diff options
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 3 | ||||
| -rw-r--r-- | 29836-0.txt | 5055 | ||||
| -rw-r--r-- | 29836-0.zip | bin | 0 -> 141299 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29836-8.txt | 5055 | ||||
| -rw-r--r-- | 29836-8.zip | bin | 0 -> 117403 bytes | |||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 |
7 files changed, 10126 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..6833f05 --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,3 @@ +* text=auto +*.txt text +*.md text diff --git a/29836-0.txt b/29836-0.txt new file mode 100644 index 0000000..611d626 --- /dev/null +++ b/29836-0.txt @@ -0,0 +1,5055 @@ +The Project Gutenberg EBook of Peloponnesian war, by Thucydides + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Peloponnesian war + Volume 4 (of 4) + +Author: Thucydides + +Translator: Ioannis Zervos + +Release Date: August 28, 2009 [EBook #29836] + +Language: Greek + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PELOPONNESIAN WAR *** + + + + +Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinides + + + + +Note: The tonic system has been changed from polytonic to monοtonic. +The spelling of the book has not been changed otherwise. Footnotes +have been converted to endnotes. + +Σημείωση: Ο τονισμός έχει αλλάξει από πολυτονικό σε μονοτονικό. +Κατά τα άλλα έχει διατηρηθεί η ορθογραφία του βιβλίου. Οι +υποσημειώσεις έχουν μεταφερθεί στο τέλος του βιβλίου. + + +ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ + +ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ + +ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ + +ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ + +IΩΑΝ. ΖΕΡΒΟΥ + + + + +ΤΟΜΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ + + + + +ΒΙΒΛΙΟΝ Ζ'. + + + +1. Ο Γύλιππος και ο Πυθήν, αφού επεσκεύασαν τα πλοία, ανεχώρησαν εκ +του Τάραντος και πλέοντες κοντά εις τα παράλια έφθασαν εις τους +Επιζεφυρίους Λοκρούς· μαθόντες δε εκεί κατά τρόπον θετικώτερον ότι +αι Συράκουσαι δεν είχαν εντελώς περιτειχισθή και ότι ήτο δυνατόν να +εισέλθουν εις αυτάς ερχόμενοι μετά στρατού εκ των Επιπολών, +διεσκέπτοντο αν έπρεπε, προχωρούντες διά θαλάσσης ούτως, ώστε να +έχουν δεξιόθεν την Σικελίαν, να αποπειραθούν να εισέλθουν εις τον +λιμένα των Συρακουσών, ή να πλεύσουν πρώτον αριστερά προς την +Ιμέραν, να προσλάβουν όσους ήθελαν πείσει εκ των κατοίκων της και εκ +των άλλων στρατευμάτων, και να φθάσουν εις τας Συρακούσας διά ξηράς. +Απεφάσισαν λοιπόν να πλεύσουν διά την Ιμέραν, προ πάντων διότι τα +τέσσαρα πλοία των Αθηναίων δεν είχαν φθάσει ακόμη εις το Ρήγιον, +όπου εν τούτοις τα είχε στείλει ο Νικίας, άμα έμαθεν ότι οι εχθροί +ήσαν εις τους Λοκρούς. Προλαβόντες δε αυτά διήλθον τον πορθμόν και +αποβάντες εις το Ρήγιον και την Μεσσήνην έφθασαν εις την Ιμέραν. +Εκεί δε ευρισκόμενοι έπεισαν τους Ιμεραίους να τους βοηθήσουν εις +τον πόλεμον αυτόν, να τους ακολουθήσουν και να δώσουν όπλα εις +εκείνους εκ των ιδικών των ναυτών όσοι δεν είχαν διότι τα πλοία +είχαν τραβηχθή εις την ξηράν. Έστειλαν επίσης προς τους +Σελινουντίους, διά να τους προσκαλέσουν να έλθουν εις προϋπάντησίν +των με όλον τον στρατόν αυτών. Οι Γελώοι και μερικοί Σικελοί +υπεσχέθησαν εις αυτούς να τους στείλουν ολίγον στρατόν, οι Σικελοί +δε ούτοι ήσαν τόσω μάλλον πρόθυμοι να ενωθούν με αυτούς, όσω δ' επί +τινων Σικελών της χώρας ταύτης βασιλεύων Αρχωνίδης, ο οποίος και +ισχυρός ήτο και φίλος των Αθηναίων, είχεν αποθάνει προ ολίγου, ο δε +Γύλιππος εφαίνετο ερχόμενος εκ Λακεδαίμονος με πολλήν προθυμίαν. Και +ο μεν Γύλιππος ακολουθούμενος από επτακοσίους περίπου εκ των ιδικών +του ναυτών και στρατιωτών αποβατικών οπλισμένους και από οπλίτας και +ελαφρά ωπλισμένους Ιμεραίους, χιλίους ομού, και εκατόν ιππείς, από +μερικούς ελαφρά ωπλισμένους και ιππείς Σελινουντίους, από ολίγους +Γελώους, και Σικελούς, χιλίους το όλον, εκίνησε διά τας Συρακούσας. + +2. Εν τούτοις οι Κορίνθιοι ανεχώρησαν εκ της Λευκάδος μετά των άλλων +πλοίων και επροχώρουν με όλην την δυνατήν ταχύτητα· είς εκ των +στρατηγών των, ο Γόγγυλος, αναχωρήσας τελευταίος μεθ' ενός πλοίου, +έφθασε πρώτος εις τας Συρακούσας, ολίγον προ του Γυλίππου. Ευρών δε +τους Συρακούσιους την ώραν πού επρόκειτο να συναθροισθούν, διά να +διασκεφθούν περί καταπαύσεως του πολέμου, τους απέτρεψε και τους +ενεθάρρυνε, λέγων ότι και άλλα πλοία ακόμη θα φθάσουν εντός ολίγου, +καθώς και ο αρχηγός Γύλιππος ο Κλεανδρίδου, πεμφθείς υπό των +Λακεδαιμονίων. Και οι μεν Συρακούσιοι ανέλαβαν θάρρος και εβγήκαν +αμέσως με όλον τον στρατόν αυτών προς συνάντησιν του Γυλίππου, ο +οποίος, καθώς έμαθαν, ήτο πλησίον της πόλεως. Ο δε στρατηγός ούτος, +αφού εις το αναμεταξύ εκυρίευσε το φρούριον των Σικελών Ιετάς και +ετακτοποίησε τα στρατεύματά του ως εις μάχην, έφθασεν εις τας +Επιπολάς· και αναβάς εκεί εκ του μέρους του Ευρυήλου, οπόθεν και οι +Αθηναίοι είχαν αναβή προηγουμένως, επροχώρησε μετά των Συρακουσίων +κατά του τειχίσματος των Αθηναίων. Την στιγμήν δε που έφθασεν, οι +Αθηναίοι είχαν ήδη τελειώσει επτά ή οκτώ σταδίους εκ του διπλού +τείχους, το οποίον έμελλε να εκταθή μέχρι του μεγάλου λιμένος, και +δεν τους έμενε πλέον ειμή μικρόν τι διάστημα πλησίον της θαλάσσης, +όπου ειργάζοντο ακόμη. Είς δε το άλλο μέρος του κύκλου, το προς την +διεύθυνσιν του Τρωγίλου και της άλλης θαλάσσης, οι λίθοι είχαν ήδη +κατατεθή εις το μεγαλύτερον μέρος της γραμμής, και αι εργασίαι +αφέθησαν αλλού μεν ημιτελείς, αλλού δε συμπληρωμένοι. Τοιούτον μεν +υπήρξε το μέγεθος του κινδύνου, τον οποίον διέτρεξαν αι Συράκουσαι. + +3. Οι δε Αθηναίοι, εις το άκουσμα της αιφνίδιας εμφανίσεως του +Γυλίππου και των Συρακουσίων, εταράχθησαν μεν κατ' αρχάς, +παρετάχθησαν όμως εις μάχην. Ο δε Γύλιππος, σταθείς πλησίον των, +έπεμψε κήρυκα διά να τοις είπη ότι, εάν εντός πέντε ημερών ήθελαν να +εξέλθουν της Σικελίας λαμβάνοντες τα εις αυτούς ανήκοντα, ήτο +έτοιμος να συνθηκολογήση μετ' αυτών. Οι Αθηναίοι όμως επεριφρόνησαν +τας προτάσεις ταύτας και απέπεμψαν τον κήρυκα άνευ απαντήσεως. +Έπειτα προητοιμάσθησαν και οι δύο στρατοί διά να πολεμήσουν. Και ο +Γύλιππος, βλέπων τους Συρακουσίους ταρασσομένους και +τακτοποιουμένους όχι εύκολα, επανέφερε το στράτευμα εις μέρος πλέον +ευρύχωρον. Ο Νικίας δεν τον ηκολούθησεν, αλλ' έμεινεν ησυχάζων +πλησίον του τείχους του. Ο δε Γύλιππος, άμα είδεν ότι οι Αθηναίοι +δεν επροχώρησαν εναντίον αυτού επήρε τον στρατόν εις την κορυφήν την +καλουμένην Τεμενίτιν και διενυκτέρευσεν εκεί. Την δ' επιούσαν +επροχώρησε κατά των οχυρωμάτων των Αθηναίων μετά του πλείστου +στρατού, και παρέταξεν αυτόν εις μάχην, διά να μη δυνηθή ο εχθρός να +στείλη βοήθειαν αλλού, πέμψας δε απόσπασμά τι εις το φρούριον +Λάβδαλον το εκυρίευσε και εφόνευσεν όσους συνέλαβεν εντός αυτού· +διότι το μέρος εκείνο δεν ήτο ορατόν εις τους Αθηναίους. Κατά την +αυτήν ημέραν εκυριεύθη υπό των Συρακουσίων έν πολεμικόν πλοίον, +σταθμεύον προ του μεγάλου λιμένος. + +4. Μετά ταύτα οι Συρακούσιοι και οι σύμμαχοι των ήρχισαν να +οικοδομούν απλούν τείχος διά των Επιπολών, αρχίζοντες από το +ανώτερον μέρος της πόλεως των, προς το εγκάρσιον τείχος· διά του +μέσου τούτου οι Αθηναίοι, εάν δεν κατώρθωναν εν τω μεταξύ να τους +εμποδίσουν, δεν θα ηδύναντο να τους αποκλείσουν τριγύρω διά τείχους. +Οι Αθηναίοι είχαν ήδη αναβή εις τα ύψη, αφού ετελείωσαν το μέχρι της +θαλάσσης τείχος, ότε ο Γύλιππος, παρατηρήσας έν αδύνατον μέρος του +τείχους εκείνου των Αθηναίων, ήλθε διά νυκτός με το στράτευμά του +διά να το προσβάλη. Αλλ' οι Αθηναίοι, οι οποίοι έτυχαν +διανυκτερεύοντες έξω του τείχους, τον ενόησαν και αντεπεξήλθαν· ο δε +Γύλιππος, ιδών ότι ανεκαλύφθη, απέσυρε τα στρατεύματα του γρήγορα. +Υψώσαντες δε περισσοτέρου το τείχος τούτο οι Αθηναίοι το εφύλατταν +αυτοί οι ίδιοι, προσδιορίσαντες εις τους συμμάχους τας θέσεις, τας +οποίας καθένας αυτών ώφειλε να φυλάττη εις το άλλο τείχισμα. Εν +τούτοις ο Νικίας έκρινεν ωφέλιμον να οχυρώση το μέρος το +ονομαζόμενον Πλημμύριον· είναι δε τούτο ακρωτήριον αντιπέραν της +πόλεως, το οποίον προεξέχον εντός του μεγάλου λιμένος κάμνει το +στόμιον στενόν· η οχύρωσις του μέρους εκείνου θα ευκόλυνε κατά την +ιδέαν του την εισαγωγήν των τροφίμων, διότι οι Αθηναίοι θα +εστάθμευαν εις ολίγην απόστασιν από του νεωρίου των Συρακουσίων και +δεν θα εφώρμων εκ του μυχού του λιμένος εις κάθε κίνησιν του +εχθρικού ναυτικού, καθώς εγίνετο έως τότε. Από της στιγμής λοιπόν +αυτής επρόσεχε περισσότερον εις τον κατά θάλασσαν πόλεμον, επειδή +έβλεπεν ότι τα κατά ξηράν, από της αφίξεως του Γυλίππου, ολιγωτέρας +ελπίδας παρείχαν. Μεταβιβάσας λοιπόν εις το Πλυμμύριον τον στρατόν +και τα πλοία ωκοδόμησε τρία φρούρια, εις τα οποία απέθεσε τα πλείστα +των σκευών και πλησίον των οποίων ηγκυροβόλησαν τα μεγάλα πλοία και +τα γρήγορα. Από της εποχής εκείνης τα πληρώματα ήρχισαν να +υποφέρουν· δεν ηδύναντο να προμηθεύονται ύδωρ ειμή ολίγον και +μακρόθεν, και συγχρόνως, οσάκις οι ναύται εξήρχοντο διά να συνάξουν +φρύγανα, εφονεύοντο οι πλείστοι υπό των Συρακουσίων ιππέων, οι +οποίοι ήσαν κύριοι της ξηράς, διότι το τρίτον μέρος του ιππικού +τούτου, το οποίον είχεν ορισθή να εμποδίζη τους εις το Πλημμύριον να +εξέρχωνται και επιφέρουν βλάβας, ευρίσκετο παραταγμένον πλησίον του +προαστείου Ολυμπιείου. Μαθών προς τούτοις ο Νικίας ότι τα επίλοιπα +πλοία των Κορινθίων επλησίαζαν έστειλε προς κατασκόπευσιν είκοσι +πλοία με την διαταγήν να ναυλοχήσουν εις τους Λοκρούς, εις το Ρήγιον +και τα προσιτά μέρη της Σικελίας. + +5. Ο δε Γύλιππος, μολονότι ωκοδόμει το διά των Επιπολών τείχος, +μεταχειριζόμενος προς τούτο τους λίθους, τους οποίους οι Αθηναίοι +είχαν αποθέσει εκεί δι' εαυτούς, εξήγε συγχρόνως τους Συρακουσίους +και τους συμμάχους αλληλοδιαδόχως, διά να τους παρατάττη εις μάχην +προ του τειχίσματος. Αντιπαρετάσσοντο δε και οι Αθηναίοι. Ότε δε ο +Γύλιππος έκρινεν ότι έφθασεν η κατάλληλος στιγμή, ήρχισε την έφοδον· +ότε δε συνεκρούσθησαν οι δύο στρατοί, η μάχη εγίνετο μεταξύ των +τειχισμάτων, όπου το ιππικόν των Συρακουσίων και των συμμάχων +ουδεμίαν ωφέλειαν παρέσχεν. Οι Συρακούσιοι και οι σύμμαχοι +ηττηθέντες εσύναξαν τους νεκρούς των διά συνθήκης, και οι Αθηναίοι +έστησαν τρόπαιον, ότε ο Γύλιππος συνεκάλεσε τα στρατεύματά του και +τοις είπεν ότι η αποτυχία των δεν προήλθε παρ' αυτών αλλά παρ' +αυτού· διότι πυκνώσας τας τάξεις πολύ πλησίον των τειχών κατέστησεν +ανωφελή την δύναμιν του ιππικού και των ακοντιστών και ότι τώρα +αμέσως ήθελε να οδηγήση αυτά κατά του εχθρού. Επρόσθεσεν ότι πρέπει +να έχουν κατά νουν ότι δεν ήσαν υποδεέστεροι ως προς τας δυνάμεις, +και ότι, ως προς την ανδρείαν, όντες Πελοποννήσιοι και Δωριείς, +ουδεμία αμφιβολία υπήρχεν ότι θα ενίκων τους Ίωνας, τους νησιώτας, +συρφετόν ξένων, και ότι θα εδίωκον αυτούς εκ της χώρας. Έπειτα, ότε +ήλθεν ο καιρός, τους ωδήγησεν εκ νέου κατά του εχθρού. + +6. Ο δε Νικίας και οι Αθηναίοι, και αν ακόμη δεν τους προεκάλει ο +εχθρός, ησθάνοντο καλώς ότι ήτο ανάγκη να μη επιτρέψουν να +συντελεσθή το παράλληλον τείχος, διότι τούτο επλησίαζεν ήδη να +υπερβή την άκραν του τείχους των Αθηναίων, και ότι, εάν αυτό +έβγαινεν εμπρός, δεν θα υπήρχε καμμία διαφορά μεταξύ του να νικώσι +διά παντός μαχόμενος ή να μη πολεμήσουν ολότελα. Επροχώρησαν λοιπόν +κατά των Συρακουσίων. Ο Γύλιππος, οδηγήσας τους στρατιώτας έξω των +τειχών περισσότερον ή πρότερον, συνεπλάκη με τους Αθηναίους· τους δε +ιππείς και τους ακοντιστάς παρέταξεν εκ πλαγίου των Αθηναίων, εις το +μάλλον ευρύχωρον μέρος, όπου έληγαν αι οχυρωματικαί εργασίαι +αμφοτέρων των στρατών. Εις την μάχην αυτήν προσβαλόντες οι ιππείς το +ευώνυμον κέρας των Αθηναίων, πού ήτο απέναντί των, το έτρεψαν εις +φυγήν· παρασυρθέν υπό του κινήματος τούτου το επίλοιπον στράτευμα +ενικήθη υπό των Συρακουσίων και κατέπεσεν εις τα τειχίσματα. Κατά +την επομένην νύκτα οι Συρακούσιοι επρόφθασαν να οικοδομήσουν το +τείχος των πλησίον του τείχους των Αθηναίων και το προεξέβαλαν +μάλιστα· τοιουτοτρόπως οι μεν Συρακούσιοι δεν είχαν πλέον να +φοβώνται άλλο εμπόδιον εκ μέρους των Αθηναίων, ενώ ούτοι, έστω και +αν ενίκων, δεν θα ηδύναντο πλέον να τους περιτειχίσουν. + +7. Μετά δε τούτο, τα υπολειπόμενα δώδεκα πλοία των Κορινθίων, των +Αμπρακιωτών και των Λευκαδίων, διαφυγόντα την προσοχήν των Αθηναίων, +εισέπλευσαν εις τον λιμένα των Συρακουσών. Αρχηγός αυτών ήτο ο +Κορίνθιος Ερασινίδης. Τα πληρώματα αυτών εβοήθησαν τους Συρακούσιους +να τελειώσουν το τείχος των μέχρι του εγκαρσίου τείχους. Τότε ο +Γύλιππος ανεχώρησε, διά να περιέλθη την λοιπήν Σικελίαν επί τω σκοπώ +να συλλέξη στρατόν ναυτικόν και πεζικόν, και συγχρόνως να ελκύση με +το μέρος του εκείνας εκ των πόλεων, όσαι δεν ήσαν ευδιάθετοι, διά +τον πόλεμον ή όσαι έως τότε ολότελα δεν είχαν λάβει μέρος εις αυτόν. +Άλλοι πρέσβεις των Συρακουσίων και των Κορινθίων εστάλησαν εις την +Λακεδαίμονα και την Κόρινθον, διά να ζητήσουν να σταλούν εις την +Σικελίαν και άλλα στρατεύματα, είτε διά φορτηγών, είτε διά μικρών +πλοίων, είτε διά παντός άλλου μέσου, καθ' ότι και οι Αθηναίοι είχαν +ζητήσει νέας επικουρίας. Εκτός τούτου οι Συρακούσιοι κατήρτιζαν +ναυτικόν, εξήσκουν αυτό διά να δοκιμάσουν τας δυνάμεις των και κατά +θαλασσαν και πολλήν προθυμίαν έδειξαν και εις τας άλλας +προετοιμασίας. + +8. Ο δε Νικίας ενόησεν όλα ταύτα, και βλέπων ότι καθ' ημέραν ηύξαναν +αι δυνάμεις των εχθρών και αι ιδικαί του στενοχωρίαι, έστειλεν +αγγέλους εις τας Αθήνας, το οποίον και άλλοτε πολλάς φοράς είχε +κάμει ύστερ' από κάθε συμβάν (του πολέμου)· τότε όμως τους +επολλαπλασίασε, καθόσον ενόμιζεν ότι αι περιστάσεις ήσαν δειναί και +ότι, εάν δεν επροσκάλουν τάχιστα τον στρατόν να επιστρέψη, ή εάν δεν +του έστελλαν σημαντικάς βοηθείας, ουδεμία υπήρχεν ελπίς σωτηρίας. +Φοβούμενος δε μήπως οι στελλόμενοι, είτε δι' αδυναμίαν περί το +λέγειν, είτε δι' έλλειψιν μνήμης, είτε διά να αρέσουν εις το πλήθος, +δεν εκθέσουν τα πράγματα όπως είχαν, έγραψεν επιστολήν, νομίζων ότι +διά του μέσου τούτου οι Αθηναίοι, λαμβάνοντες ακριβή γνώσιν των +σκέψεων του, χωρίς αύται να παραμορφωθούν υπό του στόματος του +αγγέλου, θα διασκεφθούν και θα λάβουν μέτρα σύμφωνα προς την αληθή +κατάστασιν των πραγμάτων. Και οι μεν απεσταλμένοι ανεχώρησαν +επιφορτισθέντες την επιστολήν και όσα ώφειλαν να ειπούν διά ζώσης, +αυτός δε φυλάττων προσεκτικώτερα το στρατόπεδόν απέφευγε να +εκτίθεται εκουσίως εις τους κινδύνους. + +9. Περί δε τα τέλη του αυτού θέρους ο στρατηγός των Αθηναίων +Ευετίων, ενωθείς μετά του Περδίκκου και πολλών Θρακών, εξεστράτευσε +κατά της Αμφιπόλεως· μη δυνηθείς όμως να κυριεύση την πόλιν, έφερε +τας τριήρεις του εις τον Στρυμόνα και την επολιόρκησεν εκ του μέρους +του ποταμού τούτου, εκτελών τας εφόδους εκ του Ιμεραίου. Και +τοιουτοτρόπως έληξε το θέρος τούτο. + +10. Κατά δε τον επόμενον χειμώνα φθάσαντες εις τας Αθήνας οι παρά +του Νικίου σταλέντες, και όσα διετάχθησαν να ειπούν διά ζώσης τα +είπαν, και εις τας γενομένας ερωτήσεις απεκρίθησαν και την επιστολήν +έδωκαν. Προχωρήσας δε ο γραμματεύς της πόλεως ανέγνωσεν αυτήν εις +τους Αθηναίους, έχουσαν ως εξής : + +11. Τα μεν πρότερον συμβάντα γνωρίζετε, ω Αθηναίοι, εκ πολλών άλλων +επιστολών μου· ουχ ήττον δε είναι καιρός σήμερον να μάθετε την +κατάστασιν εις την οποίαν ευρισκόμεθα και να σκεφθήτέ τι οριστικόν. +Ενώ είχαμεν νικήσει ημείς εις πλείστας μάχας τους Συρακούσιους, +εναντίον των οποίων απεστάλημεν, και είχαμεν οικοδομήσει τα τείχη, +εντός των οποίων ευρισκόμεθα σήμερον, ήλθεν ο Λακεδαιμόνιος Γύλιππος +έχων μαζί του στρατόν εκ της Πελοποννήσου και έκ τινων πόλεων της +Σικελίας. Και εις μεν την πρώτην μάχην νικάται υφ' ημών κατά δε την +κατόπιν βιασθέντες υπό πολλών ιππέων και ακοντιστών, κατεφύγομεν εις +τα τείχη ημών. Τώρα λοιπόν ημείς μεν, αναγκασθέντες υπό του πλήθους +των εναντίων να διακόψωμεν τον περιτειχισμόν, μένομεν ησυχάζοντες, +και μη δυνάμενοι να μεταχειρισθώμεν όλον τον στρατόν ημών, διότι η +φύλαξις των τειχών μας αφαιρεί μέρος των οπλιτών, οι δε εχθροί +οικοδόμησαν απλούν τείχος, παραλλήλως του ιδικού μας, εις τρόπον +ώστε, εάν δεν επιτεθώμεν κατά του παρατειχίσματος τούτου μετά πολλού +στρατού, διά να το κυριεύσωμεν, δεν υπάρχει πλέον τρόπος να τους +περιτειχίσωμεν. Ούτω λοιπόν, ενώ φαινόμεθα ότι πολιορκούμεν άλλους, +πράγματι όμως ημείς είμεθα μάλλον οι πολιορκούμενοι, τουλάχιστον +κατά ξηράν· διότι το εχθρικόν ιππικόν δεν μας επιτρέπει να εξέλθωμεν +μακράν. + +12. »Έχουν δε στείλει εις την Πελοπόννησον πρέσβεις, διά να ζητήσουν +και άλλον στρατόν, και ο Γύλιππος περιτρέχει τας πόλεις της +Σικελίας, διά να πείση τας μεν (εκείνας όσαι μένουν ήσυχοι σήμερον) +να ενωθούν μετ' αυτού, και διά να λάβη από τας άλλας, ει δυνατόν, +νέας δυνάμεις πεζάς και ναυτικάς· διότι έχουν κατά νουν, καθώς +μανθάνω, να κάμουν απόπειραν κατά των τειχών μας με το πεζικόν των, +και διά θαλάσσης με τα πλοία. Κανείς ας μη εκπλαγή ότι σκοπεύουν να +μας προσβάλουν και διά θαλάσσης, διότι το ναυτικόν ημών (καθώς +γινώσκουν και αυτοί οι εχθροί) κατ' αρχάς μεν ήτο εις ανθηράν +κατάστασιν, τόσον διά την ξηρότητα των πλοίων, όσον και διά την +υγείαν των πληρωμάτων· αλλά τώρα τα πλοία ημών είναι διάβροχα, τόσον +καιρόν μείναντα εις την θάλασσαν, και τα πληρώματα αποσυντεθειμένα. +Μας είναι αδύνατον να ανελκύσωμεν τα πλοία εις την ξηράν, διά να τα +στεγνώσωμεν, διότι ο εχθρικός στόλος, ίσος, και μάλιστα ανώτερος τον +αριθμόν, φαίνεται πάντοτε έτοιμος να επιτεθή καθ' ημών και αι +ασκήσεις γίνονται φανεραί. Οι δε εχθροί δύνανται ανενοχλήτως και να +επιτίθενται και να στεγνώνουν τα πλοία των, διότι δεν είναι +αναγκασμένοι να περιπλέουν αενάως. + +13. » Μόλις δε θα είχαμεν την αυτήν υπεροχήν, εάν ο στόλος μας ήτο +ασυγκρίτως πολυαριθμότερος και εάν δεν ήμεθα αναγκασμένοι, ως +σήμερον, να προφυλασσώμεθα μεθ' όλων των πλοίων μας, διότι, ολίγον +εάν χαλαρώσωμεν την επιτήρησιν, θα μας λείψουν τα τρόφιμα, τα οποία +και ήδη όχι με μικράν δυσκολίαν φθάνουν εις ημάς από μέρη πλησιόχωρα +της πόλεως αυτής. Εκείνο δε που κατέστρεψε και καταστρέφει ακόμη τα +πληρώματα είναι το ότι οι ναύται, αναγκαζόμενοι να απομακρύνωνται, +διά να συνάζουν φρύγανα ή διά να εύρουν λείαν και ύδωρ, φονεύονται +υπό του εχθρικού ιππικού, και οι υπηρετούντες δούλοι, αφ' ότου αι +δυνάμεις είναι ίσαι εκατέρωθεν, λιποτακτούν· μεταξύ των ξένων, όσοι +μεν εμβήκαν εις τα πλοία αναγκαστικώς, με πρώτην εύθετον περίστασιν +αποχωρούν εις τας πόλεις των, όσοι δε κατ' αρχάς, δελεασθέντες υπό +του μεγάλου μισθού, είχαν φαντασθή να συνάξουν μάλλον χρήματα παρά +να πολεμήσουν, άμα παρά την προσδοκίαν των είδαν τους εχθρούς να +ανθίστανται μετά στόλου και δι' άλλων μέσων, ευθύς άλλοι μεν +απέρχονται υπό την πρόφασιν ότι μεταβαίνουν προς αναζήτησιν των +φυγόντων δούλων, άλλοι δε όπως δύνανται. Η δε Σικελία είναι +ευρύχωρος. Υπάρχουν τινές μάλιστα, οι οποίοι, διά να εμπορευθούν +ενταύθα, αγοράζουν Υκκαρικά ανδράποδα, πείθουν τους τριηράρχους να +τα δεχθούν εις τα πλοία αντ' αυτών και μειούται τοιουτοτρόπως το +εκλεκτόν των πληρωμάτων. + +14. »Εις εσάς δε, πού γνωρίζετε τούτο, γράφω ότι τα πληρώματα των +πλοίων δι' ολίγον καιρόν διατηρούνται εις ακμήν, και ότι σπάνιοι +είναι οι ναύται οι γνωρίζοντες να διευθύνουν το πλοίον έξω του +λιμένος και να κωπηλατούν μετά ρυθμού. Αλλά το πλέον αμήχανον απ' +όλα αυτά είναι ότι εγώ ο στρατηγός δεν δύναμαι να εμποδίσω τας +αταξίας ταύτας, διότι χαρακτήρ ως ο ιδικός σας δυσκόλως κυβερνάται. +Δεν ηξεύρομεν πόθεν να συμπληρώσωμεν τα πληρώματα, ενώ ουδέν τούτου +ευκολώτερον εις τους εχθρούς. Διά να επαρκώμεν εις τας καθημερινάς +ανάγκας και διά να συμπληρώνωμεν τα κενά, περιοριζόμεθα εις μόνα τα +μέσα τα οποία είχαμεν ερχόμενοι ενταύθα, διότι αι σύμμαχοι πόλεις, η +Νάξος και η Κατάνη, ουδεμίαν συνδρομήν δύνανται να μας δώσουν· εις +τρόπον ώστε, εάν εις τους εχθρούς προστεθή και άλλη μία ευτυχία, εάν +παραδείγματος χάριν, αι πόλεις της Ιταλίας αι οποίαι μας τρέφουν, +βλέπουσαι εις ποίαν κατάστασιν ήλθαμεν και ότι δεν μας πέμπετε +επικουρίας, ενωθούν μετ' αυτών, θέλουν τότε κερδίσει τον πόλεμον +αμαχητί, καθότι θα αναγκασθώμεν να παραδοθώμεν. Θα ηδυνάμην εγώ να +σας στείλω ειδήσεις ευαρεστοτέρας, αλλ' όχι ωφελιμωτέρας, αφού +πρέπει να μάθετε την αληθή κατάστασιν των πραγμάτων και να σκεφθήτε +επ' αυτής. Επειδή άλλως γνωρίζω τον χαρακτήρα σας, ότι αγαπάτε τας +μάλλον ευχαρίστους ειδήσεις και έπειτα παραπονείσθε, εάν τα +συμβαίνοντα δεν ανταποκρίνονται με τας προσδοκίας σας, έκρινα +άσφαλέστερον να σας δηλώσω την αλήθειαν. + +15. »Προς το παρόν να είσθε πεπεισμένοι ότι ως προς μεν τον σκοπόν +της εκστρατείας, στρατιώται και αρχηγοί ουδεμίαν αιτίαν μομφής +έδωκαν· αλλ' επειδή όλη η Σικελία ομονοεί και περιμένει άλλον +στρατόν εκ της Πελοποννήσου, σκεφθήτε ότι αι ενταύθα δυνάμεις μας +δεν αρκούν ουδέ διά τας παρούσας ανάγκας και ότι πρέπει ή να μας +ανακαλέσετε ή να πέμψετε και άλλον στρατόν ξηράς και θαλάσσης ουχί +κατώτερον, πολλά χρήματα και ένα στρατηγόν διά να με αντικαταστήση, +καθότι πάσχων από ασθένειαν των νεφρών δεν δύναμαι να μένω ενταύθα +περισσότερον. Έχω δε την αξίωσιν να με συγχωρήσετε διά τούτο· εν όσω +ήμην υγιής πολλάς υπηρεσίας σας παρέσχον εις διαφόρους εντολάς, τας +οποίας μου ανεθέσατε. Προ πάντων ό,τι αποφασίσετε, πράξατέ το μόλις +αρχίση η άνοιξις, χωρίς αναβολήν διότι, ολίγος χρόνος αρκεί εις τους +εχθρούς μας, δια να εύρουν επικουρίας εν τη Σικελία· όσον αφορά εις +τας επικουρίας της Πελοποννήσου, ναι μεν αυταί θα έλθουν βραδύτερον, +αλλά, εάν δεν προσέχετε, τινές μεν θα σας διαφύγουν, ως και +πρότερον, τινές δε θα σας προλάβουν». + +16. Τοιούτον μεν ήτο το περιεχόμενον της επιστολής του Νικίου· οι δε +Αθηναίοι, αφού ήκουσαν την ανάγνωσιν αυτής, δεν αφήρεσαν μεν την +στρατηγίαν από τον Νικίαν αλλά, μέχρις ου φθάσουν οι άλλοι +εκλεχθέντες συνάρχοντες αυτού, διόρισαν δυο εκ των εν τη Σικελία +ευρισκομένων, τον Μένανδρον και τον Ευθύδημον, διά να μη υφίσταται +μόνος τας κακουχίας του πολέμου ασθενής ων. Εψήφισαν επίσης να +στείλουν και άλλον στρατόν, ναυτικόν, και πεζόν, συγκείμενον εξ +Αθηναίων εγγραμμένων εις τον κατάλογον και εκ σύμμαχων. Συνάρχοντας +δε αυτού εξέλεξαν Δημοσθένην τον Αλκισθένους και Ευρυμέδοντα τον +Θουκλέους. Και τον μεν Ευρυμέδοντα έστειλαν αμέσως εις την Σικελίαν +περί τας χειμερινάς τροπάς του ηλίου μετά δέκα πλοίων και εκατόν +είκοσι ταλάντων, διά να αναγγείλη εις τον στρατόν ότι επικουρίαι +έμελλαν να φθάσουν και ότι ελάμβαναν φροντίδα δι' όλ' αυτά. + +17. Ο δε Δημοσθένης έμενε παρασκευαζόμενος, διά να αποπλεύση περί +τας αρχάς της ανοίξεως· συνήθροισε στρατεύματα παρά των συμμάχων και +έλαβε παρ' αυτών χρήματα, πλοία και οπλίτας. Έστειλαν επίσης οι +Αθηναίοι είκοσι πλοία περί την Πελοπόννησον, διά να φυλάττουν μήπως +μεταβή κανείς εκ της Κορίνθου και της Πελοποννήσου εις την Σικελίαν· +διότι οι Κορίνθιοι, αφού επέστρεψαν οι πρέσβεις των αναγγέλλοντες +ότι τα εν Σικελία επήγαιναν καλλίτερα, κρίναντες ότι η πρώτη +αποστολή των πλοίων δεν υπήρξεν ανωφελής, ενεθαρρύνθησαν +περισσότερον και ητοιμάζοντο και αυτοί να στείλουν εις την Σικελίαν +οπλίτας επί φορτηγών πλοίων και οι Λακεδαιμόνιοι να στείλουν διά του +αυτού τρόπου οπλίτας εκ της άλλης Πελοποννήσου. Προς τούτοις οι +Κορίνθιοι εγέμιζαν με το χρειαστόν πλήρωμα εικοσιπέντε πλοία, διά να +αποπειραθούν ναυμαχίαν κατά των προ της Ναυπάκτου φυλασσόντων πλοίων +και ευκολύνουν τον απόπλουν των φορτηγών περισπώντες προς τα +πολεμικά πλοία την προσοχήν των Αθηναίων των σταθμευόντων εν +Ναυπάκτω. + +18. Οι δε Λακεδαιμόνιοι ητοίμαζαν επίσης και την εις την Αττικήν +εισβολήν, την οποίαν είχαν μεν προαποφασίσει, επέσπευσαν όμως την +εκτέλεσιν αυτής ενδώσαντες εις τας επιμόνους παρακλήσεις των +Συρακουσίων και των Κορινθίων, οι οποίοι ήλπιζαν ότι διά τον +περισπασμού τούτον ήθελεν εμποδισθή η υπό των Αθηναίων εις την +Σικελίαν αποστολή των επικουριών. Επέμενε δε και ο Αλκιβιάδης να +οχυρωθή η Δεκέλεια και να μη παύση ο πόλεμος. Εκείνο δε, το οποίον +ενεθάρρυνε προ πάντων τους Λακεδαιμονίους, ήτο η ιδέα ότι οι +Αθηναίοι, ενασχολούμενοι εις διπλούν πόλεμον, τον εναντίον αυτών και +τον εναντίον των Σικελιωτών, θα καθίσταντο πλέον εύκολοι εις το να +καταβληθούν, και ότι οι Αθηναίοι πρώτοι έλυσαν τας σπονδάς. Εις τον +πρότερον πόλεμον η ρήξις προήλθε παρά των Λακεδαιμονίων, διότι οι +Θηβαίοι εισήλθαν εν καιρώ ειρήνης εις την Πλάταιαν, και μολονότι ήτο +γραμμένον εις τας συνθήκας να μη καταφεύγουν εις τα όπλα εναντίον +εκείνων οι οποίοι ήθελαν να υποβληθούν εις διαιτησίαν, οι +Λακεδαιμόνιοι ηρνήθησαν να δικασθούν προσκληθέντες υπό των Αθηναίων. +Και διά τούτο ενόμιζαν ότι δικαίως έπαθαν, και ενθυμούντο την +συμφοράν της Πύλου και όλας τας μετά ταύτα δυστυχίας. Αλλ' ότε είδαν +ότι οι Αθηναίοι ελεηλάτουν μετά των τριάκοντα πλοίον τους αγρούς της +Επιδαύρου, των Πρασιών και άλλων χωρών, και συγχρόνως ότι επεδίδοντο +εις ληστρικάς πράξεις εξερχόμενοι της Πύλου, και ότι προσκαλούμενοι +υπό των Λακεδαιμονίων ηρνούντο να υποβληθούν εις διαιτησίαν, οσάκις +ηγείροντο φιλονεικίαι περί των αμφισβητουμένων άρθρων της συνθήκης, +τότε οι Λακεδαιμόνιοι ενόμισαν ότι οι Αθηναίοι περιέπεσαν εις το +αυτό έγκλημα, εις το οποίον είχαν περιπέσει και αυτοί πρότερον, και +δεν εδίστασαν πλέον να επαναρχίσουν τον πόλεμον. Κατά τον χειμώνα +λοιπόν εκείνον διέταξαν τους συμμάχους να τοις προμηθεύσουν σίδηρον, +και ητοίμασαν όλα τα απαιτούμενα εργαλεία προς οικοδομήν φρουρίων. +Συγχρόνως δε συνεισέφεραν εξ ιδίων των, διά να στείλουν διά φορτηγών +πλοίων εις τον εν τη Σικελία στρατόν επικουρίας και ηνάγκασαν τους +άλλους Πελοποννησίους να πράξουν το αυτό. Εν τούτοις ο χειμών έληξε, +καθώς και το δέκατον όγδοον έτος του πολέμου τούτου, τον οποίον +συνέγραψεν ο Θουκυδίδης. + +19. Κατά την επομένην άνοιξιν, μόλις είχεν αρχίσει, ενωρίτατα (1), +οι Λακεδαιμόνιοι και οι σύμμαχοι εισέβαλαν εις την Αττικήν, αρχηγός +δ' αυτών ήτο ο βασιλεύς των Λακεδαιμονίων Άγις ο Αρχιδάμου. Και +πρώτον μεν ελεηλάτησαν τα πέριξ της πεδιάδος μέρη της χώρας, έπειτα, +ωχύρωσαν την Δεκέλειαν διανείμαντες την εργασίαν κατά πόλεις. Απέχει +δε η Δεκέλεια από της πόλεως των Αθηναίων εκατόν είκοσι σταδίους, +και η αυτή περίπου απόστασις υπάρχει από της Βοιωτίας. Η δε οχύρωσις +εκείνη, η οποία, και εφαίνετο από τας Αθήνας, έγεινεν εις την +πεδιάδα και εις τα μάλλον εύφορα μέρη προς τον σκοπόν του να +βλάπτουν τους εχθρούς. Και οι μεν εν τη Αττική Πελοποννήσιοι και οι +σύμμαχοι έκαμναν τείχος, οι δε εν τη Πελοποννήσω απέστελλαν εις τον +αυτόν καιρόν διά φορτηγών τους οπλίτας εις την Σικελίαν, οι μεν +Λακεδαιμόνιοι εκλέξαντες εξακοσίους οπλίτας τους καλλιτέρους μεταξύ +των Ειλώτων και των νεωστί απελευθέρων και στρατηγόν τον Σπαρτιάτην +Έκκριτον, οι δε Βοιωτοί τριακοσίους στρατιώτας, τους οποίους ωδήγουν +οι Θηβαίοι Ξένων και Νίκων, και ο Θεσπιεύς Ηγήσανδρος. Ούτοι λοιπόν +αναχωρήσαντες πρώτοι από του Ταινάρου της Λακωνικής ανήχθησαν εις το +πέλαγος· μετά τούτους δε ολίγον μετέπειτα οι Κορίνθιοι απέστειλαν +πεντακοσίους στρατιώτας, εκ των οποίων οι μεν ήσαν εξ αυτής της +Κορίνθου, οι δε άλλοι εστρατολογήθησαν μισθωτοί μεταξύ των Αρκάδων, +και αρχηγόν αυτών κατέστησαν Αλέξαρχον τον Κορίνθιον. Απέστειλαν δε +και οι Σικυώνιοι διακοσίους στρατιώτας ομού με τους των Κορινθίων, +αυτούς δε ωδήγει ο Σικυώνιος Σαργεύς. Τα δε εικοσιπέντε πλοία των +Κορινθίων τα κατά τον χειμώνα παρασκευασθέντα συνεκράτουν τον εις +την Ναύπακτον στόλον των Αθηναίων μέχρις ου οι Κορίνθιοι στρατιώται +ήθελαν αναχωρήσει εκ της Πελοποννήσου μετά των φορτηγών. Τούτου +ένεκα είχαν ετοιμασθή τα πλοία ταύτα, ίνα μη οι Αθηναίοι προσέξουν +μάλλον προς τα φορτηγά πλοία παρά προς τα πολεμικά. + +20. Κατά τον αυτόν δε χρόνον πού ετειχίζετο η Δεκέλεια και εις την +αρχήν της ανοίξεως οι Αθηναίοι έστειλαν περί την Πελοπόννησον +τριάκοντα πλοία υπό την οδηγίαν Χαρικλέους του Απολλοδώρου, τον +οποίον διέταξαν να μεταβή εις το Άργος διά να ζητήση, συμφώνως με +την συνθήκην της συμμαχίας, να στείλουν οι Αργείοι στρατιώτας εις +τον στόλον του· έπεμψαν επίσης, καθώς είχαν αποφασίσει, τον +Δημοσθένην εις την Σικελίαν με εξήκοντα πολεμικά πλοία Αθηναίων και +πέντε Χίων, διακοσίους στρατιώτας Αθηναίους εκ των εγγραμμένων εις +τον κατάλογον και όσους περισσοτέρους νησιώτας ηδυνήθησαν να +συλλέξουν εις διάφορα μέρη· εκ των άλλων δε υπηκόων συμμάχων +επορίσθησαν παν ό,τι εύρον εις αυτούς χρήσιμον διά τον πόλεμον. Τον +δε Δημοσθένην διέταξαν να ενωθή κατ' αρχάς με τον Χαρικλέα και να +λεηλατούν αμφότεροι τα παράλια μέρη της Λακωνικής. Και ο μεν +Δημοσθένης φθάσας εις την Αίγιναν περιέμενε να φθάσουν τα +υπολειπόμενα στρατεύματα και να παραλάβη ο Χαρικλής τους Αργείους. + +21. Εις δε την Σικελίαν περί την αυτήν εποχήν της ανοίξεως ταύτης +έφθασεν εις τας Συρακούσας και ο Γύλιππος άγων μαζί του εκ των +πόλεων, τας οποίας έπεισεν, όσον περισσότερον ηδυνήθη στρατόν. Και +συγκαλέσας τους Συρακουσίους είπεν εις αυτούς ότι έπρεπε να +εξοπλίσουν όσα περισσότερα πλοία ηδύναντο και να αποπειραθούν +ναυμαχίαν τινά, διότι ήλπιζεν ότι διά του μέσου τούτου η ωφέλεια εις +τον πόλεμον τούτον ήθελεν είσθαι αξία του κινδύνου. Και ο Ερμοκράτης +επίσης, από κοινού μετά του Γυλίππου, τους παρεκίνησε πολύ να μη +διστάσουν να προσβάλουν τους Αθηναίους διά των πλοίων, λέγων ότι +ούτε οι Αθηναίοι είχαν την ναυτικήν εμπειρίαν κληρονομικήν και +αΐδιον, αλλ' ότι ήσαν ηπειρώται πλειότερον των Συρακουσίων και ότι +ηναγκάσθησαν υπό των Μήδων να γίνουν ναυτικοί· ότι εναντίον ανθρώπων +τόσον, τολμηρών, ως ήσαν οι Αθηναίοι, οι μάλλον επίφοβοι εχθροί ήσαν +εκείνοι, οι οποίοι θα εδείκνυαν ομοίαν τόλμην· διότι καθώς διά της +τόλμης οι Αθηναίοι, μολονότι υποδεέστεροι ενίοτε κατά τας δυνάμεις, +επιτίθενται κατά των άλλων λαών και τους εκφοβίζουν, ούτω και οι +Συρακούσιοι θα ενέπνεαν όμοιον τρόμον εις τους εχθρούς των. Είπε +τέλος ότι, εάν παρά πάσαν προσδοκίαν οι Συρακούσιοι ετόλμων να +αντισταθούν εις τον στόλον των Αθηναίων, ο τρόμος υπό του οποίου θα +κατελαμβάνετο ο εχθρός θα παρείχεν εις αυτούς ωφέλειαν μεγαλυτέραν +της βλάβης, την οποίαν η εμπειρία των Αθηναίων θα ηδύνατο να +προξενήση εις την απειρίαν των Συρακουσίων· τους συνεβούλευσε λοιπόν +να αποπειραθούν ναυμαχίαν χωρίς αναβολήν. Και οι μεν Συρακούσιοι, +παρακινηθέντες υπό των λόγων του Γυλίππου, του Ερμοκράτους και άλλων +τινών απεφάσισαν να ναυμαχήσουν και εισήλθαν εις τα πλοία. + +22. Ο δε Γύλιππος, άμα ητοιμάσθη ο στόλος, έλαβεν όλον τον πεζόν +στρατόν διά νυκτός και έφερεν αυτόν διά να προσβάλη τα τείχη του +Πλημμυρίου· συγχρόνως και από συνθήματος τριάκοντα πέντε πολεμικά +πλοία των Συρακουσίων επροχώρησαν από του μεγάλου λιμένος, +τεσσαράκοντα πέντε δε από του μικρού, όπου ήτο επίσης το νεώριον των +Συρακουσίων. Τα τελευταία ταύτα περιέπλευσαν την νήσον, διά να +ενωθούν με τα άλλα και πλεύσουν κατά του Πλημμυρίου, προς τον σκοπόν +να θορυβήσουν τους Αθηναίους διά της αιφνιδίας εκείνης επιθέσεως. +Αλλ' οι Αθηναίοι εισήλθαν γρήγορα εις εξήκοντα πλοία, και διά μεν +των εικοσιπέντε εναυμάχησαν προς τα τριάκοντα πέντε των Συρακουσίων, +τα οποία ήσαν εις τον μεγάλον λιμένα, διά δε των επίλοιπων εξήλθαν +προς συνάντησιν εκείνων, τα οποία εξελθόντα του νεωρίου περιέπλεαν. +Αμέσως ήρχισαν την ναυμαχίαν εις το στόμιον του μεγάλου λιμένος· η +αντίστασις υπήρξε μακρά εκατέρωθεν οι μεν ήθελαν να παραβιάσουν την +είσοδον, οι δε να την εμποδίσουν. + +23. Οι Αθηναίοι, οι οποίοι ήσαν εις το Πλημμύριον, κατέβησαν εις την +παραλίαν· ενώ δε όλη η προσοχή των ήτο εστραμμένη προς την +ναυμαχίαν, αίφνης ο Γύλιππος έφθασε κατά τα εξημερώματα και +επιτεθείς εναντίον των φρουρίων, κατ' αρχάς μεν εκυρίευσε το +μέγιστον, κατόπιν δε τα δύο μικρότερα, διότι δεν έφεραν αντίστασιν +οι φύλακες άμα είδαν το μέγιστον ευκόλως κυριευθέν. Και εκ μεν του +πρώτου κυριευθέντος οι άνθρωποι, όσοι κατέφυγαν εις τα πλοία και εις +έν φορτηγόν, δυσκόλως έφθασαν εις το στρατόπεδόν διότι ο στόλος των +Συρακουσίων, ο οποίος ήτο εις τον μεγάλον λιμένα, υπερισχύσας εις +την ναυμαχίαν, απέστειλε διά καταδίωξίν των έν ταχύπλουν πολεμικόν +πλοίον· αφού δε εκυριεύθησαν και τα άλλα δύο φρούρια, οι εξ αυτών +διαφυγόντες ηδυνήθησαν να παραπλεύσουν ευκολώτερα, διότι κατ' +εκείνην την στιγμήν είχαν ηττηθή οι Συρακούσιοι. Εκείνα εκ των +πλοίων όσα εναυμάχησαν προ του στομίου του λιμένος και εβίασαν τον +στόλον των Αθηναίων, είχαν εισέλθει εις τον λιμένα ατάκτως και +συνταραχθέντα προς άλληλα έδοσαν την νίκην εις τους Αθηναίους. Ούτοι +έτρεψαν εις φυγήν και αυτά και όσα εξ αρχής είχαν προς στιγμήν +υπερισχύσει εν τω λιμένι, εβύθισαν ένδεκα και εφόνευσαν τους +πλείστους των ανθρώπων εκτός εκείνων τους οποίους συνέλαβαν +ζωντανούς επί τριών πλοίων· αλλά και αυτοί έχασαν τρία πλοία, και +ανελκύσαντες τα ναυάγια των Συρακουσίων έστησαν τρόπαιον εις το προ +του Πλημμυρίου νησίδιον και επέστρεψαν εις το στρατόπεδόν των. + +24. Το δε αποτέλεσμα της ναυμαχίας ταύτης τοιούτον ήτο διά τους +Συρακουσίους· αλλά κατέλαβαν τα φρούρια του Πλημμυρίου και έστησαν +τρία τρόπαια, έν επί εκάστου αυτών. Και το μεν έν εκ των δύο +μικροτέρων, το οποίον εκυρίευσαν κατόπιν, κατηδάφισαν, τα δε άλλα +δύο επισκευάσαντες εφρούρουν. Κατά την άλωσιν των φρουρίων τούτων +πολλοί άνθρωποι εφονεύθησαν και εζωγρήθησαν, όλα δε τα πλούτη +ηρπάγησαν· επειδή οι Αθηναίοι μετεχειρίζοντο τα φρούρια ταύτα, διά +να αποθέτουν κάθε θησαυρόν των, ευρίσκοντο εντός αυτών πολλά μεν +χρήματα και τρόφιμα εμπόρων, πολλά δε και των τριηράρχων· ευρίσκοντο +επίσης τα ιστία και τα άλλα σκεύη τεσσαράκοντα πλοίων και τρία πλοία +τραβηγμένα εις την ξηράν. Η άλωσις του Πλημμυρίου επέφερε μεγίστην +και σημαντικωτάτην βλάβην εις το στράτευμα των Αθηναίων, επειδή η +είσοδος του λιμένος δεν ήτο πλέον ασφαλής, διά να εισάγουν τρόφιμα +(διότι οι Συρακούσιοι ημπόδιζαν σταθμεύοντες εκεί και αι μεταφοραί +τροφών εκεί δεν εγίνοντο άνευ μάχης). Το δυστύχημα τούτο καθώς και +πολλά άλλα έφεραν τρόμον και αθυμίαν εις το στράτευμα. + +25. Μετά δε τούτο οι Συρακούσιοι εξέπεμψαν δώδεκα πολεμικά πλοία +διοικούμενα υπό του Συρακουσίου Αγαθάρχου. Και έν απ' αυτά ανεχώρησε +διά την Πελοπόννησον μετά πρέσβεων διαταχθέντων να αναγγείλουν ότι +τα εν τη Σικελία πράγματα ήρχισαν να παρέχουν ελπίδας και να +παρακινούν τους Πελοποννησίους να ανακινήσουν με μεγαλύτερον ζήλον +τον πόλεμον της Αττικής· τα δε άλλα ένδεκα έπλευσαν προς την +Ιταλίαν, διότι είχαν μάθει ότι πλοία φέροντα πολλά χρήματα και +προωρισμένα διά τους Αθηναίους διηυθύνοντο εκεί. Οι Συρακούσιοι +συνήντησαν τα πλοία ταύτα, κατέστρεψαν τα περισσότερα και έκαυσαν +όλα τα ναυπηγήσιμα ξύλα, τα οποία είχαν ετοιμασθή διά τους Αθηναίους +εις την Καυλωνιάτιδα. Μετά ταύτα ήλθαν εις τους Λοκρούς. Ενώ δε ήσαν +αγκυροβολημένοι, κατέπλευσεν από την Πελοπόννησον έν από τα φορτηγά +τα φέροντα οπλίτας Θεσπιείς. Λαβόντες αυτούς οι Συρακούσιοι εις τα +πλοία επέστρεψαν εις τα ίδια. Παραφυλάξαντες όμως αυτούς οι Αθηναίοι +με είκοσι πλοία πλησίον των Μεγάρων, έν μεν πλοίον συνέλαβαν μεθ' +όλων των ανδρών, τα δε άλλα δεν ηδυνήθησαν να τα συλλάβουν και αυτά +κατέφυγαν εις τας Συρακούσας. Έγινε δε ωσαύτως ακροβολισμός εντός +του λιμένος και διά τους πασσάλους, τους οποίους οι Συρακούσιοι +ενέπηξαν εις την θάλασσαν προ του παλαιού νεωρίου, διά να +προστατεύουν την αγκυροβόλησιν των πλοίων των και να προφυλάττουν +αυτά από τας επιθέσεις των εχθρικών πλοίων. Ρυμουλκύσαντες οι +Αθηναίοι βαρύτατον πλοίον έχον ξύλινους πύργους και παραφράγματα +έδεναν εις τα ακάτια τους πασσάλους, και άλλους μεν εξ αυτών +ανέσπων, άλλους δε επριόνιζαν βυθιζόμενοι υπό το ύδωρ. Οι δε +Συρακούσιοι έρριπταν βέλη από των παραπηγμάτων, οι δε εκ του +φορτηγού ανταπήντων. Τέλος οι Αθηναίοι ανέσπασαν τους πλειοτέρους +των πασσάλων. Οι μη φαινόμενοι πάσσαλοι παρείχαν μεγίστην δυσκολίαν, +διότι είχαν εμπήξει μερικούς, που δεν υψώνοντο υπέρ την επιφάνειαν +της θαλάσσης· εις τρόπον ώστε ήτο επικίνδυνον να τους πλησίαση τις, +εκ φόβου μήπως εξ απροσεξίας εξοκείλη το πλοίον του ως επί υφάλου. +Εν τούτοις κολυμβηταί βυθιζόμενοι, επριόνιζαν αυτούς αντί χρημάτων· +αλλ' οι Συρακούσιοι ενέπηξαν πάλιν άλλους πασσάλους. Και από τα δύο +δε μέρη μετεχειρίζοντο πολλά στρατηγήματα, και τούτο ένεκα +γειτνιάσεως των δύο στρατοπέδων παραταγμένων κατ' αλλήλων, και +συγχρόνως πολλοί ακροβολισμοί και πολλαί απόπειραι εγίνοντο. Οι δε +Συρακούσιοι έπεμψαν εις τας πόλεις της Σικελίας πρέσβεις Κορινθίους, +Αμπρακιώτας και Λακεδαιμονίους, διά να αναγγείλουν την άλωσιν του +Πλημμυρίου και να αποδώσουν την αποτυχίαν της ναυμαχίας όχι εις την +αξίαν των πολεμίων, αλλά μάλλον εις την ιδικήν των αταξίαν· τέλος +διά να δηλώσουν ότι τα πάντα παρείχαν ελπίδας και να ζητήσουν +επικουρίας, ναυτικάς και πεζικάς, επειδή και οι Αθηναίοι επίσης +επερίμεναν άλλον στρατόν, και επειδή, εάν κατώρθωναν να καταστρέψουν +προ της αφίξεως αυτού τας παρούσας δυνάμεις των, ο πόλεμος θα έπαυε. +Και οι μεν εν τη Σικελία αυτά έκαμναν. + +26. Ο δε Δημοσθένης, άμα συνέλεξε τας επικουρίας, τας οποίας ώφειλε +να φέρη εις την Σικελίαν, εσήκωσε τας αγκύρας από την Αίγιναν, +έπλευσε προς την Πελοπόννησον και ηνώθη με τον Χαρικλέα και τα +τριάκοντα πλοία των Αθηναίων. Και παραλαβόντες οπλίτας τινάς +Αργείους έπλευσαν προς την Λακωνικήν. Και πρώτον μεν ελεηλάτησαν +μέρος τι της Επιδαύρου Λιμηράς, έπειτα δε αποβιβασθέντες εις τα +καταντικρύ των Κυθήρων παράλια της Λακωνικής, ένθα υπάρχει το ιερόν +του Απόλλωνος, ελεηλάτησαν μέρη τινά της χώρας και ετείχισαν +ισθμώδές τι χωρίον, ίνα οι Είλωτες των Λακεδαιμονίων αυτομολούν εκεί +και συγχρόνως ίνα εξέρχονται λησταί εξ αυτού, καθώς εκ της Πύλου, +προς διαρπαγήν. Και ο μεν Δημοσθένης ευθύς άμα ήρχισε την οχύρωσιν +του χωρίου έπλευσε προς την Κέρκυραν, διά να παραλάβη τους εκείθεν +συμμάχους και μεταβή εις την Σικελίαν όσον το δυνατόν γρηγορότερα, ο +δε Χαρικλής, περιμείνας μέχρις ου ετελείωσεν η οχύρωσις του χωρίου +και αφήσας εκεί φρουράν, επέστρεψαν ύστερον εις τας Αθήνας και αυτός +και οι Αργείοι συγχρόνως. + +27. Κατά το αυτό δε θέρος ήλθαν εις τας Αθήνας χίλιοι τριακόσιοι +πελτασταί εκ των ωπλισμένων με μαχαίρας Θρακών της Διακής φυλής, οι +οποίοι ώφειλον να συνοδεύσουν τον Δημοσθένην εις την Σικελίαν. Αλλ' +επειδή ήλθαν πολύ βραδέως, οι Αθηναίοι εσκέφθησαν να τους αποπέμψουν +πάλιν εις την Θράκην όθεν ήλθον· να τους διατηρήσουν ενόσω διήρκει ο +πόλεμος της Δεκελείας, τους εφαίνετο πολυτέλεια, επειδή καθένας εξ +αυτών ελάμβανε μίαν δραχμήν καθ' ημέραν. Η Δεκέλεια πρώτον μεν υπό +όλου του στρατού τειχισθείσα κατά το θέρος εκείνο, ύστερον δε +κατεχομένη υπό των φρουρών, τας οποίας έστελλαν αι ομόσπονδοι πόλεις +και αι οποίαι διεδέχοντο η μία την άλλην, πολύ έβλαπτε τους +Αθηναίους, και η απώλεια την οποίαν ένεκα της περιτειχίσεως αυτής +υπέστησαν, τόσον εις χρήματα, όσον και εις ανθρώπους, εδείνωσε τα +πράγματα. Άλλοτε, επειδή αι εισβολαί ολίγον χρόνον διήρκουν, δεν +ημπόδιζαν αυτούς να νέμωνται τους αγρούς των κατά τον επίλοιπον +χρόνον· αλλά τότε, επειδή οι εχθροί έμεναν εκεί διαρκώς, επειδή οι +αγροί ελεηλατούντο οτέ μεν υπό στρατών πολυαριθμοτέρων, οτέ δε υπό +της συνήθους φρουράς, η οποία έζη διά της ληστείας, και επειδή ο +βασιλεύς των Λακεδαιμονίων Άγις επολέμει ουχί παρέργως, οι Αθηναίοι +υπέστησαν μεγάλας ζημίας· όχι μόνον διότι όλης της χώρας εστερήθησαν +αυτοί, αλλά και διότι πλειότεροι των είκοσι χιλιάδων δούλων +ηυτομόλησαν, εξ ων οι πλείστοι ήσαν χειροτέχναι· όλα τα πρόβατα και +τα υποζύγια απωλέσθησαν· τέλος, επειδή οι ιππείς έκαμναν καθημερινάς +περιπολίας, είτε προς την Δεκέλειαν είτε προς τα άλλα μέρη της +χώρας, οι ίπποι των επάθαιναν χωλότητα ταλαιπωρούμενοι συνεχώς επί +πετρώδους εδάφους ή επληγώνοντο. + +28. Εξ άλλου η μεταφορά των εκ της Ευβοίας στελλομένων σιτηρών, πού +άλλοτε ενηργείτο κατά ξηράν εκ του Ωρωπού διά της Δεκελείας, +καθίστατο τότε δαπανηρά διά θαλάσσης, κάμπτουσα το Σούνιον· όλα +ηναγκάζετο η πόλις να λαμβάνη έξωθεν, και αντί να είναι πόλις, +κατέστη φρούριον, διότι την μεν ημέραν οι Αθηναίοι εφύλατταν κατά +διαδοχήν τας επάλξεις, την δε νύκτα όλοι ομού εκτός των ιππέων· οι +μεν ήσαν πλησίον των όπλων οι δε επί των τειχών και εταλαιπωρούντο +θέρος και χειμώνα. Προ πάντων όμως επιέζοντο, διότι είχαν να +διεξαγάγουν δύο πολέμους συγχρόνως· «κατά την εποχήν εκείνην εν +τούτοις ανέπτυξαν ενεργητικότητα, η οποία πρότερον θα εφαίνετο +απίστευτος εις τον ακούοντα. Σχεδόν πολιορκούμενοι υπό των +Πελοποννησίων, αντί να ανακαλέσουν τα στρατεύματα των εκ της +Σικελίας, εξ εναντίας επολιόρκουν διά του αυτού τρόπου της +Συρακούσας, πόλιν όχι μικροτέραν καθόλου της των Αθηνών, διά δε των +δυνάμεων και της τόλμης των τοσούτον εξέπλητταν τους Έλληνας, ώστε +μολονότι εν αρχή του πολέμου, οι μεν ενόμισαν ότι οι Αθηναίοι δεν θα +ηδύναντο να υπομείνουν ειμή ένα μόνον χρόνον, οι δε τρεις το πολύ, +ουδείς όμως περισσότερον, εάν οι Πελοποννήσιοι εισέβαλλαν εις την +χώραν των· μολαταύτα οι Αθηναίοι δεκαεπτά έτη μετά την πρώτην +εισβολήν, αν και εντελώς εξηντλημένοι υπό του πολέμου, εξεστράτευσαν +κατά της Σικελίας και επεχείρησαν πόλεμον όχι ολιγώτερον σπουδαίον +εκείνου, τον οποίον είχαν ήδη εναντίον της Πελοποννήσου. Κατά την +εποχήν λοιπόν εκείνην, ένεκα της βλάβης, την οποίαν επροξένει εις +αυτούς η Δεκέλεια και ένεκα των άλλων εξόδων τα οποία τους εβάρυναν, +εξηντλήθησαν ως προς το χρηματικόν. Αντί του φόρου, επέβαλαν εις +τους υπηκόους των εισφοράν του ενός εικοστού της αξίας κάθε +πράγματος διά θαλάσσης εισκομιζομένου, νομίζοντες ότι διά του μέσου +τούτου θα εισεπράττοντο πολύ περισσότερα χρήματα. Αι δαπάναι δεν +ήσαν πλέον οποίαι και άλλοτε, αλλά πολύ μεγαλύτεραι, διότι, ενώ ο +πόλεμος ηύξανεν, αι πρόσοδοι εξηφανίζοντο. + +29. Ένεκα λοιπόν απορίας χρημάτων κατά την εποχήν εκείνην, οι +Αθηναίοι, μη θέλοντες να δαπανώσιν, απέπεμψαν αμέσως τους πολύ +βραδέως ελθόντας Θράκας, διά να ενωθούν με τον Δημοσθένην· +επεφόρτισαν τον Διιτρέφην να τους οδηγήση, διατάξαντες αυτόν +συγχρόνως να τους μεταχειρισθή εις τον παράπλουν (επορεύοντο δε διά +του Ευρίπου), ίνα βλάψη τους εχθρούς όσον το δυνατόν περισσότερον. Ο +δε Δημοσθένης αποβιβάσας αυτούς εις την Τανάγραν ενήργησε διαρπαγάς +τινας με ταχύτητα και αναχωρήσας εκ της εν Ευβοία Χαλκίδος διεπέρασε +προς το εσπέρας τον Εύριπον, απεβίβασε τους Θράκας τούτους εις την +Βοιωτίαν και ωδήγησεν αυτούς εις Μυκαλησσόν. Διανυκτερεύσας +απαρατήρητος πλησίον του ναού του Ερμού, ο οποίος απείχε δεκαέξ +σταδίους της Μυκαλησσού, επέπεσεν άμα τη ημέρα κατά της πόλεως +αυτής, η οποία είναι μεγάλη, και εκυρίευσεν αυτήν επιτεθείς εναντίον +ανθρώπων αφυλάκτων και μη προσδοκώντων ότι ήτό ποτε δυνατόν εχθροί +να προχωρήσουν τόσον πολύ από της θαλάσσης και να τους προσβάλουν· +το τείχος ήτο αδύνατον και μάλιστα είς τινα μεν μέρη πεσμένον, είς +τινα δε χαμηλόν· αι πύλαι άλλως ήσαν ανοικταί ένεκα της ασφαλείας, +εις την οποίαν οι κάτοικοι ενόμιζαν ότι διετέλουν. Οι Θράκες ώρμησαν +εντός της Μυκαλησσού, ελήστευσαν τας οικίας και τα ιερά και +εφόνευσαν τους κατοίκους, μηδέ του γήρατος μηδέ της νεαράς ηλικίας +φεισθέντες· έσφαξαν παν το προστυχόν, παίδας, γυναίκας, υποζύγια και +παν ό,τι έβλεπαν έμψυχον, διότι το γένος των Θρακών, όμοιον με τους +μάλλον βαρβάρους, άμα δεν έχη να φοβηθή τι, είναι φονικώτατον. Εις +την περίστασιν λοιπόν εκείνην η ταραχή υπήρξε μεγίστη και ο θάνατος +παρουσιάσθη υπό μυρίας μορφάς. Οι βάρβαροι εκείνοι επιπεσόντες +εναντίον ενός διδασκαλείου παίδων, το οποίον ήτο μέγιστον, κατέκοψαν +όλους τους παίδας, πού προ ολίγου είχαν εισέλθει εις αυτό. Ουδέποτε +συμφορά μάλλον απροσδόκητος και μάλλον δεινή επέσκηψε καθ' ολοκλήρου +της πόλεως. + +30. Ακούσαντες δε την είδησιν ταύτην οι Θηβαίοι έτρεξαν γρήγορα και +συναντήσαντες τους Θράκας μη προχωρήσαντας εισέτι πολύ, και τα +λάφυρα τους αφήρεσαν, και φοβήσαντες αυτούς κατεδίωξαν μέχρι του +Ευρίπου και της θαλάσσης, όπου έμεναν τα πλοία, τα οποία τους είχαν +φέρει, και εφόνευσαν πολλούς εξ αυτών κατά την επιβίβασιν· διότι οι +βάρβαροι ούτοι δεν ήξευραν να κολυμβούν και διότι οι εις τα πλοία, +άμα είδαν τα συμβαίνοντα εις την ξηράν, εμακρύνθησαν και έρριψαν την +άγκυραν εκτός τοξεύματος. Μέχρις εκείνης της στιγμής οι Θράκες +υπερησπίζοντο επιδεξίως εναντίον του ιππικού των Θηβαίων, το οποίον +επετέθη εναντίον τους πρώτα. Τρέχοντες εμπρός και συστρεφόμενοι κατά +τον εγχώριον τρόπον των επροφύλατταν εαυτούς· διά τούτο κατά την +υποχώρησιν εκείνην ολίγοι εξ αυτών μόνον εφονεύθησαν, μέρος όμως, το +οποίον είχε μείνει εντός της πόλεως προς διαρπαγήν, εχάθη. Εκ των +χιλίων τριακοσίων δε Θρακών απέθαναν το όλον διακόσιοι πεντήκοντα. +Εκ των Θηβαίων και των άλλων, οι οποίοι έτρεξαν εις βοήθειαν, +εφονεύθησαν είκοσι, ιππείς και οπλίται ομού, καθώς και ο Σκιρφώνδας, +είς των Θηβαίων βοιωταρχών. Από δε τους Μυκαλησσίους ολίγον μόνον +μέρος εξ αυτών εσώθη. Τοιαύτη υπήρξεν η τύχη της Μυκαλησσού, της +οποίας οι κάτοικοι υπέστησαν καταστροφήν, η οποία διά το μέγεθος +αυτής είναι αξία ολοφυρμού και η οποία δεν υπήρξε κατωτέρα καμμιάς +άλλης εξ όσων συνέβησαν κατά τον πόλεμον εκείνον. + +31. Ο δε Δημοσθένης, μετά την οικοδόμησιν του εν Λακωνική φρουρίου +πλέων προς την Κέρκυραν συνήντησε φορτηγόν ηγκυροβολημένον εις την +Φειάν των Ηλείων· διά του φορτηγού εκείνου επρόκειτο να μεταβώσιν +εις την Σικελίαν οι Κορίνθιοι οπλίται. Και αυτό μεν καταβυθίζει ο +Δημοσθένης, οι δε άνδρες διαφυγόντες εύρον ύστερον άλλο φορτηγόν και +απέπλευσαν. Μετά ταύτα ελθών εις την Ζάκυνθον και την Κεφαλληνίαν +παρέλαβεν οπλίτας, εζήτησεν εκ της Ναυπάκτου αριθμόν τινα Μεσσηνίων, +και μετέβη εις την αντιπέραν ήπειρον της Ακαρνανίας, την Αλύζειαν +και το Ανακτόριον, το οποίον κατείχαν οι Αθηναίοι. Εις την χώραν +ταύτην ευρισκόμενον, συνήντησεν αυτόν ο Ευρυμέδων επιστρέφων εκ της +Σικελίας, όπου είχε πεμφθή κατά τον χειμώνα, διά να φέρη χρήματα εις +τον στρατόν. Μεταξύ άλλων τω ανήγγειλεν ούτος ότι, ενώ έπλεεν, έμαθε +την άλωσιν του Πλημμυρίου υπό των Συρακουσίων. Ο Κόνων, ο οποίος ήτο +άρχων του στρατού εις την Ναύπακτον, ήλθεν επίσης προς τους +στρατηγούς τούτους, διά να τους αναγγείλη ότι τα εικοσιπέντε πλοία +των Κορινθίων, τα οποία εφύλατταν προ της πόλεως εκείνης, όχι μόνον +δεν έπαυαν τας εχθροπραξίας, αλλ' έμελλον και να ναυμαχήσουν. +Εζήτησε λοιπόν παρ' αυτών να στείλουν πλοία, επειδή οι Αθηναίοι δεν +ήσαν ικανοί με τα δεκαοκτώ πλοία, τα οποία είχαν, να αντιταχθούν +κατά των εικοσιπέντε εχθρικών. Τότε ο Δημοσθένης και ο Ευρυμέδων +συνέπεμψαν μετά του Κόνωνος δέκα πλοία εκ των μάλιστα ταχυπλόων, διά +να ενισχύσουν τον εν Ναυπάκτω στόλον, αυτοί δε ενησχολήθησαν +συναθροίζοντας τα στρατεύματα τα προωρισμένα διά την Σικελίαν. Και ο +μεν Ευρυμέδων έπλευσε διά την Κέρκυραν, διέταξε τους κατοίκους να +εξοπλίσουν δεκαπέντε πλοία και συνέλεξεν οπλίτας, διότι συνεμερίζετο +ήδη από της επιστροφής του την αρχήν με τον Δημοσθένην, μετά του +οποίου είχε συνεκλεχθή, ο δε Δημοσθένης συνήθροιζεν εκ των περιχώρων +της Ακαρνανίας σφενδονήτας και ακοντιστάς. + +32. Οι δε πρέσβεις, τους οποίους οι Συρακούσιοι είχαν στείλη εις τας +πόλεις της Σικελίας μετά την άλωσιν του Πλημμυρίου, επιτυχόντες εις +την αποστολήν των ητοιμάζοντο να φέρουν τας επικουρίας, τας οποίας +είχαν συναθροίσει, ότε ο Νικίας, ειδοποιηθείς εγκαίρως, έπεμψε προς +τους Σικελούς, τους Κεντόριπας δηλαδή, τους Αλικμαίους και άλλους, +οι οποίοι εκράτουν την δίοδον και ήσαν σύμμαχοι του, παρακαλών +αυτούς να μη επιτρέψουν εις τους εχθρούς να διέλθουν διά της χώρας +των, αλλά συσσωματούμενοι ν' αντισταθούν εις αυτούς. Πάσα άλλη οδός +ήτο κλεισμένη εις αυτούς, διότι οι Ακραγαντίνοι δεν θα τους +επέτρεπαν την διά της χώρας των δίοδον. Οι δε Σικελιώται ήσαν ήδη +καθ' οδόν, ότε οι Σικελοί, συμφώνως με την παράκλησιν των Αθηναίων, +έστησαν ενέδρας εις τρία μέρη, προσέβαλαν εξαίφνης τον εχθρόν, ο +οποίος ήτο απροφύλακτος, και εφονευσαν οκτακοσίους ανθρώπους και +όλους τους πρέσβεις, εκτός ενός μόνου, ο οποίος ήτο Κορίνθιος· ούτος +δε ωδήγησεν εις τας Συρακούσας τους διαφυγόντας, συμποσούμενους εις +χιλίους πεντακοσίους. + +33. Περί τας αυτάς ημέρας οι προς βοήθειαν των Συρακουσών ερχόμενοι +Καμαριναίοι έφθασαν συμποσούμενοι εις πεντακοσίους οπλίτας, +τριακοσίους ακοντιστάς και τριακοσίους τοξότας. Έπεμψαν δε και οι +Γελώοι στολίσκον εκ πέντε πλοίων, τετρακοσίους ακοντιστάς και +διακοσίους ιππείς. Από της στιγμής λοιπόν ταύτης όλη σχεδόν η +Σικελία, εκτός των Ακραγαντίνων, οι οποίοι έμεναν ουδέτεροι, και +αυτοί ακόμη οι λαοί πού ήσαν αναποφάσιστοι, ηνώθη με τους +Συρακουσίους, διά να βοηθήση αυτούς εναντίον των Αθηναίων. Και οι +μεν Συρακούσιοι ένεκα του παθήματος που έπαθαν εις την χώραν των +Σικελών, ανέλαβαν να επιτεθούν κατά των Αθηναίων· ο δε Δημοσθένης +και ο Ευρυμέδων, άμα ητοιμάσθη ο στρατός της Κερκύρας και της +Ηπείρου, μετέβησαν μεθ' όλης της στρατιάς διά της Ιονικής θαλάσσης +εις το ακρωτήριον Ιαπυγίαν· αναχωρήσαντες εκείθεν προσήγγισαν εις +τας Χοιράδας νήσους της Ιαπυγίας, όπου παρέλαβαν ακοντιστάς τινας +των Ιαπύγων εκ του Μεσσαπίου γένους, εκατόν πεντήκοντα τον αριθμόν. +Ανανεώσαντες αρχαίαν τινά φιλίαν μετά του Άρτα, ο οποίος ήτο άρχων +των μερών εκείνων και ο οποίος τους έδωκε τους ακοντιστάς εκείνους, +έφθασαν εις το Μεταπόντιον της Ιταλίας. Και πείσαντες τους +Μεταποντίους, ως συμμάχους, να τους δώσουν τριακοσίους ακοντιστάς +και δύο πλοία, τους παρέλαβαν και διέβησαν εις την Θουρίαν, όπου +εύρον το δυσμενές προς τους Αθηναίους κόμμα εξορισθέν νεωστί +συνεπεία στάσεως. Θέλοντες δε να συναθροίσουν όλον το στράτευμα εις +το μέρος τούτο, να εξετάσουν τις έμεινεν οπίσω και να πείσουν τους +Θούριους να συνεκρατεύσουν μετ' αυτών προθύμως και να θεωρούν +κοινούς τους φίλους και τους εχθρούς, έμειναν εις την Θουρίαν +ενασχολούμενοι εις ταύτα. + +34. Περί τον αυτόν δε χρόνον οι Πελοποννήσιοι, οι οποίοι με τα +εικοσιπέντε πλοία συνεκράτουν τον εν τη Ναυπάκτω στόλον των +Αθηναίων, διά να διαβούν τα διά την Σικελίαν φορτηγά, ητοιμάσθησαν +να δώσουν ναυμαχίαν. Εξοπλίσαντες ακόμη και άλλα πλοία, εις τρόπον +ώστε να είναι ίσα σχεδόν με τον αριθμόν των Αττικών πλοίων, +προσωρμίσθησαν εις τον Ερινεόν, πόλιν της Αχαΐας εν τη Ρυπική. Και +επειδή ωφελίμως δι' αυτούς ήτο μηνοειδές το μέρος, εις το οποίον +εστάθμευσαν, ο μεν πεζός στρατός ο πεμφθείς υπό των Κορινθίων και +των άλλων συμμάχων των χωρών εκείνων παρετάχθη εις τας δύο άκρας, τα +δε πλοία κατέλαβαν και ενέφραξαν το μεταξύ διάστημα. Ο Κορίνθιος +Πολυάνθης ήτο αρχηγός του ναυτικού. Οι δε Αθηναίοι έπλευσαν κατ' +αυτών εκ της Ναυπάκτου μετά τριακοντατριών πλοίων, έχοντες αρχηγόν +τον Δίφιλον. Οι Κορίνθιοι κατ' αρχάς μεν ησύχαζαν, έπειτα όμως, ότε +υψώθησαν τα σημεία, άμα ενόμισαν ότι ήτο καιρός, ώρμησαν κατά των +Αθηναίων και εναυμάχουν. Επί πολύν χρόνον αντείχον από τα δύο μέρη. +Και των μεν Κορινθίων τρία πλοία κατεστράφησαν, των δε Αθηναίων +ουδέν εβυθίσθη εντελώς, αλλ' επτά έγιναν άχρηστα· προσβληθέντα κατά +την πρώραν διερράγησαν εις το εμπρόσθιον μέρος υπό των Κορινθιακών +πλοίων, τα οποία προς αυτόν ακριβώς τον σκοπόν είχαν παχυτέρας τας +επωτίδας. Η ναυμαχία υπήρξεν αμφίρροπος, εις τρόπον ώστε και τα δύο +μέρη ηξίωσαν ότι ενίκησαν· αλλ' ότε απεχωρίσθησαν οι Αθηναίοι +έμειναν κύριοι των ναυαγίων του στόλου, διότι ο άνεμος τα ώθησε προς +το πέλαγος και διότι οι Κορίνθιοι δεν επανέλαβαν την επίθεσιν. Ούτε +καταδίωξις έγινεν, ούτε αιχμάλωτοι συνελήφθησαν από τα δύο αντίπαλα +μέρη, διότι οι μεν Κορίνθιοι και οι Πελοποννήσιοι ναυμαχούντες +πλησίον της ξηράς διεσώζοντο ευκόλως, των δε Αθηναίω ουδέν πλοίον +κατεβυθίσθη. Επειδή δε απέπλευσαν οι Αθηναίοι εις την Ναύπακτον, +ευθύς οι Κορίνθιοι έστησαν τρόπαιον ως νικηταί, διότι περισσότερα +πλοία εχθρικά κατέστησαν άχρηστα, και διότι δεν ενόμιζαν εαυτούς ως +ητηθέντας διά μόνον τον λόγον ότι και οι Αθηναίοι δεν ηξίουν ότι +ενίκησαν. Το βέβαιον είναι ότι και οι Κορίνθιοι ενόμισαν ότι +ενίκησαν, επειδή δεν κατεστράφησαν εντελώς, και οι Αθηναίοι ότι +ητήθησαν, επειδή δεν ενίκησαν καθ' ολοκληρίαν. Ότε δε απέπλευσαν οι +Πελοποννήσιοι και διελύθη το πεζικόν, οι Αθηναίοι έστησαν ως +νικήσαντες και αυτοί τρόπαιον εν τη Αχαΐα, είκοσι σταδίους μακράν +του Ερινεού, όπου ήσαν προσωρμισμένα τα πλοία των Κορινθίων. Και η +μεν ναυμαχία ούτως ετελείωσεν. + +35. Ο δε Δημοσθένης και ο Ευρυμέδων, άμα οι Θούριοι παρεσκευάσθησαν, +διά να συνεκστρατεύσουν με επτακοσίους οπλίτας και τριακοσίους +ακοντιστάς, τα μεν πλοία διέταξαν να παραπλέουν την Κροτωνιάτιδα, +αυτοί δε επιθεωρήσαντες πρώτον πλησίον του ποταμού Συβάρεως όλον τον +πεζόν στρατόν, τον ωδήγησαν διά της Θουρίας. Ότε έφθασαν εις τον +ποταμόν Υλίαν, οι Κροτωνιάται τους ειδοποίησαν ότι δεν επέτρεπαν να +διέλθη ο στρατός διά της χώρας των· τούτου ένεκα λοιπόν κατέβησαν +προς την θάλασσαν και τας εκβολάς του Υλίου, όπου διενυκτέρευσαν και +όπου τα πλοία ήλθαν και τους συνήντησαν. Την δε άλλην ημέραν +επεβιβάσθησαν και παρέπλευσαν αποβιβαζόμενοι εις όλας τας πόλεις, +εκτός της των Λοκρών, και τέλος έφθασαν εις την Πέτραν της Ρηγίνης +χώρας. + +36. Εις το μεταξύ οι Συρακούσιοι, μαθόντες την προσέγγισίν των, +ηθέλησαν πάλιν να αποπειραθούν διά των πλοίων και όλης της πεζικής +δυνάμεως πού είχαν συναθροίσει προ του ερχομού του εχθρού, διά να +προλάβουν αυτόν. Ιδόντες δε εκ της προτέρας ναυμαχίας ότι ηδύναντο +να επιτύχουν ωφέλειάν τινα, προητοίμασαν όλον τον στόλον των, +εκόντιναν τας πρώρας των πλοίων, κατέστησαν αυτάς μάλλον στερεάς και +έθεσαν επ' αυτών παχείας επωτίδας· απ' αυτών δε προσήλωσαν εις τα +πλευρά των πλοίων, έσωθεν και έξωθεν, υποστηρίγματα (αντηρίδας, έξ +πήχεων, κατά τον αυτόν τρόπον, κατά τον οποίον οι Κορίνθιοι είχαν +επισκευάσει τα πλοία των, ότε εναυμάχησαν διά της πρώρας κατά των εν +Ναυπάκτω πλοίων. Επειδή τα πλοία των Αθηναίων δεν είχαν το αυτό +σχήμα με των Συρακουσίων, αλλ' είχαν τας πρώρας λεπτοτέρας, διότι οι +Αθηναίοι εξετέλουν τας επιθέσεις των ολιγώτερον κατά των πρωρών ή +κατά των πλευρών διά περιστροφής, οι Συρακούσιοι ενόμισαν ότι +εξησφάλισαν εις εαυτούς την επιτυχίαν και ότι η εν τω μεγάλω λιμένι +ναυμαχία, εν στενώ χώρω γινομένη και μετά πολλών πλοίων, ήθελεν +αποβή υπέρ αυτών· ότι προσβάλλοντες την πρώραν διά της πρώρας θα +συνέτριβαν τας πρώρας των εχθρικών πλοίων επιτιθέμενοι μετ' εμβόλων +στερεών και παχέων κατά κοίλων και ασθενών ότι οι Αθηναίοι, εις +στενόν χώρον δεν θα ηδύναντο ούτε περιστροφάς να κάμουν ούτε να +διασχίσουν την εχθρικήν γραμμήν, χειρισμόν εις τον οποίον τα μάλιστα +εβασίζοντο, διότι οι Συρακούσιοι θα τους ημπόδιζαν όσον το δυνατόν +να διασχίσουν την γραμμήν, και το στενόν του χώρου θα καθίστα εις +τους Αθηναίους δυσκόλους τας περιστροφάς· ότι εκείνο το οποίον +εθεώρουν μέχρι τότε ως αμάθειαν των κυβερνητών, να συγκρούουν δηλαδή +την πρώραν κατά της πρώρας, θα απέβαινεν υπέρ αυτών και θα +εξησφάλιζεν εις αυτούς την υπεροχήν· τοσούτω μάλλον, όσω οι +Αθηναίοι, εξωθούμενοι, δεν θα ηδύναντο να καταφύγουν αλλαχού ή εις +την ξηράν, και μικρόν μόνον διάστημα θα τους εχώριζεν από την στενήν +θέσιν, όπου ήτο το στρατόπεδόν των. Ούτω δε, ενώ οι Συρακούσιοι θα +ήσαν κύριοι όλου του λιμένος, οι Αθηναίοι, άμα εξωθούντο εις μέρος +τι, θα συνεσωρεύοντο εις το στενόν, και πίπτοντες όλοι οι μεν επί +των δε εις το αυτό θα συνεταράσσοντο (και τούτο έβλαπτε τα μάλιστα +τους Αθηναίους· εις τας ναυμαχίας, διότι δεν ηδύναντο, ως οι +Συρακούσιοι, να αποσύρωνται προς όλα τα μέρη του λιμένος)· τέλος δε, +επειδή οι Συρακούσιοι θα ήσαν κύριοι να επιτίθενται και να +υποχωρούν, θα ήτο δύσκολον εις τους Αθηναίους να εκτελούν +περιστροφάς εις την ευρυχωρίαν, καθ' όσον άλλως το Πλημμύριον ήτο +εχθρικόν προς αυτούς και το στόμιον του λιμένος στενόν. + +37. Τοιαύτα επινοήσαντες οι Συρακούσιοι αναλόγως της ικανότητός των +και των δυνάμεων των, και συγχρόνως λαβόντες πλειότερον θάρρος εκ +της προτέρας ναυμαχίας, επετέθησαν διά του πεζού στρατού και των +πλοίων εν ταυτώ. Κατ' αρχάς ο Γύλιππος εξήγαγε το ιππικόν, το οποίον +ήτο εις την πόλιν, και ωδήγησεν αυτό πλησίον του τείχους των +Αθηναίων εις το μέρος το βλέπον προς τας Συρακούσας, ενώ οι οπλίται, +οι οποίοι ήσαν εις το Ολυμπιείον, οι ιππείς και οι ψιλοί των +Συρακουσίων επλησίαζαν εκ του αντιθέτου μέρους. Αμέσως μετά ταύτα τα +πλοία των Συρακουσίων και των συμμάχων εκινήθησαν. Οι Αθηναίοι κατ' +αρχάς μεν ενόμισαν ότι οι εχθροί είχαν σκοπόν να τους προσβάλουν +μόνον με το πεζικόν· ιδόντες όμως αίφνης ότι και τα πλοία επίσης +διηυθύνοντο κατ αυτών εταράχθησαν. Και οι επί τα τείχη και προ των +τειχών ετέθησαν εις παράταξιν προς αντίκρουσιν των από του +Ολυμπιείου και των έξω μετά ταχύτητος προχωρούντων πολλών ιππέων και +ακοντιστών· άλλοι τέλος εισήρχοντο εις τα πλοία και συγχρόνως +έτρεχαν προς τον αιγιαλόν. Μετά το πέρας της επιβιβάσεως ανήχθησαν +με εβδομήκοντα πέντε πλοία, ενώ οι Συρακούσιοι είχαν ογδοήκοντα. + +38. Το δε πλείστον μέρος της ημέρας εδαπανήθη εις το να προσεγγίζουν +αλλήλους διά θαλάσσης, να απομακρύνωνται, να δοκιμάζωνται αμοιβαίως· +και επειδή ούτε οι μεν ούτε οι δε κατώρθωσαν τίποτε άξιον λόγου, +εκτός ότι οι Συρακούσιοι εβύθισαν έν πλοίον ή δύο των Αθηναίων, +απεχωρίσθησαν και συγχρόνως ο πεζός στρατός απεμακρύνθη των τειχών. +Την επομένην οι μεν Συρακούσιοι ησύχαζαν χωρίς να δεικνύουν τι πως +είχαν σκοπόν να ενεργήσουν· ο δε Νικίας ιδών ότι η ναυμαχία υπήρξεν +αμφίρροπος και περιμένων νέαν επίθεσιν ηνάγκαζε τους τριηράρχους να +επισκευάσουν τα βλαφθέντα πλοία και προσώρμισε τα φορτηγά πλοία προ +των πασσάλων, τους οποίους οι Αθηναίοι ενέπηξαν εις την θάλασσαν, +έμπροσθεν του στόλου των, διά να χρησιμεύουν εις αυτούς αντί λιμένος +κλειστού. Έθεσε δε τα φορτηγά πλοία εις απόστασιν δύο πλέθρων· το έν +από του άλλου, διά να εξασφαλίση την υποχώρησιν και να ευκολύνη την +έξοδον εις κάθε πλοίον κατανικώμενον υπό του εχθρού. Διά να +εκτελέσουν δε όλας αυτάς τας εργασίας οι Αθηναίοι, εδαπάνησαν όλην +την ημέραν μέχρι της νυκτός. + +39. Την δε άλλην ημέραν, ενωρίτερον μεν, αλλά διά του αυτού σχεδίου, +οι Συρακούσιοι συνεπλάκησαν κατά θάλασσαν και ξηράν με τους +Αθηναίους. Εκατέρωθεν οι στόλοι παρετάχθησαν εις μάχην, και, όπως +την πρώτην φοράν, κατηνάλωσαν το πλείστον μέρος της ημέρας +δοκιμαζόμενοι αμοιβαίως. Τέλος ο Κορίνθιος Αρίστων ο Πυρρίχου, +άριστος κυβερνήτης μεταξύ των Συρακουσίων, έπεισε τους άρχοντας του +στόλου να στείλουν διαταγήν εις τους εν τη πόλει αγορανόμους να +μεταφέρουν την αγοράν των πωλουμένων πλησίον της θαλάσσης και να +αναγκάσουν όλους όσοι είχαν τρόφιμα να τα φέρουν και τα εκθέσουν εις +πώλησιν. Το σχέδιον ήτο να αποβιβάσουν τους ναύτας, διά να +γευματίσουν πλησίον των πλοίων και αμέσως έπειτα αυθημερόν να +προσβάλουν τους Αθηναίους εξ απροόπτου. + +40. Και οι μεν τριήραρχοι πεισθέντες έπεμψαν εις την πόλιν +αγγελιαφόρον και η αγορά παρεσκευάσθη. Αίφνης οι Συρακούσιοι +στρέψαντες πρύμναν έπλευσαν πάλιν προς την πόλιν, εξήλθαν των πλοίων +και εγευμάτισαν επί της παραλίας. Οι δε Αθηναίοι, νομίζοντες ότι οι +εχθροί ωπισθοχώρησαν προς την πόλιν των ως ηττηθέντες, εξήλθον +ησύχως εκ των πλοίων και μεταξύ άλλων ενασχολήσεων ήρχισαν να +ετοιμάζουν το γεύμα των με την ιδέαν ότι κατά την ημέραν εκείνην δεν +θα έκαμναν άλλην ναυμαχίαν. Αίφνης όμως οι Συρακούσιοι, εισελθόντες +εις τα πλοία, επροχώρησαν πάλιν κατ' αυτών· οι δε Αθηναίοι, μετά +μεγάλης ταραχής και οι πλείστοι νηστικοί, εισήλθαν εις τα πλοία +ατάκτως και παρετάχθησαν μετά δυσκολίας. Και επί τινα μεν χρόνον +απέσχον να προσβάλουν αλλήλους και παρετηρούντο· έπειτα δε οι +Αθηναίοι, μη κρίνοντες συμφέρον να μένουν επί πολύ εις το αυτό μέρος +και να παραδοθούν αφ' εαυτών ένεκα του κόπου, επροτίμησαν να +ναυμαχήσουν αμέσως. Ότε δε εδόθη το σημείον, επέπεσαν κατά του +εχθρού και ήρχισαν την μάχην. Οι δε Συρακούσιοι, δεχθέντες την +επίθεσιν και στρέψαντες την πρώραν των πλοίων κατά την τακτικήν των, +συνέτριψαν διά των επωτίδων τας πλείστας πρώρας των εχθρικών πλοίων· +συγχρόνως οι από των καταστρωμάτων ακοντίζοντες μεγάλως έβλαπταν +τους Αθηναίους, προ πάντων οι Συρακούσιοι, οι οποίοι περιέπλεον δι' +ελαφρών λέμβων και οι οποίοι ολισθαίνοντες υπό τας σειράς των κωπών +των εχθρικών πλοίων και εις τα πλάγια ηκόντιζαν εκείθεν τους ναύτας. + +41. Τέλος δε, τοιουτοτρόπως πολεμούντες, ενίκησαν οι Συρακούσιοι +κατά κράτος, και οι Αθηναίοι υποχωρήσαντες διά μέσου των φορτηγών +πλοίων κατέφυγαν εις τον ιδικόν των όρμον. Τα πλοία των Συρακουσίων +κατεδίωξαν αυτούς μέχρι των φορτηγών πλοίων αλλ' εκεί αι μεταξύ των +εισόδων τεθειμέναι και διά χαλκών δελφίνων ωπλισμέναι κεραίαι τους +ημπόδισαν να προχωρήσουν. Δύο πλοία των Συρακουσίων υπερηφανευθέντα +εξ αιτίας της νίκης επλησίασαν και κατεστράφησαν, και εν μάλιστα εξ +αυτών εκυριεύθη μεθ' όλου του πληρώματος. Οι δε Συρακούσιοι, αφού +κατεβύθισαν επτά, πλοία των Αθηναίων, έβλαψαν πολλά άλλα, συνέλαβαν +και εφόνευσαν ανθρώπους, απεχώρησαν και έστησαν τρόπαια δι' +αμφοτέρας τας ναυμαχίας. Τότε δε πλήρη έχοντες πεποίθησιν εις την +μεγάλην υπεροχήν του ναυτικού των ενόμιζαν ότι ήθελαν επίσης νικήσει +και τον πεζόν στρατόν. Και οι μεν Συρακούσιοι παρεσκευάζοντο πάλιν +να επιτεθούν κατά του εχθρού διά ξηράς και διά θαλάσσης. + +42. Εις το αναμεταξύ δε ο Δημοσθένης και ο Ευρυμέδων έφθασαν έχοντες +τας εξ Αθηναίων σταλείσας επικουρίας, εβδομήκοντα τρία πλοία, +συμπεριλαμβανομένων και των ξενικών, πεντακισχιλίους περίπου οπλίτας +Αθηναίους και συμμάχους όχι ολίγους ακοντιστάς βαρβάρους και +Έλληνας, και σφενδονήτας και τοξότας, και προμηθείας αρκετάς. Και οι +μεν Συρακούσιοι έφθασαν προς στιγμήν εις μεγίστην αμηχανίαν και +(απηλπίσθησαν) ως να μη υπήρχε πλέον πέρας, διά να απαλλαγούν του +κινδύνου· διότι έβλεπαν ότι με όλην την οχύρωσιν της Δεκελείας ουχ +ήττον ήλθε κατ' αυτών ίσος και παραπλήσιος στρατός με τον πρότερον +και ότι αι δυνάμεις των Αθηναίων εφαίνοντο πανταχού πολλαί. Το δε +πρώτον στράτευμα των Αθηναίων ανέλαβε θάρρος μετά τα δεινά παθήματα, +τα οποία είχεν υποφέρει. Ο Δημοσθένης ιδών πώς είχαν τα πράγματα +ενόμισεν ότι δεν έπρεπε να χάνη καιρόν μήτε να περιπέση εις το ίδιον +σφάλμα, εις το οποίον περιέπεσεν ο Νικίας (ο οποίος φοβερός ότε κατά +πρώτον ήλθεν, αντί να επιτεθή ευθύς κατά των Συρακουσών, διεχείμασεν +εις την Κατάνην, περιεφρονήθη και επρόλαβεν αυτόν ο Γύλιππος ελθών +εκ της Πελοποννήσου μετά στρατού, τον οποίον δεν θα προσεκάλουν οι +Συρακούσιοι, εάν ο Νικίας επετίθετο κατ'αυτών αμέσως· διότι με την +έπαρσίν των ότι ήσαν αξιόμαχοι, άμα ως θα έφθαναν να αναγνωρίσουν το +ανεπαρκές των δυνάμεών των θα έβλεπαν αμέσως (συνάμα) εαυτούς +περιτειχισμένους· τότε, και αν ακόμη προσεκάλουν επικουρίας, δεν θα +τοις παρείχον αύται την ιδίαν ωφέλειαν. Ταύτα σκεπτόμενος ο +Δημοσθένης και γνωρίζων ότι και αυτός διά της παρουσίας του θα +ενέπνεε μέγαν φόβον κατά την πρώτην ημέραν εις τους Συρακουσίους, +ηθέλησε να επωφεληθή τάχιστα εκ του τρόμου, τον οποίον ενέπνευσε +τότε το στράτευμά του. Ιδών ότι το παράλληλον τείχος των +Συρακουσίων, διά του οποίου ούτοι είχαν εμποδίσει τους Αθηναίους από +του να τους περιτειχίσουν, ήτο απλούν, και ότι, εάν κατόρθωνε να +καταλάβη τα ύψη των Επιπολών και το εν αυταίς στρατόπεδον, ευκόλως +θα εγίνετο κύριος του τείχους τούτου, όπου κανείς δεν θα ηδύνατο ν' +αντισταθή κατ' αυτών, απεφάσισε να κάμη την απόπειραν ταύτην. Διά +του τρόπου τούτου εσκέπτετο ότι ο πόλεμος θα καθίστατο πολύ +συντομώτερος, διότι, εάν ενίκα, θα εκυρίευε τας Συρακούσας· άλλως, +θα απήγε τον στρατόν και δεν θα άφηνε τους Αθηναίους, τους συμμάχους +και την πόλιν ολόκληρον να κατατρίβωνται εις ανωφελείς αγώνας. + +43. Εξελθόντες λοιπόν κατά πρώτον οι Αθηναίοι περί τον Άναπον +ελεηλάτουν την χώραν των Συρακουσίων και ως την πρώτην φοράν έγιναν +πάλιν κύριοι επί της θαλάσσης, διότι οι Συρακούσιοι ουδεμίαν άλλην +δύναμιν αντέταξαν κατ' αυτών ειμή τους ιππείς και τους ακοντιστάς +τους μένοντας εις το Ολυμπιείον. Έπειτα ο Δημοσθένης απεφάσισε να +κάμη πρώτην τινά, απόπειραν των πολεμικών μηχανών κατά του +παραλλήλου τείχους. Αλλ' άμα τη προσεγγίσει των εκάησαν υπό των +εχθρών, οι οποίοι ημύνοντο άνωθεν των τειχών, ο δε λοιπός στρατός +μετά επανειλημμένας επιθέσεις απεκρούσθη. Τότε ο Δημοσθένης είδεν +ότι δεν έπρεπε να χάνη καιρόν· πείσας τον Νικίαν να παραδεχθή το +σχέδιόν του επεχείρησε να επιτεθή κατά των Επιπολών. Και ενόσω μεν +ήτο ημέρα του εφαίνετο αδύνατος η λαθραία ανάβασις. Παραγγείλας δε +προμηθείας πέντε ημερών και παραλαβών όλους τους λιθοτόμους και τους +τέκτονας, και προμηθευθείς τα βέλη και όλα τα άλλα όσα ήσαν αναγκαία +προς ανέγερσιν οχυρωμάτων εις περίπτωσιν που ενίκων, αυτός μεν μετά +του Ευρυμέδοντος και του Μενάνδρου και όλου του στρατού επροχώρησε +κατά την ώραν του πρώτου ύπνου προς τας Επιπολάς, ο δε Νικίας +έμεινεν εις τα τείχη. Προσεγγίσαντες εις τας Επιπολάς διά του +Ευρυήλου, εις το μέρος όπου κατά πρώτον είχεν αναβή ο παλαιός +στρατός, διαφεύγουν την προσοχήν των φυλάκων των Συρακουσίων και +αναβάντες εις το ύψος κυριεύουν το εκεί τείχισμα των Συρακουσίων και +φονεύουν φύλακάς τινας· οι περισσότεροι δε εξ αυτών καταφεύγουν +αμέσως εις τα τρία στρατόπεδα των Επιπολών, τα οποία εφυλάσσοντο διά +προτειχισμάτων και κατείχοντο εν μεν υπό των Συρακουσίων, έν δε υπό +των άλλων Σικελιωτών, έν δε υπό των συμμάχων, και αναγγέλλουν την +έφοδον του εχθρού. Ειδοποιούν ωσαύτως και τους εξακοσίους +Συρακουσίους, οι οποίοι προς το μέρος των Επιπολών εσχημάτιζαν την +πρωτοφυλακήν. Και ούτοι μεν έτρεξαν αμέσως εις βοήθειαν· αλλ' ο +Δημοσθένης και οι Αθηναίοι τους συνήντησαν, τους έτρεψαν εις φυγήν +με όλην την γενναίαν αντίστασίν των και άνευ βραδύτητος ώδευσαν +εμπρός, φοβούμενοι μήπως ψυχρανθή ο ζήλος, τον οποίον είχαν να +επιτύχουν του σκοπού των· άλλο σώμα κατελάμβανεν ήδη υπό των +Συρακουσίων αρχήθεν κτησθέν παράλληλον τείχος, το οποίον +εγκατέλειπαν οι φύλακες και κατηδάφιζαν τας επάλξεις αυτού. Εν +τούτοις οι Συρακούσιοι και οι σύμμαχοι των, ο Γύλιππος και οι μετ' +αυτού, εξήλθαν εκ των προτειχισμάτων· μη προσδοκώντες την τολμηράν +εκείνην επίθεσιν και έμπλεοι τρόμου επροχώρησαν κατά των Αθηναίων, +αλλ' αποκρουσθέντες υπεχώρησαν κατ' αρχάς. Ήδη οι Αθηναίοι +επροχώρουν μετά τινος αταξίας ως αν ήσαν νικηταί και ήθελαν να +διέλθουν όσον τάχιστα δι' όλου του εχθρικού στρατού, ο οποίος δεν +είχεν ακόμη πολεμήσει, φοβούμενοι μήπως, εάν εβράδυναν την πορείαν +των, συσσωματωθή, ότε πρώτοι οι Βοιωτοί αντέστησαν εις αυτούς, τους +προσέβαλαν, τους απέκρουσαν και τους έτρεψαν εις φυγήν. + +44. Από της στιγμής ταύτης οι Αθηναίοι περιέπεσαν εις τοιαύτην +ταραχήν και απορίαν, ώστε δεν ηδυνήθην να μάθω από κανέν μέρος (των +πολεμησάντων) τα καθέκαστα της μάχης. Κατά την ημέραν διακρίνονται +μεν καλλίτερον τα συμβαίνοντα, αλλ' οι παρευρισκόμενοι εις μάχην +τινά δεν λαμβάνουν γνώσιν, όλων των λεπτομερειών και μόλις +αντιλαμβάνονται των περί αυτούς· πώς λοιπόν εις νυκτερινήν μάχην, +την μόνην που κατά το διάστημα του πολέμου τούτου έγινε μεταξύ δύο +μεγάλων στρατοπέδων, ήτο δυνατόν να λάβη τις πληροφορίας ακριβείς; Η +σελήνη ήτο λαμπρά, αλλά δεν έβλεπαν αλλήλους, ειμή όπως δύναται τις +να ίδη την σελήνην, δηλαδή έβλεπαν μεν το σχήμα των σωμάτων, αλλά +δεν ηδύναντο να διακρίνουν τον φίλον από του εχθρού. Πολλοί οπλίται +αμφοτέρων των στρατών περιεστρέφοντο εντός χώρου στενού· προς το +μέρος των Αθηναίων, οι μεν είχαν ήδη νικηθή, οι δε, εν τη πρώτη +ακόμη ορμή, εχώρουν ακράτητοι. Πολύ μέρος του επιλοίπου στρατεύματος +είχεν ήδη αναβή, άλλο ανέβαινεν ακόμη, ώστε δεν ήξευραν πού να +διευθυνθούν διότι οι προχωρήσαντες στρατιώται, ένεκα της τροπής, +περιήλθαν εις ταραχήν και η βοή τους ημπόδιζε να διακρίνουν +αλλήλους. Οι Συρακούσιοι και οι σύμμαχοι, νικώντες, παρώτρυναν +αλλήλους διά μεγάλων κραυγών, διότι δεν ηδύναντο την νύκτα να δώσουν +άλλο σύνθημα και συγχρόνως περιέμεναν σταθερώς τους επερχομένους. Οι +Αθηναίοι ανεζήτουν αλλήλους και εξελάμβαναν ως εχθρούς όσους +συνήντων, έστω και αν ήσαν ούτοι οι φίλοι των όσοι είχαν τραπή εις +φυγήν. Μη έχοντες άλλο γνώρισμα ειμή το σύνθημα εζήτουν τούτο +συνεχώς και διά του τρόπου τούτου όχι μόνον ηύξαναν την ταραχήν, +αλλά και όλοι συγχρόνως ερωτώντες κατέστησαν αυτό γνωστόν εις τους +πολεμίους χωρίς να μάθουν το σύνθημα των Συρακουσίων, οι οποίοι, +νικηταί και ουχί διεσπαρμένοι, ανεγνώριζαν αλλήλους ευκολότερα. Διά +τούτο, ότε οι Συρακούσιοι συνήντων σώμα ισχυρότερον, διέφευγαν χάρις +εις την γνώσιν του συνθήματος· εξ εναντίας οι Αθηναίοι, μη δυνάμενοι +να αποκριθούν, κατεσφάζοντο. Τίποτε όμως άλλο δεν τους έβλαψε +περισσότερον, όσον ο πολεμικός παιάν, ο οποίος, επειδή ήτο +παραπλήσιος εις αμφοτέρους, παρείχεν απορίαν εις τους Αθηναίους· +διότι οι Αργείοι, οι Κερκυραίοι και όσοι Δωριείς ήσαν μετά των +Αθηναίων, οσάκις ετόνιζαν τον παιάνα, επροξένουν εις τους Αθηναίους +τον αυτόν τρόμον, τον οποίον και οι εχθροί· εις τρόπον ώστε και εις +πολλά μέρη, όπου συνηντήθησαν εν τω μέσω του θορύβου, φίλοι μετά +φίλων, πολίται μετά πολιτών, όχι μόνον εφοβήθησαν, αλλά και εις +χείρας ήλθαν μεταξύ των και μετά δυσκολίας απεχωρίσθησαν. +Καταδιωκόμενοι υπό του εχθρού οι πολλοί ερρίπτοντο κατά των κρημνών +και εχάνοντο, επειδή ήτο στενή η κατάβασις από των Επιπολών. Οι +πλείστοι εξ εκείνων, οίτινες άνωθεν καταβαίνοντες εσώθησαν εις την +πεδιάδα, και προ πάντων οι στρατιώται της πρώτης στρατιάς, οίτινες +εγνώριζαν καλλίτερον την χώραν, κατέφυγαν εις το στρατόπεδόν· αλλά +τινες εκ των ύστερον ελθόντων έσφαλαν τον δρόμον και επλανήθησαν εις +τους αγρούς· τούτους δε, άμα εξημέρωσεν, περικυκλώσαντες οι ιππείς +των Συρακουσίων, εφόνευσαν. + +45. Την δε επομένην ημέραν οι μεν Συρακούσιοι έστησαν δύο τρόπαια, +έν εις τας Επιπολάς, κατά το μέρος της αναβάσεως, και έν εις το +μέρος όπου οι Βοιωτοί αντέστησαν πρώτοι, οι δε Αθηναίοι εσύναξαν +τους νεκρούς των διά συνθήκης. Εφονεύθησαν δε όχι ολίγοι εκ των +ιδικών των και εκ των συμμάχων· των ληφθέντων όμως όπλων ο αριθμός +υπήρξεν ανώτερος του αριθμού των νεκρών, διότι μεταξύ εκείνων, +οίτινες είχαν αναγκασθή να πηδήσουν τους κρημνούς, αποθέτοντες τας +ασπίδας των, άλλοι μεν εχάθησαν, άλλοι δε εσώθησαν. + +46. Μετά δε την ανέλπιστον ταύτην επιτυχίαν, οι μεν Συρακούσιοι +αναλαβόντες πάλιν θάρρος, ως και πρότερον, απέστειλαν τον Σικανόν +μετά δεκαπέντε πλοίων εις τον επαναστατημένου Ακράγαντα, διά να +υποτάξη την πόλιν ταύτην, εάν δυνηθή, ο δε Γύλιππος ανεχώρησε πάλιν +διά ξηράς εις την άλλην Σικελίαν, διά να αποσπάση νέας επικουρίας· +μετά την ευτυχή έκβασιν των εν ταις Επιπολαίς, πολλάς ελπίδας είχεν +ότι θα εκυρίευεν ωσαύτως διά της βίας και τα τείχη των Αθηναίων. + +47. Εν τούτοις οι στρατηγοί των Αθηναίων συνεσκέπτοντο και περί της +γενομένης συμφοράς και περί της εντελούς εξαντλήσεως, εις την οποίαν +είχε περιέλθει τότε ο στρατός. Έβλεπαν ότι όλα τα σχέδια των είχαν +αποτύχει και ότι οι στρατιώται εβαρύνθησαν την εκεί διαμονήν. Ο +στρατός επιέζετο διττώς υπό των ασθενειών· διότι και η εποχή του +έτους ήτο εκείνη, καθ' ην ως επί το πλείστον ασθενούν οι άνθρωποι, +και το μέρος, όπου εστρατοπεδεύοντο, ήτο ελώδες και νοσηρόν άλλως τε +και τα πάντα εφαίνοντο εις αυτούς απελπιστικά. Επίστευε λοιπόν ο +Δημοσθένης ότι δεν έπρεπε να διαμείνουν περισσότερον· αλλά μετά την +αποτυχίαν, την οποίαν υπέστη, εγνωμάτευσε να τεθή εις ενέργειαν το +σχέδιον, το οποίον είχε συλλάβει, ότε ερριψοκινδύνευσε την κατά των +Επιπολών επίθεσιν, και άνευ περισσοτέρας χρονοτριβής, ενόσω ακόμη +ηδύναντο, να διαπεράσουν το πέλαγος και να κρατούν τας εχθρικάς +δυνάμεις διά των προ μικρού ελθόντων πλοίων. Είπεν επίσης ότι +ωφελιμώτερον είναι διά την πόλιν να πολεμούν κατ' εκείνων, οίτινες +ήγειραν τείχη επί της χώρας της, ή κατά των Συρακουσίων, τους +οποίους δεν είναι πλέον εύκολον να υποτάξουν· άλλως τε και δεν +συνέφερε να δαπανώνται ανωφελώς τόσα χρήματα προς εξακολούθησιν της +πολιορκίας. + +48. Και η μεν γνώμη του Δημοσθένους τοιαύτη ήτο· ο δε Νικίας ενόμιζε +μεν και αυτός ότι η κατάστασις των πραγμάτων ήτο δυσάρεστος, δεν +ήθελεν όμως να καταστήση γνωστήν την αδυναμίαν ούτε να καταγγελθούν +μόνοι των εις τους εχθρούς σκεπτόμενοι μετά πολλών περί της +αναχωρήσεως του στρατού και καθιστώντες ούτω δυσκολωτέραν την +εκτέλεσιν αυτής. Άλλως ήξευραν ότι τα πράγματα των εχθρών, περί των +οποίων ήτο κάλλιον παντός άλλου πληροφορημένος, τω παρείχαν ακόμη +ελπίδας τινάς ότι θα παρουσίαζαν μεγαλυτέρας δυσχερείας παρ' ό,τι +εις τους Αθηναίους τα ιδικά των πράγματα, εάν καρτερήσουν +πολιορκούντες, διότι θα εξήντλουν τον εχθρόν διά την απορίαν των +χρημάτων, προ πάντων τώρα, ότε μετά του υπάρχοντος στόλου ήσαν +κύριοι της θαλάσσης. Προς τούτοις υπήρχεν εις τας Συρακούσας μία +μερίς, η οποία θέλουσα να παραδώση την εξουσίαν εις τους Αθηναίους +έπεμπε κήρυκας εις τον Νικίαν και δεν άφηνεν αυτόν να λύση την +πολιορκίαν. Μαθών ούτος ταύτα πράγματι μεν εταλαντεύετο μεταξύ των +δύο τούτων γνωμών, επεσκόπει και έμενεν απορών, διά των λόγων δε +εκήρυττεν αναφανδόν ότι δεν θα απήγε τον στρατόν, διότι ήξευρεν ότι +οι Αθηναίοι δεν θα επεδοκίμαζαν την αναχώρησίν, εάν δεν επεψηφίζετο +αύτη υπό του δήμου. Οι μέλλοντες να αποφανθούν περί της τύχης των +στρατηγών δεν θα γνωρίζουν εξ ιδίων οφθαλμών την κατάστασιν των +πραγμάτων, αλλά θα μάθουν αυτήν εκ των επικρίσεων και θα κρίνουν +κατά τας διαβεβαιώσεις των ευγλώττων ρητόρων. Δεν αρκεί τούτο· +πολλοί στρατιώται, οι περισσότεροι ίσως, οι οποίοι σήμερον φωνάζουν +ότι πάσχουν τα πάνδεινα, άμα φθάσουν εις τας Αθήνας, θα φωνάξουν τα +εναντία και θα ειπούν ότι οι στρατηγοί είναι προδόται και ότι +λαβόντες χρήματα απήλθον. Γνωρίζων λοιπόν τον χαρακτήρα των Αθηναίων +δεν ήθελε να γίνη θύμα κατηγορίας αδίκου και αισχράς, αλλ' επροτίμα, +εάν ήτο ανάγκη, να αποθάνη με τα όπλα εις χείρας. Προσέθετεν ότι η +θέσις των Συρακουσίων ήτο δυσχερεστέρα της ιδικής των· ότι ένεκα του +μισθού ξένων στρατιωτών, ένεκα άλλων δαπανών γενομένων εις τας +περιπολίας, ένεκα της συντηρήσεως πολλού ναυτικού επί εν ήδη +ολόκληρον έτος, τα μέσα των είχαν εξαντληθή· ότι είχαν ήδη δαπανήσει +δισχίλια τάλαντα και ότι εχρεώστουν ακόμη πολλά· ότι ολίγον αν +ηλάττωναν την παρούσαν στρατιωτικήν δύναμιν των καταργούντες τους +μισθούς, αι υποθέσεις των θα κατεστρέφοντο, διότι τα στρατεύματά των +ήσαν μάλλον μισθωτά ή αναγκαστικά ως τα των Αθηναίων· ότι έπρεπε +λοιπόν να παρατείνουν την πολιορκίαν και να μη οπισθοδρομήσουν +απέναντι των δαπανών, τας οποίας η πόλις των Αθηνών ήτο εις θέσιν να +υποστή. + +49. Ο μεν Νικίας επέμενεν εις τους ισχυρισμούς τούτους, διότι +εγνώριζεν ακριβώς τα εν Συρακούσαις, την αμήχανον οικονομικήν των +κατάστασιν και ότι υπήρχεν αυτόθι μία μερίς, η οποία θέλουσα να +περιέλθη η εξουσία εις τους Αθηναίους τον παρεκίνει διά κηρύκων να +μη λύση την πολιορκίαν· άλλως, εν περιπτώσει αποτυχίας, είχε +πεποίθησιν εις τον στόλον πλειοτέραν παρά πρότερον. Αλλ' ο +Δημοσθένης ουδ' επ' ελάχιστον παρεδέχετο την ιδέαν να εξακολουθήσουν +την πολιορκίαν· εάν δεν ηδύναντο να απαγάγουν τον στρατόν άνευ +ψηφίσματος των Αθηναίων, έλεγε, και αν έπρεπε να χρονοτριβούν, ήτο +ανάγκη προς τούτο να εγείρουν το στρατόπεδον και να μεταβούν ή εις +την Θάψον ή εις την Κατάνην, όπου θα ηδύναντο να τρέφωνται +διατρέχοντες την χώραν εις πολλά μέρη με το πεζικόν, και να βλάπτουν +τον εχθρόν λεηλατούντες τους αγρούς· τότε ο στόλος θα εναυμάχει όχι +εις το στενόν, τούθ' όπερ ήτο υπέρ των Συρακουσίων, αλλ' εις το +πέλαγος, όπου η εμπειρία των ήθελε τους ωφελήσει και όπου θα +ηδύναντο να αποσύρωνται και να επιτίθενται χωρίς να απομακρύνωνται +της παραλίας ουδέ να πλησιάζουν εις αυτήν, ως έπρατταν εις διάστημα +στενόν και περιωρισμένον. Εν συνόλω είπεν ότι ουδόλως συγκατετίθετο +να μείνουν ακόμη εις τον αυτόν τόπον και ότι έπρεπε να αναχωρήσουν +όσον τάχιστα και άνευ αναβολής. Ο Ευρυμέδων συνεμερίσθη την γνώμην +ταύτην· αλλ' επειδή αντέλεγεν ο Νικίας, προέκυψεν εκ τούτον κάποια +χαλαρότης και βραδύτης, και ενόμιζαν επίσης ότι ο Νικίας, επιμένων +ούτως εις την γνώμην του, είχε καλλιτέρας των άλλων πληροφορίας. +Τοιουτοτρόπως λοιπόν οι Αθηναίοι ανέβαλαν την αναχώρησίν των και +έμειναν εις την αυτήν θέσιν. + +50. Εν τούτοις ο Γύλιππος και ο Σικανός επέστρεψαν εις τας +Συρακούσας, ο μεν Σικανός αποτυχών εις τον Ακράγαντα διότι, ενώ +ακόμη ευρίσκετο εις την Γέλαν, η φιλικώς προς τους Συρακουσίους +διακειμένη μερίς είχεν εξορισθή), ο δε Γύλιππος φέρων μεθ' εαυτού +και άλλον στρατόν εκ της Σικελίας και τους εν αρχή της ανοίξεως +σταλέντας διά των φορτηγών πλοίων Πελοποννησίους στρατιώτας, οι +οποίοι από της Λιβύης είχαν φθάσει εις τον Σελινούντα. Ριφθέντες +ούτοι υπό της τρικυμίας εις τας ακτάς της Λιβύης, έλαβαν παρά των +Κυρηναίων δύο πολεμικά πλοία και οδηγούς του πλου, και αφού κατά τον +παράπλουν εβοήθησαν τους Ευεσπερίτας πολιορκουμένους υπό των Λιβύων +και ενίκησαν τους τελευταίους τούτους, έφθασαν ακτοπλοούντες μέχρι +της Νεαπόλεως (εμπορικού σταθμού των Καρχηδονίων), εκ της οποίας η +Σικελία απέχει δύο μόνον ημέρας και μίαν νύκτα· από της Νεαπόλεως δε +μετέβησαν εις τον Σελινούντα. Και οι μεν Συρακούσιοι, άμα εκείνοι +έφθασαν, παρεσκευάσθηραν να επιτεθούν εκ νέου κατά των Αθηναίων διά +ξηράς και διά θαλάσσης· οι δε στρατηγοί των Αθηναίων βλέποντες ότι +οι μεν εχθροί ενισχύθησαν και δι' άλλων επικουριών, αι δε ιδικαί των +υποθέσεις, αντί να καλυτερεύουν, εξ εναντίας εχειροτέρευαν καθ' +ημέραν υπό πάσας τας επόψεις και ότι η ασθένεια προ πάντων εμάστιζε +τον στρατόν, μετεμελούντο, διότι δεν είχαν αναχωρήσει ταχύτερον· +επειδή δε ο Νικίας δεν επέμενε πλέον ανθιστάμενος, αλλ' εζήτει μόνον +να μη γίνωνται φανεραί αι διασκέψεις, εγνωστοποίησαν εις όλους τους +στρατιώτας, όσον το δυνατόν μάλλον κρυφίως, να εγείρουν το +στρατόπεδον, διά να εισέλθουν εις τα πλοία, και να είναι έτοιμοι εις +το πρώτον σημείον. Ότε όμως τα πάντα ητοιμάσθησαν και έμελλαν να +αποπλεύσουν, αίφνης έγινεν έκλειψις σελήνης· ήτο δε πανσέληνος. Οι +πλείστοι των Αθηναίων εξέλαβαν τούτο ως κακόν οιωνόν και εζήτησαν +από τους στρατηγούς να αναβάλουν τον απόπλουν· ο Νικίας, ο οποίος +απέδιδεν υπερβάλλουσαν σπουδαιότητα εις τους οιωνούς και τα τοιαύτα +φαινόμενα, είπεν ότι δεν απεφάσιζε πλέον την αναχώρησιν, εάν δεν +παρέλθουν τρις εννέα ημέραι. Και οι μεν Αθηναίοι ανέβαλαν ένεκα +τούτου την αναχώρησίν των. + +51. Μαθόντες δε οι Συρακούσιοι τα συμβαίνοντα επρόσεχαν ακόμη +περισσότερον εις το να μη δώσουν ανάπαυσιν εις τους Αθηναίους, αφού +ούτοι ωμολόγησαν πλέον την κατά ξηράν και θάλασσαν αδυναμίαν των, +διότι άλλως δεν ήθελαν σκεφθή να αναχωρήσουν. Όπως εμποδίσουν δε οι +Συρακούσιοι τον εχθρόν να αποκατασταθή εις άλλο μέρος της Σικελίας, +όπου θα καθίστατο δυσκολώτερον να τον προσβάλουν, απεφάσισαν να τον +αναγκάσουν εις ναυμαχίαν ως τάχιστα, εντός του λιμένος και εις +θέσιν, η οποία να είναι συμφέρουσα εις αυτούς. Εισήλθαν λοιπόν εις +τα πλοία των και εξησκήθησαν τόσας ημέρας, όσας ενόμισαν ότι ήσαν +ικαναί. Έπειτα, κατά την παραμονήν της ορισθείσης διά την μάχην +ημέρας, προσέβαλαν τα τείχη των Αθηναίων. Ότε δε εξήλθεν εις +συνάντησίν των διά τινων πυλών έν απόσπασμα εξ οπλιτών και ιππέων, +οι Συρακούσιοι περιεκύκλωσάν τινας των οπλιτών, τους έτρεψαν εις +φυγήν και κατεδίωξαν αυτούς. Επειδή δε το πέρασμα ήτο στενόν, οι +Αθηναίοι απώλεσαν εβδομήκοντα ίππους και ολίγους οπλίτας. + +52. Και κατ' εκείνην μεν την ημέραν ο στρατός των Συρακουσίων +απεχώρησε, κατά την επομένην δε εξήγαγον εβδομήκοντα έξ πλοία και +συγχρόνως ο πεζός στρατός επροχώρησε κατά των τειχών των Αθηναίων. +Ούτοι επροχώρησαν με ογδοήκοντα έξ πλοία και ήρχισαν ναυμαχούντες. Ο +δε Ευρυμέδων, ο οποίος ωδήγει το δεξιόν κέρας των Αθηναίων, ηθέλησε +να περικυκλώση τον εχθρικόν στόλον· αλλ' ο χειρισμός ούτος τον +παρέσυρε πολύ πλησίον της παραλίας. Οι Συρακούσιοι και οι σύμμαχοί +των, αφού ενίκησαν το κέντρον των Αθηναίων, εχώρισαν τον Ευρυμέδοντα +από του επίλοιπου στόλου, τον ώθησαν εις κοίλωμά τι του λιμένος, +κατέστρεψαν το πλοίόν του καθώς και όσα τον είχον ακολουθήσει, και +τον εφόνευσαν· έπειτα δε κατεδίωξαν όλον τον στόλον των Αθηναίων και +τον έσπρωξαν προς την ξηράν. + +53. Ο δε Γύλιππος βλέπων τας ναυς των πολεμίων νικωμένας και +καταστρεφομένας έξω των χαρακωμάτων και του στρατοπέδου αυτού +ηθέλησε να εξολοθρεύση τους εις την ξηράν αποβαίνοντας και να +ευκολύνη εις τους Συρακουσίους την ανέλκυσιν των πλοίων καταλαμβάνων +την παραλίαν. Επροχώρησε λοιπόν κατά μήκος της ακτής έχων μέρος τι +του στρατού· αλλ' οι Τυρρηνοί, οίτινες εφύλατταν εις το μέρος τούτο, +βλέποντες τους εχθρούς πλησιάζοντας ατάκτως, επροχώρησαν και +επιπεσόντες εναντίον των πρώτων τους έτρεψαν εις φυγήν και τους +έρριψαν εις την λίμνην την καλουμένην Λυσιμέλειαν. Κατόπιν δε, +επειδή προσήλθον πολλοί Συρακούσιοι και σύμμαχοι, οι Αθηναίοι +έτρεξαν εις βοήθειαν, και φοβούμενοι διά τα πλοία των ήρχισαν να +πολεμούν με τους εχθρούς· και νικήσαντες κατεδίωξαν αυτούς, +εφόνευσαν πολλούς στρατιώτας, έσωσαν τα πλείστα των πλοίων των και +τα συνήθροισαν πλησίον του στρατοπέδου. Οι Συρακούσιοι και οι +σύμμαχοι συνέλαβαν δεκαοκτώ πλοία και εφόνευσαν όλα τα πληρώματα +αυτών· διά να καύσουν δε τον επίλοιπον στόλον, γεμίσαντες με +κληματίδας και με δάδα ολκάδα παλαιάν (έπνεε δε ο άνεμος ούριος επί +τους Αθηναίους) την ώθησαν αφού πρώτον έθεσαν εις αυτήν πυρ. +Φοβηθέντες δε οι Αθηναίοι διά τα πλοία των μετεχειρίσθησαν πολλά +μέσα διά να αποφύγουν το πυρπολικόν· σβέσαντες δε την φλόγα και +απομακρύναντες την ολκάδα, απηλλάγησαν του κινδύνου. + +54. Μετά ταύτα δε οι Συρακούσιοι έστησαν τρόπαιον διά την ναυμαχίαν +και διά την περικύκλωσιν των στρατιωτών προ των τειχών των Αθηναίων, +όπου ωσαύτως συνέλαβαν και τους ίππους. Έστησαν δε και οι Αθηναίοι +τρόπαιον, επειδή οι Τυρρηνοί ώθησαν τους πεζούς εις την λίμνην και +επειδή αυτοί ούτοι μετά του επιλοίπου στρατού τους έτρεφαν εις +φυγήν. + +55. Μετά δε την λαμπράν ταύτην νίκην του ναυτικού των Συρακκουσίων, +οι οποίοι πρότερον εφοβούντο τον μετά του Δημοσθένους ελθόντα +στόλον, οι Αθηναίοι απεθαρρύνθησαν εντελώς. Η διάψευσις των ελπίδων +των υπήρξε μεγάλη, πολύ δε μεγαλυτέρα η μεταμέλεια ότι επεχείρησαν +την εκστρατείαν εκείνην. Τωόντι μεταξύ των πόλεων, κατά των οποίων +είχαν επιτεθή μέχρι τότε, αι της Σικελίας ήσαν αι μόναι, πού είχαν +ήθη όμοια με τα ιδικά των, αι οποίαι εκυβερνώντο δημοκρατικώς ως +αυτοί, και που είχαν πλοία, ίππους και κατοίκους πολλούς. Μη +δυνηθέντες να τας διαιρέσουν και να τας ελκύσουν με το μέρος των, μη +έχοντες πολεμικάς παρασκευάς ανωτέρας αυτών, περιπίπτοντες αδιακόπως +από σφάλματος εις σφάλμα, προ πολλού περιήλθαν εις δυσχερή θέσιν· +ότε όμως ενικήθησαν και κατά θάλασσαν, το οποίον δεν ηδύναντο να +φαντασθούν, τότε η αθυμία των περισσότερον ηύξησεν. + +56. Από της στιγμής δ' εκείνης οι Συρακούσιοι διέτρεχαν τον λιμένα +αφόβως· διενοούντο μάλιστα να κλείσουν την είσοδον αυτού, ίνα οι +Αθηναίοι, και αν ήθελαν, μη δυνηθούν να εξέλθουν κρυφίως· οι +Συρακούσιοι δεν είχαν πλέον φροντίδα τόσον περί της ιδίας των +σωτηρίας, όσον να εμποδίσουν την των πολεμίων, νομίζοντες, το οποίον +ήτο και αληθές, ότι εις την παρούσαν κατάστασιν των πραγμάτων, είχαν +μεγάλην υπεροχήν επί των Αθηναίων, και ότι, εάν κατώρθουν να +νικήσουν αυτούς και τους συμμάχους των κατά ξηράν και κατά θάλασσαν, +το ανδραγάθημα τούτο θα τους εδόξαζε μεταξύ των Ελλήνων, εκ των +οποίων οι μεν θα ηλευθερούντο αμέσως, οι δε θα απέβαλλον κάθε φόβον, +διότι αι υπολειπόμεναι δυνάμεις των Αθηναίων δεν θα ήρκουν να +υποστούν τον πόλεμον, τον οποίον θα ενήργουν εναντίον αυτών, ενώ οι +Συρακούσιοι, θεωρούμενοι ως αίτιοι του ανδραγαθήματος τούτου, θα +εθαυμάζοντο και υπό των συγχρόνων και υπό των επερχομένων γενεών. +Βεβαίως ο αγών ήτο λίαν ένδοξος υπό την έποψιν ταύτην και προς +τούτοις διότι εθριάμβευαν όχι μόνον κατά των Αθηναίων, αλλά και κατά +πολλών άλλων συμμάχων των Αθηνών· άλλως τε δε και, μολονότι η νίκη +ήτο κοινή μετά των συμμάχων, συνεμερίζετο όμως τώρα την ηγεμονίαν +μετά των Κορινθίων και των Λακεδαιμονίων· η πόλις των είχεν εκτεθή +πρώτη εις τους κινδύνους και το ναυτικόν των είχε κάμει μεγάλας +προόδους. Ουδέποτε έγινεν εις μίαν πόλιν τόσων εθνών συρροή, εκτός +της γενικής συναθροίσεως εκείνων, όσοι κατά τον παρόντα πόλεμον +μετέσχον είτε υπέρ των Αθηναίων είτε υπέρ των Λακεδαιμονίων. + +57. Ιδού δε η απαρίθμησις των λαών, όσοι εκατέρωθεν επολέμησαν υπέρ +ή κατά της Σικελίας, οι μεν διά να μετάσχουν εις την κατάκτησιν +αυτής, οι δε διά να συντελέσουν εις την σωτηρίαν της· οι λαοί δε +ούτοι εβοήθησαν αλλήλους ουχί τόσον δικαιώματι συμμαχίας ή +συγγενείας, όσον ένεκα των περιστάσεων, εις τας οποίας καθένας +ευρίσκετο είτε εκ συμφέροντος είτε εξ ανάγκης. Οι Αθηναίοι, +καταγωγής Ιωνικής όντες, ήλθαν εκουσίως να προσβάλουν τους +Συρακουσίους, όντας Δωριείς. Οι Λήμνιοι, οι Ίμβριοι και οι +Αιγινήται, οι οποίοι τότε είχαν την Αίγιναν, ηνώθησαν με τους +Αθηναίους, των οποίων είχαν διατηρήσει την γλώσσαν και τα ήθη· μετ' +αυτών ήλθαν οι Εστιαιείς, οι κατοικούντες την εν Εύβοια Εστίαιαν και +άποικοι όντες των Αθηναίων. Μεταξύ των άλλων λαών, οι οποίοι +μετέσχον της εκστρατείας ταύτης των Αθηναίων, οι μεν ήσαν υπήκοοι +αυτών, οι δε σύμμαχοι ανεξάρτητοι· υπήρχαν επίσης και μισθοφόροι. +Μεταξύ των υπηκόων και φόρου υποτελών ήσαν εκ μεν της Ευβοίας οι +Ερετριείς, οι Χαλκιδείς, οι Στυρείς και οι Καρύστιοι, εκ δε των +νήσων οι Κείοι, οι Άνδριοι και οι Τήνιοι, εκ δε της Ιωνίας οι +Μιλήσιοι, οι Σάμιοι και οι Χίοι. Εκ τούτων οι Χίοι, μη όντες φόρου +υποτελείς, έδωκαν πλοία και συνηκολούθησαν ελευθέρως, τοσούτω +μάλλον, όσω όλοι ήσαν Ίωνες ή άποικοι των Αθηναίων, πλην των +Καρυστίων, οι οποίοι είναι Δρύοπες. Μολονότι υπήκοοι και +ηναγκασμένοι να συνεκστρατύυσουν, εν τούτοις ηκολούθουν ως Ίωνες +εναντίον Δωριέων. Εκτός τούτων υπήρχαν και Αιολείς, μεταξύ των +οποίων οι Μηθυμναίοι ήσαν ηναγκασμένοι να δίδουν πλοία και όχι +φόρον, ενώ οι Τενέδιοι και οι Αίνιοι ήσαν φόρου υποτελείς. Ούτοι δε +κατ' ανάγκην επολέμουν τους Βοιωτούς συμμάχους των Συρακουσών, αν +και ήσαν Αιολείς ως αυτοί και ιδρυταί των. Οι Πλαταιείς, μολονότι +Βοιωτοί, μόνοι κατά δίκαιον μίσος επολέμουν εναντίον των άλλων +Βοιωτών. Οι Ρόδιοι και οι Κυθήριοι αμφότεροι είναι Δωριείς· οι μεν +Κυθήριοι, άποικοι όντες των Λακεδαιμονίων έφεραν όπλα μετά των +Αθηναίων και κατά των Λακεδαιμονίων του Γυλίππου· οι δε Ρόδιοι, το +γένος Αργείοι, ηναγκάσθησαν να πολεμήσουν εναντίον των Συρακουσίων, +οι οποίοι ήσαν Δωριείς, και κατά των Γελώων, οι οποίοι ήσαν άποικοι +των και συνεπολέμουν με τους Συρακουσίους. Μεταξύ των περί την +Πελοπόννησον νησιωτών οι Κεφαλλήνες και οι Ζακύνθιοι ήσαν μεν +αυτόνομοι, αλλ' ως νησιώται ηναγκάσθησαν να ακολουθήσουν τους +θαλασσοκρατούντας Αθηναίους· οι δε Κερκυραίοι όχι μόνον Δωριείς, +αλλά και καταγωγής Κορινθιακής, συνεξεστράτευσαν εναντίον των +Κορινθίων και των Συρακουσίων, των μεν άποικοι όντες, των δε +συγγενείς, προφασιζόμενοι μεν την ανάγκην, πράγματι όμως μισούντες +τους Κορινθίους. Οι Μεσσήνιοι, οι σήμερον ονομαζόμενοι της Ναυπάκτου +και οι της τότε υπό των Αθηναίων κατεχομένης Πύλου συμπεριλήφθησαν +εις τον πόλεμον· υπήρχαν επίσης καί τινες εξόριστοι Μεγαρείς, που +ευρίσκοντο εις την λυπηράν ανάγκην να πολεμούν τους Σελινουντίους, +οι οποίοι κατήγοντο εκ Μεγάρων. Εκ μέρους των άλλων λαών η +εκστρατεία έγινε μάλλον εξ ελευθέρας θελήσεως· διότι οι μεν Αργείοι, +Δωριείς όντες, ηκολούθησαν τους Ίωνας Αθηναίους εναντίον Δωριέων όχι +ίσως ένεκα της μετά των Αθηναίων συμμαχίας των, αλλ' ένεκα του κατά +των Λακεδαιμονίων μίσους των και χάριν ιδίας ωφελείας έκαστος, οι δε +Μαντινείς και άλλοι μισθοφόροι Αρκάδες, συνηθισμένοι να πολεμούν +πάντοτε κατ' εκείνων, τους οποίους υπεδείκνυαν εις αυτούς ως +εχθρούς, ευρίσκοντο απέναντι των συμπατριωτών των ληφθέντων επί +μισθώ παρά των Κορινθίων και εθεώρουν αυτούς ως εχθρούς· οι Αθηναίοι +είχαν επίσης Κρήτας και Αιτωλούς μισθωτούς. Συνέπεσε δε οι Κρήτες, +οι οποίοι είχαν ιδρύσει την Γέλαν μετά των Ροδίων, να έλθουν ουχί +προς βοήθειαν των αποίκων, αλλ' εναντίον αυτών, ακουσίως και μετά +μισθού. Ακαρνάνές τινες εστρατολογήθησαν επίσης είτε υπό ελπίδος +κέρδους, είτε προ πάντων ένεκα φιλίας προς τον Δημοσθένην και +ευνοίας προς τους συμμάχους των Αθηναίους. Όλοι ούτοι οι λαοί +ορίζονται υπό του Ιονίου κόλπου. Μεταξύ δε των Ιταλιωτών οι Θούριοι +και οι Μεταπόντιοι ηναγκάσθησαν ένεκα των εμφυλίων ερίδων των να +ενωθούν με τους Αθηναίους, καθώς και μεταξύ των Σικελιωτών οι Νάξιοι +και οι Καταναίοι· εκ των βαρβάρων δε οι Αθηναίοι είχαν με το μέρος +των τους Εγεσταίους, οι οποίοι τους είχαν προσκαλέσει εις την +Σικελίαν, καθώς και το πλείστον μέρος των Σικελών· εκ των λαών των +έξω της Σικελίας οι Αθηναίοι είχαν παραλάβει Τυρρηνούς τινας +εχθρικώς διακειμένους προς τους Συρακουσίους και Ιάπυγας +μισθοφόρους. Τόσα ήσαν τα έθνη, όσα συνεξεστράτευσαν μετά των +Αθηναίων. + +58. Τους δε Συρακουσίους εκ του αντιθέτου μέρους εβοήθησαν οι +Καμαριναίοι, γείτονες όντες, και οι απώτερον κατοικούντες Γελώοι· οι +Ακραγαντίνοι έμειναν ουδέτεροι· αλλ' οι Σελινούντιοι οι ακόμη μάλλον +απωτέρω εγκατεστημένοι, προς το μέρος της Σικελίας το εστραμμένον +προς την Λιβύην, ηνώθησαν μετ' αυτών, καθώς και οι Ιμεραίοι, οι +μόνοι Έλληνες, πού κατοικούν εις το μέρος της νήσου το κείμενον προς +την Τυρρηνικήν θάλασσαν· ούτοι δε ήσαν οι μόνοι, οι οποίοι εκ του +μέρους τούτου εβοήθησαν τους Συρακουσίους. Ταύτα είναι τα ελληνικά +έθνη, Δωριείς και αυτόνομοι, όσα συνεμάχησαν με τους Συρακουσίους· +μεταξύ δε των βαρβάρων δεν είχαν άλλους βοηθούς ειμή εκείνους εκ των +Σικελών, όσοι δεν ηνώθησαν με τους Αθηναίους. Εκ των έξω της +Σικελίας Ελλήνων οι μεν Λακεδαιμόνιοι έδωκαν στρατηγόν Σπαρτιάτην, +νεοδαμώδεις (νεοδαμώδης δε δηλοί απελεύθερον) και είλωτας, οι δε +Κορίνθιοι μόνοι ήλθαν μετά στρατού πεζού και πλοίων, οι δε Λευκάδιοι +και οι Αμπρακιώται ένεκα συγγενείας εκ δε της Αρκαδίας απεστάλησαν +υπό των Κορινθίων μισθοφόροι, και οι Σικυώνιοι εξεστράτευσαν +αναγκασθέντες· τέλος έξωθεν της Πελοποννήσου ήλθαν Βοιωτοί. Σχετικώς +προς όλα ταύτα τα στρατεύματα τα ελθόντα έξωθεν, οι Σικελιώται +έδωκαν το όλον αριθμόν πολύ ανώτερον ένεκα του μεγέθους των πόλεων +των, διότι συνήθροισαν πολλούς στρατιώτας, πλοία, ίππους και άπειρον +πλήθος. Πάλιν όμως οι Συρακούσιοι, αυτοί μόνοι ούτως ειπείν +συνεισέφεραν πλειότερον παρ' όλοι οι Σικελιώται, είτε διά το μέγεθος +της πόλεως των είτε διότι ευρίσκοντο αυτοί εις τον μεγαλύτερον +κίνδυνον. Και αι μεν συλλεγείσαι επικουρίαι εκατέρων τοσαύται ήσαν. +Κατ' εκείνην δε την εποχήν ήσαν πλήρεις, και έκτοτε ουδεμία αύξησις +έγινεν. + +59. Οι Συρακούσιοι λοιπόν και οι σύμμαχοί των εσκέφθησαν ευλόγως ότι +θα ήτο δι' αυτούς ένδοξον κατόρθωμα, μετά την ναυτικήν νίκην, να +αιχμαλωτίσουν επί πλέον όλον τον πολυάριθμον στρατόν των Αθηναίων +και να μη τον αφήσουν να διαφύγη ούτε διά ξηράς ούτε διά θαλάσσης. +Έκλεισαν λοιπόν ευθύς τον μέγαν λιμένα, το στόμιον του οποίου ήτο +οκτώ περίπου σταδίων, διά τριήρων πλαγίως τοποθετηθεισών, διά +πλοιαρίων και ακατίων προσηλωμένων υπό αγκυρών, συνεπλήρωσαν τας +άλλας προετοιμασίας διά την περίπτωσιν, πού οι Αθηναίοι θα απετόλμων +νέαν ναυμαχίαν, και ουδέν άλλο εσκέπτοντο ή μεγάλα. + +60. Οι δε Αθηναίοι, βλέποντες ότι τους έκλειαν και μαντεύοντες την +σκέψιν των Συρακουσίων, έκριναν ότι έπρεπε και αυτοί να σκεφθούν +περί του πρακτέου. Συνήλθαν λοιπόν οι στρατηγοί και οι ταξίαρχοι, +όπως διασκεφθούν περί της παρούσης αμηχάνου καταστάσεώς των· τα +τρόφιμα είχαν εξαντληθή, διότι, αφ' ότου απεφάσισαν να εκπλεύσουν, +παρήγγειλαν εις την Κατάνην να διακοπούν αι αποστολαί· δεν ηδύναντο +δε πλέον να ελπίζουν τοιαύτα, εάν δεν επετύγχαναν νίκην τινά κατά +θάλασσαν. Απεφάσισαν λοιπόν να εγκαταλίπουν τα ανώτερα τείχη των, να +καταλάβουν πλησίον αυτών των πλοίων των χώρον γης όσον το δυνατόν +ελάχιστον, τον οποίον να περιτειχίσουν, και να αποθέσουν εν αυτώ τα +σκεύη και τους ασθενείς· αφού δε αφήσουν εκεί φρουρούς, να +εισβιβάσουν όλον τον άλλον πεζόν στρατόν εις τα πλοία τα εν καλή +καταστάσει ευρισκόμενα και τα ολιγώτερον εύχρηστα, και να +επιχειρήσουν ναυμαχίαν, και, εάν μεν νικήσουν, να μεταβούν εις την +Κατάνην, εάν δε νικηθούν, να πυρπολήσουν τον στόλον και να +υποχωρήσουν διά ξηράς εν τάξει εις την πρώτην φιλικήν θέσιν, +βαρβαρικήν ή ελληνικήν, την οποίαν θα ηδύναντο να καταλάβουν. Και οι +μεν Αθηναίοι όσα απεφάσισαν, ταύτα και έπραξαν· διότι και εκ των +άνω, τειχών κατέβησαν και τα πλοία όλα επλήρωσαν αναγκάσαντες να +εισέλθουν εις αυτά όσοι ήσαν αξιόμαχοι. Και ούτω συνεπληρώθησαν +εκατόν δέκα πλοία το όλον εισεβίβασαν δε εις αυτά ακοντιστάς και +τοξότας εκ των Ακαρνάνων και εξ άλλων ξένων, και τέλος επρονόησαν +περί όλων των άλλων, όσα απητούντο διά την κρίσιμον εκείνην +περίστασιν και διά τον σκοπόν, τον οποίον επεδίωκαν. Ο δε Νικίας, +ενώ όλα σχεδόν ήσαν έτοιμα, βλέπων τους στρατιώτας αποθαρρημένους +διά το μέγεθος της ήττης, την οποίαν παρά το σύνηθες έπαθαν κατά +θάλασσαν, και εν τούτοις απόφασιν έχοντας, ένεκα της ελλείψεως των +εφοδίων, να διακινδυνεύσουν όσον τάχιστα, τους συνεκάλεσεν όλους και +τους ενεθάρρυνε κατά πρώτον λέγων ταύτα: + +61. «Στρατιώται Αθηναίοι και σύμμαχοι, ο μεν αγών, ο μέλλων, θα +είναι κοινός εις όλους ομοίως· διά σας και διά τους εχθρούς +πρόκειται περί σωτηρίας και περί πατρίδος· διότι, εάν νικήσωμεν +σήμερον κατά θάλασσαν, θα δυνηθή έκαστος να επανίδη την γενέθλιον +πόλιν του. Δεν πρέπει δε ούτε να αθυμήσετε ούτε να πάθετε ό,τι +παθαίνουν οι απειρότατοι των ανθρώπων, οι οποίοι νικηθέντες εις τους +πρώτους αγώνας νομίζουν ότι και εις το μέλλον πάντοτε ως και +πρότερον θα περιπίπτουν εις δυστυχήματα. Αλλ' όλοι όσοι είσθε εδώ +Αθηναίοι, πού είσθε ήδη έμπειροι πολέμων, και σεις σύμμαχοι, πού +πάντοτε πολεμείτε πλησίον ημών, ενθυμηθήτε τας περιπετείας του +πολέμου· ελπίσατε ότι η τύχη θα ευνοήση τέλος και ημάς, και +ετοιμασθήτε να επανορθώσετε την προτέραν ήτταν διά νέας μάχης +βλέποντες ενώπιόν σας το άπειρον τούτο πλήθος. + +62. »Παν μέτρον, το οποίον ηδύνατο να μας επιτρέψη η στενότης του +λιμένος κατά του πλήθους των πλοίων και κατά της παρασκευής των +εχθρικών καταστρωμάτων, τα οποία τόσον μας έβλαπταν μέχρι τούδε +εμελετήθη όσον το δυνατόν καλλίτερον παρ' ημών και παρά των +κυβερνητών. Τοξόται και ακοντισταί πολλοί θέλουν εισέλθει εις τα +πλοία, καθώς και πολύ άλλο πλήθος, το οποίον δεν θα μεταχειριζώμεθα, +εάν η ναυμαχία εγένετο εις το πέλαγος, επειδή ο όχλος ήθελε +παρεμποδίζει την επιδέξιον των πλοίων διοίκησιν, ενώ η τοιαύτη +διευθέτησις θα αποβή υπέρ ημών εις την εντελώς εξ ανάγκης +επιχειρουμένην αυτήν από των πλοίων πεζομαχίαν. Εύρομεν μέσα +κατάλληλα διά να αντισταθώμεν εις την δύναμιν των επωτίδων του +εχθρού, αι οποίαι τοσούτον μας έβλαπταν· σιδηραί χείρες ριπτόμεναι +επί του καθ' ημών επιπίπτοντος πλοίου θα εμποδίζουν την υποχώρησιν +αυτού, αρκεί οι επί των ημετέρων καταστρωμάτων να εκτελέσουν το +καθήκόν των. Είμεθα αναγκασμένος να πεζομαχήσωμεν από των πλοίων· +επομένως μας συμφέρει μήτε ημείς να υποχωρήσωμεν μήτε εις τον εχθρόν +να επιτρέψωμεν να υποχωρήση· τοσούτω μάλλον, όσω, εκτός του χώρου +του κατεχομένου υπό του πεζού ημών στρατού, όλη η παραλία κατέχεται +υπό πολεμίων. + +63. »Ταύτα ενθυμούμενοι επιμείνατε μέχρι τέλους εις την πάλην ταύτην +χωρίς να σπρωχθήτε προς την ξηράν· άμα το εν πλοίον πλησιάση το +άλλο, μη χωρισθήτε απ' αυτού πριν ή ρίψετε τους στρατιώτας εις την +θάλασσαν από του εχθρικού καταστρώματος. Και ταύτα μεν απευθύνω προς +τους στρατιώτας μάλλον ή προς τους ναύτας, διότι το έργον απόκειται +εις τους επί του καταστρώματος και διότι επ' αυτών κυρίως +στηρίζονται σήμερον αι περί της νίκης ελπίδες μας. Τους δε ναύτας +παραινώ και παρακαλώ συγχρόνως να μη καταβληθούν δι' όσας υπέστημεν +συμφοράς, τώρα ότε τα καταστρώματα έχουν καλυτέραν ετοιμασίαν και τα +πλοία είναι πλείονα. Σεις δε οι μέτοικοι, οι οποίοι προ ολίγου +ακόμη, νομιζόμενοι Αθηναίοι χωρίς να είσθε, διηγείρατε τον θαυμασμόν +της Ελλάδος διά την γνώσιν της γλώσσης μας και την μίμησιν των ηθών +μας και οι οποίοι συνεμερίζεσθε την ιδικήν μας αρχήν χαίροντες τα +αυτά με ημάς προνόμια και ακόμη μεγαλύτερα, διότι φοβεροί όντες εις +τους υπηκόους ημών διετελείτε πλειότερον απηλλαγμένοι των αδικιών, +ενθυμηθήτε την ευτυχίαν, της οποίας απολαύετε, και πόσον αξίζει να +διασωθή. Σεις μόνοι όντες κοινωνοί ελευθέρως της αρχής ημών, πόσον +ηθέλατε καταστή ένοχοι προδίδοντες αυτήν σήμερον. Καταφρονούντες +τους Κορινθίους τούτους, τους οποίους τοσάκις ενικήσατε, και τους +Σικελιώτας τούτους, εκ των οποίων ουδείς, ενόσω ήκμαζε το ναυτικόν +ημών, ετόλμα να αντιστή, αποκρούσατε αυτούς ανδρείως και αποδείξατε +ότι και κατά την εποχήν ακόμη της εξασθενίσεως και της δυστυχίας η +εμπειρία σας είναι ανωτέρα της ευτυχούσης αυτών δυνάμεως. + +64. »Εις όσους δε από σας είναι Αθηναίοι υπενθυμίζω πάλιν και τα +εξής, ότι εις τα νεώρια των Αθηνών ούτε άλλα πλοία όμοια με ταύτα, +ούτε στρατιώται εις ώριμον ηλικίαν είναι. Εάν λοιπόν σας συνέβαινεν +άλλο τι ή να νικήσετε, αμέσως οι εχθροί θα εκπλεύσουν εντεύθεν, διά +να πολεμήσουν εν τη Αττική, και οι μείναντες εκεί συμπολίταί μας δεν +θα δυνηθούν να αποκρούσουν και τους υπάρχοντας εχθρούς και τους +επερχομένους. Και σεις μεν θέλετε υποταχθή εις τους Συρακουσίους, +σεις πού γνωρίζετε με ποίον σκοπόν ήλθατε να τους προσβάλετε, οι δε +εκεί εις τους Λακεδαιμονίους. Μόνη αύτη η ημέρα θ' αποφασίση και +περί των δύο. Δείξατε αντοχήν εις την υπερτάτην ταύτην στιγμήν και +ενθυμηθήτε καθένας ιδιαιτέρως και όλοι ομού ότι οι πολεμισταί, οι +οποίοι θα εισέλθουν σήμερον εις τα πλοία, είναι συγχρόνως και ο +στρατός των Αθηναίων, και ο στόλος, και η πόλις ολόκληρος, και το +μέγα όνομα των Αθηνών. Προκειμένου περί τοιούτων συμφερόντων, εάν +τις από σας υπερέχη είτε κατά την εμπειρίαν, είτε κατά την ευψυχίαν, +ουδέποτε καλλιτέρα ευκαιρία θα παρουσιασθή να επιδείξη αυτάς και να +γίνη του εαυτού του μεν ευεργέτης, σωτήρ δε όλων». + +65. Ο μεν Νικίας ταύτα ειπών διέταξε να εισέλθουν εις τα πλοία. Ο δε +Γύλιππος και οι Συρακούσιοι, ιδόντες τας ετοιμασίας ταύτας, δεν +εδυσκολεύθησαν να εννοήσουν ότι οι Αθηναίοι είχαν σκοπόν να +ναυμαχήσουν. Το σχέδιον της διά των σιδηρών χειρών προσβολής τους +είχεν αναγγελθή προηγουμένως· διά να αποφύγουν λοιπόν τον κίνδυνον +τούτον, περιετύλιξαν με δέρματα το ανώτερον μέρος της πρώρας, διά να +γλυστρή η σιδηρά χειρ χωρίς να ευρίσκη λαβήν. Αφού δε ητοιμάσθησαν +τα πάντα, οι στρατηγοί και ο Γύλιππος απηύθυναν προτροπάς προς τους +στρατιώτας των, λέγοντες ταύτα: + +66. «Συρακούσιοι και σύμμαχοι, ότι αι προηγούμεναι πράξεις ήσαν +ένδοξοι και ότι αι μέλλουσαι να γίνουν θα είναι ενδοξότεραι, τούτο +το γνωρίζετε όλοι, ως νομίζομεν· διότι άλλως δεν θα επεδεικνύετε +τοσούτον ζήλον· αλλ' εάν τις από σας δεν είναι αρκετά πεπεισμένος, +αμέσως θέλομεν τον πείσει. Τους Αθηναίους τούτους, πού ήλθαν εδώ, +διά να υποτάξουν πρώτον την Σικελίαν, και έπειτα, εν περιπτώσει +επιτυχίας, την Πελοπόννησον και την λοιπήν Ελλάδα· τους Αθηναίους +τούτους, πού είναι ισχυρότατοι όλων των πριν και των τώρα Ελλήνων, +σεις πρώτοι, ω Συρακούσιοι, τους ενικήσατε εις το στοιχείον, το +οποίον κατέστησεν αυτούς κυρίους των πάντων. Επετύχατε ήδη κατά +θάλασσαν νίκας τινάς και βεβαίως θα επιτύχετε και άλλην σήμερον. Ο +νικώμενος εις το πεδίον, όπου ενόμιζε τον εαυτόν του ανίκητον, χάνει +την καλήν ιδέαν, πού είχε διά τον εαυτόν του. Όταν δε μίαν φοράν +ταπεινωθή η μεγαλαυχία, επέρχεται η αποθάρρυνσις, πού παραλύει τας +δυνάμεις. Τούτο έπαθαν σήμερον οι Αθηναίοι. + +67. »Ημών δε η προτέρα φυσική ανδρεία, με την οποίαν μολονότι +άπειροι όντες περιεφρονήσαμεν τους κινδύνους, σήμερον είναι +βεβαιοτέρα· και επειδή ενούται μετ' αυτής η πεποίθησις ότι είμεθα +ικανώτατοι, αφού ενικήσαμεν τους ικανωτάτους, η ελπίς καθενός μας +διπλασιάζεται. Εις τας πλείστας των επιχειρήσεων η μεγίστη ελπίς +παρέχει αφ' εαυτής τον μέγιστον ζήλον. Εάν οι εχθροί απεμιμήθησαν +τας πολεμικάς προπαρασκευάς ημών, μας είναι όμως γνωσταί και δεν θα +φανώμεν ανεπιτήδειοι προς εκάστην εξ αυτών. Αυτοί δε εξ εναντίας, +παρά την συνήθειάν των, έθεσαν επί των καταστρωμάτων πολλούς μεν +στρατιώτας, πολλούς δε ακοντιστάς, ούτως ειπείν αδαείς της θαλάσσης, +Ακαρνάνας και άλλους, οι οποίοι, αφού εισέλθουν εις τα πλοία, δεν θα +ηξεύρουν πώς πρέπει καθήμενοι να ρίπτουν το βέλος. Πώς λοιπόν +τοιούτοι άνθρωποι να μη εμβάλουν εις κίνδυνον τα πλοία και να μη +περιπέσουν εις σύγχυσιν κλονιζόμενοι υπό των ασυνήθων εκείνων +κινημάτων ; Εάν κανείς από σας φοβηθή την αριθμητικήν υπεροχήν των, +ας μάθη ότι το πλήθος τούτο των πλοίων θ' αποβή εις αυτούς ανωφελές· +διότι τα πλοία αυτά, συσσωρευμένα εις στενόν χώρον, θα κινώνται +βραδύτερον παρ' όσον θέλουν και θα βλάπτωνται ευκολώτερον υπ' +εκείνων, τα οποία ημείς παρεσκευάσαμεν. Εκ των πληροφοριών δε, τας +οποίας έχομεν, μάθετε και το εξής, το οποίον είναι αληθέστατον. Οι +Αθηναίοι, καταβληθέντες υπό των υπερβολικών δεινών και βιαζόμενοι +υπό της παρούσης αμηχανίας, θέλουν να αποπειραθούν απελπισμένον +τόλμημα, όχι τόσον βασιζόμενοι επί των πολεμικών προπαρασκευών των, +όσον θέλοντες να δοκιμάσουν την τύχην των, ριψοκινδυνεύοντες όπως +δύνανται, ίνα παραβιάσουν την έξοδον και αναχωρήσουν διά θαλάσσης· +αν αποτύχουν δε, να πραγματοποιήσουν την αναχώρησίν των διά +θαλάσσης, διότι εις ουδεμίαν άλλην περίστασιν η θέσις των θα καταστή +δυσχερεστέρα, παρ' όσον είναι κατ' αυτήν την στιγμήν. + +68. »Εν μέσω λοιπόν τοιαύτης αταξίας, ενώ η τύχη των αμειλίκτων +τούτων πολεμίων παραδίδεται αφ' εαυτής, ας ορμήσωμεν μετά μανίας και +ας σκεφθώμεν συγχρόνως μεν, ότι είναι νομιμώτατον να χορτάσωμεν τον +θυμόν της ψυχής μας εναντίον εχθρών, οι οποίοι είναι άξιοι να +τιμωρηθούν ως αδίκως επελθόντες, συγχρόνως δε, ότι είναι γλυκύτατον, +κατά το δη λεγόμενον, να εκδικηθώμεν εναντίον εχθρού, όπως και θα +πράξωμεν σήμερον. Όλοι ηξεύρετε ότι είναι εχθροί και μάλιστα +έχθιστοι οι Αθηναίοι, αυτοί, πού, ως γνωστόν, ήλθαν εναντίον της +χώρας μας να υποδουλώσουν αυτήν, και που, εάν κατόρθωναν τούτο, εις +μεν τους άνδρας ήθελαν επιβάλει σκληροτάτας τιμωρίας, εις δε τα +παιδία και τας γυναίκας φρικωδεστάτας ατιμίας, εις δε την πόλιν +ολόκληρον το αίσχιστον των ονομάτων. Δεν πρέπει λοιπόν να φανώμεν +χαλαροί μήτε να νομίσωμεν κέρδος, εάν τους αφήσωμεν να απέλθουν +χωρίς να κινδυνεύσουν, διότι αυτοί, και αν νικήσουν, θα πράξουν +τούτο. Αλλ' εάν, ως είναι πιθανόν, κατορθώσωμεν, όπως επιθυμούμεν, +να τους τιμωρήσωμεν και να ασφαλίσωμεν την ελευθερίαν, την οποίαν +είχε μέχρι σήμερον η Σικελία, ποίον ένδοξον κατόρθωμα ! Ουδέν +σπανιώτερον εις αυτάς τας μάχας παρά αι ευκαιρίαι εκείναι αι +καθιστώσαι την μεν ήτταν ελαχίστην βλάβην, από δε την νίκην παρέχουν +μέγα κέρδος». + +69. Και οι μεν στρατηγοί των Συρακουσίων και ο Γύλιππος, αφού είπαν +ταύτα προς τους στρατιώτας των, έσπευσαν να τους επιβιβάσουν εις τα +πλοία, άμα είδαν ότι και οι Αθηναίοι εγέμιζαν τα ιδικά των. Ο δε +Νικίας, καθ' ην στιγμήν έμελλαν να άρουν την άγκυραν, φοβηθείς διά +την θέσιν των και βλέπων πόσον μέγας και πόσον άφευκτος ήτο ο +κίνδυνος, ενόμισεν, ως συμβαίνει εις τας κρισίμους περιστάσεις, ότι +έργω μεν αι ετοιμασίαι δεν ήσαν εντελείς, λόγω δε ότι δεν ωμίλησεν +όσον έπρεπε, και απετάθη εκ νέου προς ένα έκαστον των τριηράρχων, +καλών αυτόν διά του πατρικού ονόματος, διά του ιδιαιτέρου του, διά +του της φυλής, εις την οποίαν ανήκε· παρεκάλει εκείνους, όσοι είχαν +αποκτήσει κάποιαν δόξαν, να μη προδώσουν αυτήν, και εκείνους, των +οποίων οι πατέρες είχαν λαμπρυνθή, να μη αμαυρώσουν τας πατρικάς +αρετάς· υπέμνησεν εις αυτούς την απεριόριστον ελευθερίαν της +πατρίδος των και την ανεξαρτησίαν, την οποίαν είχαν όλοι εις τον +ιδιωτικόν βίον αυτών. Εις ταύτα τέλος προσέθηκεν όλους τους κοινούς +τόπους, εις τους οποίους καταφεύγει τις εις τοιαύτην υπερτάτην +στιγμήν, και τους ωμίλησε περί των γυναικών, των τέκνων και των +πατρώων θεών. Αφού δε συνεβούλευσεν όσα ενόμιζεν απαραίτητα μάλλον ή +ικανά, εμακρύνθη και ωδήγησε τον πεζόν στρατόν προς την θάλασσαν και +παρέταξεν αυτόν όσον το δυνατόν ευρυχωρότερον, ίνα η θέα αυτού +χρησιμεύη πλειότερον παντός άλλου προς ενθάρρυνσιν των ευρισκομένων +εις τα πλοία. Συγχρόνως δε ο Δημοσθένης, ο Μένανδρος και ο Ευθύδημος +(διότι ούτοι εισήλθαν εις τα πλοία των Αθηναίων ως στρατηγοί), +αναχωρήσαντες από του σταθμού των έπλευσαν αμέσως προς το ζεύγμα του +λιμένος και το αφεθέν κενόν διάστημα, θέλοντες να βιάσουν την +έξοδον. + +70. Οι δε Συρακούσιοι και οι σύμμαχοι επροχώρησαν με πλοία ίσα κατά +τον αριθμόν με τα της προτέρας μάχης. Και μέρος μεν αυτών +μετεχειρίσθησαν, διά να φυλάττουν την έξοδον, τα δε λοιπά διέθεσαν +εν ημικυκλίω εις τον άλλον λιμένα, διά να επιπέσουν κατά των +Αθηναίων εξ όλων των μερών συγχρόνως. Κατά την ιδίαν στιγμήν ο πεζός +στρατός ηκολούθει τας κινήσεις πανταχού, όπου τα πλοία ηδύναντο να +σταθούν. Ο Σικανός και ο Αγάθαρχος, διοικούντες τον στόλον των +Συρακουσίων, κατελάμβαναν έκαστος ανά έν κέρας, ο δε Πυθήν και οι +Κορίνθιοι είχαν το μέσον. Ότε οι Αθηναίοι πλέοντες έφθασαν εις το +ζεύγμα, διά της πρώτης επιθέσεως απώθησαν τα πλησίον του ζεύγματος +παραταγμένα πλοία και προσεπάθησαν να διέλθουν· αλλ' έπειτα οι +Συρακούσιοι και οι σύμμαχοι ώρμησαν εναντίον αυτών πανταχόθεν, και +ήρχισεν η ναυμαχία όχι μόνον πλησίον του ζεύγματος, αλλά και εντός +του λιμένος, έγινε δε πεισματώδης μάχη, και με ουδεμίαν των +προηγουμένων ωμοίαζε, διότι πολλή μεν εκατέρωθεν η προθυμία των +ναυτών, διά να επιπίπτουν κατά του εχθρού, άμα διετάσσοντο, μεγάλη +δε η άμιλλα των κυβερνητών, τις να υπερβή τον άλλον κατά την τέχνην. +Οι επιβάται, άμα έν πλοίον έπιπτεν εναντίον άλλου, προσείχαν, ώστε η +υπηρεσία του καταστρώματος να μη είναι υποδεεστέρα των χειρισμών, +έκαστος δε εις την θέσιν που ετάχθη προσεπάθει να φαίνεται πρώτος. +Ουδέποτε τόσα πλοία εναυμάχησαν εις τόσον μικρόν χώρον, διότι οι δύο +στόλοι ομού ηρίθμουν περί τα διακόσια πλοία. Ένεκα λοιπόν της +τοσαύτης συσσωρεύσεως αι απ' ευθείας επιθέσεις καθίσταντο σπάνιαι, +καθότι ήτο αδύνατον το πλοίον να οπισθοχωρήση ή να διασχίση την +εχθρικήν γραμμήν. Ως επί το πλείστον τα πλοία, θέλοντα να φύγουν ή +να επιπέσουν εναντίον άλλου πλοίου, συνεκρούοντο προς άλληλα. Άμα +πλοίόν τι επροχώρει, διά να επιπέση, οι επί των καταστρωμάτων +στρατιώται έρριπταν κατ' αυτού άφθονα ακόντια, βέλη και λίθους· +αλλά, ότε τα πλοία ήρχοντο εις συνάφειαν, οι επιβάται ήρχοντο εις +χείρας και προσεπάθουν να αναβούν εις τα πλοία αλλήλων. Συνέβη δε +πολλάκις, ώστε, ένεκα του στενού χώρου, πλοίόν τι, ενώ επετίθετο διά +του εμβόλου καθ' ενός πλοίου, άλλο επετίθετο κατ' αυτού, και +τοιουτοτρόπως γύρω από έν πλοίον ήσαν δύο και ενίοτε περισσότερα +πλοία ανηρτημένα μη δυνάμενα να απαλλαγούν. Οι κυβερνήται ήσαν όλως +ενασχολημένοι να προφυλάσσωνται από τους μεν, να ενεδρεύουν τους δε, +ουχί μόνον εις έν σημείον, αλλ' εις πολλά και πανταχού. Φοβερός +θόρυβος, προερχόμενος εκ των πολλών προς άλληλα συγκρουομένων +πλοίων, επροξενούσε τρόμον και συγχρόνως εκάλυπτε την φωνήν των +κελευστών, των οποίων αι κραυγαί και αι παρακελεύσεις +εδιπλασιάζοντο, είτε διά να διαταράττουν τους χειρισμούς είτε διά να +παροτρύνουν τον ζήλον των ναυτών. Οι μεν Αθηναίοι εκραύγαζαν ότι +έπρεπε να παραβιασθή η έξοδος, ότι η στιγμή εκείνη ήτο κρίσιμος και +ότι έπρεπε να πολεμήσουν ανδρείως, διά να εξασφαλίσουν την εις τας +πατρίδας των επάνοδον· οι δε Συρακούσιοι και οι σύμμαχοι ότι καλόν +θα ήτο να εμποδίσουν την απόδρασιν των εχθρών, και διά του +κατορθώματος τούτου να δοξάση καθένας την πατρίδα του. Προσέτι οι +στρατηγοί εκατέρων, εάν έβλεπαν πλοίον τι υποχωρούν, εκάλουν τον +τριήραρχον ονομαστί και τον ηρώτων οι μεν Αθηναίοι αν την εχθρικήν +γην, εις την οποίαν υπεχώρει, την εθεώρει ως μάλλον φιλικήν της +θαλάσσης, την οποίαν απέκτησαν διά τοσούτων αγώνων, οι δε +Συρακούσιοι, αν έφευγεν εχθρούς, οι οποίοι, ως εγίνωσκε καλώς, +ουδένα άλλον σκοπόν είχε παρά να φύγουν. + +71. Ενώ δε εις την θάλασσαν διεφιλονεικείτο τοιουτοτρόπως η νίκη, οι +δύο πεζοί στρατοί, οι μείναντες επί της παραλίας ευρίσκοντο εις +σκληροτάτην αμηχανίαν. Οι εντόπιοι επρόκειτο να συμπληρώσουν τον +θρίαμβόν των· οι ξένοι να διαφύγουν την τελείαν καταστροφήν. Επειδή +ολη η τύχη των Αθηναίων εναπέκειτο επί του στόλου, ησθάνοντο +μεγίστους φόβους περί του μέλλοντος· ένεκα δε της ανωμαλίας του +εδάφους ηναγκάζοντο οι εν τη παραλία να βλέπουν την ναυμαχίαν υπό +διαφόρους επόψεις. Επειδή η θέα των πραττομένων δεν ήτο μακράν και +όλοι συγχρόνως δεν ηδύναντο να βλέπουν το αυτό σημείον, οι έκ τινος +μέρους βλέποντες τους ιδικούς των επικρατούντας ανεθάρρουν και +επικαλούμενοι τους θεούς ικέτευον αυτούς να μη τους στερήσουν της +σωτηρίας· άλλοι, στρέφοντες τα βλέμματά των προς τους ηττωμένους, +εξέφεραν κραυγάς και ολοφυρμούς, και εις την θέαν των συμβαινόντων +το θάρρος των κατεβάλλετο πλειότερον παρά το των μαχομένων· άλλοι +τέλος συνεκέντρωναν τα βλέμματα των εις σημείον, όπου η ναυμαχία ήτο +αμφίρροπος, και διά το συνεχώς αναποφάσιστον του αγώνος αυτά τα +σώματα των ηκολούθουν μετά τρόμου τας κινήσεις της φαντασίας των. Η +αγωνία των ήτο φρικώδης, διότι εις πάσαν στιγμήν ενόμιζαν εαυτούς +σωθέντας ή απολεσθέντας. Εις το στράτευμα των Αθηναίων, ενόσω η νίκη +έμενεν αναποφάσιστος, δεν ηκούετο άλλο τι παρά ολοφυρμός, κραυγαί +νίκης ή ήττης και όλαι αι αναφωνήσεις, τας οποίας αναγκαίως αποσπά +από μέγαν στρατόν μέγας κίνδυνος. Τα αυτά έπασχαν και οι επί των +πλοίων. Τέλος οι Συρακούσιοι και οι σύμμαχοι, μετά μακράν και +πεισματώδη μάχην, έτρεψαν εις φυγήν τους Αθηναίους, επέπεσαν κατ' +αυτών μεθ' ορμής, παροτρύνοντες αλλήλους διά μεγάλων κραυγών, +κατεδίωξαν αυτούς εις την παραλίαν. Τότε ο μεν ναυτικός στρατός των +Αθηναίων, ο οποίος δεν συνελήφθη εις την θάλασσαν, έπεσεν επί της +παραλίας και προσεπάθει διά διαφόρων διευθύνσεων να φθάση εις το +στρατόπεδον· ο δε πεζός στρατός, παύσας να αισθάνεται διαφόρους +συγκινήσεις με μίαν ορμήν πλέον ήρχισε να στενάζη και να οδύρεται. +Δυσανασχετούντες διά τα συμβαίνοντα, οι μεν έτρεξαν εις βοήθειαν των +πλοίων, οι δε διά να φυλάξουν τα λοιπά τείχη· άλλοι τέλος, και ούτοι +ήσαν οι περισσότεροι, δεν εσκέπτοντο πλέον ειμή περί εαυτών και περί +των μέσων της σωτηρίας. Η κατάπληξις αυτών υπήρξε μεγίστη και η +θέσις αυτών ήτο ακριβώς ομοία εκείνης, εις ην είχαν περιέλθει οι εν +τη Πύλω Λακεδαιμόνιοι, διότι μετά την καταστροφήν του στόλου των +Λακεδαιμονίων οι εν τη νήσω διαβάντες άνδρες, απολέσαντες τα πλοία +των, έμελλαν και αυτοί να συναπολεσθούν· ομοίως και οι Αθηναίοι εις +την περίστασιν ταύτην ουδεμίαν είχαν ελπίδα πλέον να σωθούν διά +ξηράς, εκτός εάν ήθελε συμβή απρόοπτόν τι. + +72. Μετά δε την τρομεράν αυτήν ναυμαχίαν, κατά την οποίαν εχάθησαν +και από τα δύο μέρη πολλοί άνθρωποι και πολλά πλοία, οι Συρακούσιοι +και οι σύμμαχοι, νικηταί όντες, συνήθροισαν τα ναυάγια και τους +νεκρούς, επέστρεψαν εις τας Συρακούσας και έστησαν τρόπαιον· οι δε +Αθηναίοι, ένεκα των υπερβολικών δεινών, τα οποία έπασχαν, ούτε καν +εσκέφθησαν να ζητήσουν τους νεκρούς ή τα ναυάγια, αλλ' η μόνη των +σκέψις των ήτο να αναχωρήσουν διά νυκτός άνευ αναβολής. Ο Δημοσθένης +μεταβάς εις τον Νικίαν του επρότεινε να πληρώσουν εκ νέου τα +υπολειπόμενα πλοία και να βιάσουν, ει δυνατόν, την έξοδον του +λιμένος άμα τη πρωία, λέγων ότι περισσότερα πλοία ικανά ν' ανθέξουν +εις την θάλασσαν έμεναν ακόμη εις αυτούς ή εις τους πολεμίους· και +τωόντι οι μεν Αθηναίοι είχαν διασώσει περί τα εξήκοντα, οι δε +Συρακούσιοι ολιγώτερα των πεντήκοντα. Ο Νικίας ησπάσθη το σχέδιον +τούτο· αλλ' ότε ηθέλησαν να πληρώσουν τα πλοία, οι ναύται, +κατάπληκτοι ακόμη διά την ήτταν, και μη ελπίζοντες πλέον να +υπερτερήσουν, ηρνήθησαν να εισέλθουν. Και οι μεν Αθηναίοι +συνεφώνησαν όλοι να αναχωρήσουν διά ξηράς. + +73. Ο δε Ερμοκράτης ο Συρακούσιος, υπονοήσας το σχέδιόν των και +νομίσας ότι θα ήτο επικίνδυνον, εάν τοιούτος στρατός, αποχωρών διά +ξηράς, αποκαθίστατο εις μέρος τι της Σικελίας και ήρχιζε πάλιν τον +κατά των Συρακουσών πόλεμον, μετέβη εις τους άρχοντας της πόλεως και +παρέστησεν εις αυτούς ότι δεν έπρεπε να αφήσουν τους Αθηναίους να +αναχωρήσουν διά νυκτός (και εξέθεσε τα αίτια), αλλ' ότι ήτο ανάγκη +όλοι οι Συρακούσιοι και οι σύμμαχοι να εξέλθουν αμέσως, διά να +φράξουν τας οδούς και να καταλάβουν προηγουμένως τας στενωπούς. Οι +δε άρχοντες επεδοκίμαζαν μεν και αυτοί το μέτρον τούτο, και τους +εφαίνετο μάλιστα ωφέλιμον να το εκτελέσουν, αλλ' εφοβούντο μήπως οι +άνθρωποι παραδεδομένοι ήδη εις την ευθυμίαν και την ανάπαυσιν, μετά +μεγάλην ναυμαχίαν, δεν ήθελαν υπακούσει ευκόλως, προ πάντων διότι +ήτο εορτή (διότι κατ' εκείνην την ημέραν εθυσίαζαν εις τον Ηρακλέα)· +ενόμιζαν ότι εν τη μέθη της νίκης οι πλείστοι, τραπέντες προς τον +πότον, εις πάσαν άλλην διαταγήν θα υπήκουαν ή εις το να λάβουν τα +όπλα κατ' εκείνην την στιγμήν και να εξέλθουν της πόλεως. Επειδή +λοιπόν ένεκα των σκέψεων τούτων το πράγμα εφαίνετο δύσκολον εις τους +άρχοντας, και ο Ερμοκράτης δεν ηδύνατο να τους πείση, ιδού τι +επενόησεν ούτος εις την περίστασιν ταύτην. Φοβηθείς μήπως οι +Αθηναίοι κατορθώσουν διά νυκτός να διέλθουν ανεμποδίστως τα μάλλον +απότομα μέρη, έστειλε προς την εσπέραν τινάς των οικείων του μετά +ιππέων εις το στρατόπεδον των Αθηναίων. Πλησιάσαντες δε ούτοι εις +απόστασιν, από της οποίας ηδύναντο να ασκηθούν, και προσποιηθέντες +ότι ήσαν φίλοι των Αθηναίων (διότι υπήρχαν τίνες Συρακούσιοι, οι +οποίοι επληροφόρουν τον Νικίαν περί των εν τη πόλει συμβαινόντων), +προσεκάλεσάν τινας και εμήνυσαν εις τον Νικίαν να μη απαγάγη τον +στρατόν διά νυκτός, καθότι οι Συρακούσιοι εφύλατταν τας οδούς, αλλά +να μείνουν οι Αθηναίοι ήσυχοι και να κινήσουν την ημέραν. Ειπόντες +ταύτα απήλθαν· όσοι δε τους ήκουσαν, ανήγγειλαν τα λεχθέντα εις τους +στρατηγούς των Αθηναίων. + +74. Ούτοι δε, συμφώνως με την ειδοποίησιν ταύτην, απέσχον να +αναχωρήσουν κατά την νύκτα εκείνην χωρίς να υποπτεύσουν την απάτην· +και, επειδή δεν έσπευσαν να αναχωρήσουν αμέσως, ενόμισαν εύλογον να +περιμείνουν ακόμη και την επιούσαν ημέραν, ίνα κατά την τοιαύτην +περίστασιν οι στρατιώται παρασκευασθούν όσον το δυνατόν καλλίτερον· +και τα μεν άλλα πάντα να εγκαταλίπουν, κατά την αναχώρησίν των δε να +παραλάβουν μόνον όσα ήσαν απολύτως αναγκαία διά να ζήσουν. Εν +τούτοις ο Γύλιππος και οι Συρακούσιοι, εξελθόντες πρωτύτερα, διά μεν +του πεζού στρατού έφραξαν τας διά της πεδιάδος οδούς, δι' ων κατά +πάσαν πιθανότητα έμελλαν να διέλθουν οι Αθηναίοι, κατέλαβαν τας +διαβάσεις των ρυάκων και των ποταμών και παρετάχθησαν παντού, όπου +ενόμισαν κατάλληλον διά να υποδεχθούν τον εχθρικόν στρατόν και να +εμποδίσουν την διάβασιν αυτού· διά δε του στόλου πλησιάσαντες εις το +παράλιον είλκυσαν εις την θάλασσαν τα πλοία των Αθηναίων και έκαυσαν +ολίγα εξ αυτών, όπως είχαν διανοηθή αυτοί οι Αθηναίοι να κάμουν, τα +δε άλλα όσα εύρον διεσκορπισμένα επί του αιγιαλού, τα ερρυμούλκησαν +ησύχως και τα έφεραν ανεμποδίστως εις την πόλιν. + +75. Μετά δε ταύτα, ότε ο Νικίας και ο Δημοσθένης έκριναν ότι ικανώς +παρεσκευάσθησαν, επραγματοποιήθη η αναχώρησις του στρατού κατά την +τρίτην ημέραν μετά την ναυμαχίαν. Η θέσις των Αθηναίων ήτο καθ' όλα +φρικτή· ανεχώρουν, αφού απώλεσαν όλα τα πλοία των, και, αντί μεγάλων +ελπίδων, δεν έμεινε πλέον ειμή κίνδυνος δι' αυτούς και διά την +πόλιν· εκτός τούτου, την στιγμήν που έμελλαν να αναχωρήσουν, θλιβερά +αισθήματα κατέλαβαν την θέαν και την ψυχήν εκάστου. Οι νεκροί έμεναν +άταφοι· ο βλέπων τινά εκ των ιδικών του κείμενον κατά γης +κατελαμβάνετο υπό θλίψεως και φόβου· εκείνοι δε πού εγκατελείποντο +ακόμη ζώντες, πληγωμένοι ή ασθενείς, ήσαν διά τους ζώντας +αντικείμενον περισσοτέρας λύπης και αθλιώτεροι ακόμη εκείνων πού +εχάθησαν. Διά των ικεσιών και των ολοφυρμών των έθεταν τον στρατόν +εις αμηχανίαν ζητούντες να τους συμπαραλάβουν και καλούντες +μεγαλοφώνως όσους έβλεπαν εκ των φίλων των ή εκ των συντρόφων των +κρεμώμενοι από τους διαμένοντας υπό την αυτήν σκηνήν, κατά την +στιγμήν της αναχωρήσεώς των, τους ηκολούθουν όσον ηδύναντο, όστις δε +εξ αυτών έχανε το θάρρος ή την δύναμιν, εγκατελείπετο εν μέσω +βλασφημιών και οιμωγών. Όλος ο στρατός, έμπλεος δακρύων και +αμηχανίας, εμακρύνετο δυσκόλως, μολονότι απεμακρύνετο από γην +πολεμίαν, όπου είχεν υποστή τα πάνδεινα, και διέβλεπεν εις την +σκοτίαν του μέλλοντος πολύ δεινότερα παθήματα. Οι στρατιώται ήσαν +κατηφείς και βαθέως ταπεινωμένοι· θα έλεγε τις ότι πόλις τις +εκυριεύθη εξ εφόδου και ότι οι πολλοί κάτοικοι της έφευγαν· τωόντι +το συγχρόνως βαδίζον εκείνο πλήθος δεν ήσαν ολιγώτεροι των +τεσσαράκοντα χιλιάδων ανθρώπων. Έκαστος εκράτει ό,τι ήτο απολύτως +αναγκαίον· οι στρατιώται και μάλιστα οι ιππείς έφεραν παρά το +σύνηθες τας τροφάς των υπό τας ασπίδας των, είτε ένεκα ελλείψεως +υπηρετών, είτε ένεκα δυσπιστίας, τωόντι η λιποταξία των δούλων, προ +πολλού αρχίσασα, είχε καταστή γενική, άλλως δε αι τροφαί, τας οποίας +έφεραν, ουδέ ήρκουν καν, διότι δεν υπήρχαν πλέον ζωοτροφίαι εις το +στρατόπεδον. Η ανακούφισις εκείνη, την οποίαν ο καθείς αισθάνεται, +υποφέρων τα παθήματα μαζί με πολλούς, ουδόλως εμετρίαζε την παρούσαν +κατάστασιν, προ πάντων ότε ανελογίζετά τις ποίαν θλιβεράν λύσιν +έλαβεν η τόση λαμπρότης και η καύχησις. Και τωόντι ουδέποτε +ελληνικός στρατός υπέστη σκληροτέραν αποτυχίαν· ελθόντες διά να +υποδουλώσουν άλλους λαούς, ανεχώρουν τρέμοντες μη αυτοί οι ίδιοι +υποδουλωθούν· αντί των ευχών και των παιάνων, με τους οποίους είχαν +αναχωρήσει εξ Αθηνών, ένεκα τύχης εναντίας εμακρύνοντο μετά κραυγών +απαισίων, πεζοί και ουχί επί των πλοίων. Έχοντες τας ελπίδας των εις +τους στρατιώτας μάλλον ή εις το ναυτικόν. Εν τούτοις, ένεκα του +μεγέθους του επικρεμαμένου ακόμη κινδύνου, πάντα ταύτα εφαίνοντο είς +αυτούς ανεκτά. + +76. Βλέπων δε ο Νικίας το στράτευμα ευρισκόμενον εις αθυμίαν και +έχον μεγάλην μεταβολήν φρονήματος διέτρεξε τας τάξεις, ενεθάρρυνεν +αυτό όσον επέτρεπαν αι περιστάσεις, και το παρηγόρει. Εμφορούμενος +υπό ζήλου ωμίλει μετά πλειοτέρας δυνάμεως προς εκείνους τους οποίους +επλησίαζε, και υψών την φωνήν ήθελε να καταστή ωφέλιμος και εις τους +μάλλον μακράν ευρισκομένους. + +77. «Ακόμη και κατά την παρούσαν κατάστασιν των πραγμάτων, ω +Αθηναίοι και σύμμαχοι, δεν πρέπει να απελπίζεσθε, διότι υπάρχουν +παραδείγματα ότι τινές και εις χειροτέραν θέσιν ευρισκόμενοι +εσώθησαν· μήτε να καταμέμφεσθε υπέρ το δέον τον εαυτόν σας διά τας +συμφοράς και τας αδίκους ταλαιπωρίας. Εγώ αυτός, ο οποίος ούτε άλλου +τινός είμαι δυνατώτερος (βλέπετε εις ποίαν κατάστασιν είμαι ως εκ +της νόσου) ούτε ουδενός ταπεινότερος και εις τον ιδιωτικόν και εις +τον δημόσιον βίον, είμαι εν τούτοις εκτεθειμένος εις τον αυτόν +κίνδυνον ως οι έσχατοι των στρατιωτών. Και εν τούτοις προς μεν τους +θεούς εφάνην πάντοτε πιστός τηρητής των καθιερωμένων θρησκευτικών +εθίμων, προς δε τους ανθρώπους δίκαιος και ανεπίληπτος· τούτου ένεκα +η μεν ελπίς, την οποίαν έχω περί του μέλλοντος, είναι ισχυρά, αι δε +άδικοι συμφοραί με φοβίζουν ολιγώτερον παρ' όσον δύναται τις να +πιστεύση. Αλλ' ίσως αύται παύσουν μετ' ολίγον, διότι η ευτυχία των +εχθρών υπερέβη παν όριον. Εάν θεός τις είδε με φθονερόν όμμα την +εκστρατείαν ημών, ετιμωρήθημεν ήδη αρκούντως. Πολλοί άλλοι βεβαίως +προ ημών ήλθαν εναντίον ετέρων, και, επειδή έπραξαν ως άνθρωποι, +υπέστησαν δεινά, όσα οι άνθρωποι δύνανται να υποστούν. Και ημείς +επίσης πρέπει να ελπίζωμεν ότι θα παύσωμεν υποκείμενοι εις την οργήν +των θεών, επειδή η τύχη μας είναι αξία οίκτου μάλλον ή φθόνου. +Στρέψατε τα βλέμματά σας προς τον εαυτόν σας, και βλέποντες οποίοι +στρατιώται είσθε και πόσον καλώς συντεταγμένοι προχωρείτε, +καταστείλατε τους φόβους σας· σκεφθήτε ότι πανταχού, όπου σταθήτε, +θα σχηματίσετε αμέσως πόλιν και ότι ουδεμία τοιαύτη εις την Σικελίαν +θα δυνηθή να υποστή ευκόλως τας επιθέσεις σας, ουδέ να σας εκδιώξη, +εάν κάπου αποκατασταθήτε. Προσέχετε, ώστε η πορεία ημών να εκτελήται +με ασφάλειαν και ευταξίαν. Ας συλλογισθή προ πάντων καθένας σας ότι +το μέρος, όπου θα αναγκασθή να πολεμήση, θα χρησιμεύση δι' αυτόν εν +περιπτώσει νίκης και ως πατρίς και ως τείχος. Θα επισπεύσωμεν την +πορείαν ημών και νύκτα και ημέραν, διότι ολίγας έχομεν ζωοτροφίας· +αλλ' εάν κατορθώσωμεν να φθάσωμεν εις χωρίον τι φιλικόν των Σικελών +(οι οποίοι διά τον φόβον των Συρακουσίων μένουν ακόμη εις ημάς +πιστοί), θεωρήσατε πλέον τον εαυτόν σας εις ασφάλειαν ευρισκόμενον. +Έστειλα μάλιστα προς αυτούς απεσταλμένον, διά να τους είπη να έλθουν +εις συνάντησίν μας και να μας φέρουν ζωοτροφίας. Με ένα λόγον +πεισθήτε, ω ανδρείοι στρατιώται, ότι πρέπει εξ ανάγκης να φανήτε +γενναίοι, καθότι, εάν δειλιάσετε, δεν υπάρχει εδώ πλησίον κανέν +μέρος, το οποίον να σας χρησιμεύση ως άσυλον. Σκέφθητε, ότι, εάν +διαφύγετε τώρα τους εχθρούς, όλοι θα ευτυχήσετε να επανίδετε οσα +επιθυμείτε, και ότι σεις, ω Αθηναίοι, θα αναστήσετε το προς στιγμήν +καταπεσόν μεγαλείον των Αθηνών· διότι η πόλις είναι οι άνδρες και +ουχί τα τείχη και τα κενά ανδρών πλοία». + +78. Τοιουτοτρόπως μεν παρώτρυνεν ο Νικίας τον στρατόν διατρέχων τας +τάξεις αυτού, και, εάν έβλεπε στρατιώτας χωρούντας ατάκτως, τους +συνήθροιζε και τους ετακτοποίει. Αφ' ετέρου δε ο Δημοσθένης απέτεινε +τα αυτά περίπου εις τους στρατιώτας του. Ο στρατός επροχώρει κατά +τετράγωνον, με προπορευόμενον το στρατιωτικόν σώμα, το οποίον ωδήγει +ο Νικίας και με το υπό τον Δημοσθένην σώμα ερχόμενον κατόπιν. Οι +υπηρέται και το άοπλον πλήθος ήσαν εντός των στρατιωτών. Άμα έφθασαν +εις την διάβασιν του Ανάπου ποταμού, εύρον εκεί παραταγμένον +απόσπασμα των Συρακουσίων και των συμμάχων, το οποίον έτρεψαν εις +φυγήν, και γενόμενοι κύριοι της διαβάσεως εχώρουν εις τα εμπρός. Οι +Συρακούσιοι τους ηκολούθουν εκ του πλησίον επιτιθέμενοι διά του +ιππικού και ακοντίζοντες διά των ψιλών. Και κατ' εκείνην μεν την +ημέραν, προχωρήσαντες οι Αθηναίοι τεσσαράκοντα περίπου σταδίους, +διενυκτέρευσαν επί τίνος λόφου, την επομένην δε πρωίαν αναχωρήσαντες +διήνυσαν ακόμη είκοσι σταδίους περίπου και κατέβησαν εις επίπεδόν τι +μέρος, όπου εστρατοπέδευσαν, θέλοντες και εκ των οικιών να λάβουν τι +εδώδιμον, (διότι το μέρος εκείνο κατωκείτω), και να προμηθευθούν +ύδωρ, διότι εις την οδόν, την οποίαν έμελλαν να διατρέξουν, δεν θα +εύρισκαν άφθονον, επί πολλά στάδια. Αλλά κατά το διάστημα τούτο +προλαβόντες αυτούς οι Συρακούσιοι ετείχισαν την δίοδον ταύτην, η +οποία ήτο λόφος υψηλός περιοριζόμενος από τα δύο μέρη υπό χαράδρας +κρημνώδους· ελέγετο δε ο λόφος ούτος Ακραίον λέπας. Την επιούσαν οι +Αθηναίοι εξηκολούθουν την πορείαν των, όταν οι ιππείς και οι +ακοντισταί των Συρακουσίων και των συμμάχων, πολλοί όντες και από τα +δύο μέρη, παρεκώλυσαν αυτούς ακοντίζοντες και παριππεύοντες. Οι +Αθηναίοι, αφού επολέμησαν επί πολλήν ώραν, ανεχώρησαν έπειτα εις το +της προτεραίας στρατόπεδόν των· αλλά δεν είχαν πλέον τόσα τρόφιμα, +όσα πρότερον, διότι δεν ηδύναντο πλέον ν' απομακρύνονται ένεκα του +εχθρικού ιππικού. + +79. Πρωί δε σηκώσαντες το στρατόπεδον ήρχισαν πάλιν την πορείαν, και +προσεπάθησαν να φθάσουν εις τον περιτειχισμένον λόφον. Αλλ' εύρον +ενώπιον των, υπέρ τα περιτειχίσματα, τον πεζόν στρατόν παραταγμένον +εις πολύ βάθος, διότι ο χώρος ήτο στενός. Επιτεθέντες οι Αθηναίοι +προσεπάθουν να καταλάβουν το μέρος εξ εφόδου, αλλ' εκ του λόφου, ο +οποίος ήτο κατωφερής, βαλλόμενοι υπό πολλών (διότι οι άνωθεν +επετύγχαναν καλλίτερον του σκοπού) και μη δυνάμενοι να εξαναγκάσουν +την δίοδον υπεχώρησαν και ανεπαύθησαν. Έτυχε δε κατά το διάστημα +τούτο να επισυμβούν βρονταί μετά βροχής, ως συνήθως συμβαίνει κατά +την προσέγγισιν του φθινοπώρου. Τούτου ένεκα οι Αθηναίοι ησθάνθησαν +ακόμη μεγαλυτέραν αθυμίαν και ενόμισαν, ότι όλα ταύτα εγένοντο διά +τον ιδικόν των όλεθρον. Αναπαυομένων δε αυτών, ο Γύλιππος και οι +Συρακούσιοι έστειλαν μέρος του στρατεύματός των, διά να εγείρη +δεύτερον τείχος όπισθεν αυτών αλλά και οι Αθηναίοι έστειλάν τινας εκ +των ιδικών των και τους παρεμπόδισαν. Και μετά ταύτα, αναχωρήσαντες +οι Αθηναίοι πανστρατιά προς την πεδιάδα μάλλον, διενυκτέρευσαν εκεί, +την δε επομένην επροχώρησαν. Οι Συρακούσιοι τους περιεκύκλωσαν, τους +προσέβαλαν πανταχόθεν και κατετραυμάτισαν πλείστους εξ αυτών. Και, +εάν μεν επετίθεντο οι Αθηναίοι, εκείνοι υπεχώρουν, εάν δε υπεχώρουν, +τότε αυτοί επετίθεντο προ πάντων κατά των ευρισκομένων εις τας +τελευταίας τάξεις, διά να εμβάλουν ολίγον κατ' ολίγον τους Αθηναίους +εις αταξίαν και να ενσπείρουν τον τρόμον μεταξύ όλου του +στρατεύματος. Και επί πολύ μεν αντέσχον οι Αθηναίοι εις τον τρόπον +τούτον της προσβολής, έπειτα όμως, προχωρήσαντες πέντε ή έξ σταδίους +ανεπαύθησαν εις την πεδιάδα. Εμακρύνθησαν δε απ' αυτών και οι +Συρακούσιοι και επέστρεψαν εις το στρατόπεδόν των. + +80. Ο δε Νικίας και ο Δημοσθένης βλέποντες την λυπηράν κατάστασιν +του στρατού, την εντελή έλλειψιν των τροφών και τον μέγαν αριθμόν +των τραυματισμένων απεφάσισαν να ανάψουν, διαρκούσης της νυκτός, όσα +ηδύναντο περισσότερα πυρά και να οδηγήσουν τον στρατόν ουχί πλέον +διά της οδού, την οποίαν κατ' αρχάς εμελέτησαν να ακολουθήσουν, αλλά +κατά διεύθυνσιν εναντίαν των θέσεων, τας οποίας εφύλατταν οι +Συρακούσιοι, δηλαδή προς την θάλασσαν. Η τελευταία αύτη οδός δεν +έφερε πλέον τον στρατόν εις την Κατάνην, αλλ' εις το αντίθετον μέρος +της Σικελίας, προς την Καμάριναν, την Γέλαν και τας άλλας ελληνίδας +ή βαρβάρους πόλεις των παραλίων τούτων. Ανάψαντες λοιπόν πολλά πυρά +ανεχώρησαν διά νυκτός· αλλ' ησθάνθησαν την ταραχήν εκείνην, η οποία +είναι σύνηθες αποτέλεσμα του πανικού φόβου, πού καταλαμβάνει όλους +τους στρατούς, προ πάντων τους μεγίστους, όταν οδοιπορούν νύκτα διά +χώρας εχθρικής και όταν ο εχθρός είναι πλησίον. Και η μεν μοίρα του +Νικίου, η οποία προηγείτο, διετήρησε τας τάξεις της και επροχώρησε +πολύ, το δε ήμισυ, και μάλιστα το πλείστον της μοίρας του +Δημοσθένους, διεσπάσθη και επροχώρει ατακτότερον. Εν τούτοις άμα τη +αυγή έφθασαν εις το παράλιον και εισελθόντες εις την ονομαζομένην +Ελωρίνην οδόν εξηκολούθησαν την πορείαν των, διά να φθάσουν εις τον +Κακύπαριν ποταμόν και να εισδύσουν εις τα μεσόγεια ακολουθούντες τον +ρουν αυτού· διότι ήλπιζαν να συναντήσουν εκεί και τους Σικελούς, +τους οποίους είχαν ειδοποιήσει προηγουμένως. Φθάσαντες δε εις τον +ποταμόν τούτον εύρον και ενταύθα απόσπασμα εκ Συρακουσίων, πού +ετείχιζε και περιεχαράκωνε την διάβασιν αλλά παραβιάσαντες αυτήν +διέβησαν τον ποταμόν και εξηκολούθησαν να προχωρούν προς άλλον +ποταμόν ονομαζόμενον Ερινεόν. Ταύτην την οδόν είχαν υποδείξει εις +αυτούς οι οδηγοί. + +81. Εν τούτω δε τω μεταξύ, οι Συρακούσιοι και οι σύμμαχοι, άμα +έγινεν ημέρα και ενόησαν ότι οι Αθηναίοι είχαν αναχωρήρει, +κατηγόρησαν οι πλείστοι τον Γύλιππον ότι εκουσίως αφήκε τους +Αθηναίους να αναχωρήσουν και αναγνωρίσαντες ευκόλως την οδόν, την +οποίαν είχαν ακολουθήσει, κατεδίωξαν αυτούς και τους έφθασαν περί +την ώραν του αρίστου. Πλησιάσαντες δε τους στρατιώτας του +Δημοσθένους, οι οποίοι εσχημάτιζαν την οπισθοφυλακήν και εβάδιζαν +βραδέως και εν αταξία ένεκα της ταραχής, η οποία είχε συμβή την +νύκτα, επετέθησαν κατ' αυτών και ήρχισαν την μάχην. Οι ιππείς των +Συρακουσίων περιεκύκλωσαν εύκολα το ατάκτως διεσπαρμένον εκείνο σώμα +και το εστενοχώρησαν εις έν μόνον μέρος. Ο στρατός του Νικίου ήτο +εμπρός και απείχε πεντήκοντα σταδίους, διότι ο Νικίας εβάδιζε +ταχύτερον, σκεπτόμενος ότι εις τοιαύτην περίστασιν η σωτηρία του +στρατού δεν συνίστατο εις το να ίσταται εκουσίως και να μάχεται, +αλλ' εις το να υποχωρή όσον τάχιστα και να μάχεται μόνον όταν +αναγκάζεται. Ο Δημοσθένης ήτο περισσότερον και συνεχέστερον +εκτεθειμένος· επειδή δε εσχημάτιζε την οπισθοφυλακήν, προσεβλήθη +πρώτος υπό των πολεμίων. Ιδών ότι κατεδιώκετο υπό των Συρακουσίων +εσκέφθη να παραταχθή εις μάχην μάλλον ή να προχωρήση, μέχρις ου +τέλος η βραδύτης του επέτρεψεν εις τους εχθρούς να τον περικυκλώσουν +εντελώς και να εμβάλουν αυτόν και τους μετ' αυτού Αθηναίους εις +πολλήν αταξίαν, διότι καταληφθέντες ούτοι εντός χώρου +περικυκλουμένου διά μικρού τείχους περιοριζομένου ένθεν και ένθεν +δι' οδού και έχοντος πολλά ελαιόδενορα, προσεβλήθησαν πανταχόθεν υπό +βελών. Ευλόγως δε οι Συρακούσιοι μετεχειρίζοντο το είδος τούτο της +προσβολής μάλλον ή της μάχης εκ του συστάδην, διότι ουδέν συμφέρον +είχαν να ριψοκινδυνεύουν εναντίον ανθρώπων απηλπισμένων. Άλλως οι +Συρακούσιοι, βέβαιοι πλέον περί της επιτυχίας, εφείδοντο ανωφελών +θυσιών και έκριναν το στρατήγημα εκείνο αρκούν να καταδαμάση τους +Αθηναίους και να καταστήση αυτούς αιχμαλώτους των. + +82. Αφού δε ούτως επί όλην την ημέραν έρριπταν βέλη κατά των +Αθηναίων και των συμμάχων και τους είδαν ταλαιπωρημένους και υπό των +τραυμάτων και των άλλων κακώσεων, ο Γύλιππος, οι Συρακούσιοι και οι +σύμμαχοι έστειλαν πρώτον κήρυγμα, διά να προσκαλέσουν τους νησιώτας +να μεταβούν προς αυτούς παρέχοντες υπόσχεσιν ελευθερίας, το οποίον +και έπραξαν οι στρατιώται πόλεών τινων, όχι πολλών. Έπειτα δε +συνεφώνησαν και με τους άλλους στρατιώτας του Δημοσθένους να +καταθέσουν τα όπλα και να μη φονευθή κανείς εξ αυτών μήτε βιαίως, +μήτε εις τα δεσμά, μήτε ένεκα ελλείψεως της απολύτως αναγκαίας +τροφής. Όλοι, εξακισχίλιοι όντες, παρεδόθησαν και όλον το χρήμα, πού +είχαν το παρέδοσαν, θέσαντες αυτό επί ασπίδων ανεστραμμένων, +εγέμισαν δε ούτως ασπίδας τέσσαρας. Και τούτους μεν αμέσως εκόμισαν +εις την πόλιν οι Συρακούσιοι, ο δε Νικίας και οι μετ' αυτού έφθασαν +την ιδίαν εκείνην ημέραν εις τον ποταμόν Ερινεόν, διαβάντες δε αυτόν +εστρατοπέδευσαν επί τινος υψώματος. + +83. Οι δε Συρακούσιοι καταλαβόντες αυτούς την επομένην τους +ανήγγειλαν ότι οι μετά του Δημοσθένους παρεδόθησαν και τους +προσεκάλεσαν να πράξουν το αυτό. Ο Νικίας, μη πιστεύων εις την +είδησιν ταύτην, συνεφώνησε μετ' αυτών να πέμψη ιππέα, διά να +βεβαιωθή περί του πράγματος. Αφού δε ο απεσταλμένος ούτος επιστρέψας +επεβεβαίωσε την παράδοσιν του στρατού, ο Νικίας εμήνυσε διά κήρυκος +εις τον Γύλιππον και τους Συρακουσίους ότι ήτο έτοιμος να +συνθηκολογήση εν ονόματι των Αθηναίων, όπως όλα τα χρήματα, όσα οι +Συρακούσιοι εδαπάνησαν εις τον πόλεμον εκείνον, τους αποδοθούν, +αρκεί να αφήσουν τον στρατόν του να αναχωρήση ελευθέρως· μέχρις ου +δε αποδοθούν τα χρήματα ταύτα, υπέσχετο να αφήση Αθηναίους ως +ομήρους, ένα άνδρα διά κάθε τάλαντον. Ο Γύλιππος και οι Συρακούσιοι +δεν εδέχθησαν τας προτάσεις ταύτας· αλλ' επιτεθέντες και +περικυκλώσαντες τους Αθηναίους πανταχόθεν τους ετόξευαν μέχρις +εσπέρας. + +Οι Αθηναίοι ήσαν εξηντλημένοι ως εκ της ελλείψεως των τροφών και +όλων των άλλων αναγκαίων· εν τούτοις περιέμειναν την ησυχίαν της +νυκτός, διά να εξακολουθήσουν την πορείαν των. Είχαν δε ήδη αναλάβει +τα όπλα, ότε οι Συρακούσιοι ενόησαν τον σκοπόν των και ετόνισαν τον +παιάνα. Τότε οι Αθηναίοι ιδόντες ότι ανεκαλύφθησαν ανέστειλαν πάσαν +απόπειραν, εκτός τριακοσίων ανδρών, οι οποίοι παραβιάσαντες τους +φύλακας μετέβησαν διά νυκτός όπου ηδυνήθησαν. + +84. Ο δε Νικίας, άμα έγινεν ημέρα, εκίνησεν επί κεφαλής του στρατού· +οι Συρακούσιοι και οι σύμμαχοι επετέθησαν κατ' αυτών διά του αυτού +τρόπου, τοξεύοντες και κατακοντίζοντες αυτούς πανταχόθεν. Οι +Αθηναίοι έσπευδαν να φθάσουν εις τον Ασσίναρον ποταμόν, όχι μόνον +διότι εστενοχωρούντο πανταχόθεν υπό των επιθέσεων του πολλού ιππικού +και του άλλου εχθρικού πλήθους, και ήλπιζαν να εύρουν ησυχίαν πέραν +του ποταμού, αλλά και διά να καταπαύσουν τας βασάνους της πείνης και +της δίψης. Άμα έφθασαν εις τας όχθας του ποταμού τούτου ερρίφθησαν +εντός αυτού φύρδην μίγδην και όλοι ηγωνίζοντο τις να διαβή πρώτος· +αλλ' οι εχθροί, οι οποίοι τους ηκολούθουν εκ του πλησίον, κατέστησαν +την διάβασιν δυσχερεστάτην. Οι Αθηναίοι, αναγκασμένοι να προχωρούν +αθρόοι, έπιπταν οι μεν επί των δε και κατεπάτουν αλλήλους. +Περιπλεκόμενοι εν μέσω των δοράτων και των σκευών, οι μεν εφονεύοντο +αμέσως, οι δε παρεσύροντο υπό των υδάτων. Οι Συρακούσιοι, +παραταγμένοι επί της απέναντι κρημνώδους όχθης, ετόξευαν άνωθεν τους +Αθηναίους, οι οποίοι ως επί το πλείστον κατεγίνοντο εις το να πίνουν +απλήστως, και να συσσωρεύωνται ατάκτως εις την κοίλην κοίτην του +ποταμού. Καταβάντες τέλος οι Πελοποννήσιοι έσφαζαν προ πάντων +εκείνους, πού ήσαν εντός του ποταμού. Μετ' ολίγον το ύδωρ +συνεταράχθη (έγινε θολόν)· εν τούτοις το έπιναν ακόμη, μολονότι ήτο +βορβορώδες και αιματωμένον. Ήτο μάλιστα διά τους πολλούς αιτία +έριδος. + +85. Τέλος δε πολλά πτώματα έκειντο ήδη εντός του ποταμού, τα μεν επί +των δε, και ο στρατός είχε καταστραφή, μέρος μεν εις τας όχθας, +μέρος δε υπό των ιππέων, ότε ο Νικίας μετέβη προς τον Γύλιππον, εις +αυτόν μάλλον ή εις τους Συρακουσίους εμπιστευόμενος, και παρέδωκε +τον εαυτόν του εις την διάκρισιν του στρατηγού εκείνου και των +Λακεδαιμονίων, παρακαλών αυτούς μόνον να παύσουν την σφαγήν. Τότε ο +Γύλιππος διέταξε να συλλαμβάνουν ζωντανούς τους εχθρούς· όλοι δε +εκείνοι, τους οποίους οι Συρακούσιοι δεν είχαν κρύψει, και των +οποίων ο αριθμός ήτο μέγας, μετεφέρθησαν ζώντες· έστειλαν επίσης +προς καταδίωξιν των τριακοσίων, πού είχαν διαφύγει τους φύλακας διά +νυκτός, και τους συνέλαβαν. Εν τούτοις ολίγοι μόνον αιχμάλωτοι εκ +του στρατού των Αθηναίων συνηθροίσθησαν προς όφελος του δημοσίου, +διότι οι περισσότεροι είχαν κλαπή υπό ιδιωτών. Όλη η Σικελία +κατεπλήσθη υπ' αυτών, καθότι δεν είχαν παραδοθή διά συνθήκης, όπως +οι μετά του Δημοσθένους. Ο αριθμός των φονευθέντων υπήρξεν επίσης +μέγιστος, διότι η σφαγή εγένετο φρικώδης και είχεν υπερβή πάσαν +προηγηθείσαν κατά το διάστημα του Σικελικού εκείνου πολέμου· τέλος ο +στρατός είχεν υποστή πολλάς απωλείας ένεκα των επανειλημμένων +συμπλοκών των γενομένων κατά την υποχώρησιν. Ουχ ήττον πολλοί +Αθηναίοι διέφυγαν, άλλοι μεν πάραυτα, άλλοι δε δουλεύσαντες και +αποδράσαντες ύστερον. Όλοι δε ούτοι εύρισκαν καταφύγιον εις την +Κατάνην. + +86. Οι δε Συρακούσιοι και οι σύμμαχοι συναθροισθέντες και λαβόντες +όσους περισσοτέρους ηδυνήθησαν αιχμαλώτους, και τα λάφυρα επέστρεψαν +εις την πόλιν. Και τους μεν Αθηναίους και τους συμμάχους, τους +οποίους έλαβαν αιχμαλώτους, κατεβίβασαν εις τα λατομεία, νομίζοντες +ότι το μέρος εκείνο ήτο ασφαλεστάτη φυλακή, τον δε Νικίαν και τον +Δημοσθένην εφόνευσαν, παρά την θέλησιν του Γυλίππου, ο οποίος +εσκέπτετο ότι θα ήτο μέγα κατόρθωμα, εάν μετά τόσας υπηρεσίας +εκόμιζεν εις την Λακεδαίμονα και τους αρχηγούς του εχθρικού στρατού. +Συνέβαινε δε ο μεν Δημοσθένης να είναι έχθιστος εις τους +Λακεδαιμονίους ένεκα των εν τη Σφακτηρία συμβάντων, ο δε Νικίας λίαν +αγαπητός διά τον αυτόν λόγον· διότι ο Νικίας μετά ζήλου ειργάσθη να +συνομολογήσουν ειρήνην οι Αθηναίοι και ν' αφήσουν ελευθέρους τους εν +τη νήσω αιχμαλωτισθέντας Λακεδαιμονίους. Τούτου ένεκα οι +Λακεδαιμόνιοι ηγάπων τον Νικίαν, και αυτός παρέδωκεν εαυτόν μετ' +εμπιστοσύνης εις τον Γύλιππον. Αλλ' οι Συρακούσιοι, γνωρίζοντες ότι +ο Νικίας είχε κρυφίας συνεννοήσεις μετά τινων εξ αυτών, εφοβήθησαν, +ως ελέγετο, μήπως βασανιζόμενος επί του ζητήματος τούτου κοινολογήση +τι και ταράξη την χαράν της νίκης· άλλοι δε, και προ πάντων οι +Κορίνθιοι, μήπως δελεάζων τινάς διά χρημάτων (διότι ήτο πλούσιος) +αποδράση και εμβάλη αυτούς εις νέας ταραχάς, έπεισαν τους συμμάχους +και τον εφόνευσαν. Αυτά, ή περίπου αυτά, ήσαν τα αίτια του θανάτου +του Νικίου, ο οποίος μεταξύ όλων των συγχρόνων μου Ελλήνων, διά την +προς τους θεούς άκραν ευσέβειάν του, δεν έπρεπε να τύχη τοιούτου +δυστυχούς τέλους. + +87. Τους δε εις τα λατομεία μετακομισθέντας αιχμαλώτους +μετεχειρίσθησαν οι Συρακούσιοι κατ' αρχάς μετά πολλής αυστηρότητος. +Συσσωρευμένοι οι αιχμάλωτοι ούτοι εντός χώρου κοίλου και στενού +έμεναν κατ' αρχάς εκτεθειμένοι άστεγοι εις την πνιγηράν θερμότητα +του ήλιου· επήλθαν κατόπιν αι δροσεραί νύκτες του φθινοπώρου και η +μεταβολή αύτη επενήργησεν ολεθρίως επί της υγείας των, προ πάντων +επειδή ήσαν αναγκασμένοι εντός του στενού εκείνου χώρου να εκπληρούν +όλας των τας ανάγκας· εκτός τούτου τα σώματα των αποθνησκόντων, είτε +ένεκα των πληγών, είτε ένεκα των μεταβολών του καιρού, είτε ένεκα +άλλων ομοίων αιτίων, έκειντο εκεί φύρδην μίγδην και ανέδιδαν οσμήν +ανυπόφορον, την οποίαν ηύξαναν περισσότερον αι βάσανοι της πείνης +και της δίψης· διότι επί οκτώ μήνας έκαστος των αιχμαλώτων δεν +ελάμβανεν άλλο, παρά μίαν κοτύλην ύδατος και δύο κοτύλας άρτου· +τέλος ουδενός εκ των δεινών, όσα δύναται τις να υποστή εις τοιαύτην +αιχμαλωσίαν, απηλλάγησαν. Επί εβδομήκοντα ημέρας έζησαν ούτω +συσσωρευμένοι· έπειτα, όσοι δεν ήσαν Αθηναίοι ή Σικελιώται ή +Ιταλιώται, επωλήθησαν. Μολονότι δεν δύναμαι να ορίσω ακριβώς τον +ολικόν αριθμόν των αιχμαλώτων, συμπεραίνω όμως ότι δεν πρέπει να +ήσαν ολιγώτεροι των επτακισχιλίων. Το γεγονός τούτο υπήρξε διά τους +Έλληνας το μάλλον σπουδαίον εξ όσων συνέβησαν κατά τον πόλεμον +εκείνον· και κατά την γνώμην μου, εξ όλων εκείνων, τα οποία +εξετέλεσαν οι Ελληνες και τα οποία γινώσκομεν εκ παραδόσεως, τούτο +υπήρξε και διά τους νικήσαντας ενδοξότατον, και διά τους νικηθέντας +καταστρεπτικώτατον. Και τωόντι η προκειμένη καταστροφή υπήρξε +τελεία· στρατός, στόλος, το παν εχάθη, και εκ τόσου πολυαρίθμου +στρατιάς ολίγιστοι άνδρες επέστρεψαν εις τα ίδια. Ταύτα είναι τα +κατά την Σικελίαν γενόμενα. + + + +ΒΙΒΛΙΟΝ Η'. + +ΘΟΥΚΙΔΙΔΟΥ + +ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ + + + +ΒΙΒΛΙΟΝ Η'. + + + +1. Ότε δε η είδησις αύτη έφθασεν εις τας Αθήνας, επί πολύν χρόνον +εδυσπίστουν εις την πανωλεθρίαν αυτήν του στρατού, παρ' όλας τας +θετικάς βεβαιώσεις των μάλλον αξιοπίστων μαρτύρων, εκείνων πού είχαν +διαφύγει απ' αυτήν την ιδίαν καταστροφήν. Αλλά, άμα επείσθησαν περί +τούτου, ωργίσθησαν τούτο μεν εναντίον των ρητόρων, όσοι είχαν +υποκινήσει την προθυμίαν του λαού διά την εκστρατείαν εκείνην, ως +εάν δεν εψηφίσθη αύτη υπ' αυτού, τούτο δε κατά των χρησμολόγων, των +μάντεων και όλων εκείνων, οι οποίοι τότε διά των προφητειών των +είχαν διεγείρει την ελπίδα κατακτήσεως της Σικελίας. Ουδέν άλλο +είχαν υπό τα βλέμματά των ειμή θλιβερά συμβάντα, και το γεγονός +τούτο ενεποίει τρόμον και αμηχανίαν εις τους Αθηναίους. Οι πολίται, +ιδιαιτέρως έκαστος, υπέστησαν σκληράς απωλείας· η πόλις επένθει το +πλήθος εκείνο των οπλιτών, των ιππέων, των νεανιών, τους οποίους +αδύνατον θα ήτο να αντικαταστήσουν· η θέα των γυμνών ναυστάθμων, η +εξάντλησις του δημοσίου θησαυρού, τα πάντα συνηνούντο, διά να τους +απελπίζουν περί της σωτηρίας. Κατά την πρώτην ημέραν επερίμεναν να +ίδουν τους μεν εν τη Σικελία εχθρούς πλέοντας εναντίον του Πειραιώς +μετά την περιφανή νίκην, την οποίαν είχαν κερδήσει, τους δε εν τη +Ελλάδι, των οποίων αι πολεμικαί παρασκευαί είχαν τότε διπλασιασθή, +επιτιθεμένους εναντίον των Αθηναίων διά ξηράς και διά θαλάσσης· τους +συμμάχους τέλος αποστατούντας και ενουμένους μετά των εχθρών τούτων. +Εν τούτοις, εφ' όσον επέτρεπαν τα παρόντα μέσα, οι Αθηναίοι +απεφάσισαν ουχί να ενδώσουν, αλλά να παρασκευάσουν ναυτικόν, +ποριζόμενοι όπως ηδύναντο ξύλα και χρήματα, διά να προνοήσουν προς +εξασφάλισιν κατά των συμμάχων και προ πάντων κατά της Ευβοίας, να +ελαττώσουν τα δημόσια έξοδα και να εκλέξουν συμβούλιον εκ +πρεσβυτέρων, οι οποίοι να διευθύνουν τας υποθέσεις συμφώνως με τας +περιστάσεις· τέλος, ως συμβαίνει συνήθως εις τον λαόν, ο παρών φόβος +τους διέθεσεν εις το να τηρήσουν διαγωγήν σώφρονα. Όσα δε +απεφάσισαν, τα εξετέλεσαν αμέσως, και το θέρος ετελείωσεν. + +2. Κατά δε τον ακόλουθον χειμώνα, αμέσως μετά την είδησιν της +πανωλεθρίας των Αθηναίων εις την Σικελίαν, όλοι οι Έλληνες επήραν +μεγάλας ελπίδας· όσοι δεν ήσαν σύμμαχοι ουδενός, ενόμισαν ότι δεν +έπρεπε πλέον να μένουν αμέτοχοι του πολέμου, έστω και αν δεν +προσεκαλούντο, αλλά να βαδίσουν εκουσίως εναντίον των Αθηναίων, +πεπεισμένοι όντες ότι, εάν οι Αθηναίος επετύγχαναν εν τη Σικελία, +αμέσως θα επήρχοντο και εναντίον των. Επίστευαν άλλως ότι ο +υπολειπόμενος πόλεμος έμελλε να είναι βραχύς και ότι ωφέλιμον θα ήτο +να μετάσχουν αυτού. Αφ' ετέρου πάλιν οι σύμμαχοι των Λακεδαιμονίων, +καταβάλλοντες από κοινού μεγαλύτερον ζήλον ή πρότερον, ήλπιζαν να +ελευθερωθούν ταχέως από τόσας ταλαιπωρίας· προ πάντων δε οι υπήκοοι +των Αθηναίων, μ' όλην την αδυναμίαν των, ήσαν έτοιμοι να +αποστατήσουν, διότι έκριναν τα πράγματα εν στιγμή οργασμού και +υπεστήριζαν ότι οι Αθηναίοι δεν θα ηδύναντο να συντηρηθούν μέχρι του +επομένου θέρους. Εις δε τους Λακεδαιμονίους η πεποίθησις είχεν +αυξηθή προ πάντων εκ της βεβαιότητος ότι οι της Σικελίας σύμμαχοι, +μη δυνάμενοι να τους αρνηθούν την συνδρομήν του ναυτικού των, θα +έφθαναν βεβαίως εις την αρχήν της ανοίξεως με πολλήν δύναμιν. +Πανταχόθεν λοιπόν ευέλπιδες όντες απεφάσισαν να αρχίσουν πόλεμον +φανερόν, πεπεισμένοι ότι, αποβαίνοντος του πολέμου υπέρ αυτών, θα +απηλλάσσοντο διά παντός από κινδύνους ομοίους εκείνων, με τους +οποίους θα τους ηπείλουν οι Αθηναίοι, εάν η ηγεμονία των ηυξάνετο +διά της καθυποτάξεως της Σικελίας και ότι, εάν κατελύετο η δύναμις +των Αθηνών, θα εξησφάλιζαν εις εαυτούς την ηγεμονίαν πάσης της +Ελλάδος. + +3. Διαρκούντος λοιπόν του χειμώνος εκείνου ο βασιλεύς αυτών Άγις +ανεχώρησεν αμέσως εκ της Δεκελείας μετά στρατού και συνέλεξε χρήματα +παρά των συμμάχων προς συντήρησιν του ναυτικού· διευθυνθείς προς τον +Μαλιακόν κόλπον έλαβε παρά των Οιταίων πολύ μέρος εκ των λαφύρων των +εξ αιτίας δήθεν αρχαίας τινός έχθρας και τους επέβαλε χρηματικήν +συνεισφοράν· έπειτα ηνάγκασε τους Φθιώτας Αχαιούς και τους άλλους +υπηκόους της Θεσσαλίας, με όλην την αντίστασιν και τα παράπονα των +Θεσσαλών, να του δώσουν ομήρους τινάς και χρήματα. Τους ομήρους +τούτους κατέθεσεν εις την Κόρινθον και προσεπάθησε να ελκύση τους +λαούς τούτους εις την συμμαχίαν του. Οι δε Λακεδαιμόνιοι διέταξαν +τας υπό την δικαιοδοσίαν των πόλεις να κατασκευάσουν εκατόν πλοία. +Και εις μεν τους Βοιωτούς επέβαλαν εικοσιπέντε, εις εαυτούς +ισάριθμα, εις τους Φωκείς και τους Λοκρούς δεκαπέντε, εις τους +Κορινθίους δεκαπέντε, εις τους Αρκάδας, τους Πελληνείς και τους +Σικυωνίους δέκα, τέλος δε εις τους Μεγαρείς, τους Τροιζηνίους, τους +Επιδαυρίους και τους Ερμιονείς δέκα. Ουδεμίαν δε άλλην προετοιμασίαν +παρέλειψαν, διά να αρχίσουν τον πόλεμον κατά την άνοιξιν. + +4. Ενησχολήθησαν δε και οι Αθηναίοι κατά τον χειμώνα τούτον, όπως +είχαν αποφασίσει, εις το να κατασκευάσουν πλοία, προς τούτο δε +επρομηθεύθησαν ξύλα· οχύρωσαν επίσης το Σούνιον, διά να εξασφαλίσουν +τον περίπλουν των σιταγωγών πλοίων. Εγκατέλειψαν το φρούριον, το +οποίον είχαν εγείρει εν τη Λακωνική κατά την εις την Σικελίαν +μετάβασιν, και ηλάττωσαν όλας τας δαπάνας, όσας ενόμισαν περιττάς, +και προ πάντων επέστησαν την προσοχήν των επί των συμμάχων +φοβούμενοι μήπως ούτοι αποστατήσουν. + +5. Ενώ δε έπρατταν ταύτα αμφότεροι και ενησχολούντο περί τας +προετοιμασίας του πολέμου, ως εάν επρόκειτο να αρχίσουν τώρα, οι +Ευβοείς πρώτοι έστειλαν πρέσβεις προς τον Άγιν κατά τον χειμώνα +τούτον, προς τον σκοπόν να αποστατήσουν κατά των Αθηνών. Ο Άγις, +δεχθείς τας προτάσεις των, προσεκάλεσεν εκ της Λακεδαίμονος τον +Σθενελαΐδου Αλκαμένη και τον Μέλανθον, διά να καταστήση αυτούς +άρχοντας της Ευβοίας. Ούτοι δε ήλθαν έχοντες μεθ' εαυτών τριακοσίους +περίπου νεοδαμώδεις, και ο Άγις παρεσκεύαζεν εις αυτούς την +διάβασιν, ότε ήλθαν επίσης και Λέσβιοι προτείνοντες να αποστατήσουν +και αυτοί. Βοηθούμενοι υπό των Βοιωτών έπεισαν τον Άγιν να αναβάλη +την υπόθεσιν της Ευβοίας και να διευκολύνη την αποστασίαν των +Λεσβίων, δίδων εις αυτούς ως αρμοστήν τον Αλκαμένην, ο οποίος ήτο +έτοιμος να μεταβή εις την Εύβοιαν διά θαλάσσης. Και οι μεν Βοιωτοί +υπεσχέθησαν εις αυτούς δέκα πλοία, δέκα δε και ο Άγις. Και ταύτα +επράττοντο εν αγνοία των Λακεδαιμονίων· τωόντι ο Άγις, ενόσω κατείχε +την Δεκέλειαν μετά του στρατού, ήτο κύριος να στέλλη στρατεύματα +παντού, όπου ήθελε, να στρατολογή και να λαμβάνη χρήματα. Δύναται +τις μάλιστα να είπη, ότι κατ' εκείνην την εποχήν οι σύμμαχοι +υπήκουον πλειότερον εις αυτόν ή εις τους Λακεδαιμονίους της πόλεως· +διότι με τας δυνάμεις, τας οποίας είχεν υπό τας διαταγάς του, +πανταχού ενεφανίζετο φοβερός. Ενώ δε ο Άγις ητοιμάζετο να βοηθήση +τους Λεσβίους, οι Χίοι και οι Ερυθραίοι, προθυμούμενοι να +αποστατήσουν επίσης, αντί να αποταθούν προς αυτόν, απετάθησαν εις +την Λακεδαίμονα· ήλθε δε μετ' αυτών είς πρεσβευτής εκ μέρους του +Τισσαφέρνους, ο οποίος εκυβέρνα εν ονόματι του βασιλέως Δαρείου, του +υιού του Αρταξέρξου, τας κάτω επαρχίας, διότι ο Τισσαφέρνης ήθελε να +ελκύση με το μέρος του τους Πελοποννησίους και υπέσχετο να τους δώση +ζωοτροφίας. Προ ολίγου ο βασιλεύς είχε ζητήσει παρ' αυτού τους +καθυστερουμένους φόρους της διοικήσεώς του, τους οποίους ο +Τισσαφέρνης δεν ηδύνατο να σύναξη, ένεκα των Αθηναίων παρά των +Ελληνίδων πόλεων. Ενόμισε λοιπόν ο Τισσαφέρνης ότι εξασθενίζων τους +Αθηναίους θα ηδύνατο ευκολώτερα να εισπράξη τους φόρους τούτους, και +συγχρόνως θα εισήγε τους Λακεδαιμονίους εις την συμμαχίαν του +βασιλέως, διά να τον βοηθήσουν να εκτελέση την διαταγήν, την οποίαν +είχε λάβει παρ' αυτού, να συλλάβη ζώντα ή να αποκτείνη τον νόθον +υιόν του Πισσούθνου Αμάργην, πού είχεν αποστατήσει εις την Καρίαν. +Οι μεν Χίοι λοιπόν και ο Τισσαφέρνης ταύτα διεπραγματεύοντο από +κοινού. + +6. Ο δε Μεγαρεύς Καλλίγειτος ο Λαοφώντος και ο Κυζικηνός Τιμαγόρας ο +Αθηναγόρου, και οι δύο εξόριστοι εκ της πατρίδος των και διαμένοντες +παρά τω Φαρναβάζω τω Φαρνάκου, φθάνουν εν τω μεταξύ εις την +Λακεδαίμονα σταλέντες υπό του Φαρναβάζου, διά να επιτύχουν την +αποστολήν στόλου εις τον Ελλήσποντον, ενώ αυτός ο ίδιος θα +προσεπάθει, ει δυνατόν, ως ο Τισσαφέρνης, να αποσπάση από τους +Αθηναίους τας πόλεις της διοικήσεώς του, διά να εισπράττη τους +φόρους και να διαπραγματευθή αφ' εαυτού συμμαχίαν μεταξύ του +βασιλέως και των Λακεδαιμονίων. Ενώ οι απεσταλμένοι του Φαρναβάζου +και οι του Τισσαφέρνους διεπραγματεύοντο ταύτα χωριστά, πολλή άμιλλα +εγεννήθη εις την Λακεδαίμονα, εκ του ότι άλλοι μεν ηγωνίζοντο να +σταλή πρώτον στόλος και στρατός εις την Ιωνίαν και την Χίον, άλλοι +δε εις τον Ελλήσποντον. Εν τούτοις οι Λακεδαιμόνιοι παρεδέχθησαν +τοσούτω μάλλον προθύμως τας αιτήσεις των Χίων και του Τισσαφέρνους, +όσω υπεστηρίζοντο αύται υπό του Αλκιβιάδου, τον οποίον δεσμοί ξενίας +συνέδεον από πατρός εις υιόν με τον έφορον Ένδιον, χάριν δε των +σχέσεων τούτων η οικογένεια του είχε παραδεχθή το Λακωνικόν όνομα +Αλκιβιάδης, το οποίον έφερεν επίσης και ο πατήρ του Ενδίου. Οι +Λακεδαιμόνιοι όμως έστειλαν κατά πρώτον εις την Χίον ένα περίοικον, +ονόματι Φρύνιν, διά να βεβαιωθή αν υπήρχαν τωόντι τόσα πλοία, όσα +έλεγαν οι απεσταλμένοι της πόλεως ταύτης και αν η δύναμις αυτής ήτο +οποία εφημίζετο. Οτέ δε επιστοποίησεν ο απεσταλμένος ότι όλα όσα +ήκουσαν ήσαν αληθή, συνεμάχησαν αμέσως μετά των Χίων και των +Ερυθραίων και εψήφισαν να στείλουν τεσσαράκοντα πλοία, αριθμόν +αρκούντα, αφού οι Χίοι έλεγαν ότι είχαν ουχί ολιγώτερα των εξήκοντα. +Εκ των τεσσαράκοντα τούτων κατ' αρχάς μεν ελογάριαζαν να στείλουν +δέκα μετά του ναυάρχου Μελαγκρίδου, αλλά γενομένου κατόπιν σεισμού +έστειλαν αντί του Μελαγκρίδου τον Χαλκιδέα, και αντί δέκα +παρεσκεύασαν πέντε πλοία εις την Λακωνικήν. Και τοιουτοτρόπως +ετελείωσεν ο χειμών και το δέκατον ένατον έτος του πολέμου τούτου, +τον οποίον συνέγραψεν ο Θουκυδίδης. + +7. Άμα δε ήλθεν η άνοιξις του ακολούθου θέρους, οι Χίοι επέσπευσαν +την αποστολήν του στόλου φοβούμενοι μήπως οι Αθηναίοι μάθουν τα +τεκταινόμενα, διότι όλαι εκείναι αι διά πρέσβεων διαπραγματεύσεις +εγίνοντο κρυφίως. Οι Λακεδαιμόνιοι λοιπόν έστειλαν εις την Κόρινθον +τρεις Σπαρτιάτας, διά να μεταφέρουν άνωθεν του ισθμού, από της μιας +θαλάσσης εις την άλλην τάχιστα και να διευθύνουν αυτά εις την Χίον +τόσον εκείνα τα πλοία, τα οποία είχε παρασκευάσει ο Άγις διά την +Λέσβον, καθώς και τα άλλα. Τα εις τους συμμάχους ανήκοντα ταύτα +πλοία ήσαν εν όλω τριάκοντα εννέα. + +8. Ο μεν Καλλίγειτος λοιπόν και ο Τιμαγόρας οι οποίοι +διεπραγματεύοντο εν ονόματι του Φαρναβάζου, δεν μετέσχον διόλου εις +την εκστρατείαν της Χίου και δεν παρέδοσαν τα χρήματα, τα οποία +είχαν φέρει διά τον εξοπλισμόν στόλου, συμποσούμενα εις εικοσιπέντε +τάλαντα, αλλ' εσκέπτοντο να αναχωρήσουν κατόπιν μετ' άλλου στόλου +ιδιαιτέρου. Ο δε Άγις βλέπων τους Λακεδαιμονίους διατεθειμένους να +διευθυνθούν πρώτον προς την Χίον συνετάχθη και αυτός με την γνώμην +ταύτην· συναθροισθέντες λοιπόν οι σύμμαχοι εις την Κόρινθον +συνεκρότησαν συμβούλιον και απεφάσισαν να πλεύσουν πρώτον εις την +Χίον, έχοντες αρχηγόν τον Χαλκιδέα, ο οποίος είχεν εξοπλίσει τα +πέντε πλοία εν τη Λακωνική, και κατόπιν να μεταβούν εις την Λέσβον +συμπεριλαμβάνοντες ως αρχηγόν τον Αλκαμένην, υποδειχθέντα ήδη υπό +του Άγιδος, και τέλος εις τον Ελλήσποντον, όπου ο Κλέαρχος υιός του +Ραμφίου είχε σταλή ως αρχηγός. Απεφάσισαν εκτός τούτου να μεταφέρουν +πρώτον άνωθεν του ισθμού το ήμισυ του στόλου και να το εξαποστείλουν +άνευ αναβολής, διά να επισύρουν την προσοχήν των Αθηναίων μάλλον +προς τα πλοία, τα οποία ήθελαν απομακρυνθή της παραλίας ή προς τα +μέλλοντα να αποσταλούν ύστερον. Ο απόπλους έγινε καταφανώς εκ του +μέρους τούτου· απόδειξις ότι περιεφρόνουν την αδυναμίαν των +Αθηναίων, των οποίων το ναυτικόν ουδαμού εφαίνετο ισχυρόν· ταύτα +αποφασίσαντες μετέφεραν από του ενός μέρους εις το άλλο διά ξηράς +αμέσως είκοσι και έν πλοία. + +9. Αλλ' οι Κορίνθιοι, με όλην την επίσπευσιν των συμμάχων, δεν +επροθυμήθησαν να συμπλεύσουν πριν πανηγυρίσουν τα Ίσθμια, των οποίων +έφθασεν η εποχή. Ο Άγις ήτο πρόθυμος να επιτρέψη εις τους Κορινθίους +να μη διαλύσουν τας Ισθμιάδας σπονδάς και προσέφερε να αναλάβη την +εκστρατείαν εις ίδιον αυτού όνομα. Επειδή δε οι Κορίνθιοι δεν +συγκατετίθεντο, και εγίνετο ούτω χρονοτριβή, οι Αθηναίοι ενόησαν +καλλίτερον τας ραδιουργίας των Χίων και έστειλαν τον Αριστοκράτην, +διά να μεμφθούν αυτούς. Και, επειδή διέψευσαν ταύτα οι Χίοι, οι +Αθηναίοι εζήτησαν συμφώνως με την συμμαχίαν να τους στείλουν πλοία +ως ενέχυρον της πίστεώς των· έστειλαν δε οι Χίοι επτά. Αίτιον της +αποστολής των πλοίων τούτων ήτο η άγνοια, εις την οποίαν ευρίσκετο ο +λαός της Χίου περί των τεκταινομένων και η επιθυμία, την οποίαν +είχαν οι μεμυημένοι εις την συνωμοσίαν ολιγαρχικοί να μη καταστήσουν +τον λαόν εχθρόν πριν ή επιτύχη έκαστος εγγύησίν τινα· άλλως δε δεν +περιέμεναν πλέον την άφιξιν των Πελοποννησίων, οι οποίοι εβράδυναν +να εμφανισθούν. + +10. Εν τούτοις επανηγυρίσθησαν τα Ίσθμια και οι Αθηναίοι (οι οποίοι +προσεκλήθησαν) παρευρέθησαν και εύρον καιρόν να διαφωτίσουν τας +αμφιβολίας των περί των εν τη Χίω τεκταινομένων. Διά τούτο, άμα +επέστρεψαν εις τας Αθήνας, έσπευσαν να λάβουν όλα τα κατάλληλα +μέτρα, διά να μη αφήσουν να τους διαφύγουν τα πλοία, τα οποία +έμελλαν να αναχωρήσουν εκ Κεγχρεών. Οι Πελοποννήσιοι, μετά την +εορτήν, εξέπλευσαν διά την Χίον έχοντες έν και είκοσι πλοία υπό την +αρχηγίαν του Αλκαμένους. Οι Αθηναίοι, έχοντες ίσον αριθμόν πλοίων, +επροχώρησαν κατ' αρχάς προς αυτούς, διά να τους παρασύρουν εις το +πέλαγος· αλλά, επειδή οι Πελοποννήσιοι χωρίς να τους ακολουθήσουν +επί πολύ, επέστρεψαν οπίσω, ανεχώρησαν επίσης και οι Αθηναίοι, διότι +δεν εμπιστεύοντο εις τα επτά πλοία των Χίων, τα οποία είχαν μαζί +τους. Αργότερον δε, ενδυναμώσαντες τον στόλον των δι' άλλων +τριάκοντα και επτά πλοίων, κατεδίωξαν μέχρι του Πειραιού της +Κορινθίας τον παραπλέοντα στόλον των Πελοποννησίων· είναι δε ο λιμήν +ούτος έρημος και κείται εις τα τελευταία σύνορα της Επιδαυρίας. Και +έν πλοίον απώλεσαν οι Πελοποννήσιοι εις το πέλαγος. Συναθροίσαντες +δε τα άλλα ωδήγησαν αυτά εις τον λιμένα· αλλ' οι Αθηναίοι μετέβησαν +μετά του στόλου, διά να τους προσβάλουν, και απέβησαν επίσης εις την +ξηράν, τούτο δε επροξένησε πολύν θόρυβον και αταξίαν. Οι Αθηναίοι +κατεσύντριψαν πολλά πλοία επί της παραλίας και εφόνευσαν τον αρχηγόν +Αλκαμένην· αλλ' απώλεσαν και αυτοί άνδρας τινάς. + +11. Ότε δε απεχωρίσθησαν, οι Αθηναίοι άφησαν αρκούντα αριθμόν +πλοίων, διά να πολιορκούν τον στόλον και μετά των επιλοίπων +ηγκυροβόλησαν προ του πλησίον νησιδίου, έστειλαν δε ακολούθως εις +τας Αθήνας, διά να ζητήσουν επικουρίας, διότι την επομένην οι +Κορίνθιοι και ολίγον μετέπειτα οι άλλοι γείτονες λαοί έφθασαν εις +βοήθειαν του Πελοποννησιακού στόλου· αλλ' αναγνωρίζοντες την +δυσκολίαν που υπήρχε, διά να υπερασπίσουν αυτόν εις έρημον χώραν, +ευρίσκοντο εις αμηχανίαν περί του πρακτέου. Και πρώτον μεν +εσκέφθησαν να καύσουν τα πλοία· αλλ' έπειτα απεφάσισαν να τα σύρουν +εις την ξηράν και να τα φυλάττουν μετά του πεζού στρατού μέχρις ου +παρουσιασθή ευκαιρία τις, διά να διαφύγουν. Πληροφορηθείς ταύτα ο +Άγις έστειλε προς αυτούς τον Σπαρτιάτην Θέρμωνα. Εν τούτοις εις την +Λακεδαίμονα έφθασε πρώτον η αγγελία ότι ο Πελοποννησιακός στόλος +είχε μακρυνθή από του ισθμού· διότι οι έφοροι είχαν διατάξει τον +Αλκαμένην να τους στείλη ιππέα, άμα ο στόλος ούτος ήθελε κινήσει. +Αμέσως λοιπόν απεφάσισαν να στείλουν υπό την αρχηγίαν του Χαλκιδέως, +συνοδευομένου υπό του Αλκιβιάδου, τα πέντε πλοία τα οπλισθέντα εις +την Λακωνικήν, αλλ' έπειτα, καθ' ην στιγμήν ήσαν έτοιμα να +αναχωρήσουν, ηγγέλθη εις αυτούς ότι ο Πελοποννησιακός στόλος είχε +καταφύγει εις Πειραιόν. Στενοχωρηθέντες ένεκα της πρώτης εκείνης +αποτυχίας, άμα ήρχισεν ο Ιωνικός πόλεμος, δεν ενησχολούντο πλέον διά +την αποστολήν των παρ' αυτοίς παρασκευασθέντων πλοίων, αλλ' +ενησχολούντο να μετακαλούν τα ολίγα, τα οποία είχαν ήδη εκπλεύσει. + +12. Μαθών δε τας αμφιταλαντεύσεις ταύτας ο Αλκιβιάδης πείθει εκ +δευτέρου τον Ένδιον και τους άλλους εφόρους να μη παραιτήσουν ένεκα +φόβου την εκστρατείαν, λέγων ότι εγκαίρως θα έφθαναν, πριν μάθουν οι +Χίοι την καταστροφήν του στόλου, και ότι αυτός ο ίδιος, άμα φθάση +εις την Ιωνίαν, θα έπειθεν ευκόλως τας πόλεις να αποστατήσουν +εξεικονίζων εις αυτάς την εξασθένησιν των Αθηναίων και τον ζήλον των +Λακεδαιμονίων, και ότι θα τον επίστευαν περισσότερον από πάντα +άλλον. Έλεγε δε ιδιαιτέρως εις τον Ένδιον ότι θα ήτο εις αυτόν +ένδοξον, αν δι' εκείνου απεστάτει η Ιωνία, εάν εγίνετο ο βασιλεύς +σύμμαχος των Λακεδαιμονίων και εάν δεν άφηνε τον Άγιν να δοξασθή με +το κατόρθωμα εκείνο· ήτο δε ο Αλκιβιάδης εχθρός του Άγιδος. Και ο +μεν Αλκιβιάδης πείσας τους άλλους εφόρους και τον Ένδιον ανεχώρησε +μετά των πέντε πλοίων και του Λακεδαιμονίου Χαλκιδέως και +επεχείρησαν βιαστικά τον πλουν. + +13. Εις τον αυτόν δε περίπου καιρόν επανήλθαν εκ της Σικελίας τα +δεκαέξ πλοία των Πελοποννησίων, τα οποία είχαν σταλή εκεί μετά του +Γυλίππου, διά να πολεμήσουν. Καταληφθέντα περί την Λευκάδα και +προσβληθέντα υπό των εικοσιεπτά πλοίων των Αθηναίων, τα οποία ωδήγει +ο Ιπποκλής του Μενίππου, ο οποίος ήτο επιφορτισμένος να παραφυλάσση +τα πλοία τα επιστρέφοντα εκ της Σικελίας, διέφυγαν όλα εκτός ενός +τους Αθηναίους και κατέπλευσαν εις την Κόρινθον. + +14. Ο δε Χαλκιδεύς και ο Αλκιβιάδης, ενώ έπλεαν, εμπόδιζαν όλα τα +πλοία, όσα συνήντων, φοβούμενοι μήπως τα ίδουν οι Αθηναίοι. Και +πρώτον μεν απέβησαν εις Κώρυκον της Ηπείρου, όπου άφησαν τα πλοία +ταύτα· συνομιλήσαντες δε μετά τίνων εκ των συνωμοτούντων Χίων, οι +οποίοι τους συνεβούλευαν να καταπλεύσουν εις την πόλιν των, +ενεφανίσθησαν απροσδοκήτως έμπροσθεν της Χίου και ενέβαλαν τον λαόν +εις έκπληξιν και αμηχανίαν· αλλ' οι ολιγαρχικοί είχαν λάβει τα μέτρα +των, ώστε η βουλή να είναι συγκροτημένη. Ότε δε ανήγγειλαν ο +Χαλκιδεύς και ο Αλκιβιάδης ότι άλλος πολυαριθμότερος στόλος έμελλε +να φθάση, απέκρυψαν όμως τον αποκλεισμόν των εν τω Πειραιώ πλοίων, +πρώτον μεν απεσπάσθησαν από τους Αθηναίους οι Χίοι, κατόπιν δε οι +Ερυθραίοι. Ύστερον, μετά τριών πλοίων, μετέβησαν εις τας Κλαζομενάς +και τας παρέσυραν εις την αποστασίαν. Οι Κλαζομένιοι διέβησαν αμέσως +εις την ήπειρον και ωχύρωσαν την Πολίχναν, διά να δύνανται εν ανάγκη +να καταφεύγουν εκεί εγκαταλείποντες το νησίδιον, εις το οποίον +κατώκουν. Και οι μεν αποστατήσαντες ησχολούντο να οικοδομούν τείχη +και να προετοιμάζωνται προς πόλεμον. + +15. Εις δε τας Αθήνας έφθασε ταχέως η είδησις της αποστασίας της +Χίου. Οι Αθηναίοι βλέποντες εαυτούς απειλουμένους ήδη υπό τοσούτου +μεγάλου και φανερού κινδύνου, και νομίζοντες ότι οι λοιποί σύμμαχοι, +μετά, την αποστασίαν τοσούτον σημαντικής πόλεως, δεν θα έμεναν +ήσυχοι, έλυσαν κατά την πρώτην στιγμήν του τρόμου τας ποινάς τας +επιβαλλομένας εναντίον οιουδήποτε πού ήθελε προτείνει ή θέσει εις +ψηφοφορίαν να εγγίσουν τα χίλια τάλαντα, τα οποία εφύλατταν ανέπαφα +καθ' όλον εκείνον τον πόλεμον, και απεφάσισαν να μεταχειρισθούν αυτά +προς εξοπλισμόν πλοίων πολλών. Οκτώ πλοία, τα οποία υπό την αρχηγίαν +Στρομβιχίδου του Διοτίμου απεσπάσθησαν από την μοίραν του Πειραιού, +διά να καταδιώξουν τον στόλον του Χαλκιδέως, και επανήλθαν χωρίς να +τον φθάσουν, διετάχθησαν να πλεύσουν αμέσως προς την Χίον. Τα οκτώ +ταύτα ηκολούθησαν μετ' ολίγον άλλα δώδεκα, διοικούμενα υπό του +Θρασυκλέους και αποσπασθέντα ομοίως από την μοίραν. Απαγαγόντες δε +και τα επτά πλοία των Χίων, τα οποία συνεπολιόρκουν τους εν τω +Πειραιώ, τους μεν δούλους εξ αυτών ηλευθέρωσαν, τους δε ελευθέρους +έθεσαν εις τα δεσμά. Προς αντικατάστασιν όλων εκείνων των +αποσπασθέντων πλοίων εξώπλισαν ταχέως άλλα, και τα έστειλαν να +πολιορκούν τους Πελοποννησίους, διενοούντο μάλιστα να εξοπλίσουν +τριάκοντα ακόμη. Η προθυμία ήτο μεγίστη και τα μέτρα, τα οποία +ελάμβαναν κατά της Χίου, ήσαν δραστηριώτατα. + +16. Εν τούτοις ο Στρομβιχίδης, φθάσας εις την Σάμον μετά των οκτώ +πλοίων, και προσλαβών έν Σαμιακόν, ανεχώρησε διά την Τέων, και +προσεκάλεσε τους κατοίκους αυτής να μένουν ήσυχοι. Έπλευσε δε και ο +Χαλκιδεύς εκ της Χίου εις την Τέων μετά τριών και είκοσι πλοίων, ενώ +ο στρατός της ξηράς των Κλαζομενίων και των Ερυθραίων ηκολούθει κατά +μήκος της παραλίας. Ειδοποιηθείς εγκαίρως ο Στρομβιχίδης εσήκωσε την +άγκυραν και έπλευσε προς το πέλαγος· αλλ' ιδών το πλήθος των πλοίων, +τα οποία ήρχοντο εκ της Χίου, έφυγε προς την Σάμον. Οι εχθροί τον +κατεδίωξαν. Οι Τήιοι κατ' αρχάς είχαν αρνηθή να δεχθούν τον πεζόν +στρατόν, αλλ' ότε είδαν τους Αθηναίους φεύγοντας ήνοιξαν εις αυτόν +τας πύλας των. Ο πεζός στρατός έμενε κατ' αρχάς απρακτών και +περιμένων την επιστροφήν του Χαλκιδέως από την καταδίωξιν αλλ' +επειδή ούτος εβράδυνε να επιστρέψη, κατηδάφισε το τείχος, το οποίον +οι Αθηναίοι είχαν εγείρει εις το προς την ήπειρον μέρος της πόλεως +των Τηίων· εβοήθησαν δε εις την κατεδάφισιν του τείχους και μερικοί +βάρβαροι, τους οποίους είχε φέρει μαζί του ο Στάγης, ύπαρχος του +Τισσαφέρνους. + +17. Ο δε Χαλκιδεύς και ο Αλκιβιάδης, αφού κατεδίωξαν τον +Στρομβιχίδην μέχρι της Σάμου, ώπλισαν τους ναύτας του +Πελοποννησιακού στόλου, τους άφησαν εις την Χίον, τους +αντικατέστησαν διά ναυτών εκ της νήσου εκείνης, παρεσκεύασαν ακόμη +άλλα είκοσι πλοία, και διηυθύνθησαν προς την Μίλητον, διά να την +αποστατήσουν. Ο Αλκιβιάδης, διά των σχέσεων, τας οποίας είχε μετά +των πρωτίστων κατοίκων της νήσου ταύτης, ήθελε προ της αφίξεως του +Πελοποννησιακού στόλου να ελκύση την Μίλητον εις την συμμαχίαν των +Λακεδαιμονίων, και να προμηθεύση την τιμήν ταύτην εις την Χίον, εις +τον εαυτόν του, εις τον Χαλκιδέα και εις τον Ένδιον, ο οποίος τον +είχεν αποστείλει και εις τον οποίον είχεν υποσχεθή να διεγείρη όσας +περισσοτέρας πόλεις ήθελε δυνηθή, με μόνας τας δυνάμεις της Χίου και +του Χαλκιδέως. Ούτω λοιπόν, διανύσαντες κρυφίως το πλείστον μέρος +του ταξιδιού, ολίγον μόνον επρόλαβαν τον Στρομβιχίδην και Θρασυκλέα, +ο οποίος είχε φθάσει εξ Αθηνών και ο οποίος μετά του Στρομβιχίδου +είχεν αρχίσει να καταδιώκη αυτούς, και έπεισαν την Μίλητον να +αποστατήση. Οι Αθηναίοι τους ηκολούθουν κατά πόδας με δεκαεννέα +πλοία· αλλά μη γενόμενοι δεκτοί υπό των Μιλησίων εστάθμευσαν εις την +παρακειμένην νήσον Λάδην. + +Αμέσως δε μετά την αποστασίαν της Μιλήτου έγινε δια της μεσιτείας +του Τισσαφέρνους και του Χαλκιδέως η πρώτη συμμαχία των +Λακεδαιμονίων μετά του βασιλέως έχουσα ως εξής : + +18. «Οι Λακεδαιμόνιοι και οι σύμμαχοι συνωμολόγησαν συμμαχίαν μετά +του βασιλέως και του Τισσαφέρνους υπό τας ακολούθους συμφωνίας : Όλη +η χώρα και αι πόλεις πού κατέχει, ο βασιλεύς, ή κατείχαν οι προγονοί +του, θέλουν ανήκει εις αυτόν. Ο βασιλεύς, οι Λακεδαιμόνιοι και οι +σύμμαχοι θα εμποδίζουν από κοινού τους Αθηναίους να λαμβάνουν εις το +εξής όσα ελάμβαναν εκ των πόλεων τούτων, είτε εις χρήματα είτε εις +άλλο είδος. Ο βασιλεύς, οι Λακεδαιμόνιοι και οι σύμμαχοι θα πολεμούν +από κοινού τους Αθηναίους, και δεν επιτρέπεται μήτε εις τον βασιλέα, +μήτε εις τους Λακεδαιμονίους, μήτε εις τους συμμάχους να καταπαύουν +τον πόλεμον, άνευ της συγκαταθέσεως αμφοτέρων, του βασιλέως αφ' +ενός, και των Λακεδαιμονίων και των συμμάχων αυτών αφ' ετέρου. Εάν +υπήκοοί τινες αποστατήσουν εναντίον αυτού, να θεωρώνται ως εχθροί +των Λακεδαιμονίων και των συμμάχων. Επίσης οποίος αποστατήση κατά +των Λακεδαιμονίων και των συμμάχων να θεωρήται ως εχθρός του +βασιλέως». + +19. Τοιούτοι μεν υπήρξαν οι όροι της συμμαχίας. Ευθύς δε μετά ταύτα +οι Χίοι γεμίσαντες άλλα δέκα πλοία έπλευσαν προς τα Άναια, διά να +πληροφορηθούν περί των εν τη Μιλήτω συμβαινόντων, και συγχρόνως διά +να παρακινήσουν τας πόλεις εις αποστασίαν. Αλλ' επειδή ο Χαλκιδεύς +τους εμήνυσε να επιστρέψουν και ότι ο Αμόργης έμελλε να εμφανισθή +μετά του στρατού του, έπλευσαν προς το Διός ιερόν, όπου διέκριναν +δεκαέξ πλοία, διοικούμενα υπό του Διομέδοντος, ο οποίος είχεν +αναχωρήσει εξ Αθηνών μετά τον Θρασυκλέα. Εις την θέαν ταύτην τα +πλοία των Χίων έφυγαν, το εν εις την Έφεσον, τα άλλα προς την Τέων. +Και τέσσαρα μεν εκ τούτων συνέλαβαν οι Αθηναίοι κενά, διότι τα +πληρώματα επρόλαβαν να σωθούν εις την ξηράν, τα δε άλλα κατέφυγαν +εις την πόλιν των Τηίων. Μετά τούτο δε οι μεν Αθηναίοι διηυθύνθησαν +προς την Σάμον, οι δε Χίοι μετά των επίλοιπων πλοίων και του πεζού +στρατού μετέβησαν να αποστατήσουν την Λέβεδον, και έπειτα τας Εράς. +Μετά ταύτα ο στρατός και ο στόλος επέστρεψαν εις τα ίδια. + +20. Εις τον αυτόν δε περίπου καιρόν τα είκοσι πλοία των +Πελοποννησίων, τα καταδιωχθέντα προηγουμένως εις Πειραιόν και +πολιορκηθέντα υπό των Αθηναίων, μετ' ίσου αριθμού πλοίων, εξώρμησαν +αίφνης, ενίκησαν εις ναυμαχίαν, συνέλαβαν τέσσαρα πλοία των +Αθηναίων, έπλευσαν προς τας Κεγχρειάς και ήρχισαν να παρασκευάζουν +άλλην εκστρατείαν, διά την Χίον και την Ιωνίαν. Ο Αστύοχος ήλθεν εις +αυτούς εκ της Λακεδαίμονος ως ναύαρχος, και εις αυτόν ανετέθη η +γενική αρχηγία του στόλου. Αφού δε ο πεζός στρατός ανεχώρησεν εκ της +Τέω, ο Τισσαφέρνης ήλθεν αυτοπροσώπως μετά των στρατευμάτων του, +απετελείωσε την κατεδάφισιν των μενόντων τειχών της πόλεως ταύτης +και ανεχώρησεν. Ολίγον μετά την αναχώρησίν αυτού ο Διομέδων έφθασεν +εξ Αθηνών με δέκα πλοία και συνεφώνησε με τους Τηίους να δεχθούν τα +στρατεύματά του· εκείθεν δε έφθασε παραπλέων εις Εράς, προσέβαλε την +πόλιν, αλλά μη δυνηθείς να την κυριεύση ανεχώρησεν. + +21. Εις την αυτήν δε περίπου εποχήν επίσης συνέβη εις την Σάμον η +επανάστασις του δήμου, βοηθούμενου υπό των Αθηναίων, οι οποίοι +έτυχαν παρευρισκόμενοι εκεί μετά τριών πλοίων, κατά των +αριστοκρατών. Ο δήμος της Σάμου εφόνευσε διακοσίους περίπου εκ των +αντιπάλων του, εξώρισε τετρακοσίους και διένειμε τας γαίας των και +τας οικίας των· μετά τούτο οι Σάμιοι, εις τους οποίους οι Αθηναίοι +είχαν παραχωρήσει διά ψηφίσματος αυτονομίαν, ως εις ανθρώπους +αφωσιωμένους, έλαβαν όλην την διοίκησιν της πόλεως, χωρίς να +συμμερισθούν ουδέ το ελάχιστον αυτής μέρος με τους καλλιεργούντας +ιδιόκτητον γην, απαγορεύσαντες μάλιστα εις τον λαόν να ενούται μετ' +αυτών διά συνοικεσίων. + +22. Μετά δε ταύτα, και κατά το θέρος, οι Χίοι και άνευ της συνδρομής +των Πελοποννησίων εξηκολούθησαν να εμφανίζονται με ισχυράς δυνάμεις, +χωρίς ουδόλως να χαλαρώσουν τον ζήλον, τον οποίον είχαν να +διενεργούν αποστάσεις των πόλεων, θέλοντες άλλως να περιπλέξουν εις +τον ίδιον αυτών κίνδυνον, όσον περισσοτέρας πόλεις ήθελαν δυνηθή. +Ούτω λοιπόν μόνοι μετέβησαν μετά δεκατριών πλοίων εις Λέσβον, η +οποία είχεν υποδειχθή υπό των Λακεδαιμονίων ως δεύτερον μέρος της +μεταβάσεώς των, πριν μεταβούν εις τον Ελλήσποντον. Συγχρόνως όλος ο +ευρισκόμενος πεζός στρατός των Πελοποννησίων και των συμμάχων +επροχώρησε παραλλήλως προς τας Κλαζομενάς και την Κύμην. Ο +Σπαρτιάτης Ευάλας ήτο αρχηγός του στρατού, ο δε περίοικος Δεινιάδας +του στόλου. Και τα μεν πλοία φθάσαντα πρώτον εις την Μήθυμναν +έπεισαν αυτήν να αποστατήση, και αφήσαντες εκεί τέσσαρα πλοία +μετέβησαν μετά των λοιπών, διά να αποστατήσουν ομοίως και την +Μυτιλήνην. + +23. Ο δε Λακεδαιμόνιος ναύαρχος Αστύοχος, αναχωρήσας εκ Κεγχρειών +μετά τεσσάρων πλοίων, ήλθεν εις Χίον, όπως είχεν αρχικώς σκοπόν. Την +μεθεπομένην του ερχομού του έφθασαν εις την Λέσβον και τα +εικοσιπέντε πλοία των Αθηναίων, διοικούμενα υπό του Λέοντος και του +Διομέδοντος, διότι ο Λέων, αναχωρήσας τελευταίος εξ Αθηνών, είχε +φέρει επικουρίαν εκ δέκα πλοίων. Πλεύσας δε προς το πέλαγος και ο +Αστύοχος περί την εσπέραν της αυτής ημέρας, και προσλαβών έν Χιακόν +πλοίον έπλευσε προς την Λέσβον, όπως φέρη εις αυτήν συνδρομήν, εάν +ήτο ακόμη καιρός. Έπειτα μετέβη εις την Πύρραν και την επομένην +ημέραν εις Έρεσον, όπου έμαθεν ότι η Μυτιλήνη εκυριεύθη εξ εφόδου +υπό των Αθηναίων, διότι ούτοι εμφανισθέντες απροσδοκήτως κατέλαβαν +εν τω λιμένι τον στόλον των Χίων, απεβιβάσθησαν εις την ξηράν, +ενίκησαν τους αντισταθέντας και έγιναν κύριοι της πόλεως. Ο Αστύοχος +έμαθε την είδησιν ταύτην από τους Ερεσίους, και από τα πλοία, τα +οποία ήρχοντο μετά του Ευβούλου εκ της Μηθύμνης, όπου είχαν αφεθή, +και τα οποία μετά την άλωσιν της Μυτιλήνης είχαν φύγει· τα πλοία +ταύτα τρία μόνον ήσαν, διότι το τέταρτον είχεν κυριευθή υπό των +Αθηναίων. Τότε πλέον ο Αστύοχος δεν ηθέλησε να μεταβή εις την +Μυτιλήνην, αλλ' αφού επανεστάτησε την Έρεσον και ώπλισε τους +κατοίκους αυτής έστειλε διά ξηράς τους στρατιώτας των πλοίων του, +υπό την αρχηγίαν του Ετεονίκου, εις την Άντισσαν και την Μήθυμναν, +όπου και αυτός μετέβη διά θαλάσσης μετά των ιδικών του πλοίων και +των τριών των Χίων, ελπίζων ότι οι Μηθυμναίοι βλέποντες αυτόν θα +ανελάμβαναν θάρρος και θα επέμεναν εις την αποστασίαν των. Επειδή +όμως τα πάντα του επαρουσιάσθησαν εναντία εις την Λέσβον, επεβίβασε +πάλιν τον στρατόν εις τα πλοία και απέπλευσε διά την Χίον. Οι πεζοί +στρατιώται, οι οποίοι είχαν προορισθή να μεταβούν εις τον +Ελλήσποντον, εχωρίσθησαν και μετέβησαν εις τας πόλεις των. Έπειτα έξ +πλοία του εν τη Κεγχρειά ευρισκομένου Πελοποννησιακού στόλου έφθασαν +εις Χίον, διά να βοηθήσουν τους κατοίκους. Οι δε Αθηναίοι, αφού +αποκατέστησαν εις την Λέσβον την πρώτην κατάστασιν των πραγμάτων, +ανεχώρησαν, εκυρίευσαν την επί της ηπείρου ευρισκομένην και υπό των +Κλαζομενίων τειχιζομένην Πολίχναν και επανέφεραν τους τελευταίους +τούτους εις την εν τη νήσω πόλιν, πλην των πρωτουργών της +αποστασίας. Ούτοι κατέφυγαν εις Δαφνούντα, και αι Κλαζομεναί +υπετάγησαν πάλιν εις τους Αθηναίους. + +24. Κατά το αυτό δε θέρος οι Αθηναίοι, οι οποίοι επολιόρκουν την +Μίλητον με είκοσι πλοία σταθμεύοντα εις την Λάδην, απέβησαν εις +Πάνορμον της Μιλησίας χώρας, εφόνευσαν τον Λακεδαιμόνιον άρχοντα +Χαλκιδέα, ο οποίος είχεν έλθει προς βοήθειαν μετ' ολίγων ανδρών, και +την μεθεπομένην ημέραν επανήλθαν, διά να στήσουν τρόπαιον· αλλ' οι +Μιλήσιοι το ανέτρεψαν προφασισθέντες ότι οι εχθροί δεν είχαν μείνει +κύριοι του πεδίου της μαχης. Ο Λέων και ο Διομέδων, έχοντες τα εν τη +Λέσβω πλοία των Αθηναίων, ήρχισαν τότε να κάμνουν εκδρομάς εναντίον +της Χίου, έχοντες ως ορμητήριον τας απέναντι της Χίου νήσους +Οινούσσας, την Σίδουσσαν και τον Πτελεόν, πόλεις ωχυρωμένας, τας +οποίας αυτοί κατείχαν εν τη Ερυθραία χώρα, και τέλος την Λέσβον· ως +στρατιώτας του ναυτικού είχαν στρατιώτας αναγκαστικούς εκ των +εγγεγραμμένων εις τον κατάλογον. Και ενεργήσαντες απόβασιν εις +Καρδαμύλην, και τους εις βοήθειαν δραμόντας Χίους νικήσαντες εις +Βολίσκον, και πολλούς φονεύσαντες έκαμαν άνω κάτω όλα τα περίχωρα· +και εν Φάναις πάλιν κατόρθωσαν δευτέραν νίκην, και άλλην τρίτην εν +Λευκωνίω. Από της στιγμής εκείνης οι μεν Χίοι δεν ετόλμησαν πλέον να +εξέλθουν κατά του εχθρού, οι δε Αθηναίοι ελεηλάτησαν την χώραν, η +οποία ήνθει και από την εποχήν των Μηδικών πολέμων έμενεν αβλαβής. +Τωόντι μετά τους Λακεδαιμονίους οι Χίοι είναι, ως γνωρίζω, ο μόνος +ευδαίμων και σώφρων λαός· όσον μάλλον ανεπτύσσετο η πόλις των, τόσον +μάλλον εζήτουν να αποκαταστήσουν την ευταξίαν εν αυτή· και ούτε +αυτήν την αποστασίαν (εάν φαίνωνται κατά τούτο ενεργήσαντες εναντίον +της ασφαλείας των) ετόλμησαν να επιχειρήσουν, ειμή αφού συμπαρέλαβαν +εις τους ιδίους κινδύνους συμμάχους πολλούς και ισχυρούς, και +ανεγνώρισαν ότι οι Αθηναίοι, μετά την Σικελικήν συμφοράν, δεν +ηδύναντο πλέον να αρνηθούν ότι η κατάστασίς των δεν ήτο οδυνηρά. +Είναι μεν αληθές ότι περιέπεσαν εις απάτην εκ των συνήθων εκείνων +εις τον ανθρώπινον βίον, αλλά την απάτην ταύτην συνεμερίσθησαν +πολλοί άλλοι, νομίσαντες ότι η δύναμις των Αθηναίων έμελλε μετ' +ολίγον να καταρρεύση. Ότε λοιπόν είδαν εαυτούς αποκλειομένους της +θαλάσσης και λεηλατουμένους διά ξηράς, επεχείρησάν τινες εξ αυτών να +παραδώσουν την πόλιν εις τους Αθηναίους. Οι άρχοντες, μαθόντες το +σχέδιον τούτο, αυτοί μεν ουδέν κίνημα έκαμαν, προσεκάλεσαν όμως εκ +των Ερυθρών τον ναύαρχον Αστύοχον, ο οποίος ευρίσκετο εκεί μετά +τεσσάρων πλοίων, και συνεσκέφθησαν πώς να κατευνάσουν την συνωμοσίαν +εκείνην δι' ηπίων μέτρων, είτε λαμβάνοντες ομήρους είτε άλλως. Ούτως +είχαν τα πράγματα εν Χίω. + +25. Περί τα τέλη δε του αυτού θέρους χίλιοι στρατιώται Αθηναίοι και +χίλιοι πεντακόσιοι Αργείοι (εκ των οποίων πεντακοσίους ελαφρούς +ώπλισαν οι Αθηναίοι) και χίλιοι σύμμαχοι ανεχώρησαν εξ Αθηνών με +τεσσαράκοντα οκτώ πλοία, εκ των οποίων τινά ήσαν οπλιταγωγά, υπό την +αρχηγίαν του Φρυνίχου, του Ονομακλέους και του Σκιρωνίδου, +επλησίασαν εις την Σάμον και διέβησαν ακολούθως εις την Μίλητον, +όπου εστρατοπέδευσαν. Εξελθόντες εκ της Μιλήτου, όπου οκτακόσιοι +στρατιώται, και οι μετά του Χαλκιδέως ελθόντες Πελοποννήσιοι, και το +ξενικόν επικουρικόν του Τισσαφέρνους, και αυτός ο Τισσαφέρνης παρών +μετά του ιππικού του, συνεπλάκησαν με τους Αθηναίους και τους +συμμάχους. Και οι μεν Αργείοι αναπτύξαντες το κέρας των πολύ εις τα +εμπρός, εκ περιφρονήσεως προς τους Ίωνας, τους οποίους ενόμιζαν +ανικάνους να υποστούν την επίθεσιν των, και προχωρήσαντες ατάκτως +ενικήθισαν υπό των Μιλησίων και απώλεσαν περί τους τριακοσίους +άνδρας· οι δε Αθηναίοι νικήσαντες πρώτους τους Πελοποννησίους +απώθησαν έπειτα τους βαρβάρους και τελευταίον τον επίλοιπον όχλον· +και χωρίς να συμπλακούν με τους Μιλησίους, οι οποίοι μετά την +κατατρόπωσιν των Αργείων, άμα είδαν ηττηθέν το επίλοιπον μέρος του +στρατού των, είχαν υποχωρήσει εις την πόλιν των, μετέβησαν νικηφόροι +να στήσουν τα όπλα των πλησίον αυτής της πόλεως των Μιλησίων. Ούτως +εν τη μάχη εκείνη αμφοτέρωθεν οι Ίωνες ανεδείχθησαν υπέρτεροι των +Δωριέων, διότι οι μεν Αθηναίοι ενίκησαν τους απέναντι των +Πελοποννησίους, οι δε Μιλήσιοι τους Αργείους. Στήσαντες δε οι +Αθηναίοι τρόπαιον προητοιμάσθησαν να αποκλείσουν διά περιτειχίσεως +την πόλιν, η οποία σχηματίζει ισθμόν, νομίζοντες ότι, εάν κατώρθωναν +να κυριεύσουν την Μίλητον, ευκόλως και αι λοιπαί πόλεις ήθελαν +προσχωρήσει. + +26. Εν τούτοις, ενώ είχεν ήδη αρκετά νυκτώσει, αγγέλλεται εις αυτούς +ότι οσονούπω επρόκειτο να φανούν τα εκ της Πελοποννήσου και της +Σικελίας ερχόμενα πλοία, πεντήκοντα και πέντε τον αριθμόν. Τωόντι οι +Σικελιώται, επειδή τους παρεκίνει ο Συρακούσιος Ερμοκράτης να +συντελέσουν εις την τελειωτικήν κατάλυσιν (της ηγεμονίας) των +Αθηναίων, έπεμψαν είκοσι πλοία των Συρακουσίων και δύο των +Σελινουντίων. Άμα δε ητοιμάσθησαν τα πλοία, τα οποία εξωπλίζοντο εις +την Πελοπόννησον, οι δύο ούτοι στόλοι, ανατεθέντες εις τον +Λακεδαιμόνιον Θηριμένην, διά να οδηγήση αυτούς εις τον ναύαρχον +Αστύοχον, κατέπλευσαν πρώτον μεν εις την προ της Μιλήτου νήσον +Λέρον· έπειτα εκείθεν, μαθόντες ότι οι Αθηναίοι ήσαν υπό τα τείχη +της Μιλήτου, εισήλθαν εις τον Ιασικόν κόλπον, διά να λάβουν +λεπτομερεστέρας πληροφορίας περί των εν Μιλήτω συμβαινόντων. +Φθάσαντες εις την Τειχιούσσαν της Μιλησίας διενυκτέρευσαν εκεί και +έμαθαν τα περί της μάχης παρά του Αλκιβιάδου, ο οποίος ήλθεν +έφιππος. Ο Αλκιβιάδης τωόντι παρευρίσκετο εις την μάχην εκείνην και +εμάχετο υπέρ των Μιλησίων πλησίον του Τισσαφέρνους. Αυτός +συνεβούλευε τους Πελοποννησίους, εάν δεν ήθελαν να καταστρέψουν τα +εν τη Ιωνία και αλλαχού πράγματα, να βοηθήσουν την Μίλητον όσον +τάχιστα και να μη ανεχθούν τον περιτειχισμόν αυτής. + +27. Και οι μεν Πελοποννήσιοι επρόκειτο μόλις εξημέρωνε να μεταβούν +εις βοήθειαν της Μιλήτου, ο δε στρατηγός των Αθηναίων Φρύνιχος, ο +οποίος είχε λάβει εκ Λέρου ειδήσεις θετικάς περί του εχθρικού +στόλου, βλέπων ότι οι συνάρχοντες αυτού ήθελαν να περιμείνουν και να +ναυμαχήσουν, διεκήρυξεν ότι όχι μόνον αυτός δεν θα έπραττε τούτο, +αλλά και θα κατέβαλλε πάσαν προσπάθειαν, διά να μη το πράξουν μήτε +αυτός μήτε κανείς οιοσδήποτε. « Αφού δυνάμεθα, έλεγε, να γνωρίσωμεν +βραδύτερον τον ακριβή αριθμόν των εχθρικών πλοίων, και να +προετοιμάσωμεν ανέτως τα μέσα της υπερασπίσεως, θα ήτο παραφροσύνη +να κινδυνεύσωμεν παρασυρόμενοι από ψευδοφιλοτιμίαν· ουδεμία ατιμία +προσγίγνεται εις το ναυτικόν των Αθηναίων, εάν υποχωρήση εγκαίρως, +ενώ υπό οιανδήποτε έποψιν θα ήτο μεγίστη ατιμία, εάν ενικάτο, διότι +η πόλις τότε όχι μόνον θα περιέπιπτεν εις το αίσχος, αλλά και εις +τον μέγιστον των κινδύνων· μετά τας προηγηθείσας δυστυχίας μόλις +επετρέπετο με δοκιμασμένας δυνάμεις να επιτεθώμεν χωρίς να +αναγκασθώμεν εις τούτο, κατά μείζονα λοιπόν λόγον θα ήτο ασυγχώρητον +άνευ ανάγκης να ριφθώμεν εις εκουσίους κινδύνους. Συνεβούλευε δε να +επιβιβάσουν όσον τάχιστα τους τραυματίας, τον πεζόν στρατόν και το +υλικόν, το οποίον είχαν φέρει μεθ' εαυτών, να εγκαταλείψουν όλα τα +λάφυρα, όσα έλαβαν εκ της πολεμίας χώρας, διά να ελαφρώσουν ούτω τα +πλοία, να πλεύσουν προς την Σάμον, και εκείθεν συναθροίζοντες όλον +τον στόλον των να κάμουν εκδρομάς οσάκις θα παρουσιάζετο ευκαιρία. +Γενομένης δεκτής της γνώμης ταύτης, τα πάντα εξετελέσθησαν συμφώνως +με αυτήν. Όχι μόνον δε τότε, αλλά και μετέπειτα, καθ' όλον το +στάδιόν του, ο Φρύνιχος επέδειξε σύνεσιν. Και οι μεν Αθηναίοι την +ιδίαν ημέραν, μόλις ενύκτωσεν, αφήνοντες ατελή την νίκην των +ανεχώρησαν από της Μιλήτου, και οι Αργείοι, μανιώδεις διά την +αποτυχίαν των, απέπλευσαν εκ της Σάμου εις τα ίδια. + +28. Οι δε Πελοποννήσιοι σηκώσαντες τας αγκύρας άμα τη αυγή εκ της +Τειχιούσσης έφθασαν εις την Μίλητον, όπου έμειναν μίαν ημέραν· κατά +δε την επομένην προσλαβόντες και τα Χιακά πλοία, τα μετά του +Χαλκιδέως κατά πρώτον συγκαταδιωχθέντα, ηθέλησαν να επιστρέψουν εις +την Τειχιούσσαν, διά να λάβουν τα σκεύη, τα οποία είχαν αφήσει εκεί. +Μόλις δε έφθασαν, ο Τισσαφέρνης, ο οποίος είχε μεταβή εκεί μετά του +πεζού στρατού, τους έπεισε να πλεύσουν κατά της Ιάσου, την οποίαν +κατείχεν ο πολέμιος αυτού Αμόργης. Προσέβαλαν λοιπόν αυτήν +αιφνιδίως, και, επειδή οι κάτοικοι δεν επερίμεναν να ίδουν ειμή +Αττικά πλοία, την εκυρίευσαν· εις την άλωσιν δε ταύτην διεκρίθησαν +προ πάντων οι Συρακουσίοι. Συλλαβόντες δε οι Πελοποννήσιοι ζώντα τον +νόθον υιόν του Πισσούθνου Αμόργην, ο οποίος είχεν επαναστατήσει κατά +του βασιλέως, παρέδοσαν αυτόν εις τον Τισσαφέρνην, διά να τον +απαγάγη, εάν ήθελεν, εις τον βασιλέα, συμφώνως με την διαταγήν, την +οποίαν είχε λάβει. Ο στρατός έλαβεν άφθονα λάφυρα, διότι η πόλις ήτο +καθ' υπερβολήν πλουσία. Παραλαβόντες τους περί τον Αμόργην +επικούρους και μη κακοποιήσαντες διόλου κατέταξαν αυτούς εις τον +στρατόν των, διότι οι πλείστοι ήσαν Πελοποννήσιοι. Και παραδώσαντες +εις τον Τισσαφέρνην και την πόλιν και τους αιχμαλώτους πάντας, είτε +δούλους είτε ελευθέρους, συνεφώνησαν να λάβουν παρ' αυτού ένα +στατήρα δαρεικόν κατά κεφαλήν, και έπειτα επέστρεψαν εις την +Μίλητον. Έστειλαν δε εις Χίον, διά ξηράς μέχρις Ερυθρών μετά των +επικούρων του Αμοργού, τον υιόν του Λέοντος Πεδάριτον, ελθόντα εκ +Λακεδαίμονος, διά να αναλάβη την διοίκησιν της Χίου· η δε διοίκησις +της Μιλήτου ανετέθη εις τον Φίλιππον. Τοιουτοτρόπως ετελείωσε το +θέρος. + +29. Κατά τον ακόλουθον δε χειμώνα ο Τισσαφέρνης, αφού εξησφάλισε την +Ίασον, μετέβη εις την Μίλητον, και συμφώνως με την προς τους +Λακεδαιμονίους υπόσχεσίν του διένειμε κατά κεφαλήν εις όλα τα πλοία +ανά μίαν αττικήν δραχμήν δι' ενός μηνός τροφήν, διά τον επίλοιπον +όμως χρόνον δεν ηθέλησε να δώση ειμή τρείς οβολούς (2) μέχρις ου +ερωτηθή ο βασιλεύς, και υπέσχετο, εάν τον διέταττε, να δώση +ολόκληρον την δραχμήν. Ο Συρακούσιος στρατηγός Ερμοκράτης αντέστη +μόνος· διότι ο Θηριμένης, μη ων ναύαρχος, αλλ' απλώς αναλαβών την +φροντίδα να κομίση τον στόλον εις τον Αστύοχον, δεν αντέτεινεν +εντόνως ως προς το ζήτημα της μισθοδοσίας. Συνεφωνήθη εν τούτοις, +ίνα ανά πέντε πλοία δίδηται μικρά ποσότης περιπλέον των τριών οβολών +κατά κεφαλήν· τωόντι ο Τισσαφέρνης επλήρωνε τρία τάλαντα κατά μήνα +διά πέντε πλοία, και ανάλογόν τι ποσόν διά τα περιπλέον(3). + +30. Κατά τον αυτόν δε χειμώνα οι Αθηναίοι, οι οποίοι ήσαν εις την +Σάμον, λαβόντες εξ Αθηνών και άλλην επικουρίαν εκ τριάκοντα πέντε +πλοίων, διοικουμένων υπό του Χαρμίνου, του Στρομβιχίδου και του +Ευκτήμονος, και συνενώσαντες μετά των της Χίου όλα τα άλλα πλοία +ήθελαν να ρίψουν κλήρον προς τον διπλούν σκοπόν να αποκλείσουν την +Μίλητον κατά θάλασσαν και να στείλουν κατά της Χίου ναυτικόν και +πεζικόν. Ούτω και έπραξαν· διότι ο μεν Στρομβιχίδης, ο Ονομακλής και +ο Ευκτήμων, έχοντες τριάκοντα πλοία και παραλαβόντες εντός των +οπλιταγωγών μέρος εκ των εις την Μίλητον ελθόντων χιλίων στρατιωτών, +απεφασίσθη υπό του λαχνού να πλεύσουν κατά της Χίου, οι δε άλλοι +στρατηγοί μετά πλοίων εβδομήκοντα τεσσάρων έμειναν εις την Σάμον +θαλασσοκράτορες και ενεργούντες εκδρομάς εναντίον της Μιλήτου. + +31. Ο δε Αστύοχος, ο οποίος ευρίσκετο τότε εις την Χίον, όπου ένεκα +της προδοσίας εσύναζεν ομήρους, παρητήθη του μέτρου τούτου, άμα +έμαθε την προσεχή άφιξιν του υπό τας διαταγάς του Θηριμένους στόλου +και την καλλιτέραν θέσιν των συμμμάχων· λαβών δε τα δέκα πλοία των +Πελοποννησίων και δέκα των Χίων ανεχώρησε και προσέβαλε τον Πτελεόν· +αλλά μη δυνηθείς να καταστή κύριος αυτού παρέπλευσε μέχρι των +Κλαζομενών και διέταξε τους φρονούντας τα των Αθηναίων να +μετοικήσουν εις τον Δαφνούντα και να υποταχθούν εις τους +Λακεδαιμονίους. Την διαταγήν ταύτην υπεστήριξε και ο Ταμώς, ύπαρχος +ων της Ιωνίας. Επειδή όμως εκείνοι δεν υπήκουον, ο Αστύοχος επετέθη +εναντίον της πόλεώς των, η οποία ήτο ατείχιστος· και μη δυνηθείς να +κυριεύση αυτήν απέπλευσεν, ενώ έπνεε σφοδρός άνεμος, και προσήγγισεν +αυτός μεν εις την Φώκαιαν και την Κύμην, τα άλλα δε πλοία +ηγκυροδόλησαν εις τας παρακειμένας νήσους των Κλαζομενών, +Μαράθουσσαν, Πήλην και Δρύμουσσαν. Κρατηθέντες εις τας νήσους ταύτας +υπό των εναντίων ανέμων ημέρας οκτώ διήρπασαν και κατηνάλωσαν εν +μέρει όσα οι Κλαζομένιοι είχαν αποθέσει εκεί, τα δε άλλα +εισβιβάσαντες εις τα πλοία απέπλευσαν εις την Φώκαιαν και την Κύμην +προς τον Αστύοχον. + +32. Ενώ δε αυτός ευρίσκετο εκεί, φθάνουν πρέσβεις των Λεσβίων +προσφερόμενοι να αποστατήσουν πάλιν και αυτόν μεν πείθουν, αλλά, +επειδή οι Κορίνθιοι και οι άλλοι σύμμαχοι δεν έδειξαν την αυτήν +προθυμίαν ενθυμούμενοι την προτέραν αποτυχίαν, σηκώσας τας αγκύρας +έπλευσε προς την Χίον, όπου τα υπό της τρικυμίας διασπαρέντα πλοία +του έφθασαν κατόπιν διαφόρων μερών. Μετά ταύτα ο Πεδάριτος +αναχωρήσας διά ξηράς εκ της Μιλήτου διεπεραιώθη από τας Ερυθράς εις +την Χίον μετά του στρατεύματος του· είχε δε επίσης μαζί του έως +πεντακοσίους άνδρας ενόπλους, προερχομένους εκ των πέντε πλοίων, των +αφεθέντων υπό του Χαλκιδέως. Ο Αστύοχος, επί τη υποσχέσει, η οποία +εδόθη εις αυτόν υπό τινων Λεσβίων, ότι θα επαναστατήσουν την νήσον +εκείνην, παρέστησαν εις τον Πεδάριτον και εις τους Χίους ότι έπρεπε +να μεταβούν μετά του στόλου, διά επαναστατήσουν την Λέσβον, και ή θα +ηύξαναν τον αριθμόν των συμμάχων ή, εν περιπτώσει αποτυχίας, θα +επροξένουν τουλάχιστον βλάβην τινά εις τους Αθηναίους. Αλλά δεν +εισηκούσθη, και ο Πεδάριτος μάλιστα είπεν εις αυτόν ότι ουδέ τα +πλοία των Χίων δεν θα τω άφηνεν. + +33. Ο δε Αστύοχος λαβών τα πέντε πλοία των Κορινθίων, έν των +Μεγάρων, έν της Ερμιονίδος και εκείνα τα οποία είχε μαζί του ελθών +εκ της Λακωνικής, έπλευσε προς την Μίλητον, διά να λάβη την +ναυαρχίαν, απειλήσας τους Χίους και ειπών ότι, εάν ποτε ελάμβαναν +ανάγκην συνδρομής, δεν έπρεπε να ελπίζουν εις αυτόν. Προσεγγίσας εις +Κώρυκον διενυκτέρευσεν εκεί. Εν τούτοις οι Αθηναίοι, οι οποίοι εκ +της Σάμου έπλεαν κατά της Χίου μετά των στρατευμάτων των, δεν +εχωρίζοντο από του εχθρού, ειμή υπό του λόφου, όπισθεν του οποίου +είχαν αγκυροβολήσει· αλλά δεν έβλεπαν αλλήλους. Διαρκούσης της +νυκτός επιστολή εστάλη υπό του Πεδαρίτου, αναγγέλλουσα ότι Ερυθραίοι +αιχμάλωτοι εις Σάμον και αφεθέντες επί σκοπώ προδοσίας είχαν φθάσει +εις Ερυθράς. Μόλις έλαβε την είδησιν αυτήν ο Αστύοχος έσπευσε να +επιστρέψη πάλιν εις Ερυθράς, ώστε ολίγον έλειψε να περιπέση εις τους +Αθηναίους. Ο Πεδάριτος ήλθεν ωσαύτως προς αυτόν, και ότε έγιναν +ανακρίσεις περί των υποτιθεμένων προδοτών, απεδείχθη ότι η προδοσία +εκείνη δεν ήτο άλλο ειμή πρόφασις των αιχμαλώτων τούτων, διά να +αποδράσουν εκ της Σάμου· συνεπεία λοιπόν τούτου απήλλαξαν αυτούς από +την κατηγορίαν και απέπλευσαν ο μεν Πεδάριτος διά την Χίον, ο δε +Αστύοχος, ως αρχικώς είχε σκοπόν, εις την Μίλητον. + +34. Εν τούτοις ο στρατός των Αθηναίων, αναχωρήσας εκ του Κωρύκου, +περιέπλεεν, ότε συνήντησε πλησίον του Αργίνου, τρία μακρά πλοία των +Χίων· άμα δε τα είδεν, ήρχισε να τα καταδιώκη, αλλά, επειδή συνέβη +μεγάλη τρικυμία, τα μεν πλοία των Χίων μόλις επρόφθασαν να +καταφύγουν εις τον λιμένα, εκ δε των πλοίων των Αθηναίων τρία μεν, +τα μάλλον προχωρήσαντα προς καταδίωξιν, απωλέσθησαν και εξώκειλαν +πλησίον της πόλεως των Χίων, και εκ των ανδρών αυτών άλλοι +συνελήφθησαν και άλλοι εφονεύθησαν, τα δε άλλα κατέφυγαν εις τον +κάτωθεν του Μίμαντος λιμένα, τον ονομαζόμενον Φοινικούντα. Εντεύθεν +δε ύστερον καθωρμίσθησαν εις την Λέσβον και ήρχισαν τας +προετοιμασίας της πολιορκίας. + +35. Κατά τον αυτόν δε χειμώνα, ο Λακεδαιμόνιος Ιπποκράτης, +ανεχώρησεν εκ Πελοποννήσου με δέκα πλοία των Θουρίων, διοικούμενα +υπό του Δωριέως, του Διαγόρου, και δύο άλλων στρατηγών, έν της +Λακωνικής και έν των Συρακουσών, και ήλθεν εις Κνίδον, η οποία είχεν +ήδη αποστατήσει διά των ενεργειών του Τισσαφέρνους. Οι Πελοποννήσιοι +οι ευρισκόμενοι εις την Μίλητον, μαθόντες την άφιξίν του διέταξαν +ίνα με το ήμισυ μεν του στόλου φυλάσσεται η Μίλητος, με το άλλο δε +ήμισυ μεταβούν εις Τριόπιον, διά να συλλάβουν τα εκ της Αιγύπτου +ερχόμενα φορτηγά· είναι δε το Τριόπιον άκρα προέχουσα της Κνιδίας +αφιερωμένη εις τον Απόλλωνα. Εις την είδησιν ταύτην οι Αθηναίοι +ανεχώρησαν εκ της Σάμου και έβαλαν έξ πλοία εις Τριόπιον να +φρουρούν· αλλά τα πληρώματα αυτών διέφυγαν. Οι Αθηναίοι κατέπλευσαν +ακολούθως εις την Κνίδον και προσβαλόντες την πόλιν, ατείχιστον +ούσαν, παρ' ολίγον να την κυριεύσουν. Την επιούσαν επανέλαβαν την +προσβολήν αλλά, επειδή οι κάτοικοι περιεχαρακώθησαν καλλίτερον κατά +την νύκτα και ενισχύθησαν υπό των πληρωμάτων των πλοίων του +Τριοπίου, οι Αθηναίοι δεν ηδυνήθησαν να τους βλάψουν όσον το πρώτον. +Υπεχώρησαν λοιπόν και, αφού ελεηλάτησαν τους αγρούς, απέπλευσαν εις +την Σάμον. + +36. Κατά την αυτήν δε εποχήν, ότε ο Αστύοχος ήλθεν εις Μίλητον, διά +να αναλάβη την ναυαρχίαν, οι Πελοποννήσιοι είχαν ακόμη τα πάντα +άφθονα εις το στρατόπεδόν των. Τωόντι τους εδίδετο μισθός αρκετός, +οι θησαυροί οι διαρπαγέντες εκ της Ιάσου είχαν εναποταμιευθή υπό των +στρατιωτών και οι Μιλήσιοι προθύμως υπέφεραν τα βάρη του πολέμου. Εν +τούτοις η πρώτη συνθήκη, η συνομολογηθείσα μεταξύ του Τισσαφέρνους +και του Χαλκιδέως, εφαίνετο ανεπαρκής εις τους Πελοποννησίους και +ουχί τόσον επωφελής προς αυτούς. Κατά τον καιρόν λοιπόν, κατά τον +οποίον ήτο ακόμη ο Θηριμένης εις την Μίλητον, συνωμολόγησαν άλλην +συμμαχίαν, την εξής. + +37. «Μεταξύ των Λακεδαιμονίων και των συμμάχων αφ' ενός, και του +βασιλέως Δαρείου, των υιών του και του Τισσαφέρνους αφ' έτερου +συνωμολογήθη συνθήκη ειρήνης και φιλίας υπό τους ακολούθους όρους: +Όλαι αι χώραι και όλαι αι πόλεις, όσαι ανήκουν εις τον βασιλέα +Δαρείον ή ανήκαν εις τον πατέρα του ή τους προγόνους του, θα +διατελούν απηλλαγμέναι από οιανδήποτε εχθροπραξίαν και βλάβην εκ +μέρους των Λακεδαιμονίων και των συμμάχων, μήτε οι Λακεδαιμόνιοι δε +μήτε οι σύμμαχοι θα εισπράττουν κανένα φόρον παρά των πόλεων τούτων. +Ο βασιλεύς Δαρείος υποχρεούται, καθώς και οι υπήκοοί του, να μη +πολεμήση μήτε να βλάψη τους Λακεδαιμονίους ή τους συμμάχους. Εάν οι +Λακεδαιμόνιοι και οι σύμμαχοι έχουν ανάγκην της συνδρομής του +βασιλέως, ή εάν ο βασιλεύς έχη ανάγκην της συνδρομής των +Λακεδαιμονίων και των συμμάχων. Από ό,τι πράξουν μετά αμοιβαίαν +συνεννόησιν θα θεωρηθή ως καλώς έχον. Οι δύο συνάπτοντες την +συνθήκην ταύτην υποχρεούνται να εξακολουθήσουν ομού τον πόλεμον κατά +των Αθηναίων και των συμμάχων και να καταπαύσουν αυτόν από κοινού. Ο +βασιλεύς θα παρέχη την δαπάνην δι' όλον τον στρατόν ο οποίος επί τη +αιτήσει του θα ευρίσκετο εις την χώραν του. Εάν πόλις τις εκ των +μετά του βασιλέως συμβληθεισών επέλθη εναντίον της χώρας του +βασιλέως, οι άλλοι θα αντισταθούν και θα υπερασπίσουν τον βασιλέα +δι' όλων των δυνάμεών των. Εάν τις εκ των εις την χώραν του βασιλέως +ή εκ των υποταγμένων εις αυτόν πόλεων βαδίση κατά των Λακεδαιμονίων +ή των συμμάχων, ο βασιλεύς θα αντισταθή και θα υπερασπίση αυτούς δι' +όλων των δυνάμεων του». + +38. Μετά τας συνθήκας δε ταύτας ο Θηριμένης παρέδωκε τον στόλον εις +τον Αστύοχον και εισελθών εντός κέλητος έφυγεν αμέσως. Οι δε +Αθηναίοι, οίτινες ήσαν εις την Λέσβον, μετέβησαν ήδη εις την Χίον +μετά του στρατού των και όντες κύριοι της γης και της θαλάσσης +ωχύρωσαν το Δελφίνιον, χωρίον ισχυρόν προς το μέρος της ξηράς, έχον +λιμένας και όχι πολύ απέχον της των Χίων πόλεως. Οι Χίοι νικηθέντες +εις πολλάς προηγουμένας μάχας έμεναν ησυχάζοντες, προ πάντων διότι +δεν ήσαν σύμφωνοι μεταξύ των και είχαν υποψίας οι μεν προς τους δε +αφ' ότου ο Πεδάριτος εφόνευσε τους μετά Τυδέως του υιού του Ίωνος ως +οπαδούς των Αθηναίων και υπέταξε το πλήθος εις σύστημα ολιγαρχικόν· +ούτε εαυτούς ούτε τους μετά του Πεδαρίτου επικούρους ενόμιζαν +ικανούς να αντισταθούν εις τους εχθρούς. Εν τούτοις έπεμψαν εις την +Μίλητον, διά να ζητήσουν επικουρίαν παρά του Αστυόχου· αρνηθέντος δε +τούτου, ο Πεδάριτος έγραψεν εις την Λακεδαίμονα εναντίον του ως +αδικούντος. Τοιαύτη ήτο η κατάστασις των Αθηναίων εις την Χίον, εις +δε την Σάμον ο στόλος των έκαμνεν εκδρομάς εναντίον των εις την +Μίλητον σταθμευόντων πλοίων· αλλά, επειδή ταύτα δεν εξήρχοντο εις +συνάντησίν του, επανήλθεν εις την Σάμον και ησύχαζεν. + +39. Κατά δε τον αυτόν χειμώνα τα εικοσιεπτά πλοία, τα οποία οι +Λακεδαιμόνιοι είχαν εξοπλίσει διά τον Φαρνάβαζον, κατά παράκλησιν +του Μεγαρέως Καλλιγείτου και του Κυζικηνού Τιμαγόρου, ανεχώρησαν εκ +της Πελοποννήσου περί ήλιου τροπάς και έπλευσαν διά την Ιωνίαν +έχοντα ως αρχηγόν τον Σπαρτιάτην Αντισθένην. Οι Λακεδαιμόνιοι +έστειλαν επί του αυτού στόλου ένδεκα Σπαρτιάτας, διά να χρησιμεύουν +ως σύμβουλοι του Αστυόχου· είς εξ αυτών ήτο ο Λίχας υιός του +Αρκεσιλάου. Τους είχαν δε διατάξει να ενασχοληθούν από κοινού, άμα +τη αφίξει των εις Μίλητον, εις το να βελτιώσουν τας εκεί υποθέσεις, +να πέμψουν, εάν έκρινον κατάλληλον, εις τον Ελλήσποντον προς τον +Φαρνάβαζον τα αυτά εκείνα πλοία, είτε όλα, είτε περισσότερα, είτε +ολιγώτερα, να υποδείξουν ως άρχοντα τον μετ' αυτών συμπλέοντα +Κλέαρχον τον Ραμφίου και να αφαιρούν την ναυαρχίαν, εάν ενόμιζαν +πρέπον, από τον Αστύοχον, ίνα αναθέσουν αυτήν εις τον Αντισθένην· +διότι μετά τας επιστολάς του Πεδαρίτου οι Λακεδαιμόνιοι είχαν +συλλάβει υπονοίας εναντίον του Αστυόχου. Αναχωρήσας ο στόλος ούτος +από του Μαλέα και πλεύσας διά του πελάγους προσήγγισεν εις την +Μήλον, όπου συνήντησε δέκα πλοία των Αθηναίων, συνέλαβε τρία κενά +και τα έκαυσε. Μετά δε τούτο φοβηθείς μήπως τα πλοία των Αθηναίων τα +διαφυγόντα εκ της Μήλου αναγγείλουν την προσέγγισίν του εις τους +Αθηναίους (όπερ και εγένετο) έπλευσε προς την Κρήτην, +προφυλαττόμενος κατά το πλείστον διάστημα του ταξιδιού και εισήλθεν +εις τον λιμένα της Καύνου εν Ασία. Εκείθεν νομίζων τον εαυτόν του, +ασφαλή έστειλεν αγγελίαν προ τον στόλον της Μιλήτου, διά να τον +παραλάβη και τον φέρη εις την Καύνον. + +40. Κατά τον αυτόν δε χρόνον οι Χίοι και ο Πεδάριτος, με όλην την +κακήν θέλησιν του Αστυόχου, πέμπουσι προς αυτόν απεσταλμένον επί +απεσταλμένου, διά να τον παρακαλέσουν να έλθη εις βοήθειάν των μεθ' +όλου του στόλου, ενώ ήσαν πολιορκημένοι, και να μη ανέχεται ώστε η +μεγίστη των εν τη Ιωνία συμμαχίδων πόλεων να αποκλείεται μεν της +θαλάσσης, να λεηλατήται δε κατά ξηράν υπό των ληστειών. Ουδεμία +πόλις, πλην της Λακεδαίμονος, είχε τοσούτους δούλους, όσους η Χίος, +ένεκα δε του πλήθους αυτών τους ετιμώρουν αυστηρώς οσάκις έπταιον. +Διά τούτο, άμα ο στρατός των Αθηναίων εφάνη οριστικώς αποκατασταθείς +και περιχαρακωθείς, ηυτομόλησαν οι περισσότεροι προς αυτούς και +ένεκα της γνώσεως την οποίαν είχον των μερών διέπραξαν τα πλείστα +κακά. Επέμεναν λοιπόν οι Χίοι να τους βοηθήση ο Αστύοχος, ενόσω ήτο +ακόμη ελπίς και ήτο δυνατόν να εμποδίσουν τας ημιτελείς εργασίας του +Δελφινίου και πριν ή ο εχθρός περιβάλη διά μεγαλειτέρων +περιχαρακωμάτων το στρατόπεδον και τα πλοία του. Ο δε Αστύοχος, +μολονότι κατά την πρώτην απειλήν δεν είχε διάθεσιν να τους βοηθήση, +ηναγκάσθη να το πράξη, άμα είδεν ότι οι σύμμαχοι ήσαν πρόθυμοι να +σπεύσουν εις βοήθειαν. + +41. Εν τούτω δε τω μεταξύ έφθασεν εκ της Καύνου η αγγελία ότι τα +εικοσιεπτά πλοία και οι σύμβουλοι των Λακεδαιμονίων έφθασαν. Ο +Αστύοχος κρίνων πάσαν άλλην υπόθεσιν ολιγώτερον σπουδαίαν από το να +συνοδεύση τόσα πολλά πλοία, διά να γίνη κύριος της θαλάσσης και να +εξασφαλίση την διαπεραίωσιν εις τους Λακεδαιμονίους, οι οποίοι +ήρχοντο διά να επιτηρήσουν την διαγωγήν του, παρητήθη του εις την +Χίον πλου και έπλευσε προς την Καύνον. Κατά τον διάπλουν απέβη εις +την Κων την Μεροπίδα, η οποία ήτο ατείχιστος και κατεστραμμένη υπό +σεισμού, του μεγίστου από όσους ενθυμούμεθα, και ελεηλάτησεν αυτήν, +ενώ οι κάτοικοι είχαν φύγει εις τα όρη. Επιδραμών την χώραν ήρπασε +τα πάντα, πλην των ελευθέρων ανδρών, τους οποίους απέλυσεν. Εκ δε +της Κω φθάσας διά νυκτός εις την Κνίδον ηναγκάσθη υπό των +παραινούντων Κνιδίων να μη αποβιβάση τους ναύτας, αλλά, ως είχε, να +πλεύση ευθύς εναντίον των είκοσι πλοίων των Αθηναίων, τα οποία έχων +ο Χαρμίνος, εις των στρατηγών της Σάμου, παρεμόνευε τα εικοσιεπτά +εκείνα πλοία, τα οποία ήρχοντο εκ της Πελοποννήσου και τα οποία +ανεζήτει ο Αστύοχος. Οι Αθηναίοι οι όντες εις την Σάμον είχαν μάθει +εκ της Μήλου την προσέγγισιν του στόλου εκείνου και ανέθεσαν εις τον +Χαρμίνον την φυλακήν των πέριξ της Σύμης, της Χάλκης, της Ρόδου και +της Λυκίας· ήδη μάλιστα ούτος είχε μάθει ότι τα εχθρικά πλοία ήσαν +εις την Καύνον. + +42. Ο Αστύοχος λοιπόν, πριν γίνη γνωστή η πορεία του, έπλευσε προς +την Σύμην ελπίζων να συναντήση που τον εχθρικόν στόλον εις το +πέλαγος· αλλ' η βροχή και ο νεφελώδης καιρός διεσκόρπισαν τα πλοία +του εν τη σκοτία, Κατά την πρωίαν, ενώ ο στόλος του Αστυόχου έπλεεν +ατάκτως, του αριστερού κέρατος ευρισκομένου ήδη απέναντι των +Αθηναίων, του δε άλλου πλανωμένου ακόμη περί την νήσον, ο Χαρμίνος +και οι Αθηναίοι επροχώρησαν με ταχύτητα μετά πλοίων ολιγωτέρων των +είκοσι νομίζοντες ότι ο στόλος εκείνος ήτο ο της Καύνου, τον οποίον +παρεμόνευαν επιπεσόντες δε αμέσως κατ' αυτού εβύθισαν τρία πλοία και +επέφεραν μεγάλας βλάβας εις τα άλλα. Εις τούτο το σημείον ευρίσκετο +η ναυμαχία, εφαίνετο δε ούσα υπέρ αυτών, ότε απροσδοκήτως ενεφανίσθη +το πλείστον μέρος του πελοποννησιακού στόλου και τους περιεκύκλωσε +πανταχόθεν. Τότε οι Αθηναίοι ετράπησαν εις φυγήν, έχασαν έξ πλοία +και κατέφυγαν μετά των λοιπών εις την νήσον Τεύτλουσαν και εκείθεν +εις Αλικαρνασόν. Οι Πελοποννήσιοι προσωρμίσθησαν ύστερον εις τον +λιμένα της Κνίδου, όπου ηνώθησαν μετ' αυτών τα εκ της Καύνου +ερχόμενα εικοσιεπτά πλοία· και όλοι ομού έπλευσαν διά να στήσουν +τρόπαιον εις την Σύμην, εκ της οποίας έπειτα επέστρεψαν πάλιν εις +την Καύνον. + +43. Οι δε Αθηναίοι, άμα έμαθαν τα της ναυμαχίας ταύτης, ανεχώρησαν +εκ της Σάμου διά την Σύμην μεθ' όλου του στόλου των. Και κατά μεν +του ναυτικού του ευρισκομένου εις την Κνίδον ούτε αυτοί επροχώρησαν, +καθώς ούτε εκείνο, κατ' αυτών, λαβόντες δε τα εν Σύμη σκεύη +προσέβαλαν τα επί της (ασιατικής) ηπείρου Λώρυμα και απέπλευσαν διά +την Σάμον. Ήδη όλος ο στόλος, συναθροισμένος εις την Κνίδον, όπου +ευρίσκετο τότε ο Τισσαφέρνης, έκαμνε τας απαιτουμένας επισκευάς· οι +ένδεκα Λακεδαιμόνιοι διεσκέπτοντο μαζί του περί πάντων των +συμβαινόντων, περί παντός ό,τι δεν ήρεσεν εις αυτούς, και περί των +μέσων να εξακολουθήσουν τον πόλεμον όσον το δυνατόν καλλίτερον και +συμφερώτερον δι' αμφοτέρους. Ο Λίχας προ πάντων λεπτομερώς εξήταζε +τα πάντα· έλεγαν ότι ουδεμία συνθήκη συνετάχθη καλώς, ούτε η του +Χαλκιδέως ούτε η του Θηριμένους· ότι θα ήτο φοβερόν να έχη την +αξίωσιν ο βασιλεύς να κατέχη ακόμη και τώρα τας αυτάς χώρας, επί των +οποίων άλλοτε αυτός ή οι πρόγονοι του ήρχον (τωόντι εις τας συνθήκας +ταύτας όλαι αι νήσοι, η Θεσσαλία, οι Λοκροί και αι της Βοιωτίας +χώραι ώφειλον να υποταγώσι πάλιν εις αυτόν), και ότι αντί της +ελευθερίας οι Λακεδαιμόνιοι θα επέβαλλον εις τους Έλληνας τον +Μηδικόν ζυγόν. Εζήτησε λοιπόν να συντάξουν καλλιτέραν συνθήκην λέγων +ότι η υπάρχουσα δεν θα εγίνετο δεκτή και ότι υπό τοιούτους όρους δεν +ήθελαν κανέν σιτηρέσιον. Και ο μεν Τισσαφέρνης αγανακτών απεχωρίσθη +απ' αυτών μετ' οργής και άπρακτος. + +44. Οι δε Λακεδαιμόνιοι σκοπόν είχαν να πλεύσουν εις την Ρόδον, της +οποίας οι εξέχοντες (πρόκριτοι) κάτοικοι τοις είχον πέμψει κήρυκας· +ήλπιζαν να προσελκύσωσι με το μέρος των την νήσον ταύτην, την οποίαν +καθίστα σπουδαίαν ο μέγας αριθμός των ναυτικών και των πεζών +στρατιωτών της. Ήλπιζαν άλλως με τους συμμάχους, τους οποίους είχον +τότε, να δυνηθούν αυτοί μόνοι να συντηρήσουν τον στόλον, χωρίς να +ζητήσουν χρήματα παρά του Τισσαφέρνους. Αναχωρήσαντες λοιπόν αμέσως +εκ της Κνίδου κατά τον αυτόν χειμώνα προσήγγισαν πρώτον εις Κάμειρον +της Ροδίας μετά πλοίων ενενήκοντα τεσσάρων και εφόβησαν τον λαόν, ο +οποίος, μη γνωρίζων τα διατρέχοντα, έφυγε διότι η πόλις ήτο +ατείχιστος. Έπειτα οι Λακεδαιμόνιοι συνεκάλεσαν τους κατοίκους αυτής +και τους Ροδίους των δύο άλλων πόλεων, της Λίνδου και της Ιηλυσού, +και έπεισαν αυτούς να επαναστατήσουν κατά των Αθηναίων. Και +τοιουτοτρόπως η Ρόδος συνετάχθη με τους Πελοποννησίους. Οι δε +Αθηναίοι κατά τον αυτόν χρόνον, πληροφορηθέντες περί του σχεδίου +τούτου, διά να εμποδίσουν την εκτέλεσιν αυτού, ανεχώρησαν μετά του +στόλου, όπου ήτο εις την Σάμον, και εφάνησαν εις τα πέλαγος· αλλ' +ήτο πλέον αργά, και διά τούτο έπλευσαν πρώτον μεν εις την Χάλκην, +έπειτα δε εις την Σάμον. Ακολούθως επέδραμον κατά της Ρόδου +αναχωρούντες εκ της Χάλκης, εκ της Κω και εκ της Σάμου. Οι δε +Πελοποννήσιοι σενέλεξαν παρά των Ροδίων αναγκαστικήν χρηματικήν +συνεισφοράν εκ τριάκοντα ταλάντων, έσυραν τα πλοία των εις την ξηράν +και έμειναν ησυχάζοντες επί ημέρας ογδοήκοντα. + +45. Ιδού δε τι συνέβη κατά το διάστημα τούτο και μάλιστα πριν +επιχειρήσουν την εκστρατείαν της Ρόδου. Μετά τον θάνατον του +Χαλκιδέως και την εν Μιλήτω μάχην ο Αλκιβιάδης, ο οποίος ήτο ύποπτος +εις τους Πελοποννισίους, εφοβήθη διά κάποια επιστολήν πεμφθείσαν εκ +Λακεδαίμονος προς τον Αστύοχον και προστάζουσαν αυτόν να τον +φονεύση, και ότι ο Αλκιβιάδης ήτο εχθρός τον Άγιδος και ελογίζετο +άλλως ως προδότης. Και πρώτον μεν μετέβη προς τον Τισσαφέρνην και +έβλαπτε πλησίον αυτόν όσον ηδύνατο περισσότερον τους Πελοποννησίους· +αποκαλύπτων δε εις αυτόν τα πάντα τον έπεισε να ελαττώση τον μισθόν +των, εις τρόπον ώστε αντί μιας αττικής δραχμής τους έδιδε μόνον +τρεις οβολούς, και τούτο όχι τακτικώς. Κατά τας συμβουλάς του +Αλκιβιάδου ο Τισσαφέρνης τους είπεν ότι, εάν οι Αθηναίοι, οι οποίοι +ήσαν πολύ εμπειρότεροι αυτών εις τα ναυτικά, έδιδαν μόνον τρείς +οβολούς εις τους ναύτας των, έπρατταν τούτο ουχί χάριν οικονομίας +όσον ίνα μη οι ναύται, διαφθειρόμενοι υπό της αφθονίας των χρημάτων, +οι μεν εκνευρίζουν το σώμα των δαπανώντες εις ηδονάς, αίτινες +καταστρέφουν την υγείαν, οι δε εγκαταλείπουν τα πλοία αφήνοντες ως +ενέχυρον τον επί πλέον (του λαμβανομένου προς συντήρησιν) +οφειλόμενον μισθόν. Τον εδίδαξεν επίσης ο Αλκιβιάδης να ελκύση διά +δωρεών την υποστήριξιν των τριηράρχων και των στρατηγών των πόλεων +και οι μεν άλλοι εξ αυτών εδέχθησαν, ουχί δε και οι Συρακούσιοι, +διότι μόνος ο Ερμοκράτης διεμαρτυρήθη εν ονόματι όλων των συμμάχων. +Ότε αι πόλεις έστειλαν να ζητήσουν χρήματα, ο Αλκιβιάδης απέπεμπεν ο +ίδιος τους απεσταλμένους αποκρινόμενος εν ονόματι του Τισσαφέρνους +ότι οι Χίοι ήσαν πολύ αναίσχυντοι, αυτοί οι μάλλον πλούσιοι των +Ελλήνων και οφείλοντες την σωτηρίαν των εις την ξένην συνδρομήν, να +έχουν την αξίωσιν, ώστε άλλοι, χάριν της ιδικής των ελευθερίας, να +εκθέτουν τα σώματα και τας περιουσίας των. Ως προς τας άλλας πόλεις, +έλεγαν ότι θα ήσαν ασυγχώρητοι, εάν δεν έκαμναν τας αυτάς θυσίας και +μάλιστα μεγαλυτέρας προς ίδιον των συμφέρον, αυταί που πριν +αποστατήσουν, τόσα πολλά εδαπανούσαν υπέρ των Αθηναίων. Είπε τέλος +ότι ο Τισσαφέρνης, πολεμών προς το παρόν με ιδικάς του μόνον +δαπάνας, είχε δίκαιον να είναι φειδωλός των ιδικών του χρημάτων· +αλλ' ότι, εάν ποτε ο βασιλεύς πέμψη κεφάλαια, ο μισθός θα δοθή +ανελλιπώς και αι πόλεις θα λάβουν δικαίας αποζημιώσεις. + +46. Συνεβούλευεν δ' επίσης τον Τισσαφέρνην να μη σπεύση πολύ να +περάνη τον πόλεμον και να μη συγκατατεθή, είτε προσκαλών φοινικικόν +στόλον, όπως διενοείτο, είτε λαμβάνων επί μισθώ περισσοτέρους +Έλληνας, ώστε να δοθή το κράτος της θαλάσσης και της ξηράς εις ένα +και τον αυτόν λαόν, αλλά να αφήση την αρχήν διαμοιρασμένην μεταξύ +των δύο αντιπάλων, διότι τούτο όπερ θα επέτρεπε πάντοτε εις τον +βασιλέα να διεγείρη τους μεν εναντίον των δε· ενώ, εάν το κράτος της +ξηράς και της θαλάσσης συνεκεντρούτο εις έν σημείον, ο βασιλεύς δεν +θα είχε πλέον συμμάχους, διά να καταβάλη τους επικρατούντας, εκτός +εάν ήθελεν ημέραν τινά, αυτός ο ίδιος να περιπλακή εις αγώνα +πολυδάπανον και πλήρη κινδύνων· θα ήτο δε απλούστερον, ολιγώτερον +δαπανηρόν και μάλλον ασφαλές να αφήση τους Έλληνας να καταστραφούν +μεταξύ των. Προσέθηκεν ότι θα ήτο ωφελιμώτερον εις τον βασιλέα να +συμμερισθή την αρχήν με τους Αθηναίους, καθότι αυτοί, μη +εποφθαλμιώντες, ως οι Λακεδαιμόνιοι, να κυριαρχήσουν επί της ξηράς +και όντες μάλλον συμβιβαστικοί προς τα έργα και τους λόγους, θέλουν +μεν την ηγεμονίαν της θαλάσσης, εγκαταλείπουν δε εις τον βασιλέα +τους Έλληνας τους κατοικούντας εις το βασίλειόν του, ενώ οι +Λακεδαιμόνιοι ήρχοντο, διά να ελευθερώσουν τους λαούς· ότι δεν ήτο +πιθανόν να ελευθερώσουν μεν τώρα οι Λακεδαιμόνιοι τους Έλληνας από +τον ζυγόν των Ελλήνων, να μη ζητήσουν δε κατόπιν να τους απαλλάξουν +και από τον ζυγόν των βαρβάρων εκτός εάν ούτοι τους απεδίωκαν ημέραν +τινά. Τον συνεβούλευσε λοιπόν να εξασθενίση πρώτον τους μεν διά των +δε, και αφού περικόψη τοιουτοτρόπως όσον ηδύνατο περισσότερον την +δύναμιν των Ελλήνων να στραφή τότε κατά των Πελοποννησίων και να +εκδιώξη αυτούς εκ της βασιλικής χώρας. Ο Τισσαφέρνης ησπάζετο κατά +το πλείστον τα σχέδια ταύτα, όσον δυνάμεθα τουλάχιστον να κρίνωμεν +εκ των πράξεών του. Ενεπιστεύθη λοιπόν ανεπιφυλάκτως εις τον +Αλκιβιάδην, ο οποίος του έδιδε τοσούτον καλάς συμβουλάς ως προς +τούτο· έδιδεν ατάκτως τον μισθόν εις τους Πελοποννησίους και δεν +τοις επέτρεπε να ναυμαχήσουν. Βεβαιών ότι μετ' ολίγον έμελλε να +φθάση ο φοινικικός στόλος και ότι τότε θα επολέμουν μετά δυνάμεων +πλέον ή επαρκών, κατέστρεψε τας υποθέσεις των και παρέλυσε το +ναυτικόν των, τοσούτον ανθηρόν μέχρι της στιγμής εκείνης. Τέλος καθ' +όλην την εις τον πόλεμον εκείνον συμμετοχήν του επέδειξε ψυχρότητα +ικανήν, ώστε να εννοήσουν τους αληθείς σκοπούς του. + +47. Ο δε Αλκιβιάδης έδιδε τας συμβουλάς ταύτας εις τον Τισσαφέρνην +και τον βασιλέα, αφ' ενός μεν διότι ευρισκόμενος πλησίον αυτών +ενόμιζε τας συμβουλάς ταύτας ως αρίστας, αφ' ετέρου δε διότι έτρεφε +την ελπίδα να επιστρέψη εις την πατρίδα του γνωρίζων ότι, εάν +επρολάμβανε την καταστροφήν αυτής, θα ηδύνατο ημέραν τινά να επιτύχη +διά της πειθούς την ανάκλησίν του· ενόμιζε δε ότι το καλύτερον +μέσον, διά να πείση εις τούτο τους Αθηναίους, ήτο να φαίνεται ως +επιστήθιος φίλος του Τισσαφέρνους. Τούτο τωόντι συνέβη. Οι +στρατιώται οι μένοντες εις την Σάμον έμαθαν ότι ίσχυεν αυτός παρά τω +Τισσαφέρνει. Αφ' ετέρου ο Αλκιβιάδης ήλθεν εις συνεννοήσεις με τους +μάλλον ισχυρούς εξ αυτών, διά να κηρύξουν ούτοι εις τους τιμίους +ανθρώπους εκ μέρους του ότι, εάν ανεκαλείτο εις την πατρίδα του υπό +το αριστοκρατικόν πολίτευμα και όχι υπό την μοχθηράν δημοκρατίαν, η +οποία τον είχεν εξορίσει, υπέσχετο να τοις προμηθεύση την φιλίαν του +Τισσαφέρνους και να συμμερισθή μετ' αυτών την εξουσίαν. Αι προτάσεις +αύται τοσούτω μάλλον έγιναν δεκταί, όσω οι τριήραρχοι και οι +ισχυρότεροι των εν τη Σάμω Αθηναίων ήσαν διατεθειμένοι εξ ιδίας των +γνώμης εις την κατάλυσιν της δημοκρατίας. + +48. Το ζήτημα τούτο ανεκινήθη πρώτον εις το στρατόπεδον και έπειτα +εις την πόλιν· τινές μάλιστα ανεχώρησαν εκ της Σάμου, διά να +συνομιλήσουν με τον Αλκιβιάδην, ο οποίος τοις υπεσχέθη πρώτον την +φιλίαν του Τισσαφέρνους και έπειτα την του βασιλέως, εάν έστεργον να +καταλύσουν την δημοκρατίαν (διότι μόνον δι' αυτού του τρόπου ηδύνατο +ο βασιλεύς να έχη πλειοτέραν εμπιστοσύνην.) Οι πρώτοι πολίται, +οίτινες συνήθως υποφέρουν (εκ του πολέμου) περισσότερον, συνέλαβον +μεγάλην ελπίδα να λάβωσιν αυτοί οι ίδιοι την διεύθυνσιν των +πραγμάτων και να νικήσουν τους εχθρούς. Επανελθόντες εις την Σάμον +συνήθροισαν όσους ενόμιζαν καταλλήλους προς συνωμοσίαν και είπαν +αναφανδόν εις τον λαόν ότι ο βασιλεύς θα εγίνετο φίλος των Αθηναίων +και ότι θα τοις παρείχε χρήματα άμα ο Αλκιβιάδης ανεκαλείτο εις την +πατρίδα του και κατελύετο η δημοκρατία. Μολονότι δε το πλήθος +δυσηρεστήθη προς στιγμήν διά τα συμβαίνοντα, εν τούτοις έμεινεν +ήσυχον με την ελπίδα ότι ευκολώτερον θα επετύγχανε μισθόν παρά του +βασιλέως, ενώ οι προετοιμάζοντες την ολιγαρχίαν, άμα ανεκοίνωσαν το +σχέδιόν των εις το πλήθος συνεζήτησαν μεταξύ των και μετά των λοιπών +ομοφρόνων τας προτάσεις του Αλκιβιάδου, αι οποίαι εφάνησαν μεν εις +τους άλλους ωφέλιμοι και ασφαλείς, δεν ήρεσαν όμως ουδόλως εις τον +Φρύνιχον, ο οποίος ήτο ακόμη στρατηγός και διετείνετο (όπερ και +αληθές) ότι ο Αλκιβιάδης δεν ηγάπα την ολιγαρχίαν πλειότερον της +δημοκρατίας, ότι δεν εσκέπτετο ειμή πώς να μεταβάλη την επικρατούσαν +τάξιν της πόλεως, διά να ανακληθή υπό των φίλων του εν αυτή, ότι +ώφειλαν προ πάντων να αποφύγουν τας διαιρέσεις, ότι, αφού ήσαν ήδη +οι Πελοποννήσιοι ομοίως ισχυροί κατά θάλασσαν και κατείχαν επί της +βασιλικής χώρας αξιολόγους πόλεις, δεν θα ήτο ωφέλιμον εις τον +βασιλέα να δημιουργήση δυσχερείας ενούμενος με τους Αθηναίους, προς +τους οποίους εδυσπίστει, ενώ ηδύνατο να ελκύση την φιλίαν των +Πελοποννησίων εναντίον των οποίων δεν είχε ποτέ αιτίαν παραπόνων. Ως +προς δε τας άλλας πόλεις, εις τας οποίας υπέσχοντο την ολιγαρχίαν, +διότι αι Αθήναι θα έπαυαν δημοκρατούμεναι, ήξευρε καλώς, έλεγαν, ότι +η υπόσχεσις αύτη δεν ήτο ικανή ούτε να υποτάξη τας αποστατησάσας, +ούτε να συγκρατήση εις υποταγήν τας πιστάς, διότι παρά να είναι +δούλαι της ολιγαρχίας ή της δημοκρατίας αι πόλεις αύται θα +προτιμήσουν μάλλον να είναι ελεύθεραι υπό οιονδήποτε εκ των δύο +τούτων συστημάτων. Ως προς τους ανθρώπους τους ονομαζομένους καλούς +καγαθούς, επίστευεν ότι δεν θα ηνωχλούντο υπ' αυτών ολιγώτερον ή υπό +του δήμου, εις τον οποίον ούτοι παρείχαν και εισήγαν κακά σχέδια, +των οποίων αυτοί μόνοι εκαρπούντο τας ωφελείας· το να υποταχθούν εις +αυτούς ήτο ως να καθιέρουν το σύστημα της αυθαιρέτου καταδίκης και +του βίαιου θανάτου, ενώ ο λαός ήτο ανοικτόν καταφύγιον εις όλους και +χαλινός των παρεκτροπών των ολίγων. Ο Φρύνιχος εβεβαίωνεν ότι αι +πόλεις είχαν σχηματίσει εκ πείρας την αυτήν γνώμην και τέλος +επρόσθεσεν ότι αυτός τουλάχιστον απεδοκίμαζε και τας προτάσεις του +Αλκιβιάδου και τα πραττόμενα τότε. + +49. Η δε συνέλευσις των συνωμοτών, συμφώνως με την πρώτην απόφασιν, +παρεδέχθη τας γενομένας εις αυτήν προτάσεις και παρεσκευάσθη να +στείλη εις τας Αθήνας τον Πείσανδρον και άλλους απεσταλμένους, διά +να εργασθούν υπέρ της καθόδου του Αλκιβιάδου και της εν τη πόλει +ταύτη καταλύσεως της δημοκρατίας και διά να καταστήσουν τον +Τισσαφέρνην φίλον των Αθηναίων. + +50. Εννοήσας δε ο Φρύνιχος ότι έμελλε να προταθή η ανάκλησις του +Αλκιβιάδου και ότι οι Αθηναίοι θα την παρεδέχοντο, και φοβηθείς +μήπως κατόπιν από όσα είπε κατά του Αλκιβιάδου διατηρήση ούτος, όταν +θα επανήρχετο (εις Αθήνας), μίσος εναντίον του, διά την αιτίαν +ταύτην, εμηχανεύθη το εξής στρατήγημα. Έστειλεν απεσταλμένον προς +τον ναύαρχον των Λακεδαιμονίων Αστύοχον, ότε ήτο ακόμη τότε περί την +Μίλητον, γράψας κρυφίως ότι ο Αλκιβιάδης κατέστρεφε τα πράγματα των +Λακεδαιμονίων καθιστών τον Τισσαφέρνην φίλον των Αθηναίων· τω έδιδε +συγχρόνως λεπτομερείς πληροφορίας περί όλων των άλλων, ζητών +συγγνώμην, αν εζήτει να βλάψη τον εχθρόν του, έστω και με ζημίαν της +πατρίδος του. Αλλ' ο Αστύοχος ουδόλως εσκέφθη να τιμωρήση τον +Αλκιβιάδην, ο οποίος άλλως δεν ήτο πρόχειρος ως πρότερον· εξ +εναντίας μετέβη προς αυτόν εις την Μαγνησίαν καθώς και προς τον +Τισσαφέρνην, τους ανεκοίνωσεν όσα του είχαν γράψει εκ Σάμου και +έγινεν αυτός ο ίδιος μηνυτής. Συγχρόνως επωφελήθη, ως ελέγετο, εκ +της περιστάσεως, διά να επιδείξη την προς τον Τισσαφέρνην αφοσίωσίν +του χάριν των ιδίων αυτού συμφερόντων· διά τον αυτόν δε λόγον μέχρις +εκείνης της στιγμής ασθενώς διεμαρτύρετο κατά της ελαττώσεως του +μισθού. Ο Αλκιβιάδης έγραψεν αμέσως εις την Σάμον, διά να καταγγείλη +τον Φρύνιχον και ζητήση τον θάνατόν του. Ο δε Φρύνιχος, θορυβηθείς +και αισθανθείς ότι διέτρεχε μέγιστον κίνδυνον από την καταγγελίαν +εκείνην, γράφει πάλιν προς τον Αστύοχον, διά να τον επιπλήξη, ότι +δεν ετήρησε μυστικά τα προηγουμένως γραφέντα, και διά να του +φανερώση ότι τώρα ήτο έτοιμος να του παραδώση όλον τον εν τη Σάμω +στρατόν των Αθηναίων, διά να τον καταστρέψη· περιέγραψε συγχρόνως +όλα τα μέσα, διά των οποίων θα ηδύνατο να επιτύχη του σκοπουμένου, +καθότι η Σάμος ήτον ατείχιστος, και τέλος είπεν ότι εκθέτων την ζωήν +του χάριν των ιδικών του συμφερόντων ουδεμίαν μομφήν έπρεπε να +ελκύση εναντίον του, ότι προέβαινεν εις το μέτρον τούτο και εις παν +άλλο μάλλον, παρά να πέση θύμα των σκληροτέρων εχθρών του. Ο δε +Αστύοχος ανεκοίνωσε και ταύτα εις τον Αλκιβιάδην. + +51. Αλλ' ο Φρύνιχος, ο οποίος είχε προϊδεί την απιστίαν του και +περιέμενε νέαν καταγγελίαν του Αλκιβιάδου, ανήγγειλεν ο ίδιος εις +τον στρατόν, διά να προλάβη το πράγμα, ότι, επειδή ήτο η Σάμος +ατείχιστος και τα πλοία όλα δεν ήσαν ηγκυροβολημένα εντός του +λιμένος, ήξευρεν εξ ασφαλούς πηγής ότι οι εχθροί είχαν κατά νουν να +έλθουν, διά να προσβάλουν το στρατόπεδον· έπρεπε λοιπόν να οχυρώσουν +την πόλιν όσον το δυνατόν ταχύτερον και να φυλάττωνται καλώς. Επειδή +δε τότε εστρατήγει αυτός, ήτο κύριος να εκτελέση ο ίδιος τα μέτρα +ταύτα. Ήρχισαν λοιπόν να εγείρουν τείχη, και διά του τρόπου τούτου η +Σάμος, προωρισμένη άλλως να τειχισθή, έσπευσε να πράξη τούτο +ταχύτερον. Ολίγον μετά ταύτα έφθασαν αι παρά του Αλκιβιάδου +επιστολαί αναγγέλλουσαι ότι ο στρατός είχε προδοθή υπό του Φρυνίχου +και ότι οι εχθροί έμελλαν μετ' ολίγον να τον προσβάλουν. Αλλ' +ουδεμίαν προσοχήν έδωκαν εις τους λόγους του Αλκιβιάδου, και +εσκέφθησαν ότι γνωρίζων ούτος τα σχέδια του εχθρού επέρριψε την +ενοχήν επί του Φρυνίχου, τον οποίον εμίσει. Διά της καταγγελίας +ταύτης ο Αλκιβιάδης όχι μόνον δεν έβλαψε παντάπασι τον Φρύνιχον, +αλλά μάλλον εχρησίμευσεν ως μάρτυς υπέρ αυτού. + +52. Μετά δε τούτο ο Αλκιβιάδης παρεσκεύαζε τον Τισσαφέρνην και +ανέπειθεν αυτόν να φιλιωθή με τους Αθηναίους· ο σατράπης ούτος, +μολονότι εφοβείτο τους Πελοποννησίους, οι οποίοι παρουσιάζοντο με +πλοία περισσότερα ή οι Αθηναίοι, δεν εζήτει μολοντούτο άλλο +καλύτερον παρά να πεισθή, προ πάντων αφ' ότου έμαθε την σφοδράν +φιλονεικίαν, πού έγινεν εις την Κνίδον μεταξύ των Πελοποννησίων περί +της συνθήκης του Θηριμένους. + +Τωόντι καθ' ην εποχήν ούτοι ευρίσκοντο εις την Ρόδον ηγέρθη η +αμφισβήτησις αύτη, κατά την οποίαν η γενομένη άλλοτε υπό του +Αλκιβιάδου πρότασις να ελευθερώσουν όλας τας Ελληνίδας πόλεις +εβεβαιώθη υπό του Λίχου, ο οποίος είπεν ότι δεν ήτο ανεκτός ο όρος, +κατά τον οποίον ο βασιλεύς θα διετήρει τας άλλοτε υπ' αυτού ή υπό +των προγόνων του κατεχομένας πόλεις. Και ο μεν Αλκιβιάδης, ο οποίος +ανέλαβε να διεξαγάγη τόσον σπουδαίας υποθέσεις, επεριποιείτο τον +Τισσαφέρνην και εδείκνυε προς αυτόν ακραιφνή ζήλον. + +53. Οι δε μετά του Πεισάνδρου αποσταλέντες εκ της Σάμου πρέσβεις των +Αθηναίων, άμα ήλθαν εις τας Αθήνας, ωμίλησαν προς την εκκλησίαν του +δήμου. Το συμπέρασμα της ομιλίας των ήτο ότι, εάν οι Αθηναίοι +ανεκάλουν τον Αλκιβιάδην και μετέτρεπαν το πολίτευμά των, ηδύναντο +να ελκύσουν την συμμαχίαν του βασιλέως και να κατατροπώσουν τους +Πελοποννησίους. Πολλοί αντέστησαν εις τα την δημοκρατίαν αφορώντα, +και το καθ' εαυτούς, οι εχθροί του Αλκιβιάδου εφώναζαν ότι θα +έπρατταν έγκλημα, εάν επέτρεπαν εις αυτόν να επιστρέψη εις την +πατρίδα του, της οποίας παρεβίασε τους νόμους. Οι Ευμολπίδαι και οι +Κήρυκες διεμαρτύροντο επίσης εναντίον της ανακλήσεώς του, +προφασιζόμενοι τα μυστήρια, αιτίαν της εξορίας του, και καταρώμενοι +αυτόν. Ο Πείσανδρος προσελθών εις το μέσον απεκρίθη εις τα παράπονα +και τας κατηγορίας ταύτας. Προσκαλών ένα έκαστον των αντιλεγόντων, +τον ηρώτα αν είχεν ελπίδα τινά σωτηρίας διά την δημοκρατίαν, αφού +εις την θάλασσαν οι Πελοποννήσιοι είχαν όχι ολιγώτερα των Αθηναίων +πλοία, έτοιμα προς μάχην, αφού εις την συμμαχίαν των είχαν +περισσοτέρας πόλεις, και αφού ο βασιλεύς και ο Τισσαφέρνης τους +έδιδαν χρήματα, ενώ αυτοί έμελλαν να στερηθούν τούτων, εάν ο +βασιλεύς δεν εστρέφετο με το μέρος των. Ότε διά των ερωτήσεων τούτων +καθίστα αυτούς αναπολογήτους, τους έλεγε σαφώς: «Το μόνον ημών +καταφύγιον είναι να παραδεχθώμεν πολίτευμα μετριώτερον και να +αναθέσωμεν την αρχήν εις ολίγον αριθμόν πολιτών, διά να δυνηθή ο +βασιλεύς να εμπιστευθή εις ημάς. Σήμερον ουχί περί πολιτεύματος, +αλλά περί σωτηρίας πρόκειται, αργότερα δε δυνάμεθα να κάμωμεν +τροποποιήσεις, εάν δεν μας αρέση τι. Προς το παρόν ας μετακαλέσωμεν +τον Αλκιβιάδην, τον μόνον άνδρα πού είναι ικανός να φέρη το σχέδιον +τούτο εις πέρας». + +54. Ο δε δήμος εις την αρχήν μεν ηγανάκτησεν ακούων τα περί της +ολιγαρχίας λεγόμενα, αλλ' ότε ο Πείσανδρος τον εδίδαξε σαφώς ότι δεν +υπήρχεν άλλο μέσον σωτηρίας, ενέδωκε τόσον υπό φόβου, όσον και υπό +ελπίδος προσεχούς μεταβολής. Εψήφισαν λοιπόν να μεταβή ο Πείσανδρος +μετ' άλλων δέκα προς τον Τισσαφέρνην και τον Αλκιβιάδην, διά να +συννενοηθή μετ' αυτών περί των ληπτέων μέτρων· συγχρόνως δε, επειδή +ο Πείσανδρος κατηγόρησε τον Φρύνιχον, αφήρεσαν απ' αυτού και από του +συνάρχοντος Σκιρωνίδου την στρατηγίαν και έστειλαν αντ' αυτών ως +στρατηγούς των πλοίων τον Διομέδοντα και τον Λέοντα. Ο Πείσανδρος, +πεπεισμένος ότι ο Φρύνιχος δεν ήτο ευνοϊκώς διατεθειμένος υπέρ της +καθόδου του Αλκιβιάδου, τον διέβαλε λέγων ότι είχε προδώσει την +Ίασον και τον Αμόργην. Επισκεφθείς δε όλας τας δι' όρκου των μελών +συστημένας πολιτικάς εταιρείας, αι οποίαι υπήρχαν πρότερον εις τας +Αθήνας διά τας δίκας και τας αρχάς, ταις συνέστησε, να ενωθούν και +να συνδιασκεφθούν διά την κατάλυσιν της δημοκρατίας. Τέλος δε, αφού +ετακτοποίησεν όλα, διά να αποφύγη τας αναβολάς, επεβιβάσθη μετά των +δέκα πολιτών, όπως μεταβή παρά τω Τισσαφέρνει. + +55. Ο δε Λέων και ο Διομέδων, κατά τον αυτόν χειμώνα, φθάσαντες ήδη +εις τον στόλον των Αθηναίων, διυθύνθησαν εναντίον της Ρόδου, εύρον +εκεί τραβηγμένα εις την ξηράν τα πλοία των Πελοποννησίων, και αφού +απέβησαν εις την ξηράν και ενίκησαν εις μάχην τους δραμόντας εις +βοήθειαν Ροδίους, επέστρεψαν εις Χάλκην και εις το εξής εντεύθεν +μάλλον ή εκ της Κω έκαμναν τον πόλεμον, διότι εντεύθεν ηδύναντο να +παρακολουθούν καλύτερον τας κινήσεις του Πελοποννησιακού στόλου. +Ήλθε δε εις την Ρόδον Λάκων τις, ο Ξενοφαντίδας, σταλείς υπό του +Πεδαρίτου και ανήγγειλεν ότι τα τείχη των Αθηναίων είχαν συντελεσθή +και ότι αι εν Χίω υποθέσεις των Πελοποννησίων εκινδύνευαν να +καταστραφούν, εάν δεν έσπευδαν εις βοήθειαν μεθ' όλου του στόλου. +Διενοούντο δε οι Πελοποννήσιοι να πράξουν τούτο, ότε ο Πεδάριτος +αυτοπροσώπως, έχων τα περί αυτόν επικουρικά στρατεύματα και τους +Χίους, προσέβαλε πανστρατιά τα οχυρώματα, τα οποία είχαν εγείρει οι +Αθηναίοι πέριξ των πλοίων, εκυρίευσε μέρος τι αυτών και έλαβε πλοίά +τινα εκ των τραβηγμένων εις την ξηράν. Ότε όμως έσπευσαν εκεί οι +Αθηναίοι εις βοήθειαν και έτρεψαν εις φυγήν τους Χίους πρώτους, +νικάται έπειτα και ο λοιπός στρατός. Ο Πεδάριτος εφονεύθη, και +πολλοί εκ των Χίων, και πολλά όπλα ελήφθησαν. + +56. Μετά δε ταύτα οι μεν Χίοι επολιορκήθησαν στενώτερον διά ξηράς +και διά θαλάσσης και ενέσκηψεν εις αυτούς μέγας λιμός, οι δε περί +τον Πείσανδρον πρέσβεις των Αθηναίων ελθόντες προς τον Τισσαφέρνην +επρότειναν συμβιβασμόν. Αλλ' ο Αλκιβιάδης μη εμπιστευόμενος πολύ εις +τον Τισσαφέρνην (ο οποίος εφοβείτο περισσότερον τους Πελοποννησίους +και ήθελε, συμφώνως με τας διδασκαλίας του Αλκιβιάδου, να κατατρίβη +αμφοτέρους) κατέφυγεν εις το εξής στρατήγημα. Να διαλυθούν αι +διαπραγματεύσεις ένεκα υπερβολικών αξιώσεων του Τισσαφέρνους. Νομίζω +δε ότι και ο Τισσαφέρνης ήθελε το αυτό· αλλ' ούτος μεν ένεκα φόβου, +ο δε Αλκιβιάδης, μάρτυς των δισταγμών εκείνων, ήθελε να κρύψη από +τους Αθηναίους την ιδίαν του αδυναμίαν. Επροτίμησε λοιπόν να φερθή +ούτως ώστε να πιστεύσουν οι Αθηναίοι ότι ο Τισσαφέρνης επεθύμει μεν +να έλθη εις συμβιβασμόν, αλλ' ότι δεν ήτο ευχαριστημένος από τας +παραχωρήσεις των. Ο Αλκιβιάδης, ομιλών εν ονόματι του Τισσαφέρνους +και επί παρουσία αυτού, τοσούτον υπερβολικάς αξιώσεις υπέβαλεν, ώστε +οι Αθηναίοι, με όλην την θέλησιν πού είχαν να παραδεχθούν τα πάντα, +εσκανδαλίσθησαν. Ο Τισσαφέρνης και ο Αλκιβιάδης ηξίουν να παραχωρηθή +όλη η Ιωνία, αι παρακείμεναι νήσοι και διάφορα άλλα μέρη, τα οποία +οι Αθηναίοι δεν ηρνήθησαν· τέλος ο Αλκιβιάδης εις την τρίτην +συνδιάσκεψιν, φοβηθείς μήπως εννοήσουν ότι ουδόλως ίσχυεν, εζήτησε +παρά των Αθηναίων να επιτρέψουν εις τον βασιλέα να ναυπηγή πλοία και +να περιπλέη την χώραν του διευθυνόμενος όπου και με όσα πλοία ήθελε. +Τότε οι Αθηναίοι απέβαλαν πάσαν υπομονήν· βλέποντες ότι ήτο αδύνατον +να συμβιβασθούν επί τοιούτων βάσεων και ότι ο Αλκιβιάδης τους είχεν +εξαπατήσει, απεμακρύνθησαν ωργισμένοι και επέστρεψαν εις την Σάμον. + +57. Ο δε Τισσαφέρνης, ευθύς μετά ταύτα και κατά τον αυτόν χειμώνα, +μεταβαίνει εις Καύνον, διά να επαναφέρη τους Πελοποννησίους εις την +Μίλητον, να συνομολογήση μετ' αυτών νέας συνθήκας οιασδήποτε, να +τους παράσχη τροφάς και να μη διαλύση εντελώς την προς αυτούς +φιλίαν, φοβούμενος μήπως, εν ελλείψει μέσων διά να διατηρήση πολλά +πλοία, οι Πελοποννήσιοι, αναγκαζόμενοι να ναυμαχήσουν προς τους +Αθηναίους, νικηθούν, ή, επειδή θα άδειαζαν από άνδρας τα πλοία των +Λακεδαιμονίων (4) κατορθώσουν οι Αθηναίοι να πράξουν ό,τι ήθελαν, +χωρίς να λάβουν ανάγκην αυτού· προ πάντων όμως εφοβείτο μήπως +λεηλατήσουν την ήπειρον, διά να προμηθευθούν τροφάς. Κατόπιν λοιπόν +των υπολογισμών τούτων και συμφώνως με το σχέδιον το οποίον είχε να +αποκαταστήση την ισορροπίαν μεταξύ των Ελλήνων επρονόησε και +προσεκάλεσε τους Πελοποννησίους, τους παρέσχε τροφάς και έκλεισε +μετ' αυτών τρίτην συνθήκην, την εξής· + +58 «Κατά το δέκατον τρίτον έτος της βασιλείας του Δαρείου, +εφορεύοντος δε εν Λακεδαίμονι του Αλεξιππίδα, συνωμολογήθησαν +συνθήκαι εν τω πεδίω του Μαιάνδρου μεταξύ των Λακεδαιμονίων και των +συμμάχων αφ' ενός, και αφ' ετέρου του Τισσαφέρνους, του Ιεραμένους +και των παίδων του Φαρνάκου, ως προς τα πράγματα του βασιλέως, των +Λακεδαιμονίων και των συμμάχων. Όλη η χώρα του βασιλέως, ήτις +αποτελεί μέρος της Ασίας, να μένη υπό την κυριαρχίαν του και να +διαθέτη αυτήν όπως βούλεται. Οι Λακεδαιμόνιοι και οι σύμμαχοι να μη +εισέρχωνται με κακόν σκοπόν εις την χώραν του βασιλέως, μήτε ο +βασιλεύς να εισέρχεται με κακόν σκοπόν εις την χώραν των +Λακεδαιμονίων και των συμμάχων. Εάν τις εκ των Λακεδαιμονίων ή εκ +των συμμάχων επέλθη προς βλάβην κατά της χώρας του βασιλέως, να +εμποδίζουν αυτόν οι Λακεδαιμόνιοι και οι σύμμαχοι. Ομοίως, εάν τις +εκ των υπηκόων του βασιλέως επέλθη κατά της χώρας των Λακεδαιμονίων +και των συμμάχων με σκοπόν εχθρικόν, να εμποδίση αυτόν ο βασιλεύς. Ο +Τισσαφέρνης θα παράσχη τας συμφωνημένας τροφάς εις τον παρόντα +στόλον μέχρι της ελεύσεως του βασιλικού στόλου. Μετά την έλευσιν των +πλοίων του βασιλέως, εάν οι Λακεδαιμόνιοι και οι σύμμαχοι θέλουν να +διατηρήσουν με δαπάνας ιδικάς των τα πλοία των, είναι κύριοι να το +πράξουν, εάν δε προτιμούν να λαμβάνουν παρά του Τισσαφέρνους τον +υποσχεθέντα μισθόν, ο Τισσαφέρνης θα τον παρέχη· αλλ' άμα τελειώση ο +πόλεμος, οι Λακεδαιμόνιοι και οι σύμμαχοι είναι υπόχρεοι να +αποδώσουν εις τον Τισσαφέρνην όσα χρήματα ήθελαν λάβει. Όταν φθάσουν +τα πλοία του βασιλέως, ο στάλος των Λακεδαιμονίων, των συμμάχων και +του βασιλέως θα επιχειρούν τον πόλεμον από κοινού, όπως ήθελαν +αποφασίσει ο Τισσαφέρνης, οι Λακεδαιμόνιοι και οι σύμμαχοι· εάν δε +θελήσουν να παύσουν τον πόλεμον, να παύσουν αυτόν ομοφώνως». + +59. Αι μεν σπονδαί τοιαύται υπήρξαν. Και μετά ταύτα ο Τισσαφέρνης +ητοιμάζετο και να προσκαλέση, όπως είχε συμφωνηθή, τα Φοινικικά +πλοία, και να εκπληρώση όλας τας υποσχέσεις του· τουλάχιστον ήθελε +να εφαίνετο ότι ενησχολείτο περί τούτων. + +60. Οι δε Βοιωτοί, ενώ ετελείωνεν ήδη ο χειμών, εκυρίευσαν διά +προδοσίας τον Ωρωπόν, εντός του οποίου εφρούρουν Αθηναίοι. +Συνέπραξαν δε εις τούτο Ερετριείς τινες και αυτοί οι Ωρώπιοι, +οίτινες υπεκίνουν την αποστασίαν της Ευβοίας, διότι, ενόσω οι +Αθηναίοι κατείχαν τον Ωρωπόν, κείμενον απέναντι της Ερετρίας, ούτε η +πόλις αύτη ούτε η άλλη Εύβοια ηδύνατο να είναι ασφαλής. Οι +Ερετριείς, κύριοι γενόμενοι του Ωρωπού, μετέβησαν εις την Ρόδον, διά +να προσκαλέσουν τους Πελοποννησίους εις την Εύβοιαν· αλλ' ούτοι ήσαν +διατεθειμένοι μάλλον να βοηθήσουν την Χίον, ολοένα στενώτερα +πολιορκουμένην. Ανεχώρησαν δε οι Πελοποννήσιοι εκ της Ρόδου και +έπλεαν ήδη με όλον τον στόλον, ότε, φθάσαντες πλησίον του Τριοπίου, +διέκριναν εις το πέλαγος τα πλοία των Αθηναίων ερχόμενα εκ της +Χάλκης. Επειδή όμως κανέν εκ των δύο μερών δεν ήθελε να αρχίση την +επίθεσιν, οι μεν Αθηναίοι απεχώρησαν εις την Σάμον, οι δε +Πελοποννήσιοι εις την Μίλητον. Τότε ανεγνώρισαν ότι ήτο αδύνατον +άνευ ναυμαχίας να βοηθήσουν την Χίον. Εν τούτοις έληξεν ο χειμών, +καθώς και το εικοστόν έτος του πολέμου τούτου, τον οποίον συνέγραψεν +ο Θουκυδίδης. + +61. Κατά δε το ακόλουθον θέρος (5), μόλις ήρχισεν η άνοιξις, ο +Σπαρτιάτης Δερκυλίδας εστάλη διά ξηράς μετ' ολίγου στρατού εις τον +Ελλήσποντον, διά να επαναστατήση την Άβυδον, αποικίαν των Μιλησίων. +Οι Χίοι, καθ' όν καιρόν ο Αστύοχος ηπόρει πώς να τους βοηθήση, +πιεσθέντες υπό της πολιορκίας ηναγκάσθηοαν να ναυμαχήσουν. Ο +Αστύοχος ήτο ακόμη εις την Ρόδον, ότε οι Χίοι, μετά τον θάνατον του +Πεδαρίτου, έλαβαν εκ Μιλήτου ως άρχοντα τον Σπαρτιάτην Λέοντα, ο +οποίος συνέπλευσεν ως επιβάτης μετά του Αντισθένους· έλαβαν επίσης +και δώδεκα πλοία, τα οποία εστάθμευαν εις την Μίλητον και μεταξύ των +οποίων πέντε ήσαν των Θουρίων, τέσσαρα των Συρακουσών, έν των +Αναίων, εν της Μιλήτου και έν ανήκον εις τον Λέοντα. Επεξελθόντες οι +Χίοι πανδημεί κατέλαβαν θέσιν τινά οχυράν και συγχρόνως τα +τριακονταέξ πλοία των προχωρήσαντα κατά των τριακονταδύο των +Αθηναίων εναυμάχησαν. Η συμπλοκή έγινε πεισματώδης· αλλ' επειδή ήτο +ήδη αργά, οι Χίοι και οι σύμμαχοι χωρίς να νικηθούν επέστρεψαν εις +την πόλιν. + +62. Ευθύς δε μετά ταύτα, εξελθόντος του Δερκυλίδου πεζή εκ της +Μιλήτου, επανεστάτησεν η εν τω Ελλησπόντω Άβυδος και συνετάχθη με το +μέρος του Δερκυλίδου και Φαρναβάζου· το αυτό δε έπραξε μετά δύο +ημέρας και η Λάμψακος. Ο Στρομβιχίδης, μαθών εις την Χίον την +είδησιν ταύτην, ήλθεν εις βοήθειαν με εικοσιτέσσαρα πλοία των +Αθηναίων, μερικά των οποίων έφεραν στρατιώτας. Νικήσας εις μάχην +τους αντεπεξελθόντας Λαμψακηνούς εκυρίευσεν αναιμωτί την Λάμψακον, +ατείχιστον ούσαν διαρπάσας δε σκεύη και ανδράποδα και αποκαταστήσας +εις τας οικίας των τους ελευθέρους άνδρας, διηυθύνθη εναντίον της +Αβύδου. Αλλ' επειδή ούτε οι κάτοικοι αυτής παρεδίδοντο, ούτε αυτός +ηδυνήθη να κυριεύση την πόλιν εξ εφόδου, έπλευσε προς την αντιπέραν +της Αβύδου παραλίαν και έκαμε την Σηστόν, πόλιν της Χερσονήσου, την +οποίαν κατείχαν άλλοτε οι Μήδοι, φρούριον και σκοπιάν όλου του +Ελλησπόντου. + +63. Τότε δε οι Χίοι έγιναν περισσότερον κύριοι της θαλάσσης· οι δε +Πελοποννήσιοι, οι οποίοι ήσαν εις την Μίλητον, καθώς και η Αστύοχος, +μαθόντες την είδησιν της ναυμαχίας και την αναχώρησιν του +Στρομβιχίδου και του στόλου του, ανέλαβαν θάρρος. Ο Αστύοχος μετέβη +μετά δύο πλοίων εις την Χίον, παρέλαβε τα εκεί πλοία, και μεθ' όλου +του στόλου έπλευσε κατά της Σάμου· αλλ' επειδή οι Αθηναίοι, οι +οποίοι εδυσπίστουν τότε προς αλλήλους, δεν επροχώρησαν κατ' αυτού, +επέστρεψαν εις την Μίλητον· κατά την αυτήν εποχήν, και μάλιστα +ολίγον πρότερον, η δημοκρατία κατελύθη εις τας Αθήνας. Ο Πείσανδρος +και οι μετ' αυτού πρέσβεις επιστρέψαντες εις την Σάμον, αφού +εγκατέλιπαν τον Τισσαφέρνην, αποκατέστησαν βεβαιότερον τα εν τω +στρατοπέδω και έπεισαν τους Σαμίους, μολονότι επαναστατήσαντας +άλλοτε κατ' αλλήλων, διά να καταλύσουν την ολιγαρχίαν, να +παρακινήσουν τους δυνατούς να παραδεχθούν το ολιγαρχικόν πολίτευμα. +Συγχρόνως οι Αθηναίοι, οι οποίοι ήσαν εις την Σάμον, συνεσκέφθησαν +και έκριναν κατάλληλον να παραιτηθούν του Αλκιβιάδου, αφού δεν ήθελε +να τους βοηθήση και αφού δεν ήτο κατάλληλος να προσέλθη εις την +ολιγαρχίαν· να επιβλέπουν αυτοί οι ίδιοι τας υποθέσεις των, αφού +ευρίσκοντο ήδη εν κινδύνω· να επιμείνουν συγχρόνως εις τον πόλεμον, +και λαμβάνοντες προθύμως εκ της ιδίας των περιουσίας, να δώσουν +χρήματα και ό,τι άλλο ήθελε κριθή αναγκαίον, διότι δεν ειργάζοντο +πλέον δι' άλλους παρά διά τον εαυτόν τους. + +64. Μετά τας τοιαύτας λοιπόν προς αλλήλους προτροπάς έστειλαν αμέσως +εις τας Αθήνας τον Πείσανδρον και τους ημίσεις των πρέσβεων, διά να +διευθύνουν τας εκεί υποθέσεις, με την διαταγήν να αποκαταστήσουν την +ολιγαρχίαν εις όλας τας υπηκόους πόλεις, όπου ήθελαν προσεγγίσει· +τους δε άλλους ημίσεις έστειλαν εδώ και εκεί εις τας άλλας πόλεις +της κυριαρχίας των Αθηναίων· ο Διοτρέφης, εκλεχθείς άρχων της Θράκης +και ευρισκόμενος τότε εις την Χίον διετάχθη να μεταβή εις την θέσι +του. Φθάσας εις Θάσον κατέλυσε την δημοκρατίαν· αλλά, μόλις παρήλθαν +δύο μήνες από της αναχωρήσεως αυτού, οι Θάσιοι ωχύρωσαν την πόλιν +των κρίνοντες ότι δεν είχαν πλέον ανάγκην της ολιγαρχίας των +Αθηναίων και περιμένοντες από ημέρας εις ημέραν από τους +Λακεδαιμονίους την ελευθερίαν των. Άλλως υπήρχαν έξω, εις την +Πελοπόννησον, τινές των συμπατριωτών των εξορισθέντες υπό των +Αθηναίων. Οι εξόριστοι δε ούτοι ενήργουν, συνεννοούμενοι μετά των εν +τη Θάσω φίλων των, να φέρουν στόλον και να επαναστατήσουν την πόλιν. +Η τύχη δε κατ' εξοχήν τους εβοήθησεν. Η πόλις εστηρίχθη άνευ +κινδύνου και η δημοκρατική κυβέρνησις, η οποία αντέστη εις τα +πραττόμενα, κατελύθη. Εις την Θάσον λοιπόν τα πράγματα απέβησαν +άλλως παρ' ό,τι είχαν υπολογίσει οι εν Αθήναις ολιγαρχικοί, αληθώς +δε το αυτό συνέβη και παρά πολλοίς άλλοις υπηκόοις· διότι αι πόλεις +σωφρονισθείσαι και έχουσαι ελευθερίαν ενεργείας εχώρησαν προς την +αληθή ελευθερίαν ενεργείας, μη προτιμήσασαι την υπό των Αθηναίων +προσφερομένην επίπλαστον καλοδιοίκησιν. + +65. Οι δε μετά του Πεισάνδρου παραπλέοντες κατέλυαν, όπως είχεν +αποφασισθή, την δημοκρατίαν εις τας πόλεις· έλαβαν επίσης απ' εδώ +και απ' εκεί στρατιώτας τινάς ως επικούρους και έφθασαν εις τας +Αθήνας, όπου εύρον τα πλείστα προπαρασκευασθέντα υπό των εταίρων. +Τωόντι τινές των νεωτέρων, σχηματίσαντες εταιρείαν, εφόνευσαν +κρυφίως ένα κάποιον Ανδροκλέα, προεστώτα του δημοκρατικού κόμματος, +ο οποίος και είχε συντείνει τα μέγιστα εις την εξορίαν του +Αλκιβιάδου. Φονεύσαντες αυτόν ήθελαν και τον δημαγωγόν να πλήξουν +και να αρέσουν εις τον Αλκιβιάδην, του οποίου η επάνοδος εφαίνετο +προσεχής και ο οποίος έμελλε να τους προμηθεύση την φιλίαν του +Τισσαφέρνους. Διά του αυτού τρόπου εξώντωσαν κρυφίως και άλλους +τινάς αντιπάλους και επί πλέον εδημοσίευσαν, διά λόγου εκ μακρού +χρόνου προετοιμασθέντος, ότι αι μόναι μισθοφόροι θέσεις εις το εξής +θα ήσαν αι του στρατού, και ότι η διεύθυνσις των κοινών υποθέσεων +δεν θα ανήκεν ειμή εις πεντακισχιλίους, και εκ τούτων πάλιν θα +προετιμώντο οι μάλλον ικανοί εις το να ωφελούν την πολιτείαν διά των +χρημάτων και των σωμάτων αυτών. + +66. Το μέτρον δε τούτο ήτο καλώς προσαρμοσμένον προς τους πλείστους, +καθότι η πόλις θα εκυβερνάτο μόνον υπ' εκείνων, οι οποίοι έμελλαν +επίσης να μεταβάλουν το πολίτευμα. Εν τούτοις ο λαός και η διά των +κυάμων εκλεγομένη βουλή συνήρχοντο ακόμη, αλλ' ουδέν απεφάσιζαν άνευ +της επιδοκιμασίας των συνομοσάντων, με τους οποίους είχαν συνενωθή +και οι ρήτορες, οι οποίοι προεξήταζαν πάντα όσα έμελλαν να +προταθούν. Ουδείς ετόλμα να αντείπη εις τούτο, διότι εφοβούντο την +συνωμοσίαν, η οποία εφαίνετο πολυάριθμος· εάν δέ τις αντέλεγεν, +αμέσως εφονεύετο διά τινος τρόπου επιτηδείου. Τους δολοφόνους ούτε +τους εζήτουν, ούτε, εάν τους εποπτεύοντα, τους ετιμώρουν. Ο λαός +ησύχαζε, και ο τρόμος αυτού ήτο τοιούτος, ώστε και σιωπών ενόμιζε +κέρδος, εάν διέφευγε την βίαν. Η ιδέα ότι οι συνωμόται ήσαν +πλειότεροι παρ' όσοι ήσαν αληθώς, κατέβαλλε το πνεύμα των· ένεκα δε +του μεγέθους της πόλεως και διότι δεν εγνωρίζοντο αμοιβαίως, ήτο +αδύνατον να εξακριβώσουν τον αριθμόν αυτών· τούτου ένεκα ουδείς +ετόλμα να εκμυστηρευθή την αγανάκτησίν του είς τινα, διά να σκεφθή +μετ' αυτού περί εκδικήσεως, διότι τότε θα είχεν ανάγκην να ομιλήση +προς τον τυχόντα άγνωστον ή προς ύποπτον. Η δυσπιστία ήτο γενική εις +το δημοκρατικόν κόμμα και όλοι υπώπτευαν αλλήλους ότι μετείχαν της +συνωμοσίας, προ πάντων αφ' ότου προσήλθαν εις αυτήν και άνθρωποι, +τους οποίους ουδέποτε ήθελε πιστεύσει τις ικανούς να αποβλέψουν εις +την ολιγαρχίαν. Ούτοι παρήγαγαν μεταξύ του λαού ανησυχίαν +υπερβάλλουσαν και συνετέλεσαν πλειότερον παντός άλλου εις την +ασφάλειαν των ολιγαρχικών, καταστήσαντες βεβαίαν την δυσπιστίαν του +δήμου προς τον ίδιον εαυτόν του. + +67. Τοιαύτη λοιπόν ήτο η κατάστασις των Αθηνών, ότε έφθασαν εις τας +Αθήνας ο Πείσανδρος και οι μετ' αυτού, οι οποίοι αμέσως ήρχισαν να +ενεργούν, διά να συντελεσθή εκείνο, το οποίον ήρχισε. Και πρώτον μεν +συνεκάλεσαν τον λαόν και επρότειναν να εκλεχθούν δέκα συντάκται +έχοντες πάσαν πληρεξουσιότητα, διά να παρουσιάσουν εις τον λαόν, εις +προσδιωρισμένην ημέραν, το σχέδιον, το οποίον ήθελαν συντάξει περί +του προσφορωτέρου τρόπου, διά να διοικηθή η πόλις· έπειτα, άμα +έφθασεν η ημέρα εκείνη, συνεκάλεσαν την συνέλευσιν εις τόπον +κλειστόν, εις τον Κολωνόν. Είναι δε ο Κολωνός ιερόν του Ποσειδώνος +έξω της πόλεως απέχον δέκα σταδίους. Και οι συντάκται εκείνοι ουδέν +άλλο επρότειναν, ειμή να επιτραπή εις έκαστον Αθήναιον το δικαίωμα +να εκφέρη την γνώμην, την οποίαν ήθελεν· αλλ' επέβαλον μεγάλας +ποινάς εναντίον εκείνου, ο οποίος ήθελε κατηγορήσει επί παραβιάσει +των νόμων, ή, επί οιαδήποτε άλλη αιτία, τον ποιούντα χρήσιν της +ελευθερίας ταύτης. + +Ανεκηρύχθη τότε επισήμως, ότι καμμία αρχή δεν θα εξασκείται του +λοιπού όπως εξησκείτο πρότερον, και ότι καταργούνται αι έμμισθοι +θέσεις· ότι θα εκλεγούν πέντε πρόεδροι, οι οποίοι θα εξέλεγαν εκατόν +άνδρας, των οποίων καθένας θα είχε περί εαυτόν τρεις· ότι οι +τετρακόσιοι ούτοι, εισερχόμενοι εις το βουλευτήριον, ήθελαν διοικεί +μετά πάσης πληρεξουσιότητος όπως ήθελαν κρίνει προτιμότερον και +ήθελαν συγκαλεί τους πεντακισχιλίους οσάκις τους εφαίνετο εύλογον. + +68. Ο ειπών δε την γνώμην ταύτην ήτο ο Πείσανδρος, ο οποίος και καθ' +όλα τα άλλα συνετέλεσεν αναφανδόν και προθυμότατα εις την κατάλυσιν +της δημοκρατίας. Αλλ' εκείνος, ο οποίος συνέλαβε το σχέδιον της +αποφάσεως ταύτης και όστις το ητοίμασε προ πολλού, ήτο ο Αντιφών, +είς των πλέον εναρέτων ανδρών, οι οποίοι υπήρχαν τότε εις τας +Αθήνας. Ο Αντιφών διεκρίνετο διά την ικανότητα εις το να επινοή +σχέδια και να διατυπώνη προφορικώς ταύτα· και εκουσίως μεν ουδέποτε +ενεφανίζετο εις τας δημοσίας συναθροίσεις μηδέ εις τας γενικάς +συζητήσεις· ήτο ύποπτος εις τον λαόν διά την φήμην της αυστηρότητός +του· εις εκείνους όμως, οι οποίοι ηγωνίζοντο, είτε ενώπιον των +δικαστηρίων, είτε ενώπιον του δήμου, η υποστήριξις μόνου τούτου του +ανδρός ήτο πάσης άλλης ωφελιμωτέρα διά τους συμβουλευομένους αυτόν. +Όταν δε βραδύτερον, οι πεσόντες τετρακόσιοι εκακοποιήθησαν υπό του +λαού, κατηγορηθείς ως οπαδός των και καταδικασθείς εις θάνατον, +φαίνεται υπερβαλών όλους τους συγχρόνους του ρήτορας διά την +λαμπρότητα του λόγου τον οποίον απήγγειλε προς υπεράσπισίν του. Και +ο Φρύνιχος επίσης υπήρξεν είς των ενθερμοτέρων οπαδών της +ολιγαρχίας, επειδή εφοβείτο τον Αλκιβιάδην και ήξευρεν ότι εγίνωσκεν +όλας τας εν τη Σάμω προς τον Αστύοχον ραδιουργίας του. Ενόμιζεν +άλλως το οποίον ήτο και ορθόν, ότι ουδέποτε ο Αλκιβιάδης θα +επετύγχανε την ανάκλησίν του παρά των ολιγαρχικών. Περιπλεχθείς δε +άπαξ εις τον κίνδυνον, έδειξε μεγίστην σταθερότητα. Μεταξύ των +πρώτων οι οποίοι κατέλυσαν την δημοκρατίαν ήτο και ο Θηραμένης, ο +του Άγνωνος, μη στερούμενος ευγλωττίας μηδέ κρίσεως. Δεν είναι +λοιπόν άπορον εάν η επιχείρησις αύτη, ωργανωθείσα υπό τοιούτων +συνετών, και πολλών ανδρών, επέτυχε μολονότι ήτο μεγάλη, διότι ήτο +πολύ δύσκολον, εκατόν έτη μετά την κατάλυσιν των τυράννων, να +στερήσουν της ελευθερίας του τον δήμον των Αθηναίων όχι μόνον +ασυνείθιστον εις το υπακούειν, αλλά μάλλον συνειθισμένον, υπέρ το +ήμισυ της περιόδου ταύτης, να άρχη άλλων. + +69. Άμα δε η εκκλησία εκύρωσε ταύτα χωρίς ουδείς να αντιλέξη διελύθη +και ιδού διά τίνος τρόπου έπειτα εισήγαγαν τους τετρακοσίους εις το +βουλευτήριον. Όλοι οι Αθηναίοι ήσαν πάντοτε ένοπλοι, είτε επί των +τειχών, είτε εις τας τάξεις των, ένεκα των εχθρών όπου κατείχαν την +Δεκέλειαν. Κατ' εκείνην λοιπόν την ημέραν άφησαν να αναχωρήσουν κατά +το σύνηθες όλοι όσοι δεν ενείχοντο εις την συνωμοσίαν, ενώ +ειδοποίησαν τους συνωμότας να ησυχάζουν, όχι εις τας θέσεις των, +αλλά μακράν, και εάν τις επροσπάθει να αντισταθή εις τα πραττόμενα, +να λάβουν τα όπλα και να τον εμποδίσουν. Μεταξύ δε εκείνων οι οποίοι +έλαβαν την διαταγήν ταύτην και οι οποίοι ήλθαν ωπλισμένοι προς τον +αυτόν σκοπόν, ευρίσκοντο Άνδριοι, Τήνιοι, τριακόσιοι Καρύστιοι καί +τινες Αθηναίοι εκ των αποίκων της Αιγίνης. Αφού τοιουτοτρόπως +ετακτοποιήθησαν ταύτα, οι τετρακόσιοι, έχοντες υπό τα ενδύματα των +ξιφίδια και συνοδευόμενοι υπό των εκατόν είκοσι Ελλήνων νεανίσκων +τους οποίους μετεχειρίζοντο διά τα τολμήματα ήλθαν εις το συμβούλιον +των από του κυάμου βουλευτών, και τους διέταξαν να αναχωρήσουν +λαμβάνοντες τον μισθόν των. Είχαν δε φέρει μαζί των την αναγκαίαν +ποσότητα διά τον υπολειπόμενον χρόνον και την διένειμαν εις τους +εξερχομένους. + +70. Βλέποντες δε τους βουλευτάς αποχωρούντας χωρίς καμμίαν +αντίστασιν, και τους άλλους πολίτας ουδέν κίνημα κάμνοντας, αλλ' +ησυχάζοντας, οι τετρακόσιοι εισήλθαν εις το βουλευτήριον, εκλήρωσαν +μεταξύ των τους πρυτάνεις και εγκατεστάθησαν εις τα αξιώματά των +αφού ετέλεσαν τας συνήθεις ευχάς και θυσίας προς τους θεούς· αλλ' +αργότερα μετέτρεψαν κατά πολύ το δημοκρατικόν πολίτευμα, χωρίς εν +τούτοις να ανακαλέσουν τους εξορίστους ένεκα του Αλκιβιάδου. Εν +γένει δε η διοίκησίς των υπήρξε βιαία· τινάς, όσους ενόμισαν καλόν +να εξαφανίσουν, τους εφόνευσαν, άλλους έρριψαν εις τα δεσμά και +άλλους εξώρισαν· έστειλαν δε και κήρυκα προς τον εν Δεκελεία +ευρισκόμενον βασιλέα των Λακεδαιμονίων Άγιν διά να του ειπούν ότι +ήσαν έτοιμοι να συνδιαλλαγούν και ότι προτιμότερον θα ήτο να +συνθηκολογή εις το εξής μετ' αυτών παρά με τον δήμον ο οποίος είναι +ανάξιος εμπιστοσύνης. + +71. Αλλ' ο Άγις δεν επίστευεν ότι η πόλις ήτο πλέον ήσυχος και ότι ο +λαός εγκατέλιπε τόσον ταχέως την παλαιάν ελευθερίαν· ενόμισεν ότι +ήρκει να παρουσιασθή μετά δυνάμεων όπως εκραγή κίνημα ήδη +προητοιμασμένον, τούτου δε ένεκα δεν έδοσεν εις τους απεσταλμένους +των τετρακοσίων ουδεμίαν φιλικήν απόκρισιν, αλλ' εξ εναντίας +προσεκάλεσεν εκ της Πελοποννήσου επικουρίαν πολλήν, και ολίγον μετά +ταύτα, ενώσας την φρουράν της Δεκελείας μετά των ελθόντων, κατέβη +μέχρις υπ' αυτά τα τείχη των Αθηναίων. Ήλπιζεν ότι οι Αθηναίοι, ή +θέλουν ταραχθή και υποταχθή ευκολώτερον, ή ότι ήθελε κυριεύσει όλην +την πόλιν χωρίς να χυθή αίμα ένεκα του θορύβου, πού πιθανώς θα +ηγείρετο εντός και εκτός· τουλάχιστον ενόμιζεν ότι ήθελε καταλάβει +τα μακρά τείχη αφού ταύτα είχαν εγκαταλειφθή έρημα. Αλλ' όταν +επλησίασεν, οι Αθηναίοι, χωρίς να εκδηλώσουν ούτε την παραμικροτέραν +κίνησιν εντός, εξήγαγαν τους ιππείς και μέρος τι των στρατιωτών των +ψιλών και των τοξοτών, ανέτρεψαν εκείνους εκ των εχθρών όσοι είχαν +πλησιάσει πολύ και έμειναν κύριοι όπλων τινών και νεκρών· τότε ο +Άγις ιδών ταύτα απήγαγε πάλιν τον στρατόν, επέστρεψεν εις τον εν +Δεκελεία πρότερον σταθμόν και απέστειλεν εις τα ίδια τους νεωστί +ελθόντας στρατιώτας, αφού έμειναν ούτοι ολίγας τινάς ημέρας εις την +χώραν. Ουχ' ήττον και μετά τούτο έστειλαν κήρυκας οι τετρακόσιοι +προς τον Άγιν ο οποίος τους υπεδέχθη) μάλλον προσηνώς, και επί τη +συμβουλή του έστειλαν πρέσβεις εις την Λακεδαίμονα διά να +συνδιαλλαγούν. + +72. Έστειλαν δε και εις την Σάμον δέκα άνδρας διά να καθησυχάσουν +τον στρατόν και να τον βεβαιώσουν ότι η ολιγαρχία δεν εγκατέστη υπέρ +της πόλεως και των πολιτών, αλλά προς σωτηρίαν όλων των πραγμάτων· +ότι οι μέλλοντες να διευθύνουν τας υποθέσεις ήσαν πεντακισχίλιοι και +ουχί τετρακόσιοι μόνον· ότι οι Αθηναίοι, ένεκα των εκστρατειών και +των εκτός των συνόρων των ασχολιών, ουδέποτε είχαν συναθροισθή +πεντακισχίλιοι, διά να συσκεφθούν περί καθενός ζητήματος, όσον και +αν ήτο τούτο σπουδαίον. Δώσαντες δε εις αυτούς και όλας τας άλλας +αναγκαίας οδηγίας τους απέστειλαν αμέσως μετά την εγκατάστασίν των, +διότι εφοβούντο, όπερ και συνέβη, μήπως ο ναυτικός όχλος δεν θελήση +να συνταχθή με το ολιγαρχικόν πολίτευμα και μήπως εκείθεν εκραγή +κίνημα μέλλον να ανατρέψη και αυτούς τους ιδίους. + +73. Ήδη ενηργείτο εις την Σάμον κατά της ολιγαρχίας αντίδρασις, η +οποία εχρονολογείτο από της εγκαταστάσεως των τετρακοσίων. Εκείνοι +εκ των Σαμίων, όσοι απετέλουν το δημοκρατικόν κόμμα και οι οποίοι +άλλοτε είχαν επαναστατήσει κατά των πλουσίων, μετέβαλαν πάλιν +φρόνημα και πεισθέντες υπό του Πεισάνδρου κατά την εν Σάμω διαμονήν +του και υπό των ευρισκομένων εκεί Αθηναίων συνωμοτών συνώμοσαν +τριακόσιοι εξ αυτών προς τον σκοπόν να επιτεθούν κατά των άλλων +Σαμίων, τους οποίους εθεώρουν ως οπαδούς της δημοκρατίας. Υπήρχε +τότε εις την Σάμον Αθηναίός τις ονόματι Υπέρβολος, άνθρωπος +μοχθηρός, ο οποίος είχεν εξοστρακισθή, ουχί διότι εφοβούντο την +δύναμιν και την επίδρασίν του, αλλά διά την κακίαν του και διότι +ήτον αίσχος της πόλεως. Οι συνωμόται τον εφόνευσαν βοηθούμενοι υπό +του Χαρμίνου, ενός των στρατηγών, καί τινων άλλων Αθηναίων +ευρισκομένων εις την Σάμον, εις τους οποίους ήθελαν να δώσουν δείγμα +πίστεως. Διά της βοηθείας επίσης αυτών εξετέλεσαν και άλλας τοιαύτας +πράξεις· ήθελαν μάλιστα να επιτεθούν κατά των δημοκρατικών, ότε +ούτοι εννοήσαντες τούτο ειδοποίησαν τους στρατηγούς Λέοντα και +Διομέδοντα, αμφοτέρους δυσμενώς διακειμένους προς την ολιγαρχίαν +ένεκα της υπολήψεως, την οποίαν είχε προς αυτούς ο λαός. Ειδοποίησαν +ομοίως τον Θρασύβουλον και τον Θράσυλον, τον μεν αρχηγόν πλοίου, τον +δε αρχηγόν στρατιωτών, καθώς και άλλους τινάς πολίτας γνωστούς +πάντοτε ως εναντίους των συνωμοτών. Τους παρεκάλεσαν να μη +παραβλέψουν αυτούς, ενώ επίκειται η καταστροφή των και ενώ η Σάμος +αποχωρίζεται των Αθηνών, των οποίων η ηγεμονία είχε διατηρηθή μέχρι +τότε υπό μόνης της πόλεως ταύτης. Ούτοι δε, αφού τους ήκουσαν, +απετάθησαν προς καθένα στρατιώτην ιδιαιτέρως και τους υπεχρέωσαν να +μη επιτρέψουν να συμβή το τοιούτο. Ικέτευσαν προ πάντων τα πλήρωμα +της Παράλου, το οποίον απετελείτο μόνον από Αθηναίους ελευθέρους, οι +οποίοι πάντοτε ανθίσταντο εις την ολιγαρχίαν και πριν ακόμη +εγκατασταθή αύτη· οσάκις δε ο Λέων και ο Διομέδων έκαμναν εκδρομάς, +τους άφηναν πλοίά τινα, διά να τους φυλάττουν. Ώστε εις την πρώτην +κατ' αυτών επίθεσιν την γενομένην υπό των τριακοσίων όλοι αυτοί και +ιδίως οι Πάραλοι έτρεξαν εις βοήθειαν και κατόρθωσαν να αναδειχθή +νικηφόρον το δημοκρατικόν κόμμα. Οι Σάμιοι εφόνευσαν περί τους +τριάκοντα εκ των τριακοσίων, κατεδίκασαν εις εξορίαν τρεις εκ των +κυριωτάτων ενόχων, έδωκαν αμνηστείαν εις τους άλλους, και +εξηκολούθησαν να ζώσιν εν αρμονία υπό το δημοκρατικόν πολίτευμα. + +74. Οι δε Σάμιοι και οι στρατιώται, οι οποίοι δεν εγνώριζαν ακόμη +ότι οι τετρακόσιοι είχαν καταλάβει την αρχήν, απέστειλαν μετά +σπουδής το πλοίον Πάραλος μετά του Αθηναίου Χαιρίου του Αρχεστράτου, +ο οποίος δραστηρίως μετέσχεν εις τα πραχθέντα, διά να αναγγείλουν τα +γενόμενα. Αλλά, άμα έφθασεν η Πάραλος, οι τετρακόσιοι έρριψαν εις τα +δεσμά τινας εκ των Παράλων δύο ή τρεις, τους δε άλλους, εξαγαγόντες +εκ του πλοίου, τους μετεβίδασαν εις άλλο πλοίον εκ των μεταγωγικών +και τους έστειλαν να φρουρούν περί την Εύβοιαν. Ο Χαιρέας είχε +κατορθώσει να διαφύγη· ιδών δε τα εν Αθήναις συμβαίνοντα επανήλθεν +εις την Σάμον. Μεγαλοποιών δε όσα έπρατταν οι Αθηναίοι ανήγγειλεν +εις τον στρατόν ότι όλοι οι πολίται είχαν καταδικασθή εις +μαστίγωσίν, ότι ουδείς ηδύνατο να αντείπη εις τους έχοντας εξουσίαν, +ότι αι γυναίκες και τα παιδία αυτών υβρίζονται, και ότι οι +τετρακόσιοι διενοούντο να συλλάβουν και να φυλακίσουν τους συγγενείς +όλων εκείνων, οι οποίοι εις τον στρατόν της Σάμου δεν συνεμερίζοντο +την γνώμην των, διά να τους θανατώσουν, εάν ηρνούντο να υπακούσουν. +Προσέθηκε δε και πολλά άλλα ψεύδη. + +75. Εις την διήγησιν δε ταύτην οι στρατιώται κατ' αρχάς μεν ώρμησαν, +διά να λιθοβολήσουν τους αυτουργούς της ολιγαρχίας και τους άλλους +τους συμμετασχόντας εις αυτήν· αλλ' αναχαιτισθέντες υπό των φρονίμων +ανθρώπων, οι οποίοι τους συνεβούλευσαν να μη καταστρέψουν το παν, +καθότι ο εχθρικός στόλος ήτο εγγύς προσωρμισμένος, ησύχασαν. Έπειτα +δε ο υιός του Λύκου Θρασύβουλος και ο Θράσυλος, οι οποίοι προεξήρχαν +της επαναστάσεως, θέλοντες να αποκαταστήσουν εδραίαν την δημοκρατίαν +εις την Σάμον, ώρκισαν διά μεγίστων όρκων τους στρατιώτας και προ +πάντων αυτούς τους οπαδούς της ολιγαρχίας να ζουν υπό το +δημοκρατικόν πολίτευμα και εν ομονοία μεταξύ των, να εξακολουθήσουν +μετά ζήλου τον κατά των Πελοποννησίων πόλεμον, να είναι εχθροί των +τετρακοσίων και να μη έχουν καμμίαν με αυτούς σχέσιν. Όλοι οι Σάμιοι +οι δυνάμενοι να φέρουν όπλα συνεδέθησαν διά του αυτού όρκου, οι δε +Αθηναίοι στρατιώται κατέστησαν κοινά μετά των Σαμίων όλα τα +συμφέροντα και όλα τα αποβησόμενα εκ των κινδύνων, πεπεισμένοι ότι +ουδέν άλλο μέσον σωτηρίας υπήρχε, διά τους μεν και διά τους δε, αλλ' +ότι ο θάνατός των ήτο βέβαιος αν ενίκων οι τετρακόσιοι, ή οι εχθροί +οι ευρισκόμενοι εις την Μίλητον. + +76. Διαίρεσις τότε έγινεν εις τον στρατόν, διότι οι μεν ήθελον να +επιβάλουν εις τας Αθήνας την δημοκρατίαν, οι δε εζήτουν να επιβάλουν +εις τον στρατόν την ολιγαρχίαν. Οι εν Σάμω στρατιώται συνήλθαν +αμέσως εις εκκλησίαν και έπαυσαν τους προτέρους στρατηγούς και +εκείνους εκ των τριηράρχων, τους οποίους υπώπτευαν, αντ' αυτών δ' +εξέλεξαν άλλους και ιδίως τον Θρασύβουλον και τον Θράσυλον. Οι +στρατιώται εγειρόμενοι εν τω μέσω της συνελεύσεως απέτειναν προς +αλλήλους διαφόρους παραινέσεις και έλεγαν ότι δεν έπρεπε να +αποθαρρυνθούν, εάν η πόλις εχωρίσθη απ' αυτών· ότι ο μικρότερος +αριθμός απεσπάτο από του μεγαλυτέρου και τους πλείστους πόρους +έχοντος εις παν είδος· ότι κύριοι όντες των ναυτικών δυνάμεων θα +ηνάγκαζαν τας άλλας πόλεις, τας οποίας εξουσίαζαν, να δώσουν +χρήματα, απαραλλάκτως ως εάν εξήρχοντο των Αθηνών, διά να απαιτήσουν +τοιαύτα· ότι αυτοί είχαν την Σάμον, πόλιν τοσούτον ισχυράν, ώστε, +ότε επολέμησε κατά των Αθηναίων, ολίγον έλειψε να αρπάση απ' αυτούς +την ηγεμονίαν της θαλάσσης· ότι εκ της αυτής πόλεως έμελλαν να +αποκρούσουν ως και πρότερον την επίθεσιν του εχθρού· ότι μετά του +στόλου θα ήσαν εις καλλιτέραν κατάστασιν ή οι πολίται των Αθηνών εις +το να προμηθεύωνται τα προς συντήρησιν χρειώδη· ότι μένοντες εις την +Σάμον διά την ιδίαν των ασφάλειαν, αυτοί μέχρι τούδε ήσαν κύριοι του +είσπλου του Πειραιώς· ότι, εάν η πόλις ηρνείτο να τους αποδώση το +δημοκρατικόν πολίτευμα, από αυτούς εξηρτάτο να την αποκλείσουν διά +θαλάσσης, παρά να αποκλεισθούν αυτοί· ότι αι βοήθειαι, τας οποίας αι +Αθήναι ηδύναντο να στείλουν διά την εξακολούθησιν του πολέμου, ήσαν +μηδαμιναί ή μικρού λόγου άξιαι· ότι δεν έχαναν τίποτε αποχωριζόμενοι +εκείνων, οι οποίοι δεν είχαν πλέον μήτε χρήματα να στείλουν, αφού +επορίζοντο ταύτα οι στρατιώται, μήτε συμβουλάς ωφελίμους να δώσουν, +όπερ συνιστά την υπεροχήν των πόλεων επί των στρατών· ότι μάλιστα, +υπό την έποψιν ταύτην, οι εν Αθήναις είχαν καταστή ένοχοι +καταλύοντες τους νόμους της πατρίδος, ενώ ο στρατός της Σάμου τους +είχε διατηρήσει και προσεπάθει να αναγκάση τους εν Αθήναις να τους +επαναφέρουν· ότι τοιουτοτρόπως ο στρατός ουδόλως υπελείπετο της +πόλεως και κατά την σύνεσιν· ότι ο Αλκιβιάδης, εάν εψήφιζαν την +χάριν και την ανάκλησίν του, θα έσπευδε να τους δώση την συμμαχίαν +του βασιλέως· ότι τέλος, το σπουδαιότερον, εάν απετύγχαναν όλα τα +σχέδια, η κατοχή τοσούτου πολυαρίθμου στόλου θα τους διηυκόλυνε να +εύρουν πολλά καταφύγια όπου θα υπήρχον και πόλεις και αγροί. + +77. Αφού είπαν αυτά και ενεθαρρύνθησαν αμοιβαίως, εξηκολούθησαν ουχ +ήττον προετοιμάζοντες τα του πολέμου. Ως προς τους δέκα δε +πρεσβευτάς, τους οποίους οι τετρακόσιοι είχαν στείλει εις την Σάμον, +άμα έφθασαν ούτοι εις την Δήλον και έμαθαν τας ειδήσεις ταύτας, δεν +επροχώρησαν περαιτέρω. + +78. Κατά την αυτήν δ' εποχήν οι εν τω ναυτικώ στρατιώται των +Πελοποννησίων, οι οποίοι ήσαν εις την Μίλητον, εδυσφόρουν +μεγαλοφώνως εναντίον του Αστυόχου και του Τισσαφέρνους, οι οποίοι, +ως έλεγαν, κατέστρεφαν τα πράγματα. Τον μεν πρώτον τον κατηγόρουν, +διότι δεν τους άφηνε να ναυμαχήσουν μήτε πρότερον, ότε αι δυνάμεις +των ήσαν τέλειαι, αι δε των Αθηνών ολιγάριθμοι, μήτε τώρα, ότε ο +εχθρός ήτο διηρημένος και τα πλοία του δεν είχαν συναθροισθή ακόμη, +και διότι περιμένοντες τον Φοινικικόν στόλον, τον οποίον υπεσχέθη ο +Τισσαφέρνης και ο οποίος ονόματι μόνον υπήρχε και ουχί πράγματι, +εκινδύνευαν να εξαντληθούν ολοσχερώς· τον δε Τισσαφέρνην κατηγόρουν +ότι δεν έφερε τον στόλον εκείνον και ότι παρέλυε το ναυτικόν των μη +παρέχων τον μισθόν τακτικώς και ανελλιπώς. Έλεγαν λοιπόν ότι δεν +έπρεπε να αναβάλουν πλειότερον, αλλά να ναυμαχήσουν, τους παρεκίνουν +δε εις τούτο προ πάντων οι Συρακούσιοι. + +79. Εννοήσαντες δε τους ψιθυρισμούς τούτους οι σύμμαχοι και ο +Αστύοχος απεφάσισαν εν συμβουλίω να δώσουν ναυμαχίαν αποφασιστικήν· +και επειδή τους είχαν ειδοποιήσει επίσης περί των ταραχών της Σάμου +ανεχώρησαν μεν όλα τα πλοία, εκατόν δώδεκα τον αριθμόν, και έπλευσαν +προς την Μυκάλην, αφού διέταξαν τους Μιλησίους να μεταβούν εκεί διά +ξηράς. Οι Αθηναίοι, με ογδοήκοντα δύο πλοία, τα οποία είχαν εις την +Σάμον, εστάθμευον κατά τύχην εις την Γλαύκην της Μυκάλης, απέναντι +της Σάμου, και εις ολίγην απ' αυτής απόστασιν. Άμα δε είδαν τον +Πελοποννησιακόν στόλον ερχόμενον προς συνάντησίν των, υπεχώρησαν εις +την Σάμον μη νομίζοντες ότι αριθμητικώς ήσαν ικανοί να +διακινδυνεύσουν περί του παντός· ειδοποιηθέντες άλλως εκ της Μιλήτου +ότι ο εχθρός είχε σκοπόν να δώση ναυμαχίαν επερίμεναν να έλθη εις +βοήθειάν των εκ του Ελλησπόντου μετά των πλοίων της Χίου, τα οποία +είχαν μεταβή εις την Άβυδον, ο Στρομβιχίδης, προς τον οποίον είχαν +στείλει προηγουμένως απεσταλμένον. Επέστρεψαν λοιπόν εις την Σάμον, +ενώ οι Πελοποννήσιοι, αποβάντες εις την Μυκάλην, εστρατοπέδευσαν +καθώς και ο πεζός στρατός των Μιλησίων και των πλησιοχώρων. Την +επομένην κατά την στιγμήν που οι Πελοποννήσιοι έμελλαν να πλεύσουν +κατά της Σάμου, ανηγγέλθη εις αυτούς ότι ο Στρομβιχίδης έφθασεν εκ +του Ελλησπόντου μετά του στόλου, και επέστρεψαν αμέσως εις την +Μίλητον. Εν τούτοις οι Αθηναίοι ενισχυθέντες υπό του στόλου τούτου +επέδραμαν και αυτοί κατά της Μιλήτου μετά πλοίων εκατόν οκτώ, +θέλοντες να ναυμαχήσουν. Επειδή, όμως ουδείς εξήλθε προς συνάντησίν +των, απέπλευσαν πάλιν εις την Σάμον. + +80. Κατά το αυτό δε θέρος, ευθύς μετά τα συμβάντα ταύτα, οι +Πελοποννήσιοι, οι οποίοι με όλην την συγκέντρωσιν των δυνάμεών των +δεν ενόμιζαν ότι ήσαν ικανοί να αντιταχθούν προς τους Αθηναίους, +ευρέθησαν εις λίαν αμήχανον θέσιν διά την συντήρησιν τόσου στόλου, +προ πάντων επειδή τόσον ατάκτως επλήρωνεν ο Τισσαφέρνης. Εσκέφθησαν +λοιπόν να εκτελέσουν τας οδηγίας, τας οποίας είχαν λάβει κατά την +αναχώρησίν των εκ της Πελοποννήσου, στέλλοντες Κλέαρχον τον Ραμφίου +με τεσσαράκοντα πλοία προς τον Φαρνάβαζον. Τωόντι ο Φαρνάβαζος τους +είχε προσκαλέσει να έλθουν και ήτο έτοιμος να τους δώση τροφάς, +συγχρόνως δε το Βυζάντιον διεπραγματεύετο μετ' αυτών, όπως αποσπασθή +από τους Αθηναίους. Τα πλοία ταύτα ανοίχθησαν εις το πέλαγος, διά να +κρύψουν την πορείαν των από τους Αθηναίους, αλλά κατελήφθησαν υπό +τρικυμίας, και τα μεν πλείστα έφθασαν μετά του Κλεάρχου εις την +Δήλον και εκείθεν επέστρεψαν εις την Μίλητον, εκ της οποίας ο +Κλέαρχος μετέβη διά ξηράς εις τον Ελλήσποντον, διά να λάβη την +αρχηγίαν, τα δε δέκα τα μετά του Μεγαρέως στρατηγού Ελίξου +διασωθέντα εις τον Ελλήσποντον επανεστάτησαν το Βυζάντιον. Μαθόντες +τούτο οι εν τη Σάμω Αθηναίοι έστειλαν εις τον Ελλήσποντον επικουρίαν +εκ πλοίων και στρατευμάτων· έγινε μάλιστα προ του Βυζαντίου μικρά +ναυμαχία οκτώ πλοίων εναντίον οκτώ. + +81. Μεταξύ δ' εκείνων, οι οποίοι εν τη Σάμω προΐσταντο των +υποθέσεων, ήτο προ πάντων ο Θρασύβουλος, ο οποίος, αφ' ης στιγμής +μετέβαλε τα πράγματα, επιμένων πάντοτε εις την αυτήν γνώμην να +ανακαλέση τον Αλκιβιάδην, επέτυχε τέλος επ' εκκλησίας να πείση το +πλήθος των στρατιωτών. Άμα δε εψηφίσθη υπ' αυτών η χάρις και η +ανάκλησις, ο Θρασύβουλος μετέβη διά θαλάσσης προς τον Τισσαφέρνην +και επανέφερεν εις την Σάμον τον Αλκιβιάδην, νομίζων ότι το μόνον +μέσον σωτηρίας ήτο να αποσπασθή ο Τισσαφέρνης από τους +Πελοποννησίους και να ενωθή με τους Αθηναίους. Γενομένης δ' +εκκλησίας ο Αλκιβιάδης ήρχισε να θρηνή και να απαριθμή τας δυστυχίας +της εξορίας του· ωμίλησεν επίσης πολύ περί των πολιτικών υποθέσεων +και προσεπάθησε να εμπνεύση μεγάλας ελπίδας διά το μέλλον και +εμεγαλοποίησεν υπερβολικά την ισχύν του επί του Τισσαφέρνους, διά να +τον φοβηθούν οι αρχηγοί της ολιγαρχίας εν Αθήναις, διά να διαλύση +τας συνωμοσίας, διά να καταστή μάλλον σεβαστός εις τους Αθηναίους +της Σάμου και τους εμπνεύση εμπιστοσύνην προς εαυτούς, τέλος διά να +διαβάλη όσον το δυνατόν περισσότερον τους εχθρούς του εις τον νουν +του Τισσαφέρνους και να καταστρέψη τας ελπίδας, τας οποίας είχαν +συλλάβει. Έδωκε λοιπόν ο Αλκιβιάδης πομπωδεστάτας υποσχέσεις λέγων +επιδεικτικά ότι ο Τισσαφέρνης τον εβεβαίωσε μεθ' όρκου, ότι, εάν οι +Αθηναίοι είλκυαν την εμπιστοσύνην του, ενόσω τω έμεναν πόροι, δεν θα +τους εστέρει τροφών, έστω και εάν επί τέλους ηναγκάζετο να +κατασκευάση αργύρια εκ της κλίνης του· ότι θα έφερε προς τους +Αθηναίους και ουχί προς τους Πελλοποννησίους τον Φοινικικόν στόλον, +ο οποίος ήτο τότε εις Άσπενδον, αλλ' ότι δεν ηδύνατο να εμπιστευθή +εις τους Αθηναίους ειμή εάν ο Αλκιβιάδης ανακαλούμενος ανεδέχετο να +τον διαβεβαιώση περί των αισθημάτων τούτων. + +82. Οι δε στρατιώται, αφού ήκουσαν τας υποσχέσεις ταύτας και πολλά +άλλα, τον εξέλεξαν αμέσως στρατηγόν μετά των προηγουμένως +εκλεχθέντων και τω ανέθεσαν όλας τας υποθέσεις. Απ' εκείνης της +στιγμής καθένας απ' αυτούς τόσον ενόμιζεν εαυτόν εξασφαλισθέντα περί +της σωτηρίας του, και της τιμωρίας των τετρακοσίων, ώστε αντί +ουδενός δεν θα αντήλλασσε την ελπίδα ταύτην. Ήδη μάλιστα, οι +πιστεύοντες εις τους λόγους του Αλκιβιάδου, ήσαν διατεθειμένοι να +πλεύσουν αμέσως εναντίον του Πειραιώς περιφρονούντες τους εχθρούς, +τους οποίους είχαν ενώπιόν των. Αλλ' ο Αλκιβιάδης εναντίον της +γενικής προθυμίας, ημπόδισε ζωηρώς να πλεύσουν κατά του Πειραιώς +αφήνοντες εχθρούς πλησιεστέρους και τους είπεν, ότι εκλεχθείς +στρατηγός θα μετέβαινε εις τον Τισσαφέρνην, διά να κανονίση εκ των +προτέρων τα σχετικά με τον πόλεμον. Και τωόντι εξελθών της +συνελεύσεως ανεχώρησεν αμέσως, διά να φανή εις μεν τους Αθηναίους +ότι συνενοείτο μετ' εκείνου περί πάντων, εις δε τον Τισσαφέρνην ότι +ήτο σπουδαιότερος και ότι εκλεχθείς στρατηγός ήτο εις θέσιν και να +τον ωφελήση και να τον βλάψη. Τοιουτοτρόπως ο Αλκιβιάδης είχε το +διπλούν πλεονέκτημα, να φοβίζη τους Αθηναίους διά του Τισσαφέρνους +και τον Τισσαφέρνην διά των Αθηναίων. + +83. Οι δε Πελοποννήσιοι, μαθόντες εις Μίλητον την ανάκλησιν του +Αλκιβιάδου και δυσπιστούντες ήδη προς τον Τισσαφέρνην, εδείχθησαν +τότε έτι μάλλον δύσπιστοι. Κατά σύμπτωσιν, η κατά της Μιλήτου +επιδρομή των Αθηναίων, κατά την οποίαν οι Πελοποννήσιοι δεν ηθέλησαν +να προχωρήσουν και να ναυμαχήσουν, παρέσχε νέαν αιτίαν, ώστε ο +Τισσαφέρνης, γενόμενο, αμελέστερος περί την πληρωμήν του μισθού, να +προσελκύση έτι μάλλον το μίσος, το οποίον οι Πελοποννήσιοι είχαν ήδη +δι' αυτόν ένεκα του Αλκιβιάδου. Συνερχόμενοι μεταξύ των εις ομίλους +ως και πρότερον, οι στρατιώται καί τινες άνδρες διακεκριμένοι μεταξύ +των στρατιωτικών ανελογίζοντο ότι ούτε μισθόν έλαβάν ποτε εντελή, +ούτε εκείνο το οποίον τοις εδίδετο, αν και ολίγον, επληρώνετο +τακτικώς· ότι, εάν δεν απεφάσιζαν να ναυμαχήσουν ή να μεταβούν εις +τόπον, όπου θα ηδύναντο να εύρουν τροφάς, οι ναύται θα εγκατέλειπον +τα πλοία· ότι τέλος ο αίτιος όλων των δεινών ήτο ο Αστύοχος, ο +οποίος χάριν των ατομικών ωφελειών ενέδιδεν εις τας ιδιοτροπίας του +Τισσαφέρνους. + +84. Ενώ δε διεκοίνουν μεταξύ των τας τοιαύτας σκέψεις, ηγέρθη αίφνης +θόρυβος τις εναντίον του Αστυόχου. Ναύται Συρακούσιοι και Θούριοι, +τόσω μάλλον θρασείς, όσω ήσαν ελεύθεροι, ήλθαν εν σώματι προς τον +Αστύοχον και εζήτουν τον μισθόν των παρ' αυτού. Ο Αστύοχος απεκρίθη +κάπως αυθαδέστερον, τους ηπείλησε και ύψωσε μάλιστα την βακτηρίαν +του, διά να κτυπήση τον Δωριέα, όπου υπεστήριζε τας αιτήσεις των +ναυτών. Εις την θέαν ταύτην, το πλήθος των στρατιωτών, βίαιοι ως +ναύτας ώρμησαν βοώντες κατά του Αστυόχου, διά να τον λιθοβολήσουν· +αλλ' ούτος προϊδών τον κίνδυνον κατέφυγεν εις βωμόν τινα, δεν +επληγώθη και το πλήθος διελύθη. Κατέλαβαν δε οι Μιλήσιοι και το εν +τη Μιλήτω οικοδομημένον υπό του Τισσαφέρνους φρούριον εξαίφνης +επιπεσόντες, και εδίωξαν τους εν αυτώ φύλακας. Την πράξιν ταύτην +επεδοκίμασαν οι σύμμαχοι και προ πάντων οι Συρακούσιοι· αλλ' ο Λίχας +δεν ηυχαριστήθη. Είπε μάλιστα ότι οι Μιλήσιοι και οι άλλοι Ελληνες, +όσοι κατώκουν εις την χώραν του βασιλέως, ώφειλαν να μείνουν +υποταγμένοι εις τον Τισσαφέρνην με όρους μετρίους και να είναι εις +αυτόν αφωσιωμένοι μέχρις ου τελειώση αισίως ο πόλεμος. Οι λόγοι +ούτοι και άλλοι παραπλήσιοι παρώργισαν τους Μιλησίους και διά τούτο, +ότε βραδύτερον απέθανεν ο Λίχας υπό νόσου, δεν επέτρεψαν να τον +θάψουν εις το μέρος, το οποίον ήθελαν οι παρόντες Λακεδαιμόνιοι. + +85. Είς τοιούτο δε σημείον ευρίσκοντο τα πράγματα και ο κατά του +Αστυόχου και του Τισσαφέρνους ερεθισμός, ότε ο Μίνδαρος έφθασεν εκ +της Λακεδαίμονος, διά να αντικαταστήση τον Αστύοχον εις την +ναυμαχίαν. Ο Αστύοχος παραδώσας την αρχήν ανεχώρησε συνοδευόμενος +υφ' ενός πρεσβευτού του Τισσαφέρνους, του Καρός Γαυλίτου, ο οποίος +ωμίλει τας δύο γλώσσας και ήτο επιφορτισμένος να μεφθή τους +Μιλησίους διά την κατάληψιν του φρουρίου και συγχρόνως διά να +δικαιολογήση τον Τισσαφέρνην που εγνώριζεν ότι οι Μιλήσιοι επίτηδες +μετέβαιναν εις την Λακεδαίμονα, διά να τον κατηγορήσουν προ πάντων, +και ότι μετ' αυτών ευρίσκετο ο Ερμοκράτης εντολήν έχων να παραστήση +τον Τισσαφέρνην ως καταστρέφοντα μετά του Αλκιβιάδου τα πράγματα των +Πελοποννησίων και ως διπρόσωπον. Ο Τισσαφέρνης επέμενε μισών αυτόν +από της εποχής όπου προέκυψε το ζήτημα της μισθοδοσίας. Εσχάτως +μάλιστα, ότε ο στρατηγός ούτος εξωρίσθη από τας Συρακούσας και +αντικατεστάθη εις την αρχηγίαν των εν τη Μιλήτω πλοίων των +Συρακουσίων υπό του Ποτάμιδος, του Μύσκωνος και του Δημάρχου, ο +Τισσαφέρνης πολύ περισσότερον επετέθη κατά του φυγάδος ήδη +Ερμοκράτους, και μεταξύ άλλων κατηγοριών έλεγαν ότι έγινεν εχθρός +του, διότι κάποτε του εζήτησε χρήματα και ο Τισσαφέρνης δεν του +έδωκεν. Ο μεν λοιπόν Αστύοχος, οι Μιλήσιοι και ο Ερμοκράτης +απέπλευσαν εις την Λακεδαίμονα· ο δε Αλκιβιάδης παραιτήσας τον +Τισσαφέρνην επέστρεψε πάλιν εις την Σάμον. + +86. Τότε δε έφθασαν εκ της Δήλου παρόντος του Αλκιβιάδου οι +πρεσβευταί οι αποσταλέντες προηγουμένως υπό των τετρακοσίων, διά να +καθησυχάσουν τους εν τη Σάμω Αθηναίους και να τους οδηγήσουν. Ότε δε +έγινε συνέλευσις, εζήτησαν να ομιλήσουν, αλλ' οι στρατιώται ηρνούντο +να τους ακούσουν και εφώναζαν ότι έπρεπε να φονεύσουν εκείνους, οι +οποίοι κατέλυαν την δημοκρατίαν. Επί τέλους μόλις και μετά βίας +ησύχασαν και συγκατετέθησαν να τους ακούσουν. Είπαν λοιπόν οι +πρεσβευταί ότι η μεταβολή εκείνη έγινε, διά να σώση και ουχί διά να +καταστρέψη την πόλιν, μήτε διά να παραδώση αυτήν εις τους εχθρούς, +όπερ θα ηδύναντο να πράξουν κατά την εισβολήν των Πελοποννησίων οι +τετρακόσιοι, κύριοι ήδη όντες της εξουσίας· ότι όσον αφορά εις τους +πεντακισχιλίους, όλοι κατά σειράν θα συμμετείχαν της αρχής· ότι οι +συγγενείς των δεν είχαν υβρισθή, όπως, διά να συκοφαντήση, +ανήγγειλεν ο Χαιρέας, και ότι όχι μόνον δεν έπαθαν κανέν κακόν, αλλ' +όλοι έμεναν ήσυχοι ενασχολούμενοι εις τας υποθέσεις των. Εις μάτην +όμως επανελάμβαναν τας διαβεβαιώσεις ταύτας· οι στρατιώται τίποτε +δεν ήθελαν να ακούσουν, και ο ερεθισμός υπήρξε μέγας· διάφοροι +γνώμαι επροτάθησαν και προ πάντων να πλεύσουν κατά του Πειραιώς. Εις +την περίστασιν ταύτην ο Αλκιβιάδης πρώτος και ουδενός ολιγώτερον +ωφέλησε την πατρίδα του· διότι καθ' ην στιγμήν οι εν τη Σάμω +Αθηναίοι έσπευδον να πλεύσουν κατά των συμπολιτών των (το οποίον θα +εγίνετο αιτία, ώστε αναμφιβόλως οι εχθροί να καταλάβουν την Ιωνίαν +και τον Ελλήσποντον), κατώρθωσε να τους εμποδίση. Ουδείς άλλος θα +ηδύνατο, εις τοιαύτην στιγμήν, ν' αναχαιτίση το πλήθος· αλλ' ο +Αλκιβιάδης το απέτρεψεν από του σκοπού τούτου και διά των επιπλήξεών +του μετέβαλε την γνώμην εκείνων, οι οποίοι ιδίως είχαν οργισθή κατά +των πρέσβεων, τους οποίους εξεδίωξεν ο ίδιος λέγων προς απόκρισιν +ότι δεν θα ημπόδιζε τους πεντακισχιλίους να έχουν την αρχήν, αλλ' +ότι εζήτει να απαλλαγούν από τους τετρακοσίους και να αποκαταστήσουν +ως πρότερον την βουλήν των πεντακοσίων· ότι επαινούσε πολύ το μέτρον +των οικονομιών, διά να αυξηθή η μισθοδοσία των στρατιωτών. Προ +παντός δε συνίστα εις αυτούς να αντέχουν και να μη ενδώσουν εις τους +εχθρούς· διότι, εάν η πόλις εσώζετο, μεγάλη ελπίς υπήρχε +συμφιλιώσεως μεταξύ των· ενώ, εάν κατεστρέφετο έν εκ των δύο μερών, +ή οι εν τη Σάμω ή οι εν ταις Αθήναις, ουδείς πλέον θα έμενε, μετά +του οποίου να φιλιωθούν. Υπήρχαν δε εκεί παρόντες πρέσβεις των +Αργείων, οι οποίοι υπέσχοντο εις το δημοκρατικόν κόμμα των εν τη +Σάμω Αθηναίων να το βοηθήσουν· ο δε Αλκιβιάδης, επαινέσας αυτούς και +ειπών να έλθουν, όταν τους προσκαλέσουν, τους εξεδίωξεν. Ήλθαν δε οι +Αργείοι ούτοι μετά των Παράλων, τους οποίους, ως είδομεν, +εισεβίβασαν οι τετρακόσιοι εις το στρατιωτικόν πλοίον, διά να +περιπλέουν την Εύβοιαν, και τους οποίους είχαν διατάξει τότε να +φέρουν εις την Λακεδαίμονα, τον Λαισποδίαν, τον Αριστοφώντα και τον +Μελησίαν, πρέσβεις των Αθηνών στελλόμενοι υπό των τετρακοσίων. Αλλ' +οι Πάραλοι, ενώ έπλεαν προς το Άργος, συνέλαβαν τους πρέσβεις +εκείνους και τους παρέδωκαν εις τους Αργείους, ως αποτελούντας μέρος +των κυριωτάτων ανατροπέων της δημοκρατίας· και αυτοί οι ίδιοι δεν +επέστρεψαν πλέον εις Αθήνας, αλλ' ήλθαν με τα πλοίά των εις την +Σάμον φέροντες και τους πρέσβεις των Αργείων. + +87. Κατά το αυτό δε θέρος, και κατά τον καιρόν που διά πολλάς αιτίας +και προ πάντων διά την ανάκλησιν του Αλκιβιάδου οι Πελοποννήσιοι +ήσαν ωργισμένοι κατά του Τισσαφέρνους, τον οποίον εθεώρουν ήδη ως +φανερώς αττικίζοντα, ούτος, θέλων, ως εφαίνετο τουλάχιστον, να +διαψεύση τα όσα δυσάρεστα του κατηγόρουν, ητοιμάσθη να μεταβή εις +την Άσπενδον, διά να εύρη τα Φοινικικά πλοία. Προσεκάλεσε δε τον +Λίχαν να τον συνοδεύση και υπεσχέθη να διατάξη τον ύπαρχόν του Ταμών +να δίδη κατά την απουσίαν του τροφήν εις τον στρατόν. Διάφοροι +γνώμαι επικρατούν περί της μεταβάσεως ταύτης και δεν είναι εύκολον +να ηξεύρη τις μήτε διατί μετέβη ο Τισσαφέρνης εις την Άσπενδον, μήτε +διατί, αφού μετέβη δεν έφερεν εκείθεν τα πλοία. Ότι τα Φοινικικά +πλοία, εκατόν τεσσαράκοντα επτά τον αριθμόν, έφθασαν μέχρις +Ασπένδου, τούτο γενικώς ομολογείται· διατί όμως δεν επροχώρησαν +περαιτέρω, πολλαχώς σχολιάζεται. Άλλοι μεν νομίζουν ότι διά της +αναχωρήσεώς του ταύτης ήθελε να εξασθενίση, όπως διενοήθη, τας +δυνάμεις των Πελοποννησίων (τουλάχιστον ο Ταμώς, διαταχθείς να δίδη +τροφήν, αντί να την αυξήση την ηλάττωσεν έτι μάλλον), άλλοι δε διά +προσκαλέση τους Φοίνικας εις την Άσπενδον και να τους αποπέμψη, αφού +τους αποσπάση χρήματα, διότι δεν είχε σκοπόν να τους μεταχειρισθή· +άλλοι τέλος ότι δεν είχεν άλλον σκοπόν ειμή να αντικρούσει τα +παράπονα τα εγερθέντα κατ' αυτού εις την Λακεδαίμονα, λέγων προς +απολογίαν του ότι μετέβη, διά να εύρη τον στόλον εκείνον πράγματι +πληρωμένον. Εγώ δε θεωρώ ως μάλλον πιθανόν ότι, διά να παραλύση και +αποσυνθέση την δύναμιν των Ελλήνων, δεν έφερε τα πλοία· ήλπιζε την +καταστροφήν των διά των πολλών αναβολών, τας οποίας επροξένει η +απουσία του, και την διατήρησιν της ισορροπίας μη ενούμενος με +καμμίαν εκ των δύο μερίδων, διά να μη καταστήση την μίαν ισχυροτέραν +της άλλης. Τωόντι, εάν ήθελε να θέση τέρμα εις τον πόλεμον, ουδεμία +αμφιβολία υπήρχεν ότι είχε το μέσον· διότι φέρων τον στόλον εις τους +Λακεδαιμονίους θα έδιδε πιθανότατα την νίκην εις αυτούς, αφού ήδη +ούτοι εστάθμευαν απέναντι του εχθρού μετά ναυτικού ίσου μάλλον παρά +υποδεεστέρου. Προδίδει δε αυτόν έτι μάλλον η πρόφασις, την οποίαν +είπε, μη οδηγήσας εκεί τα πλοία, ότι ταύτα είχαν συναθροισθή δήθεν +ολιγώτερα παρ' όσα διέταξεν ο βασιλεύς. Αλλά κατά τούτο υπηρέτησε +κάλλιστα τον κύριόν του μη δαπανήσας τα βασιλικά χρήματα και +επιτυχών τον αυτόν σκοπόν με ολιγότερα έξοδα. Όπως και αν έχη το +πράγμα, ο Τισσαφέρνης μετέβη εις Άσπενδον και εύρεν εκεί τους +Φοίνικας, οι δε Πελοποννήσιοι κατ' αίτησιν αυτού έστειλαν εις +προϋπάντησαν του στόλου τον Λακεδαιμόνιον Φίλιππον μετά δύο πλοίων. + +88. Ο δε Αλκιβιάδης, άμα έμαθεν ότι ο Τισσαφέρνης διηυθύνετο προς +την Άσπενδον, ανεχώρησε και αυτός μετά δεκατριών πλοίων υποσχόμενος +εις τους Αθηναίους να τοις παράσχη ασφαλή και μεγάλην χάριν, ήτοι να +φέρη αυτός ο ίδιος προς αυτούς τον Φοινικικόν στόλον, ή τουλάχιστον +να τον εμποδίση να μεταβή με το μέρος των Πελοποννησίων. Εγνώριζεν +ίσως εκ πολλού χρόνου ότι ο Τισσαφέρνης δεν είχε σκοπόν να φέρη τον +στόλον τούτον, και ήθελε προ πάντων να τον διαβάλη εις τους +Πελοποννησίους δεικνύων αυτόν φίλον ιδικόν του και των Αθηναίων, διά +να τον αναγκάση τοιουτοτρόπως να ταχθή με το μέρος των Αθηναίων. +Αναχωρήσας λοιπόν έπλευσε κατ' ευθείαν γραμμήν διά του πελάγους προς +την Φάσηλιν και την Καύνον. + +89. Άμα λοιπόν οι παρά των τετρακοσίων σταλέντες πρέσβεις επέστρεψαν +εκ της Σάμου εις τας Αθήνας, ανεκοίνωσαν την απόκρισιν του +Αλκιβιάδου, η οποία συνίστατο εις το να αντέχουν και να μη ενδώσουν +εις τους εχθρούς, διότι μεγάλας ελπίδας είχε να τους συμφιλιώση μετά +του στρατού και να νικήσουν τους Πελοποννησίους. Διά του τρόπου δε +τούτου ανεζωπύρωσαν το θάρρος εκείνων, οι οποίοι είχαν αρχίσει ήδη +να δυσαρεστώνται διά την ολιγαρχίαν, εις την εγκαθίδρυσιν της οποίας +είχαν συμπράξει, και οι οποίοι επεθύμουν ν' απαλλαγούν αυτής, +αδιάφορον διά τίνος τρόπον, άμα ελάμβαναν υπόσχεσιν ασφαλείας. +Συνήρχοντο λοιπόν εις ομίλους και εμέμφοντο μεταξύ των την +κατάστασιν των πραγμάτων· επί κεφαλής αυτών ήταν στρατηγοί +διακεκριμένοι, οι οποίοι ανήκον εις το ολιγαρχικόν κόμμα και είχαν +αξιώματα, οίοι Θηραμένης ο του Άγνωνος, Αριστοκράτης ο Σκελλίου και +άλλοι, και οι οποίοι ήσαν μεν πρώτοι μεταξύ των διοικούντων τα +πράγματα, αλλ' εφοβούντο, ως έλεγαν, πολύ το εν τη Σάμω στρατόν και +τον Αλκιβιάδην, και προ πάντων μήπως οι εις την Λακεδαίμονα +σταλέντες κάμουν κανέν κακόν εις την πόλιν άνευ της συναινέσεως +εκείνων, οι οποίοι τους απέστειλαν. Χωρίς λοιπόν να αποβάλουν την +ολιγαρχίαν έλεγαν ότι έπρεπεν η αρχή των πεντακισχιλίων να +εγκατασταθή πράγματι και ουχί κατ' όνομα, και να δοθή πλειοτέρα +ισότης εις την πολιτείαν. Ίο τοιούτο ουδέν άλλο ήτο ή πρόσχημα +δημοτικότητος, διότι κατά βάθος οι πλείστοι ένεκα της ατομικής +φίλοδοξίας των ηρέσκοντο εις την κατάστασιν ταύτην, εις την οποίαν +προ πάντων η εκ δημοκρατίας γινομένη ολιγαρχία καταστρέφεται, διότι +πάντες έχουν την αξίωσιν όχι να είναι ίσοι, αλλά να πρωτεύουν κατά +πολύ έκαστος επί όλων των άλλων, ενώ εξ εναντίας, όταν η εκλογή +γίνεται εις δημοκρατίαν, ευκολώτερον υφίσταταί τις τας συνεπείας, +επειδή δεν βλέπει προτιμωμένους τους ομοίους του. Ότι δε πλέον από +κάθε τι άλλο εδυνάμωνε το θάρρος των ολιγαρχικών τούτων, υπήρξεν η +ισχυρά επίδρασις του Αλκιβιάδου εν τη Σάμω και η ιδέα ότι η +ολιγαρχική των κατάστασις δεν έμελλε να διατηρηθή επί πολύ. Έκαστος +λοιπόν ηγωνίζετο πως να γίνη αυτός πρώτος αρχηγός του δημοκρατικού +κόμματος. + +90. Όσοι δε εκ των τετρακοσίων ήσαν υπερβολικά ενάντιοι εις το +τοιούτον είδος του πολιτεύματος και οι οποίοι ήσαν πρώτοι εις τα +πολιτικά πράγματα, ο Φρύνιχος, ο οποίος άλλοτε στρατηγών εις την +Σάμον είχεν έλθει εις διενέξεις προς τον Αλκιβιάδην, ο Αρίσταρχος, +είς των θερμοτέρων και αρχαιοτέρων αντιπάλων της δημοκρατίας, ο +Πείσανδρος, ο Αντιφών και άλλοι οι δυνατώτατοι, άμα τη εγκαταστάσει +των, πρώτον μεν έστειλαν πρέσβεις εις την Λακεδαίμονα, διά να +εργασθούν υπέρ του συμβιβασμού, έπειτα δε, ότε έμαθαν την +δημοκρατικήν τροπήν πού έλαβαν τα πράγματα εν Σάμω, ήρχισαν να +κατασκευάζουν τείχος εις την λεγομένην Ηετιώνειαν· πολύ δε μάλλον +εδιπλασίασαν τας ενεργείας των, ότε επέστρεψαν εκ της Σάμου οι +πρέσβεις και είδαν την μεταβολήν, η οποία έγινεν εις τους πολλούς +και μάλιστα εις εκείνους, οι οποίοι εφαίνοντο οι μάλλον αφωσιωμένοι. +Ανησυχούντες διά τα εν ταις Αθήναις και εν τη Σάμω συμβαίνοντα +απέστειλαν βιαστικά εις την Λακεδαίμονα τον Αντιφώντα, τον Φρύνιχον +και δέκα άλλους πρέσβεις με την διαταγήν να επιτύχουν να +συμβιβασθούν με τους Λακεδαιμονίους με πάντα τρόπον οπωσούν ανεκτόν, +και επέσπευσαν έτι μάλλον την οικοδομήν του τείχους της Ηετιωνείας. +Το τείχος εκείνο, ως έλεγαν ο Θηραμένης και οι μετ' αυτού, δεν +ωκοδομείτο προς τον σκοπόν να κλείση την είσοδον του Πειραιώς εις +τους Αθηναίους της Σάμου, αλλά μάλλον διά να δέχωνται, όταν θέλουν, +τους εχθρούς και διά ξηράς και διά θαλάσσης. Είναι δε η Ηετιώνεια +κατωφερής ακτή του Πειραιώς, πλησίον της οποίας ανοίγεται αμέσως ο +λιμήν. Ύψωσαν λοιπόν τείχος, το οποίον ήνωσαν με εκείνο, το οποίον +υπήρχε πρότερον προς το μέρος της ηπείρου, εις τοιούτον τρόπον, ώστε +θέτοντες εκεί ολίγους ανθρώπους ηδύναντο να είναι κύριοι της εισόδου +του λιμένος· διότι το αρχαίον τείχος το προς την ήπειρον καθώς και +το νέον το εντός του παλαιού κτιζόμενον προς την θάλασσαν ετελείωναν +ακριβώς εις ένα εκ των δύο πύργων των τεθειμένων εις το στόμιον του +λιμένος, ο οποίος ήτο στενός. Περιέκλεισαν επίσης εντός του τείχους +στοάν μεγίστην ενουμένην με τον Πειραιά και ηνάγκασαν όλους να +αποθέτουν εκεί όσον σίτον είχαν και όσον έφεραν διά θαλάσσης· εκ της +αποθήκης δε ταύτης ώφειλαν να τον εξάγουν και να τον πωλούν. + +91. Προ πολλού μεν ο Θηραμένης διέσπειρε τας φήμας ταύτας· και αφού +οι πρέσβεις επέστρεψαν εκ της Λακεδαίμονος χωρίς να κατορθώσουν ουδέ +συμβιβασμόν, είπεν αναφανδόν ότι φόβος υπήρχε μήπως το τείχος εκείνο +επιφέρη την καταστροφήν της πόλεως. Τωόντι κατά τον αυτόν χρόνον εξ +αιτίας προσκλήσεως των Ευβοέων τεσσαράκοντα δύο πλοία, εξελθόντα της +Πελοποννήσου εστάθμευον εν τη Λα της Λακωνικής και ητοιμάζοντο να +κατευθυνθούν εις την Εύβοιαν· μεταξύ δε των πλοίων εκείνων ήσαν τινα +Ιταλιωτικά και Σικελικά εκ του Τάραντας και των Λοκρών, ήτο δε άρχων +αυτών ο Σπαρτιάτης Αγησανδρίδας ο Αγησάνδρου. Κατά τα λεγόμενα του +Θηραμένους ο στόλος εκείνος έμελλε να μεταβή ουχί προς βοήθειαν της +Ευβοίας, αλλά μάλλον προς υποστήριξιν εκείνων, οι οποίοι ετείχιζαν +την Ηετιώνειαν και ότι, εάν δεν ελάμβαναν τα μέτρα των, η πόλις θα +κατεστρέφετο ήσυχα, ήσυχα. Η κατηγορία αύτη ήτο κάπως αληθής και δεν +ήτο καθαρά συκοφαντία· οι τετρακόσιοι ήθελαν προ πάντων +ολιγαρχούμενοι να άρχουν και των συμμάχων, και, εάν τούτο δεν ήτο +δυνατόν, να διατηρήσουν την ανεξαρτησίαν φυλάττοντες τα πλοία και τα +τείχη, τέλος δε εν αποτυχία και τούτου να μη πέσουν αυτοί πρώτοι +θύματα του λαού, αναλαμβάνοντος τα δικαιώματά του, αλλά μάλλον να +εισαγάγουν τους εχθρούς, να παραδώσουν εις αυτούς τα τείχη και τα +πλοία, να συνθηκολογήσουν μετ' αυτών και να σώσουν όσον μέρος +ηδύναντο εκ της εξουσίας των, εν τη πόλει διατηρούντες την ατομικήν +των ασφάλειαν. + +92. Διά τούτο κατεγίνοντο βιαστικά να οικοδομήσουν το τείχος +αφήνοντες πυλίδας και κρυφίας εισόδους, διά να εισαγάγουν τους +πολεμίους και διότι ήθελαν όλα να είναι τελειωμένα διά την +κατάλληλον ευκαιρίαν. Και κατ' αρχάς μεν δεν ωμίλουν ειμή ολίγοι +μεταξύ των και κρυφίως· αλλ' όταν ο Φρύνιχος, κατά την επιστροφήν +του εκ της εις την Λακεδαίμονα πρεσβείας, επληγώθη δι' ενέδρας υφ' +ενός των περιπόλων εν πληθούση αγορά και εξέπνευσε παραχρήμα, ολίγα +βήματα μακράν του βουλευτηρίου· ότε μετά την απόδρασιν του δολοφόνου +ο συνεργός, ο οποίος ήτο Αργείος, συλληφθείς και βασανισθείς κατά +διαταγήν των τετρακοσίων, δεν ωνόμασε κανένα συμβουλεύσαντα το +έγκλημα, αλλ' είπεν ότι ουδέν άλλο εγνώριζεν, ειμή ότι πολλοί +άνθρωποι συνηθροίζοντο εις την κατοικίαν του περιπολάρχου, και εις +άλλας οικίας, τότε ο Θηραμένης, ο Αριστοκράτης και όσοι άλλοι εκ των +τετρακοσίων και εκ των έξωθεν ήσαν ομογνώμονες, βλέποντες ότι εκ της +υποθέσεως ταύτης δεν προέκυψε τίποτε δυσάρεστον δι' αυτούς, +επροχώρησαν θρασύτερον προς τον σκοπόν. Εν τω μεταξύ τούτω ο εκ της +Λας εξελθών στόλος περιπλεύσας την παραλίαν εισήλθεν εις τον λιμένα +της Επιδαύρου και επέδραμε κατά της Αιγίνης. Ο Θηραμένης ισχυρίσθη +ότι ο στόλος ούτος, προορισμένος διά την Εύβοιαν, δεν ήτο φυσικόν να +εισέλθη εις τον κόλπον της Αιγίνης και να επιστρέψη να αγκυροβολήση +εις την Επίδαυρον εκτός εάν προσεκλήθη προς τον σκοπόν, τον οποίον +δεν έπαυε να επιρρίπτη κατά των τετρακοσίων, και προσέθετεν ότι δεν +έπρεπε πλέον να μένουν ήσυχοι. Τέλος μετά πολλούς λόγους +στασιαστικούς και υποψίας, ήρχισαν ήδη ν' αναμιγνύωνται και δι' +έργων εις τα πολιτικά πράγματα. Οι στρατιώται του Πειραιώς, οι +οποίοι ειργάζοντο εις το τείχος της Ηετιωνείας, μεταξύ των οποίων +ήτο ο Αριστοκράτης, ο οποίος καθό ταξίαρχος είχε και την εαυτού +φυλήν, συλλαμβάνουν τον Αλεξικλέα, ένα των μάλλον αφωσιωμένων εις +την ολιγαρχίαν στρατηγών, και αγαγόντες εις οικίαν τινά τον έκλεισαν +εκεί. Συνέτρεξαν δε εις το έργον πολλοί άλλοι και ιδίως ο Έρμων +διοικών τους περιπόλους, οι οποίοι είχαν ταχθή εις την Μουνιχίαν· το +δε σπουδαιότερον ότι ταύτα επράττοντο με την συγκατάθεσιν του +στίφους των στρατιωτών. Άμα δε οι τετρακόσιοι, οι οποίοι συνεδρίαζον +τότε εις το βουλευτήριον, έμαθαν τα συμβαίνοντα ητοιμάσθησαν να +λάβουν τα όπλα εκτός εκείνων, οι οποίοι δεν συνεμερίζοντο την γνώμην +ταύτην και ηπείλουν τον Θηραμένην και τους μετ' αυτού. Ο δε +Θηραμένης, απολογούμενος είπεν ότι ήτο έτοιμος να υπάγη μετ' αυτών +προς απελευθέρωσιν του δεσμώτου. Και παραλαβών ένα των στρατηγών, ο +οποίος ήτο και ομόφρων επροχώρει προς τον Πειραιά, προέδραμε δε και +ο Αρίσταρχος μετά τίνων ιππέων νεανίσκων. Ο θόρυβος ήτο πολύς και +τρομερός, διότι οι μεν εν τω άστει ενόμιζαν ήδη τον Πειραιά +καταληφθέντα και τον συλληφθέντα φονευόμενον, οι δε εν τω Πειραιεί +ενόμιζαν ότι μετ' ολίγον έμελλαν να επιπέσουν κατ' αυτών οι εκ του +άστεως. Όλη η πόλις ήτο εις κίνησιν και όλοι έτρεχαν εις τα όπλα· +μόλις δε κατωρθώθη να ησυχάσουν. Οι αγώνες των γερόντων και αι +παρακλήσεις του Φαρσαλίου Θουκυδίδου, προξένου των Αθηνών, παρόντος +και προθύμως εμποδίζοντος ένα έκαστον και κράζοντος να μη +καταστρέφουν την πατρίδα την στιγμήν πού οι εχθροί ενήδρευαν +πλησίον, τους ημπόδισαν να αλληλοσφαγούν. Και ο μεν Θηραμένης ελθών +εις τον Πειραιά (διότι ήτο και αυτός στρατηγός) εδυσανασχέτει κατά +των στρατιωτών, αλλά μόνον διά λόγων, ενώ ο Αρίσταρχος και οι +ενάντιοι του πλήθους ήσαν αληθώς μανιώδεις. Ουχ ήττον οι πλείστοι +στρατιώται εξηκολούθησαν το έργον των χωρίς να μεταμεληθούν και +ηρώτησαν τον Θηραμένην αν εφρόνει ότι το τείχος ωκοδομήθη επ' αγαθώ +ή αν ήτο καλλίτερον να το κατεδαφίσουν. Ούτος άπεκρίθη ότι, εάν +τοιαύτη ήτο η γνώμη των συνεφώνει μετ' αυτών. Από της στιγμής +εκείνης οι στρατιώται και πολλοί των εν Πειραιεί ανθρώπων αναβάντες +επί του τειχίσματος ήρχισαν να κατεδαφίζουν αυτό. Είς την έκκλησιν +δε, την οποίαν έκαμναν προς το πλήθος, έλεγαν «Όστις προτιμά να +άρχουν οι πεντακισχίλιοι αντί των τετρακοσίων ας επιληφθή του +έργου», διότι εκρύπτοντο ακόμη υπό το όνομα των πεντακισχιλίων, διά +να μη προφέρουν αναφανδόν το του λαού λέγοντες, «Όστις θέλει να άρχη +ο λαός». Εφοβούντο δε μήπως οι πεντακισχίλιοι υπήρχαν τωόντι και +μήπως ενοχοποιηθούν αποτεινόμενοι προς αγνώστους. Διά τον αυτόν +λόγον και οι τετρακόσιοι δεν ήθελαν μήτε να υπάρχουν οι +πεντακισχίλιοι μήτε να είναι γνωστόν ότι δεν υπήρχαν, το μεν διότι +ενόμιζαν ότι η συμμετοχή τοσούτων ανθρώπων εις την εξουσίαν θα ήτο +αληθής δημοκρατία, το δε διότι η αβεβαιότης περί της υπάρξεως των θα +παρήγεν αμοιβαίον φόβον. + +93. Την δε επομένην ημέραν οι μεν τετρακόσιοι, αν και ανησυχούντες, +συνηθροίσθησαν εις το βουλευτήριον· οι δε εις τον Πειραιά στρατιώται +αφήσαντες τον Αλεξικλέα, τον οποίον είχαν συλλάβει, και +κατεδαφίσαντες το τείχισμα ήλθαν εις το παρά την Μουνιχίαν θέατρον +του Διονύσου, απέθεσαν τα όπλα και συνεκρότησαν συνέλευσιν. Μετά +βραχείαν δε συνδιάσκεψιν μετέβησαν εις τα άστυ και κατέθεσαν τα όπλα +εις το Ανάκειον (ναόν του Κάστορος και του Πολυδεύκους). Ελθόντες δε +προς αυτούς μερικοί απεσταλμένοι των τετρακοσίων συνωμίλουν ανήρ +προς άνδρα και έπειθαν όσους έβλεπαν μετριοπαθείς να μένουν ήσυχοι +και να συγκρατούν τους άλλους, λέγοντες ότι οι πεντακισχίλιοι +έμελλαν να ανακηρυχθούν και ότι εκ τούτων θα ελαμβάνοντο +αλληλοδιαδόχως και κατ' εκλογήν οι τετρακόσιοι· ότι μέχρις εκείνης +της ώρας δεν έπρεπε δι' ουδενός τρόπου να καταστρέφουν την πόλιν +μηδέ να παραδίδουν αυτήν εις τους εχθρούς. Όλον δε το πλήθος, μετά +πολλούς λόγους, απευθυνθέντας προς πολλούς ανθρώπους, έγινεν +ηπιώτερον παρά πριν, διότι εφοβήθη προ πάντων διά την σωτηρίαν της +πόλεως. Συνεφώνησαν λοιπόν να συγκαλέσουν εις ωρισμένην ημέραν +συνέλευσιν εις το θέατρον του Διονύσου, διά να αποκαταστήσουν την +ομόνοιαν. + +94. Ότε δε έφθασεν η διά την εν τω θεάτρω του Διονύσου ορισθείσα +ημέρα της συνελεύσεως και την στιγμήν πού επρόκειτο να +συναθροισθούν, αγγέλλεται εις αυτούς ότι τα τεσσαράκοντα δύο πλοία +και ο Αγησανδρίδας παρέπλεαν από των Μεγάρων εις την Σαλαμίνα. Τότε +όλος ο λαός ενόμισεν ότι έβλεπε πραγματοποιούμενα όσα έλεγαν προ +πολλού ο Θηραμένης και οι μετ' αυτού, ότι δηλαδή ο στόλος εκείνος +επροχώρει, διά να καταλάβη το τείχισμα της Ηετιωνείας, και έχαιραν, +διότι το είχαν κατεδαφίσει. Πιθανόν ο Αγησανδρίδας να έμενεν εις τα +παράλια της Επιδαύρου κατ' ακολουθίαν συνεννοήσεών τινων· πιθανόν +επίσης να περιέμενε την έκβασιν των εν Αθήναις διχονοιών, διά να +παρουσιασθή εις στιγμήν κατάλληλον. Οπωσδήποτε οι Αθηναίοι, άμα τους +ανηγγέλθη η είδησις αύτη, ευθύς έτρεξαν πανδημεί εις τον Πειραιά, +φρονούντες ότι αι εσωτερικαί αυτών διαιρέσεις έπρεπε να υποχωρήσουν +απέναντι του εχθρού, πού ήτο πλέον όχι μακράν, αλλά προ του λιμένος +ήδη. Και οι μεν ανέβησαν εις τα εκεί ναυλοχούντα πλοία, οι δε έσυραν +εις την θάλασσαν άλλα, άλλοι δέ τινες έδραμαν προς υπεράσπισιν των +τειχών ή προς το στόμιον του λιμένος. + +95. Τα δε πλοία των Πελοποννησίων, παραπλεύσαντα και κάμψαντα το +Σούνιον προσωρμίσθησαν μεταξύ Θορικού και Πρασιών, ύστερον δε επήγαν +εις Ωρωπόν. Οι δε Αθηναίοι, με όλην την αποσύνθεσιν των πληρωμάτων +των, συνέπειαν αναπόφευκτον των εμφυλίων ταραχών, ηθέλησαν εν +τούτοις να βοηθήσουν ταχέως μίαν των σπουδαιοτάτων κτήσεών των· και +τωόντι, από του αποκλεισμού της Αττικής, η Εύβοια ήτο το παν δι' +αυτούς. Στέλλουν λοιπόν τον στρατηγόν Θυμοχάρην και πλοία εις την +Ερέτριαν, τα οποία φθάσαντα εκεί ηνώθησαν με τα πρότερον εν τη +Ευβοία ευρισκόμενα, εγένοντο τριάκοντα έξ και ηναγκάσθησαν αμέσως να +ναυμαχήσουν, διότι ο Αγησανδρίδας μετά το γεύμα έφερε τα πλοία εις +το ανοικτόν πέλαγος εκ του Ωρωπού, ο οποίος δεν απέχει εκ της πόλεως +των Ερετριέων, ειμή εξήκοντα στάδια θαλάσσια. Άμα λοιπόν εφάνησαν τα +πλοία ταύτα, οι Αθηναίοι ήρχισαν να επιβιβάζουν τα πληρώματα εις τον +στόλον, νομίζοντες τους στρατιώτας των εκεί πλησίον όντας· αλλ' +ούτοι είχαν μεταβή προς εύρεσιν τροφών εις τας οικίας τας κειμένας +εις τα έσχατα της πόλεως και όχι εις την αγοράν, όπου οι Ερετριείς +είχαν φροντίσει να μη αφήσουν τίποτε προς πώλησιν, διά να δώσουν +καιρόν εις του εχθρούς να επιπέσουν κατά των Αθηναίων ενασχολουμένων +βραδέως εις την πλήρωσιν του στόλου και να τους αναγκάσουν να +πλεύσουν προς ναυμαχίαν όπως ήσαν. Το δε σημείον της αρμοδίας +στιγμής διά να αναχθούν οι Πελοποννήσιοι είχε δοθή εκ της Ερετρίας +εις τον Ωρωπόν. Αναχθέντες δε και οι Αθηναίοι με τοιαύτην +προετοιμασίαν και ναυμαχήσαντες προ του λιμένος της Ερετρίας +αντέσχον μεν επί τινα χρόνον, έπειτα όμως τραπέντες εις φυγήν +κατεδιώχθησαν εις την ξηράν. Και όσοι μεν κατέφυγαν εις την +Ερέτριαν, ως εις πόλιν φιλικήν, υπέστησαν φρικωδεστάτην τύχην, διότι +εφονεύθησαν υπό των κατοίκων· όσοι δε κατέφυγαν εις το τείχισμα το +εν τη Ερετρία, όπερ κατείχαν αυτοί, εσώθησαν καθώς και τα πλοία, όσα +έφθασαν εις την Χαλκίδα. Κυριεύσαντες δε οι Πελοποννήσιοι είκοσι δύο +πλοία των Αθηναίων, και εκ των ανδρών άλλους μεν φονεύσαντες, άλλους +δε συλλαβόντες αιχμαλώτους έστησαν τρόπαιον. Ύστερον δε μετ' ολίγον +επαναστατήσαντες όλην την Εύβοιαν πλην της Ωρεού (διότι ταύτην +κατείχαν οι Αθηναίοι) διωργάνωσαν αυτήν όπως ήθελαν. + +96. Άμα δε εγνώσθησαν εις τας Αθήνας τα συμβάντα της Ευβοίας, τρόμος +μεγαλύτερος από κάθε προγενέστερον κατέλαβε τους Αθηναίους, διότι +ούτε η εν τη Σικελία συμφορά, όσον μεγάλη και αν εφάνη εις αυτούς +τότε, ούτε ουδεμία άλλη δυστυχία εφόβησεν αυτούς τόσον. Ο στρατός +της Σάμου ήτο εις πλήρη αποστασίαν· ούτε πλοία υπήρχαν πλέον ούτε +πληρώματα, εντός της πόλεως διχοστασία, ο δε εμφύλιος πόλεμος +έτοιμος να εκραγή. Και τέλος, προς επισφράγισιν των δεινών, απώλεσαν +ένα στόλον, και το δεινότερον, την Εύβοιαν, εκ της οποίας πλειότερα +ωφελούντο ή εκ της Αττικής. Πώς λοιπόν να μη αποθαρρυνθούν ευλόγως; +Εξ όλων όμως των κινδύνων ανησυχούσεν αυτούς πλειότερον και +εγγύτερον ο φόβος, μήπως οι εχθροί τολμηροί γινόμενοι ένεκα της +νίκης πλεύσουν αμέσως εναντίον του Πειραιώς στερημένου πλοίων, και +εις πάσαν στιγμήν επερίμεναν να τους ίδουν εμφανιζομένους. Και +τωόντι ουδέν ευκολώτερον εις τους εχθρούς, εάν ήσαν τολμηρότεροι· +διά του τρόπου δε τούτου ήθελαν αυξήσει την εν τη πόλει διαίρεσιν +σταθμεύοντες προ αυτής, ή, εάν επέμεναν εις την πολιορκίαν, ήθελαν +αναγκάσει και αυτόν τον στόλον της Ιωνίας, μολονότι εναντιούμενον +εις την ολιγαρχίαν, να έλθη εις βοήθειαν των συγγενών του και όλης +της πόλεως· απ' εκείνης δε της στιγμής ο Ελλήσποντος θα περιέπιπτεν +εις την εξουσίαν των, καθώς και η Ιωνία και αι νήσοι και μέχρι της +Βοιωτίας μέρη και ούτως ειπείν όλη η αρχή των Αθηναίων. Αλλ' η +περίστασις αύτη δεν υπήρξεν η μόνη, καθ' ην οι Λακεδαιμόνιοι +εφάνησαν προς τους Αθηναίους συμφερτικοί αντίπαλοι. Η άκρα του +χαρακτήρος αντίθεσις μεταξύ των δύο τούτων λαών, των μεν ζωηρών των +δε βραδέων, των μεν τολμηρών των δε ατόλμων, παρέσχεν άπειρον +υπεροχήν εις τους Αθηναίους προ πάντων κατά τον εν τη θαλάσση αγώνα. +Οι Συρακούσιοι το απέδειξαν κάλλιστα, διότι έχοντες τον αυτόν +χαρακτήρα με τους Αθηναίους· τους επολέμησαν άριστα. + +97. Εν τούτοις εις την είδησιν της καταστροφής ταύτης οι Αθηναίοι +επλήρωσαν είκοσι πλοία και συνεκάλεσαν εκκλησίαν αμέσως εις την +ονομαζομένην Πνύκα, όπου και άλλοτε συνήθιζαν να συνεδριάζουν. Εκεί +κατήργησαν τους τετρακοσίους και εψήφισαν να ανατεθούν τα πράγματα +εις τους πεντακισχιλίους, των οποίων θα απετέλει μέρος πας ο οποίος +ήθελε προσφέρει όπλα, και να μη δίδεται μηδείς μισθός εις καμμίαν +αρχήν επί ποινή αναθέματος. Έγιναν δε μετά ταύτα και άλλαι +συνεδριάσεις, εις τας οποίας εψήφισαν νομοθέτας και εκανόνισαν όλα +τα σχετικά με την πολιτείαν. Ουδέποτε, καθ' όσον ενθυμούμαι, οι +Αθηναίοι επολιτεύθησαν καλλίτερον ή κατά τους πρώτους τούτους +χρόνους, διότι έγινε μετρία σύγκρασις της ολιγαρχίας και της +δημοκρατίας, τούθ' όπερ ανύψωσε την πόλιν εκ της πριν καταπτώσεώς +της. Εψήφισαν επίσης την ανάκλησιν του Αλκιβιάδου και των άλλων +φυγάδων, και έστειλαν προς αυτόν, καθώς και προς τον στρατόν της +Σάμου, την πρόσκλησιν να αναλάβουν μετά ζήλου την διεύθυνσιν των +πραγμάτων. + +98. Ενώ δ' εγίνετο η μεταβολή αύτη, ο Πείσανδρος, ο Αλεξικλής και οι +πρώτιστοι των ολιγαρχικών κατέφυγαν ταχέως εις την Δεκέλειαν. Μόνος +δ' εξ αυτών ο Αρίσταρχος, ο οποίος ήτο συγχρόνως στρατηγός, λαβών +ταχέως τοξότας τινάς, τους βαρβαρωτάτους, διηυθύνθη προς την Οινόην, +φρούριον των Αθηναίων επί των μεθορίων της Βοιωτίας. Οι Κορίνθιοι, +με την βοήθειαν εθελοντών Βοιωτών, τους οποίους προσεκάλεσαν, την +επολιόρκουν τότε, διά να εκδικηθούν διά την απώλειαν των ανθρώπων +των φονευθέντων υπό της φρουράς της Οινόης κατά την εκ της Δεκελείας +επιστροφήν των. Ο Αρίσταρχος, αφού συνομίλησε μετά των +πολιορκούντων, ηπάτησε την φρουράν της Οινόης λέγων εις αυτήν ότι +είχαν συμβιβασθή εν Αθήναις μετά των Λακεδαιμονίων επί όλων των +άλλων αντικειμένων, και ότι έπρεπε και αυτή να παραδώση την θέσιν +εις τους Βοιωτούς σύμφώνως με την συνθήκην. Η φρουρά της Οινόης τον +επίστευσε διότι ήτο στρατηγός, και επειδή δεν εγνώριζε τίποτε, διότι +έμενεν εκεί πολιορκημένη, εξήλθε με σπονδάς. Και τοιουτοτρόπως οι +Βοιωτοί παρέλαβαν την παραδοθείσαν Οινόην, ενώ συγχρόνως έπαυαν εις +τας Αθήνας η ολιγαρχία και η στάσις. + +99. Κατά την αυτήν δ' εποχήν του θέρους τούτου οι εις Μίλητον +ευρισκόμενοι Πελοποννήσιοι, βλέποντες ότι ουδείς έδιδεν εις αυτούς +τας τροφάς, τας οποίας ο Τισσαφέρνης κατά την εις Άσπενδον +αναχώρησίν του είχε διατάξει να τους δίδωνται· ότι δεν έφθασαν ακόμη +ούτε ο Φοινικικός στόλος ούτε ο Τισσαφέρνης· ότι ο συνοδεύσας αυτόν +Φίλιππος καθώς και άλλος τις Σπαρτιάτης ονόματι Ιπποκράτης έγραφαν +εκ Φασήλιδος προς τον ναύαρχον Μίνδαρον ότι ο στόλος εκείνος δεν θα +ήρχετο και ότι οι Πελοποννήσιοι καθ' όλα ενεπαίχθησαν υπό του +Τισσαφέρνους· προ πάντων δε ότι ο Φαρνάβαζος τους προσεκάλει και +εδεικνύετο πρόθυμος να επαναστατήση κατά των Αθηναίων άμα τη αφίξει +των τας επιλοίπους πόλεις της διοικήσεώς του, όπως είχε πράξει και ο +Τισσαφέρνης, ελπίζων ότι ήθελεν ωφεληθή πλειότερον παρά αυτός· δι' +όλους τούτους τους λόγους ο Μίνδαρος, εις σημείόν τι δοθέν +απροσδοκήτως, διά να διαλάθη τους εν τη Σάμω Αθηναίους, ανεχώρησε με +εβδομήκοντα τρία πλοία και μετά πολλής ευταξίας εκ της Μιλήτου και +έπλευσε προς τον Ελλήσποντον. Ήδη κατά το αυτό θέρος είχαν έλθει εις +αυτόν δεκαέξ πλοία, τα οποία ελεηλάτησαν μέρος τι της Χερσονήσου. Ο +Μίνδαρος, καταληφθείς υπό τρικυμίας, ηναγκάσθη να καταπλεύση εις την +Ίκαρον, όπου μείνας πέντε ή έξ ημέρας, ένεκα των εναντίων ανέμων, +έφθασεν ακολούθως εις την Χίον. + +100. Άμα δε ο Θράσυλος έμαθε την αναχώρησιν αυτού εκ της Μιλήτου, +έπλευσεν αμέσως εκ της Σάμου με πεντήκοντα πέντε πλοία, σπεύδων να +προλάβη την είσοδον του Μινδάρου εις τον Ελλήσποντον. Μαθών κατόπιν +ότι ήτο εις την Χίον και νομίσας ότι θα έμενεν εκεί έθεσεν επί της +Λέσβου και επί της αντιπέραν ηπείρου σκοπούς, διά να κατασκοπεύουν +το ελάχιστον κίνημα του εχθρικού στόλου· αυτός δε μεταβάς εις την +Μήθυμναν διέταξε να προετοιμάσουν άλευρα και άλλας ζωοτροφίας, έχων +κατά νουν να κάμνη επιδρομάς εναντίον της Χίου, εν περιπτώσει πού ο +πόλεμος ήθελε παραταθή επί πολύ· άλλως δε, επειδή η Έρεσος είχεν +επαναστατήσει κατά της Λέσβου, ήθελε να μεταβή εκεί και να +προσπαθήση, ει δυνατόν, να γίνη κύριος αυτής. Ισχυροί φυγάδες +Μηθυμναίοι, προσκαλέσαντες εκ της Κύμης πεντήκοντα στρατιώτας, μετά +των οποίων είχαν συνεταιρισθή, καθώς και στρατιώτας εκ της ηπείρου +μισθωτούς, εν όλω τριακοσίους περίπου άνδρας, διοικουμένους υπό του +Θηβαίου Αναξάρχου, ένεκα της συγγενείας των δύο λαών, ήλθαν κατ' +αρχάς να προσβάλουν την Μήθυμναν. Αλλ’ αποκρουσθέντες εις την +απόπειραν ταύτην υπό των εν Μυτιλήνη φρουρούντων Αθηναίων, οι οποίοι +προσέδραμον, και διωχθέντες εκ δευτέρου μετά μάχην γενομένην εκτός +της πόλεως διέβησαν το όρος και επανεστάτησαν την Έφεσον. Ο Θράσυλος +μετέβη εκεί μεθ’ όλου του στόλου επί τω σκοπώ να επιτεθή κατ' αυτών. +Αφ’ ετέρου δε ο Θρασύβουλος, εγκαταλείψας την Σάμον εις την είδησιν +της διαβάσεως ταύτης των φυγάδων, ανεχώρησε προ αυτού μετά πέντε +πλοίων· φθάσας πολύ βραδέως μετέβη εις την Έρεσον και εστάθμευσεν +εκεί. Δύο πλοία, τα οποία εκ του Ελλησπόντου επέστρεφαν εις τα ίδια, +ήλθαν να ενωθούν μετ’ αυτού καθώς και τα της Μηθύμνης. Εν όλω +υπήρχαν εξήκοντα επτά πλοία. Τη βοηθεία δε των στρατευμάτων, τα +οποία ήσαν επί των πλοίων, παρεσκευάζοντο να κυριεύσουν την Έρεσον, +μεταχειριζόμενοι εις τούτο μηχανάς πολεμικάς και πάντα τα δυνατά +μέσα. + +101. Ο δε Μίνδαρος και ο στόλος των Πελοποννησίων ο οποίος ήτο εις +την Χίον και ο οποίος είχε προμηθευθή τροφάς διά δύο ημέρας, +λαβόντες παρά των Χίων τρεις τεσσαρακοστάς Χίας διά κάθε άνδρα (κατά +κεφαλήν), ανεχώρησαν ταχέως εκ της Χίου· απέφυγαν δε το πέλαγος, διά +να μη συναντήσουν τον εν τη Ερέσω ευρισκόμενον στόλον, και έχοντες +την Λέσβον εν αριστερά έπλεαν προς την ήπειρον. Προσορμισθέντες εις +τον εν Καρτερίοις της Φωκαϊδος λιμένα και προγευματίσαντες εκεί +παρέπλευσαν την Κυμαίαν και εδείπνησαν εις τας Αργινούσας της +ηπείρου απέναντι της Μυτιλήνης. Απ’ εκεί δε εν καιρώ νυκτός +σκοτεινής εξηκολούθησαν τον παράπλουν και έφθασαν εις Αρματούντα της +ηπείρου, καταντικρύ της Μηθύμνης. Προγευματίσαντες δε εκεί +παρέπλευσαν γρήγορα το Λέκτον, την Λάρισαν, τον Αμαξιτόν και τα άλλα +χωρία της χώρας ταύτης και έφθασαν προ του μεσονυκτίου εις το +Ροίτειον, το οποίον αποτελεί ήδη μέρος του Ελλησπόντου· τινά δ’ εκ +των πλοίων επλησίασαν εις το Σίγειον και εις άλλα μέρη της παραλίας. + +102. Οι δε Αθηναίοι, οι οποίοι ήσαν εις την Σηστόν με δεκαοκτώ +πλοία, άμα οι φρυκτωροί έκαμαν σημεία εις αυτούς και είδαν συγχρόνως +πολλά πυρά αναφθέντα εξαίφνης εις το εχθρικόν έδαφος, ενόησαν ότι οι +Πελοποννήσιοι εισέπλεαν εις τον Ελλήσποντον. Κατά την ιδίαν λοιπόν +νύκτα, μεθ’ όλης της δυνατής ταχύτητας, διηυθύνθησαν προς τον +Ελαιούντα, παραπλέοντες την Χερσόνησον και προσπαθούντες να φθάσουν +εις το πέλαγος πριν συναντήσουν τους εχθρούς. Κατώρθωσαν δε +τοιουτοτρόπως να διαφύγουν τα δεκαέξ πλοία των Πελοποννησίων, τα +οποία ήσαν εις την Άβυδον, μολονότι ταύτα είχαν λάβει παρά του +διελθόντος φιλικού στόλου την διαταγήν να παρατηρούν προσεκτικά τα +κινήματα των Αθηναίων· αλλ’ άμα τη αυγή ανεκάλυψαν τα πλοία του +Μινδάρου, τα οποία ήρχισαν να καταδιώκουν αυτούς. Και τα πλείστα μεν +πλοία των Αθηναίων εσώθησαν εις την Ίμβρον και την Λήμνον· τέσσαρα +δε, τα οποία έπλεαν τελευταίον όλων, τα κατέφθασαν προ του +Ελαιούντος· έν τούτων, εξοκείλαν πλησίον του ιερού του Πρωτεσιλάου, +συνελήφθη μεθ' όλων των εν αυτώ ανδρών, δύο άλλα άνευ των ανδρών, +και το τέταρτον, το οποίον ήτο κενόν, επυρπολήθη πλησίον της Ίμβρου. + +1) Νόμισμα της Χίου, το οποίον είχεν αξίαν ίσην με το έν +τεσσαρακοστόν του χρυσού στατήρος, ήτοι με ημίσειαν δραχμήν αττικήν. + +103. Μετά τούτο δε οι Πελοποννήσιοι ενώσαντες τα εκ της Αβύδου +ελθόντα πλοία με τα άλλα, και σχηματίσαντες τοιουτοτρόπως στόλον εξ +ογδοήκοντα έξ πλοίων, επολιόρκησαν την ιδίαν εκείνην ημέραν τον +Ελαιούντα· μη δυνηθέντες όμως να κυριεύσουν αυτόν, απέπλευσαν εις +την Άβυδον. Οι δε Αθηναίοι, απατηθέντες υπό των σκοπών και μη +δυνάμενοι να πιστεύσουν ότι ο εχθρικός στόλος διήλθεν απαρατήρητος, +επολέμουν αφρόντιστα προς τους επί των τειχών. Αλλά, άμα έλαβαν +καλλίτερας πληροφορίας, έλυσαν αμέσως την πολιορκίαν της Ερέσου και +έτρεξαν γρήγορα προς βοήθειαν του Ελλησπόντου. Δύο πλοία των +Πελοποννησίων, τα οποία εις την έξαψιν της καταδιώξεως είχαν +προχωρήσει εις το πέλαγος, έπεσαν εν μέσω αυτών και συνελήφθησαν. +Φθάσαντες την επιούσαν προσωρμίσθησαν εις τον Ελαιούντα, έφεραν εκ +της Ίμβρου όσα πλοία είχαν καταφύγει εκεί, και επί πέντε ημέρας +παρεσκευάζοντο προς ναυμαχίαν. + +104. Μετά τούτο δε η ναυμαχία έγινε κατά τον ακόλουθον τρόπον. Οι +Αθηναίοι, παραταγμένος επί στοίχου, παρέπλεαν την ξηράν +διευθυνόμενοι προς την Σηστόν, οι δε Πελοποννήσιοι, ιδόντες αυτούς +εκ της Αβύδου, επροχώρησαν και αυτοί. Άμα ενόησαν ότι έμελλαν να +ναυμαχήσουν, οι μεν Αθηναίοι παρέτειναν την γραμμήν με πλοία +εβδομήκοντα έξ κατά μήκος της Χερσονήσου, αρχίσαντες από Ιδάκου +μέχρις Αρριανών, οι δε Πελοποννήσιοι με πλοία ογδοήκοντα οκτώ από +Αβύδου μέχρι Λαρδάνου. Και το μεν δεξιόν κέρας των Πελοποννησίων +είχαν οι Συρακούσιοι, το δε αριστερόν αυτός ο Μίνδαρος και τα μάλλον +ταχέα πλοία· των δε Αθηναίων το μεν αριστερόν είχεν ο Θράσυλος, το +δε δεξιόν ο Θρασύβουλος. Και οι άλλοι επίσης στρατηγοί ήσαν +τοποθετημένοι εις την οικείαν θέσιν έκαστος. Οι Πελοποννήσιοι +έσπευσαν να αρχίσουν την μάχην, ίνα καλύπτοντες με το αριστερόν +κέρας αυτών το δεξιόν των Αθηναίων, εμποδίσουν αυτούς, ει δυνατόν, +να προχωρήσουν εις το πέλαγος, και προσβάλλοντες αυτούς διά του +κέντρου να τους σπρώξουν προς την ξηράν η οποία δεν απείχε πολύ. +Αλλ' οι Αθηναίοι εννοήσαντες τον σκοπόν των ανέπτυξαν την γραμμήν +των προς το μέρος, όπου οι εχθροί ήθελαν να τους αποκλείσουν την +έξοδον, και επρόλαβαν πλεύσαντες ταχύτερον. Ήδη το αριστερόν κέρας +των έκαμψε την άκραν, ήτις ονομάζεται Κυνός σήμα· αλλά διά του +κινήματος τούτου ευρέθησαν μη έχοντες εις το κέντρον ειμή πλοία +ασθενή και διεσπαρμένα, των οποίων άλλως ο αριθμός ήτο κατώτερος του +των εχθρών· προ πάντων δε συνέβαινεν, επειδή η περί το Κυνός σήμα +θέσις έχει την προβολήν οξείαν και γωνιώδη, να μη δύνανται να +βλέπουν τα επέκεινα αυτής συμβαίνοντα. + +105. Επιπεσόντες λοιπόν οι Πελοποννήσιοι κατά του κέντρου έσπρωξαν +εις την ξηράν τα πλοία των Αθηναίων, απέβησαν και αυτοί επί της +παραλίας και εις το μέρος τούτο υπερτέρησαν κατά πολύ, ενώ ο +Θρασύβουλος ένεκα του πλήθους των επικειμένων πλοίων, δεν ηδύνατο να +φέρη εις βοήθειαν από του δεξιού εις το κέντρον και ο Θράσυλος δεν +ηδύνατο ούτε αυτός από του αριστερού· διότι η άκρα Κυνός σήμα +παρενεβάλετο εις την θέαν, και οι Συρακούσιοι καθώς και πλήθος άλλων +εχθρών παραταγμένων εναντίον των Αθηναίων, τους συνεκράτουν. Αλλά +τέλος οι Πελοποννήσιοι, οι οποίοι εις την μέθην της επιτυχίας +κατεδίωκαν τους εχθρούς καθ' όλας τας διευθύνσεις, ήρχισαν εν μέρει +να περιπίπτουν εις αταξίαν. Ιδόντες δε οι περί τον Θρασύβουλον ότι +τα απέναντι αυτών πλοία είχαν σταματήσει έπαυσαν να παρατείνουν την +γραμμήν των, και επαναστρέψαντες επετέθησαν αμέσως και έτρεψαν τον +εχθρόν εις φυγήν. Και καταλαβόντες τα περιπλανώμενα πλοία πλησίον +του μέρους, όπου οι Πελοποννήσιοι είχαν αναδειχθή νικηταί, τα +συνέτριψαν και τα έτρεψαν σχεδόν όλα αμαχητί εις φυγήν. Την αυτήν οι +Συρακούσιοι ενέδιδαν προ του Θρασύλου, και ετράπησαν εις πολύ +ταχυτέραν φυγήν, άμα είδαν την τροπήν των άλλων. + +106. Μετά την δε τροπήν ταύτην οι Πελοποννήσιοι κατέφυγαν πρώτον +προς την ποταμόν Μείδιον και ύστερον εις την Άβυδον. Και είναι μεν +αληθές ότι οι Αθηναίοι ολίγα συνέλαβαν πλοία, (διότι στενός ων ο +Ελλήσποντος παρείχεν εις τους εναντίους ταχείας υπεκφυγάς), αλλά +βεβαίως εκέρδισαν την ναυμαχίαν ταύτην εις στιγμήν επικαιροτάτην. +Μέχρι τότε οι Αθηναίοι εφοβούντο το ναυτικόν των Πελοποννησίων, +τόσον ένεκα των αλλεπαλλήλων δυστυχημάτων των, όσον ένεκα της εν τη +Σικελία συμφοράς· απ' εκείνης δε της στιγμής έπαυσαν να αιτιώνται +εαυτούς και να νομίζουν τους Πελοποννησίους ως έχοντας υπεροχήν τινα +κατά θάλασσαν. Συνέλαβαν εν τούτοις εκ των εχθρικών πλοίων οκτώ των +Χίων, πέντε των Κορινθίων, δύο των Αμπρακιωτών, δύο των Βοιωτών και +ανά έν των Λευκαδίων, των Λακεδαιμονίων, των Συρακουσίων και των +Πελληνέων· απώλεσαν δε και αυτοί δεκαπέντε. Στήσαντες δε τρόπαιον +επί της άκρας, όπου ευρίσκεται το Κυνός σήμα, και συναθροίσαντες τα +ναυάγια, και αποδώσαντες εις τους εχθρούς τους νεκρούς των, κατόπιν +σπονδών έστειλαν πλοίον, δια να αναγγείλη εις τας Αθήνας την νίκην +ταύτην. Εις την άφιξιν του πλοίου τούτου οι Αθηναίοι, μετά τας +προσφάτους εν Ευβοία ατυχίας των και εκείνας αι οποίαι επήγασαν εκ +των εσωτερικών ταραχών, μαθόντες τοσούτον ανέλπιστον ευτυχίαν, +ανέλαβαν πολύ θάρρος και ενόμισαν ότι, εάν ενησχολούντο μετά ζήλον +εις τας υποθέσεις των, υπήρχεν ακόμη ελπίς να υπηρετήσουν. + +107. Τέσσαρας δε ημέρας μετά την ναυμαχίαν οι εν τη Σάμω Αθηναίοι +επισπεύσαντες την επισκευήν των πλοίων έπλευσαν προς την Κύζικον, η +οποία είχεν αποστατήσει· και ιδόντες προ του Αρπαγίου και του +Πριάπου αγκυροβολημένα τα οκτώ πλοία του Βυζαντίου επέπεσαν κατ' +αυτών, ενίκησαν τα επί της παραλίας πληρώματα και συνέλαβαν τα +πλοία. Φθάσαντες δε εις την Κύζικον πού ήτο ατείχιστος επανέφεραν +την πόλιν ταύτην υπό την εξουσίαν των και της επέβαλαν χρηματικήν +συνεισφοράν. Εν τούτοις οι Πελοποννήσιοι μετέβησαν εκ της Αβύδου εις +τον Ελαιούντα και επανεύρον εκείνα εκ των πλοίων των, τα οποία είχαν +κυριευθή και τα οποία ήσαν εν καλή καταστάσει· τα άλλα είχαν +πυρποληθή υπό των Ελαιουσίων. Έστειλαν επίσης τον Ιπποκράτην και τον +Επικλέα εις την Εύβοιαν, διά να μεταφέρουν τα εκεί ευρισκόμενα +πλοία. + +108. Περί την αυτήν δ' εποχήν ο Αλκιβιάδης με τα δεκατρία πλοία, τα +οποία είχε, μετέβη από της Καύνου και της Φασήλιδος εις την Σάμον, +αγγέλλων ότι είχεν αποτρέψει τον Φοινικικόν στόλον να έλθη και να +ενωθή με τους Πελοποννησίους, και ότι κατέστησε τον Τισσαφέρνην +πλειότερον ή πρότερον φίλον των Αθηναίων. Και πληρώσας εννέα πλοία, +εκτός εκείνων τα οποία είχεν ήδη, εισέπραξε πολλά χρήματα παρά των +Αλικαρνασσέων και ωχύρωσε διά τείχους την Κων. Ταύτα πράξας και +εγκαταστήσας εν τη Κω άρχοντα επανήλθεν εις την Σάμον περί το +φθινόπωρον. Ότε δε ο Τισσαφέρνης έμαθεν ότι ο στόλος των +Πελοποννησίων μετέβη εκ της Μιλήτου εις τον Ελλήσποντον, μετέβη και +αυτός εκ της Ασπένδου εις την Ιωνίαν. Ενώ δε οι Πελοποννήσιοι +ευρίσκοντο εις τον Ελλήσποντον, οι Αντάνδριοι (οι οποίοι είναι +Αιολείς) αδικούμενοι υπό του Πάρσου Αρσάκου, υπάρχου του +Τισσαφέρνους, έφεραν πεζή διά του όρους Ίδης στρατιώτας και +εισήγαγαν αυτούς εις την πόλιν. Ο Αρσάκης ούτος, προφασιζόμενος ότι +είχεν εχθρούς αδήλους, επροσκάλεσεν εις εκστρατείαν τους πρωτίστους +εκ των Δηλίων των καταφυγόντων εις το Ατραμύττιον μετά την υπό των +Αθηναίων δίωξίν των εκ της Δήλου κατά την εποχήν της καθάρσεως της +νήσου ταύτης· εξαγαγών αυτούς εκ της πόλεως υπό ψευδές πρόσχημα +συμμαχίας και φιλίας και επωφεληθείς της στιγμής πού ελάμβαναν το +πρόγευμά των τους περιεκύκλωσε διά των ανθρώπων του και εφόνευσεν +ακοντίζων αυτούς. Φοβούμενοι λοιπόν αυτόν διά τούτο το έργον, μήπως +αποπειραθή και κατ' αυτών παρανομίαν τινά, άλλως δε πιεζόμενος υπό +αφορήτων υποχρεώσεων, οι Αντάνδριοι εδίωξαν εκ της ακροπόλεως τους +φρουρούς αυτού. + +109. Ο δε Τισσαφέρνης εννοήσας ότι και τούτο ήτο έργον των +Πελοποννησίων, καθώς και το συμβάν της Μιλήτου και της Κνίδου, +οπόθεν αι φρουραί του είχαν ομοίως εκδιωχθή, εσκέφθη ότι διερράγη +πλέον κάθε μετ' αυτών σχέσις, φοβηθείς δε μήπως πάθη υπ' αυτών και +άλλας ζημίας και δυσανασχετήσας συγχρόνως, διότι ο Φαρνάβαζος, ο +οποίος τους είχε προσκάλεσει προ ολίγου χρόνου και με ολιγώτερα +έξοδα, επετύγχανε κάλλιον αυτού εις τον κατά των Αθηναίων πόλεμον, +απεφάσισε να μεταβή προς αυτούς εις τον Ελλήσποντον, διά να τους +μεμφθή διά τα συμβάντα της Αντάνδρου, αποκρούση τας εναντίον του +διαβολάς και απολογηθή όσον το δυνατόν ευπρεπέστερον περί των +Φοινικικών πλοίων. Και φθάσας πρώτον εις την Έφεσον προσέφερε θυσίαν +εις την Άρτεμιν. (Όταν ο μετά, το θέρος τούτο χειμών τελειώση, +συμπληρώνεται το εικοστόν πρώτον έτος του πολέμου). + +ΤΕΛΟΣ + + +Η Σειρά των Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, των Εκδόσεων Φέξη, υπήρξεν +ένας σταθμός στα ελληνικά χρονικά. Για πρώτη φορά προσφερόταν +συστηματικά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, η αρχαία ελληνική σκέψη +(ιστορία, φιλοσοφία, Ποίηση, δράμα, δικανικός και πολιτικός λόγος) +σε δημιουργικές μεταφορές της, από τους άριστους μεταφραστές του +τόπου, στην πιο σύγχρονη μορφή πού πήρε εξελισσόμενο το γλωσσικό της +όργανο. Ο Όμηρος, οι Τραγικοί κι ο Αριστοφάνης, ο Ηρόδοτος, ο +Θουκυδίδης, ο Πλάτων, ο Ξενοφών, ο Αριστοτέλης, ο Θεόκριτος, ο +Θεόφραστος, ο Επίκτητος, ο Πλούταρχος, ο Λουκιανός κλπ, προσφέρονται +και σήμερα, στις κλασικές πια μεταφράσεις του Πολυλά, Ραγκαβή, +Μωραϊτίδη, Κονδυλάκη, Ποριώτη Γρυπάρη, Τανάγρα, Πολέμη, Καμπάνη, +Καζαντζάκη, Βάρναλη, Αυγέρη, Βουτιερίδη, Ζερβού, Φιλαδελφέως, +Τσοκόπουλου, Σιγούρου, Κ. Χρηστομάνου κλπ, σε μια σύγχρονη σειρά +εκδόσεων βιβλίου τσέπης, πράγμα που επίσης γίνεται για πρώτη φορά, +συστηματικά, στην Ελλάδα. + +Πελοποννησιακός πόλεμος είναι η θαυμασία ιστορία του εμφυλίου μακρού +πολέμου των Ελλήνων, αποτέλεσμα του οποίου υπήρξεν η ανεπανόρθωτος +εξασθένισις της Ελλάδος. Ανατρέχων εις τα απώτατα αίτια ο Θουκυδίδης +εξηγεί τα της αναπτύξεως του Ελληνισμού από των αρχαιοτάτων χρόνων, +περιγράφει την σύστασιν και την ζωήν των καθέκαστα πολιτειών, +παρέχει δε συγχρόνως ούτως αρτίαν εικόνα της εθνικής των Ελλήνων +ζωής. + + + +ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΩΛΗΣΙΣ + +ΛΑΔΙΑΣ ΚΑΙ Σια Ο.Ε. + +ΙΠΠΟΚΡΑΤΟΥΣ 22 ΤΗΛ. 614.686, 654.506 + +ΤΙΜΑΤΑΙ ΔΡΧ. 10 + +___________________________________ + +1) Δέκατον ένατον έτος· του πολέμου. 413 π. Χ. + +2) Ήτοι το ήμισυ της δραχμής και συνεπώς το ήμισυ της συμφωνηθείσης +αμοιβής των ναυτών. + +3) Εκ του λογαριασμού των ανδρών του πληρώματος, ανερχομένου εις +1000, φαίνεται ότι το περιπλέον ήσαν 3 δραχμαί κατά μήνα δι' έκαστον +άνδρα. + +4) Διά την μη παροχήν χρημάτων υπ' αυτού. + +5) Εικοστόν πρώτον έτος του πολέμου. 411 π. Χ. + + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Peloponnesian war, by Thucydides + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PELOPONNESIAN WAR *** + +***** This file should be named 29836-0.txt or 29836-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/2/9/8/3/29836/ + +Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinides + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/29836-0.zip b/29836-0.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b47a7b5 --- /dev/null +++ b/29836-0.zip diff --git a/29836-8.txt b/29836-8.txt new file mode 100644 index 0000000..6a800da --- /dev/null +++ b/29836-8.txt @@ -0,0 +1,5055 @@ +The Project Gutenberg EBook of Peloponnesian war, by Thucydides + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Peloponnesian war + Volume 4 (of 4) + +Author: Thucydides + +Translator: Ioannis Zervos + +Release Date: August 28, 2009 [EBook #29836] + +Language: Greek + +Character set encoding: ISO-8859-7 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PELOPONNESIAN WAR *** + + + + +Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinides + + + + +Note: The tonic system has been changed from polytonic to montonic. +The spelling of the book has not been changed otherwise. Footnotes +have been converted to endnotes. + +: . + . + . + + + + + + + + + + +I. + + + + + + + + + + '. + + + +1. , , + + + + , + , , + , + , +, + , . + , + , + , + . + . + + , + + . +, + . + , + , ' + , + , , + . + + + , , , + , +, , , . + +2. + + , , ' , + , . + , + , +, , + , +. + , +, , . , + + , + , + , + . , + +, , + , + . , + , + , + , . + , . + +3. , + , ' , + . , , + , + , + ' . + . + . +, + , +. , ' + . , + + . ' + +, , + , + + . + , + . + +4. + , + , + , +, . + , + , , + , + . ' , + , +, , . + + , , + . + + +, + + , + + + , . + , + , , + . + , + + . + +, , +, , + , +, + , + . + + , + . + +5. , , + , + ' , + , + . . + , + , +, + . + , + , + ' ' + + + . + , + , , , + , , + , . , + , . + +6. , +, + , + , , + , + . + . , + , + , + , + . + , , + + . + + + + , , + , . + +7. , , + , , + . + . + . + , + , + , , + . + + , + , , +, , ' + . +, + +. + +8. , ' + , + , + ' ( ) +, +, , + , . + , ' +, ' , , + , , + , + , +, + . + , + + . + +9. +, , + , + + , . + . + +10. + , +, +. + , : + +11. , , + + . + , + , , + , + +. ' + , + . , + , , + , + , + , , +, +, , +. , , + , + +. + +12. , + , +, ( ) + ' , , , + , +, , + . + , ( + ) ' +, , + , + , . + , +, , , +, ' + . + , + . + +13. , + , +, ' , , + , , + + . + , , + , + , , ' + , , + , + , ' , + , + , + ' , + + , . +. , , +, , + ' + . + +14. , , + ' , + + . ' + + , . + , + . + , + , , + , + , , + , , + +, ' , +, . + , ' , + +' . , + , + , + . + +15. + , + ' + , + + +, , + +. + , + . , , + , , + , + , , +, , , +, . + +16. +, , + , + , +, , + . + , , , + . + +. + + , + ' ' . + +17. , + + ' , . + , + + , + , + , + + + . + , + + + +. + +18. +, , + + , + + . + . , + , +, , + , +, . + , + , + + , + . + , + . ' + +, , + , + , + , + + , , + . + , + . + , + + . , + , + . + +19. , , (1), + , +' . + , , + . + , + . +, , , + + . + , + , + + +, , + , . + + + , +, , + . + , + . + + + . + , + . + +20. + + , + , + , + , , + + , + + + , . + ' + . + + . + +21. + +, , . + + + , + . +, , + , + +, ' + ߷ +, , , +, + , , + , + . + , + , + + , + + . , + , + . + +22. , , + + + , + , +. , + , + . +' , + , + , + , . + + +, . + +23. , , + +, + , ' +, , + . + , + , +, , + , + , + , ' + . + + , + . + + , + + , + + . + +24. + + , . +, , , + . + , + , + , + , + + . + , + , +( + ). + . + +25. + . ' + + + + +, + . + , + , + . . +, + . + . + , ' + , + . + , + , + + . + + , +, . + , + . + . , + , + , + . + , +' . + , + ' , + . + , + , + + , + +, , + , , + , . + . + +26. , , + , , + + . + . + , + , + , + , + , , + . + , + , + , + , + . + +27. + , + . ' + , + + , , + ' . + , + , + , +, +, , , +. , , + + , , + , + , , + , + +, +, + , +, +, + . + +28. , + , + , + , , + , + , + + . , + + , + . +, +, +, , + , + , + , , + , + +, , + +, . + , , + , + . , + + , + . + , , , + , . + +29. , +, , + , + , + ( + ), . + + + , + . + , + , +, , + + + , + , + . + , + , + , , , + , , , + , , . + + . + , , + , . + ' + . + +30. + , + , + , , +, + , + , + . + , + . + + , , + , . + . + , , + , , , + . + . , + , + + . + +31. , + + + . +, +. + , , + , + , . + , +, , + . , , + . , + , + , + , , + , ' . + ' , + , , + . + , + , + . + , + , + , + , + . + +32. , + , + , + , , , + , , , + , + +, ' . + , + . +' , , , + , , + , + , , + , + . + +33. + , + . + , + . +, , , + , +, . + +, + , +, ' + + , + , . + , + , + . +, , + , , + + . + , + ' + , + . + +34. , + +, , + . , + , + , . + ' , +, + , + . + . ' + , + . ' , , + , , + . . + , + , ' + +, +. , + ' + , + . + , +, + , +. , + , + , + +. +, , +, ' . + , + , + , . + . + +35. , , + +, , + + , . + , + + , + . + , + , +. + +36. , , + + , + . + , , + , + ' ' + , , (, +, , + , + . + , ' , + + , + +, , + + ' + , + + , +, + , + + , + , + , +, , + , +, . , + , , +, , + ( + , , +, ) , + +, + , ' + . + +37. + , + , + . ' , + , + , , + , + . + . ' + + + . + + + + . + , . + +38. + , , + , + , + . + + + + + , , + , +. + , + . + , + . + +39. , , , + +. , , + , + . , + , + + + +. , + + . + +40. + . + , + . , + , + + + . , + , ' , + , + . + +, + ' , + . , + . , + , + + + , , ' + + . + +41. , , + , + . + ' + + . + , + ' . , + , , , + , ' + . + + . + . + +42. + , , + , + +, , . + +() , + + ' + . + , + . + +, ( + , , + , + , +, ' + , + () + , , + . + + , + , + . +, + , , , + , + , ' + ' , . + +, , , , + , + . + +43. + + , + ' + . + , + . ' +, , + . + + . + . + +, + , + + , + . +, +, + + + , + , + , , + . +, +. ' + , + +, , + + , + . + , ' +, + , +' ' . + + ' , + , , +, , , +, . + +44. + , ( +) . + , ' + , + , + + , ; + , , + , , + . + + , , , + , . + , , + , , + +. , , + , + . + +, +. + , + + , , + , . +, , + , + , . +, , , + , + , +, , + , ߷ + , , +, , , + . + + , . + , +, , + , + + , , + , . + +45. , + , , + , + . + + , , + , + , , . + +46. , + , , + , + , , + , + , + . + +47. + , + . + . + + , ' , + , , + . + +, , +, , + , , +, + . + ' , + , , + + +. + +48. + , + + + + . , + , + ' , + , +, +, , + . +, + +. + , , + , + , + . + +, + . + , , + , , + + . + , ' , + , . + + , +, + , + ܷ + +, , + + + , +. + +49. , + , + , + + , , + . ' + ' ' + + , , , + + , + , + + , ' , ' +, + + , + . + + . + ' , + , , + , . + + . + +50. +, , + , + ), ' + + , + . + , + , + + , + ( ), + + . , +, + + ' , +, , ' + + , , + , ' + , +, , +, , + . +, . + + , + +, , + . + . + +51. + , + , + . + , + , + , +, . + , +. , +, . + , + , + . , + . + +52. ' +, + . + . + , , + ' + . +, , + , , + , + + . + +53. + + + + . + ' , , + , + + . , + , + , + , + , + . + + , + ( + ) . + + + , . + +54. + , + . +, + +. + +55. , + +, . + , + . , + , , + , +, , . + , + , + , + , +, . + +56. ' + , +, , + +, , , + , , + , , + , + , + , , + + , , +, , + . + + , + , + , + + +. , + , + . + +57. , + , +, + +, , + . , + , +, . , +, , +, ' + , + . , + , +, . + +, , , + , , +, . , +, , +, , +, . + , + . , + +, . +' , + . , +, +. +, + , + , , + , , + . + +, ' + , + , + , , +, , + . , + + , + , + . + , + , + , ' + , + , + ' , +, + + . , + , + , ' , +. +, + . + . + + , + + , +, + + +. , +. + +58. +, , + ' + , + , ' , , + , + , + . +, , + +, . + , + ( ) , + , + + , + . + , + +, , , +. , + ' , + +. . +' , +. + +59. + ' , , + + . + , + , , + , + , + , . + +60. , + , + . , + + , , ' , + ߷ + , +. , + +, , + , + + , + , , , +, , + , + , . + , +, + . + + , + , + , . , + , + , +, , +, , + : + +61. , , , + + , + , + . , + , + + . ' +, , , + , + , + + . + +62. , + + , + ' +. +, , , + , + , + + . + +, + ' +, + . + + , , + , + . + +63. + +, ' + . + , + ' + . + ' +, + . , +, , + + + , + , + , , +. , + . + , , + , , +, , + + . + +64. +, , + . + , , + , + +. , + , + . ' + . + , + , + , , , + . , + , , + + , . + +65. . + , , + +. + +, , + . + , + , : + +66. , + , + , + ' , + . , , + , , +, +, , + , , , + . + . + , , + , . + , , +. . + +67. , + , + ' +, , +. + ' . + , + . , + , +, , , + , , , + . + + + ; , + ' + , , + ' ' +, . , + , , . +, + , +, , + , +, + , +, +, ' ' . + +68. , + ' , + , + , + , , , + , , + . + , , , , + , , , + , + , + . + , + , , , +. ' , , , , + , + , ! + + , + . + +69. , + , +, . +, ' , + +, , , + , + , , + , , + , , + , , , + , + + , + . +, +, , + . +, + , + + . , +( ), + + , +. + +70. + . +, , + , + . + , +. , +, , + . +, + ' + , + , + , , + , +, , , + , . + , , , + , + . + , + . + ' , + + . , + , . + , , + ' , +, , + . +, , , , + ' , ' , + + . + , , + , ' . +, +, +, +, + . + , + , + + , + . + , , + +, , +, , +, , , , + . + +71. , + , + . + . + , + + + . + , + + + , , + , + + , +, + . + , + . , + , , + , + . +. , + , , ' + ' , , + . +, , + + , + . + , +, , + , + . + , + , + , +, + +, . + +72. , + , + , , +, +, , , + , ' + . + + , , + , ' + + , + . + ' , , + , +, . + . + +73. , + , , +, + , + + ( ), ' + , + . + , + , ' + , + , , + ( ' ) + , +, + ' . + +, , + . + + , + . +, , + ( , + ), + + , , + . + , + . + +74. , , + +, , + , + + , + . + , , + , ' + , + , + + + + , , + , + . + +75. , +, + . ' + , , , +, ' + , , + . + + + , , + +. + + + , + , , + , + . , +, , +, , + . + + + + . , + + , +, , , + , , , +, , +. , , + , +, + . + + , + , + , +, . + . , + , + . + +76. + , + , . + +, + . + +77. , + , , + + + . , + ( + ) + , + . + +, + , , , + ' +. ' ' , + . + , . + , , , + , . + + , . + , + , + , , + + , , + . , + . + , , ' + . + , +' +( +), . + , + . +, , +, , , +, . , , + , +, , , + + . + +78. + , , , + . ' + . +, , + . + . + , + , +, . + + . ' +, , + , + +, , +, ( ), +, , , + , . + , + + . + , + , + , . +, , + , + , ' + . + +79. , + . ' + , , + , . + , ' , + , ( + ) + . + , + . + , + . , + , + + . , + , , + . , + . , + , , , + + , ' + +. + , , + . ' + . + +80. + , + , , + + , ' , + , +, . + , ' + , , + . + ' , + , + , , + . +, , +, , +, . + + , + + , + . + , + + + . + . + +81. , , + , + + , + , + . +, + , +, ' . + + . + , +, + , +' +. + , + . + , + + ' + , + +' , +. + , + . +, , + + . + +82. + + , , + , + , + , . + + , + , +. , , , + , , + . + , ' + , + . + +83. + + . , + , ' , + . + , + + , , + , , + + , +, . + ' + +. + + + +, . + , +. +, , + . + +84. , , + ' +, . + , + + , + , + . + +' , , + . , +, . + , +, . , + , +, +, +. +, . ' + ( ) , + . +. + +85. , + , , , + , , + , + +, . + +, , + , + , +, . + , + . + ' , , + . +, + + + . + , , + . +. + +86. + , + . , + , , + , + , , + , + . + + , + + ' + . + , ' + . ' , + , , + , + , +, ( ) + , + . , , + , , + , + . + +87. + ' . + + ' + + , + + , + , , + , +, + + , + , +, . + , +, . + , + . + + , , + , + , +. + , , , + . + . + + + + '. + + + + + + + + '. + + + +1. , + , ' + , + ' . , +, , + , + ' , , + , + . + , + . , + , + , , , + , + , , + . + + , , +, , + + . + , ' , + , , + , + , + +, + , , + . +, , . + +2. , + , + , + , +, , + , , + . + + . ' , + , + + , ' , +, + + . + , + , + . + +, , , + , + , + , + , +. + +3. + + + + + + , +, . + + . + . + , +, , + , , + , , , + . +, . + +4. , + , , + , + . , + +, , , + + . + +5. + , , + +, . , + , + , + . ' + , +, + . + +, , + . + , . + , + , +, , . + , ' + + , , + . + , , + , , + ' +, , + , , + +. ' + , + , + . + , + +, , + ' , + , . + +. + +6. +, + , + , + , +, , , + , + ' + . + , + , + , + . + , + , + , + +, . + , + , , + + . + , + , +, . + ' + , + , + . + , + . + +7. , + +, + . + , , + + , +, . + . + +8. + , + , + , +, ' ' +. + + + +, , + , + , + , , + . + + , + , + . + +, + + . + +9. ' , , + , + . + + . +, , + , + . , , + + . + , + , + + + , + . + +10. ( +) + . , + , +, , + . , +, + . , , + ' , + , + , , , + , +. , ' + , + + . + . + ' + , , +, . + + ' . + +11. , +, + , + , , + + ' + , , + . + ' + + , . + . + + + , . + , + , + , ' , ' +, + . +, , + ' , ' + , . + +12. + + , , + , , + , + +, +. +, ' , + + . + + + . + +13. + , +, . + , + , + , + . + +14. , , +, , . + , + , + , + + ' +, . + + , , + , +. , , + . + , + , +. + . + +15. +. + , , +, , +, + + , +' , + . , + , + , + , . + ' , + . + , +, , + . + , + , + . , + , . + +16. , +, , , + . + , + + . + ' , + , . +. ' +, ' + . ' + ' + , , + + +, , +. + +17. , + , + , , + , + , , +. , , + , + +, , + , , + + , + . , + , , + + , +. + + . + + + + : + +18. + : + , , +, . , + + , + . , + , , + , + , , ' +, ' . + , + . + +. + +19. . + , + , + . ' + + , , + , , + . + , , . + , + , + . + , + , . + . + +20. +, + , ' , +, , +, + , . + , + . +, , + + . + + , +, . + +21. + , , + , +. + , + , + , +, , + + , ' + . + +22. , , + , + , + , + , . + , + + , . + + . + , + . + , + , +. + +23. , + , , . + + , +, , , + . + , + , , + . + , + , + , , + . + , , + , , + + , +. +, ' + , + , , + + , + . + , + . +, +, . + + , . , + , +, + + , +. , + . + +24. , + , + , +, ' , + , ' + + . , + , + , +, , , + , + + . +, +, + , +. + , , + . + , , + , + + ( + ) , + , + , , + . + + , + , ' + . + , + . , + , , + , + , + ' , . + . + +25. + ( + ) + , , + , , + , + . , +, , + , + , +. +, , + , + + + + , + , + , , + . + +, +, . + + , , , + , +. + +26. , , + + , . +, + ( ) +, +. , + , , + , +, + , + , , + . + + , +. + . + , + , + . + +27. + , , + +, +, , + , + . , , + , + , + + , , + , , + , + + + , + . + , +, ' , +, , +, , + . + , + . , , ' + , . + , , + , , + , . + +28. + , + , + , + , , . + , , + , , + . +, , + , + . + , + , , +, , , , + . , +' . + + , . + , + , ' + , +. , + , , +, + . +. + +29. , +, , + + ' , + (2) + , , , + . + , , ' + , + . , + + + , (3). + +30. , +, +, , +, + + +. , + , + , + , + + . + +31. , , + , , + + + + + + +. , + . , + , + , , + , + , +, . + + , + + . + +32. , + , , + + , + , + . + + + , , + . , , + , +, + , , + , , + . +, + . + +33. , +, + , , +, , + , . + . , + , + , , + . + , + + . + , +. , + , + , + + , +, , . + +34. , , +, , + , , , + , + , , + , + , + , + , . + + . + +35. , , + , + , , , + , , + . + , + , + , + ܷ + . + + . + , +, ' . + , + +, . + , , + . + +36. , , + , + . , + + . + , + , + . , + , +, . + +37. ' , + , ' + : + , + , + + , + . + , , + . + +, + . , + . + + . + ' + . + +, +' . + + , ' + . + +38. + . +, , + + , , + . + , + +' + + + . +, +, +. , + + , + , . + +39. , + , + , + + . + , + +. , + , , + , , + , , , +, ' + , +, , + + . + +, , + . + + ( ) , + + . , + , + . + +40. , + , +, ' + , , + +, . +, , , , + . + , + , + +. , + + + . , + , + , + . + +41. + . + + , + , + , + . + , +, , , + . + , , . + + , , , + , + , , + , + . + + , , + + . + +42. , , + + ' + , , +, +, , + + , + ' + . + , , + +. , + + . + , ' + + , + . + +43. , , + ' . + , + , ' , + () + . , , + , + +, , , + + ' . + , + + , + ( + , , + ), + + . + + . +' ' . + +44. , + () + , + + . , +, , + . + + , +, , +. + , , + . + . + , +, , +, , ' + , , + . + , . + + , + . + +45. + . + , + , + +, + . + + +, + , . + , , + , + , + , , + , + , + ( ) + . + + , , + . + , + + , + , + , , , + . , + , + , +, . + , +, +' , , + . + +46. ' + , +, , +, + , + , + , + , + , , + , + , + + . + , , +, , + , + , + , + , + + , + +. +, + + . + , + . +, + + . ' + + , + , . ' + +, . + +47. + , ' + , ' + , + , + +, , + . . + +. ' + , + , + , + , + ' . + , + + . + +48. + , + , + , + ( ' + .) , + ( ) , + + . + + + + . + , + +, , + + , + , +, ( +) +, + , , + , , + + , + , + , + . + , , + , , , + , + , + + + . +, ' + , , + + + , + . + + + . + +49. , , + + , + + + . + +50. + , + , + ( ), , +, . + , +, + + , +, , + . ' +, + +, + . , , + , + + +. , + . , + +, , , + , + + , + , , + , + + , + , . + . + +51. ' , + , + , , , + +, +, + . + , +. , +, , +. + + ' . ' + , + + , . + , + . + +52. + , + , + , + , ' +, + . + + ' + , + + , , + ' + . , + , + . + +53. +, , +. , + , + +. , + ' , + , + , . + , + , , +. + . , + , + +, , + , + , , + . + , : + + , + . , + , +, . + , + . + +54. + , ' + , , + . +' , + ' , + , ' + ' + . , + + , + . ' + , + , , + . , + , , + , . + +55. , , + , , + , + + , + , + . + , , + + +, ' . + , +, +, , + , + . + , + . , + , . + +56. + , + + . ' + ( + , , +) . + . + ' , + , , + . + + , ' + . , + , , + , , +. + , , + +, , + + . + + +, . + +57. , , + , +, ' , + +, , +, , +, , , + (4) , , + + , . + + + , +' , + +58 , + , + + ' , ' , + , , + . , + , + . + , + + . + , + . , + + , . + + . + , + , +, + , ' +, + . + , , + , + , + , . + +59. . + , , +, + . + +60. , , + , . + , + , , + , , + . +, , , + ' + , +. + , , , + +. +, , + . + . , + , + . + +61. (5), , + ' +, , . + , ' , + . + , , +, , + + , + , , +, . + + + . ' + , + . + +62. , +, + + . , + , +, . + , + + , +. ' , + , + , , + , +. + +63. +, , , + + , . + , , ' + ' , + , ' , + , + , . + ' , + , + , + ' , , + . + , , + , + + , + , + , + , , + ' . + +64. + , + , + , + + , + +. , + , + + + . , +, +. , + , . + ' . + , +, . + ' , , + + + , + . + +65. , +, ' + ' +, . + , , + , , + +. + , + +. + , + , + , + , + + . + +66. , + ' , + . + , ' + , + , +. , +, , + . + , , , . +, , +, . + ' , + , + + , +' , + . + +, ' , + + . + + , + . + +67. , + ' , +, , . + + , , + , , + , , + , +, . + . + , + , ' + , + , , , + . + + , + , + , +, + , , + + . + +68. , ' + + . ' , + , , + , +. + + + + , , +, , + . + , +, , + + . + +, + . + , + . + , . + , + , . + , +, , , + , , + + , , + , . + +69. + +. , +, , +. ' + , + , , + , , + . + + , , , + . + , , + + + , + . + +. + +70. +, , ' +, , + + ' + , + . + , + , , + + + + ' + . + +71. ' + + +, + , ' + , +, , + ' . , + , + , + + . ' +, , + , + , + + , + + , +. ' + ) , + +. + +72. + + , + + , + , +, , + . + , + , , + + . + +73. , + . + , + , + + + +, . + , +, , + , + . + , , + , +. + , + +, + , . + , , + , + . + , + , + . , , + + . + , , + + , + , . +' + + . + , + , , + . + +74. , + , + , + , +. , , + , , + , + . + + . + +, , + , + + , + , , . + . + +75. ' , + + ' +, , + , . + , + , + , + + , + , + . + , + + , + , , ' + , + . + +76. , + , + . + + , , ' ' + . + + +, ' + + + , , +, , + , , , + , ' + + + + + , + , + , +, ߷ , + , + +, , + , , + , + , + , + + + , + , + , , +, + . + +77. , + . +, , + , + . + +78. ' +, , + , , + , . , + , + , , , + , + , + , + + + . + , , + . + +79. + + + , , + , +. , , +, , + , ' . + , + + + + , + , , + . , + , , + . + + , + , +. + , + . , +, . + +80. , , +, + , + , + . + , + , + . + , + ' , + . , + , +, + , + , +, + . + + + . + +81. ' , +, , , ' + , + , ' + . ' +, + , + + . ' + + + + , + , + , + , + + , +. + ' , , + , , + , + + , + , ' + + . + +82. , +, + . ' + ' + , , + . , + , + , + . ' + , + , + , + . + , + ' , + + . + , + . + +83. , + , + . , + , + , , +, , , + , +' . + , + , + , , + , +, , + , + +. + +84. , + . , + , , + ' . + , +, , +. , , + , +' , + . + +, . + ' + . , + , + + . + , + , + , . + +85. + , + , +. +' , , + + + + , , + ' + + . + . +, + + , , + +, +, +. , + + . + +86. + , + . + , , ' + , + . + . + , + , , + +, +, + , , , + , , ' + . + + , + . + + ' + ( + , + ), . +, , ' ' + + , + , + , ' + + + , . + + , , + , , + , , + . +, + , + , , . + , , , + , + , + , , +, . ' + , , + , + + , ' + . + +87. , + + , + , , , , + , + , . + + . + + , +, . +, , +, +, . + , , + ( , +, ), + , + , + + ' , + , +. , + , + , + , + , + . , , + + , + +. , +, , + ' . + + . +, +, ' + . + +88. , + , + , + , + . + + , + , + . + ' + . + +89. + , +, + , + . + , + , + , ' , + , . + + +, +, , +, +, ' , , + , + +, . + + ' , + . +, + , + , + , + , , + , , + . + , + + . + +. + +90. + + , , + , , + , +, , +, , + , , + , + + , + , + , . + + , + + , + . + , ' , + + , , , + . + , +. , , + , , + + + + +, . + + + . + +91. + +, + . + , + + + , + . + +, , + , , + , . + + , , +, +, + , , + , +, ' + , + . + +92. + , + + . ' + ' , + , ' ' + , + + , , + , +, ' , + , + , , + , + ' , + . + + . + , , + + , + , + . + , ' ' + . , + , + , +, , + , +. + , + + . , + , + , + ' . +, ' + . , + , + . +, + , + ' ' +. + . + , , + + +, . + ( ) + , , + . + + ' + . , + ' . + + . +, , + +, , + , + . + . + + , + + , + . + +93. , , + + , , + + , . + + ( ). + + + , + + ' + ' + . , + , , + , +. + , +. + +94. + +, + . + + ' , +, , , + . + ' + , + . , + , , + + , , +. , + , + . + +95. , + , + . , +, , + +, , ' +. +, + , +, + , + , . + , +, ' + + , + , + + + . + + . + + , + . +, , , + + , , , + . + , , + . ' + ( + ) . + +96. , + , + , +, . + +, , + . , , + , , , + . ; + + , + , + . + , + + , , , + , + , + ' + , + . ' + , ' + . + , + , , + . + , + . + +97. + + , . + + , + , + . +, + . , ' , + +, +, ' +. +, , +, +. + +98. ' , , + . +' , , + , , , + . , + , , + , + + . , +, + + , + . + , , + , . + , + . + +99. ' + , + , + + + + + ' + + + , +, ' + , +, , + + . + , . +, , +, , , + . + +100. , + , + . + + , + + , + , + , + , +, , . +, , + , +, , + , , ' + . + , +, + . + ' . + , + , + +. , , + . + . , + , , + +. + +101. + , + ( +), , + , + . + + + . + +, . + , , + +, + . + +102. , +, + , + . +, , +, + . + , + , + + +, . + +, , + , , + ' , , + , , . + +1) , + , . + +103. + , + , + , + . , + , + . , + , + . +, + , . + , + , + . + +104. . +, , + , , + , . +, + , + , + . + , + , + . + . + , + , , , + , + . +' + , +, . + , + + , + , + , + . + +105. + , + , + , + + + , + , . + , + ' , + . + + , + . + , , + . + , + , . + +106. + . + , ( + ), + . + , + , + ' + + . +, , , + , , + . + , , +, , + , +. , + + , , + , + , . + +107. + , + + ' +, +. + +. + , + + . + , +. + +108. ' , + , , + + , + . , + , + . + +. + , + . + , ( +) , +, + . , + , + + + + + + . , + ' , + , + . + +109. +, , + , + ' , ' + , , + +, , + , + , + + . + . ( , , + ). + + + + + , , + . + , +(, , , , ) + , +, +. , , , +, , , , , +, , , , + , , , +, , , , , , +, , , , , , +, , . , + , , +, . + + + , + . + , + , + +. + + + + + + .. + + 22 . 614.686, 654.506 + + . 10 + +___________________________________ + +1) . 413 . . + +2) + . + +3) , +1000, 3 ' +. + +4) ' . + +5) . 411 . . + + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Peloponnesian war, by Thucydides + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PELOPONNESIAN WAR *** + +***** This file should be named 29836-8.txt or 29836-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/2/9/8/3/29836/ + +Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinides + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/29836-8.zip b/29836-8.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..0ef8c17 --- /dev/null +++ b/29836-8.zip diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..e0e4472 --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #29836 (https://www.gutenberg.org/ebooks/29836) |
