastojn, ponardegojn,</span><br /> + <span class="linio">Pikstangojn, lancojn kaj barbulajn sagojn;</span><br /> + <span class="linio">Pecigas, fendas ŝildon de Rolando,</span><br /> + <span class="linio">Disrompas, <i>senornamas</i> la kirason</span><br /> + <span class="linio">Ne povas ili vundi lian korpon;</span><br /> <span + class="linio">Sed Vejlantif’ ricevis tridek vundojn, <span + class="linionum">2160</span></span><br /> <span class="linio">Kaj ĝi + sub grafo <i>falas</i> mortigita!..</span><br /> <span class="linio">Forkuras + Idolanoj kaj forlasas</span><br /> <span class="linio">Rolandon solan kaj + piedirantan! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 189 + </h4> + <span class="linio"><i>Forkuras tremegantaj Idolanoj,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Kaj al si diras: «Nin Rolando venkis!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Imperiestro iras malantaŭen!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«De franca gento aŭdu sonorkornojn!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ĉar venas Karlo, li alportas morton!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Li venkis tiom da potencaj Reĝoj!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Marsil’ ne povos certe nin defendi,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ni perdos gloran Hispanujon, se ne</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Emir’ mem venos ĝin defendi por + ni!»</i> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span + class="paghnumero">p. 96</span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s42"> + Lasta beno de Ĉefepiskopo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 190 + </h4> + <span class="linio">Forkuras Idolanoj kun kolero,</span><br /> <span + class="linio">Kaj rapidiras al Hispanolando.</span><br /> <span + class="linio">Rolando graf’ ne persekutas ilin,</span><br /> <span + class="linio">Ĉar li ĉevalon Vejlantifon perdis,</span><br /> + <span class="linio">Kaj vole aŭ nevole piediras.</span><br /> <span + class="linio">Li helpos al Turpin’ Ĉefepiskopo.</span><br /> + <span class="linio">Sur lia kap’ deligas oran kaskon, <span + class="linionum">2170</span></span><br /> <span class="linio">Detiras + blankan subkirason, ŝiras</span><br /> <span class="linio">Ĉemizon + por <i>bandaĝi</i> larĝajn vundojn;</span><br /> <span + class="linio">Kaj tiam ame li lin ĉirkaŭprenas,</span><br /> + <span class="linio">Lin dolĉe sternas sur la verdan herbon,</span><br /> + <span class="linio">Kaj, kortuŝite, diras al li jenajn:</span><br /> + <span class="linio">«Nobela! Donu al mi forpermeson;</span><br /> + <span class="linio">«Kolegoj, kiujn ni tre amis, estas</span><br /> + <span class="linio">«Mortintaj! Ni ne lasu ilin tie!</span><br /> + <span class="linio">«Mi volus serĉi kaj rekoni ilin,</span><br /> + <span class="linio">«Kaj meti ilin antaŭ vin, laŭ vico!» + <span class="linionum">2180</span></span><br /> <span class="linio">Ĉefepiskopo: + «Iru kaj revenu!</span><br /> <span class="linio">«Pro Dio! + kampo estas via... mia!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 191 + </h4> + <span class="linio">Roland’ trairas sola batalejon,</span><br /> + <span class="linio">Li serĉas jen sur valo, jen sur monto;</span><br /> + <span class="linio"><i>Li trovas Ivorion kaj Ivonon</i>,</span><br /> <span + class="linio">Gerinon kaj amikon Gerieron,</span><br /> <span class="linio"><i>Engelieron + grafon de Gaskujo</i>.</span><br /> <span class="linio">Otunon ankaŭ, + kaj Berengieron,</span><br /> <span class="linio">Ansejson ankaŭ kune + kun Sansun’, kaj</span><br /> <span class="linio">Girard’ la + grandaĝul’ de Rusiluno.</span><span class="paghnumero">p. 97</span><br /> + <span class="linio">Ĉi-tiujn dek baronojn li forportas, <span + class="linionum">2190</span></span><br /> <span class="linio">Returnen iras + al ĉefepiskopo;</span><br /> <span class="linio">Kaj antaŭ li, laŭ + vico, sternas ilin!</span><br /> <span class="linio">Ĉefepiskopo sin + deteni plori</span><br /> <span class="linio">Ne povas, levas manon por + benadi,</span><br /> <span class="linio">Kaj diras: «Malfeliĉaj + Estroj! Viajn</span><br /> <span class="linio">«Animojn Glora Dio + benu, ilin</span><br /> <span class="linio">«Ricevu en ĉielajn + sanktajn florojn!</span><br /> <span class="linio">«Min malĝojigas + propra morto, ĉar mi</span><br /> <span class="linio">«Imperiestron + grandan plu ne vidos!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 192 + </h4> + <span class="linio">Roland’ returnen iras en la kampon <span + class="linionum">2200</span></span><br /> <span class="linio"><i>Jen, apud + roz’ sovaĝa, sub abio</i>,</span><br /> <span class="linio">Amikon + Oliviron li retrovas,</span><br /> <span class="linio">Kaj tiam ame li lin + ĉirkaŭprenas.</span><br /> <span class="linio">Laŭ povo, li + revenas, kaj l’ amikon</span><br /> <span class="linio">Sur ŝildon + metas apud la aliaj.</span><br /> <span class="linio">Ĉefepiskopo + benas, senpekigas!</span><br /> <span class="linio">Ho ve! la larmoj! Ho + ve! la korŝiro!</span><br /> <span class="linio">Rolando diras: + «Olivir’! Karulo!</span><br /> <span class="linio">«Vi + filo de <i>bonega graf’</i> Reniro,</span><br /> <span class="linio">«Limlandoestro + <i>ĝis river’ de Ĝenno!</i></span><br /> <span class="linio">«Por + rompi lancon kaj pecigi ŝildon, <span class="linionum">2210</span></span><br /> + <span class="linio">«<i>Por trapenetri, ŝiri ferajn vestojn</i>,</span><br /> + <span class="linio">«Por prave konsiliĝi kun bonuloj,</span><br /> + <span class="linio">«Por venki, neniigi perfidulojn,</span><br /> + <span class="linio">«Neniu estis, ja, pli taŭga ol vi!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 193 + </h4> + <span class="linio">Rolando Graf’ vidinte ĉiujn estrojn</span><br /> + <span class="linio">Mortintajn, ankaŭ karan Oliviron,</span><br /> + <span class="linio">En koro ekpremiĝas kaj ekploras,</span><span + class="paghnumero">p. 98</span><br /> <span class="linio">Senkoloriĝas; + tia estas lia</span><br /> <span class="linio">Doloro, ke li plu ne povas + stari,</span><br /> <span class="linio">Kaj vole aŭ nevole svenefalas! + <span class="linionum">2220</span></span><br /> <span class="linio">—Ĉefepiskop’: + «Barono malfeliĉa!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 194 + </h4> + <span class="linio">Ĉefepiskop’ vidinte lian svenon,</span><br /> + <span class="linio">Ŝiriĝas tiel kiel iam eble!</span><br /> + <span class="linio">Etendas manon, prenas Olifanton.</span><br /> <span + class="linio">El Rencesvala rivereto akvon</span><br /> <span class="linio">Li + volas ĉerpi, por ke l’ grafo trinku.</span><br /> <span + class="linio"><i>Penege li sin levas</i>, per paŝetoj</span><br /> + <span class="linio">Ŝanceliĝante li sin ŝovas tien...</span><br /> + <span class="linio">Sed li malforte tiel... li ne povas</span><br /> <span + class="linio">Antaŭeniri... li tro perdis sangon!...</span><br /> + <span class="linio">Ve! antaŭ ol li faros tridek paŝojn, <span + class="linionum">2230</span></span><br /> <span class="linio">La koro + haltas!... li antaŭen falas!...</span><br /> <span class="linio">Ve! + Jen maldolĉegaĵoj de la morto!... <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 195 + </h4> + <span class="linio">Rolando Graf’ rekonsciiĝas tiam;</span><br /> + <span class="linio">Li sin levetas!... Ho, doloro tranĉa!</span><br /> + <span class="linio">Antaŭen, malantaŭen li rigardas,</span><br /> + <span class="linio">Trans la amikojn sur la verda herbo...</span><br /> + <span class="linio">Li vidas tere noblan la baronon,</span><br /> <span + class="linio">Ĉefepiskopon, Dian rajtigiton!</span><br /> <span + class="linio">Ĉi-tiu sin kulpigas, suprenlevas</span><br /> <span + class="linio">Okulojn, kaj manplektas al ĉielo; <span class="linionum">2240</span></span><br /> + <span class="linio">Li preĝas: «Dio donu Paradizon!»...</span><br /> + <span class="linio">Turpino mortis <i>por la serv’</i> al Karlo;</span><br /> + <span class="linio">Per glavfrapegoj, belaj predikadoj,</span><br /> <span + class="linio">Li ĉiam bataladis Idolanojn!</span><br /> <span + class="linio">Al li redonu Dio sanktan benon! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span + class="paghnumero">p. 99</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 196 + </h4> + <span class="linio"><i>Roland’ vidinte, ke li mortis, se ne</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Pro Olivir’ neniam pli sopiris!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Li tiam diras korŝirantan vorton:</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Ho! Karlo de Francujo! kiel eble</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Rajdadu plej rapide! Ĉar el niaj</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«En Rencesval’ fariĝis granda + perdo!</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Sed Reĝ’ + Marsilo perdis siajn anojn...</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Po + unu el ni, ili mortis kvardek...»</i> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 197 + </h4> + <span class="linio">Roland’ Ĉefepiskopon vidas tere!</span><br /> + <span class="linio">Sur lia ventr’ intestoj malvolviĝas,</span><br /> + <span class="linio">Cerbaĵo moviĝetas sur la frunto!</span><br /> + <span class="linio">Roland’ sur bruston, meze inter ŝultroj,</span><br /> + <span class="linio">Plektigas la du blankajn, belajn <i>manojn</i>, <span + class="linionum">2250</span></span><br /> <span class="linio">Kaj, laŭ + kutimo de la land’, ekplendas:</span><br /> <span class="linio">«Nobela + Estro! Nun mi vin fordonas</span><br /> <span class="linio">«En + manojn de Glorulo de Ĉielo!</span><br /> <span class="linio">«Neniu + pli fervore servis al Li,</span><br /> <span class="linio">«<i>Neniam</i>, + de la apostolaj tempoj,</span><br /> <span class="linio">«Profeto tia + leĝon gardis, homojn</span><br /> <span class="linio">«Konvertis! + Kvietiĝu la animo</span><br /> <span class="linio">«Fluganta tra + la Paradizajn pordojn!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s43"> + Morto de Rolando. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 198 + </h4> + <span class="linio">Ĉeestas morto! Ĝin Rolando sentas!</span><br /> + <span class="linio">Elfluas la cerbaĵo tra oreloj! <span + class="linionum">2260</span></span><br /> <span class="linio">Por + samgentuloj li alpreĝas Dion</span><br /> <span class="linio">Kaj por + si mem Anĝelon Gabrielon.</span><span class="paghnumero">p. 100</span><br /> + <span class="linio">Li prenas Olifanton (ne riproĉu)</span><br /> + <span class="linio">Kaj ankaŭ tenas glavon Durendalon.</span><br /> + <span class="linio">Pli longe ol forĵeto per pafarko,</span><br /> + <span class="linio">Sur fremda kampo li antaŭenkuras;</span><br /> + <span class="linio">Monteton li suriras; sub du arboj</span><br /> <span + class="linio">Belkreskaj kuŝas kvar marmoraj ŝtonoj;</span><br /> + <span class="linio">Sur verdan herbon li renverse falas;</span><br /> <span + class="linio">Li svenas <i>tie</i>, ĉar alvenas morto! <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 199 + </h4> + <span class="linio">Montaro estas alta, arboj altaj;</span><br /> <span + class="linio">Ĉi-tie brilas kvar marmoraj ŝtonoj;</span><br /> + <span class="linio">Sur verda herbo Graf’ Rolando svenas.</span><br /> + <span class="linio">Lin tamen observadas Sarazeno</span><br /> <span + class="linio">Mortŝajniĝanta tere inter ĉiuj,</span><br /> + <span class="linio">Vizaĝ’ kaj korpo sangomakulataj.</span><br /> + <span class="linio">Ĉi-tiu ekleviĝas kaj alkuras.</span><br /> + <span class="linio">Li estas bela, forta kaj tre brava,</span><br /> <span + class="linio">Fiera, kaj mortige furioza.</span><br /> <span class="linio">Armaĵon, + korpon de Roland’ li prenas, <span class="linionum">2280</span></span><br /> + <span class="linio">Kaj krias: «Jen venkita nev’ de Karlo;</span><br /> + <span class="linio">«Jen glavo, mi ĝin portos Arabujon!»</span><br /> + <span class="linio"><i>Li prenas ĝin kaj tiras lian barbon.</i></span><br /> + <span class="linio">Tirite tiel, Graf’ rekonsciiĝas. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 200 + </h4> + <span class="linio">Rolando Grafo sentas ŝtelan movon;</span><br /> + <span class="linio">Okulojn li malfermas kaj nur diras:</span><br /> <span + class="linio">«Mi scias... vi ne estas el la niaj!»</span><br /> + <span class="linio">Per Olifanto, ĉiam prigardata,</span><br /> <span + class="linio">Li frapas sur juvelan oran kaskon,</span><br /> <span + class="linio">Li rompas ŝtalon, kapon, ankaŭ ostojn</span><br /> + <span class="linio">El kap’ la du okulojn elsaltigas, <span + class="linionum">2290</span></span><span class="paghnumero">p. 101</span><br /> + <span class="linio">Faligas mortigiton sur la teron,</span><br /> <span + class="linio">Kaj: «Senkorulo! kiel vi kuraĝis</span><br /> + <span class="linio">«Min, prave aŭ malprave, ekataki?</span><br /> + <span class="linio">«Pri tio ĉiuj juĝos vin malsaĝa;</span><br /> + <span class="linio">«Fendita estas Olifantrandaĵo,</span><br /> + <span class="linio">«Belŝtonoj kaj oraĵoj falis el ĝi?» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 201 + </h4> + <span class="linio">Eksentas nun Roland’, ke mort’ lin premas!</span><br /> + <span class="linio">Li staras sur piedoj, kaj plej eble</span><br /> <span + class="linio">Penadas; (Ve! vizaĝ’ senkoloriĝis;).</span><br /> + <span class="linio">Li elingigas glavon Durendalon,</span><br /> <span + class="linio">Starantan antaŭ li ŝtonegon <i>brunan</i> <span + class="linionum">2300</span></span><br /> <span class="linio">Dekfoje + frapas kun kolero tranĉa;</span><br /> <span class="linio">Tuj ŝtalo + sonas, forta, ne rompita.</span><br /> <span class="linio">Li diras: + «Sankta Manjo, helpu al mi!</span><br /> <span class="linio">«Vi, + Durendalo mia! Malfeliĉo!</span><br /> <span class="linio">«Foriras + mi! Ve! kio vi fariĝos!</span><br /> <span class="linio">«Per + vi, mi, tiom batalinte venkis,</span><br /> <span class="linio">«Akiris + tiom da reĝlandoj vastaj,</span><br /> <span class="linio">«Regataj + nun de blankabarba Karlo,</span><br /> <span class="linio">«Vin ne + heredoprenu forkuranto!</span><br /> <span class="linio">«<i>Neniu de + mi viva vin forprenos!</i></span><br /> <span class="linio">«Mi brave + vin portadis; similulo <span class="linionum">2310</span></span><br /> + <span class="linio">«Libera en Francujo plu ne vivos!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 202 + </h4> + <span class="linio">Rolando frapas <i>Sardanian</i> ŝtonon;</span><br /> + <span class="linio">Tuj ŝtalo sonas, forta, ne rompita.</span><br /> + <span class="linio">Vidinte glavon ne rompeblan, Grafo</span><br /> <span + class="linio">En propra koro pri ĝi ekkompatas:</span><br /> <span + class="linio">«Ho Durendalo! kiel hela, blanka!</span><br /> <span + class="linio">«Ho! kiel vi je sun’ flamiĝas, <i>brilas!</i></span><span + class="paghnumero">p. 102</span><br /> <span class="linio">«En + Moriana valo estis Karlo;</span><br /> <span class="linio">«Anĝel’ + de Dio de Ĉiel’ ordonas,</span><br /> <span class="linio">«Ke + li vin donu al kuraĝa grafo; <span class="linionum">2320</span></span><br /> + <span class="linio">«Kaj nobla, glora Reĝ’ vin donis al + mi,</span><br /> <span class="linio">«Per vi, mi venkis <i>Anĵon</i>, + Britanujon,</span><br /> <span class="linio">«Per vi mi venkis Pejton + kaj Mainon,</span><br /> <span class="linio">«Kaj per vi, la liberan + Normandujon,</span><br /> <span class="linio">«Per vi, Provencon kaj + Akitanujon,</span><br /> <span class="linio">«Lombardon, ankaŭ + tutan Romanujon,</span><br /> <span class="linio">«Per vi, Flandrujon + tutan, Bajerlandon,</span><br /> <span class="linio">«Kaj <i>Bugerion</i>, + kaj Polujon tutan,</span><br /> <span class="linio">«Kostentinnoblon + submetiĝan al li,</span><br /> <span class="linio">«Saksujon + sklavan laŭ bontrovo lia, <span class="linionum">2330</span></span><br /> + <span class="linio">«Per vi, Eskujon, Galon kaj Irlandon,</span><br /> + <span class="linio">«Anglujon, kie estas lia hejmo;</span><br /> + <span class="linio">«Kaj kiom da prenitaj landoj, teroj,</span><br /> + <span class="linio">«De mi al Karl’ blankhara akiritaj!</span><br /> + <span class="linio">«Pri tiu glavo mi dolore ĝemas!</span><br /> + <span class="linio">«Mi mortu, ĝi ne restu al fremdulo!</span><br /> + <span class="linio">«De tia hont’ Francujon Dio gardu!» + <!-- gardu! --> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 203 + </h4> + <span class="linio">Rolando frapas dubebrunan ŝtonon;</span><br /> + <span class="linio">Pli ol mi povus diri, ĝin disrompas;</span><br /> + <span class="linio">Tuj glavo sonas forta, ne rompebla, <span + class="linionum">2340</span></span><br /> <span class="linio">El ŝton’, + aeron tranĉas al ĉielo.</span><br /> <span class="linio">Vidinte + Grafo, ke li ĝin ne rompos,</span><br /> <span class="linio">Dolĉege, + kore, pri ĝi li plendadas:</span><br /> <span class="linio">«Ho, + Durendalo! tiel bela, sankta!</span><br /> <span class="linio">«En + bulo kuŝas sanktrestaĵoj: dento</span><br /> <span class="linio">«De + Sankta Petro, sang’ de Sankta Baĉjo,</span><br /> <span + class="linio">«Harar’ de Lia Moŝto San Denizo,</span><br /> + <span class="linio">«Peceto de vestaĵ’ de Sankta Manjo;</span><span + class="paghnumero">p. 103</span><br /> <span class="linio">«Malrajte + vin posedus Idolanoj!</span><br /> <span class="linio">«Ĉar nur + Kristano estas inda je vi! <span class="linionum">2350</span></span><br /> + <span class="linio">«<i>Per vi mi finis tiom da bataloj!</i></span><br /> + <span class="linio">«Per vi mi prenis tiom da vastlandoj</span><br /> + <span class="linio">«Tenataj nun de florbarbulo Karlo,</span><br /> + <span class="linio">«Per kiuj l’ Estro estas forta, riĉa!</span><br /> + <span class="linio">«Neniam tenu vin malkuraĝulo!</span><br /> + <span class="linio">«<i>De tia hont’ Francujon Dio gardu!</i>» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 204 + </h4> + <span class="linio">Rolando sentas, ke alestas morto;</span><br /> <span + class="linio"><i>De</i> l’ kapo en la koron ĝi penetras!</span><br /> + <span class="linio">Li kuras, sub abion li sin ĵetas;</span><br /> + <span class="linio">Sur verdan herbon li sin ventresternas,</span><br /> + <span class="linio">Sub sin li metas Olifanton, glavon.</span><br /> <span + class="linio">Vizaĝon turnas al la fremda gento. <span + class="linionum">2360</span></span><br /> <span class="linio">Li faris + tion, ĉar li volas vere</span><br /> <span class="linio">Sciigi al + Francaro kaj al Karlo,</span><br /> <span class="linio">Ke li, kuraĝa + grafo, mortis brave.</span><br /> <span class="linio">Pri siaj kulpoj li + repetas Dion,</span><br /> <span class="linio">Pri pekoj al ĉiel’ + li montras ganton...</span><br /> <span class="linio"><i>Anĝeloj venas + al renkonto de li.</i> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 205 + </h4> + <span class="linio">Rolando sentas, ke finiĝas vivo;</span><br /> + <span class="linio">Li <i>kuŝas</i> sur altaĵ’ al + Hispanujo,</span><br /> <span class="linio">Kaj per la mano frapas al si + bruston:</span><br /> <span class="linio">«El mia kulpo, Dio, + Potenculo!</span><br /> <span class="linio">«Pri miaj grandaj kaj + malgrandaj pekoj! <span class="linionum">2370</span></span><br /> <span + class="linio">«Pri ĉiuj, kiuj estas de naskiĝo</span><br /> + <span class="linio">«Ĝis tiu tago de mortiĝo mia!»</span><br /> + <span class="linio">Al Dio li prezentas dekstran ganton...</span><br /> + <span class="linio">Anĝeloj de ĉiel’, malsupreniris. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span class="paghnumero">p. 104</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 206 + </h4> + <span class="linio">Rolando Grafo kuŝas sub abio,</span><br /> <span + class="linio">Al Hispanujo li direktis frunton.</span><br /> <span + class="linio">Li ekmemoras pri la pasintaĵoj,</span><br /> <span + class="linio">Pri ĉiuj landoj, <i>kiujn</i> li akiris,</span><br /> + <span class="linio">Pri parencaro, pri Francujo dolĉa,</span><br /> + <span class="linio">Pri Karlo, Reĝo kiu zorgis pri li, <span + class="linionum">2380</span></span><br /> <span class="linio"><i>Pri + Francoj, al li tiel sindonemaj!</i></span><br /> <span class="linio">Deteni + larmojn, ĝemojn, li ne povas;</span><br /> <span class="linio">Sed sin + mem li ne volas pli forgesi,</span><br /> <span class="linio">Kulpigas sin, + de Di’ pardonon petas:</span><br /> <span class="linio">«Ho! + Vera Patr’! Neniam mensoginta!</span><br /> <span class="linio">«Per + kiu San Lazaro reviviĝis,</span><br /> <span class="linio">«Kaj + Daniel’ saviĝis el leonoj,</span><br /> <span class="linio">«Animon + mian savu el danĝeroj</span><br /> <span class="linio">«Pro + pekoj, kiujn mi dum vivo faris!»</span><br /> <span class="linio">Al + Dio li prezentas dekstran ganton...</span><br /> <span class="linio">Ĝin + prenas de li Sankta Gabrielo. <span class="linionum">2390</span></span><br /> + <span class="linio">Kliniĝas lia kapo sur la brakon,</span><br /> + <span class="linio">Manplekte, li foriris al finiĝo!...</span><br /> + <span class="linio"><i>Al</i>sendas Dio unu el keruboj,</span><br /> <span + class="linio">Kaj sanktajn <i>Rafaelon</i>, Gabrielon,</span><br /> <span + class="linio">Kaj Miĉjon de l’ danĝer’ sur maro. + Grafan</span><br /> <span class="linio">Animon ili portas Paradizen. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span class="paghnumero">p. 105</span><br /> + </div> + <h2> + REVENĜOJ + </h2> + <h3 class="sekcio" id="s44"> + Reveno de Karlo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 207 + </h4> + <span class="linio">Rolando mortis... Di’ animon lian</span><br /> + <span class="linio">Ricevis.—Karl’ en Rencesvalon venas.</span><br /> + <span class="linio">Sur ĉiuj vojoj kaj vojetoj, spacoj</span><br /> + <span class="linio">De kamp’, plataĵoj plej malvastaj, kuŝas + <span class="linionum">2400</span></span><br /> <span class="linio">Korpaĵ’ + de Franco aŭ de Idolano.</span><br /> <span class="linio">Ekkrias + Karlo: «Nev’! Vi kie estas!</span><br /> <span class="linio">«Kaj + kie Olivir’! Ĉefepiskopo!</span><br /> <span class="linio">«Gerino! + kaj l’ amiko Geriero!</span><br /> <span class="linio">«Otuno! + kaj Berengiero grafo!</span><br /> <span class="linio">«Ivono, Ivorio + tiel karaj!</span><br /> <span class="linio">«Engeliero, estro de + Gaskujo!</span><br /> <span class="linio">«Sansuno duko! kaj Ansejs’ + <i>fiera!</i></span><br /> <span class="linio">«Girard’ la + grandaĝul’ de Rusiluno!</span><br /> <span class="linio">«Kaj + dek du + <!-- dekdu --> konsilistoj postgvardie <span class="linionum">2410</span></span><br /> + <span class="linio">«Lasitaj!»—Sed por kio?—Ĉar + neniu</span><br /> <span class="linio">Respondos!—Reĝo diras: + «Ho! dolore</span><br /> <span class="linio">«Premiĝas mi, + ĉar mi ne ekbatalis!»</span><br /> <span class="linio">Li + kolerege tiras sian barbon;</span><br /> <span class="linio">Li, ankaŭ + ĉiuj <i>bravaj</i> estroj ploras!</span><br /> <span class="linio">Dudek + <!-- Du dek --> mil viroj svenas, falas teren!</span><br /> <span + class="linio">Pri ili Duk’ Naim’ kompate plendas! <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span class="paghnumero">p. 106</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 208 + </h4> + <span class="linio"><i>En Rencesvalo ĉiuj malĝojegas!</i></span><br /> + <span class="linio">Jes, ĉiuj kavaliroj kaj baronoj</span><br /> <span + class="linio">Pri ili kompatadas, kaj varmege</span><br /> <span + class="linio">Ploradas nun pri filoj, fratoj, nevoj, <span class="linionum">2420</span></span><br /> + <span class="linio">Amikoj aŭ subulaj noblaj estroj!</span><br /> + <span class="linio">Jes, grandanombro svenas, falas teren!</span><br /> + <span class="linio">Sed Duk’ Naimo, noble ekparolas;</span><br /> + <span class="linio">L’ unua, diras: «Via Reĝa Moŝto,</span><br /> + <span class="linio">«<i>Rigardu</i> tien, je du mejloj de ni,</span><br /> + <span class="linio">«Ĉu vi polvaĵojn vidas sur la vojoj?</span><br /> + <span class="linio">«Ĉi-tio estas idolana gento!</span><br /> + <span class="linio">Ekrajdu, kaj doloron tian venĝu!»</span><br /> + <span class="linio">—Tuj Karl’: «Jam ili estas + malproksime!</span><br /> <span class="linio">«Ni <i>iru</i> pro + honor’ kaj <i>rajto</i>! Ili <span class="linionum">2430</span></span><br /> + <span class="linio">«Forprenis floron de Francujo dolĉa!»</span><br /> + <span class="linio">—Parolas Reĝ’ al Gebuino, Oto,</span><br /> + <span class="linio">Tedbaldo Rejmsa kaj Miluno Grafo:</span><br /> <span + class="linio">«Vi gardu kampon, valojn, montojn; lasu</span><br /> + <span class="linio">«Mortintojn tie, kie ili kuŝas;</span><br /> + <span class="linio">«Por ke ne venu besto aŭ leono,</span><br /> + <span class="linio">«Ne venu ĉevalisto aŭ servisto,</span><br /> + <span class="linio">«Aŭ kiu ajn; pri tio bone zorgu</span><br /> + <span class="linio">«Ĝis ni revenos per favor’ de Dio!»</span><br /> + <span class="linio">Nun kvar baronoj dolĉe, ame diras: <span + class="linionum">2440</span></span><br /> <span class="linio">«Al Via + Reĝa Moŝto ni obeos.»</span><br /> <span class="linio">Mil + kavalirojn ili prenas kun si. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s45"> + Miraklo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 209 + </h4> + <span class="linio">Ordonas Reĝo sonorigi kornojn;</span><br /> <span + class="linio">Li noble rajdas antaŭ anarego,</span><span + class="paghnumero">p. 107</span><br /> <span class="linio">Hispanajn <i>postmarŝantojn</i> + ili <i>trovas</i>,</span><br /> <span class="linio">Kaj fervorege + persekutas ilin.</span><br /> <span class="linio">Ekvidas Reĝ’, + ke baldaŭ vesperiĝos.</span><br /> <span class="linio">Li + piediras sur herbejo verda,</span><br /> <span class="linio">Li genufleksas + kaj petegas Dion,</span><br /> <span class="linio">Ke por li Li ordonu—Suno + <i>haltu</i>, <span class="linionum">2450</span></span><br /> <span + class="linio">Kaj nokto malfruiĝu, tago daŭru—</span><br /> + <span class="linio">Jen tuj Anĝelo alkutimiĝinta</span><br /> + <span class="linio">Paroli kun la Reĝo diras jenajn:</span><br /> + <span class="linio">«Rajdadu, Karlo, lumo ne malestos;</span><br /> + <span class="linio">«Vi perdis floron de Francujo, Dio</span><br /> + <span class="linio">«Ĉi-tion scias, vin vi povas venĝi</span><br /> + <span class="linio">«Al krima gento!.. Tiam Reĝ’ + ekrajdas. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 210 + </h4> + <span class="linio">Por Karlo, Dio faras mirindaĵon;</span><br /> + <span class="linio">Haltigas sunon en ĉiel’. Fremduloj</span><br /> + <span class="linio">Forkuras. Francoj persekutas ilin, <span + class="linionum">2460</span></span><br /> <span class="linio">Atingas ilin + en Tenebra-Valo,</span><br /> <span class="linio">Ĝis Saragus’ + kun batoj persekutas,</span><br /> <span class="linio">Terure frapas kaj + mortigas ilin,</span><br /> <span class="linio">Sur ĉiuj vojoj ilin + haltiginte.</span><br /> <span class="linio">Rivero Sebr’ irejon + kontraŭbaras;</span><br /> <span class="linio">Profunda akvo kaj + terura fluo!</span><br /> <span class="linio">Malestas ŝipo, barko, + transirilo.</span><br /> <span class="linio">Fremduloj preĝas <i>Mahon</i>, + kaj Tervagon,</span><br /> <span class="linio"><i>Kaj Apolonon por al ili + helpi.</i></span><br /> <span class="linio">En Sebron ili ĵetas sin, + sed savon</span><br /> <span class="linio">Ne trovos. Pro armaĵ’ + tro multepeza <span class="linionum">2470</span></span><br /> <span + class="linio">Profunde subakviĝas grandanombro;</span><br /> <span + class="linio">Aliaj pene naĝas laŭ fluego;</span><br /> <span + class="linio">La plej feliĉaj maldolĉege trinkas;</span><span + class="paghnumero">p. 108</span><br /> <span class="linio">Sed, fine, + ĉiuj dronas terurege...</span><br /> <span class="linio">Jen Francoj: + «<i>Vidu</i> venĝon de Rolando!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s46"> + Bivako. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 211 + </h4> + <span class="linio">Ĉar vidis Karlo ĉiujn Idolanojn</span><br /> + <span class="linio">Aŭ mortigitajn aŭ dronintajn, (grandan</span><br /> + <span class="linio">Akiron prenis liaj kavaliroj),</span><br /> <span + class="linio">Li noble piediras de ĉevalo,</span><br /> <span + class="linio">Li genufleksas, kaj al Dio dankas... <span class="linionum">2480</span></span><br /> + <span class="linio">Kuŝiĝis suno, kiam li stariĝas...</span><br /> + <span class="linio">Li diras: «Ni pasigu nokton ie,</span><br /> + <span class="linio">Ĉar tro malfrue estas por reveni</span><br /> + <span class="linio">«Al Rencesvalo, de ĉevaloj lacaj</span><br /> + <span class="linio">«Formetu selojn, bridojn, lasu ilin</span><br /> + <span class="linio">«Sensoifigi sin en la herbejoj.»</span><br /> + <span class="linio">—Kaj Francoj: «Prava estas Via Moŝto!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 212 + </h4> + <span class="linio">Imperiestro haltas tie; Francoj</span><br /> <span + class="linio">Okupas <i>inter Sebro kaj Valterno</i>,</span><br /> <span + class="linio">Kaj formetinte selojn de ĉevaloj, <span class="linionum">2490</span></span><br /> + <span class="linio">Forprenas de la kapoj orajn bridojn,</span><br /> <span + class="linio">Kaj lasas bestojn sur herbejo verda.</span><br /> <span + class="linio">Ne povas fari pli ol tion Francoj</span><br /> <span + class="linio">Senfortaj; ili sur la ter’ ekdormas...</span><br /> + <span class="linio">Dum tiu nokto, oni ne gvardias. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 213 + </h4> + <span class="linio">La Reĝo nun kuŝiĝas sur herbejon,</span><br /> + <span class="linio">Lancegon metas apud sian kapon.</span><span + class="paghnumero">p. 109</span><br /> <span class="linio">Ĉar li ne + volas dormi ne armita,</span><br /> <span class="linio">Li sin vestigas per + kiraso blanka,</span><br /> <span class="linio">Sur kapo ligas oran kaskon, + zonas <span class="linionum">2500</span></span><br /> <span class="linio">Nekompareblan + glavon «Ĝojulinon»,</span><br /> <span class="linio">(Ĝi + tridekfoje diverskoloriĝas</span><br /> <span class="linio">Dum taĝo)—Vi + ja <i>aŭdis</i> pri la lanco</span><br /> <span class="linio">Trapenetrinta + jam sur kruco Nian-</span><br /> <span class="linio">Sinjoron; dank’ + al Dio, Karl’ posedas</span><br /> <span class="linio">Feraĵon + ĝian, kiun li enmetis</span><br /> <span class="linio">En + glavprenilon. Pro honor’ kaj eco,</span><br /> <span class="linio">Li + donis al ĝi nomon «Ĝojulino».</span><br /> <span + class="linio">Baronoj francaj tion ne forgesus;</span><br /> <span + class="linio">De ĝia nom’ «Munĝojo» venis + krio. <span class="linionum">2510</span></span><br /> <span class="linio">Pro + tio, ja, neniu ilin venkos. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s47"> + Lastaj sonĝoj de Karlo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 214 + </h4> + <span class="linio">La nokto estas hela, luno lumas...</span><br /> <span + class="linio">Kuŝiĝis Karlo; li dolore pensas</span><br /> <span + class="linio">Pri Oliviro, pri Rolando kaj pri</span><br /> <span + class="linio">La dek du + <!-- dekdu --> konsilistoj, ĉiuj Francoj</span><br /> <span + class="linio">En Rencesval’ mortintaj, sangverŝintaj!</span><br /> + <span class="linio">Ve! Li ne povas sin deteni plori!</span><br /> <span + class="linio">Li petas Dion, Li animojn savu.</span><br /> <span + class="linio">Sed laca Reĝo multsuferas, fine,</span><br /> <span + class="linio">Dolore premegita li ekdormas. <span class="linionum">2520</span></span><br /> + <span class="linio">Dormadas ĉie Francoj sur herbejoj;</span><br /> + <span class="linio">Ne eĉ ĉeval’ kapablas stari; kaj + ĝi</span><br /> <span class="linio">Por manĝi herbon, restas kuŝiĝinta!</span><br /> + <span class="linio">Spertulo granda kiu korŝiriĝis! <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span class="paghnumero">p. 110</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 215 + </h4> + <span class="linio">Dormadas Karl’, dolore premegita;</span><br /> + <span class="linio">Alsendas Dio Sanktan Gabrielon</span><br /> <span + class="linio">Komisiitan pri <i>la zorg’</i> de Karlo;</span><br /> + <span class="linio">Anĝel’ pasigas nokton apud Reĝo,</span><br /> + <span class="linio">Per sonĝo lin sciigas, ke al Francoj</span><br /> + <span class="linio">Batal’ terura ekfariĝos; al li <span + class="linionum">2530</span></span><br /> <span class="linio">Gravegan + sencon de vidaĵ’ klarigas.</span><br /> <span class="linio">Okulojn + al ĉiel’ suprenlevinte,</span><br /> <span class="linio">Ekvidas + Karlo tondrojn, frostojn, ventojn,</span><br /> <span class="linio">Kaj + fulmotondrojn, renversegojn, fajrojn,</span><br /> <span class="linio">Kaj + flamojn pretigitajn.—Jen, subite</span><br /> <span class="linio">Sur + francan genton ĉio defaladas!</span><br /> <span class="linio">Jen + ekbruliĝas pom-fraksenaj lancoj,</span><br /> <span class="linio">Jen + ekflamiĝas la orbulaj ŝildoj,</span><br /> <span class="linio">Rompiĝas + stangoj de tranĉegaj hastoj,</span><br /> <span class="linio">Grincadas + ŝtalaj kaskoj kaj kirasoj! <span class="linionum">2540</span></span><br /> + <span class="linio">Al Francoj kiom da dolor’! Jen kuras,</span><br /> + <span class="linio">Por ilin ŝiri, ursoj, leopardoj,</span><br /> + <span class="linio">Serpentoj, kaj drakonoj, kaj diablaj</span><br /> <span + class="linio">Estaĵoj, kaj pli ol tridek + <!-- tri dek --> mil hundoj...</span><br /> <span class="linio">Jen ili + ĉiuj ĵetas sin sur Francojn...</span><br /> <span class="linio">Jen + Francoj krias: «Karlo, Karlo, helpu!»</span><br /> <span + class="linio">Dolore kaj kompate, Reĝo volus</span><br /> <span + class="linio">Alkuri tien, sed jen kontraŭaĵo:</span><br /> <span + class="linio">Al li el la arbar’ leono kuras;</span><br /> <span + class="linio">Grandega kaj fiere terurega, <span class="linionum">2550</span></span><br /> + <span class="linio">Kruela besto Reĝon mem atakas,</span><br /> <span + class="linio">Kaj <i>ambaŭ</i> bataladas brust’ ĉe brusto!</span><br /> + <span class="linio">Sed li ne scias, kiu falos, kiu</span><br /> <span + class="linio">Faligos!.. Tamen Reĝo ne vekiĝas. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span class="paghnumero">p. 111</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 216 + </h4> + <span class="linio">Post tiu sonĝo, Karl’ denove sonĝas.</span><br /> + <span class="linio">Li, en Francuj’, en Ajkso, sur perono,</span><br /> + <span class="linio">Duoble katenitan urson tenas.</span><br /> <span + class="linio">Jen venas el Ardeno ankaŭ tridek</span><br /> <span + class="linio">Aliaj, parolantaj kiel homoj,</span><br /> <span class="linio">Dirante: + «Reĝo, ĝin redonu al ni; <span class="linionum">2560</span></span><br /> + <span class="linio">«Malrajte estas, ke vi ĝin retenu;</span><br /> + <span class="linio">«Ni devas helpi al parenco nia!»</span><br /> + <span class="linio">El la palaco <i>kuras nobla hundo</i>;</span><br /> + <span class="linio">Plej grandan el la bestoj ĝi atakas</span><br /> + <span class="linio">Sur verda herbo, apud kunestantoj.</span><br /> <span + class="linio">Ĉeestas Reĝ’ al stranga batiĝado;</span><br /> + <span class="linio">Sed li ne scias, kiu falos, kiu</span><br /> <span + class="linio">Faligos!... ĉion-ĉi l’ Anĝelo montras.</span><br /> + <span class="linio">Dormadas Karlo ĝis morgaŭa fruo. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s48"> + Marsilo en Saraguso. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 217 + </h4> + <span class="linio">Marsil’ kurante venas Saraguson, <span + class="linionum">2570</span></span><br /> <span class="linio">Sub ombr’ + de olivujo piediras;</span><br /> <span class="linio">Li sin senigas je + kiraso, glavo,</span><br /> <span class="linio">Kaj kasko, kun dolor’ + sur verdan herbon</span><br /> <span class="linio">Sin kuŝas; el tranĉita + dekstra mano</span><br /> <span class="linio">Defluas sango; li malĝojas... + svenas...</span><br /> <span class="linio">Jen, apud li, edzino Bramimundo</span><br /> + <span class="linio">Ploregas, krias, korŝirite plendas;</span><br /> + <span class="linio">Pli ol tridek + <!-- tri dek --> mil viroj, kun ŝi, tie</span><br /> <span + class="linio">Malbenas Karlon kaj Francujon dolĉan,</span><br /> <span + class="linio">Aliras al la niĉ’ de Apolona <span + class="linionum">2580</span></span><span class="paghnumero">p. 112</span><br /> + <span class="linio">Statuo, kaj per plendoj bruegadas:</span><br /> <span + class="linio">«Malbona Dio! Kial vi alportis</span><br /> <span + class="linio">«Malgloron? Kial vi forlasis reĝon?</span><br /> + <span class="linio">«Ĉu kompensaĵ’ al viaj + fideluloj?»</span><br /> <span class="linio">Forprenas de statuo + sceptron, kronon,</span><br /> <span class="linio">Pendigas ĝin je + manoj <i>al</i> kolono,</span><br /> <span class="linio">Renverse ĝin + turnigas sub piedojn,</span><br /> <span class="linio">Ĝin frapas per + bastonoj kaj pecigas.</span><br /> <span class="linio">Forprenas de Tervago + karbunkolon,</span><br /> <span class="linio">Kaj Mahon ĵetas ili en + fosaĵon. <span class="linionum">2590</span></span><br /> <span + class="linio">Ĝin mordas surpaŝantaj aproj, hundoj!</span><br /> + <span class="linio"><i>Neniam Dioj tiel malŝatiĝis!</i> <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 218 + </h4> + <span class="linio">Marsil’ de sveno nun rekonsciiĝas.</span><br /> + <span class="linio">Lin oni portas en arkaĵan ĉambron,</span><br /> + <span class="linio">(Skrib-desegnaĵoj kuŝas sur la muroj).</span><br /> + <span class="linio">Reĝino Bramimundo ploregadas,</span><br /> <span + class="linio">Kapharojn siajn tiras, kaj plendegas,</span><br /> <span + class="linio">Kaj laŭte ekparolas vortojn jenajn:</span><br /> <span + class="linio">«Ho, Saraguso! Vi ja nun seniĝis</span><br /> + <span class="linio">«Je nobla Reĝo, kiu vin posedis!</span><br /> + <span class="linio">«Ho! Niaj Dioj estas perfiduloj! <span + class="linionum">2600</span></span><br /> <span class="linio">«Ĉar + ili en batalo nin forlasis!</span><br /> <span class="linio">«Emiro + restas al ni! Ĉu kuraĝos</span><br /> <span class="linio">«Li + bataladi kontraŭ brava gento,</span><br /> <span class="linio">«Kuraĝa, + ne timante eĉ la morton?</span><br /> <span class="linio">«Imperiestro + ĝia, florbarbulo,</span><br /> <span class="linio">«Multnobla + estas, eĉ bravega; li ja</span><br /> <span class="linio">«Neniam + ekforkuros el batalo!</span><br /> <span class="linio">«Domaĝe, + ke ne iu lin mortigu!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span + class="paghnumero">p. 113</span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s49"> + Alveno de Emiro Baliganzo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 219 + </h4> + <span class="linio">Imperiestro forte kaj potence</span><br /> <span + class="linio">En Hispanujo restis dum sep jaroj. <span class="linionum">2610</span></span><br /> + <span class="linio">Li prenis tie urbojn kaj kastelojn.</span><br /> <span + class="linio">Marsilo Reĝ’ malkvietiĝis pro li.</span><br /> + <span class="linio">Unuan jaron, Reĝ’ por help’ + petskribis</span><br /> <span class="linio">Al Reĝ’ de Babiluno, + Baliganzo,</span><br /> <span class="linio">(Emiro grandaĝulo, + longvivinta,</span><br /> <span class="linio">Pli ol Homero, pli ol + Virgilio),</span><br /> <span class="linio">Li venu Saraguson, helpu al li,</span><br /> + <span class="linio">Se ne... Marsil’ forlasos siajn Diojn,</span><br /> + <span class="linio">Kaj ĉiujn adoratajn Idolaĵojn,</span><br /> + <span class="linio">Kristan’ fariĝos, interkonsentiĝos + <span class="linionum">2620</span></span><br /> <span class="linio">Kun Reĝo + Karlo.—Pro malproksimiĝo,</span><br /> <span class="linio">Ĝis + nun malestas Baliganzo; tamen</span><br /> <span class="linio">El kvardek + landoj li kundungis anojn,</span><br /> <span class="linio">Pretigis + grandan marveturilaron,</span><br /> <span class="linio">Boatojn, barkojn, + ŝipojn kaj ŝipetojn;</span><br /> <span class="linio">Al marhaven’ + Aleksandrio, fine,</span><br /> <span class="linio">Li kunvenigis tutan la + ŝiparon.</span><br /> <span class="linio">En Majo, (proksimiĝas + la somero),</span><br /> <span class="linio">Li marforveturigas anaregon. + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 220 + </h4> + <span class="linio">Sennombra estas fremda anarego. <span class="linionum">2630</span></span><br /> + <span class="linio">Rapide, ŝiparmeo sin direktas,</span><br /> <span + class="linio">Fornaĝas; sur la mastoj, sur la altaj</span><br /> <span + class="linio">Velstangoj, multaj lampoj, fokusvitroj,</span><br /> <span + class="linio">El supre ĉirkaŭĵetas lumon tian,</span><br /> + <span class="linio"><i>Ke</i> tra la nokto plibeliĝas maro.</span><br /> + <span class="linio">Ŝipar’ alproksimiĝas Hispanujon,</span><span + class="paghnumero">p. 114</span><br /> <span class="linio">Rebrilas kaj + lumiĝas tuta lando.</span><br /> <span class="linio">Pri tio al Marsil’ + sciigo flugas:</span><br /> <span class="linio"><i>«En Hispanujon + venis Baliganzo;</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Armeon li + kondukas el plej belaj,</i></span><br /> <span class="linio"><i>«Kaj + dek sep + <!-- deksep --> reĝoj kun li ĝin komandas!»</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Ho, vera Patro! Dio! Gardu Karlon</i></span><br /> + <span class="linio"><i>En bataleg’ dolora, terurega!</i> <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 221 + </h4> + <span class="linio">Ne haltas tie idolana gento;</span><br /> <span + class="linio">De l’ maro ĝi eniras sur riveroj; <span + class="linionum">2640</span></span><br /> <span class="linio">Marbrison kaj + Marbruson ĝi transiras;</span><br /> <span class="linio">Sur Sebro + kontraŭflue naĝas tuta</span><br /> <span class="linio">Ŝiparo; + <i>sur la mastoj, sur la longaj</i></span><br /> <span class="linio"><i>Velstangoj</i>, + multaj lampoj, fokusvitroj</span><br /> <span class="linio">Brilege + lumigadas tra la nokto.</span><br /> <span class="linio">Ĉi-tagon + ĝi eniras Saraguson. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 222 + </h4> + <span class="linio">La tago estas hela; suno brilas.</span><br /> <span + class="linio">Emir’ eliras el la ŝipo; marŝas</span><br /> + <span class="linio">Espaneliz’ ĉe lia dekstra flanko,</span><br /> + <span class="linio">Kaj dek sep + <!-- deksep --> Reĝoj sekvas ilin, Grafojn</span><br /> <span + class="linio">Kaj Dukojn kiu povas kunkalkuli? <span class="linionum">2650</span></span><br /> + <span class="linio">Sub ombro de laŭrarbo, je l’ kampmezo,</span><br /> + <span class="linio">Sur verdan herbon oni metas blankan</span><br /> <span + class="linio">Tapiŝon kaj elefantostan seĝon.</span><br /> <span + class="linio">Sur ĝin sidiĝas fremda Baliganzo.</span><br /> + <span class="linio">Ĉirkaŭe, <i>ĉiuj</i> Idolanoj staras.</span><br /> + <span class="linio">Unue, Baliganzo ekparolas:</span><br /> <span + class="linio">«Aŭskultu, bravaj, noblaj kavaliroj;</span><br /> + <span class="linio">«Imperiestro Karlo, Estr’ de Francoj</span><br /> + <span class="linio">«Nutraĵon manĝos nur se mi permesos!</span><span + class="paghnumero">p. 115</span><br /> <span class="linio">«En + Hispanujo li min tro militis; <span class="linionum">2660</span></span><br /> + <span class="linio">«Mi <i>volas</i> iri ĝis Francujo dolĉa</span><br /> + <span class="linio">«Por lin batali. Mi neniam haltos,</span><br /> + <span class="linio">«Se ne li mortis aŭ obeis!»—Sian</span><br /> + <span class="linio">Genuon frapas li per dekstra ganto. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s50"> + Senditoj de Baliganzo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 223 + </h4> + <span class="linio">Ĉar li ĉi-tion diris, li obstinas.</span><br /> + <span class="linio">Ol ĉiujn riĉegaĵojn sub ĉiel’, + li</span><br /> <span class="linio">Preferas iri Ajkson, kie Karlo</span><br /> + <span class="linio">Regadas. <i>Gent’</i> lin laŭdas kaj + aprobas.</span><br /> <span class="linio">Nun, li alvokas du el kavaliroj;</span><br /> + <span class="linio">Ĉi, fratoj, Klarifan’ kaj Klariano: <span + class="linionum">2670</span></span><br /> <span class="linio">«Vi + estas filoj de Maltrajo Reĝo;</span><br /> <span class="linio">«Volonte, + ofte, sendojn li plenumis.</span><br /> <span class="linio">«Mi + volas, ke vi iru Saraguson;</span><br /> <span class="linio">«Vi al + Marsil’, je mia nomo, diru:</span><br /> <span class="linio">«Mi + venis helpi al li kontraŭ Francoj.</span><br /> <span class="linio">«Ho! + Se mi trovos ilin, batalego</span><br /> <span class="linio">«Fariĝos! + Prenu l’ orbroditan ganton,</span><br /> <span class="linio">«Vestigu + per ĝi lian dekstran manon.</span><br /> <span class="linio">«Forportu + ankaŭ tiun <i>orbastonon</i>.</span><br /> <span class="linio">«Saluton + lian ricevinte, mi tuj <span class="linionum">2680</span></span><br /> + <span class="linio">«Francujon iros por ataki Karlon.</span><br /> + <span class="linio">«Se Karl’ rifuzos submetiĝi al mi,</span><br /> + <span class="linio">«Kaj malkonfesi la kristanan leĝon,</span><br /> + <span class="linio">«El lia kapo mi fortiros kronon!»</span><br /> + <span class="linio">—Kaj ili: «Prava estas via Moŝto!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span class="paghnumero">p. + 116</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 224 + </h4> + <span class="linio">Kaj Baliganzo: «Nu! Baronoj, rajdu;</span><br /> + <span class="linio">«Forportu, vi, bastonon; kaj vi, ganton.»</span><br /> + <span class="linio">—Kaj ili: «Ni obeos, Via Moŝto</span><br /> + <span class="linio">«Emira!»—Ili rajdas Saraguson,</span><br /> + <span class="linio">Trapaŝas sub dek pordoj kaj kvar pontoj, <span + class="linionum">2690</span></span><br /> <span class="linio">Trairas + stratojn plenajn je urbanoj.</span><br /> <span class="linio">Proksimiĝinte + al altaĵ’ de l’ urbo</span><br /> <span class="linio">Ekaŭdas + ili grandan bruon apud</span><br /> <span class="linio">Palaco: tie multaj + Idolanoj</span><br /> <span class="linio">Ploradas, kaj kriadas, kaj ĝemadas,</span><br /> + <span class="linio">Kaj plendas kontraŭ siaj Dioj, Maho,</span><br /> + <span class="linio">Tervago, Apolono, kies helpo</span><br /> <span + class="linio">Malestis; kaj ekkrias: «Ho! Ve al ni!</span><br /> + <span class="linio">«<i>Sur</i> nin faladis honto, malfeliĉo!</span><br /> + <span class="linio">«Marsilon Reĝon perdis ni hieraŭ! + <span class="linionum">2700</span></span><br /> <span class="linio">«Rolando + tranĉis al li dekstran manon!</span><br /> <span class="linio">«Neniel + vivas plu Ĵurfal’ blondulo!</span><br /> <span class="linio">«Tuj + Francoj prenos tutan Hispanujon!»</span><br /> <span class="linio">Nun + du senditoj iras al palaco. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 225 + </h4> + <span class="linio">Sub olivujo, du servistoj prenas</span><br /> <span + class="linio">Per bridoj la ĉevalojn; kaj senditoj</span><br /> <span + class="linio">Piedirantaj tenas sin per vesto,</span><br /> <span + class="linio">Suriras la ŝtuparon de palaco,</span><br /> <span + class="linio">Eniras en l’ arkaĵan ĉambron, kaj tuj</span><br /> + <span class="linio">Salutas Reĝon ame sed malpie: <span + class="linionum">2710</span></span><br /> <span class="linio">«Tervago + kaj Sinjoro nia Maho</span><br /> <span class="linio">«Kaj Apolono, + kiuj nin protektas,</span><br /> <span class="linio">«Reĝinan, + Reĝan Moŝtojn savu, gardu!»</span><br /> <span class="linio">—Sed + Bramimund’: «Ho! kia malsaĝaĵo!</span><span + class="paghnumero">p. 117</span><br /> <span class="linio">«Diaĵoj + niaj estas malbravuloj!</span><br /> <span class="linio">«En + Rencesvalo ili malutilis,</span><br /> <span class="linio">«Forlasis + niajn Estrojn mortiĝantajn,</span><br /> <span class="linio">«Forlasis + edzon mian en batalo!</span><br /> <span class="linio">«De lia brako + mankas dekstra mano!</span><br /> <span class="linio">«Ĝin al li + tranĉis nobla Graf’ Rolando! <span class="linionum">2720</span></span><br /> + <span class="linio">«Tuj Karlo prenos tutan Hispanujon!</span><br /> + <span class="linio">«Ve, malfeliĉa! Kio mi fariĝos?</span><br /> + <span class="linio">«Domaĝe, ke ne iu min mortigu!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 226 + </h4> + <span class="linio">Kaj Klarian’: «Reĝina Via Moŝto,</span><br /> + <span class="linio">«Aŭskultu! Baliganz’ min sendis al + vi;</span><br /> <span class="linio">«Li diras: «Mi vin savos, + Reĝ’ Marsilo.»— + <!-- Marsilo.— --> </span><br /> <span class="linio">«Li + sendas al vi ganton kaj bastonon.</span><br /> <span class="linio">«Nun + sur rivero Sebro ni posedas</span><br /> <span class="linio">«Kvar + mil boatojn kaj rapidajn ŝipojn,</span><br /> <span class="linio">«Neniu + povus kunkalkuli barkojn. <span class="linionum">2730</span></span><br /> + <span class="linio">«Emiro estas riĉa kaj potenca;</span><br /> + <span class="linio">«Francujen li persekutados Karlon,</span><br /> + <span class="linio">«Kaj Karlo submetiĝos aŭ mortiĝos!» + <!-- mortiĝos!« --> </span><br /> <span class="linio">—Reĝin’: + «Vi ne bezonos iri tien,</span><br /> <span class="linio">«Ĉar + vi renkontos Francojn pli proksime.</span><br /> <span class="linio">«Ĉi-tie + ili estas de sep jaroj;</span><br /> <span class="linio">«Imperiestro + estas nobla, brava,</span><br /> <span class="linio">«Li mortos antaŭ + ol forkuri; kun li</span><br /> <span class="linio">«Kompare, Reĝoj + estas nur infanoj!</span><br /> <span class="linio">«Neniun + nunvivantan Karlo timas!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 227 + </h4> + <span class="linio">Marsilo, al Reĝino: «Vi, silentu!»</span><br /> + <span class="linio">Kaj, al Senditoj: «Estroj, mi parolos!...</span><br /> + <span class="linio">«Vi vidas!... mi mortige korŝiriĝas!</span><span + class="paghnumero">p. 118</span><br /> <span class="linio">«Ne filo, + nek filin’, nek heredonto</span><br /> <span class="linio">«Post + mi alestos! Filo mortigiĝis</span><br /> <span class="linio">«Hieraŭ! + Via Estro min vizitu.</span><br /> <span class="linio">«Li havas + rajton sur Hispanolandon;</span><br /> <span class="linio">«Mi ĝin + al li fordonos, se li volos.</span><br /> <span class="linio">«Li nur + ĝin ekdefendu kontraŭ Francoj.</span><br /> <span class="linio">«Mi + mem lin bonkonsilos kontraŭ Karlo. <span class="linionum">2750</span></span><br /> + <span class="linio">«Li estos elvenkinta post monato.</span><br /> + <span class="linio">«De Saragus’ ŝlosilojn al li portu,</span><br /> + <span class="linio">«Kaj diru: «Mi konsilas, li <i>profitos</i>!»</span><br /> + <span class="linio">—<i>Kaj</i> ili: «Prava estas Via Moŝto!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 228 + </h4> + <span class="linio">Marsilo diras: «Estro Karlo al mi</span><br /> + <span class="linio">«Mortigis anojn, dezertigis landon,</span><br /> + <span class="linio">«Per almilito ruinigis urbojn;</span><br /> <span + class="linio">«<i>Li kun anaro haltis apud Sebro</i>,</span><br /> + <span class="linio">«De tie ĉi sep mejlojn mi kalkulis.</span><br /> + <span class="linio">«Vi diru al Emir’: <i>Li + <!-- «Li --> alkonduku</i> <span class="linionum">2760</span></span><br /> + <span class="linio">«<i>Anaron sian tien, kie Francojn</i></span><br /> + <span class="linio">«<i>Li trovos.</i> Diru ankaŭ: Li preparu</span><br /> + <span class="linio">«Batalon, <i>kiun Francoj ne rifuzos</i>.»</span><br /> + <span class="linio">Li donas la ŝlosilojn de la urbo.</span><br /> + <span class="linio">Senditoj lin salutas, petas de li</span><br /> <span + class="linio">La forpermeson kaj returnen iras. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s51"> + Reiro de Senditoj. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 229 + </h4> + <span class="linio">La du senditoj rajdas sur ĉevaloj,</span><br /> + <span class="linio">Eliras senprokraste el la urbo,</span><br /> <span + class="linio"><i>Tre</i> ekscitite iras al Emiro,</span><span + class="paghnumero">p. 119</span><br /> <span class="linio">De Saragus’ + ŝlosilojn <i>al li</i> donas.</span><br /> <span class="linio">Jen + Baliganzo diras: «Kion trovis</span><br /> <span class="linio">«Vi? + Kie estas Reĝo postulita?» <span class="linionum">2770</span></span><br /> + <span class="linio">Kaj Klarian’: «Mortige li vundiĝis!</span><br /> + <span class="linio">«Hieraŭ Karl’ trapaŝis + Intermontojn,</span><br /> <span class="linio">«Por reen veni al + Francujo dolĉa.</span><br /> <span class="linio">«Li metis + korteganan postgvardion,</span><br /> <span class="linio">«Rolando + Graf’, la nevo, restis en ĝi,</span><br /> <span class="linio">«Kun + Oliviro, dek du + <!-- dekdu --> konsilistoj,</span><br /> <span class="linio">«Kaj + dek dumil + <!-- du mil --> bravuloj de Francujo.</span><br /> <span class="linio">«Marsilo + Reĝo bataladis ilin,</span><br /> <span class="linio">«<i>Li + renkontiĝis</i> kun Rolando, kiu</span><br /> <span class="linio">«Per + Durendalo lin frapegis tiel, <span class="linionum">2780</span></span><br /> + <span class="linio">«Ke li distranĉis lian dekstran manon,</span><br /> + <span class="linio">«Mortigis ankaŭ lian karan filon,</span><br /> + <span class="linio">«Kaj la baronojn kondukitajn tien!</span><br /> + <span class="linio">«Marsil’ ne povis resti kaj forkuris;</span><br /> + <span class="linio">«Imperiestro lin persekutadis,</span><br /> <span + class="linio">«Nun Reĝo petas, ke vi helpu al li,</span><br /> + <span class="linio">«Kaj li fordonas al vi Hispanujon!»</span><br /> + <span class="linio">Pri tio, Baliganzo ekpripensas,</span><br /> <span + class="linio">Kaj, pro doloro, preskaŭ freneziĝas! <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 230 + </h4> + <span class="linio">Kaj Klariano: «Via Moŝt’ Emira, <span + class="linionum">2790</span></span><br /> <span class="linio">«Hieraŭ, + apud Rencesvalo, oni</span><br /> <span class="linio">«Batalis. + Oliviro kaj Rolando,</span><br /> <span class="linio">«Kaj dek du + <!-- dekdu --> konsilistoj la amataj,</span><br /> <span class="linio">«Kaj + dudek + <!-- du dek --> mil Francanoj mortis tie;</span><br /> <span class="linio">«Sed + Reĝ’ Marsilo perdis dekstran manon,</span><br /> <span + class="linio">«Lin Karlo terurege persekutis,</span><br /> <span + class="linio">«Eĉ unu viro plu ne restas tie,</span><br /> <span + class="linio">«Ĉar ĉiuj mortis, aŭ en Sebron dronis!</span><span + class="paghnumero">p. 120</span><br /> <span class="linio">«Sur + bordon, Francoj metis la tendaron;</span><br /> <span class="linio">«Jen + ili haltis, tre proksime de ni, <span class="linionum">2800</span></span><br /> + <span class="linio">«Kaj se vi volos, ili ne foriros!»</span><br /> + <span class="linio">Jen Baliganzo, kun rigard’ fiera,</span><br /> + <span class="linio">Kaj koro plena je videbla ĝojo,</span><br /> <span + class="linio">De trono tuj leviĝas. Li stariĝas,</span><br /> + <span class="linio">Kaj diras: «Vi, baronoj, ne prokrastu!</span><br /> + <span class="linio">«Eliru el la ŝipoj kaj ekrajdu!</span><br /> + <span class="linio">«Se ne forkuros la maljuna Karlo,</span><br /> + <span class="linio">«Hodiaŭ ni Marsilon venĝos al li.</span><br /> + <span class="linio">«Al Reĝ’ pro dekstra man’, mi + donos kapon!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s52"> + Vojaĝo de Baliganzo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 231 + </h4> + <span class="linio">El ŝipoj elirinte, Idolanoj <span class="linionum">2810</span></span><br /> + <span class="linio">Ekrajdas sur ĉevaloj kaj sur muloj,</span><br /> + <span class="linio">Antaŭenrajdas, (ĉu ne pravaj ili?)</span><br /> + <span class="linio">Ekiriginte ilin, Baliganzo</span><br /> <span + class="linio">Alvokas tuj amikon Gemalfinon:</span><br /> <span + class="linio">«Ĉar mi ordonas, <i>regu</i> la anaron.»</span><br /> + <span class="linio">Sur sia brunĉevalo li ekrajdas,</span><br /> <span + class="linio">Foriras kune kun kvar el la Dukoj,</span><br /> <span + class="linio">Ĝis Saraguso li senhalte rajdas;</span><br /> <span + class="linio">Malsupreniras sur marmoran ŝtupon.</span><br /> <span + class="linio">Kvar grafoj piedingon al li tenas. <span class="linionum">2820</span></span><br /> + <span class="linio">Ŝtuparon de palac’ li supreniras;</span><br /> + <span class="linio">Renkonten de li, iras Bramimundo;</span><br /> <span + class="linio">Ŝi diras: «Kia malfeliĉo sur min!</span><br /> + <span class="linio">«Mi honte edzon mian perdis, nevo</span><br /> + <span class="linio">«<i>De Karlo lin mortigis, malglorigis!</i>»</span><br /> + <span class="linio">Ŝi falas antaŭ li; ŝin li subtenas;</span><br /> + <span class="linio">Malĝoje ambaŭ iras en ĉambregon. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span class="paghnumero">p. 121</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 232 + </h4> + <span class="linio">Je vid’ de Baliganzo, Reĝ’ Marsilo</span><br /> + <span class="linio">Alvokas du hispanajn Sarazenojn:</span><br /> <span + class="linio">«Min prenu sub la brakoj, min relevu!»</span><br /> + <span class="linio">Li prenas ganton per maldekstra mano, <span + class="linionum">2830</span></span><br /> <span class="linio">Kaj al li + diras: «Reĝ’, Sinjor’, Emiro,</span><br /> <span + class="linio">«Mi <i>donas</i> al vi tutan <i>mian</i> landon;</span><br /> + <span class="linio">«Mi donas Saraguson, ĉirkaŭaĵon;</span><br /> + <span class="linio">«Mi perdis min mem, ankaŭ <i>tutan</i> + genton!»</span><br /> <span class="linio">—Emiro: «Mi pri + tio malĝojegas!</span><br /> <span class="linio">«Kun vi mi ne + longtempe parolados,</span><br /> <span class="linio">«Ĉar certe + Karl’ min ne atendos tie!</span><br /> <span class="linio">«Nun + tamen mi ricevas vian ganton!»</span><br /> <span class="linio">Li + dolorege ploras kaj eliras,</span><br /> <span class="linio">Malsupreniras + la ŝtuparon, rajdas, <span class="linionum">2840</span></span><br /> + <span class="linio">Per spronoj pikas al la gento, tiel</span><br /> <span + class="linio">Rajdadas ĝis la fronto de l’ anaro,</span><br /> + <span class="linio">Kaj <i>oftajn</i> fojojn krias: «Idolanoj!</span><br /> + <span class="linio">«Antaŭen! Ĉar jam nun forkuras + Francoj!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s53"> + Karlo en Rencesvalo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 233 + </h4> + <span class="linio">Je la tagiĝ’ unua, frumatene</span><br /> + <span class="linio">Imperiestro Karl’ vekiĝis; super</span><br /> + <span class="linio">Li, Sankta Gabriel’, anĝel’ gardanta,</span><br /> + <span class="linio">Etendis manon, faris krucan signon.</span><br /> <span + class="linio"><i>Sin levas</i> Reĝo; li formetas siajn</span><br /> + <span class="linio">Armilojn; same faras kavaliroj. <span class="linionum">2850</span></span><br /> + <span class="linio">Jen ili ĉiuj rapidege rajdas</span><br /> <span + class="linio">Tra longaj vojoj kaj tra larĝaj kampoj,</span><span + class="paghnumero">p. 122</span><br /> <span class="linio">Por vidi + teruregan malfeliĉon,</span><br /> <span class="linio">En Rencesvalo, + sur batala kampo! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 234 + </h4> + <span class="linio">En Rencesvalon Karl’ returnen <i>iras.</i></span><br /> + <span class="linio">Je vido de mortintoj, li ekploras,</span><br /> <span + class="linio">Al Francoj diras: «Iru malrapide,</span><br /> <span + class="linio">«Mi volas iri sola antaŭ ĉiuj,</span><br /> + <span class="linio">«Por ke mi povu trovi nevon mian!</span><br /> + <span class="linio">«En Ajkso, iam, en solena festo, <span + class="linionum">2860</span></span><br /> <span class="linio">«Kuraĝaj + <i>knaboj</i> brave paroladis</span><br /> <span class="linio">«Pri + noblaj, fortaj batoj de militoj;</span><br /> <span class="linio">«Rolando, + (mi lin aŭdis) diris, ke se</span><br /> <span class="linio">«En + Fremdolando iam li mortiĝus,</span><br /> <span class="linio">«Li + kuŝos antaŭ anoj kaj amikoj,</span><br /> <span class="linio">«Kun + la vizaĝ’ al malamiko, tiel</span><br /> <span class="linio">«Li + montros, ke li noble, brave mortis!»</span><br /> <span class="linio">Pli + longe ol forĵeto de baston’, li</span><br /> <span class="linio">Antaŭen + iras, supreniras monton. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 235 + </h4> + <span class="linio">Imperiestro serĉas sian nevon; <span + class="linionum">2870</span></span><br /> <span class="linio">Li paŝas + sur herbejo, kies floroj</span><br /> <span class="linio">Ruĝiĝis + per la sango de baronoj,</span><br /> <span class="linio">Kaj, kortuŝite, + li nur plori povas!</span><br /> <span class="linio">Jen, <i>supre</i>, sub + du arboj, li rekonas</span><br /> <span class="linio">Sur la tri ŝtonoj + batojn de Rolando;</span><br /> <span class="linio">Sur verda herbo, li + ekvidas nevon!...</span><br /> <span class="linio">Se Karlo ekkoleras, vi + ne miru!</span><br /> <span class="linio">Piedirante, ne haltante, Reĝo</span><br /> + <span class="linio"><i>Al Grafo</i> kuras, kaj lin ĉirkaŭ<i>prenas</i></span><br /> + <span class="linio">Kaj dolorege svenas sur la korpo! <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span class="paghnumero">p. 123</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 236 + </h4> + <span class="linio">Imperiestro nun rekonsciiĝas;</span><br /> <span + class="linio">Naimo Duko kun Aslino Grafo,</span><br /> <span class="linio">Gefrejz’ + de Anĵo, lia frat’ <i>Tiero</i></span><br /> <span class="linio">Sidigas + Estron Karlon sub abio.</span><br /> <span class="linio">Li vidas tere + korpon de la nevo,</span><br /> <span class="linio">Kaj kortuŝite li + sopiras pri li:</span><br /> <span class="linio">«<i>Amik’ + Roland’</i>, al vi kompatu Dio!</span><br /> <span class="linio">«Neniam + oni vidis similulon</span><br /> <span class="linio">«Por regi, fini + tiajn batalegojn!</span><br /> <span class="linio">«Ve! Mia gloro de + nun dekliniĝis!» <span class="linionum">2890</span></span><br /> + <span class="linio">Ne povas Karlo sin deteni sveni! <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 237 + </h4> + <span class="linio">Ĉar Reĝo Karlo ĵus rekonsciiĝis,</span><br /> + <span class="linio">Per manoj, kvar baronoj lin subtenas.</span><br /> + <span class="linio">Li vidas tere nevan korpon, kies</span><br /> <span + class="linio">Mieno fieriĝis kaj paliĝis,</span><br /> <span + class="linio">Okuloj renversiĝis, malheliĝis!</span><br /> <span + class="linio">Jen kore, ame, Karlo plendas pri li:</span><br /> <span + class="linio">«Amik’ Roland’! Vin Dio metu inter</span><br /> + <span class="linio">«Glorulojn de Ĉiel’, en sanktajn + florojn!</span><br /> <span class="linio">«En Hispanujon vi <i>por</i> + morti venis! <span class="linionum">2900</span></span><br /> <span + class="linio">«Ve! Ĉiutage mi plorados pri vi!</span><br /> + <span class="linio">«Foriros de mi forto kaj honoro!</span><br /> + <span class="linio">«Neniu plu starigos mian gloron!</span><br /> + <span class="linio">«Mi plu ne havas eĉ amikon! Inter</span><br /> + <span class="linio">«Parencoj, kiu estus inda je vi!»</span><br /> + <span class="linio">Li per du manoj tiras siajn harojn,</span><br /> <span + class="linio"><i>Kaj kortuŝite svenas sur la nevo!</i></span><br /> + <span class="linio">Tiele malĝojegas cent mil Francoj,</span><br /> + <span class="linio">Ke ili ĉiuj varme ploregadas! <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span class="paghnumero">p. 124</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 238 + </h4> + <span class="linio">«Amik’ Roland’, mi iros al Francujo!</span><br /> + <span class="linio">«Min, post reveno Laŭnon, en Palaco, <span + class="linionum">2910</span></span><br /> <span class="linio">«Se el + diversaj Regnoj, fremdaj homoj</span><br /> <span class="linio">«Demandos: + «kie + <!-- kie --> estas Grafa Estro?»</span><br /> <span class="linio">«Mi + diros: «Li + <!-- Li --> en Hispanujo mortis!»</span><br /> <span class="linio">«Mi + malĝojege regos mian Regnon!</span><br /> <span class="linio">«Mi + ĉiutage ploros kaj plendados!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 239 + </h4> + <span class="linio">«Amik’ Rolando, brava, belejuna,</span><br /> + <span class="linio">«Se post reiro Ajkson, en kapelo,</span><br /> + <span class="linio">«Fremduloj venos kaj demandos pri vi;</span><br /> + <span class="linio">«Mi diros kun malĝojo kaj korŝiro:</span><br /> + <span class="linio">«Ve, mortis nevo, kiu <i>ĉiam</i> venkis!» + <span class="linionum">2920</span></span><br /> <span class="linio">«Ribelos + baldaŭ kontraŭ mi Hungaroj,</span><br /> <span class="linio">«Bulgaroj, + Saksoj, kiom da aliaj!...</span><br /> <span class="linio">«Romanoj, + anoj de Palerno, Pujlo,</span><br /> <span class="linio">«Kaj ankaŭ + de Afriko, Kaliferno!</span><br /> <span class="linio">«Doloro kaj + malĝojo pligrandiĝos!</span><br /> <span class="linio">«Ĉu + iu povus tiel alkonduki</span><br /> <span class="linio">«Anaron kiel + vi ĵus <i>mortiĝinta!</i></span><br /> <span class="linio">«Francujo + <i>dolĉa</i>, vi orfin’ fariĝis!</span><br /> <span + class="linio">«Ve! Pro doloro, volus mi ne esti!»</span><br /> + <span class="linio">Li tiam tiras sian blankan barbon, <span + class="linionum">2930</span></span><br /> <span class="linio">Kaj ankaŭ, + per du manoj, la kapharojn!</span><br /> <span class="linio">Jen cent mil + Francoj svenas, falas + <!-- faras --> teren! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 240 + </h4> + <span class="linio">«Amik’ Rolando, <i>vi la vivon perdis!</i></span><br /> + <span class="linio">«Animo via loĝu en Ĉielo!</span><br /> + <span class="linio">«Ve! Mortiginto <i>malhonoris dolĉan</i></span><br /> + <span class="linio">«<i>Francujon!</i> Pro dolor’ mi nun + vivadi</span><span class="paghnumero">p. 125</span><br /> <span + class="linio">«Ne volus! Pro mi, tuta gento mortis!</span><br /> + <span class="linio">«Favoru Dio, Fil’ de Sankta Manjo,</span><br /> + <span class="linio">«Je la trair’ en Sizraj Intermontoj,</span><br /> + <span class="linio">«Disiĝu el la korp’ animo mia, <span + class="linionum">2940</span></span><br /> <span class="linio">«Kaj + ĝi aliĝu inter la aliaj,</span><br /> <span class="linio">«Dum + kuŝos korpo ĉe iliaj korpoj!»</span><br /> <span + class="linio">Li ploras, tiras sian blankan barbon!</span><br /> <span + class="linio">—Kaj Duk’ Naimo: «Karlo korŝiriĝas!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 241 + </h4> + <span class="linio">Gefrejz’ de Anĵo: «Via Reĝa Moŝto</span><br /> + <span class="linio">«Detenu sin pri malĝojeg’! Pli bone</span><br /> + <span class="linio">«Mi serĉu tra la kamp’ korpaĵojn, + kiujn</span><br /> <span class="linio">«Mortigis Idolanoj! Vi ordonu</span><br /> + <span class="linio">«Por enfosigi ilin ĉiujn kune!»</span><br /> + <span class="linio">Jen Reĝo diras: «Sonorigu kornon!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 242 + </h4> + <span class="linio">Gefrejz’ de Anĵo sonorigas kornon.</span><br /> + <span class="linio">Ĉar Karl’ ordonis, Francoj piediras,</span><br /> + <span class="linio">Translokas kaj kunmetas en fosaĵon</span><br /> + <span class="linio">Amikojn ĉiujn, kiujn ili trovis.</span><br /> + <span class="linio">Ĉeestas episkopoj, kanonikoj,</span><br /> <span + class="linio">Monaĥoj, pastroj kaj abatoj; ili</span><br /> <span + class="linio">Je Dio benas kaj mortpreĝojn kantas,</span><br /> <span + class="linio">Bruligas mirhon kaj aromojn; ĉiuj</span><br /> <span + class="linio">Fervore balancadas fumilaĵojn.</span><br /> <span + class="linio">Belege oni enterigas ilin!... <span class="linionum">2960</span></span><br /> + <span class="linio">Nun Francoj lasas ilin. (Ĉu ne pravaj?). <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 243 + </h4> + <span class="linio">Ordonas Karlo apartigi l’ nevon</span><br /> + <span class="linio">Kaj Oliviron kaj Ĉefepiskopon + <!-- Ĉefespiskopon --> </span><span class="paghnumero">p. 126</span><br /> + <span class="linio">Turpinon; oni prenas l’ internaĵojn;</span><br /> + <span class="linio">La korojn oni metas en silktukon,</span><br /> <span + class="linio">Kaj korpojn en marmorajn blankajn ĉerkojn.</span><br /> + <span class="linio">De l’ tri baronoj oni lavas korpojn</span><br /> + <span class="linio">Per vino kunmiksita kun ruĝpipro,</span><br /> + <span class="linio">Kaj volvas ilin en cervfeloj. Reĝo</span><br /> + <span class="linio">Ordonas al Tedbaldo, Gebuino, <span class="linionum">2970</span></span><br /> + <span class="linio">Miluno Grafo kaj Oton’ Markizo:</span><br /> + <span class="linio">«Konduku ilin per tri veturiloj!»</span><br /> + <span class="linio">Sur ilin oni metas silktolaĵon. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s54"> + Alveno de fremda anaro. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 244 + </h4> + <span class="linio"><i>Post enterig’ de Estroj kaj Baronoj,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Krom tri por porti ilin ĝis Blaivo</i>,</span><br /> + <span class="linio">Pretiĝas Estro Karlo por foriri.</span><br /> + <span class="linio">Sed jen antaŭgvardio idolana</span><br /> <span + class="linio">Aperas. Je Emiro, du senditoj</span><br /> <span class="linio">El + front’ eliras, pri batal’ sciigas:</span><br /> <span + class="linio">«Fiera Reĝ’ forkuri vi ne <i>povos</i>;</span><br /> + <span class="linio">«Ĉar Baliganzo rajdis, li ĉeestas</span><br /> + <span class="linio">«Kun bela anareg’ de Arabujo. <span + class="linionum">2980</span></span><br /> <span class="linio">«Hodiaŭ, + ni ekvidos ĉu vi estas</span><br /> <span class="linio">«Bravulo!» + Karlo tiras sian barbon,</span><br /> <span class="linio">Memoras pri dolor’ + kaj ruiniĝo</span><br /> <span class="linio"><i>De l’ tago de + batal’ en Rencesvalo</i>;</span><br /> <span class="linio">Noblege + anaregon li rigardas</span><br /> <span class="linio">Kaj laŭte, forte + krias: «Francaj Estroj!</span><br /> <span class="linio">«Armilojn + prenu, rajdu, kaj antaŭen!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span + class="paghnumero">p. 127</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 245 + </h4> + <span class="linio">L’ unua, Karlo prenas armilaron,</span><br /> + <span class="linio">Vestiĝas per kiraso, ligas kaskon,</span><br /> + <span class="linio">Kaj zonas glavon Ĝojulinon, kies</span><br /> + <span class="linio">Helec’ <i>blindigas</i> kiel sunradio;</span><br /> + <span class="linio">Al kol’ pendigas ŝildon de <i>Girundo</i>, + <span class="linionum">2990</span></span><br /> <span class="linio">Ekprenas + lancon (en Blandun’ faritan),</span><br /> <span class="linio">Ekrajdas + sur ĉevalo Tencenduro,</span><br /> <span class="linio">(Li ĝin + akiris ĉe Marsunaj bordoj</span><br /> <span class="linio">Malpalon de + Nerbuno mortiginte),</span><br /> <span class="linio">Li lasas bridojn kaj + per spronoj pikas:</span><br /> <span class="linio">Tuj ekgalopas antaŭ + <i>cent</i> mil viroj,</span><br /> <span class="linio">Alvokas Dion. Roman + apostolon...</span><br /> <span class="linio"><i>Post preĝo, li ne + timas batalsorton.</i></span><br /> <span class="linio">Kaj Francoj: + «Tia viro devas reĝi!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 246 + </h4> + <span class="linio">Sur tuta valo, Francoj piediras.</span><br /> <span + class="linio">Pli ol cent mil sin armevestas kune. <span class="linionum">3000</span></span><br /> + <span class="linio">Ho! Kiel la armaĵoj estas brilaj</span><br /> + <span class="linio">Ĉevaloj viglaj kaj armiloj belaj!</span><br /> + <span class="linio">Standardoj pendas ĝis la kaskoj; Francoj</span><br /> + <span class="linio">Lertege rajdas. Ho! se ili trovos</span><br /> <span + class="linio">Fremdulojn, batalego ekfariĝos!</span><br /> <span + class="linio">Vidinte ilin tiel pretajn, Karlo</span><br /> <span + class="linio">Alvokas Ĵoseranon de Provenco,</span><br /> <span + class="linio">Naimon Dukon, kaj Antelmon estron</span><br /> <span + class="linio">De Majnso: «Kiu ne al ili fidus?</span><br /> <span + class="linio">«Jes, malesperi estus malsaĝaĵo! <span + class="linionum">3010</span></span><br /> <span class="linio">«Se ne + forkuros Idolanoj, ili</span><br /> <span class="linio">«Elpagos kare + morton de Rolando!»</span><br /> <span class="linio">Respondas Duk’ + Naimo: «Dio volu!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span + class="paghnumero">p. 128</span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s55"> + Formado de Franca anaro. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 247 + </h4> + <span class="linio">Alvokas Karl’ Rabelon kaj Ginmanon;</span><br /> + <span class="linio">Li diras: «Jen ordono; Vi, Rolandon</span><br /> + <span class="linio">«Kaj Oliviron anstataŭos—unu</span><br /> + <span class="linio">«Alprenos glavon, kaj l’ alia kornon.</span><br /> + <span class="linio">«Nun antaŭ anarego vi kuniru,</span><br /> + <span class="linio">«Kaj kune kun vi dek kvinmil + <!-- dekkvin mil --> el Francoj,</span><br /> <span class="linio">«El + la plej bravaj, viglaj, ĉiuj junaj; <span class="linionum">3020</span></span><br /> + <span class="linio">«Post ili iru dek kvin + <!-- dekkvin --> mil aliaj,</span><br /> <span class="linio">«Kun + estroj Gebuino kaj Loranto.»</span><br /> <span class="linio">Naimo + Duk’ kaj Ĵoserano Grafo</span><br /> <span class="linio">Tuj + ekpretigas tiujn du korpusojn.</span><br /> <span class="linio">Fremduloj + venu! Kia batalego!</span><br /> <span class="linio"><i>Per tranĉaj + glavoj kiom da bategoj!</i> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 248 + </h4> + <span class="linio">Konsistas nur el Francoj du unuaj</span><br /> <span + class="linio">Korpusoj; oni fondas nun la trian.</span><br /> <span + class="linio">En tiun ĉi eniras Bajeranoj.</span><br /> <span + class="linio">Ilia nombro estas tridek <i>miloj</i>.</span><br /> <span + class="linio">Ja, de batalo ne forkuros ili <span class="linionum">3030</span></span><br /> + <span class="linio">De Karl’ el plej amataj sub ĉielo,</span><br /> + <span class="linio">Krom Francoj, kiuj venkas reĝolandojn.</span><br /> + <span class="linio">Ogiro de Danujo brave prenas</span><br /> <span + class="linio">Estrecon. Kiel bela la anaro! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 249 + </h4> + <span class="linio"><i>Jam</i> Estro Karlo havas tri korpusojn;</span><br /> + <span class="linio">Naimo Duko fondas nun la kvaran.</span><br /> <span + class="linio">Konsistas ĝi el la plej kuraĝuloj</span><span + class="paghnumero">p. 129</span><br /> <span class="linio">El anoj de + Germana <i>limolando</i>.</span><br /> <span class="linio">Laŭ l’ + diro, ili estas dudek miloj;</span><br /> <span class="linio">Ĉevaloj + fortaj, kaj armiloj bonaj; <span class="linionum">3040</span></span><br /> + <span class="linio">Kaj malgraŭ morto, ili ne forkuros.</span><br /> + <span class="linio">Hermano, Duk’ de Trac’ kondukas ilin;</span><br /> + <span class="linio">Li mortos pli ol fari malbravaĵon. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 250 + </h4> + <span class="linio">Naimo Duk’ kaj Ĵoserano Grafo</span><br /> + <span class="linio">Korpuson kvinan fondas el Normanoj.</span><br /> <span + class="linio">Laŭ l’ diro, ili estas dudek miloj;</span><br /> + <span class="linio">Armiloj belaj, bonĉevaloj viglaj.</span><br /> + <span class="linio">Eĉ antaŭ morto ne kapitulacos</span><br /> + <span class="linio">Ĉi-tiuj <i>plej</i> obstinaj <i>kiel eble</i>.</span><br /> + <span class="linio">Ilia Estro, grandaĝul’ Riŝardo, <span + class="linionum">3050</span></span><br /> <span class="linio">Batalos forte + per tranĉega hasto. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 251 + </h4> + <span class="linio">Britanoj fondas la korpuson sesan.</span><br /> <span + class="linio">Ilia nombro estas <i>kvardek</i> miloj,</span><br /> <span + class="linio">Kaj ili noble rajdas sur ĉevaloj,</span><br /> <span + class="linio">Kun hastoj longaj kaj standardoj rektaj!</span><br /> <span + class="linio">Sinjor’ ilia, Oelduno, donas</span><br /> <span + class="linio">Estrecon al du grafoj, Neveluno,</span><br /> <span + class="linio">Tedbaldo Rejmsa, kaj markizo Oto:</span><br /> <span + class="linio">«Konduku genton, mi ĝin al vi donas.»</span><br /> + <span class="linio"><i>Kaj la tri Estroj diras: «Ni obeos!»</i> + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 252 + </h4> + <span class="linio">Imperiestro havas ses korpusojn. <span class="linionum">3060</span></span><br /> + <span class="linio">Naimo Duko fondas nun la sepan,</span><br /> <span + class="linio">El anoj de Alverno kaj de Pejto.</span><br /> <span + class="linio">Ilia nombro estas kvardek miloj,</span><span + class="paghnumero">p. 130</span><br /> <span class="linio">Ĉevaloj + bonaj kaj armiloj belaj!</span><br /> <span class="linio">En valo, sur altaĵo, + ilin benas</span><br /> <span class="linio">Imperiestro per la dekstra + mano.</span><br /> <span class="linio">Godselm’ kaj Ĵoseran’ + kondukas ilin. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 253 + </h4> + <span class="linio">Naimo fondas nun korpuson okan,</span><br /> <span + class="linio">El anoj de Flandrujo kaj de Frizo.</span><br /> <span + class="linio">Ilia nombro estas kvardek miloj. <span class="linionum">3070</span></span><br /> + <span class="linio">Ja, ili ne forkuros el batalo.</span><br /> <span + class="linio">«Plenumos ili mian servon», diras</span><br /> + <span class="linio">La Reĝ’. Rembald’, Hamuno de Galico</span><br /> + <span class="linio">Majstrece gvidos ilin al batalo. + <!-- balalo --> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 254 + </h4> + <span class="linio">Naimo Duk’ kaj Ĵoserano Grafo</span><br /> + <span class="linio">Korpuson naŭan fondas el bravuloj</span><br /> + <span class="linio">El Loheranoj kaj el Burginanoj.</span><br /> <span + class="linio">Ilia nombro estas kvindek miloj.</span><br /> <span + class="linio">Ho! belaj kaskoj kaj kirasoj, <i>glavoj</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Ĉe flanko, kaj duobla ŝild’ al + kolo,</i></span><br /> <span class="linio">Mallongaj stangoj de fortegaj + hastoj! <span class="linionum">3080</span></span><br /> <span class="linio">Se + ne forkuras Idolanoj, ili</span><br /> <span class="linio">Ricevos fortajn + batojn en batalo!</span><br /> <span class="linio">Arguna Duk’, + Tiero, gvidas ilin. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 255 + </h4> + <span class="linio">Baronoj de Francujo fondas dekan</span><br /> <span + class="linio">Korpuson; ili estas cent mil el plej</span><br /> <span + class="linio">Bonegaj kaj agemaj; eksteraĵo</span><br /> <span + class="linio">Fiera, kapo bela, barbo blanka!</span><br /> <span + class="linio">Vestiĝis ili per kiras’ duobla,</span><br /> <span + class="linio">Kaj zonis francajn aŭ hispanajn glavojn;</span><span + class="paghnumero">p. 131</span><br /> <span class="linio">Sur ŝildoj + diversdistingigaj signoj. <span class="linionum">3090</span></span><br /> + <span class="linio"><i>Iliaj hastoj kaj pikstangoj fortaj!</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Ĝis ungoj ili armis sin per retaj</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Fervestoj</i>, rajdas, petas al batalo,</span><br /> + <span class="linio">«Munĝoj’», ekkrias. Antaŭ + Karlo portas</span><br /> <span class="linio">Gefrejz’ de Anĵ’ + standardon. Ĝi en tempo</span><br /> <span class="linio">De Sankta + Petro estis «Romanino»;</span><br /> <span class="linio">Sed + ĝia nomo estas nun «Munĝojo». <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s56"> + Preĝo de Karlo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 256 + </h4> + <span class="linio">La Reĝo, de ĉevalo, piediras.</span><br /> + <span class="linio">Li genufleksas sur la verda herbo,</span><br /> <span + class="linio">Al suno leviĝanta li rigardas,</span><br /> <span + class="linio">Al Dio preĝas el tutkoro, diras:</span><br /> <span + class="linio">«Ho, Vera Patro! Vi hodiaŭ helpu! <span + class="linionum">3100</span></span><br /> <span class="linio">«Ho, Vi + savinte ja de mort’ Jonason</span><br /> <span class="linio">«For + el baleno, kiu lin <i>englutis!</i></span><br /> <span class="linio">«Ho, + Vi savinte reĝon de Ninivo,</span><br /> <span class="linio">«<i>Kaj + urbon, ankaŭ tutan lian genton!</i></span><br /> <span class="linio">«Savinte + Danielon de terura</span><br /> <span class="linio">«Turmento en fosaĵo + kun leonoj!</span><br /> <span class="linio">«Savinte el la fajro tri + infanojn!</span><br /> <span class="linio">«Hodiaŭ, Via Amo + zorgu pri mi!</span><br /> <span class="linio">«Mi petas, Vi indigu + faciligi,</span><br /> <span class="linio">«Por ke hodiaŭ mi + Rolandon venĝu!»</span><br /> <span class="linio">Li finis sian + preĝon; li sin levas, <span class="linionum">3110</span></span><br /> + <span class="linio">Sur frunton faras la favoran signon</span><br /> <span + class="linio">De kruco, kaj ekrajdas. Duk’ Naimo</span><br /> <span + class="linio">Kaj Ĵoserano tenas piedingon.</span><br /> <span + class="linio">Li prenas ŝildon kaj tranĉegan lancon.</span><br /> + <span class="linio">Ho! Kiel bela, forta, nobla korpo!</span><span + class="paghnumero">p. 132</span><br /> <span class="linio">Ho! helvizaĝ’! + fiera eksteraĵo!</span><br /> <span class="linio">Li majstre sur + ĉeval’ antaŭenrajdas.</span><br /> <span class="linio">Antaŭe, + malantaŭe kornoj bruas,</span><br /> <span class="linio">Supersonoras + ĉiujn Olifanto.</span><br /> <span class="linio">Sopiras pri Roland’ + kaj ploras Francoj! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s57"> + Kunveno de anaroj. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 257 + </h4> + <span class="linio">Imperiestro noble rajdas, kaj li</span><br /> <span + class="linio">Sur la kiraso plilarĝigis barbon.</span><br /> <span + class="linio">Pro amo, ĉiuj Estroj same faras.</span><br /> <span + class="linio">Per tiu signo estas rekoneblaj</span><br /> <span + class="linio">La cent mil Francoj. Ili trairadas</span><br /> <span + class="linio">Ŝtonegojn, montojn kaj terurajn valojn,</span><br /> + <span class="linio">Eliras el krutegaj intermontoj,</span><br /> <span + class="linio">Alvenas en hispanan limolandon,</span><br /> <span + class="linio">Kaj haltas en <i>la mezo</i> de herbejo...</span><br /> <span + class="linio">Al Baliganz’ revenas la Senditoj; <span + class="linionum">3130</span></span><br /> <span class="linio">El ili + Suliano diras jenajn:</span><br /> <span class="linio">«Ni vidis + fieregan Reĝon Karlon,</span><br /> <span class="linio">«Terurajn + liajn anojn, kiuj nepre</span><br /> <span class="linio">«Vin + ekatakos! Kuru al armiloj!»</span><br /> <span class="linio">—Kaj + Baliganz’: «Ĝojego por bravuloj!</span><br /> <span + class="linio">«Por Idolanoj sonorigu kornojn!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 258 + </h4> + <span class="linio">Nun Idolanoj tra anaro tuta</span><br /> <span + class="linio">Bruegas per tamburoj kaj per kornoj</span><br /> <span + class="linio">Sonoraj, ili prenas armilaron.</span><br /> <span + class="linio">Unua, Baliganzo, sin rapide <span class="linionum">3140</span></span><br /> + <span class="linio">Vestigas per kiras’ je orsubaĵoj,</span><br /> + <span class="linio">Sur kapo ligas orjuvelan kaskon,</span><br /> <span + class="linio">Sur la maldekstran flankon zonas glavon.</span><span + class="paghnumero">p. 133</span><br /> <span class="linio">Li, pro vanteco + (ĉar li ankaŭ aŭdis</span><br /> <span class="linio">Paroli + pri la glav’ de Karlo), nomon</span><br /> <span class="linio">«<i>Mirindulino</i>» + donis <i>al la sia</i>.</span><br /> <span class="linio">Ĉi-nomo estas + lia kunvenvorto;</span><br /> <span class="linio">Per ĝi kriegas liaj + kavaliroj.</span><br /> <span class="linio">Nun li pendigas al la kolo + grandan</span><br /> <span class="linio">Kaj larĝan ŝildon je + orbulo kaj je</span><br /> <span class="linio">Randaĵo brila per + kristaloj; ĝian <span class="linionum">3150</span></span><br /> <span + class="linio">Rimenon belornamas ŝtof’ desegna.</span><br /> + <span class="linio">Li prenas lancon; ĝia nomo «Malto»,</span><br /> + <span class="linio">Lignaĵo estas dika kiel trunko,</span><br /> <span + class="linio">Feraĵo peze ŝarĝus unu mulon.</span><br /> + <span class="linio">Nun li ekrajdas sur ĉeval’. Transmara</span><br /> + <span class="linio">Markulo tenas lian piedingon.</span><br /> <span + class="linio" id="p_baliganzo1">Emiro per beleco de la korpo,</span><br /> + <span class="linio">Fortegaj koksoj, kaj maldikaj flankoj,</span><br /> + <span class="linio">Belformo kaj forteco de la brusto</span><br /> <span + class="linio">Per altaj ŝultroj, kaj rigardo bela, <span + class="linionum">3160</span></span><br /> <span class="linio">Per la vizaĝ’ + fiera kaj buklharoj,</span><br /> <span class="linio">Ekŝajnas tiel + blanka kiel floroj</span><br /> <span class="linio">Someraj; ofte li kuraĝon + pruvis.</span><br /> <span class="linio">Se li Kristano, kia <i>nobelulo!</i></span><br /> + <span class="linio">Ĝis sango li per spronoj pikas, rajdas</span><br /> + <span class="linio">Galope, kaj risorte suprensaltas</span><br /> <span + class="linio">Fosaĵon larĝan pli ol kvindek futojn.</span><br /> + <span class="linio">Barbaroj krias: «Li defendos kampon!</span><br /> + <span class="linio">«Se kontraŭstaros al li, Karlo, vole</span><br /> + <span class="linio">«Nevole, + <!-- Nevole, --> perdos vivon; Estro Karlo <span class="linionum">3170</span></span><br /> + <span class="linio">«Malprudentiĝas, + <!-- Malprudentiĝas, --> ĉar li restas tie!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 259 + </h4> + <span class="linio" id="p_baliganzo2">Emir’ similas vere al barono;</span><br /> + <span class="linio">(Blankiĝis lia barbo kiel floro),</span><span + class="paghnumero">p. 134</span><br /> <span class="linio">El Idolanoj plej + kuraĝa, kaj en</span><br /> <span class="linio">Batalo, fierega, + terurega.</span><br /> <span class="linio">Malprimo, lia filo, estas brava,</span><br /> + <span class="linio">Li granda, forta kiel la prapatroj</span><br /> <span + class="linio">Al patro diras: «Ni antaŭenrajdu!</span><br /> + <span class="linio">«Ĉu eble ni kun Karlo renkontiĝu!» + <!-- renkontiĝu! --> </span><br /> <span class="linio">—Kaj + Baliganz’: «Jes, ĉar li estas brava; <span + class="linionum">3180</span></span><br /> <span class="linio">«Per + oftaj diroj oni laŭdas pri li,</span><br /> <span class="linio">«Sed + li Rolandon, sian nevon, perdis,</span><br /> <span class="linio">«Kaj + li ne povos kontraŭstari al ni!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 260 + </h4> + <span class="linio">«Malprim’ Karulo!» + <!-- Karulo! --> —diras Baliganzo,</span><br /> <span class="linio">«Hieraŭ + mortis fidelul’ Rolando,</span><br /> <span class="linio">«Kun + nobla kaj kuraĝa Oliviro,</span><br /> <span class="linio">«Kaj + dek du + <!-- dekdu --> konsilistoj la amataj,</span><br /> <span class="linio">«Kaj + dudek mil Francanoj de Francujo.</span><br /> <span class="linio">«Pri + la aliaj... mi malŝatas ilin!</span><br /> <span class="linio">«Imperiestro, + ja, ĉi-tien venis; <span class="linionum">3190</span></span><br /> + <span class="linio">«Sendito Sulian’ sciigis tion,</span><br /> + <span class="linio">«<i>Ke</i> Karlo <i>fondis</i> dek korpusojn + grandajn.</span><br /> <span class="linio">«Bravuloj estas + kornsonoriganta,</span><br /> <span class="linio">«Kaj tiu klare + ripetanta post li;</span><br /> <span class="linio">«Rajdadas ili + antaŭ la aliaj;</span><br /> <span class="linio">«Post ili venas + dek kvinmil + <!-- dekkvin mil --> Francanoj,</span><br /> <span class="linio">«Junuloj, + kiujn Karl’ «Infanoj» nomas;</span><br /> <span + class="linio">«Kaj poste, ankaŭ dek kvinmil + <!-- dekkvin mil --> aliaj!...</span><br /> <span class="linio">«Fiere + ili ĉiuj batalados!»</span><br /> <span class="linio">—Malprim’: + «Permesu, ke mi ekataku!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 261 + </h4> + <span class="linio">«Malprim’ Karulo!» + <!-- Karulo! --> diras Baliganzo,</span><br /> <span class="linio">«Al + via peto mi konsenton donas.</span><span class="paghnumero">p. 135</span><br /> + <span class="linio">«Tuj iru por ataki Francojn, kun vi</span><br /> + <span class="linio">«Kuniru Reĝo de Persuj’ Torluo,</span><br /> + <span class="linio">«Kaj Reĝo de Leŭtizoj, Dapamorto.</span><br /> + <span class="linio">«Se vi elvenkos Karlon, <i>kaj malhelpos</i></span><br /> + <span class="linio">«<i>Ke Olifanto tiel bruegadu</i>,</span><br /> + <span class="linio">«Mi donos al vi parton de la lando</span><br /> + <span class="linio">«De Kerianto ĝis Markiza Valo.»</span><br /> + <span class="linio">—Malprim’: «Mi dankas Vian Reĝan + Moŝton!»</span><br /> <span class="linio">Li proksimiĝas + kaj ricevas donon: <span class="linionum">3210</span></span><br /> <span + class="linio">Ĝi estis tero jam al Reĝo Fluro...</span><br /> + <span class="linio">Malprimo ĝin neniam povos vidi,</span><br /> <span + class="linio">Reĝecon sur ĝi li neniam prenos! <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s58"> + Formado de fremda anaro. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 262 + </h4> + <span class="linio">Emiro rajdas tra anaro; ĉien</span><br /> <span + class="linio">Lin sekvas lia filo, grandegulo,</span><br /> <span + class="linio">Kun Reĝoj Dapamorto kaj Torluo.</span><br /> <span + class="linio">El la anaro, ili fondas tridek</span><br /> <span + class="linio">Korpusojn (tiel multaj estas anoj!)</span><br /> <span + class="linio">En plej malgranda estos <i>kvindek</i> miloj</span><br /> + <span class="linio">Da viroj. La unuan fondas anoj <span class="linionum">3220</span></span><br /> + <span class="linio">De Butentroto (<i>patroland’ de Judo</i></span><br /> + <span class="linio"><i>Pro oro liverinta Dion</i>). Fondas</span><br /> + <span class="linio">La duan dikkapegaj Micenanoj,</span><br /> <span + class="linio">Haruloj sur la dorso kiel aproj;</span><br /> <span + class="linio">La trian, Nubianoj kaj Blosanoj;</span><br /> <span + class="linio">La kvaran, Esklavanoj kaj Brunsanoj;</span><br /> <span + class="linio">La kvinan, Sorbresanoj kaj Sorsanoj;</span><br /> <span + class="linio">La sesan, Erminanoj kaj Morsanoj;</span><br /> <span + class="linio">La sepan, Ĵerikanoj; kaj la okan</span><br /> <span + class="linio">Negranoj; kaj la naŭan, Dikeganoj;</span><span + class="paghnumero">p. 136</span><br /> <span class="linio">La dekan, fine, + anoj de Balido- <span class="linionum">3230</span></span><br /> <span + class="linio">La-forta, gent’ malbona kaj malnobla.</span><br /> + <span class="linio">Emir’ alvokas per fervoraj preĝoj</span><br /> + <span class="linio">De Mahomet’ potencon kaj ĉeeston:</span><br /> + <span class="linio">«Malprave rajdas Karlo de Francujo!</span><br /> + <span class="linio">«Ni ekbatalos; li, se ne forkuros,</span><br /> + <span class="linio">«Ne portos plu sur kapo oran kronon!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 263 + </h4> + <span class="linio">Nun Idolanoj fondas dek aliajn</span><br /> <span + class="linio">Korpusojn; la unuan el malbelaj</span><br /> <span + class="linio">Kanelianoj (el Valfujt’ venintaj).</span><br /> <span + class="linio">La duan fondas Turkoj; kaj la trian <span class="linionum">3240</span></span><br /> + <span class="linio">Persanoj; ili ankaŭ kun Pincanoj</span><br /> + <span class="linio">La kvaran; Avaranoj kaj Soltranoj</span><br /> <span + class="linio">La kvinan; Ormalanoj, Eŭglezanoj</span><br /> <span + class="linio">La sesan; anoj de Samul’ la sepan;</span><br /> <span + class="linio">La okan, Bruisanoj; Esklaversoj</span><br /> <span + class="linio">La naŭan; kaj la dekan anoj de la</span><br /> <span + class="linio">Dezerta Oksianto, malamantaj</span><br /> <span class="linio">Sinjoron + Dion, kaj plej perfiduloj.</span><br /> <span class="linio">Ilia haŭt’, + malmola kiel fero</span><br /> <span class="linio">Ebligas lasi for + kirason, kaskon; <span class="linionum">3250</span></span><br /> <span + class="linio">Kruelaj ili estas en batalo! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 264 + </h4> + <span class="linio">Emiro fondas ankaŭ dek korpusojn.</span><br /> + <span class="linio">Unuan el Gajanoj de Malpruso;</span><br /> <span + class="linio">El Hunsoj, duan; el Hungaroj, trian;</span><br /> <span + class="linio">El anoj de Baldis’-la-longa, kvaran;</span><br /> <span + class="linio">El anoj de Penusa Valo, kvinan;</span><br /> <span + class="linio">El Marusanoj <i>kaj Ĵojanoj</i>, sesan;</span><br /> + <span class="linio">El Leŭsoj kaj el Astrimanoj, sepan;</span><span + class="paghnumero">p. 137</span><br /> <span class="linio">El Argoj, okan; + el Klarbanoj, naŭan;</span><br /> <span class="linio">El Barbulanoj de + <i>Val</i>fundo, dekan. <span class="linionum">3260</span></span><br /> + <span class="linio">Ĉi-tiu gent’ neniam amis Dion.</span><br /> + <span class="linio">Skribaĵo franca kunkalkulis tridek</span><br /> + <span class="linio">Korpusojn, multenombrajn, bruegantajn!</span><br /> + <span class="linio">Jen Idolanoj fierege rajdas! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 265 + </h4> + <span class="linio">Emiro estas bela kaj potenca</span><br /> <span + class="linio">Antaŭe rajdas Drakonstandardisto,</span><br /> <span + class="linio">Kaj standardistoj de Tervag’ kaj Maho,</span><br /> + <span class="linio">Kaj figuraĵ’ de perfidul’ Apolo.</span><br /> + <span class="linio">Apude, <i>dek</i> Kanelianoj rajdas.</span><br /> <span + class="linio">Kaj per laŭtvoĉo krias: «Kiu volas, <span + class="linionum">3270</span></span><br /> <span class="linio">«Ke + niaj Dioj helpu al li, devas</span><br /> <span class="linio">«Al ili + preĝi, ankaŭ genufleksi!»</span><br /> <span class="linio">Mallevas + tiam Idolanoj kapon,</span><br /> <span class="linio">Mentonon kaj + helrebrilantajn kaskojn.</span><br /> <span class="linio">—Kaj + Francoj: «Malnoblegaj! Vi tuj mortos!</span><br /> <span class="linio">«Favoru + Dio, por ke vin ni venku,</span><br /> <span class="linio">«Al Estro + Karl’ hodiaŭ Li favoru,</span><br /> <span class="linio">«Kaj + al li donu venkon en batalo!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 266 + </h4> + <span class="linio">Emir’ lertulo estas kaj klerulo;</span><br /> + <span class="linio">Li vokas sian filon kaj du Reĝojn: <span + class="linionum">3280</span></span><br /> <span class="linio">«Baronoj + noblaj, rajdu antaŭ ĉiuj,</span><br /> <span class="linio">«Ĉar + vi korpusojn ĉiujn kunkondukos,</span><br /> <span class="linio">«Retenas + mi, el la plej bonaj, nur tri,</span><br /> <span class="linio">«Ĉi-tiuj + estos Turkoj, Ormalanoj,</span><br /> <span class="linio">«Gajanoj de + Malpruso; plie, restos</span><br /> <span class="linio">«Ĉe mia + flanko gent’ de Oksianto.</span><br /> <span class="linio">«Mi + ilin kontraŭmetos al Francanoj,</span><span class="paghnumero">p. 138</span><br /> + <span class="linio">«Kaj Karlo, se li volos min batali,</span><br /> + <span class="linio">«El lia kolo mi distranĉos kapon,</span><br /> + <span class="linio">«Nur tion rajte li postulus de mi!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s59"> + Pretiĝado por batalego. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 267 + </h4> + <span class="linio">Anaroj grandaj kaj korpusoj belaj!</span><br /> <span + class="linio">Malestas en la interspaco, monto,</span><br /> <span + class="linio">Monteto, valo, arbaret’, arbaro;</span><br /> <span + class="linio">Facile ili povas sin rigardi</span><br /> <span class="linio">Sur + vasta ebenaĵ’. Jen Baliganzo:</span><br /> <span class="linio">«Ekrajdu, + Idolanoj, ekbatalu!»</span><br /> <span class="linio">Standardon + Oluferna Amborio</span><br /> <span class="linio">Portadas; ĉiuj + krias: «Munmirindo!»</span><br /> <span class="linio">—Sed + Francoj: «Dio volu ruinigi</span><br /> <span class="linio">«Hodiaŭ + vin!—Munĝojo!», krias ili. <span class="linionum">3300</span></span><br /> + <span class="linio">Nun Karl’ ordonas sonorigi kornojn,</span><br /> + <span class="linio">Jen Olifant’ supersonoras ĉiujn.</span><br /> + <span class="linio">—Kaj Idolanoj: «Bela gent’ de Karlo!</span><br /> + <span class="linio">«Ni forte, terurege batalados!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 268 + </h4> + <span class="linio">Sur granda ebenaĵo, larĝa lando,</span><br /> + <span class="linio"><i>Kunvenis anareg’ grandega.</i> Ĉie</span><br /> + <span class="linio">Rebrilas oraj kaj juvelaj kaskoj,</span><br /> <span + class="linio">Fervestoj orsubŝtofaj, ŝildoj, hastoj,</span><br /> + <span class="linio">Standardoj sur la supro de pikstangoj!</span><br /> + <span class="linio">Jen ĉiuj kornoj klare sonorantaj!</span><br /> + <span class="linio">Jen forta sonorad’ de Olifanto! <span + class="linionum">3310</span></span><br /> <span class="linio">Emiro tiam + vokas sian fraton</span><br /> <span class="linio">Kanabon, reĝon de + Florido, estron</span><span class="paghnumero">p. 139</span><br /> <span + class="linio">De lando ĝis Valsevro, kaj montrinte</span><br /> <span + class="linio">Al li de Karlo <i>dek</i> korpusojn, diras:</span><br /> + <span class="linio">«Francujo glora rajte fieriĝas!</span><br /> + <span class="linio">«Imperiestro noble rajdas, tie</span><br /> <span + class="linio">«Li estas inter ĉi-barbuloj, kiuj</span><br /> + <span class="linio">«Sur la kirasoj plilarĝigis barbon;</span><br /> + <span class="linio">«Ĝi estas tiel blanka kiel neĝo</span><br /> + <span class="linio">«Sur frosto; ili frapos ja per lancoj, <span + class="linionum">3320</span></span><br /> <span class="linio">«Per + glavoj; forte ni batalos; oni</span><br /> <span class="linio">«Neniam + vidus tian batalegon!»</span><br /> <span class="linio">Kaj + Baliganzo, je pli malproksime</span><br /> <span class="linio">Ol ĵeto + de baston’ antaŭenrajdas,</span><br /> <span class="linio">Kaj + krias al anaro: «Idolanoj!</span><br /> <span class="linio">«Antaŭen! + Al vi mi direkton montras!»</span><br /> <span class="linio">Li tiam + svingas stangon de lancego,</span><br /> <span class="linio">Kaj ŝajnas + celi Karlon per feraĵo! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 269 + </h4> + <span class="linio">Rigard’ de Karlo iras sur Emiron,</span><br /> + <span class="linio">Drakonon, flagon kaj standardon, kaj sur <span + class="linionum">3330</span></span><br /> <span class="linio">Arabajn anojn + tiel multenombrajn.</span><br /> <span class="linio">Jes! ili kovras tutan + ebenaĵon,</span><br /> <span class="linio">Krom loko okupata de + Francanoj.</span><br /> <span class="linio">Nun Reĝo de Francujo laŭte + krias:</span><br /> <span class="linio">«Baronoj francaj, vi kuraĝaj + estas,</span><br /> <span class="linio">«En militadoj tiom batalinte!</span><br /> + <span class="linio">«Jen Idolanoj! Ili perfiduloj,</span><br /> <span + class="linio">«Malbravaj estas, kaj ilia leĝo</span><br /> <span + class="linio">«Nur malŝatinda! Sed vin ne haltigu</span><br /> + <span class="linio">«Ilia nombr’ por ni ne grava! Sekvu <span + class="linionum">3340</span></span><br /> <span class="linio">«Min! + <i>ĉar mi nepre ekatakos ilin!</i>»</span><br /> <span + class="linio">Nun Karl’ per spronoj pikas Tencenduron;</span><br /> + <span class="linio">Ĉevalo faras kvar saltegojn; Francoj</span><span + class="paghnumero">p. 140</span><br /> <span class="linio">Ekkrias: «Kiel + brava nia Estro!</span><br /> <span class="linio">«Rajdadu, Reĝ’, + neniam ni vin lasos!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 270 + </h4> + <span class="linio">La tago hela, ĉar la suno brilas!</span><br /> + <span class="linio">Anaroj grandaj, kaj rotegoj belaj!</span><br /> <span + class="linio">Jam nun kontraŭstariĝas du unuaj</span><br /> <span + class="linio">Korpusoj; jam Rabelo kaj Ginmano</span><br /> <span + class="linio">Forlasis bridojn al ĉevaloj viglaj,</span><br /> <span + class="linio">Per spronoj pikas. Francoj ekgalopas, <span class="linionum">3350</span></span><br /> + <span class="linio">Kaj ekfrapegas per pikstangoj tranĉaj! <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s60"> + Dueloj. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 271 + </h4> + <span class="linio">Rabelo Graf’, kuraĝa kavaliro,</span><br /> + <span class="linio">Per oraj spronoj pikas la ĉevalon;</span><br /> + <span class="linio">Torluon, reĝon de Persuj’ li frapas.</span><br /> + <span class="linio">Nenia ŝildo nek kiraso povus</span><br /> <span + class="linio">Post tia bato resti ne rompita.</span><br /> <span + class="linio">Per ora lanc’ vundita, Reĝo falas</span><br /> + <span class="linio">Sur <i>floran</i> arbetaĵon. Francoj krias:</span><br /> + <span class="linio">«Al prava Karl’ ni restu! Dio helpu!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 272 + </h4> + <span class="linio">Ginman’ atakas reĝon de Leŭtizoj; + <span class="linionum">3360</span></span><br /> <span class="linio">Disrompas + li florornamitan ŝildon,</span><br /> <span class="linio">Kirason. + Pikstandard’ trapikas korpon,</span><br /> <span class="linio">Kaj Reĝ’ + mortinta falas. (Ĉu pri tio</span><br /> <span class="linio">Vi + ploras, ĉu vi ridas, Reĝo falis!)</span><br /> <span class="linio">Je + tia vido Francoj krias: «Frapu,</span><br /> <span class="linio">«Baronoj, + senprokraste; Karlo havas</span><span class="paghnumero">p. 141</span><br /> + <span class="linio">«La rajton kontraŭ <i>idolana</i> gento.</span><br /> + <span class="linio">«Ĉi-tio vere estas Dia juĝo!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 273 + </h4> + <span class="linio">Malprimo rajdas sur ĉeval’ tutblanka;</span><br /> + <span class="linio">En mezon de Francanoj li sin ĵetas, <span + class="linionum">3370</span></span><br /> <span class="linio">Multegajn + fortajn batojn li frapadas,</span><br /> <span class="linio">Mortinton sur + mortinton li faligas.</span><br /> <span class="linio">Jen Baliganz’ + ekkrias: «He! Baronoj,</span><br /> <span class="linio">«Pri + kiuj mi longtempe zorgis, vidu</span><br /> <span class="linio">«Vi + filon mian, <i>kiu</i> serĉas Karlon,</span><br /> <span class="linio">«Provokas + tiom da Baronoj... Ja li</span><br /> <span class="linio">«Plej brava + estas. Nun vi helpu al li</span><br /> <span class="linio">«Per tranĉaj + lancoj!»—Tiam Idolanoj</span><br /> <span class="linio">Antaŭenkuras + kaj terure frapas!</span><br /> <span class="linio">Varmega interpuŝo! + Kaj premega <span class="linionum">3380</span></span><br /> <span + class="linio">Kaj miriginda batalego! Tian</span><br /> <span class="linio">Nek + poste, nek antaŭe oni vidis! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 274 + </h4> + <span class="linio">Anaroj grandaj kaj rotegoj belaj!</span><br /> <span + class="linio">Korpusoj ĉiuj nun kontraŭstariĝas!</span><br /> + <span class="linio">Ho! terurege frapas Idolanoj;</span><br /> <span + class="linio">Ho, Dio! Kiom da rompitaj hastoj,</span><br /> <span + class="linio">Da disŝiritaj ŝildoj kaj kirasoj!</span><br /> + <span class="linio">Sur tero amasiĝis tiel multaj</span><br /> <span + class="linio">Mortintoj, ke verdherbaj folietoj</span><br /> <span + class="linio"><i>Ruĝiĝis per la sango de vunditoj!</i> <span + class="linionum">3390</span></span><br /> <span class="linio">Emir’ + denove vokas siajn anojn:</span><br /> <span class="linio">«Baronoj + frapu nun Kristanan genton!»</span><br /> <span class="linio">Batalo + estas varma, terurega!</span><br /> <span class="linio">Neniam oni vidis + tian! Jes ĝis</span><br /> <span class="linio">La <i>morto</i>, + batalantoj ne disiĝos! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span + class="paghnumero">p. 142</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 275 + </h4> + <span class="linio">Emir’ ankoraŭ vokas sian genton:</span><br /> + <span class="linio">«Vi devas nur frapadi, Idolanoj;</span><br /> + <span class="linio">«Mi donos al vi belajn kaj agrablajn</span><br /> + <span class="linio">«Edzinojn, terojn, domojn kaj bienojn!»</span><br /> + <span class="linio">—Kaj Idolanoj: «Ni frapadi devas!» + <span class="linionum">3400</span></span><br /> <span class="linio">Pro + troaj frapoj ili perdas hastojn,</span><br /> <span class="linio">Tuj pli + ol cent mil glavojn elingigas!</span><br /> <span class="linio">Grandega, + terurega interpuŝo!</span><br /> <span class="linio">Jes! Ĉeestantoj + vidis batalegon! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 276 + </h4> + <span class="linio">Imperiestro kuraĝigas Francojn:</span><br /> <span + class="linio">«Baronoj noblaj, mi vin amas, ankaŭ</span><br /> + <span class="linio">«Al vi mi fidas; ĉar por mi, vi multe</span><br /> + <span class="linio">«Batalis, landojn prenis, reĝojn venkis...</span><br /> + <span class="linio">«Mi scias... Mi kompense ŝuldas al vi</span><br /> + <span class="linio">«Arĝenton, terojn, eĉ la propran + korpon... <span class="linionum">3410</span></span><br /> <span + class="linio">«Sed venĝu filojn, fratojn, anojn, kiuj</span><br /> + <span class="linio">«En Rencesval’ <i>ĵus mortis</i>... + Ĉar vi scias</span><br /> <span class="linio">«Ni estas pravaj + kontraŭ Idolanoj!»</span><br /> <span class="linio">—Kaj + Francoj: «Via Reĝa Moŝto prava!»</span><br /> <span + class="linio"><i>Al Karlo</i> dudek mil, per unu voĉo,</span><br /> + <span class="linio">Certigas, ke lin ili ne forlasos</span><br /> <span + class="linio">Eĉ malgraŭ la danĝeroj aŭ la morto.</span><br /> + <span class="linio">Jen tiam ĉiuj frapas per pikstangoj,</span><br /> + <span class="linio">Kaj senprokraste batas per la glavoj.</span><br /> + <span class="linio">Batal’ terure miriginda estas! <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 277 + </h4> + <!-- 227 --> + <span class="linio">Malprim’ <i>baron’</i>, tra batalejo + rajdas,</span><br /> <span class="linio">Li terurege frapas sur Francanojn;</span><span + class="paghnumero">p. 143</span><br /> <span class="linio">Jen Duk’ + Naim’ fiere lin rigardas,</span><br /> <span class="linio">Kaj lin + atakas per kuraĝa bato;</span><br /> <span class="linio">De lia ŝild’ + supraĵon li disrompas,</span><br /> <span class="linio">Disŝiras + subkirason, lin trapikas</span><br /> <span class="linio">Per flavkolora + flago, kaj sur sepcent + <!-- sep cent --> </span><br /> <span class="linio">Aliajn <i>lin faligas</i> + mortigitan. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 278 + </h4> + <span class="linio">Kanabo Reĝo, frato de Emiro</span><br /> <span + class="linio">Per spronoj forte pikas la ĉevalon, <span + class="linionum">3430</span></span><br /> <span class="linio">Eltiras + glavon je kristalprenilo,</span><br /> <span class="linio">Naimon frapas + sur la princan kaskon,</span><br /> <span class="linio">Per tranĉa + ŝtalo ĝin disigas, ankaŭ</span><br /> <span class="linio">Disrompas + kvin el kaskaj rimenetoj.</span><br /> <span class="linio">Al Duko ne + utilas ferplataĵa</span><br /> <span class="linio">Subkasko, ĉar + subaĵo ĝis la karno</span><br /> <span class="linio">Tranĉiĝis + kaj pecaĵo falas teren.</span><br /> <span class="linio">Per tia bato + Duk’ senkonsciiĝas;</span><br /> <span class="linio">Li estus + mem falinta se ne Dio</span><br /> <span class="linio">Protektus. Li je l’ + kolo ĉirkaŭprenas <span class="linionum">3440</span></span><br /> + <span class="linio">Ĉevalon. Sed, se Idolano frapos</span><br /> <span + class="linio">Denove, nobelulo nepre mortos.</span><br /> <span + class="linio">Jen venas Karlo de Francuj’ por helpo. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 279 + </h4> + <span class="linio">Naimo Duk’ ekstreme danĝeriĝas,</span><br /> + <span class="linio">Ĉar Idolan’ rapidas reataki.</span><br /> + <span class="linio">Sed Karl’: «Malnobla, Vi pri tio pentos!»</span><br /> + <span class="linio">Kaj kuraĝege Karlo lin atakas,</span><br /> <span + class="linio">Disrompas ŝildon kontraŭ lia brusto,</span><br /> + <span class="linio">Disŝiras mentonumon de kiraso,</span><br /> <span + class="linio"><i>Per lanc’ trapikas korpon</i>, lin faligas</span><br /> + <span class="linio">Senvivan de malokupita selo. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span + class="paghnumero">p. 144</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 280 + </h4> + <span class="linio">Dolore premegiĝas Reĝo Karlo</span><br /> + <span class="linio">Vidinte antaŭ si Naimon <i>Dukon</i></span><br /> + <span class="linio">Vunditan, kies sang’ makulas verdan</span><br /> + <span class="linio">Herbaĵon. Tiam Karlo diras jenajn:</span><br /> + <span class="linio">«Sinjor’ Naimo, apud mi nun rajdu.</span><br /> + <span class="linio">«Ĵus mortis malnoblulo atakinta;</span><br /> + <span class="linio">«Per lanco mi trapikis lian bruston!»</span><br /> + <span class="linio">—Kaj Duk’: «Mi kredas Vian Reĝan + Moŝton;</span><br /> <span class="linio">«Se mi ne mortos, mi + plenumos ŝuldon!»</span><br /> <span class="linio">Konfide, ame, + ili kune rajdas, <span class="linionum">3460</span></span><br /> <span + class="linio">Kaj ankaŭ dudek + <!-- du dek --> mil Francanoj, ĉiuj</span><br /> <span class="linio">Terure + kaj fiere bataladas. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 281 + </h4> + <span class="linio">Emir’ tra batalejo rajdas, <i>tenas</i></span><br /> + <span class="linio"><i>En mano sian grandan, tranĉan lancon;</i></span><br /> + <span class="linio">Sin ĵetas sur Ginmanon Grafon, rompas</span><br /> + <span class="linio">Sur lia koro lian blankan ŝildon,</span><br /> + <span class="linio">Disŝiras la subaĵon de kiraso,</span><br /> + <span class="linio">Distranĉas bruston, flankojn; lin mortintan</span><br /> + <span class="linio">Faligas de ĉeval’; mortigas ankaŭ</span><br /> + <span class="linio">Loranton, Gebuinon kaj Riŝardon</span><br /> <span + class="linio">Grandaĝan estron de Normanoj. Krias <span + class="linionum">3470</span></span><br /> <span class="linio">Fremduloj: + «Brava batalant’! Terura</span><br /> <span class="linio">«Mirindulino! + Nu, baronoj, frapu!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 282 + </h4> + <span class="linio">Arabaj kavaliroj estas belaj!</span><br /> <span + class="linio">Basklanoj, Argoj, Oksianoj frapas</span><br /> <span + class="linio">En interpuŝo per teruraj lancoj!</span><br /> <span + class="linio">Sed Francoj ne forkuros; tial, multe</span><span + class="paghnumero">p. 145</span><br /> <span class="linio">Da viroj ambaŭflanke + mortas, kaj ĝis</span><br /> <span class="linio">Vespero, oni forte + batalados.</span><br /> <span class="linio">Baronoj francaj amasege mortas!</span><br /> + <span class="linio">Ho! Kiom da doloroj, ĝis finiĝo! <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 283 + </h4> + <span class="linio">Fortege frapas Francoj kaj Araboj;</span><br /> <span + class="linio">Pecigas ili glavojn kaj pikstangojn!</span><br /> <span + class="linio">Ho, ve! Je l’ vido de rompitaj ŝildoj,</span><br /> + <span class="linio">Je l’ aŭdo de la kaskoj kaj de blankaj</span><br /> + <span class="linio">Kirasoj bruegantaj kontraŭ ŝildoj,</span><br /> + <span class="linio">Je l’ vido de falantaj kavaliroj,</span><br /> + <span class="linio">Je l’ aŭd’ de plendaj ĝemoj de + mortantoj,</span><br /> <span class="linio">Ho! Kiu ne premiĝus per + korŝiro!</span><br /> <span class="linio">Ve! Terurega estas batalego!</span><br /> + <span class="linio">Alvokas Baliganzo Apolonon, <span class="linionum">3490</span></span><br /> + <span class="linio">Tervagon, Mahometon: «Niaj Dioj!</span><br /> + <span class="linio">«Sinjoroj! Mi plenumis Vian servon!</span><br /> + <span class="linio">«Mi vin glorigos per statuoj oraj</span><br /> + <span class="linio">«<i>Se vi bonvolos helpi kontraŭ Karlon!</i>»</span><br /> + <span class="linio">Amiko lia, Gemalfin’ sciigas</span><br /> <span + class="linio">Novaĵojn plej malbonajn: «Via Moŝto</span><br /> + <span class="linio">«Emira! Tago por vi pereiga!</span><br /> <span + class="linio">«Ĉar vi Malprimon, vian filon, perdis!</span><br /> + <span class="linio">«Kanabo, via frato, ankaŭ mortis!</span><br /> + <span class="linio">«Prosperis al du Francoj frapi ilin! <span + class="linionum">3500</span></span><br /> <span class="linio">«Laŭ + mia juĝ’, el tiuj estas Karlo,</span><br /> <span class="linio">«Altkreska + kaj fiera, tiel blanka</span><br /> <span class="linio">«Per barbo + kiel floro en Aprilo!»</span><br /> <span class="linio">Emiro nun + mallevas mentonumon</span><br /> <span class="linio">De kask’; sur + bruston ekkliniĝas kapo...</span><br /> <span class="linio">Pro + doloreg’ li pensas, ke li mortas...</span><br /> <span class="linio">Al + si li vokas Janglon la transmaran. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span + class="paghnumero">p. 146</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 284 + </h4> + <span class="linio">Emiro diras: «Jangl’, alproksimiĝu!</span><br /> + <span class="linio">«Vi estas brava, klera kaj al viaj</span><br /> + <span class="linio">«Konsiloj ĉiam mi <i>alkonformiĝis</i>. + <span class="linionum">3510</span></span><br /> <span class="linio">«Nu! + diru kion pensas vi pri Francoj</span><br /> <span class="linio">«Kaj + pri Araboj? <i>Ĉu</i> ni venkos?»—Janglo:</span><br /> + <span class="linio">«Emira Via Moŝto ne saviĝos!</span><br /> + <span class="linio">«Ne kredu, ke vin savos viaj Dioj,</span><br /> + <span class="linio">«Fiera estas Karlo, liaj anoj</span><br /> <span + class="linio">«Kuraĝaj kaj plej taŭgaj por batalo!</span><br /> + <span class="linio">«Alvoku tamen Oksianojn, Turkojn,</span><br /> + <span class="linio">«Arabojn, Enfrunanojn kaj Gajanojn,</span><br /> + <span class="linio">«Por senprokraste fari devan agon!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s61"> + Kunigo de fremda anaro. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 285 + </h4> + <span class="linio">Emiro sur kiras’ larĝigas harojn <span + class="linionum">3520</span></span><br /> <span class="linio">De barbo tiel + blanka kiel floro</span><br /> <span class="linio">Krataga; li neniel volus + halti;</span><br /> <span class="linio">Al buŝo metas klaran + sonorkornon;</span><br /> <span class="linio">Ĝin sonorigas. Ĉiuj + Idolanoj</span><br /> <span class="linio">Lin aŭdas. Li korpusojn + kunvenigas.</span><br /> <span class="linio">Bruege ekblekadas Oksianoj,</span><br /> + <span class="linio">Bojadas Argoj<i>anoj</i> kiel hundoj.</span><br /> + <span class="linio">Freneziĝantaj ĉiuj serĉas Francojn,</span><br /> + <span class="linio">Sin ĵetas mezen de Francanoj, ilin</span><br /> + <span class="linio">Disigas! Jen sep mil mortintoj falas! <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span class="paghnumero">p. 147</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 286 + </h4> + <span class="linio">Ogiro estas brava, ĉar neniam</span><br /> <span + class="linio">Pli bona ol li portis la kirason.</span><br /> <span + class="linio">Li vidas Francojn disigitajn, vokas</span><br /> <span + class="linio">Tieron dukon de Argun’, Gefrejzon</span><br /> <span + class="linio">De Anĵo, ankaŭ grafon Ĵoseranon;</span><br /> + <span class="linio">Al Karl’ fiere diras: «Vidu, kiom</span><br /> + <span class="linio">«Mortigas Idolanoj viajn virojn!</span><br /> + <span class="linio">«Forprenu Dio vian kronon, se vi</span><br /> + <span class="linio">«Ne venĝos la malgloron per bategoj!»</span><br /> + <span class="linio">Neniu eĉ respondas; sed jen ĉiuj <span + class="linionum">3540</span></span><br /> <span class="linio">Per spronoj + pikas kaj forlasas bridojn,</span><br /> <span class="linio">Kaj serĉas, + kaj batalas Idolanojn. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 287 + </h4> + <span class="linio">Terure frapas Reĝo Karlo, Duko</span><br /> <span + class="linio">Naimo, kaj Ogiro de Danuj’, kaj</span><br /> <span + class="linio">Gefrejz’ de Anĵo, reĝa standardisto.</span><br /> + <span class="linio">Ogiro de Danujo, plej terure,</span><br /> <span + class="linio">Per spronoj pikas, bridojn lasas, jen li</span><br /> <span + class="linio">Sin ĵetas sur la Drakonstandardiston,</span><br /> <span + class="linio">Per unu bat’ faligas la Drakonon</span><br /> <span + class="linio">Kaj flagon de Emiro. Baliganzo <span class="linionum">3550</span></span><br /> + <span class="linio">Ekvidas sian flagon, kaj standardon</span><br /> <span + class="linio">De Mahometo ekĵetitajn teren,</span><br /> <span + class="linio">Sen ia defendant’, kaj ekpripensas,</span><br /> <span + class="linio">Ke rajto estas, malgraŭ li, al Karlo.</span><br /> <span + class="linio">Jen Idolanoj <i>malpli kuraĝiĝas</i>,</span><br /> + <span class="linio">Jen Karl’ <i>al Francoj</i> diras: «Ĉu, + pro Dio,</span><br /> <span class="linio">«Vi helpos al mi?»—Ekrespondas + Francoj:</span><br /> <span class="linio">«Demando tia estus insultaĵo!</span><br /> + <span class="linio">«Malben’ al kiu ne batados varme!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span class="paghnumero">p. + 148</span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s62"> + Duelo inter Karlo kaj Baliganzo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 288 + </h4> + <span class="linio">La tago malheliĝas; vesperiĝas; <span + class="linionum">3560</span></span><br /> <span class="linio">Per glavoj + frapas Francoj, Idolanoj.</span><br /> <span class="linio">Kunvenigintaj + ilin Estroj estas</span><br /> <span class="linio">Bravegaj, <i>sed</i> + memoras kunvenvorton.</span><br /> <span class="linio">Ekkrias Baliganzo: + «Munmirindo!»</span><br /> <span class="linio">—«Munĝojo!», + krias glora Reĝo Karlo.</span><br /> <span class="linio">Sin ili konas + per laŭtvoĉoj klaraj;</span><br /> <span class="linio">En interpuŝo + ambaŭ renkontiĝas,</span><br /> <span class="linio">Sin ĵetas, + frapas unu la alian</span><br /> <span class="linio">Per lancoj sur + florornamitajn ŝildojn,</span><br /> <span class="linio">Disrompas + ŝildojn sub la larĝa bulo, <span class="linionum">3570</span></span><br /> + <span class="linio">Disŝiras la subaĵon de kirasoj...</span><br /> + <span class="linio">Sed, pli terura bato ne sukcesas.</span><br /> <span + class="linio">Rompiĝis selrimenoj; renversiĝas</span><br /> <span + class="linio">Du seloj... kaj du reĝoj <i>falas</i> teren...</span><br /> + <span class="linio">Rapide ili restariĝas; ambaŭ</span><br /> + <span class="linio">Fiere tiras glavon el la ingo...</span><br /> <span + class="linio">Jes, tiu dubatalo ne finiĝos</span><br /> <span + class="linio">Nur se mortigos unu la alian! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 289 + </h4> + <span class="linio">Bravulo, Karlo de Francujo dolĉa.</span><br /> + <span class="linio">Sed Baliganzo lin neniel timas. <span class="linionum">3580</span></span><br /> + <span class="linio"><i>Li diras: + <!-- Ĉi diras. --> «Vi mortigis mian filon,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Malrajte vi okupas mian landon,</i></span><br /> + <span class="linio"><i>«Sed submetiĝu, mi ĝin al vi donos!»</i></span><br /> + <span class="linio">Per glavoj helaj ili kontraŭstaras,</span><br /> + <span class="linio">Multfoje forte frapas ŝildojn, kies</span><br /> + <span class="linio">Ŝiriĝas leda ligna duoblaĵo;</span><span + class="paghnumero">p. 149</span><br /> <span class="linio">Elfalas najloj, + disrompiĝas buloj;</span><br /> <span class="linio">Senpere ili frapas + sur kirasojn.</span><br /> <span class="linio">Fajreroj ŝprucas el la + helaj kaskoj!</span><br /> <span class="linio">Jes, tiu dubatalo ne finiĝos</span><br /> + <span class="linio">Nur se mortiĝis unu aŭ l’ alia! <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 290 + </h4> + <span class="linio">Emiro diras: «Karlo! Vi pripensu,</span><br /> + <span class="linio">«Decidu, ke vi petu pri pardono. <span + class="linionum">3590</span></span><br /> <span class="linio">«Mi + scias, vi mortigis filon mian,</span><br /> <span class="linio">«Malrajte + vi postulas teron mian,</span><br /> <span class="linio">«Vi submetiĝu, + mi ĝin donos al vi,</span><br /> <span class="linio">«De tie + ĉi ĝis Orient’ obea.»</span><br /> <span class="linio">Sed + Karlo diras: «Kia hontigaĵo!</span><br /> <span class="linio">«Al + Idolano mi ne ŝuldas pacon</span><br /> <span class="linio">«Nek + amon! Vi akceptu Dian leĝon,</span><br /> <span class="linio">«Kristan’ + fariĝu kaj tuj <i>mi</i> vin amos;</span><br /> <span class="linio">«Sed + kredu, servu Ĉiopovan Reĝon!»</span><br /> <span + class="linio">—Kaj Baliganz’: «Mi aŭdas sensencaĵojn! + <span class="linionum">3600</span></span><br /> <span class="linio">«<i>Per + tranĉa glavo mi pli volas morti!</i>» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 291 + </h4> + <span class="linio">Emiro estas terurege forta.</span><br /> <span + class="linio">Li frapas Karlon sur brunŝtalan kaskon;</span><br /> + <span class="linio">Sur kapo li ĝin fendas kaj disrompas;</span><br /> + <span class="linio">La ŝtalo tranĉas harojn, kaj fortranĉas</span><br /> + <span class="linio">El la kapkarno pecon larĝan pli ol</span><br /> + <span class="linio">Manplat’; kranio tie malkovriĝas.</span><br /> + <span class="linio">Jen Karlo ŝanceliĝas, preskaŭ falas!</span><br /> + <span class="linio">Sed Dio volas, ke li vivas, restas</span><br /> <span + class="linio">Venkinto. Sankta Gabriel’ alvenas, <span + class="linionum">3610</span></span><br /> <span class="linio">Kaj diras: + «Glora Reĝ’! Vi kion faras?» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span class="paghnumero">p. 150</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 292 + </h4> + <span class="linio">Aŭdinte sanktan voĉon de l’ Anĝelo,</span><br /> + <span class="linio">Ne timas Karlo minacantan morton,</span><br /> <span + class="linio">Kaj koro plifortiĝas. Li Emiron</span><br /> <span + class="linio">Frapegas tuj per glavo de Francujo;</span><br /> <span + class="linio">Ekrompas brilŝtonornamitan kaskon,</span><br /> <span + class="linio">Disrompas kapon, kaj distranĉas cerbon,</span><br /> + <span class="linio"><i>Kaj</i> tutan la vizaĝon ĝis blankbarbo;</span><br /> + <span class="linio">Faligas lin mortintan senespere...</span><br /> <span + class="linio">«Munĝojo!», krias li, por sin konigi. <span + class="linionum">3620</span></span><br /> <span class="linio">Jen Duk’ + Naim’ alkuras, Tencenduron</span><br /> <span class="linio">Kondukas; + Karl’ ekrajdas; Idolanoj</span><br /> <span class="linio">Nun + forkuradas!... Tion Dio volas!</span><br /> <span class="linio">Nun Francoj + trafis celon de l’ milito. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 293 + </h4> + <span class="linio">Ĉar Dio volas, Idolanoj kuras</span><br /> <span + class="linio">For. Ilin persekutas Karl’ kaj Francoj.</span><br /> + <span class="linio">Jen Reĝo: «Estroj! venĝu la suferojn!</span><br /> + <span class="linio">«Kun ĝojo nun frapadu, ĉar mi, antaŭ</span><br /> + <span class="linio">«Nelonge, vidis vin plorantajn!»—Francoj:</span><br /> + <span class="linio">«Ĉi estas rajto! Via Reĝa Moŝt’!» + kaj <span class="linionum">3630</span></span><br /> <span class="linio">Plej + forte kiel eble ili frapas...</span><br /> <span class="linio">Saviĝis + nur malmultaj Idolanoj. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s63"> + Morto de Marsilo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 294 + </h4> + <span class="linio">Dum tag’ varmega kaj tra polvo densa</span><br /> + <span class="linio">Nun Idolanoj forkuradas; Francoj</span><br /> <span + class="linio">Ĝis Saraguso persekutas ilin.</span><br /> <span + class="linio">Sur supron de la Turo supreniris</span><span + class="paghnumero">p. 151</span><br /> <span class="linio">Reĝino + Bramimund’ kun korteguloj,</span><br /> <span class="linio">Kaj + kanonikoj ne amantaj Dion,</span><br /> <span class="linio">Ne + sakramentigitaj herezuloj,</span><br /> <span class="linio">Ne tonsuritaj. + Tuj Reĝino vidas <span class="linionum">3640</span></span><br /> <span + class="linio">Malvenkon; <i>al Marsil’ sciigas pri ĝi:</i></span><br /> + <span class="linio">«He! Nobla Reĝ’, ne venkis niaj anoj!</span><br /> + <span class="linio">«Emir’ malglore mortis!» Ŝin aŭdinte,</span><br /> + <span class="linio">Marsil’ al muro turnas, kaŝas kapon...</span><br /> + <span class="linio">Li ploras... Pro korŝiro li mortiĝas...</span><br /> + <span class="linio">Sed ĉar li ne puriĝis de la pekoj,</span><br /> + <span class="linio">Diabloj prenas for animon lian. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 295 + </h4> + <span class="linio">Jam mortis Idolanoj, kaj nur kelkaj</span><br /> <span + class="linio"><i>Forkuris</i>. Karlo venkis en batalo.</span><br /> <span + class="linio">Disĵetiginte pordon de la urbo, <span class="linionum">3650</span></span><br /> + <span class="linio">Li scias, ke ĝin oni ne defendos</span><br /> + <span class="linio">Plu; tiam gent’ eniras Saraguson</span><br /> + <span class="linio">Prenitan. Tie ĉi venkintoj nokton</span><br /> + <span class="linio">Pasigas. Fieriĝas Reĝ’ blankbarba.</span><br /> + <span class="linio">Reĝin’ al li fordonas turojn, kvindek</span><br /> + <span class="linio">Malgrandajn kaj dek grandajn. Ellaboras</span><br /> + <span class="linio">Mirinde tiu, kiun Dio helpas. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 296 + </h4> + <span class="linio">Nun mallumiĝis tago; vesperiĝas;</span><br /> + <span class="linio">Heliĝas luno, treme brilas steloj.</span><br /> + <span class="linio">Imperiestro regas Saraguson. <span class="linionum">3660</span></span><br /> + <span class="linio">Mil Francoj, laŭ l’ ordon’, trairas + urbon,</span><br /> <span class="linio">Disĵetas per hakiloj, + fermarteloj</span><br /> <span class="linio">Preĝejojn idolanajn kaj + hebreajn,</span><br /> <span class="linio">Pecigas <i>Mahon</i>, ĉiujn + idolaĵojn;</span><span class="paghnumero">p. 152</span><br /> <span + class="linio">Ne restas plu mensoga sorĉa ia</span><br /> <span + class="linio">Postsigno. Reĝo kredas Dion, volas</span><br /> <span + class="linio">Plenumi Lian servon. Episkopoj</span><br /> <span + class="linio">Sanktigas akvon, en baptejon puŝas</span><br /> <span + class="linio">La Idolanojn.... Se rifuzos iu,</span><br /> <span + class="linio">Li mortu per pendiĝo, fajr’, aŭ glavo! <span + class="linionum">3670</span></span><br /> <span class="linio">Kristanaj + ekfariĝas pli ol cent mil</span><br /> <span class="linio">Baptitoj; + sed Reĝin’ aparte estas</span><br /> <span class="linio">Kaptita; + oni prenos ŝin ĝis dolĉa</span><br /> <span class="linio">Francujo. + Reĝo volas ŝin konverti. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 297 + </h4> + <span class="linio">For nokto; jen leviĝas hela tago.</span><br /> + <span class="linio">Provizas Karlo Saragusajn turojn,</span><br /> <span + class="linio">Restigas tie mil bravegajn anojn,</span><br /> <span + class="linio">Por gardi urbon al Imperiestro.</span><br /> <span + class="linio"><i>Ekrajdas</i> Reĝo, ĉiuj liaj anoj,</span><br /> + <span class="linio">Kaj Bramimundo malliberigita. <span class="linionum">3680</span></span><br /> + <span class="linio">Intencas li nur bonfaradi al ŝi...</span><br /> + <span class="linio">Reiras ĉiuj ĝoje kaj glorege.</span><br /> + <span class="linio">Perforte ili paŝas tra Nerbuno,</span><br /> <span + class="linio">Al <i>nobla</i> urb’ Burdelo iras. Karlo</span><br /> + <span class="linio">Almetas sur altaron de barono</span><br /> <span + class="linio">Sanktul’ Sevrino Olifanton plenan</span><br /> <span + class="linio">Je ormoneroj. Tie pilgrimantoj + <!-- pelgrimantoj --> </span><br /> <span class="linio">Ĝin povas + vidi. Reĝo per ŝipegoj</span><br /> <span class="linio">Trairas + sur Girundo, ĝis Blaivo;</span><br /> <span class="linio">Kondukas + nevon, Oliviron, ankaŭ <span class="linionum">3690</span></span><br /> + <span class="linio">Ĉefepiskopon tiel saĝan, bravan.</span><br /> + <span class="linio">En blankajn ĉerkojn oni metas ilin</span><br /> + <span class="linio">Ĉe San Roman’. Nun ili estas tie...</span><br /> + <span class="linio">Por ili Francoj preĝas per multnomoj</span><br /> + <span class="linio">Al Dio? Karl’ transrajdas valojn, montojn,</span><span + class="paghnumero">p. 153</span><br /> <span class="linio">Ĝis Ajkso; + li ne haltas en rajdado;</span><br /> <span class="linio">Alvenas tien kaj + malsupreniras</span><br /> <span class="linio">Ĉe pordo de palaco. En + ĉambregon</span><br /> <span class="linio">Irinte, li kunvokas + konsilistojn,</span><br /> <span class="linio">Saksanojn, Bajeranojn, + Loheranojn, <span class="linionum">3700</span></span><br /> <span + class="linio">Frizanojn, Alemanojn, Burginanojn,</span><br /> <span + class="linio">Pejtanojn kaj Britanojn kaj Normanojn,</span><br /> <span + class="linio">Kaj la plej prudentulojn en Francujo.</span><br /> <span + class="linio">Tuj komenciĝos juĝo kontraŭ Genon. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s64"> + Morto de Aldo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 298 + </h4> + <span class="linio">El Hispanujo venis Estro Karlo</span><br /> <span + class="linio">Al Ajkso, urb’ plej bona en Francujo.</span><br /> + <span class="linio">En ĉambron de palaco li eniras;</span><br /> <span + class="linio"><i>Fraŭlino</i> bela, Aldo, al li venas.</span><br /> + <span class="linio">Ŝi diras: «Kie estas Estr’ Rolando</span><br /> + <span class="linio">«Ĵurinta min, ke li edziĝos kun mi?» + <!-- min?» --> <span class="linionum">3710</span></span><br /> + <span class="linio">Sed Reĝo ekpremiĝas pro doloro!</span><br /> + <span class="linio">Li ploras, tiras sian blankan barbon,</span><br /> + <span class="linio">«Fratino! Pri mortinto vi demandas!</span><br /> + <span class="linio">«Mi lin kompensos al vi, Karulino!</span><br /> + <span class="linio">«Pli bonan ol Ludviko mi ne konas;</span><br /> + <span class="linio">«Li, mia filo, estros miajn terojn!»</span><br /> + <span class="linio">Respondas Aldo: «Stranga parolado!</span><br /> + <span class="linio">«Min gardu Di’, Sanktuloj kaj Anĝeloj,</span><br /> + <span class="linio">«Ke vivos mi post morto de Rolando!»</span><br /> + <span class="linio">Ŝi ekpaliĝas, svenas antaŭ Karlo!... + <span class="linionum">3720</span></span><br /> <span class="linio">Ŝi + mortis!... Dio! Prenu la animon!...</span><br /> <span class="linio">Baronoj + francaj ĝemas, ploras pri ŝi! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span + class="paghnumero">p. 154</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 299 + </h4> + <span class="linio">Ĵus bela Aldo iris al finiĝo!</span><br /> + <span class="linio">La Reĝo pensas, ke ŝi nur svenadas;</span><br /> + <span class="linio">Li kompatadas pri ŝi, ploras larmojn;</span><br /> + <span class="linio">Li prenas ŝiajn manojn, ŝin subtenas,</span><br /> + <span class="linio">Sed kap’ de Ald’ kliniĝas sur la + ŝultrojn!</span><br /> <span class="linio">Nun, kiam Karlo vidas + ŝin mortintan,</span><br /> <span class="linio">Li tuj venigas kvar + grafinojn, kiuj</span><br /> <span class="linio">En monaĥejon baldaŭ + ŝin forportas, <span class="linionum">3730</span></span><br /> <span + class="linio">Kaj gardas korpon ĝis la plentagiĝo.</span><br /> + <span class="linio">Ŝin oni bele metis sub altaron;</span><br /> <span + class="linio">Funebron grandan Reĝo faris al ŝi. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s65"> + Dua puno al Geno. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 300 + </h4> + <span class="linio">Imperiestro ĵus revenis Ajkson.</span><br /> <span + class="linio">Nun katenata perfidulo Geno</span><br /> <span class="linio">Alkondukiĝas + al palac’ de urbo.</span><br /> <span class="linio">Serĝentoj + lin alligas kontraŭ fosto,</span><br /> <span class="linio">Kunligas + liajn manojn per cervfelaj</span><br /> <span class="linio">Rimenoj, frapas + lin per skurĝoj kaj per</span><br /> <span class="linio">Bastonoj, (al + li justa pun’); atendas <span class="linionum">3740</span></span><br /> + <span class="linio">Li tiel dolorege juĝkunsidon. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s66"> + Juĝa kunsido kontraŭ Genon. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 301 + </h4> + <span class="linio">Laŭ priskribaĵo sur antikva Gesto</span><br /> + <span class="linio">Kunvokis Karl’, el ĉiuj landoj, virojn.</span><br /> + <span class="linio">Kunvenis ili en kapelon Ajksan,</span><span + class="paghnumero">p. 155</span><br /> <span class="linio">Dum glora tago + de solena festo</span><br /> <span class="linio">De San Silvestro, laŭ + la dir’ de kelkaj.</span><br /> <span class="linio">Nun komenciĝas + juĝo; kaj novaĵojn</span><br /> <span class="linio">Pri Gen’ + perfida, vi tuj eksciiĝos....</span><br /> <span class="linio">La Reĝ’ + ordonas: «Lin konduku al mi!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 302 + </h4> + <span class="linio">Tuj diras Estro Karl’: «Baronoj noblaj, + <span class="linionum">3750</span></span><br /> <span class="linio">«Vi + juĝu Genon laŭ la justa rajto!</span><br /> <span class="linio">«Li + venis Hispanujon kun l’ anaro;</span><br /> <span class="linio">«De + mi li prenis dudek mil Francanojn,</span><br /> <span class="linio">«Kaj + nevon, kiun vi plu ne revidos,</span><br /> <span class="linio">«Kaj + Oliviron noblan kaj ĝentilan,</span><br /> <span class="linio">«Kaj + dek du + <!-- dekdu --> konsilistojn... por riĉiĝi!»</span><br /> + <span class="linio">Sed Gen’: «Malben’ al mi, se mi ne + jesos!</span><br /> <span class="linio">«<i>Roland’</i> min + domaĝigis je arĝento</span><br /> <span class="linio">«Kaj + or’; mi tial volis danĝeriĝon</span><br /> <span + class="linio">«Kaj morton lian. Tio?... ne perfido!» <span + class="linionum">3760</span></span><br /> <span class="linio">Jen Francoj: + «Ni pri tio konsiliĝos!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 303 + </h4> + <span class="linio">Nun staras Geno antaŭ Reĝo. Per la</span><br /> + <span class="linio">Korpaĵo vigla kaj mieno bela,</span><br /> <span + class="linio">Se li verema estus, ŝajnus nobla!</span><br /> <span + class="linio">Ĉirkaŭe, li rigardas Francojn, ĉiujn</span><br /> + <span class="linio">Juĝontojn, kaj apude, siajn tridek</span><br /> + <span class="linio">Parencojn. Jen li per laŭt<i>voĉo</i> diras:</span><br /> + <span class="linio">«Pro Dio, petas mi, baronoj, aŭdu!</span><br /> + <span class="linio">«Mi estis en l’ anar’ kun Reĝo, + kaj mi</span><br /> <span class="linio">«Plenumis lian servon fide, + ame. <span class="linionum">3770</span></span><br /> <span class="linio">«Rolando, + lia nev’, min ekmalamis,</span><br /> <span class="linio">«Li + volis puŝi min al mort’ dolora!</span><br /> <span class="linio">«Mi + iris kun sendaĵ’ al Reĝ’ Marsilo!</span><span + class="paghnumero">p. 156</span><br /> <span class="linio">«Nur pro + lerteco mia mi ne mortis!</span><br /> <span class="linio">«Rolandon + bravan, Oliviron, ĉiujn</span><br /> <span class="linio">«Iliajn + anojn tiam mi provokis,</span><br /> <span class="linio">«Min aŭdis + Karlo kaj baronoj noblaj.</span><br /> <span class="linio">«Ĉi-tio + estis venĝo... ne perfido!»</span><br /> <span class="linio">Jen + Francoj: «Ni pri tio konsiliĝos!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 304 + </h4> + <span class="linio">Vidinte, ke juĝego komenciĝas, <span + class="linionum">3780</span></span><br /> <span class="linio"><i>Kunvokas</i> + Geno tridek el parencoj;</span><br /> <span class="linio">El ili la plej + rimarkinda estas</span><br /> <span class="linio">Sorenca kastelestro, + Pinabelo.</span><br /> <span class="linio">Li estas plej ŝatinda, + ĉu li devas</span><br /> <span class="linio">Kontraŭparoli aŭ + kontraŭbatali.</span><br /> <span class="linio">Ekdiras al li Gen’: + «<i>Mi fidas</i> al vi.</span><br /> <span class="linio">«Eltiru + min de morto, de malgloro!»</span><br /> <span class="linio">—Kaj + Pinabelo: «Jes, mi vin defendos!</span><br /> <span class="linio">«Se + franco vin kondamnos al la morto</span><br /> <span class="linio">«Aŭ + min batalos (laŭ l’ ordono reĝa), <span class="linionum">3790</span></span><br /> + <span class="linio">«Per ŝtala glavo mi lin malpravigos!»</span><br /> + <span class="linio">Jen antaŭ li sin klinas grafo Geno. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 305 + </h4> + <span class="linio">Nun konsiliĝas Saksoj, Bajeranoj,</span><br /> + <span class="linio">Kaj Francoj, kaj Pejtanoj, kaj Normanoj,</span><br /> + <span class="linio">Grandnombraj Alemanoj kaj Tejdanoj.</span><br /> <span + class="linio">Pli malseveraj estas Alvernanoj,</span><br /> <span + class="linio">Pli bonintencaj kontraŭ Pinabelo.</span><br /> <span + class="linio">Ĉar ili diras: «Kial ni daŭrigu?</span><br /> + <span class="linio">«Forlasu ni la juĝon, kaj ni petu</span><br /> + <span class="linio">«La Reĝon, ke al Geno li pardonu! <span + class="linionum">3800</span></span><br /> <span class="linio">«Lin + Geno servos de nun ame, fide;</span><span class="paghnumero">p. 157</span><br /> + <span class="linio">«Rolando mortis, vi lin plu ne vidos,</span><br /> + <span class="linio">«Eĉ per elspez’ de oro kaj arĝento!</span><br /> + <span class="linio">«<i>Ja</i>, dubatalo estus malsaĝaĵo!»</span><br /> + <span class="linio">Baronoj ĉiuj jesas, krome unu:</span><br /> <span + class="linio">Tiero, frat’ de Lia Moŝt’ Gefrejzo. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 306 + </h4> + <span class="linio">Al Karl’ irinte, la baronoj diras:</span><br /> + <span class="linio">«Ni petas Vian Reĝan Moŝton, por ke</span><br /> + <span class="linio">«Al grafo Geno de nun vi pardonu;</span><br /> + <span class="linio">«Ĉar de nun li vin servos fide, ame; <span + class="linionum">3810</span></span><br /> <span class="linio">«Lin + lasu vivi, ĉar li estas nobla. + <!-- nobla] --> </span><br /> <span class="linio">«<i>Rolando + mortis, ni lin plu ne vidos</i>,</span><br /> <span class="linio">«Eĉ + per elspez’ de oro kaj arĝento!»</span><br /> <span + class="linio">Ekkrias Reĝ’: «Vi estas perfiduloj!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s67"> + Duelo inter Tiero kaj Pinabelo. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 307 + </h4> + <span class="linio">Ĉar vidas Estro Karl’, ke ĉiuj serĉas</span><br /> + <span class="linio">Por elturniĝi, li mallevas kapon,</span><br /> + <span class="linio">Dolore diras: «Ve! Malfeliĉulo!»</span><br /> + <span class="linio" id="p_tiero">Jen antaŭ li stariĝas kavaliro:</span><br /> + <span class="linio"><i>Tiero</i>, frat’ de Duk’ Gefrejz’ + de Anĵo.</span><br /> <span class="linio">Tiero estas je korpaĵ’ + gracia, <span class="linionum">3820</span></span><br /> <span class="linio">Maldika, + nigraj haroj, brunkolora</span><br /> <span class="linio"><i>Vizaĝo</i>, + kaj nek granda nek malgranda.</span><br /> <span class="linio">Li afablege + diras al la Reĝo:</span><br /> <span class="linio">«Nun + trankviliĝu, via Reĝa Moŝto;</span><br /> <span class="linio">«Vi + konas min al vi tutsindonema;</span><br /> <span class="linio">«Ĉar + pro prapatroj, mi voĉdoni devas,</span><br /> <span class="linio">«Nu, + kiel ajn Rolando domaĝigus</span><span class="paghnumero">p. 158</span><br /> + <span class="linio">«Al Gen’, ĉi-tiu devis sin deteni</span><br /> + <span class="linio">«Pro vi. Sed Gen’ perfidis vian nevon,</span><br /> + <span class="linio">«Kaj, per ĵurrompo li sin montris kulpa. + <span class="linionum">3830</span></span><br /> <span class="linio">«Li + estas inda je pendiĝo, morto!</span><br /> <span class="linio">«Jes! + oni ĵetu for <i>al hundoj</i> korpon,</span><br /> <span class="linio">«Ĉar + tia estas pun’ al perfiduloj.</span><br /> <span class="linio">«Se + iu el parencoj kontraŭdiros</span><br /> <span class="linio">«Min, + per ĉi-tiu glav’, ĉe mia flanko,</span><br /> <span + class="linio">«Mi estas preta por tuj min pravigi!»</span><br /> + <span class="linio">Kaj Francoj diras: «Ja, li estas prava!» + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 308 + </h4> + <span class="linio">Alvenas apud Reĝon Pinabelo,</span><br /> <span + class="linio">Li granda, forta, vigla kaj kuraĝa,</span><br /> <span + class="linio">Mortigas, kiujn li ekfrapas. Jen li: <span class="linionum">3840</span></span><br /> + <span class="linio">«Kunsidon regas via Reĝa Moŝto;</span><br /> + <span class="linio">«Ordonu, por ke ĉesu tia bruo!</span><br /> + <span class="linio">«Tiero ĵus voĉdonis, sed mi volas</span><br /> + <span class="linio">«Lin kontraŭdiri, lin batali!» + Dekstran</span><br /> <span class="linio">Cervledan ganton li al Reĝo + donas.</span><br /> <span class="linio">Sed Karl’: «Garantiuloj, + kie <i>estas?</i>»</span><br /> <span class="linio">—<i>Parencoj + tridek leĝe garantias.</i>—</span><br /> <span class="linio">Nun + Reĝ’: «Mi ankaŭ tiel garantios!»</span><br /> + <span class="linio">Li prenas ilin ĝis fariĝos <i>juĝo</i>. + <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 309 + </h4> + <span class="linio">Tiero preta por dueli, donas <span class="linionum">3850</span></span><br /> + <span class="linio">Al Reĝo Karlo sian dekstran ganton.</span><br /> + <span class="linio">Pri li garantiulojn Karlo donas,</span><br /> <span + class="linio">Kaj alportigas tien ĉi kvar benkojn,</span><br /> <span + class="linio">Sur kiujn duelontoj nun sidiĝas.</span><br /> <span + class="linio">L’ aferon reguligas voĉ’ komuna;</span><span + class="paghnumero">p. 159</span><br /> <span class="linio">Ogiro de Danujo + voĉojn skribis.</span><br /> <span class="linio">«Ĉevalojn + alkonduku, kaj armilojn</span><br /> <span class="linio">«Alportu al + ni!» diras <i>batalontoj.</i> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 310 + </h4> + <span class="linio">Nun ili konfesinte, puriĝinte</span><br /> <span + class="linio">De pekoj, ricevinte pastran benon,</span><br /> <span + class="linio">Aŭdinte meson, komuniiĝinte, <span class="linionum">3860</span></span><br /> + <span class="linio">Por monaĥejoj malavariĝinte,</span><br /> + <span class="linio">Al Karl’ revenas ambaŭ. Ili ligis</span><br /> + <span class="linio">Sur la piedoj spronojn, sur la brustoj</span><br /> + <span class="linio">Kirasojn blankajn, fortajn kaj malpezajn,</span><br /> + <span class="linio">Sur siaj kapoj brilajn kaskojn, kaj sur</span><br /> + <span class="linio">La flankoj glavojn je prenilo ora,</span><br /> <span + class="linio">Sur ŝultroj la facetajn ŝildojn. Ili</span><br /> + <span class="linio">Per dekstra mano tenas tranĉan haston,</span><br /> + <span class="linio">Kaj rajdas sur ĉevaloj viglaj. Tiam</span><br /> + <span class="linio">Ekploras cent mil kavaliroj, kiuj <span + class="linionum">3870</span></span><br /> <span class="linio">Kompatas kun + Tiero pro Rolando...</span><br /> <span class="linio">Finiĝon de + ĉi-tio.... Dio scias! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 311 + </h4> + <span class="linio">Sur vasta ebenaĵ’, sub urbo Ajkso,</span><br /> + <span class="linio">Pretiĝas por dueli du baronoj.</span><br /> <span + class="linio">Ho! Ambaŭ estas noblaj kaj kuraĝaj!</span><br /> + <span class="linio">Ĉevaloj viglaj kaj rapidaj! Ili</span><br /> <span + class="linio">Per spronoj pikas kaj forlasas bridojn,</span><br /> <span + class="linio">Terure frapas unu la alian</span><br /> <span class="linio">Pecigas + ambaŭ ŝildojn kaj disrompas <span class="linionum">3880</span></span><br /> + <span class="linio">Kirasojn; <i>disŝiriĝas</i> selrimenoj,</span><br /> + <span class="linio">Rondiras <i>seloj.... Jen rajdantoj falas!</i></span><br /> + <span class="linio">Je tia vido, cent mil viroj ploras. <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span class="paghnumero">p. 160</span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 312 + </h4> + <span class="linio">Ĉar ili falis teren, batalantoj</span><br /> <span + class="linio">Rapide restariĝas sur piedoj.</span><br /> <span + class="linio">Lertege plirapidas Pinabelo.</span><br /> <span class="linio">Sin + serĉas ili (de nun sen ĉevaloj).</span><br /> <span class="linio">Per + glavoj je tenilo ora, ili</span><br /> <span class="linio">Ekfrapas kaj + refrapas ŝtalajn kaskojn.</span><br /> <span class="linio">Per tranĉaj + kaj teruraj batoj. Varme</span><br /> <span class="linio">Ekĝemas + ĉiuj francaj kavaliroj! <span class="linionum">3890</span></span><br /> + <span class="linio">Kaj Karlo: «Dio triumfigu rajton!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 313 + </h4> + <span class="linio">Kaj Pinabel’: «Tiero, vi reprenu</span><br /> + <span class="linio">«La dirojn; mi vin servos ame, fide;</span><br /> + <span class="linio">«Laŭ volo via, mi riĉigos vin, sed</span><br /> + <span class="linio">«Pacigu inter Reĝ’ kaj Gen’!»—Tiero:</span><br /> + <span class="linio">«Pri tio mi ne volas eĉ ekpensi!</span><br /> + <span class="linio">«Hontego estu al mi, se mi jesos!</span><br /> + <span class="linio">«Tuj Dio inter ni elmontros rajton!» <span + class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 314 + </h4> + <span class="linio">Tiero diras: «Pinabel’, vi estas</span><br /> + <span class="linio">«Barono vera, forta, granda, bela. <span + class="linionum">3900</span></span><br /> <span class="linio">«Samuloj + viaj scias vin kuraĝa,</span><br /> <span class="linio">«Nu, + tiun ĉi duelon ni forlasu!</span><br /> <span class="linio">«Kun + Karlo mi vin nepre konsentigos;</span><br /> <span class="linio">«Pri + Geno, li ricevos punon tian,</span><br /> <span class="linio">«Ke plu + neniam oni aŭdos pri li!»</span><br /> <span class="linio">—Sed + Pinabelo: «Gardu Di’! mi volas</span><br /> <span class="linio">«Pravigi + tutan mian parencaron.</span><br /> <span class="linio">«Neniu min + haltigos! Mi pli volus</span><br /> <span class="linio">«Mortiĝi + ol meriti la mallaŭdon!»</span><span class="paghnumero">p. 161</span><br /> + <span class="linio">Nun ili reciproke ree frapas <span class="linionum">3910</span></span><br /> + <span class="linio">Per glavoj sur la orjuvelajn kaskojn!</span><br /> + <span class="linio">Fajreroj <i>flugas</i> ĝis ĉielo. Kiu</span><br /> + <span class="linio">Disigus ilin? Tio ne finiĝos</span><br /> <span + class="linio">Nur se mortigos unu la alian! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 315 + </h4> + <span class="linio">Sorenca Estro, Pinabelo, brave</span><br /> <span + class="linio">Tieron frapas sur Provencan ŝildon.</span><br /> <span + class="linio">Fajreroj ŝprucas, ekbruligas herbon.</span><br /> <span + class="linio">De ŝtala glavo pinton li sursvingas</span><br /> <span + class="linio">Sur frunton de Tier’, <i>disfendas kaskon</i>;</span><br /> + <span class="linio">Malsupren frapas ĝis en mezo de la <span + class="linionum">3920</span></span><br /> <span class="linio">Vizaĝ’, + (el dekstra vango fluas sango);</span><br /> <span class="linio">Kiraso + disrompiĝas ĝis la ventro;</span><br /> <span class="linio">Sed + Dio gardas kaj Tieron savos. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 316 + </h4> + <span class="linio">Tiero, malgraŭ vundo sur vizaĝo</span><br /> + <span class="linio">El kiu sang’ defluas sur herbejon,</span><br /> + <span class="linio">Frapegas Pinabelon sur la kaskon</span><br /> <span + class="linio">Brunŝtalan, rompas ĝin ĝis nazŝirmilo.</span><br /> + <span class="linio">De lia kap’ cerbaĵ’ sur teron fluas!</span><br /> + <span class="linio">Tiero svingas glavon, lin faligas</span><br /> <span + class="linio">Senvivan! Tiel dubatal’ finiĝas. <span + class="linionum">3930</span></span><br /> <span class="linio">Ekkrias + Francoj: «Di’ miraklon faris!</span><br /> <span class="linio">«Nun + estas juste pendigindaj Geno,</span><br /> <span class="linio">«Kaj + parencaro lin garantiinta!» <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 317 + </h4> + <span class="linio">Tiero venkis en la dubatalo.</span><br /> <span + class="linio">Al li alproksimiĝas Estro Karlo,</span><span + class="paghnumero">p. 162</span><br /> <span class="linio">Kaj, kun la Reĝo, + <i>kvar</i> el la baronoj;</span><br /> <span class="linio">Naimo Duk’, + Ogiro de Danujo,</span><br /> <span class="linio">Gefrejz’ de Anĵo + kaj Vilam’ Blaiva.</span><br /> <span class="linio">Lin Karlo ĉirkaŭprenas, + viŝas lian</span><br /> <span class="linio">Vizaĝon per la + mustelfelaj ŝtofoj <span class="linionum">3940</span></span><br /> + <span class="linio">De siaj ŝultroj alivestigitaj.</span><br /> <span + class="linio">Senarmigita dolĉe, kavaliro</span><br /> <span + class="linio"><i>Ekrajdas tiam</i> sur araba mulo;</span><br /> <span + class="linio">Kaj tiel, ĝoje, glore li revenas.</span><br /> <span + class="linio">Al Ajkso iras, sur la placo haltas.</span><br /> <span + class="linio">Tuj komenciĝos puno al aliaj. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 318 + </h4> + <span class="linio">Alvokas Karlo grafojn, dukojn: «Kion</span><br /> + <span class="linio">«Konsilas vi pri la garantiuloj?</span><br /> + <span class="linio">«Por Geno ili venis al juĝejo,</span><br /> + <span class="linio">«Por Pinabelo ili garantiis!» <span + class="linionum">3950</span></span><br /> <span class="linio">Respondas + Francoj: «Ili ĉiuj mortu!»</span><br /> <span class="linio">Alvokas + Karlo ĉefekzekutiston</span><br /> <span class="linio">Basbrunon: + «Vi pendigu ĉiujn ilin</span><br /> <span class="linio">«Al + tiu arb’.—<i>Pro</i> mia blanka barbo,</span><br /> <span + class="linio">Se unu eĉ forkuros, vi mem mortu!»</span><br /> + <span class="linio">—Basbruno: «Via Reĝa Moŝt’, + mi faros</span><br /> <span class="linio">«<i>Ne malpli!</i>»—Kvar + serĝentoj prenas ilin</span><br /> <span class="linio">Kaj ĉiuj + tridek estas pendigataj!...</span><br /> <span class="linio">Sin kaj l’ + aliajn perdis perfidulo! <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s68"> + Morto de Geno. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 319 + </h4> + <span class="linio">Kunvenas Bajeranoj, Alemanoj, <span class="linionum">3960</span></span><br /> + <span class="linio">Pejtanoj kaj Britanoj kaj Normanoj.</span><span + class="paghnumero">p. 163</span><br /> <span class="linio">Nun ĉiuj, + sed precipe Francoj, volas,</span><br /> <span class="linio">Ke Gen’ + sufere kaj terure mortu.</span><br /> <span class="linio">Al kvar ĉevaloviroj, + Geno estas</span><br /> <span class="linio">Ligita je piedoj kaj je manoj.</span><br /> + <span class="linio">Malkvietegajn kaj rapidajn bestojn</span><br /> <span + class="linio">Kondukas kvar serĝentoj ĝis la mezo</span><br /> + <span class="linio">De kampo, kie estas ĉevalino!</span><br /> <span + class="linio">Ho! kiel terurege mortas Geno!</span><br /> <span + class="linio">Streĉiĝas dolorege ĉiuj nervoj, <span + class="linionum">3970</span></span><br /> <span class="linio">El lia korp’ + ŝiriĝas ĉiuj’ membroj,</span><br /> <span class="linio">Sur + verdan herbon fluas ruĝa sango...</span><br /> <span class="linio">Malbrave, + perfidule, Geno mortas...</span><br /> <span class="linio">Malrajte + perfidulo fanfaronus. <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><br /> + </div> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 320 + </h4> + <span class="linio">Imperiestro, post revenĝo tia,</span><br /> <span + class="linio">Alvokas episkopojn de Francujo,</span><br /> <span + class="linio">De Bajerlando kaj de Germanujo:</span><br /> <span + class="linio">«En la <i>kortego</i> estas mallibera</span><br /> + <span class="linio">«Nobelulino. Ŝi, aŭdinte bonajn</span><br /> + <span class="linio">«Raportojn kaj konsilojn, volas kredi <span + class="linionum">3980</span></span><br /> <span class="linio">«En + Dio, kristanin’ fariĝi. Baptu</span><br /> <span class="linio">«Ŝin, + <!-- Ŝin, --> por ke Dio benu ŝin!»—Kaj ili:</span><br /> + <span class="linio">«Vi donu al ŝi kiel baptpatrinoj</span><br /> + <span class="linio">«Nobelulinojn plej altrangajn!»—Multa</span><br /> + <span class="linio"><i>Anaro</i> venis en Ban-Ajkson. Tie</span><br /> + <span class="linio">Reĝino de Hispanolando estas</span><br /> <span + class="linio">Baptata sub la nomo “Ĵuliino”,</span><br /> + <span class="linio">Kaj vole ŝi fariĝas kristanino. + <!-- kristanino, --> <span class="strofofino">Aŭdu.</span></span><span + class="paghnumero">p. 164</span><br /> + </div> + <h3 class="sekcio" id="s69"> + Finiĝo de kanto. + </h3> + <div class="strofo"> + <h4 class="strofonum"> + 321 + </h4> + <span class="linio">Imperiestro trudis justan punon,</span><br /> <span + class="linio">Kaj kvietigis sian koleregon.</span><br /> <span class="linio">Reĝino + Bramimund’ ricevis bapton. <span class="linionum">3990</span></span><br /> + <span class="linio">Nun tago malheliĝis... nun noktiĝas...</span><br /> + <span class="linio">Kuŝiĝis Reĝo en arkaĵa ĉambr’.... + Jen</span><br /> <span class="linio">Je Dio, Sankta Gabriel’ alvenas,</span><br /> + <span class="linio">Kaj diras: «Karl’! Kunigu la anarojn,</span><br /> + <span class="linio">«Kaj rapidege iru al Birland’, por</span><br /> + <span class="linio">«Al Reĝ’ Vivio helpi en Imfurbo.</span><br /> + <span class="linio">«Ĉar tiun Idolanoj sieĝadas,</span><br /> + <span class="linio">«Kristanoj fervorege vin alvokas!»</span><br /> + <span class="linio">Pli volus Karlo ne foriri tien,</span><br /> <span + class="linio">Li diras: «Dio! Kiom ŝarĝa vivo!» + <span class="linionum">4000</span></span><br /> <span class="linio">Li + ploras, tiras sian blankan barbon!...</span><br /> + </div> + <hr class="poezio" /> + <p> + Tie finiĝas Gesto de Turoldo. + </p> + <h3 class="sekcio"> + TABELO + </h3> + <h4> + PERFIDO DE GENO + </h4> + <table summary="enhavotablo"> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s01">Komenco de kanto</a> + </td> + <td class="numero"> + 1 + </td> + </tr> + <tr> + <td class="numero"> + I. + </td> + <td> + <a href="#s02">Konsiliĝo ĉe Marsilo</a> + </td> + <td class="numero"> + 2 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s03">Sendo de delegitoj</a> + </td> + <td class="numero"> + 5 + </td> + </tr> + <tr> + <td class="numero"> + II. + </td> + <td> + <a href="#s04">Kortego de Karlo</a> + </td> + <td class="numero"> + 8 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s05">Alveno de Marsilanoj</a> + </td> + <td class="numero"> + 9 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s06">Konsiliĝo ĉe Karlo</a> + </td> + <td class="numero"> + 12 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s07">Paroladoj</a> + </td> + <td class="numero"> + 14 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s08">Delegado komisiita al Geno</a> + </td> + <td class="numero"> + 20 + </td> + </tr> + <tr> + <td class="numero"> + III. + </td> + <td> + <a href="#s09">Foriro de Geno</a> + </td> + <td class="numero"> + 30 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s10">Alveno de Geno</a> + </td> + <td class="numero"> + 34 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s11">Interdisputo</a> + </td> + <td class="numero"> + 36 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s12">Konsentiĝo</a> + </td> + <td class="numero"> + 42 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s13">Montroj</a> + </td> + <td class="numero"> + 48 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s14">Ĵuroj</a> + </td> + <td class="numero"> + 50 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s15">Donacoj</a> + </td> + <td class="numero"> + 52 (53) + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s16">Reveno de Geno</a> + </td> + <td class="numero"> + 57 + </td> + </tr> + <tr> + <td class="numero"> + IV. + </td> + <td> + <a href="#s17">Malamikoj</a> + </td> + <td class="numero"> + 59 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s18">Unuaj sonĝoj de Karlo</a> + </td> + <td class="numero"> + 60 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s19">Ordono por postgvardio</a> + </td> + <td class="numero"> + 62 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s20">Postgvardio</a> + </td> + <td class="numero"> + 69 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s21">Foriro de Karlo</a> + </td> + <td class="numero"> + 71 + </td> + </tr> + <tr> + <td class="numero"> + V. + </td> + <td> + <a href="#s22">Kunveno ĉe Marsilo</a> + </td> + <td class="numero"> + 74 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s23">Paroladoj</a> + </td> + <td class="numero"> + 75 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s24">Pretiĝado por batalo</a> + </td> + <td class="numero"> + 85 + </td> + </tr> + </table> + <h4> + MORTO DE ROLANDO + </h4> + <table summary="enhavotablo"> + <tr> + <td class="numero"> + I. + </td> + <td> + <a href="#s25">Komenco de batalego</a> + </td> + <td class="numero"> + 86 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s26">Fiereco de Rolando</a> + </td> + <td class="numero"> + 89 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s27">Interpuŝo</a> + </td> + <td class="numero"> + 99 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s28">Interpuŝego</a> + </td> + <td class="numero"> + 115 + </td> + </tr> + <tr> + <td class="numero"> + II. + </td> + <td> + <a href="#s29">Fulmotondro</a> + </td> + <td class="numero"> + 119 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s30">Daŭrigo de interpuŝego</a> + </td> + <td class="numero"> + 121 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s31">Alveno de Marsilo</a> + </td> + <td class="numero"> + 126 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s32">Dubataloj</a> + </td> + <td class="numero"> + 130 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s33">Batala kampo</a> + </td> + <td class="numero"> + 140 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s34">Daŭrigo de batalego</a> + </td> + <td class="numero"> + 144 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s35">Sonora korno</a> + </td> + <td class="numero"> + 151 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s36">Franca anaro</a> + </td> + <td class="numero"> + 157 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s37">Unua puno al Geno</a> + </td> + <td class="numero"> + 161 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s38">Reiro de Karlo</a> + </td> + <td class="numero"> + 162 + </td> + </tr> + <tr> + <td class="numero"> + IV. + </td> + <td> + <a href="#s39">Malvenkego</a> + </td> + <td class="numero"> + 165 + </td> + </tr> + <tr> + <td class="numero"> + V. + </td> + <td> + <a href="#s40">Morto de Oliviro</a> + </td> + <td class="numero"> + 171 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s41">Karlo alvojiras</a> + </td> + <td class="numero"> + 182 + </td> + </tr> + <tr> + <td class="numero"> + VI. + </td> + <td> + <a href="#s42">Lasta beno de Ĉefepiskopo</a> + </td> + <td class="numero"> + 190 + </td> + </tr> + <tr> + <td class="numero"> + VII. + </td> + <td> + <a href="#s43">Morto de Rolando</a> + </td> + <td class="numero"> + 198 + </td> + </tr> + </table> + <h4> + REVENĜOJ + </h4> + <table summary="enhavotablo"> + <tr> + <td class="numero"> + I. + </td> + <td> + <a href="#s44">Reveno de Karlo</a> + </td> + <td class="numero"> + 207 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s45">Miraklo</a> + </td> + <td class="numero"> + 209 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s46">Bivako</a> + </td> + <td class="numero"> + 211 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s47">Lastaj sonĝoj de Karlo</a> + </td> + <td class="numero"> + 214 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s48">Marsilo en Saraguso</a> + </td> + <td class="numero"> + 217 + </td> + </tr> + <tr> + <td class="numero"> + II. + </td> + <td> + <a href="#s49">Alveno de Emiro</a> + </td> + <td class="numero"> + 219 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s50">Senditoj de Baliganzo</a> + </td> + <td class="numero"> + 223 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s51">Reiro de senditoj</a> + </td> + <td class="numero"> + 229 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s52">Vojaĝo de Baliganzo</a> + </td> + <td class="numero"> + 231 + </td> + </tr> + <tr> + <td class="numero"> + III. + </td> + <td> + <a href="#s53">Karlo en Rencesvalo</a> + </td> + <td class="numero"> + 233 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s54">Alveno de fremda anaro</a> + </td> + <td class="numero"> + 244 + </td> + </tr> + <tr> + <td class="numero"> + IV. + </td> + <td> + <a href="#s55">Formado de franca anaro</a> + </td> + <td class="numero"> + 247 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s56">Preĝo de Karlo</a> + </td> + <td class="numero"> + 256 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s57">Kunveno de anaroj</a> + </td> + <td class="numero"> + 257 + </td> + </tr> + <tr> + <td class="numero"> + V. + </td> + <td> + <a href="#s58">Formado de fremda anaro</a> + </td> + <td class="numero"> + 262 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s59">Pretiĝado por batalego</a> + </td> + <td class="numero"> + 267 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s60">Dueloj</a> + </td> + <td class="numero"> + 271 + </td> + </tr> + <tr> + <td class="numero"> + VI. + </td> + <td> + <a href="#s61">Kunigo de fremda anaro</a> + </td> + <td class="numero"> + 285 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s62">Duelo inter Karlo kaj Baliganzo</a> + </td> + <td class="numero"> + 288 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s63">Morto de Marsilo</a> + </td> + <td class="numero"> + 294 + </td> + </tr> + <tr> + <td class="numero"> + VII. + </td> + <td> + <a href="#s64">Morto de Aldo</a> + </td> + <td class="numero"> + 298 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s65">Dua puno al Geno</a> + </td> + <td class="numero"> + 300 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s66">Juĝa kunsido kontraŭ Genon</a> + </td> + <td class="numero"> + 301 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s67">Duelo inter Tiero kaj Pinabelo</a> + </td> + <td class="numero"> + 307 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s68">Morto de Geno</a> + </td> + <td class="numero"> + 319 + </td> + </tr> + <tr> + <td></td> + <td> + <a href="#s69">Finiĝo de kanto</a> + </td> + <td class="numero"> + 321 + </td> + </tr> + </table> + <h3> + NOMARO + </h3> + <ul> + <li> + Abiruno, 1215. + </li> + <li> + Abismo, 1631, 59. + </li> + <li> + Aelroto, 1188. + </li> + <li> + Afriko, 1550; + <!-- 1550, --> 2924. + </li> + <li> + Ajkso (<i>22 fojojn, + <!-- fojojn --> de verso 36 ĝis 3985</i>). + </li> + <li> + Akitanujo, 2325. + </li> + <li> + Aldo, 1720; 3708, 17, 23, 27. + </li> + <li> + Aleksandrio, 408, 63; 2626. + </li> + <li> + Alemanoj, 3701, 95; 3960. + </li> + <li> + Alfaino, 1511. + </li> + <li> + Alferno, 1915. + </li> + <li> + Almariso, 812 (ĉ. 116, 1); (ĉ. 117, 1). + </li> + <li> + Almaso, 2089. + </li> + <li> + Almasuro, 1275. + </li> + <li> + Alvernanoj, 3796. + </li> + <li> + Alverno, 3062. + </li> + <li> + Amborio, 3297. + </li> + <li> + Amuraflo, 1269. + </li> + <li> + Anglujo, 372; 2332. + </li> + <li> + Anĵo, 2322 (v. Gefrejzo). + </li> + <li> + Ansejso, 105; 796; 1281; 1556; + <!-- 1556, --> 1560; 2188; 2408. + </li> + <li> + Antelmo, 3008. + </li> + <li> + Antonio, 1581. + </li> + <li> + Apolono, 8; 417; 2468<sup>1</sup>; 2580; 2697; 2712; 3268; 3490. + </li> + <li> + Araboj, 3481; 3512, 18. + </li> + <li> + Arabujo, 652; 2282; 2980. + </li> + <li> + Ardeno, 728; 2558. + </li> + <li> + Argoj, 3259; 3474. + </li> + <li> + Argojanoj, 3527. + </li> + <li> + Arguno, 3083; 3534. + </li> + <li> + Aspraj intermontoj, 870; 1103. + </li> + <li> + Aslino, 172; 2882. + </li> + <li> + Astrimanoj, 3258. + </li> + <li> + Aŭstorio, 1582. + </li> + <li> + Avaranoj, 3242. + </li> + </ul> + <ul> + <li> + Babiluno, 2614. + </li> + <li> + Bajeranoj, 3028; 3700, 93; 3960. + </li> + <li> + Bajerlando, 2327; 3977. + </li> + <li> + Balagero, 63; 200; 894. + </li> + <li> + Baldiso la longa, 3255. + </li> + <li> + Baldvino, 296; 363. + </li> + <li> + Balido la forta, 3230. + </li> + <li> + Baliganzo (<i>27 fojojn, de verso 2614 ĝis 3600</i>). + </li> + <li> + Balisanoj (ĉ. 180, 11). + </li> + <li> + Barbamuŝo, 1491. + </li> + <li> + Barbarujo, 886; 1236. + </li> + <li> + Barbulanoj, 3260. + </li> + <li> + Basanzo, 208, 91; 490. + </li> + <li> + Basbruno, 3953, 56. + </li> + <li> + Basilio, 208, 91; 490. + </li> + <li> + Basklanoj, 3474. + </li> + <li> + Belferno, 813. + </li> + <li> + Belno, 1892. + </li> + <li> + Berengiero, 795; 1304; 1581; 2187; 2405. + </li> + <li> + Besancuno, 1429. + </li> + <li> + Besguno, 1818, 21. + </li> + <li> + Bevuno, 1891. + </li> + <li> + Birlando, 3995. + </li> + <li> + Blaivo, 2973<sup>2</sup>; + <!-- 2973[2] --> 3689; 3938. + </li> + <li> + Blanduno, 2991. <span class="paghnumero">p. 170</span> + </li> + <li> + Blankandrino (<i>17 fojojn, de verso 23 ĝis 509</i>). + </li> + <li> + Blosanoj, 3224. + </li> + <li> + Borelo, 1389. + </li> + <li> + Bramimundo, 634; 2576, 95; 2714; 2822; 3637, 80; 3990. + </li> + <li> + Brigalo, 889; 1261. + </li> + <li> + Britanoj, 3052; 3703. + <!-- 3703; --> + </li> + <li> + Britanujo, 2322. + </li> + <li> + Brunsanoj, 3225. + </li> + <li> + Bugerio, 2328. + </li> + <li> + Bulgaroj, 2922. + </li> + <li> + Burdelo, 1289; 1388; 3684. + </li> + <li> + Burginanoj, 3077; 3701. + <!-- 3703; --> + </li> + <li> + Butentroto, 3221. + </li> + </ul> + <ul> + <li> + Cesaro (ĉ. 164, 9). + </li> + </ul> + <ul> + <li> + Danielo, + <!-- Danielo --> 2386; 3104. + </li> + <li> + Danujo, 1650; 3033; 3544, 46; 3856; 3937. + </li> + <li> + Dapamorto, 3205, 16. + </li> + <li> + Dato, 1215. + </li> + <li> + Demonoj, 1510. + </li> + <li> + Diablo, 746; 983; 1664; 3647. + </li> + <li> + Diaĵoj, 2715. + </li> + <li> + Diguno, 1892. + </li> + <li> + Dikeganoj, 3229. + </li> + <li> + Dio (<i>127 fojojn, de verso 7 ĝis 4000</i>). + </li> + <li> + Dioj, 1907; 2591<sup>1</sup>; 2600, 18, 96; 3271; 3491; 3514. + </li> + <li> + Druo, 2048. + </li> + <li> + Durendalo (<i>23 fojojn, + <!-- fojojn --> de verso (ĉ. 68<sup>4</sup>) ĝis 2780</i>). + <!-- 2780. --> + </li> + <li> + Duresto, 870. + </li> + </ul> + <ul> + <li> + Enfrunanoj, 3518. + </li> + <li> + Engeliero, 798; 1289; 1388; 1494; 1503, 2186<sup>1</sup>; 2407. + </li> + <li> + Erminanoj, 3227. + </li> + <li> + Erminoj (ĉ. 180, 10). + </li> + <li> + Eskababio, 1512. + </li> + <li> + Esklavanoj, 3225. + </li> + <li> + Esklaversoj, 3245. + </li> + <li> + Eskremizo, 931; 1291. + </li> + <li> + Eskujo, 2331. + </li> + <li> + Espanelizo, 2648. + </li> + <li> + Esperverino, 1389. + </li> + <li> + Estorguzo, 1358. + </li> + <li> + Estramarino, 64; 941; 1304. + </li> + <li> + Esturganto, 940; 1297. + </li> + <li> + Etiopujo, 1916. + </li> + <li> + Eŭdropino, 64. + </li> + <li> + Eŭglezanoj, 3243. + </li> + </ul> + <ul> + <li> + Faldruno, 1871. + </li> + <li> + Falsaruno, 879; 1213; 1226. + </li> + <li> + Fervalo, 1370. + </li> + <li> + Flandrujo, 2327; 3069. + </li> + <li> + Florido, 3312. + </li> + <li> + Fluro, 3211. + </li> + <li> + Francujo (<i>58 fojojn, de verso 36 ĝis 3976</i>). + </li> + <li> + Francujo dolĉa (<i>25 fojojn, de verso 16 ĝis 3674</i>). + </li> + <li> + Frizanoj, 3701. + </li> + <li> + Frizo, 3069. + </li> + </ul> + <ul> + <li> + Gainuno, 1890. + </li> + <li> + Gajanoj, 3253, 85; 3518. + </li> + <li> + Gajoj (ĉ. 180, 10). + </li> + <li> + Galafro, 1663. + </li> + <li> + Galico, 1637; 3073. + </li> + <li> + Galo, 2331. + </li> + <li> + Galtiero (<i>15 fojojn, de verso 800 ĝis 2076</i>). + <!-- ) --> + </li> + <li> + Garlano, 65. + </li> + <li> + Garmajo, 1915. + </li> + <li> + Gaskujo, 172; 798; 819; 1289; 1494; 2186<sup>1</sup>; 2407. <span + class="paghnumero">p. 171</span> + </li> + <li> + Gebuino, 2432; 2970; 3022; 3469. + </li> + <li> + Gefrejzo, 106; 2883; 2945, 51; 3093; 3534, 45; 3806, 19; 3938. + </li> + <li> + Gemalfino, 2814; 3495. + </li> + <li> + Ĝenno, 2209. + </li> + <li> + Geno (<i>105 fojojn, de verso 178 ĝis 3973</i>).  + </li> + <li> + Geriero, 107; 174; 794; 1269; 1380; 1580; 2186; 2404. + </li> + <li> + Gerino, 107; 174; 794; 1261; 1379; 1575; 2186; 2404. + </li> + <li> + Germanujo, 3038; 3977. + </li> + <li> + Gesto, 1443; 1685; 2095; 3742; 4002. + </li> + <li> + Ginmano, 3014; 3348, 60; 3464. + </li> + <li> + Ginmero, 348. + </li> + <li> + Gio, + <!-- Gio. --> 1581. + </li> + <li> + Girardo, 797; 1895; 2189; 2409. + </li> + <li> + Girundo, 2990; 3689. + </li> + <li> + Gitsando, 1429. + </li> + <li> + Godselmo, 3067. + </li> + <li> + Ĝojulino, 2501, 08; 2989. + </li> + <li> + Gramimundo, 1528. + </li> + <li> + Grandojno (ĉ. 128, 11); (ĉ. 129, 2); 1570, 89, 93. + </li> + <li> + Grosajo, 1650. + </li> + </ul> + <ul> + <li> + Halteklero, 1363; 1463; 1507 (ĉ. 149, 3); 1953, 66<sup>1</sup>. + </li> + <li> + Haltoj, 209; 491. + </li> + <li> + Hamuno, 3073. + </li> + <li> + Henriko, 171. + </li> + <li> + Hermano, 3042. + </li> + <li> + Hispanujo, Hispanolando (<i>50 fojojn, de verso 2 ĝis 3986</i>). + </li> + <li> + Homero, 2616. + </li> + <li> + Humo, 803; 2040, 67. + </li> + <li> + Hungaroj, 2921; 3254. + </li> + <li> + Hunsoj, 3254. + </li> + </ul> + <ul> + <li> + Imfurbo, 3996. + </li> + <li> + Irlando, 2331. + </li> + <li> + Ivono, 796; 1895; 2185; 2406. + </li> + <li> + Ivorio, 796; 1895; 2185; 2406. + </li> + </ul> + <ul> + <li> + Janglo, 3507, + <!-- 3507 --> 08, 12. + </li> + <li> + Jerusalemo, 1523. + </li> + <li> + Jesuo, 339. + </li> + <li> + Jonaso, 3101. + </li> + <li> + Judo, 3221. + </li> + </ul> + <ul> + <li> + Ĵerikanoj, 3228. + </li> + <li> + Ĵoimero, 67. + </li> + <li> + Ĵojanoj, 3257. + </li> + <li> + Ĵoserano, 3007, 23, 44, 67, 75; 3113; 3535. + </li> + <li> + Ĵuliino, 3987. + </li> + <li> + Ĵurfalo, 504; 1905; 2702. + </li> + <li> + Ĵustino, 1370. + </li> + </ul> + <ul> + <li> + Kalabro, 371 (ĉ. 146, 16). + </li> + <li> + Kaliferno, 2924. + </li> + <li> + Kalifo, 453, 93; 505; 681, + <!-- 681. --> 85, 90<sup>1</sup>; 1914, 43, 53. + </li> + <li> + Kanabo, 3312; 3429, 99. + </li> + <li> + Kanananoj (ĉ. 180, 10). + </li> + <li> + Kanelianoj, 3239, 69. + </li> + <li> + Kapadoco, 1571. + </li> + <li> + Kapuelo, 1571. + </li> + <li> + Karkasuno, 385. + </li> + <li> + Karlo (<i>237 fojojn, de verso 1 ĝis 3999</i>). + </li> + <li> + Kartaĝo, 1915. + </li> + <li> + Kerianto, 3208. + </li> + <li> + Klarbanoj, 3259. + </li> + <li> + Klariano, 2670; + <!-- 2670, --> 2724, 71, 90. <span class="paghnumero">p. 172</span> + </li> + <li> + Klarifano, 2670. + </li> + <li> + Klarino, 63. + </li> + <li> + Klimborino, 627; + <!-- 627, --> 1485. + </li> + <li> + Kölno, 1428. + </li> + <li> + Komiblo, 198. + </li> + <li> + Kordovo, 71, 97. + </li> + <li> + Korsablino, 885; + <!-- 885, --> 1235, 46. + </li> + <li> + Kostentinnoblo, 372 (ĉ.146, 17); 2329. + </li> + </ul> + <ul> + <li> + Laŭno, 2097; + <!-- 2097, --> 2910. + </li> + <li> + Leŭtizoj, 3205; + <!-- 3205, --> 3360. + </li> + <li> + Leŭsoj, 3258. + </li> + <li> + Loheranoj, 3077; + <!-- 3077, --> 3700. + </li> + <li> + Lombardo, 2326. + </li> + <li> + Loranto, 3022; + <!-- 3022, --> 3469. + </li> + <li> + Ludviko, 3715. + </li> + </ul> + <ul> + <li> + Maelguto, 2047. + </li> + <li> + Maho (Estro), 66. + </li> + <li> + Maho, Mahometo (<i>21 fojojn, de verso 8 ĝis 3664</i>). + </li> + <li> + Maino, 2323. + </li> + <li> + Majnso, 3009. + </li> + <li> + Makinero, 66. + </li> + <li> + Malbieno, 67. + </li> + <li> + Maldujto, 642. + </li> + <li> + Malkvido (ido), 1551. + </li> + <li> + Malpalo, 2995. + </li> + <li> + Malprimo (de Brigalo), 889; 1261. + </li> + <li> + Malprimo (Reĝido), 3176, 84; 3200, 01, 09, 12; 3369; + <!-- 3369: --> 3421, 98. + </li> + <li> + Malpruso, 3253, 85. + </li> + <li> + Malsaruno, 1353. + </li> + <li> + Malto, 3152. + </li> + <li> + Maltrajo, 2671. + </li> + <li> + Marbriso, 2641. + </li> + <li> + Marbruso, 2641. + </li> + <li> + Margarizo, 955; 1310, 11, 18 (ĉ. 124<sup>6</sup>); (ĉ. 125, + 1). + </li> + <li> + Markiza Valo, 3208. + </li> + <li> + Markulo, 3156. + </li> + <li> + Marmorio, 1572. + </li> + <li> + Marsilido (v. Ĵurfalo), 495. + </li> + <li> + Marsilo (<i>77 fojojn, de verso 7 ĝis 3773</i>). + </li> + <li> + Marsuno, 2993. + </li> + <li> + Marusanoj, 3257. + </li> + <li> + Micenanoj, 3222. + </li> + <li> + Miluno, 173; + <!-- 173, --> 2433; 2971. + </li> + <li> + Mirindulino, 3146; + <!-- 3146, --> 3472. + </li> + <li> + Moriano, 909; 2318. + </li> + <li> + Morsanoj, 3227. + </li> + <li> + Munĝojo (<i>17 fojojn, de verso 1181 ĝis 3620</i>). + </li> + <li> + Munmirindo, 3298; 3564. + </li> + <li> + Murglejso, 346; 607. + </li> + </ul> + <ul> + <li> + Naimo (<i>28 fojojn, de verso 230 ĝis 3937</i>). + </li> + <li> + Negranoj, 3229. + </li> + <li> + Nerbuno, 2994; 3683. + </li> + <li> + Neveluno, 3057. + </li> + <li> + Ninivo, 3103. + </li> + <li> + Noplo, 198; 1775. + </li> + <li> + Normandujo, 2324. + </li> + <li> + Normanoj, 3045; 3470; 3702, 94; 3961. + </li> + <li> + Nubianoj, 3224. + </li> + </ul> + <ul> + <li> + Oelduno, 3056. + </li> + <li> + Ogiro, 170; 749 (ĉ. 71, 2); 3033; 3531, 44, 46; 3856; 3937. + </li> + <li> + Oksianoj, 3474; 3517; 3526. + </li> + <li> + Oksianto, 3247, 86. + </li> + <li> + Olifanto (<i>17 fojojn, de verso 1059 ĝis 3686</i>). + </li> + <li> + Oliviro (<i>78 fojojn, de verso 104 ĝis 3775</i>). + </li> + <li> + Oluferno, 3297. <span class="paghnumero">p. 173</span> + </li> + <li> + Oriento, 401; 558; 2025; 3594. + </li> + <li> + Ormalanoj, 3243; 3284. + </li> + <li> + Oto (Karlano), 2432; 2971; 3058. + </li> + <li> + Otuno (Rolandano), 795; 1297; 2187; 2405. + </li> + </ul> + <ul> + <li> + Palerno, 2923. + </li> + <li> + Pasacervo, 1380. + </li> + <li> + Pejtanoj, 3702, 94; 3961. + </li> + <li> + Pejto, 2323; 3062. + </li> + <li> + Penusa Valo, 3256. + </li> + <li> + Persanoj, 3241. + </li> + <li> + Persujo, 3204; 3354. + </li> + <li> + Pinabelo, 362; 3783, 88, 97; 3838, 85, 92, 99; 3906, 15, 26, 50. + </li> + <li> + Pincanoj, 3241. + </li> + <li> + Pinolando, 199. + </li> + <li> + Polujo, 2328. + </li> + <li> + Priamo, 65. + </li> + <li> + Primo, 967. + </li> + <li> + Provenco, 2325; 3007; 3916. + </li> + <li> + Pujlo, 371 (ĉ. 146, 16); 1871; 2923. + </li> + </ul> + <ul> + <li> + Rabelo, 3014; 3348; 3352. + </li> + <li> + Rejmso, 173; 264; 2433; 3058. + </li> + <li> + Rembaldo, 3073. + </li> + <li> + Rencesvalo (ĉ. 71, 1), 892; 901, 12, 23, 34, + <!-- 34; --> 44, 63, 85; 2225 (ĉ. 196, <sup>6</sup>); 2398; 2417<sup>1</sup>, + 84; 2516; 2716, 91; 2854, 55; 2983<sup>1</sup>; 3412. + </li> + <li> + Reniro, 2208. + </li> + <li> + Riŝardo, 171; 3050; 3469. + </li> + <li> + Rolando (<i>219 fojojn, de verso 104 ĝis 3871</i>). + </li> + <li> + Romanino, 3094. + <!-- 3094, --> + </li> + <li> + Romanoj, 2923. + </li> + <li> + Romanujo, 2326. + </li> + <li> + Romo, 639; 921 (ĉ. 146, 16), (ĉ. 164, 8); 2998. + </li> + <li> + Rono, 1583. + </li> + <li> + Rusiluno, 797; 1896; 2189; 2409. + </li> + </ul> + <ul> + <li> + Saksanoj, 3700. + </li> + <li> + Saksoj, 2922, 3793. + </li> + <li> + Saksujo, 372 (ĉ. 146, 17); + <!-- 17) --> 2330. + </li> + <li> + Saltperduto, 1554. + </li> + <li> + Samulo, 3244. + </li> + <li> + San Denizo, 973; + <!-- 973, --> 2347. + </li> + <li> + San Lazaro, 2385. + </li> + <li> + San Romano, 3693. + </li> + <li> + San Silvestro, 3746. + </li> + <li> + Sankta Baĉjo, 2346. + </li> + <li> + Sankta Gabrielo, 2262; 2390, 94; (2452); 2526; 2847; 3610; 3993. + </li> + <li> + Sankta Gilo, 2096. + </li> + <li> + Sankta Manjo, 1634 (ĉ. 164, 3); 2303, 48; 2938. + </li> + <li> + Sankta Miĉjo, 38; 53; 151; 1428; 2395. + </li> + <li> + Sankta Petro, 373; 921; 2346; 3094. + </li> + <li> + Sankta Rafaelo, 2394. + </li> + <li> + Sankta Sevrino, 3686. + </li> + <li> + Sansuno, 105; 796; 1275; 1531, 37; 2188; 2408. + </li> + <li> + Saraguso (<i>31 fojojn, de verso 6 ĝis 3676</i>). + </li> + <li> + Sardanio, 2312. + </li> + <li> + Satano, 1268. + </li> + <li> + Sebilio, 200; 955. + </li> + <li> + Sebro, 2465, 69, 89; 2642; 2728, 58, 98. + </li> + <li> + Sicilio, 90. + </li> + <li> + Siglorelo, 1390. + </li> + <li> + (Nia) Sinjoro, 2504. <span class="paghnumero">p. 174</span> + </li> + <li> + Sizraj intermontoj, 583; 719; 2939. + </li> + <li> + Slimo, 1524. + </li> + <li> + Soltranoj, 3242. + </li> + <li> + Sorbresanoj, 3226. + </li> + <li> + Sorelo, 1379. + </li> + <li> + Sorenco, 3783; 3915. + </li> + <li> + Sorsanoj, 3226. + </li> + <li> + Suliano, 3131; 3191. + </li> + </ul> + <ul> + <li> + Ŝernublo, 975, 1310; 25. + </li> + </ul> + <ul> + <li> + Taŝebruno, 347. + </li> + <li> + Tedbaldo, 173; 2433; + <!-- 2433, --> 2970; 3058. + </li> + <li> + Tejdanoj, 3795. + </li> + <li> + Tencenduro, 2993; 3341; 3621. + </li> + <li> + Tenebra Valo, 2461. + </li> + <li> + Tervago, 611; 2468; 2589; 2697; 2711; 3267; 3491. + </li> + <li> + Tiero, 2883; 3083; 3534; 3806, 19, 20, 43, 50, 71, 92, 95, 99; 3916, 19, + 23, 24, 29, 34. + </li> + <li> + Timozelo, 1382. + </li> + <li> + Toledo, 1568. + </li> + <li> + Torluo, 3204, 16; 3354. + </li> + <li> + Traco, 3042. + </li> + <li> + Tuelo, 200. + </li> + <li> + Turkizo, 916; 1282; 1358. + </li> + <li> + Turkoj (ĉ. 180, 10); 3240, 84; 3517. + </li> + <li> + Turoldo, 4002. + </li> + <li> + Turpino, 170; 264; 1124; 1243, 52; 1393 (ĉ.130, 6); 1562; 1665; + 2077, 83, 91; 2130, 37, 69; 2242; 2964. + </li> + <li> + Turteluso, 916; 1282. + </li> + </ul> + <ul> + <li> + Valdabruno, 617; 1519, 39. + </li> + <li> + Valenco, 998; 1583. + </li> + <li> + Valfondo, 23; 3260. + </li> + <li> + Valfujto, 3239. + </li> + <li> + Valmetaso, 1664. + </li> + <li> + Valo nigra, 975. + </li> + <li> + Val Sevro, 3313. + </li> + <li> + Valterno, 199; 662; 931; 1291; 2489. + </li> + <li> + Vejlantifo, + <!-- Vejlantifo --> (ĉ. 68, 6); 1153 (ĉ. 166, 8); 2032; + 2127, 60, 67. + </li> + <li> + Vieno, 997. + </li> + <li> + Vilamo, 3938. + </li> + <li> + Virgilio, 2616. + </li> + <li> + Vivio, 3996. + </li> + </ul> + <h3> + NOMARO DE GLAVOJ + </h3> + <table summary="glavotablo"> + <tr> + <td> + Almaso, + </td> + <td> + Glavo de + </td> + <td> + Turpino. + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Durendalo, + </td> + <td> + — + </td> + <td> + Rolando. + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Ĝojulino, + </td> + <td> + — + </td> + <td> + Karlo. + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Halteklero, + </td> + <td> + — + </td> + <td> + Oliviro. + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Mirindulino, + </td> + <td> + — + </td> + <td> + Baliganzo. + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Murglejso, + </td> + <td> + — + </td> + <td> + Geno. + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Romanino, + </td> + <td> + — + </td> + <td> + Sankta Petro. + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Malto, + </td> + <td> + Lanco de + </td> + <td> + Baliganzo. + </td> + </tr> + </table> + <h3> + NOMARO DE ĈEVALOJ + </h3> + <table summary="chavaltablo"> + <tr> + <td> + Barbamuŝo, + </td> + <td> + ĉevalo de + </td> + <td> + Klimborino. + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Gainuno, + </td> + <td> + — + </td> + <td> + Marsilo. + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Gramimundo, + </td> + <td> + — + </td> + <td> + Valdabruno. + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Marmorio, + </td> + <td> + — + </td> + <td> + Grandojno. + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Pasacervo + </td> + <td> + — + </td> + <td> + Geriero. + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Saltperduto, + </td> + <td> + — + </td> + <td> + Malkvidido. + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Sorelo, + </td> + <td> + — + </td> + <td> + Gerino. + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Taŝebruno, + </td> + <td> + — + </td> + <td> + Geno. + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Tencenduro, + </td> + <td> + — + </td> + <td> + Karlo. + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Vejlantifo, + </td> + <td> + — + </td> + <td> + Rolando. + </td> + </tr> + </table> + <h3> + PORTRETOJ + </h3> + <table summary="Portretoj"> + <tr> + <td> + Abismo + </td> + <td class="numero"> + <a href="#p_abismo">1631</a> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Baliganzo + </td> + <td class="numero"> + <a href="#p_baliganzo1">3157</a>, <a href="#p_baliganzo2">3172</a> + <!-- 3171 --> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Emiro de Balagero + </td> + <td class="numero"> + <a href="#p_emiro">894</a> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Falsaruno + </td> + <td class="numero"> + <a href="#p_falsaruno">1213</a> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Geno + </td> + <td class="numero"> + <a href="#p_geno">301</a> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Karlo + </td> + <td class="numero"> + <a href="#p_karlo">116</a> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Malprimo de Brigalo + </td> + <td class="numero"> + <a href="#p_brigalo">890</a> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Rolando + </td> + <td class="numero"> + <a href="#p_rolando1">1152</a>, <a href="#p_rolando2">1596</a> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Tiero + </td> + <td class="numero"> + <a href="#p_tiero">3818</a> + </td> + </tr> + <tr> + <td> + Ĉevalo de Ĉefepiskopo + </td> + <td class="numero"> + <a href="#p_chevalo">1651</a> + </td> + </tr> + </table> + <div> + <img alt="" src="images/finbildo.png" width="183" height="214" /> + </div> + <div id="tpnotoj"> + <h4> + Notoj de la tekstpreparinto: + </h4> + <p> + Notu, ke la tradukinto uzis kelkajn nekutimajn vortojn. Ekzemple, + “Kölno” anstataŭ “Kolonjo”. Mi + konservis linionumerojn kiel en la originala presaĵo; notu, ke la + kursivaj linioj ne estas numerata. La spacado post apostrofaj artikoloj + diferencis. Mi samigis ĝin. Aliajn ŝanĝojn mi registris + per komentoj en HTML-a markado. + </p> + </div> +<pre xml:space="preserve"> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Rolandkanto, by Anonymous + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ROLANDKANTO *** + +***** This file should be named 30536-h.htm or 30536-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/3/0/5/3/30536/ + +Produced by Andrew Sly, Eric Brown, and the Online +Distributed Proofreading Team. Thanks to the Toronto +Esperanto Circle for providing the original book. + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + </body> +</html> diff --git a/30536-h/images/devizo.png b/30536-h/images/devizo.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c0bc33c --- /dev/null +++ b/30536-h/images/devizo.png diff --git a/30536-h/images/finbildo.png b/30536-h/images/finbildo.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b23dc2b --- /dev/null +++ b/30536-h/images/finbildo.png |
