summaryrefslogtreecommitdiff
diff options
context:
space:
mode:
-rw-r--r--.gitattributes3
-rw-r--r--29833-0.txt5883
-rw-r--r--29833-0.zipbin0 -> 170804 bytes
-rw-r--r--29833-8.txt5881
-rw-r--r--29833-8.zipbin0 -> 141371 bytes
-rw-r--r--LICENSE.txt11
-rw-r--r--README.md2
7 files changed, 11780 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/29833-0.txt b/29833-0.txt
new file mode 100644
index 0000000..a6af9a7
--- /dev/null
+++ b/29833-0.txt
@@ -0,0 +1,5883 @@
+The Project Gutenberg EBook of Peloponnesian war, by Thucydides
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Peloponnesian war
+ Volume 1 (of 4)
+
+Author: Thucydides
+
+Translator: Ioannis Zervos
+
+Release Date: August 28, 2009 [EBook #29833]
+
+Language: Greek
+
+Character set encoding: UTF-8
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PELOPONNESIAN WAR ***
+
+
+
+
+Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinides
+
+
+
+
+Note: The tonic system has been changed from polytonic to monotonic.
+The spelling of the book has not been changed otherwise. In five
+places, a small portion of the text is missing and has been
+supplemented by me, using the ancient text. Correction has been
+marked by brackets []. Obvious mistakes in the paragraph numbers
+have been corrected. Footnotes have been converted to endnotes.
+
+Σημείωση: Ο τονισμός έχει αλλάξει από πολυτονικό σε μονοτονικό.
+Κατά τα άλλα έχει διατηρηθεί η ορθογραφία του βιβλίου. Σε πέντε
+σημεία λείπει μικρό μέρος του κειμένου, το οποίο συμπληρώθηκε από
+μένα, μέσω του αρχαίου κειμένου. Η συμπλήρωση περικλείεται από
+αγκύλες []. Διορθώθηκαν εμφανή λάθη αριθμήσεις παραγράφων. Οι
+υποσημειώσεις έχουν μεταφερθεί στο τέλος του βιβλίου.
+
+
+ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ
+
+ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ
+
+ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΣ Π0ΛΕΜΟΣ
+
+ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ
+
+Ι Ω Α Ν. Ζ Ε Ρ Β Ο Υ
+
+
+
+
+ΤΟΜΟΣ ΠΡΩΤΟΣ
+
+
+
+
+ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟΝ
+
+ΒΙΒΛΙΟΝ Α'. και Β’.
+
+ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΦΕΞΗ
+
+1910
+
+
+ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ
+
+ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ
+
+
+
+ΒΙΒΛΙΟΝ Α'.
+
+
+
+1. Θουκυδίδης ο Αθηναίος συνέγραψε τον πόλεμον των Πελοποννησίων και
+Αθηναίων πώς επολέμησαν προς αλλήλους, αρχίσας την ιστορίαν άμα τη
+αρχή του πολέμου και προβλέψας ότι ούτος ήθελεν είσθαι μέγας και
+αξιολογώτατος πάντων των προγενομένων, τεκμαιρόμενος τούτο πρώτον
+μεν διότι έβλεπεν αμφότερα τα μέρη ακμαίως εν πάσι παρεσκευασμένα,
+και δεύτερον διότι οι άλλοι Έλληνες ή συνετάσσοντο ευθύς εξ αρχής
+προς ένα εκ των δύο ή διενοούντο να πράξουν τούτο βραδύτερον. Και
+αληθώς η κίνησις αύτη εγένετο μεγίστη μεταξύ των Ελλήνων και μέρους
+τινός των βαρβάρων, καθόλου δε ειπείν και μεταξύ των πλείστων
+ανθρώπων. Τα δε προ του πολέμου τούτου και τα πλέον παλαιότερα σαφώς
+μεν να εύρη τις δια το πλήθος των παρελθόντων χρόνων ήτο αδύνατον,
+έκ τινων όμως τεκμηρίων, τα οποία επορίσθην μετά μακράν και ενδελεχή
+μελέτην, νομίζω ότι δεν εγένοντο μεγάλα ούτε υπό πολεμικήν έποψιν
+ούτε υπό άλλην οιανδήποτε.
+
+2. Φαίνεται ότι η σήμερον καλουμένη Ελλάς δεν κατωκείτο διαρκώς
+έκπαλαι, αλλά πρότερον συνεκροτείτο εκ μεταναστάσεων και ευκόλως
+καθείς εγκατέλειπε την εαυτού χώραν, βιαζόμενος υπό τινων πάντοτε
+πλειόνων. Εμπορία ελευθέρα δεν υπήρχεν, οι δε άνθρωποι των τότε
+χρόνων μη δυνάμενοι να συγκοινωνούν αφόβως προς αλλήλους είτε διά
+ξηράς είτε διά θαλάσσης, και καλλιεργούντες τα κτήματά των τόσον
+μόνον όσον να αποζώσι και μη έχοντες περιουσίαν χρημάτων μηδέ την
+γην φυτεύοντες (διότι ήτο άδηλον πότε επερχόμενοι οι επιδρομείς και
+ευρίσκοντες αυτούς ατειχίστους ήθελον αφαιρέσει απ' αυτών τα πάντα),
+και βέβαιοι όντες ότι πανταχού ηδύναντο να εύρωσι την καθ' ημέραν
+αναγκαίαν τροφήν όχι δυσκόλως μετενάστευον, και δι' αυτό ούτε κατά
+το μέγεθος των πόλεων ίσχυον ούτε κατά την άλλην πολεμικήν
+παρασκευήν. Μάλιστα δε της γης η αρίστη είχε κατοίκων πάντοτε
+μεταβολάς, η σήμερον Θεσσαλία καλουμένη, και η Βοιωτία, και τα
+πλείστα της Πελοποννήσου πλην της Αρκαδίας, και αι άλλαι χώραι αι
+μάλλον εύφοροι. Διότι ένεκα της γονιμότητος της γης αι δυνάμεις
+αποβαίνουσαι εις τινας μεγαλύτεραι εγέννων φθοροποιάς στάσεις και
+συγχρόνως επέσυρον ακόμη μάλλον τον φθόνον και την επιβουλήν των
+αλλοφύλων. Αλλ' η Αττική εξ αρχής διά την αφορίαν αυτής μένουσα
+αστασίαστος κατωκείτο πάντοτε υπό των αυτών κατά το γένος ανθρώπων.
+Παράδειγμα δε του λόγου όχι μικρόν είναι, ότι διά της ελεύσεως των
+ξένων ηύξησε πλειότερον των άλλων χωρών· διότι οι εκ της άλλης
+Ελλάδος. είτε ένεκα πολέμου είτε ένεκα στάσεως εξοριζόμενοι,
+κατέφευγον οι ισχυρότατοι προς τους Αθηναίους ως προς βέβαιον
+άσυλον, και πολιτογραφούμενοι ευθύς από των παλαιοτάτων χρόνων ακόμη
+πλέον μεγαλυτέραν κατέστησαν την πόλιν κατά το πλήθος των ανθρώπων,
+ώστε και εις την Ιωνίαν ύστερον, μη ικανής ούσης της Αττικής προς
+συντήρησιν αυτών, εξέπεμψαν αποικίας.
+
+3. Φανερώνει δε την ασθένειαν των παλαιών όχι ολίγον και τούτο, ότι
+προ των Τρωικών ουδέν φαίνεται πρότερον από κοινού επιχειρήσασα η
+Ελλάς· φρονώ δε ότι ουδέ το όνομα τούτο είχε σύμπασα εξ αρχής, αλλά
+προ του Έλληνος μεν του υιού του Δευκαλίωνος ουδέ καν ήτο γνωστή η
+ονομασία αύτη, έκαστον δε έθνος, και προ πάντων το Πελασγικόν,
+εκαλείτο διά του ιδίου αυτού ονόματος· ισχυσάντων όμως εν τη
+Φθιώτιδι του Έλληνος και των παίδων αυτού, και προσκαλουμένων προς
+βοήθειαν υπό άλλων πόλεων, εις μεν τας ιδιαιτέρας συνομιλίας
+εκαλούντο κατά προτίμησιν Έλληνες, αλλά δεν ηδυνήθη το όνομα τούτο
+να επικρατήση και μετά πολύν μετέπειτα χρόνον. Δίδει δε τούτου
+τεκμήριον προ πάντων ο Όμηρος· διότι μολονότι γενόμενος πολύ
+μεταγενέστερος των Τρωικών ουδαμού δίδει εις όλους γενικώς το όνομα
+τούτο ειμή μόνον εις τους μετά του Αχιλλέως εκ της Φθιώτιδος
+συνεκπλεύσαντας, οίτινες και πρώτοι Έλληνες ήσαν. Δαναούς δε εις τα
+έπη του και Αργείους και Αχαιούς αποκαλεί. Αλλ' ουδέ βαρβάρους
+ονομάζει αυτούς, διότι, ως νομίζω. το όνομα των Ελλήνων δεν
+διεκρίνετο ακόμη ως διαστολή από τους άλλους λαούς. Οπωσδήποτε οι
+Έλληνες, οι κατ' αρχάς μεν εις τας ιδιαιτέρας μόνον σχέσεις το όνομα
+τούτο φέροντες, ύστερον δε γενικώς κληθέντες ούτω, ουδέν προ των
+Τρωικών ένεκα ασθενείας και μη επικοινωνίας προς αλλήλους έπραξαν
+από κοινού. Αλλά και εις ταύτην την εκστρατείαν συνήλθον, διότι ήσαν
+ήδη μάλλον εξωκειωμένοι προς την θάλασσαν.
+
+4. Ο Μίνως υπήρξεν ο αρχαιότατος από όσους ηξεύρομεν εξ ακοής ότι
+απέκτησε ναυτικόν, και της νυν ελληνικής θαλάσσης επί πολύ
+εκυριάρχησε, και των Κυκλάδων νήσων ήρξε, και πρώτος αυτός έγινεν
+οικιστής των πλείστων, εκδιώξας τους Κάρας και εγκαταστήσας ηγεμόνας
+τους ιδίους αυτού υιούς· όσον δε ηδύνατο εκαθάριζε την θάλασσαν από
+την πειρατείαν, διά να περιέρχωνται εις αυτόν ασφαλέστερον αι
+πρόσοδοι.
+
+5. Διότι οι Έλληνες το πάλαι, και όσοι εκ των βαρβάρων κατώκουν τας
+παραλίας των ηπείρων, και όσοι τας νήσους, αφού ήρχισαν να
+συγκοινωνούν πλειότερον προς αλλήλους διά των πλοίων ετράπησαν προς
+την πειρατείαν, υπό την αρχηγίαν ανδρών δυνατών, χάριν ατομικού
+κέρδους και διά να προμηθεύουν τροφήν εις τους αδυνάτους·
+επιπίπτοντες δε κατά των ατειχίστων και κατά κώμας οικουμένων πόλεων
+ήρπαζον και προσεπορίζοντο ούτω το πλείστον μέρος της διατροφής των,
+μη θεωρουμένου του έργου τούτου ως επαισχύντου, αλλ' εξ εναντίας και
+ως δόξαν τινά μάλλον προξενούντος· αποδεικνύεται δε τούτο ακόμη και
+σήμερον έκ τινων ηπειρωτών υπερηφανευομένων διά την ευσεβώς και
+φιλανθρώπως ενεργουμένην πειρατείαν, και εκ των αρχαίων ποιητών,
+καθ' ους προς όλους τους νεωστί αποβιβαζομένους πανταχού ομοία
+ερώτησις απετείνετο, αν ήσαν πειραταί, καθότι ούτε υπό των
+πραττόντων εκρύπτετο ούτε υπό των ερωτώντων εθεωρείτο ως
+επονείδιστον το τοιούτον επάγγελμα. Ελήστευον δε αλλήλους και κατά
+ξηράν. Και μέχρι τούδε πολλά της Ελλάδος μέρη ζώσι κατά τον παλαιόν
+τρόπον, ως οι Λοκροί Οζόλαι, και οι Αιτωλοί, και οι Ακαρνάνες, και η
+γειτονική ήπειρος. Το έθιμον δε να σιδηροφορώσιν οι ηπειρώται ούτοι
+παρέμεινεν από της παλαιάς ληστείας.
+
+6. Άλλοτε όλη η Ελλάς εσιδηροφόρει, διότι και αι πόλεις ήσαν
+ανοικταί και αι προς αλλήλους συγκοινωνίαι όχι ασφαλείς, και εν τω
+ιδιωτικώ βίω εσυνήθιζον οι Έλληνες να φέρουν όπλα ως οι βάρβαροι.
+Ένδειξις δε ότι τούτο άλλοτε ήτο γενικόν, είναι αυτά τα μέρη της
+Ελλάδος όπου επικρατεί εισέτι αυτή η συνήθεια. Εν τούτοις δε πρώτοι
+οι Αθηναίοι κατέθεσαν τον σίδηρον και ετράπησαν εις άνετον δίαιταν
+επί το τρυφερώτερον. Και δεν παρήλθε πολύς χρόνος αφ' ότου οι
+ευδαίμονες των πρεσβυτέρων έπαυσαν διά το αβροδίαιτον φορούντες
+λινούς χιτώνας και προσηλούντες χρυσούς τέττιγας εις τας εν είδει
+κρωβύλου (κότσου) πλεγμένας τρίχας της κεφαλής· εκ τούτου και οι
+πρεσβύτεροι των Ιώνων, ένεκα της αυτής καταγωγής, διετήρησαν επί
+πολύ την αυτήν διακόσμησιν. Απλήν δε εσθήτα και κατά τον σημερινόν
+τρόπον πρώτοι οι Λακεδαιμόνιοι μετεχειρίσθησαν, οι δε πλουσιώτεροι
+μεταξύ αυτών παρεδέχθησαν αδιακρίτως την αυτήν δίαιταν του λαού.
+Πρώτοι αυτοί εγυμνώθησαν και δειχθέντες εις το φανερόν ηλείφθησαν
+διά λίπους όπως αγωνισθώσι· το πάλαι δε, εις τους Ολυμπιακούς
+αγώνας, διαζώματα έχοντες περί τα αιδοία οι αθληταί ηγωνίζοντο, και
+δεν παρήλθον πολλά έτη αφ' ότου έπαυσεν η συνήθεια αύτη. Ακόμη δε
+και μεταξύ τινων εκ των σημερινών βαρβάρων, και μάλιστα των Ασιανών
+τίθενται άθλα πάλης και πυγμής, και διεζωσμένοι αγωνίζονται ούτοι
+περί αυτών. Πολλάς δε και άλλας αποδείξεις ηδύνατό τις να φέρη ότι
+οι παλαιοί Έλληνες διητώντο ομοιοτρόπως με τους σημερινούς
+βαρβάρους.
+
+7. Των δε πόλεων όσαι μεν κατωκίσθησαν εσχάτως, ένεκα της
+ευχερεστέρας ναυτιλίας έχουσαι περισσοτέρας χρηματικάς περιουσίας,
+έκτιζον τα τείχη των επ' αυτών των αιγιαλών και κατελάμβανον τους
+ισθμούς χάριν της εμπορίας και χάριν ισχύος προς τους γείτονας· αι
+δε παλαιαί διά την επί πολύ διαρκέσασαν πειρατείαν εκτίσθησαν πολύ
+μακρύτερον από την θάλασσαν, και αι εις τας νήσους και εις τας
+ηπείρους (διότι οι πειραταί και αλλήλους ελήστευον και τους άλλους
+όσοι καίπερ μη όντες ναυτικοί κατώκουν εις τα παράλια), και μέχρι
+τούδε έτι είναι εκτισμέναι εις υψηλότερα μέρη.
+
+8. Και οι νησιώται δε ήσαν όχι ολιγώτερον πειραταί. Κάρες όντες και
+Φοίνικες· διότι τοιούτοι λαοί κατώκησαν τας πλείστας των νήσων.
+Απόδειξις δε η εξής· καθαριζομένης της Δήλου υπό των Αθηναίων και
+εξαγομένων των θηκών όσαι ήσαν των εν τη νήσω αποθανόντων, εφάνησαν
+υπέρ το ήμισυ Κάρες, γνωσθέντες εκ τε της κατασκευής των μετ' αυτών
+συνταφέντων όπλων και του τρόπου δι' ου ακόμη και σήμερον θάπτουσι
+τους νεκρούς αυτών. Διοργανωθέντος δε του ναυτικού του Μίνωος,
+ευκολώτερον συνεκοινώνουν προς αλλήλους διά θαλάσσης· διότι οι εκ
+των νήσων κακούργοι απεδιώχθησαν υπ' αυτού, και περί τους χρόνους
+εκείνους κατώκισε τας πολλάς εξ αυτών. Και οι παρά την θαλασσαν
+άνθρωποι αποκτώντες ήδη περισσότερα χρήματα κατώκουν σταθερώτερον,
+καί τινες γινόμενοι πλουσιώτατοι περιεβάλλοντο με τείχη·
+επιθυμούντες δε τα κέρδη, και οι ασθενέστεροι υπέμενον την των
+ισχυροτέρων δουλείαν, και οι δυνατώτεροι έχοντες περιουσίας καθίστων
+υπηκόους τας μικροτέρας πόλεις. Και κατά τον τρόπον τούτον μάλλον
+τότε πλέον προοδεύσαντες εξεστράτευσαν βραδύτερον κατά της Τροίας.
+
+9. Νομίζω δε ότι συνήθροισε τον στόλον ο Αγαμέμνων ουχί τόσον διότι
+οι της Ελένης μνηστήρες ενδίδοντες εις τους όρκους του Τυνδάρου
+εξέλεξαν αυτόν αρχηγόν, αλλά διότι προείχε κατά τας τότε δυνάμεις.
+Λέγουσι δε οι εκ παραδόσεως παρά των προτέρων διδαχθέντες την
+ιστορίαν της Πελοποννήσου, ότι πρώτος ο Πέλοψ διά του πλήθους των
+χρημάτων, τα οποία έφερεν εκ της Ασίας μεταξύ ανθρώπων απόρων
+αποκτήσας δύναμιν έδωκε το όνομά του εις την χώραν αν και ήτο ξένος,
+και ότι ύστερον οι απόγονοι αυτού εγένοντο ακόμη μάλλον ισχυροί. Ο
+Ευρυσθεύς πριν αναχωρήση εις την Αττικήν, όπου εφονεύθη υπό των
+Ηρακλειδών, ενεπιστεύθη τας Μυκήνας και την αρχήν ένεκα της
+συγγενείας εις τον εκ μητρός θείον αυτού Ατρέα διωχθέντα υπό του
+πατρός δια [τον φόνον του Χρυσίππου. Όταν δεν α]νήρχετο ο Ευρυσθεύς,
+τη συναινέσει και των Μυκηναίων φοβουμένων τους Ηρακλείδας και
+συγχρόνως διότι ήτο ισχυρός και εθεράπευε το πλήθος των Μυκηναίων
+και των άλλων λαών, των οποίων ήρχεν ο Ευρυσθεύς, παρέλαβε την αρχήν
+ο Ατρεύς και κατέστησε τους Πελοπίδας σημαντικωτέρους των Περσειδών.
+Νομίζω λοιπόν ότι πάντας αυτούς παραλαβών ο Αγαμέμνων και ισχύων
+περισσότερον των άλλων κατά το ναυτικόν, συνήθροισε τον στρατόν και
+εξεστράτευσε μάλλον ένεκα του φόβου ον ενέπνεεν ή διότι τω
+εχαρίσθησαν. Διότι φαίνεται και αυτός ελθών μετά πολλών πλοίων και
+εις τους Αρκάδας παράσχων τοιαύτα, ως εδήλωσε τούτο ο Όμηρος, εάν η
+μαρτυρία του δύναται να θεωρηθή ως αξιόπιστος. Προσέτι και κατά την
+του σκήπτρου παράδοσιν λέγει ότι αυτός «εβασίλευεν επί πολλών νήσων
+και επί όλου του Άργους»· δεν ήτο λοιπόν δυνατόν, ενώ κατώκει
+ήπειρον, να άρχη νήσων άλλων παρά τας γειτονικάς (αύται δε δεν ήσαν
+πολλαί), εάν δεν είχε ναυτικόν. Εκ ταύτης δε της εκστρατείας πρέπει
+να συμπεράνωμεν οποία ήσαν και τα προ αυτής.
+
+10. Και ότι μεν αι Μυκήναι ήσαν μικρά πόλις, ή και αν άλλη τις των
+αρχαίων πόλεων δεν φαίνεται σήμερον αξία λόγου, δεν δύναται τις ωσάν
+από ακριβές συμπέρασμα να απιστήση διά τούτο, ότι ο στόλος δεν ήτο
+τοσούτος όσον περιέγραψαν αυτόν οι ποιηταί και η παράδοσις
+παραδέχεται. Διότι, αν ηρημούτο τώρα η πόλις των Λακεδαιμονίων και
+δεν απέμενον ειμή οι ναοί και τα εδάφη των οικοδομών, νομίζω ότι
+μετά παρέλευσιν πολλού χρόνου οι μεταγενέστεροι πολύ θα εδυσπίστουν
+περί της δυνάμεως και της δόξης αυτών (μολονότι εκ των πέντε μερών
+της Πελοποννήσου τα δύο νέμονται αυτοί και άρχουσιν ου μόνον
+ολοκλήρου της Πελοποννήσου αλλά και πολλών εκ των έξω συμμάχων.
+Επειδή όμως ούτε συνωκισμένη είναι η πόλις των ούτε έχει πολυτελή
+ιερά και μεγαλοπρεπείς οικοδομάς, κατοικείται δε κατά κώμας κατά τον
+παλαιόν της Ελλάδος τρόπον, θα εφαίνετο πολύ υποδεεστέρα), αν δε οι
+Αθηναίοι συνέβαινε να πάθωσι το αυτό, θα ενομίζετο διπλασία η
+δύναμις αυτών εκ της όψεως των ερειπίων παρ' ό,τι ήτο πράγματι. Δεν
+είναι λοιπόν εύλογον να απιστώμεν ουδέ να αποβλέπωμεν εις την όψιν
+μάλλον ή εις τας δυνάμεις των πόλεων, Αλλ' οφείλομεν να θεωρώμεν την
+εκστρατείαν εκείνην ότι ήτο μεγίστη μεν των προ αυτής, υποδεεστέρα
+δε των σημερινών· εάν δε είναι ανάγκη και ενταύθα να πιστεύσωμεν εις
+την ποίησιν του Ομήρου, ο οποίος καθό ποιητής εμεγαλοποίησε και
+εκόσμησε τα γεγονότα, πάλιν ταύτα και ούτω φαίνονται υποδεέστερα.
+Διότι εκ των χιλίων διακοσίων πλοίων, εξ ων συνεκροτείτο ο στόλος,
+λέγει ότι τα μεν των Βοιωτών περιείχον εκατόν είκοσιν άνδρας, τα δε
+του Φιλοκτήτου πεντήκοντα, δηλών διά τούτου, ως νομίζω, τα μέγιστα
+και τα ελάχιστα· άλλου τουλάχιστον μεγέθους δεν έκαμε μνείαν εις τον
+κατάλογον των πλοίων. Εδήλωσε δε ότι πάντες ήσαν ναύται και μάχιμοι
+εις τα του Φιλοκτήτου πλοία· διότι έκαμε τοξότας όλους τους
+κωπηλάτας. Δεν φαίνεται δε πιθανόν να υπήρχε πολύ πλήρωμα εκτός των
+βασιλέων και των εχόντων μεγάλα αξιώματα, προκειμένου άλλως τε και
+να διέλθωσι το πέλαγος μετά πολεμικών σκευών και των πλοίων μη όντων
+καταφράκτων, αλλά κατά τον παλαιόν τρόπον επί το ληστρικώτερον
+εξωπλισμένων. Λαμβάνοντες λοιπόν τον μέσον όρον μεταξύ των μεγίστων
+και των ελαχίστων πλοίων βλέπομεν ότι δεν ήσαν πολλοί οι συνελθόντες
+πολεμισταί, μολονότι πεμπόμενοι από κοινού εξ απάσης της Ελλάδος.
+
+11. Αίτιον δε τούτου ήτο όχι τόσον η ολιγανθρωπία όσον η αχρηματία.
+Διότι οι Έλληνες μη έχοντες πόθεν να προμηθευθούν την αναγκαίαν
+τροφήν, και στρατόν ολιγώτερον έφερον και τόσον, όσον ήλπιζον ότι θα
+ηδύναντο να διαθρέψουν εκ των λαφύρων του πολέμου. Άμα δε φθάσαντες
+ενίκησαν την πρώτην μάχην (το δε πράγμα είναι φανερόν& διότι πώς
+άλλως θα ηδύναντο να περιτειχίσωσι το στρατόπεδον;), φαίνεται δε ότι
+ουδέ εις τούτο μετεχειρίσθησαν όλας αυτών τας δυνάμεις, αλλά προς
+γεωργίαν της χερσονήσου ετράπησαν και προς την ληστείαν διά την
+έλλειψιν της τροφής. Τούτου ένεκα οι Τρώες βλέποντες αυτούς ούτω
+διεσπαρμένους αντέσχον μετά περισσοτέρας δυνάμεως επί δέκα έτη,
+ισόπαλοι όντες με τους διαρκώς μένοντας εις το στρατόπεδον. Εάν όμως
+ήρχοντο έχοντες τροφάς, μη τρεπόμενοι δε εις ληστείας και γεωργίας
+επολέμουν συνεχώς και όλοι ομού, ευκόλως θα ενίκων και θα εκυρίευον
+την πόλιν, αφού μάλιστα, όχι ηνωμένοι, αλλά με το εκάστοτε παρόν
+μέρος των δυνάμεων των αντείχον· εάν δ' επεχείρουν την πολιορκίαν
+μετά περισσοτέρας επιμονής, θα εκυρίευον την Τροίαν εις ολιγώτερον
+χρόνον και με ολιγώτερον κόπον. Αλλά δι' αχρηματίαν και αι
+προηγούμεναι επιχειρήσεις ήσαν μικρού λόγου άξιαι, και αυτή αύτη η
+επί Τροίαν εκστρατεία, μολονότι ονομαστοτέρα όλων των πριν
+γενομένων, φαίνεται εκ των έργων ότι ήτο υποδεεστέρα της φήμης, ήτις
+επεκράτησε μέχρι των ημερών μας ένεκα των ποιημάτων του Ομήρου.
+
+12. Ακόμη και μετά τα Τρωικά η Ελλάς υφίστατο πολλάς μεταναστεύσεις
+και μετοικεσίας, ώστε μη ησυχάζουσα δεν ηδύνατο να αυξηθή. Η εκ της
+Τροίας επιστροφή των Ελλήνων, βραδέως γενομένη, πολλάς διήγειρε
+στάσεις, πολλαί δε εμφύλιοι ταραχαί συνέβαινον εις πολλάς πόλεις,
+συνεπεία των οποίων οι εκδιωκόμενοι μετέβαινον να κτίσωσιν άλλας. Οι
+σημερινοί Βοιωτοί, εξήκοντα έτη μετά την άλωσιν του Ιλίου,
+αναγκασθέντες υπό των Θεσσαλών να εγκαταλείψουν την Άρνην, κατώκησαν
+εις την σήμερον μεν Βοιωτίαν, πρότερον δε Καδμηίδα γην καλουμένην
+(κατωκείτο δε η χώρα αυτή και πρότερον υπό μέρους εκ των Βοιωτών
+τούτων, εξ ων τινες εξεστράτευσαν και εις Ίλιον), οι δε Δωριείς κατά
+το ογδοηκοστόν έτος κατέσχον την Πελοπόννησον μετά των Ηρακλειδών.
+Μόλις δε μετά μακράν περίοδον ετών ησυχάσασα εντελώς η Ελλάς και
+απαλλαγείσα των εμφυλίων σπαραγμών αποικίας εξέπεμψε, και εις μεν
+την Ιωνίαν και εις πολλάς νήσους μετέβησαν Αθηναίοι, εις δε το
+πλείστον μέρος της Ιταλίας και Σικελίας μετέβησαν Πελοποννήσιοι,
+καθώς και είς τινα μέρη της άλλης Ελλάδος. Πάντα δε ταύτα ύστερον
+των Τρωικών εκτίσθησαν.
+
+13. Ότε δε έγινε δυνατωτέρα η Ελλάς και ησχολήθη πολύ μάλλον ή
+πρότερον περί την απόκτησιν χρημάτων, ιδρύοντο εις τας πόλεις
+τυραννίδες, ένεκα των αυξανομένων προσόδων (διότι πρότερον υπήρχον
+κληρονομικαί βασιλείαι, των οποίων τα προνόμια ήσαν ωρισμένα), και
+ναυτικόν παρεσκεύαζεν η Ελλάς και επεδίδετο περισσότερον εις την
+ναυτιλίαν. Πρώτοι δε λέγονται οι Κορίνθιοι μεταχειρισθέντες πλοία
+κατά πολύ προσεγγίζοντα τον σημερινόν τρόπον, και αι πρώται τριήρεις
+της Ελλάδος εναυπηγήθησαν εις την Κόρινθον. Φαίνεται δε ότι και διά
+τους Σαμίους ο Κορίνθιος ναυπηγός Αμεινοκλής εποίησε τεσσάρας ναυς·
+παρήλθον δε έτη τριακόσια από της εποχής καθ' ην ο Αμεινοκλής ήλθεν
+εις τους Σαμίους μέχρι του τέλους του παρόντος πολέμου. Και η
+αρχαιοτάτη δε ναυμαχία από όσας γνωρίζομεν είναι η των Κορινθίων
+προς τους Κερκυραίους· από της ναυμαχίας δε ταύτης μέχρι του αυτού
+χρόνου παρήλθον έτη διακόσια εξήκοντα. Οι Κορίνθιοι κατοικούντες την
+επί του ισθμού πόλιν, αείποτε είχον εμπόριον, διότι οι παλαιοί
+Έλληνες, τόσον οι εντός της Πελοποννήσου όσον και οι έξω,
+συνεκοινώνουν προς αλλήλους μάλλον διά ξηράς ή διά θαλάσσης,
+διερχόμενοι διά της πόλεως των Κορινθίων. Και χρηματικώς δε ήσαν
+δυνατοί οι Κορίνθιοι, ως μαρτυρεί ο Όμηρος αποκαλέσας τον τοπον
+«αφνειόν» (πλούσιον). Άμα δε η ναυτιλία επεξετάθη παρά τοις Έλλησιν,
+οι Κορίνθιοι, κατασκευάσαντες πλοία κατέστρεφον τους πειρατάς, και,
+εμπορευόμενοι διττώς, κατέστησαν την πόλιν ισχυράν διά χρηματικών
+προσόδων. Και οι Ίωνες ύστερον απέκτησαν πολύ ναυτικόν επί Κύρου του
+πρώτου βασιλέως των Περσών και του υιού αυτού Καμβύσου· πολεμούντες
+δε προς τον Κύρον εκυριάρχησαν επί τινα χρόνον της περί αυτούς
+θαλάσσης. Και Πολυκράτης ο επί της βασιλείας του Καμβύσου τύραννος
+της Σάμου, έχων ισχυρόν ναυτικόν, κατέστησεν και άλλας νήσους
+υπηκόους και την Ρήνειαν κυριεύσας ανέθηκεν εις τον Δήλιον Απόλλωνα.
+Και οι Φωκαείς, την Μασσαλίαν οικίζοντες, ενίκησαν εν ναυμαχία τους
+Καρχηδονίους.
+
+14. Τοιαύται ήσαν αι πλέον δυναταί των ναυτικών δυνάμεων. Φαίνεται
+δε ότι και αύται εγένοντο μετά πολλάς γενεάς ύστερον των Τρωικών και
+συνέκειντο εξ ολίγων μεν τριήρων, το πλείστον δε εκ πεντηκοντόρων
+και πλοίων μακρών ως εκείνα τα οποία είχον κατά την πολιορκίαν.
+Ολίγον δε προ των Μηδικών και του θανάτου του Δαρείου, ο οποίος μετά
+τον Καμβύσην εβασίλευσεν επί των Περσών, οι τύραννοι της Σικελίας
+και οι Κερκυραίοι απέκτησαν πλήθος τριήρων· αύται υπήρξαν αι
+τελευταίαι αξιόλογοι ναυτικαί δυνάμεις της Ελλάδος. Διότι οι
+Αιγινήται και οι Αθηναίοι καί τινες άλλοι είχον ολιγίστας, και
+ταύτας συγκειμένας ως επί το πλείστον εκ πεντηκοντόρων· πολύ αργά
+δε, αφού έπεισεν ο Θεμιστοκλής τους Αθηναίους να πολεμήσωσι προς
+τους Αιγινήτας και περιεμένετο η εισβολή των βαρβάρων, κατεσκεύασαν
+οι Αθηναίοι πλοία, διά των οποίων και εναυμάχησαν· και ταύτα όμως
+δεν είχον ακόμη τέλεια καταστρώματα.
+
+15. Τα μεν λοιπόν ναυτικά των Ελλήνων τοιαύτα ήσαν κατά τους
+αρχαιοτέρους χρόνους και τους επομένους. Έδωκαν όμως εις εαυτούς όχι
+ολίγην ισχύν οι επιδοθέντες εις αυτά διά των χρηματικών προσόδων και
+της επί των άλλων κυριαρχίας· διότι αποβιβαζόμενοι εις τας νήσους
+κατελάμβανον αυτάς, εκείνοι μάλιστα όσοι δεν είχον μόνιμον χώραν.
+Διά ξηράς δε πόλεμος, εξ ου ηδύνατο να αποκτηθή κάποια δύναμις,
+ουδείς εγένετο· πάντες δε οι προγενέστεροι πόλεμοι εγένοντο προς
+ομόρους λαούς· και μακρινάς εκστρατείας έξω της πατρίδος των επί
+σκοπώ κατακτήσεως ξένων χωρών δεν επεχείρησαν οι Έλληνες. Διότι αι
+υποδεέστεραι πόλεις δεν συνετάσσοντο τότε προς τας μεγίστας, ουδέ
+πάλιν οι Έλληνες συνεισέφερον εξ ίσου όπως σχηματίσωσι κοινάς
+εκστρατείας, μάλλον δε προς αλλήλους οι συνορεύοντες γείτονες
+επολέμουν. Άπαξ μόνον κατά τον πάλαι ποτέ γενόμενον πόλεμον των
+Χαλκιδέων και των Ερετριέων οι Έλληνες διηρέθησαν συμμαχήσαντες με
+ένα εκ των δύο εμπολέμων μερών.
+
+16. Πολλοί εκ διαφόρων μερών εύρισκον κωλύματα εις την αύξησίν των.
+Οι Ίωνες επί παραδείγματι είχον φθάσει εις αξιόλογον σημείον
+ευδαιμονίας ότε ο Κύρος, επί κεφαλής των Περσών, εκθρονίσας τον
+Κροίσον και καθυποτάξας όλην την μεταξύ του Άλυος ποταμού και της
+θαλάσσης χώραν, εξεστράτευσε κατ' αυτών και υπεδούλωσε τας εν τη
+ηπείρω πόλεις. Ύστερον δε ο Δαρείος, βοηθούμενος και υπό του
+ναυτικού των Φοινίκων, υπεδούλωσε και τας νήσους.
+
+17. Όσοι δε τύραννοι ήσαν εις τας ελληνικάς πόλεις, έχοντες μόνον
+υπ' όψει τα ιδιαίτερά των συμφέροντα, ήτοι πώς να υπερασπίσωσιν
+εαυτούς και πώς να αυξήσωσι τον ίδιον οίκον, κατώκουν εις τας πόλεις
+μεθ' όσης ηδύναντο περισσοτέρας ασφαλείας και ουδέν έργον αξιόλογον
+έπραξαν ειμή ό,τι έκαστος επεχείρησε χωριστά εναντίον των γειτόνων
+του· οι τύραννοι όμως της Σικελίας απέκτησαν μεγάλην δύναμιν.
+Τοιουτοτρόπως δε [πανταχόθεν η Ελλάς επί πολύν χρόνον εμποδίζετο,
+ούτε από] κοινού πράξασα ουδέν ένδοξον, ούτε κατά πόλεις αναπτύξασα
+δραστηριότητά τινα.
+
+18. Αφού οι τύραννοι των Αθηναίων και οι της άλλης Ελλάδος επί πολύ
+και πρότερον διοικούμενοι υπό τυράννων πλείστοι και τελευταίοι πλην
+των της Σικελίας κατελύθησαν υπό των Λακεδαιμονίων (διότι η
+Λακεδαίμων μετά την κτίσιν των σήμερον ενοικούντων αυτήν Δωριέων,
+καίπερ πλειότερον χρόνον πάσης άλλης γνωστής πόλεως συνταραχθείσα
+υπό εμφυλίων ερίδων, όμως από των παλαιοτάτων χρόνων και καλούς είχε
+νόμους και ήτο πάντοτε ατυράννευτος· παρήλθον δε τετρακόσια και
+ολίγον περισσότερα έτη μέχρι του τέλους του παρόντος πολέμου, αφ'
+ότου οι Λακεδαιμόνιοι κυβερνώνται υπό του αυτού πολιτεύματος, και δι
+αυτό ου μόνον αυτοί είναι ισχυροί, αλλά και εις τας άλλας πόλεις
+επιβάλλουν την θέλησίν των)· αφού λοιπόν κατελύθησαν οι τύραννοι εκ
+της Ελλάδος, μετά παρέλευσιν ουχί πολλών ετών εγένετο η εν Μαραθώνι
+μάχη μεταξύ Μήδων και Αθηναίων. Δέκα δε έτη μετ' αυτήν πάλιν ο
+βάρβαρος μετά μεγάλου στόλου ήλθε να υποδουλώση την Ελλάδα. Τοιούτου
+μεγάλου κινδύνου επικρεμασθέντος, και οι Λακεδαιμόνιοι ετέθησαν επί
+κεφαλής των συμπολεμησάντων Ελλήνων ως ανώτεροι κατά την δύναμιν,
+και οι Αθηναίοι, εισβαλόντων των Μήδων, διανοηθέντες να
+εγκαταλείψουν την πόλιν των και παραλαβόντες τα σκεύη των εισήλθον
+εις τα πλοία και εγένοντο ναυτικοί. Ολίγον ύστερον μετά την από
+κοινού αποδίωξιν του βαρβάρου, όσοι Έλληνες είχον αποστατήσει από
+του βασιλέως και όσοι είχον συμπολεμήσει μετ' αυτού συνετάχθησαν
+άλλοι μεν με τους Αθηναίους, άλλοι δε με τους Λακεδαιμονίους· διότι
+μεγίστην δύναμιν ανέπτυξαν αμφότεροι ούτοι· οι μεν ίσχυον κατά γην,
+οι δε κατά θάλασσαν. Και ο μεν σύνδεσμος ούτος ολίγον χρόνον
+διήρκεσεν, έπειτα δε οι Λακεδαιμόνιοι και οι Αθηναίοι έχοντες
+διαφοράς μεταξύ των επολέμησαν μετά των συμμάχων προς αλλήλους, και
+εκ των άλλων Ελλήνων όσοι τυχόν εστασίαζον προς αλλήλους
+συνετάσσοντο προς τούτους. Ώστε από των Μηδικών μέχρι του παρόντος
+πολέμου πάντοτε οτέ μεν ειρηνεύοντες, οτέ δε πολεμούντες προς
+αλλήλους ή προς τους αποστατούντας συμμάχους των παρεσκευάσθησαν
+καλώς προς πόλεμον και εγένοντο εμπειρότεροι, καθό εξασκηθέντες μετά
+κινδύνων.
+
+19. Και οι μεν Λακεδαιμόνιοι τους εαυτών συμμάχους μη έχοντες φόρου
+υποτελείς ήσαν ηγεμόνες, μη απαιτούντες άλλο ειμή να κυβερνώνται και
+ούτοι (οι σύμμαχοι) ολιγαρχικώς, οι δε Αθηναίοι του χρόνου προϊόντος
+παραλαβόντες τα πλοία των πόλεων, πλην των της Χίου και της Λέσβου,
+ήσαν ηγεμόνες επιβαλόντες εις πάντας και φόρους χρηματικούς. [Και
+εγένετο αυτοίς ες τόνδε τον πόλεμον η ιδία παρασκευή μείζων ως τα
+κράτιστά ποτε μετά ακραιφνούς της ξυμμαχίας ήνθησαν.]
+
+20. Τα μεν λοιπόν παλαιά τοιαύτα εύρον και είναι πολύ σφαλερόν να
+πιστεύη τις εις παν είδος μαρτυρίας. Διότι οι άνθρωποι παραλαμβάνουν
+αβασανίστως παρ' αλλήλων τας φήμας των προγενεστέρων συμβάντων, και
+αυτών ακόμη των επιχωρίων. Ούτως ο Αθηναϊκός λαός νομίζει ότι ο
+Ίππαρχος ήτο τύραννος ότε εφονεύθη υπό του Αρμοδίου και του
+Αριστογείτονος, και αγνοεί ότι ο μεν Ιππίας ήτο άρχων ως πρεσβύτατος
+των υιών του Πεισιστράτου, ο δε Ίππαρχος και ο Θεσσαλός ήσαν αδελφοί
+αυτού, και ότι ο Αρμόδιος και ο Αριστογείτων υποπτευθέντες ότι η
+ημέρα και η στιγμή της εκτελέσεως είχον μηνυθή εις τον Ιππίαν υπό
+τινος των συντρόφων των· απέσχον να τον κτυπήσωσι νομίζοντες αυτόν
+εν γνώσει όντα του μελετωμένου σχεδίου, θέλοντες όμως πριν
+συλληφθώσι να πράξωσί τι παράτολμον και συναντήσαντες τον Ίππαρχον
+περί το καλούμενον Λεωκόριον, ασχολούμενον εις τας προετοιμασίας της
+Παναθηναϊκής πομπής εφόνευσαν αυτόν. Πολλά δε και άλλα υπάρχουσιν
+ακόμη και σήμερον μη εξαλειφθέντα υπό του χρόνου από της μνήμης και
+των οποίων ουχί ορθήν ιδέαν έχουσιν οι άλλοι Έλληνες, ως επί
+παραδείγματι ότι οι βασιλείς των Λακεδαιμονίων δεν δίδουσιν έκαστος
+μίαν ψήφον, αλλά δύο, και ότι υπάρχει παρ' αυτοίς και ο Πιτανάτης
+λόχος, όστις ουδέποτε, υπήρξεν. Ούτως αμελούσιν οι πολλοί την
+ζήτησιν της αληθείας τρεπόμενοι μάλλον προς τας ετοίμους φήμας.
+
+21. Εν τούτοις εκ των ειρημένων τεκμηρίων δεν κινδυνεύει τις να
+απατηθή παραδεχόμενος ως αληθή τα γεγονότα τα οποία ανέφερον· ας μη
+πιστεύη δε ούτε τους ύμνους των ποιητών οίτινες μεθ' υπερβολής
+αυτούς κοσμούσιν, ούτε τας διηγήσεις τας αρεστάς μάλλον εις την
+ακρόασιν ή αληθείς τας οποίας οι λογογράφοι συνέθεσαν περί γεγονότων
+ανεξελέγκτων και ως επί το πλείστον ένεκα της παλαιότητος αυτών
+θεωρουμένων ως απιστεύτων και μυθωδών, ας πεισθή δε ότι τα γεγονότα
+ταύτα ανεύρον με όσην επιμέλειαν επέτρεπεν η αρχαιότης αυτών μεταξύ
+των φανερωτέρων μαρτυριών. Και μολονότι οι άνθρωποι τείνουσιν εις το
+να θεωρούν τον επί των ημερών των πόλεμον ως μέγιστον πάντων, αφού
+δε παύση, να θαυμάζωσι μάλλον τους αρχαίους, μολαταύτα αρκεί να
+επισκοπήσωμεν τα πράγματα όπως πεισθώμεν ότι ο παρών υπήρξε πολύ
+ανώτερος όλων των προλαβόντων.
+
+22. Και όσους μεν λόγους είπον έκαστοι, είτε μέλλοντες να πολεμήσουν
+είτε εν αυτώ τω πολέμω, δύσκολον ήτο να απομνημονεύσω αυτολεξεί,
+τόσον εκείνους τους οποίους εγώ αυτός ήκουσα όσον και εκείνους τους
+οποίους ήκουσα παρ' άλλων· εξέθεσα όμως αυτούς όπως ενόμιζον ότι
+συνεβιβάζοντο καλύτερα προς τα πραττόμενα, διατηρών όσον το δυνατόν
+ακριβέστατα την έννοιαν των αληθώς λεχθέντων· τα δε πραχθέντα εν τω
+πολέμω έργα δεν ετόλμησα να γράψω ερωτών τον τυχόντα ουδέ όπως
+ενόμιζον εγώ, αλλ' αφού εβασάνισα μεθ' όλης της δυνατής ακριβείας
+και εκείνα εις τα οποία εγώ αυτός παρευρέθην και εκείνα τα οποία
+έμαθον παρ' άλλων. Με κόπον δε ευρίσκετο η αλήθεια, διότι οι
+παρόντες εις έκαστον γεγονός δεν έλεγον τα αυτά περί των αυτών, αλλά
+καθείς συμφώνως με την συμπάθειαν ή αναλόγως της μνήμης την οποίαν
+είχε. Και εις μεν την ακρόασιν ίσως το μη μυθώδες αυτών φανή όχι
+πολύ τερπνόν· όσοι όμως θελήσωσι και τα γενόμενα να μάθωσι σαφώς και
+εκ τούτων να εξαγάγωσιν ωφέλιμα συμπεράσματα περί των μελλόντων ποτέ
+πάλιν ούτω να συμβώσι, τοιούτων όντων και παραπλησίων κατά την
+ανθρωπίνην φύσιν, αρκούσαν θέλουσιν έχει την ωφέλειαν. Το παρόν
+έργον συνεγράφη ουχί διά να αρέση προς στιγμήν εις τον
+αναγινώσκοντα, αλλά μάλλον διά να παραμείνη αιώνιον κτήμα.
+
+23. Εκ δε των προτέρων έργων το μέγιστον όπερ επράχθη είναι ο
+Μηδικός πόλεμος, και αυτός όμως ταχύ τέλος έσχε διά δύο ναυμαχιών
+και δύο πεζομαχιών. Του δε παρόντος πολέμου τοιαύτη υπήρξεν η
+διάρκεια και τοσαύτα παθήματα υπέστη ένεκεν αυτού η Ελλάς όσα
+ουδέποτε άλλοτε εν ίσω διαστήματι χρόνου. Διότι ούτε τοσαύται πόλεις
+κυριευθείσαι ηρημώθησαν, αι μεν υπό των βαρβάρων, αι δε υπό των
+Ελλήνων αντιπολεμούντων (υπάρχουσι δε καί τινες αι οποίαι
+κυριευθείσαι μετέβαλον οικήτορας), ούτε τοσαύται φυγαί ανθρώπων,
+ούτε τόσοι φόνοι εις μάχας και εις εμφυλίους ταραχάς. Και αυτά τα
+πρότερον εκ παραδόσεως λεγόμενα, σπανίως δε διά των έργων
+βεβαιούμενα, κατέστησαν πιστευτά· συνέβησαν, παραδείγματος χάριν,
+σεισμοί ισχυρότατοι, οίτινες εξετάθησαν επί του πλείστου μέρους της
+γης, ηλίου εκλείψεις συνεχέστεραι παρ' όσαι παλαιόθεν μνημονεύονται,
+μεγάλη ξηρασία είς τινα μέρη και ένεκα ταύτης λιμός και η ουκ ολίγον
+βλάψασα και μέρος τι καταστρέψασα λοιμώδης ασθένεια· ταύτα πάντα
+ενέσκηψαν συγχρόνως μετά τούτου του πολέμου. Ήρχισαν δε αυτόν οι
+Αθηναίοι και οι Πελοποννήσιοι διαλύσαντες τας τριακονταετείς
+συνθήκας, αίτινες εγένοντο μετά την άλωσιν της Ευβοίας. Τας αιτίας
+δε και τας διαφοράς ένεκα των οποίων διέλυσαν τας συνθήκας, ταύτας
+περιγράφω εν αρχή διά να μη ερωτήση τις απορών ποτε πόθεν ηγέρθη
+τοιούτος πόλεμος μεταξύ των Ελλήνων. Και η μεν αληθεστάτη πρόφασις,
+μη γενομένη όμως γνωστή, είναι, νομίζω, ότι οι Αθηναίοι γινόμενοι
+ισχυροί και φόβον εμπνέοντες εις τους Λακεδαιμονίους ηνάγκασαν
+αυτούς να πολεμήσωσιν· αι δε εις το φανερόν λεγόμεναι αιτίαι, ένεκα
+των οποίων έλυσαν τας σπονδάς και ήρχισαν τον πόλεμον, τοιαύται ήσαν
+εις αμφοτέρους.
+
+24. Υπάρχει πόλις Επίδαμνος κειμένη προς τα δεξιά του εισπλέοντος
+εις τον Ιόνιον κόλπον· πλησίον δ' αυτής κατοικούσιν οι βάρβαροι
+Ταυλάντιοι, έθνος Ιλλυρικόν. Εις ταύτην την πόλιν έπεμψαν μεν
+αποικίαν οι Κερκυραίοι, οικιστής όμως εγένετο Φαλίος ο υιός του
+Ερατοκλείδου, το γένος Κορίνθιος, απόγονος του Ηρακλέους, λαβών το
+όνομα κατά τον παλαιόν νόμον εκ της μητροπόλεως. Κορίνθιοί τινες και
+άλλοι εκ της Δωρικής φυλής συνέπραξαν εις τον συνοικισμόν τούτον.
+Προϊόντος δε του χρόνου η πόλις των Επιδαμνίων εγένετο μεγάλη και
+πολυάνθρωπος. Στασιάσαντες όμως, οι κάτοικοι προς αλλήλους επί πολλά
+έτη, ως λέγεται, υπέφερον πολύ εκ πολέμου τινός προς τους γείτονας
+βαρβάρους και εστερήθησαν της περισσοτέρας των δυνάμεως. Εσχάτως δε,
+προ της κηρύξεως τούτου του πολέμου, οι δημοκρατικοί αυτών εξεδίωξαν
+τους προύχοντας, ούτοι δε απελθόντες προς τους βαρβάρους ελήστευον
+μετ' αυτών τους εν τη πόλει και κατά γην και κατά θάλασσαν. Οι δε εν
+τη πόλει μένοντες Επιδάμνιοι, επειδή επιέζοντο, πέμπουσι πρέσβεις
+εις Κέρκυραν καθό μητρόπολιν ούσαν, παρακαλούντες να μη τους
+παραβλέψη καταστρεφομένους, αλλά και προς τους εξορίστους να τους
+συνδιαλλάξη και τον πόλεμον των βαρβάρων να καταπαύση. Ταύτα δε
+παρεκάλουν καθίσαντες ικέται εις τον βωμόν της Ήρας. Οι δε
+Κερκυραίοι, δεν εδέχθησαν την ικεσίαν, και απέπεμψαν αυτούς
+απράκτους.
+
+25. Ιδόντες δε οι Επιδάμνιοι ότι ουδεμίαν βοήθειαν ηδύναντο να
+περιμένωσιν από Κερκύρας ηπόρουν περί του πρακτέου, και πέμψαντες
+εις Δελφούς ηρώτων τον Απόλλωνα αν έπρεπε να αφιερώσωσι την πόλιν
+των εις τους Κορινθίους ως οικιστάς και να πειραθώσι να λάβωσι παρ'
+αυτών βοήθειάν τινα. Ο δε απεκρίθη εις αυτούς να παραδώσωσι την
+πόλιν και να αναγνωρίσωσιν αυτούς ως αρχηγούς. Τότε οι Επιδάμνιοι
+ελθόντες εις την Κόρινθον παρέδωκαν κατά το μαντείον την αποικίαν,
+αποδεικνύοντες ότι ο οικιστής αυτών ήτο εκ Κορίνθου και δηλούντες
+την απόκρισιν του μαντείου, και παρεκάλουν να μη τους παραβλέψωσι
+καταστρεφομένους, αλλά να τους βοηθήσωσιν. Οι δε Κορίνθιοι εδέχθησαν
+την αίτησίν των φρονούντες ότι είχον τοιούτο δικαίωμα, καθότι
+ενόμιζον ότι η αποικία ήτο ιδική των όσον και των Κερκυραίων, εν
+ταυτώ δε και ένεκα μίσους προς τους Κερκυραίους, οίτινες τους
+παρημέλουν καίπερ όντες άποικοι αυτών· διότι ούτε εις τας κοινάς
+πανηγύρεις έδιδον τα συνηθιζόμενα δώρα ούτε δι' ανδρός Κορινθίου
+ήρχιζον τας θυσίας, όπως έπραττον αι άλλαι αποικίαι, αλλά τους
+περιεφρόνουν, διότι ήσαν κατ' εκείνον τον χρόνον επίσης πλούσιοι
+όσον οι ευπορώτατοι των Ελλήνων, και κατά τας πολεμικάς παρασκευάς
+δυνατώτεροι, καυχώμενοι ενίοτε ότι πολύ υπερείχον και κατά το
+ναυτικόν και διότι η Κέρκυρα είχε κατοικηθή προγενεστέρως υπό των
+Φαιάκων φημιζομένων περί τα ναυτικά. Ένεκα τούτου δε ακόμη μάλλον
+κατήρτιζον το ναυτικόν των και ήσαν όχι αδύνατοι· διότι ότε ήρχισαν
+τον πόλεμον είχον εκατόν είκοσι τριήρεις.
+
+26. Έχοντες λοιπόν πάντα ταύτα τα παράπονα οι Κορίνθιοι πρόθυμοι
+έπεμπον την βοήθειαν εις την Επίδαμνον, προσκαλούντες τον βουλόμενον
+να μεταβή και κατοικήση εκεί και πέμψαντες φρουρούς εξ Αμπρακιωτών
+και Λευκαδίων και Κορινθίων. Επορεύθησαν δε πεζή εις Απολλωνίαν,
+αποικίαν ούσαν των Κορινθίων, φοβούμενοι τους Κερκυραίους μήπως
+εμποδισθούν υπ' αυτών εάν μετέβαινον διά θαλάσσης. Οι δε Κερκυραίοι
+μαθόντες ότι και οικήτορες και φρουροί έφθασαν εις την Επίδαμνον και
+ότι η αποικία εδόθη εις τους Κορινθίους ωργίσθησαν· και πλεύσαντες
+ευθύς μετά εικοσιπέντε πλοίων και ύστερον μετ' άλλου στόλου
+επρόσταζον υβριστικώς και τους διωχθέντας να δεχθώσι (διότι ελθόντες
+εις Κέρκυραν οι φυγάδες των Επιδαμνίων εδείκνυον τους τάφους και
+παριστώντες κοινήν την καταγωγήν παρεκάλουν να τους επαναφέρουν εις
+την πατρίδα των) και να αποπέμψουν τους φρουρούς και τους οικήτορας,
+τους οποίους έπεμψαν οι Κορίνθιοι. Επειδή δε οι Επιδάμνιοι εις ουδέν
+εκ τούτων υπήκουον, οι Κερκυραίοι εκστρατεύουσι κατ' αυτών μετά
+τεσσαράκοντα πλοίων, συνεπάγοντες τους φυγάδας διά να αποκαταστήσουν
+αυτούς και προσλαβόντες τους Ιλλυριούς ως επικούρους. Ελθόντες δε
+ενώπιον της πόλεως ανήγγειλαν προηγουμένως ότι όσοι ήθελον εκ των
+Επιδαμνίων και των ξένων ηδύναντο να απέλθωσιν αβλαβείς, ειδεμή θα
+τους μετεχειρίζοντο ως εχθρούς. Επειδή δε δεν επείθοντο, οι μεν
+Κερκυραίοι επολιόρκουν την πόλιν κειμένην επί ισθμού.
+
+27. Οι δε Κορίνθιοι, άμα ήλθον προς αυτούς εκ της Επιδάμνου αγγελίαι
+ότι πολιορκείται η πόλις, παρεσκεύαζον στρατόν και συγχρόνως
+ανεκοίνουν διά κηρύκων ότι ο βουλόμενος ηδύνατο να μεταβή προς
+αποικίαν εις την Επίδαμνον απολαύων ίσα και όμοια με τους
+Επιδαμνίους δικαιώματα· εάν δε τις δεν θέλη μεν να αναχωρήση αμέσως,
+θέλη όμως να μετάσχη της αποικίας, δύναται να μένη εις Κόρινθον
+καταβάλλων πεντήκοντα Κορινθιακάς δραχμάς. Ήσαν δε πολλοί και οι
+αναχωρήσαντες και οι τα χρήματα καταβαλόντες. Παρεκάλεσαν δε και
+τους Μεγαρείς να συνοδεύσωσι διά των πλοίων των τους Κορινθίους, μη
+τυχόν εμποδίσωσιν αυτούς οι Κερκυραίοι κατά τον διάπλουν· οι δε
+Μεγαρείς παρεσκεύασαν οκτώ πλοία διά να πλεύσουν ομού, και οι Παλείς
+της Κεφαλληνίας τέσσαρα. Παρεκάλεσαν δε και τους Επιδαυρίους, οι
+οποίοι παρέσχον πέντε, οι δε Ερμιονείς έν και οι Τροιζήνιοι δύο, οι
+δε Λευκάδιοι δέκα και οι Αμπρακιώται οκτώ. Παρά των Θηβαίων και των
+Φλειασίων εζήτησαν χρήματα, παρά των Ηλείων και πλοία κενά και
+χρήματα. Αυτοί δε οι Κορίνθιοι παρεσκεύασαν τριάκοντα πλοία και
+τρισχιλίους οπλίτας.
+
+28. Άμα δε έμαθον οι Κερκυραίοι τας προπαρασκευάς, ελθόντες εις
+Κόρινθον μετά Λακεδαιμονίων και Σικυωνίων πρέσβεων, τους οποίους
+έλαβον μετ' αυτών, εζήτουν παρά των Κορινθίων να επαναφέρωσι τους εν
+Επιδάμνω αποσταλέντας φρουρούς και οικήτορας, καθότι ουδέν δικαίωμα
+είχον επί της Επιδάμνου. Εάν όμως αντιποιώνται αυτήν, ηδύναντο να
+υποβάλουν την υπόθεσιν εις την διαιτησίαν των Πελοποννησιακών
+πόλεων, τας οποίας ήθελον εκλέξει αμφότεροι· εις οιονδήποτε δε
+ήθελεν επιδικασθή η αποικία, εκείνος θα έμενε κύριος. Επρότεινον δε
+να ερωτήσουν και το μαντείον των Δελφών, και συντόμως ειπείν δεν
+ήθελον τον πόλεμον· άλλως θα ηναγκάζοντο και αυτοί να επιζητήσουν
+φίλους μη αρεστούς και άλλους παρ' εκείνους τους οποίους είχον τότε,
+ίνα ούτως ασφαλισθώσιν. Οι δε Κορίνθιοι απεκρίθησαν εις αυτούς ότι
+τότε θα σκεφθούν, όταν οι Κερκυραίοια αποσύρωσιν από της Επιδάμνου
+και τα πλοία και τους βαρβάρους· πριν τούτου όμως δεν εθεώρουν
+δίκαιον οι μεν Επιδάμνιοι να πολιορκώνται, οι δε Κορίνθιοι να
+δικάζωνται. Οι δε Κερκυραίοι αντέλεγον ότι θα έπραττον ταύτα, εάν
+και οι Κορίνθιοι επανήγον τους εν Επιδάμνω· συγκατετίθεντο μάλιστα
+να μένουν αμφότεροι εν ανακωχή εις τας θέσεις των έως ότου γίνη η
+δίκη.
+
+29. Οι δε Κορίνθιοι ουδεμίαν των προτάσεων τούτων εδέχοντο, αλλ'
+επειδή τα πλοία των ήσαν ήδη πλήρη και είχον φθάσει οι σύμμαχοι,
+έπεμψαν πρώτον κήρυκα διά να κηρύξη τον πόλεμον εις τους Κερκυραίους
+και απάραντες μετά πλοίων εβδομηκονταπέντε και οπλιτών δισχιλίων
+έπλευσαν προς την Επίδαμνον διά να πολεμήσουν εναντίον των
+Κερκυραίων· εστρατήγουν δε των μεν πλοίων Αριστεύς ο Πελλίχου,
+Καλλικράτης ο Καλλίου και Τιμάνωρ ο Τιμάνθους, των δε πεζών
+Αρχέτιμος ο Ευρυτίμου και Ισαρχίδας ο Ισάρχου. Αφού δε έφθασαν εις
+το Άκτιον της Ανακτορίας γης, όπου υπάρχει το ιερόν του Απόλλωνος,
+έμπροσθεν του στομίου του Αμπρακικού κόλπου, οι Κερκυραίοι και
+κήρυκα έπεμψαν προς αυτούς εντός ακατίου διά να τους εμποδίση να
+πλεύσουν εναντίον αυτών και συγχρόνως επλήρουν τα πλοία,
+επιδιορθώσαντες τα παλαιά ώστε να είναι πλόϊμα και προετοιμάσαντες
+τα άλλα. Αφού δε ο κήρυξ επέστρεψεν ουδέν ειρηνικόν φέρων εκ μέρους
+των Κορινθίων, επειδή προς τούτοις τα πλοία των, ογδοήκοντα τον
+αριθμόν (διότι τεσσαράκοντα επολιόρκουν την Επίδαμνον), ήσαν ήδη
+καθ' όλα έτοιμα, πλεύσαντες εναντίον των Κορινθίων και παραταχθέντες
+εναυμάχησαν· και ενίκησαν οι Κερκυραίοι νίκην μεγάλην και
+εξωλόθρευσαν δεκαπέντε πλοία των Κορινθίων. Κατά την αυτήν δε ημέραν
+συνέβη να παραδοθή και η Επίδαμνος εις τους πολιορκούντας αυτήν διά
+συνθήκης, διά της οποίας συνεφωνήθη οι μεν ξένοι να πωληθούν, οι δε
+Κορίνθιοι να μείνουν αιχμάλωτοι μέχρις ου αποφασισθή άλλο τι περί
+αυτών.
+
+30. Μετά δε την ναυμαχίαν οι Κερκυραίοι στήσαντες τρόπαιον επί της
+Λευκίμμης, ακρωτηρίου της Κερκύρας, τους μεν άλλους εκ των
+αιχμαλώτων τους οποίους έλαβον εφόνευσαν, τους δε Κορινθίους
+εκράτησαν δεσμίους. Ύστερον δε, αφού οι Κορίνθιοι και οι σύμμαχοί
+των, νικηθέντες κατά θάλασσαν ανεχώρησαν εις τας πατρίδας των, οι
+Κερκυραίοι έμειναν κύριοι όλων εκείνων των παραλίων, και πλεύσαντες
+εις Λευκάδα, αποικίαν των Κορινθίων, κατηρήμωσαν τον τόπον και
+επυρπόλησαν την Κυλλήνην νεώριον των Ηλείων, καθότι ούτοι είχον
+παράσχει εις τους Κορινθίους χρήματα και πλοία. Κατά το πλείστον δε
+του χρόνου, μετά την ναυμαχίαν, επεκράτουν της θαλάσσης, και
+αποβιβαζόμενοι εις τας χώρας των συμμάχων των Κορινθίων ελεηλάτουν
+αυτάς, μέχρις ου οι Κορίνθιοι πέμψαντες περί τα τέλη του θέρους
+πλοία και στρατόν, επειδή εκακοποιούντο οι σύμμαχοί των,
+εστρατοπέδευσαν εις Άκτιον και περί το Χειμέριον της Θεσπρωτίδος,
+όπως φυλάττωσι και την Λευκάδα και τας άλλας πόλεις όσαι ήσαν
+φιλικαί προς αυτούς. Εστρατοπέδευον δε αντιθέτως και οι Κερκυραίοι
+επί της Λευκίμμης μετά πλοίων και στρατού. Μη ελθόντες δε εις
+ουδεμίαν σύγκρουσιν μεταξύ των, αλλά μείναντες καθ' όλον εκείνο το
+υπόλοιπον του θέρους απέναντι αλλήλων ανεχώρησαν επελθόντος του
+χειμώνος εις τα ίδια.
+
+31. Ολόκληρον δε το μετά την ναυμαχίαν έτος και το επόμενον οι
+Κορίνθιοι, ωργισμένοι διά τον προς τους Κερκυραίους πόλεμον,
+εναυπήγουν και παρεσκεύαζον ισχυρότατον στόλον, συναθροίζοντες
+κωπηλάτας επί μισθώ και εκ της Πελοποννήσου και εκ της άλλης
+Ελλάδος. Μανθάνοντες δε οι Κερκυραίοι τας προπαρασκευάς αυτών
+εφοβούντο, και απεφάσισαν (επειδή μετ' ουδενός των Ελλήνων είχον
+συμμαχίαν ουδέ ήσαν εγγεγραμμένοι εις τας των Αθηναίων ή των
+Λακεδαιμονίων συνθήκας) ελθόντες προς τους Αθηναίους να συμμαχήσουν
+μετ' αυτών και να προσπαθήσουν να τύχωσι συνδρομής τινος. Οι δε
+Κορίνθιοι μαθόντες ταύτα έπεμψαν και αυτοί πρέσβεις εις τας Αθήνας,
+ίνα μη το ναυτικόν των Αθηναίων ενούμενον με το των Κερκυραίων γίνη
+εμπόδιον εις την διεύθυνσιν την οποίαν ήθελον να δώσωσιν εις τον
+πόλεμον. Συγκληθείσης δε εκκλησίας ήλθον αμφότερα τα μέρη εις
+αντιπαράστασιν. Και οι μεν Κερκυραίοι τοιαύτα είπον.
+
+32. «Είναι δίκαιον, ώ Αθηναίοι, οι ερχόμενοι να ζητήσουν βοήθειαν
+παρ' άλλου καθώς πράττομεν ημείς σήμερον, χωρίς να στηρίζωνται ούτε
+επί μεγάλης ευεργεσίας ούτε επί προτέρας συμμαχίας, να καταδείξουν
+πρώτον μεν και προ πάντων ότι αι αιτήσεις των είναι συμφέρουσαι, ή
+τουλάχιστον όχι επιζήμιοι, έπειτα δε ότι και η ευγνωμοσύνη των θα
+είναι αιωνία· εάν δε εκ τούτων μηδέν φανερόν καταστήσωσι, να μη
+οργισθώσι διά την άρνησιν.
+
+Οι δε Κερκυραίοι πεπεισμένοι ότι μετά της αιτήσεως της συμμαχίας
+ηδύναντο να σας εξασφαλίσουν ταύτα, μας απέστειλαν. Συνέπεσε δε η
+πολιτική ημών προς δυστυχίαν μας και κατά την κρίσιν σας να είναι
+παράλογος ως προς την παρούσαν ανάγκην και ασύμορφος κατά την
+παρούσαν στιγμήν. Διότι ουδενός γενόμενοι κατά τους προτέρους
+χρόνους θεληματικώς σύμμαχοι, ερχόμεθα σήμερον να ζητήσωμεν τούτο
+παρ' άλλων, και δι'αυτό εις τον παρόντα κατά των Κορινθίων πόλεμον
+είμεθα έρημοι. Και ούτω κατήντησεν η πρότερον θεωρουμένη σωφροσύνη
+ημών, ήτις συνίστατο εις το να μη συγκινδυνεύωμεν κατά την βούλησιν
+του άλλου εις ξένην συμμαχίαν, να φαίνεται σήμερον αφροσύνη και
+φανερά αδυναμία. Και κατά μεν την γενομένην ναυμαχίαν ημείς μόνοι
+απωθήσαμεν τους Κορινθίους· αλλ' επειδή ούτοι έρχονται καθ' ημών,
+μετά μεγαλυτέρων δυνάμεων ληφθεισών από της Πελοποννήσου και της
+άλλης Ελλάδος και ημείς βλέπομεν ότι είμεθα αδύνατοι να κατισχύσωμεν
+διά μόνων των ίδιων ημών δυνάμεων, συγχρόνως δε ότι μέγας ο κίνδυνος
+εάν υποκύψωμεν εις αυτούς, είναι ανάγκη να ζητήσωμεν και υμών και
+παντός άλλου τας επικουρίας, και συγγνώμην, διότι όχι με κακίαν αλλά
+μάλλον από αποτυχίαν γνώμης προβαίνομεν τολμηρώς εις διάβημα
+αντίθετον της προτέρας απραγμοσύνης.
+
+33. »Η συνδρομή την οποίαν θα δώσητε εις ημάς, εάν πεισθήτε, θέλει
+γίνει και εις σας πολύ ωφέλιμος, πρώτον μεν διότι θα βοηθήσετε
+ανθρώπους αδικουμένους και ουχί βλάπτοντας ετέρους, έπειτα δε διότι
+δεχόμενοι ημάς καθ' ην στιγμήν διατρέχομεν τον έσχατον κίνδυνον, μας
+προσφέρετε χάριν την οποίαν ουδέποτε θα λησμονήσωμεν, και τέλος
+διότι έχομεν το μεγαλύτερον ναυτικόν μετά το ιδικόν σας. Και
+σκεφθήτε τις ευτυχία σπανιωτέρα, ή τις διά τους πολεμίους λυπηροτέρα
+παρά μία δύναμις, της οποίας την προσθήκην υμείς ηθέλετε θεωρήσει
+άλλοτε αξίαν πολλών χρημάτων και ευγνωμοσύνης, να έρχεται αύτη προς
+υμάς αφ' εαυτής, άνευ κινδύνου και δαπάνης δίδουσα εαυτήν και
+προσέτι φέρουσα εις υμάς την γενικήν επιδοκιμασίαν, την ευγνωμοσύνην
+εκείνων τους οποίους θα προστατεύσετε και την αύξησιν των δυνάμεών
+σας, πράγματα τα οποία εις ολίγους μόνον μέχρι τούδε, συνέπεσε να
+προσφερθώσι συνηνωμένα, και ολίγοι ζητούντες συμμαχίαν προσφέρουσιν
+εις εκείνους, των οποίων επικαλούνται την συνδρομήν, ασφάλειαν και
+δόξαν όχι ολιγωτέραν εκείνης την οποίαν έρχονται να λάβουν· όστις δε
+εξ υμών φρονεί τυχόν ότι δεν θέλει εκραγή ο πόλεμος εις τον όποιον
+θα σας εφαινόμεθα χρήσιμοι δεν κρίνει ορθώς και δεν αισθάνεται ότι
+οι Λακεδαιμόνιοι φοβούμενοι υμάς επιθυμούν τον πόλεμον, ότι οι
+Κορίνθιοι, πολλήν ισχύν έχουσι παρ' αυτοίς, ότι είναι εχθροί σας και
+ζητούν να μας προλάβουν εις την παρούσαν επιχείρησιν[ίνα μη το]
+μίσος μας ενώση κατ' αυτών, και ίνα μη αποτύχωσι του διττού σκοπού
+των, ήτοι να βλάψωσιν ημάς, και να εξασφαλίσωσιν εαυτούς. Ημέτερον
+δε πάλιν έργον είναι να προλάβωμεν, ημείς μεν δίδοντες, σεις δε
+δεχόμενοι την συμμαχίαν, και να κινήσωμεν μάλλον πρώτοι κατ' αυτών ή
+να περιμείνωμεν την επίθεσίν των.
+
+34. »Εάν δε λέγωσιν ότι δεν είναι δίκαιον να δέχεσθε τους αποίκους
+αυτών, ας μάθωσιν ότι πάσα αποικία ευεργετουμένη μεν τιμά την
+μητρόπολιν, αδικουμένη δε αποξενούται· διότι οι άποικοι εκπέμπονται
+όχι διά να είναι δούλοι, αλλά διά να είναι ίσοι με τους μένοντας.
+Ότι δε μας ηδίκησαν είναι σαφές, διότι προσκληθέντες να δικασθώσι
+προκειμένου περί της Επιδάμνου επροτίμησαν να διεκδικήσωσι τα
+παράπονα των μάλλον διά του πολέμου ή διά του δικαίου. Και αυτά τα
+οποία πράττουν προς ημάς συγγενείς αυτών όντας ας γίνωσιν εις σας
+μαθήματα, ώστε μήτε δι' απάτης να παρασυρθήτε υπ' αυτών μήτε, εάν
+παρακαλέσωσιν ειλικρινώς, να ενδώσετε εις τας δεήσεις των· διότι ο
+ολιγωτέραν δεικνύων μεταμέλειαν διά τας χάριτας, τας οποίας έκαμεν
+εις τους εναντίους αυτός είναι και εις πληρεστέραν ασφάλειαν.
+
+35. »Δεχόμενοι ημάς μηδενός όντας συμμάχους δεν παραβαίνετε διόλου
+τας μετά των Λακεδαιμονίων συνθήκας. Διότι διετυπώθη εν αυταίς ότι
+πάσα εκτός της συμμαχίας Ελληνίς πόλις δύναται να προσέλθη εις
+όντινα εκ των δύο αρέσκεται. Και είναι λυπηρόν οι μεν Κορίνθιοι να
+πληρώσι τα πλοία των και από των διά συνθήκης συμμάχων πόλεων και
+προσέτι και εκ της άλλης Ελλάδος, όχι ολίγον δε και εκ των υπηκόων
+σας, ημάς δε να ζητούν να εμποδίσουν από της προκειμένης συμμαχίας
+και από πάσης άλλης οθενδήποτε βοηθείας. Ου μόνον δε τούτο αλλά και
+να θεωρήσωσιν ως έγκλημα εάν σεις πεισθέντες ενδώσετε εις τας
+παρακλήσεις μας, ενώ εξ εναντίας ημείς μάλλον πρέπει να
+δυσαρεστηθώμεν εάν τας απορρίψετε· διότι ημάς μεν κινδυνεύοντας και
+μη όντας εχθρούς θέλετε απωθήσει, αυτούς δε εχθρούς όντας και
+επερχομένους ου μόνον δεν θέλετε εμποδίσει αλλά και θέλετε τοις
+επιτρέψει να προσλάβωσιν εκ του υμετέρου κράτους δύναμιν, το οποίον
+δεν είναι δίκαιον, αλλ' ή και εκείνων τους μισθοφόρους τους οποίους
+λαμβάνουσιν εκ της ιδικής σας χώρας πρέπει να εμποδίσετε ή και εις
+ημάς να πέμψετε βοήθειαν καθ' οιονδήποτε τρόπον ηθέλετε νομίσει
+καλόν, μάλιστα δε να μας δεχθήτε συμμάχους εις το φανερόν. Πολλά δε
+είναι, ως εν αρχή είπομεν, τα συμφέροντα τα οποία σας δεικνύομεν,
+και το μέγιστον ότι έχομεν τους αυτούς πολεμίους (το οποίον είναι
+ασφαλεστάτη εγγύησις), ούτοι δε είναι όχι ασθενείς, αλλ' ικανοί να
+βλάψουν τους απ' αυτών αποσπασθέντας· ναυτικής δε ούσης και ουχί
+ηπειρωτικής της προσφερο[μένης συμμαχίας] δεν είναι αδιάφορος η
+αποποίησις αυτής· αλλά μάλιστα, εάν μεν δύνασθε, δεν πρέπει να
+επιτρέψετε εις κανένα να έχη πλοία, εάν δε δεν δύνασθε, τότε πρέπει,
+να έχετε φίλον τον έχοντα ισχυρότατον ναυτικόν.
+
+36. »Και όστις από σας νομίζει ότι αυτά τα οποία λέγομεν είναι μεν
+συμφέροντα, φοβείται δε μήπως πειθόμενος λύση τας σπονδάς, ας μάθη
+ότι ο φόβος του στηριζόμενος επί της ισχύος θα φοβίση μάλλον τους
+εναντίους, ενώ τανάπαλιν το θάρρος του, αν δεν δεχθή ημάς, επειδή θα
+είναι ασθενές, ολιγώτερον θα φοβίση εχθρούς οίτινες έχουσιν ισχύν,
+και προσέτι ότι σήμερον διασκέπτεται ολιγώτερον περί της Κερκύρας ή
+περί των Αθηνών, και ότι δεν εννοεί καλώς τα συμφέροντα της πατρίδος
+του, όταν απέναντι επικειμένου και σχεδόν παρόντος πολέμου,
+αποβλέπων εις την παρούσαν στιγμήν, διστάζη να προσλάβη δύναμιν,
+ήτις συνοδευομένη με τα μέγιστα επακολουθήματα δύναται να αποβή
+ωφέλιμος ή εναντία. Διότι κειμένη εις θέσιν πρόσφορον κατά τον προς
+την Ιταλίαν και την Σικελίαν παράπλουν δύναται να εμποδίζη το
+εκείθεν προς βοήθειαν των Πελοποννησίων πεμπόμενον ναυτικόν καθώς
+και το εντεύθεν προς τα εκεί, και κατά πολλά δε άλλα το πράγμα είναι
+συμφερώτατον. Από την εξής δε βραχυτάτην περίληψιν και εν γένει και
+εν μέρει, θέλετε μάθει ότι δεν πρέπει να μας εγκαταλείψετε· τρεις
+είναι αι άξιαι λόγου ναυτικαί δυνάμεις των Ελλήνων, η ιδική σας, η
+ιδική μας και η των Κορινθίων· εάν αφήσετε να ενωθώσιν αι δύο τούτων
+και προκαταλάβωσιν ημάς οι Κορίνθιοι, τότε θα έχετε να ναυμαχήσετε
+κατά των Κερκυραίων συγχρόνως και των Πελοποννησίων· δεχόμενοι δε
+ημάς θα πολεμήσετε προς αυτούς με τα πλοία σας ενισχυόμενα διά των
+ιδικών μας». Τοιαύτα μεν είπον οι Κερκυραίοι, μετ' αυτούς δε οι
+Κορίνθιοι είπον τα εξής.
+
+37. »Επειδή οι Κερκυραίοι ούτοι όχι μόνον διά να τους δεχθήτε
+ωμίλησαν αλλά και διά να δείξουν ότι ημείς τους αδικούμεν και αυτοί
+ουχί δίκαια πολεμούνται, νομίζομεν αναγκαίον και ημείς να εξετάσωμεν
+πρώτον αμφότερα ταύτα· και έπειτα να προβώμεν και εις τα λοιπά, ίνα
+και την εκ μέρους ημών δικαίαν απαίτησιν ασφαλέστερον γνωρίσετε, και
+την παράκλησιν αυτών ουχί απερισκέπτως αποκρούσητε. Λέγουσι λοιπόν
+ότι εκ φρονήσεως ουδενός την συμμαχίαν εδέχθησαν ακόμη· τούτο όμως
+έπραξαν μάλλον διά να κακουργώσι παρά από αρετήν, διότι δεν ήθελον
+να έχουν ούτε σύμμαχόν τινα εις τα αδικήματα, ούτε μάρτυρα, ούτε να
+αισχύνωνται διά τας απορρίψεις των αιτήσεών των. Συγχρόνως δε επειδή
+η πόλις των κείται εις πρόσφορον θέσιν, δίδει εις αυτούς την
+εξουσίαν ώστε να γίνωνται αυτοί μάλλον, παρά σύμφωνα με συνθήκας,
+δικασταί των αδικημάτων τα οποία πράττουσιν εις άλλους· καθότι
+σπανιώτατα εκπλέοντες προς τους άλλους δέχονται πολλούς εξ ανάγκης
+καταπλέοντας εις τον λιμένα των. Και εκ τούτου η εύσχημος από των
+σπονδών αποχή, ουχί διά να μη λαμβάνωσι μέρος εις τας αδικίας των
+άλλων αλλά διά να αδικούν αυτοί μόνοι, και εκεί μεν όπου υπερισχύουν
+μεταχειρίζωνται βίαν, εκεί δε όπου μένουν απαρατήρητοι υπερτερούν,
+αν δε οικειοποιηθούν τι μη έχουν αισχύνην. Αν ήσαν τωόντι άνδρες
+αγαθοί, ως λέγουν, όσω μάλλον εξησφαλισμένοι ήσαν από των προσβολών
+των άλλων, τόσω μάλλον θα ηδύναντο να κάμνουν καταφανεστέραν την
+αρετήν των, συναλλασσόμενοι κατά το δίκαιον.
+
+38. »Αλλ' ούτε προς τους άλλους ούτε προς ημάς είναι τοιούτοι,
+άποικοι δε όντες ημών πάντοτε αντέστησαν εις ημάς και τώρα μας
+πολεμούν, προφασιζόμενοι ότι δεν επέμφθησαν εις αποικίαν διά να
+κακοπαθούν. Ημείς δε λέγομεν ότι δεν απωκίσαμεν αυτούς διά να μας
+υβρίζουν, αλλά διά να μας θεωρούν ηγεμόνας των και μας αποδίδουν τας
+προσηκούσας τιμάς. Αι άλλαι αποικίαι τιμώσιν ημάς, και τα μάλιστα
+αγαπώμεθα υπό των αποίκων· εάν λοιπόν αρέσκωμεν εις τους
+περισσοτέρους, είναι φανερόν ότι αδίκως απαρέσκομεν εις τούτους
+μόνους, ουδέ θα τους επολεμούμεν έξω του πρέποντος εάν δεν
+ηδικούμεθα υπερβαλλόντως. Και επί τη υποθέσει όμως ότι εσφάλαμεν,
+καλόν μεν εις αυτούς ήθελεν είσθαι εάν υπεχώρουν εις την ημετέραν
+οργήν, αισχρόν δ' εις ημάς εάν μετεχειριζόμεθα την βίαν κατά της
+ανεξικακίας αυτών· διά της υπεροψίας των όμως και της ύβρεως της
+προερχομένης υπό του πλούτου διέπραξαν πολλάς αδικίας προς ημάς, και
+εσχάτως ότε η εις ημάς ανήκουσα Επίδαμνος έπασχε δεν την εβοήθουν,
+ότε όμως ημείς εδράμομεν εις βοήθειάν της κατέλαβον αυτήν διά της
+βίας και την κρατούσι.
+
+39. »Λέγουν δε ότι ήσαν έτοιμοι να υποβληθώσι πρότερον εις δίκην.
+Εις τούτο αποκρινόμεθα ότι η δικαιοσύνη δεν φαίνεται να τηρήται υπ'
+εκείνου όστις λαμβάνει εκ των προτέρω τας προφυλάξεις του, αλλά υπ'
+εκείνου όστις, πριν διαγωνισθή, καθιστά ίσον τον άλλον και εις τα
+έργα ομοίως και εις τους λόγους. Ούτοι δε, ουχί πριν πολιορκήσουν
+την Επίδαμνον, αλλ' ότε παρετήρησαν ότι δεν θα εμένομεν αδιάφοροι
+προέτειναν την εύσχημον πρόφασιν της διαιτησίας· έπειτα δε, μετά τας
+εκεί διαπραχθείσας αδικίας, έρχονται και εδώ προσκαλούντες υμάς ουχί
+να συμμαχήσετε μετ' αυτών, αλλά να συναδικήτε και να τους δεχθήτε
+ενώ είναι εχθροί ημών· έπρεπεν, ότε ήσαν ασφαλέστατοι, τότε να
+προσέλθουν πλησίον σας και όχι καθ' ην στιγμήν ημείς μεν ηδικήθημεν
+αυτοί δε κινδυνεύουν. Μη λαβόντες πρότερον μέρος εις την δύναμίν των
+δεν πρέπει να τοις παράσχητε σήμερον την βοήθειαν, καθότι μείναντες
+μέχρι τούδε αμέτοχοι εις τα ανομήματά των θέλετε όμως ομοίαν
+κατηγορίαν λάβει από ημάς. Έπρεπε προ πολλού να έχετε κοινάς τας
+δυνάμεις ίνα έχετε μετ' αυτών κοινά και τα αποτελέσματα.
+
+40. »Ότι δε ημείς μεν ήλθομεν προς υμάς δίκαια παράπονα έχοντες,
+αυτοί δε ότι είναι βίαιοι και πλεονέκται, απεδείχθη ήδη· ότι δε
+δικαίως δεν πρέπει να δεχθήτε αυτούς, τούτο πρέπει να μάθετε. Διότι
+εάν εγράφη εις τας συνθήκας ότι επιτρέπεται εις τας μη μετασχούσας
+των συνθηκών πόλεις να ενωθώσι με οποίον εκ των δύο ήθελον, ο όρος
+ούτος εγράφη ουχί δι' εκείνους οίτινες έρχονται με σκοπόν να βλάψουν
+τους άλλους, αλλά δι' εκείνους οίτινες, μη στερούντες άλλους της
+συμμαχίας των, έχουν ανάγκην ασφαλείας και οίτινες φέρουν προς
+εκείνους οίτινες ήθελον έχει την φρόνησιν να τους δεχθούν ουχί
+πόλεμον αλλ' ειρήνην· το οποίον τώρα θα πάθετε και υμείς εάν δεν μας
+ακούσετε. Διότι όχι μόνον επίκουροι αυτών θα γίνετε, αλλά και εχθροί
+ημών αντί συμμάχων. Και αναγκαίως εάν ενωθήτε μετ' αυτών, δεν θα
+δυνηθώμεν να τους πολεμήσωμεν χωρίς να πολεμήσωμεν και σας. Εάν
+είσθε δίκαιοι, μάλιστα μεν πρέπει να μείνετε ουδέτεροι, ειδεμή,
+τουναντίον πρέπει να βαδίσετε κατ' αυτών μεθ' ημών (διότι με τους
+Κορινθίους μεν συνδέεσθε διά συνθήκης, με τους Κερκυραίους δε
+ουδέποτε ουδέ ανακωχήν συνωμολογήσατε), και να μη καθιερώσετε τον
+νόμον να δέχεται τις εκείνους οίτινες αποσπώνται από τους άλλους.
+Διότι ουδ' ημείς ότε οι Σάμιοι επανεστάτησαν εδώκαμεν ψήφον εναντίον
+υμών, αν και οι άλλοι Πελοποννήσιοι εδιχοψήφισαν, αν πρέπει να
+βοηθήσωσιν αυτούς, φανερά δε αντείπομεν ότι ο καθείς πρέπει να
+τιμωρή τους ιδικούς του συμμάχους. Εάν λοιπόν τους κακόν τι
+πράττοντας δεχόμενοι βοηθήσετε, τότε θα ιδήτε και όχι ολίγους εκ των
+συμμάχων σας ερχομένους προς ημάς, και τον νόμον τον οποίον
+καθιερώσατε πολύ περισσότερον βλάπτοντα σας παρά ημάς.
+
+41. »Και τοιαύτα μεν δικαιώματα έχομεν απέναντι υμών ικανά κατά τους
+νόμους των Ελλήνων, συμβουλεύομεν δε και αξιούμεν την εξής χάριν·
+επειδή δεν είμεθα ούτε εχθροί διά να σας βλάψωμεν, ούτε φίλοι διά να
+κάμωμεν κατάχρησιν της φιλίας σας, ζητούμεν να μας ανταποδώσετε
+σήμερον παλαιάν ευεργεσίαν. Ότε άλλοτε, κατά τον προς τους Αιγινήτας
+πόλεμον, προ των Μηδικών, σας έλειψαν μακρά πλοία, ελάβετε παρά των
+Κορινθίων είκοσιν· αυτή δε η ευεργεσία και η κατά τα Σαμιακά, οπότε
+εξ αιτίας ημών οι Πελοποννήσιοι δεν εβοήθησαν τους Σαμίους,
+κατέστησαν εις σας δυνατόν τους μεν Αιγινήτας να νικήσετε, τους δε
+Σαμίους να τιμωρήσετε. Ταύτα δε εγένοντο εις καιρούς καθ' ους οι
+άνθρωποι όλως παραδομένοι εις την καταδίωξιν των ιδίων εχθρών τα
+πάντα παραβλέπουν εκτός της νίκης· φίλον νομίζουν τον υπηρετούντα,
+έστω και αν ήτο ούτος πρότερον εχθρός, πολέμιον δε τον ανθιστάμενον,
+έστω και αν τύχη να είναι φίλος των. Και αυτάς δε τας οικιακάς των
+υποθέσεις παραμελούν διά να ευχαριστήσουν το στιγμιαίον αυτών πάθος.
+
+42. «Συλλογισθήτε αυτά τα οποία είπομεν, και εάν τις νεώτερος μάθη
+ταύτα παρά των πρεσβυτέρων ας επιμείνη να αποδοθή και εις ημάς ομοία
+χάρις, και μη νομίση ότι σύμφωνοι μεν προς το δίκαιον είναι οι λόγοι
+ούτοι, τα δε συμφέροντα, εν περιπτώσει πολέμου, είναι άλλα. Εκεί
+όπου τα σφάλματα είναι μικρότερα, το συμφέρον είναι μεγαλύτερον και
+η μέλλουσα έκβασις του πολέμου, διά του οποίου σας φοβερίζουν οι
+Κερκυραίοι και σας παρακινούν προς αδικίαν, είναι ακόμη αφανής, και
+δεν είναι άξιον, παρακινούμενοι υπό του αδήλου μέλλοντος, να
+επισύρετε εκ μέρους των Κορινθίων βεβαίαν και άμεσον έχθραν. Είναι
+φρονιμώτερον να ελαττώσετε τας δυσπιστίας αίτινες υπήρχαν
+προηγουμένως ένεκα των Μεγαρέων διότι η τελευταία χάρις εγκαίρως
+γινομένη, έστω και ελαχίστη, δύναται να εξαλείψη μεγάλην αδικίαν.
+Ουδέ πρέπει να δελεασθήτε εκ της προσφοράς μεγάλης ναυτικής
+συμμαχίας· επειδή το να μη αδική τις τους ομοίους είναι πολύ
+ισχυροτέρα δύναμις ή να υπερισχύση εν μέσω των κινδύνων
+παρασυρόμενος υπό του πρόχειρα και κατά πρώτον παρουσιαζομένου
+συμφέροντος.
+
+43. »Επειδή δε περιεπέσαμεν εις την αυτήν περίπτωσιν διά την οποίαν
+είπομεν άλλοτε εις τους Λακεδαιμονίους ότι έκαστος έχει το δικαίωμα
+ο ίδιος να τιμωρή τους εαυτού συμμάχους, περιμένομεν σήμερον παρ'
+υμών το αυτό και όχι να βλαφθώμεν εκ της ψήφου σας ενώ υμείς
+ωφελήθητε εκ της ημετέρας. Ανταποδώσατε λοιπόν εις ημάς τα ίσα,
+σκεπτόμενοι ότι αυτή είναι η περίστασις κατά την οποίαν ο ευνοών
+ημάς γίνεται τα μάλιστα φίλος, ενώ ο εναντιούμενος τα μάλιστα
+εχθρός. Τούτους δε τους Κερκυραίους ούτε συμμάχους πρέπει να δεχθήτε
+εν' όσω ημείς δεν το θέλομεν, ούτε να τους βοηθήσετε αδικούντας.
+Ταύτα ποιούντες και τα καθήκοντα σας θέλετε εκπληρώσει και τα
+προσφιλέστερά σας συμφέροντα θέλετε υπηρετήσει». Τοιαύτα δε και οι
+Κορίνθιοι είπον.
+
+44. Οι δε Αθηναίοι άμα ήκουσαν τους λόγους αμφοτέρων συνεκάλεσαν δις
+τον λαόν εις εκκλησίαν. Και εις μεν την πρώτην ο λόγος των Κορινθίων
+εγένετο όχι ολιγώτερον ευπρόσδεκτος του των Κερκυραίων, κατά δε την
+δευτέραν μετέβαλον γνώμην και απεφάσισαν με τους Κερκυραίους μεν να
+μη συμμαχήσωσιν ώστε να έχουν μετ' αυτών κοινούς τους φίλους και
+τους εχθρούς (διότι, εάν οι Κερκυραίοι τους υπεχρέουν να συμπλεύσουν
+κατά της Κορίνθου, τότε θα ελύοντο αι μετά των Πελοποννησίων
+σπονδαί), αλλά να συνδέσουν επιμαχίαν όπως βοηθούν αλλήλους εναντίον
+εκείνου όστις είτε την Κέρκυραν ήθελε προσβάλει, είτε τας Αθήνας,
+είτε τινά εκ των συμμάχων των. Διότι ησθάνοντο καλώς ότι οπωσδήποτε
+ήθελεν εκραγή ο προς τους Πελοποννησίους πόλεμος, και ήθελον να μη
+εγκαταλείψουν εις τους Κορινθίους την Κέρκυραν τοσούτον ναυτικόν
+έχουσαν, αλλά μάλλον να φέρουν αυτούς τους δύο λαούς εις όσην
+περισσοτέραν ηδύναντο σύγκρουσιν προς αλλήλους, ίνα οι Αθηναίοι
+δυνηθούν εν ανάγκη να καταπολεμήσουν τους Κορινθίους και τους άλλους
+τους έχοντας ναυτικόν όταν γίνουν ασθενέστεροι. Συγχρόνως δε η νήσος
+της Κερκύρας εφαίνετο εις αυτούς πρόσφορα κειμένη εις τον προς
+Ιταλίαν και Σικελίαν παράπλουν.
+
+45. Τοιούτος ήτο ο σκοπός των Αθηναίων δεχομένων τους Κερκυραίους,
+ολίγον δε μετά την αναχώρησιν των Κορινθίων έπεμψαν βοήθειαν εις
+τους Κερκυραίους δέκα πλοία επί των οποίων ήσαν στρατηγοί
+Λακεδαιμόνιος ο Κίμωνος, Διότιμος ο Στρομβίχου και Πρωτέας ο
+Επικλέους. Προσέταξαν δε αυτούς να μη ναυμαχήσουν προς τους
+Κορινθίους, εκτός εάν ούτοι θελήσουν να πλεύσουν κατά της Κερκύρας
+και πρόκειται να αποβιβασθούν εις την νήσον ή είς τινα λιμένα αυτής·
+εις ταύτην μόνον την περίπτωσιν ώφειλον να τους εμποδίσουν διά
+παντός τρόπου. Προσέταξαν δε ταύτα ίνα μη λύσουν τας μετά των
+Λακεδαιμονίων σπονδάς. Και τα μεν πλοία φθάνουν εις την Κέρκυραν.
+
+46. Οι δε Κορίνθιοι, επειδή παρεσκευάσθησαν, έπλευσαν κατά της
+Κερκύρας μετά πλοίων εκατόν πεντήκοντα. Εκ τούτων δέκα μεν ήσαν των
+Ηλείων, δώδεκα δε των Μεγαρέων και δέκα των Λευκαδίων, εικοσιεπτά δε
+των Αμπρακιωτών και έν των Ανακτορίων, αυτών δε των Κορινθίων
+ενενήκοντα. Και εκάστη μεν εκ των πόλεων όσαι έστειλαν πλοία είχε
+τον ίδιον στρατηγόν, οι δε Κορίνθιοι είχον Ξενοκλείδην τον
+Ευθυκλέους μετά τεσσάρων άλλων. Αφού δε έφθασαν εις την απέναντι της
+Κερκύρας ήπειρον πλέοντες από της Λευκάδος, προσορμίζονται εις το
+Χειμέριον της Θεσπρωτίδος. Είναι δε τούτο λιμήν, και πόλις άνωθεν
+αυτού κείται μακράν της θαλάσσης, η εν τη Ελαιάτιδι της Θεσπρωτίδος
+Εφύρη. Παρ' αυτήν εκβάλλει εις την θάλασσαν η Αχερουσία λίμνη· διά
+δε της Θεσπρωτίδος ρέων ο ποταμός Αχέρων εισβάλλει εις την λίμνην
+ταύτην και δίδει εις αυτήν το όνομά του· ρέει δε και ο Θύαμις
+ποταμός, διαχωρίζων την Θεσπρωτίδα από της Κεστρίνης· μεταξύ δε των
+δύο τούτων ποταμών προβάλλει το ακρωτήριον Χειμέριον. Οι μεν
+Κορίνθιοι λοιπόν προσορμίζονται εις το μέρος τούτο της ηπείρου και
+στρατοπεδεύονται.
+
+47. Οι δε Κερκυραίοι, άμα έμαθον ότι επλησίαζον οι Κορίνθιοι,
+εξοπλίσαντες εκατόν δέκα ναυς, των οποίων ήρχε Μεικιάδης και
+Αισιμίδης και Ευρύβατος, εστρατοπέδευσαν εν μια των νήσων, αίτιτες
+καλούνται Σύβοτα· ήλθον επίσης εκεί και αι δέκα Αττικαί. Το πεζικόν
+αυτών και χίλιοι οπλίται βοηθοί Ζακύνθιοι ήσαν επί του ακρωτηρίου
+της Λευκίμμης. Είχον δε και οι Κορίνθιοι επίσης πολλούς εκ των
+βαρβάρων βοηθούς εν τη ηπείρω· διότι οι εν αυτή ηπειρώται πάντοτε
+διετέλεσαν φίλοι αυτών.
+
+48. Ότε δε οι Κορίνθιοι παρεσκευάσθησαν, λαβόντες τριών ημερών
+τροφάς έπλευσαν ανοικτά διά νυκτός από του Χειμερίου απόφασιν
+έχοντες να ναυμαχήσουν. Και ενώ έπλεον είδον περί την χαραυγήν εις
+το πέλαγος τα πλοία των Κερκυραίων ερχόμενα εναντίον των. Άμα δε
+είδον αλλήλους, αντιπαρετάσσοντο επί μεν το δεξιόν κέρας των
+Κερκυραίων τα πλοία των Αθηναίων, το δε άλλο κατείχον αυτοί οι
+Κερκυραίοι, διαιρέσαντες τον στόλον εις τρεις μοίρας, και δώσαντες
+την αρχηγίαν εκάστης εις ένα εκ των τριών στρατηγών. Και ούτω μεν
+παρετάχθησαν οι Κερκυραίοι· εις δε τους Κορινθίους το μεν δεξιόν
+κέρας κατείχον τα Μεγαρικά πλοία και τα Αμπρακιωτικά, το μέσον οι
+άλλοι σύμμαχοι, ιδιαιτέρως έκαστος, το δε αριστερόν κέρας αυτοί οι
+Κορίνθιοι μετά των ευκινητοτέρων πλοίων· ούτω δε ευρίσκοντο απέναντι
+των Αθηναίων και του δεξιού κέρατος των Κερκυραίων.
+
+49. Ότε δε υψώθησαν εκατέρωθεν τα σήματα, συνεπλάκησαν και
+εναυμάχουν, πολλούς μεν οπλίτας έχοντες αμφότεροι επί των
+καταστρωμάτων, πολλούς δε και τοξότας και ακοντιστάς, ανεπιτηδείως
+εισέτι και κατά τον αρχαίον τρόπον παρεσκευασμένους. Ήτο δε η
+ναυμαχία επίμονος, ουχί όμως και τεχνική, και ωμοίαζε μάλλον προς
+πεζομαχίαν. Επειδή, άμα προσέβαλλον αλλήλους, δεν απεχωρίζοντο
+ευκόλως ου μόνον ένεκα του μεγάλου πλήθους και της συγχύσεως των
+πλοίων, αλλά και διότι περισσοτέρας ελπίδας είχον να νικήσουν διά
+των επί του καταστρώματος οπλιτών, οίτινες σταθερώς εμάχοντο
+ακινητούντων των πλοίων. Ναυτικοί χειρισμοί πλοίων δεν ήτο δυνατόν
+να γίνουν, ώστε εμάχοντο μετά πλειοτέρου θάρρους και δυνάμεως ή
+επιστήμης. Πανταχού λοιπόν επεκράτει πολύς θόρυβος, και ταραχώδης
+ήτο η ναυμαχία, καθ' ην αι Αττικαί νήες προστρέχουσαι όπου έβλεπον
+τους Κερκυραίους πιεζομένους, φόβον μεν ενέπνεον εις τους εναντίους,
+δεν επολέμουν όμως διότι οι στρατηγοί εφοβούντο τας διαταγάς των
+Αθηναίων. Προ πάντων δε έπαθε δεινώς το δεξιόν κέρας των Κορινθίων·
+διότι οι Κερκυραίοι τρέψαντες αυτό εις φυγήν δι' είκοσι πλοίων των
+το κατεδίωξαν εις την ήπειρον, και πλεύσαντες μέχρι του στρατοπέδου
+αυτών και αποβιβασθέντες εις την ξηράν έκαυσαν τας εγκαταλελειμμένας
+σκηνάς και διήρπασαν τα χρήματα. Εις τούτο λοιπόν το μέρος οι μεν
+Κορίνθιοι και οι σύμμαχοι αυτών ενικώντο, οι δε Κερκυραίοι
+επεκράτουν· εις το μέρος όμως όπου ήσαν αυτοί οι Κορίνθιοι, ήτοι εις
+το αριστερόν, εκεί ενικήθησαν οι Κερκυραίοι οι οποίοι όντες εξ αρχής
+υποδεέστεροι κατά τον αριθμόν των πλοίων εστερούντο κατ' εκείνην την
+στιγμήν της βοηθείας των προς καταδίωξιν πεμφθέντων είκοσι πλοίων.
+Οι δε Αθηναίοι βλέποντες τους Κερκυραίους πιεζομένους εβοήθουν
+αυτούς μάλλον ανεπιφυλάκτως, κατ' αρχάς μεν απέχοντες πάσης
+επιθέσεως· αλλ' άμα η τροπή έγινε τελεία, και οι Κορίνθιοι ήρχισαν
+την καταδίωξιν, τότε όλοι μετέσχον εις το έργον και δεν διεκρίνετο
+πλέον τίποτε, αλλ' εξ ανάγκης συνεπλάκησαν προς αλλήλους οι
+Κορίνθιοι και οι Αθηναίοι.
+
+50. Γενομένης δε της τροπής, οι Κορίνθιοι δεν εφρόντισαν να
+ανασύρουν εκ του ύδατος τα σκάφη των πλοίων τα οποία είχον βυθίσει,
+αλλά λαβόντες διαφόρους διευθύνσεις ησχολήθησαν μάλλον εις την
+σφαγήν των ανδρών παρά επί την αιχμαλώτισιν αυτών· και τους εαυτών
+φίλους, αγνοούντες την ήτταν ην υπέστη το δεξιόν αυτών κέρας,
+εφόνευον χωρίς να το αντιλαμβάνωνται. Επειδή δε είχον αμφότερα τα
+μέρη πολλά πλοία, και επειδή ταύτα κατείχον μεγάλην έκτασιν της
+θαλάσσης, συνέβη ώστε κατά την συμπλοκήν να μη διακρίνωνται ευκόλως
+οι νικώντες και οι ηττώμενοι. Η ναυμαχία δε αύτη, ένεκα του αριθμού
+των πλοίων, υπήρξεν η σημαντικωτέρα πασών όσας μέχρι της εποχής
+εκείνης έκαμον Έλληνες εναντίον Ελλήνων. Αφού δε κατεδίωξαν τους
+Κερκυραίους οι Κορίνθιοι μέχρι της ξηράς, ετράπησαν προς τα ναυάγια
+και τους νεκρούς αυτών· και ευρόντες τους πλείστους εκόμισαν εις τα
+Σύβοτα, ένθα υπήρχεν ο κατά γην στρατός των επικουρικών βαρβάρων·
+είναι δε τα Σύβοτα λιμήν έρημος της Θεσπρωτίδος. Τούτο πράξαντες και
+συναθροισθέντες πάλιν ώρμησαν κατά των Κερκυραίων. Ούτοι δε
+φοβηθέντες μη οι Κορίνθιοι πειραθούν ν' αποβώσιν εις την νήσον των
+αντεπεξήλθαν μετά των πλοίων άτινα ήσαν εις καλήν κατάστασιν
+ενώσαντες εις αυτά το επίλοιπον του στόλου και τας Αττικάς ναυς. Ήδη
+δε ήτο αργά και ήρχιζεν ο παιάν της επιθέσεως, ότε οι Κορίνθιοι
+έστρεψαν απροόπτως πρύμναν ιδόντες προχωρούσας είκοσι ναυς των
+Αθηναίων, τας οποίας, κατόπιν των δέκα, εξέπεμψαν εις βοήθειαν οι
+Αθηναίοι φοβηθέντες (όπερ εγένετο) μήπως νικηθούν οι Κερκυραίοι και
+δεν αρκέσουν προς υπεράσπισίν των αι πρώται δέκα.
+
+51. Ταύτας λοιπόν ιδόντες πρώτοι οι Κορίνθιοι και υποπτευθέντες ότι
+ήσαν πλειότεραι παρ' όσαι εφαίνοντο ήρχισαν να οπισθοχωρώσιν. Αλλ'
+οι Κερκυραίοι, ως εκ του μη καταλλήλου της θέσεώς των, δεν τας
+έβλεπον και εθαύμαζον διά την υποχώρησιν των Κορινθίων, μέχρις ου
+τινες ιδόντες είπον ότι ήσαν πλοία προχωρούντα. Τότε και αυτοί
+ανεχώρουν, διότι ήρχιζεν ήδη να γίνεται σκότος και οι Κορίνθιοι διά
+της αναχωρήσεως των έδωκαν τέλος εις την μάχην. Ούτω τα δύο μέρη
+απεχωρίσθησαν και η ναυμαχία ετελείωσε κατά την νύκτα. Ενώ δε οι
+Κερκυραίοι ήσαν εστρατοπεδευμένοι πλησίον της Λευκίμμης, τα είκοσι
+εκείνα πλοία των Αθηνών των οποίων ήρχε Γλαύκων ο Λεάγρου και
+Ανδοκίδης ο Λεωγόρου, προχωρούντα διά των νεκρών και των
+συντριμμάτων, έφθανον εις το στρατόπεδον όχι πολύ μετά την εμφάνισίν
+των. Οι δε Κερκυραίοι, επειδή ήτο νυξ, κατ' αρχάς μεν εφοβήθησαν
+μήπως ήσαν εχθρικά, έπειτα όμως τα ανεγνώρισαν και ηγκυροβόλησαν.
+
+52. Την δε επομένην πλεύσασαι ανοικτά εις το πέλαγος αι τριάκοντα
+Αττικαί νήες και όσαι των Κερκυραίων ήσαν αβλαβείς, διηυθύνθησαν
+προς τον εν τοις Συβότοις λιμένα, όπου ήσαν ηγκυροβολημένοι οι
+Κορίνθιοι, θέλοντες να γνωρίσωσιν αν ούτοι εσκόπουν να ναυμαχήσωσιν.
+Αλλ' οι Κορίνθιοι ελκύσαντες προς την ξηράν τα πλοία των και
+παρατάξαντες αυτά εις τον όρμον ησύχαζον, ουδόλως σκεπτόμενοι ν'
+αρχίσουν εκουσίως, την ναυμαχίαν, αφού έβλεπον τούτο μεν ότι ήλθον
+πλοία εξ Αθηνών τα οποία ήσαν ανέπαφα, τούτο δε διότι προέκυψαν εις
+αυτούς πολλαί δυσχέρειαι, τόσον περί την φύλαξιν των αιχμαλώτων τους
+οποίους είχον εις τα πλοία, όσον και περί την επισκευήν των πλοίων
+των αδύνατον ούσαν εν τόπω ερήμω· μάλλον δε διεσκέπτοντο πώς να
+επιστρέψουν εις τα ίδια φοβούμενοι μήπως οι Αθηναίοι νομίσαντες τας
+συνθήκας διαλυμένας, διότι συνεπλάκησαν, δεν τους αφήσουν ν'
+αποπλεύσουν.
+
+53. Απεφάσισαν λοιπόν επιβιβάσαντες άνδρας εις ακάτιον να πέμψωσιν
+αυτούς άνευ κηρυκείου προς τους Αθηναίους διά να εννοήσουν τους
+σκοπούς των. Και πέμψαντες έλεγον τα εξής, «Αδίκως φέρεσθε, ώ
+Αθηναίοι, αρχόμενοι του πολέμου και λύοντες τας συνθήκας· διότι εις
+ημάς θέλοντας να τιμωρήσωμεν τους εχθρούς μας ίστασθε εμπόδιον και
+εγείρετε όπλα. Εάν δε σκοπεύετε να μας εμποδίσετε να πλεύσωμεν κατά
+της Κερκύρας ή όπου αλλαχού θέλομεν, λύσατε τας συνθήκας και ημάς
+πρώτους συλλαβάντες μεταχειρισθήτε ως πολεμίους». Και οι μεν
+απεσταλμένοι ταύτα είπον· όσοι δε εκ του στρατοπέδου των Κερκυραίων
+ήκουσαν ανεβόησαν ευθύς να συλλάβουν και φονεύσουν αυτούς, αλλ' οι
+Αθηναίοι απεκρίθησαν τα εξής. «Ούτε αρχίζομεν τον πόλεμον, ώ άνδρες
+Πελοποννήσιοι, ούτε λύομεν τας συνθήκας, αλλ' ήλθομεν προς βοήθειαν
+των Κερκυραίων τούτων, οίτινες είναι σύμμαχοι ημών. Και εάν μεν
+θέλετε να μεταβήτε αλλαχού, δεν σας εμποδίζομεν· εάν δε θέλετε να
+πλεύσετε κατά της Κερκύρας ή τινος εξαρτήματος αυτής, δεν θα
+επιτρέψωμεν τούτο, εφ' όσον είναι εις ημάς δυνατόν»,
+
+54. Ότε τοιαύτα απεκρίθησαν οι Αθηναίοι, οι μεν Κορίνθιοι
+παρεσκευάζοντο να πλεύσουν οίκαδε και έστησαν τρόπαιον επί των εν τη
+ηπείρω Συβότων· οι δε Κερκυραίοι, συναθροίσαντες τα ναυάγια και τα
+πτώματα όσα το κύμα και ο άνεμος, όστις ηγέρθη κατά την νύκτα
+διεσκόρπισεν αυτά πανταχού, έστησαν και αυτοί επίσης τρόπαιον επί
+των εν τη νήσω Συβότων ως νικήσαντες. Ιδού δε διατί αμφότερα τα μέρη
+ωκειοποιήθησαν την νίκην. Οι μεν Κορίνθιοι υπερτερήσαντες εις την
+ναυμαχίαν μέχρι νυκτός, ώστε και ναυάγια πλείστα και νεκρούς να
+συνάξωσι, και αφού άνδρας συνέλαβον αιχμαλώτους όχι ολιγωτέρους των
+χιλίων, και πλοία κατεβύθισαν περί τα εβδομήκοντα, έστησαν τρόπαιον·
+οι δε Κερκυραίοι καταστρέψαντες, τριάκοντα πλοία, και μετά την
+άφιξιν των Αθηναίων, συναθροίσαντες τα ίδια ναυάγια και τους
+νεκρούς, και επί τω λόγω ότι την προτεραίαν οι Κορίνθιοι ιδόντες τας
+Αττικάς ναυς πρύμναν στρέψαντες υπεχώρησαν και δεν εξήλθον εκ των
+Συβότων προς απάντησιν του εχθρού, διά ταύτα έστησαν τρόπαιον. Και
+τοιουτοτρόπως μεν καθείς των δύο ηξίου υπέρ εαυτού την νίκην.
+
+55. Οι δε Κορίνθιοι επιστρέφοντες εις την πατρίδα των εκυρίευσαν δι'
+απάτης το Ανακτόριον κείμενον εις το στόμιον του Αμπρακικού κόλπου
+(ανήκε δε τούτο από κοινού εις αυτούς και εις τους Κερκυραίους), και
+αφήσαντες εκεί οικήτορας Κορινθίους ανεχώρησαν εις τα ίδια· και εκ
+των Κερκυραίων οκτακοσίους μεν, οίτινες ήσαν δούλοι, επώλησαν,
+διακοσίους πεντήκοντα δε κρατήσαντες εφύλαττον ως αιχμαλώτους και
+τους περιεποιούντο καλώς ίνα κατά την επιστροφήν των τους βοηθήσωσιν
+εις την καθυπόταξιν της Κερκύρας· έτυχε δε να είναι οι πλείστοι εξ
+αυτών κατά την δύναμιν πρώτοι της πόλεως. Η μεν Κέρκυρα λοιπόν ούτως
+εσώθη εν τω προς τους Κορινθίους πολέμω, και τα πλοία των Αθηναίων
+ανεχώρησαν εξ αυτής. Αύτη δε υπήρξεν η πρώτη αιτία του πολέμου των
+Κορινθίων προς τους Αθηναίους, ότι ούτοι, ενώ είχον συνθήκην με τους
+Κορινθίους, εναυμάχουν ηνωμένοι μετά των Κερκυραίων.
+
+56. Ευθύς δε μετά ταύτα συνέβησαν και αι εξής διαφοραί μεταξύ
+Αθηναίων και Πελοποννησίων ικαναί να προκαλέσουν τον πόλεμον. Ενώ οι
+Κορίνθιοι ειργάζοντο όπως τιμωρήσουν τους Αθηναίους, ούτοι,
+υποπτευθέντες την έχθραν των, διέταξαν τους Ποτειδαιάτας, οίτινες
+κατοικούσιν επί του ισθμού της Παλλήνης, και είναι μεν άποικοι των
+Κορινθίων, αλλά διατελούν σύμμαχοι αυτών (των Αθηναίων) και φόρου
+υποτελείς, να κατεδαφίσωσι το προς την Παλλήνην τείχος και να δώσουν
+ομήρους· προσέτι δε να αποπέμψουν τους επιδημιουργούς και του λοιπού
+να μη δέχωνται εκείνους τους οποίους καθ' έκαστον έτος έπεμπον εις
+αυτούς οι Κορίνθιοι. Έπραττον δε ταύτα, διότι εφοβούντο όχι μόνον
+μήπως οι Ποτειδαιάται αποστατήσουν πειθόμενοι εις τας εισηγήσεις του
+Περδίκκου και των Κορινθίων, αλλά μήπως κάμουν ν' αποστατήσωσι μετ'
+αυτών και οι άλλοι σύμμαχοι οι εν τη Θράκη.
+
+57. Ταύτα παρεσκεύαζον κατά των Ποτειδαιατών οι Αθηναίοι ευθύς μετά
+την εν Κερκύρα ναυμαχίαν· διότι όχι μόνον οι Κορίνθιοι ήσαν ήδη
+φανεροί εχθροί, αλλά και ο Περδίκκας, ο υιός του Αλεξάνδρου και
+βασιλεύς των Μεκεδόνων, σύμμαχος ων πρότερον και φίλος, τώρα
+εκηρύχθη πολέμιος. Η αιτία δε διά την οποίαν εκηρύχθη εχθρός αυτών
+ήτο διότι οι Αθηναίοι είχον συμμαχήσει μετά του αδελφού του Φιλίππου
+και του ανεψιού του Δέρδα, οι οποίοι από κοινού επολέμουν αυτόν. Και
+φοβηθείς διεπραγματεύετο μετά της Λακεδαίμονος προτρέπων να γίνη
+πόλεμος μεταξύ Πελοποννησίων και Αθηναίων, και τους Κορινθίους
+περιεποιείτο χάριν της αποστατήσεως της Ποτειδαίας· προέτρεπε δ'
+επίσης και τους εν Θράκη Χαλκιδείς και Βοττιαίους να
+συναποστατήσουν, νομίζων, ότι, αν είχε συμμάχους τους γειτονικούς
+αυτούς τόπους, ευκολώτερος θα καθίστατο διά της βοηθείας αυτών ο
+πόλεμος. Ταύτα όμως μαθόντες οι Αθηναίοι και θέλοντες να
+προκαταλάβουν τας αποστασίας των πόλεων (επειδή κατ' εκείνην την
+στιγμήν συνέπιπτε να στέλλουν κατά του Περδίκαου τριάκοντα πλοία με
+χιλίους οπλίτας υπό τας διαταγάς Αρχεστράτου του Λυκομήδους και δέκα
+άλλων στρατηγών), διατάσσουν τους άρχοντας των πλοίων να λάβουν
+ομήρους παρά των Ποτειδαιατών, να κατεδαφίσουν το τείχος και να
+επιτηρούν τας πλησίον πόλεις ίνα μη αύται αποστατήσουν.
+
+58. Οι δε Ποτειδαιάται έπεμψαν μεν πρέσβεις προς τους Αθηναίους, με
+την ελπίδα να τους πείσουν να μη επιχειρήσουν τι εναντίον αυτών,
+ελθόντες δε και εις την Λακεδαίμονα μετά Κορινθίων ενήργουν να τοις
+δοθή βοήθεια εν ανάγκη. Επειδή δε μετά μακράς προς τους Αθηναίους
+διαπραγματεύσεις ουδέν ηδυνήθησαν να επιτύχουν παρ' αυτών ευνοϊκόν,
+και επειδή τα εναντίον της Μακεδονίας αποσταλέντα πλοία είχον
+διαταγήν να πλεύσουν ομοίως και κατ' αυτών, οι δε προύχοντες των
+Λακεδαιμονίων υπέσχοντο εις αυτούς να εισβάλουν εις την Αττικήν άμα
+οι Αθηναίοι ήθελον επέλθει κατά της Ποτειδαίας, επωφελήθησαν τότε
+της ευκαιρίας ταύτης ίνα συνομόσαντες από κοινού αποστατήσουν μετά
+των Χαλκιδέων και των Βοττιαίων. Και ο Περδίκκας πείθει τους
+Χαλκιδείς, ίνα εγκαταλείποντες τας παραλίους πόλεις των και
+κατεδαφίζοντες αυτάς αποκατασταθούν εις Όλυνθον, μίαν πόλιν αλλ'
+ισχυράν αυτήν καθιστώντες· εις τους μεταναστεύοντας δε τούτους έδωκε
+να νέμωνται τας περί την Βόλβην λίμνην εν Μυγδονία γαίας αυτού, εφ'
+όσον ήθελε διαρκέσει ο προς τους Αθηναίους πόλεμος. Και ούτοι μεν
+καθαιρούντες τας πόλεις των μετέβαινον εις το ένδον της χώρας και
+παρεσκευάζοντο προς πόλεμον.
+
+59. Τα δε τριάκοντα πλοία των Αθηναίων φθάνουσιν εις τα παράλια της
+Θράκης και καταλαμβάνουν και την Ποτείδαιαν και τας άλλας
+αποστατησάσας πόλεις. Νομίσαντες δε οι στρατηγοί ότι ήτο αδύνατον με
+τας δυνάμεις τας οποίας είχον να πολεμήσουν συγχρόνως και προς τον
+Περδίκκαν και προς τας αποστατησάσας πόλεις τρέπονται κατά της
+Μακεδονίας, εναντίον της οποίας αρχικώς είχον εκπεμφθή, και
+φθάσαντες εκεί επολέμουν μετά του Φιλίππου και των αδελφών του
+Δέρδου οίτινες είχον εισβάλει μετά στρατού εκ του άνω μέρους.
+
+60. Εν τω μεταξύ οι Κορίνθιοι, ιδόντες αποστατήσασαν την Ποτείδαιαν
+και τα Αττικά πλοία όντα περί την Μακεδονίαν, εφοβήθησαν διά την
+πόλιν ταύτην, και τον κίνδυνον νομίζοντες ιδικόν των πέμπουν και
+εθελοντάς Κορινθίους και εκ των άλλων Πελοποννησίων πείσαντες με
+μισθόν χιλίους εξακοσίους, όλους οπλίτας και ψιλούς τετρακοσίους.
+Ήτο δε στρατηγός αυτών Αριστεύς ο Αδειμάντου, και οι πλειότεροι των
+εκ Κορίνθου εθελοντών στρατιωτών τον ηκολούθουν μάλλον από φιλίαν,
+διότι ήτο πάντοτε αφωσιωμένος εις τους Ποτειδαιάτας. Και φθάνουσιν
+ούτοι εις τα της Θράκης παράλια την τεσσαρακοστήν ημέραν μετά την
+αποστασίαν της Ποτειδαίας
+
+61. Αμέσως δε ήλθεν εις τους Αθηναίους η αγγελία ότι απεστάτησαν αι
+πόλεις· άμα δε έμαθον και την άφιξιν του υπό τον Αριστέα στρατού,
+πέμπουν κατά των πόλεων αι οποίαι απεστάτησαν δισχιλίους οπλίτας
+Αθηναίους και τεσσαράκοντα πλοία υπό την στρατηγίαν Καλλίου του
+Καλλιάδου μετά τεσσάρων άλλων. Φθάσαντες δε ούτοι πρώτον εις την
+Μακεδονίαν ευρίσκουν τους προ αυτών αναχωρήσαντας χιλίους
+κυριεύσαντας ήδη την Θέρμην και πολιορκούντας την Πύδναν.
+Στρατοπεδεύσαντες δε και αυτοί επολιόρκουν την Πύδναν, έπειτα όμως,
+επειγόμενοι να φθάσωσιν εις Ποτείδαιαν όπου ήτο ήδη ο Αριστεύς,
+συνομολογήσαντες συμφωνίαν και συμμαχίαν βιαστικά προς τον
+Περδίκκαν, ανεχώρησαν εκ της Μακεδονίας. Αφικόμενοι δε εις Βέρροιαν
+και εκείθεν επιστρέφοντες αφού πρώτον προσεπάθησαν να την κυριεύσουν
+και απέτυχον, επορεύθησαν διά ξηράς προς την Ποτείδαιαν,
+αριθμούμενοι εις τρισχιλίους οπλίτας Αθηναίους, εκτός πολλών
+συμμάχων και εξακοσίων ιππέων Μακεδόνων των μετά του Φιλίππου και
+του Παυσανίου, και συγχρόνως παρέπλεον εβδομήκοντα πλοία. Αργά δε
+βαδίζοντες έφθασαν μετά τρεις ημέρας εις Γίγωνον και
+εστρατοπέδευσαν.
+
+62. Οι δε Ποτειδαιάται και οι μετά του Αριστέως Πελοποννήσιοι
+αναμένοντες τους Αθηναίους εστρατοπεδεύοντο πλησίον της Ολύνθου εν
+τω ισθμώ και έστησαν αγοράν έξω της πόλεως. Και όλοι μεν του πεζικού
+οι σύμμαχοι εξέλεξαν στρατηγόν τον Αριστέα, του δε ιππικού τον
+Περδίκκαν, όστις είχεν αποστατήσει, ευθύς πάλιν από των Αθηναίων και
+είχε συμμαχήσει μετά των Ποτειδαιατών, καταστήσας εις την θέσιν του
+άρχοντα τον Ιόλαον. Η ιδέα δε του Αριστέως ήτο, έχων εν τω ισθμώ το
+μεθ' εαυτούς στρατόπεδον, να επιτηρή τους Αθηναίους, εάν επήρχοντο,
+να μενωσι δε εν Ολύνθω οι Χαλκιδείς, και οι έξω του ισθμού σύμμαχοι,
+και οι υπό τον Περδίκκαν διακόσιοι ιππείς· και ότε οι Αθηναίοι
+ήθελον προχωρήσει διά να προσβάλουν το στρατόπεδον του Αριστέως,
+ούτοι, επερχόμενοι εκ των νώτων, να θέσουν τους πολεμίους εις το
+μέσον. Αλλ' ο Καλλίας ο των Αθηναίων στρατηγός και οι συστράτηγοι
+εις μεν την Όλυνθον πέμπουν το μακεδονικόν ιππικόν και ολίγους εκ
+των συμμάχων, όπως εμποδίζουν πάσαν εκ των έσω προς τα έξω βοήθειαν,
+αυτοί δε εγείραντες το στρατόπεδον επροχώρουν εναντίον της
+Ποτειδαίας. Και άμα έφθασαν εις τον ισθμόν και είδον τους εναντίους
+παρασκευαζομένους ως διά μάχην, αντιπαρετάχθησαν και αυτοί, και μετ'
+ου πολύ συνεπλάκησαν. Και το μεν κέρας του Αριστέως και όσοι ήσαν
+περί αυτόν εκλεκτοί Κορίνθιοι και άλλοι έτρεψαν εις φυγήν τους
+απέναντι των εχθρούς και κατεδίωξαν αυτούς επί πολύ· το άλλο όμως
+στρατόπεδον των Ποτειδαιατών και Πελοποννησίων ηττήθη υπό των
+Αθηναίων και κατέφυγεν εις το τείχος.
+
+63. Επιστρέψας δε ο Αριστεύς εκ της καταδιώξεως και ιδών το
+επίλοιπον στράτευμα νικημένον εδίσταζε προς ποίον μέρος να
+υποχωρήση, προς την Όλυνθον ή προς την Ποτείδαιαν απεφάσισε δε
+συνάζων όσους είχε μαζί του εις όσον το δυνατόν ελάχιστον χώρον να
+τραπή βιαίως προς την Ποτείδαιαν, και παρήλθε κοντά από την ακτήν
+της θαλάσσης προσβαλλόμενος δεινώς, ολίγους μέν τινας απολέσας, τους
+δε πλείστους σώσας. Οι δε από της Ολύνθου βοηθοί των Ποτειδαιατών
+(απέχει δε η Όλυνθος εξήκοντα περίπου σταδίους και είναι καταφανής
+εκ της Ποτειδαίας), άμα ήρχισεν η μάχη και υψώθησαν τα σημεία,
+επροχώρησαν ολίγον διά να βοηθήσουν· αλλ' οι Μακεδόνες ιππείς
+αντιπαρετάχθησαν διά να εμποδίσουν αυτούς· επειδή δε ταχέως η νίκη
+έκλινεν υπέρ των Αθηναίων και τα σημεία κατέβησαν, επέστρεψαν πάλιν
+όπισθεν του τείχους, και οι Μακεδόνες προς τους Αθηναίους. Ούτω
+λοιπόν το ιππικόν αμφοτέρων των μερών έμεινεν άπρακτον. Μετά δε την
+μάχην οι Αθηναίοι έστησαν τρόπαιον, και απέδωκαν κατά τα συμφωνημένα
+τους νεκρούς εις τους Ποτειδαιάτας· απέθανον δε εκ μεν των
+Ποτειδαιατών και των συμμάχων σχεδόν τριακόσιοι, εκ δε των Αθηναίων
+εκατόν πεντήκοντα και ο στρατηγός Καλλίας.
+
+64. Ευθύς δε οι Αθηναίοι ύψωσαν έτερον τείχος εις το προς την
+Ποτείδαιαν τείχος και έθεσαν φρουράν· το δε προς την Παλλήνην τείχος
+αφήκαν ελεύθερον· διότι έβλεπον ότι δεν είχον αρκετάς δυνάμεις ώστε
+να φρουρούν τον ισθμόν και συγχρόνως να μεταβούν εις την Παλλήνην
+διά να εγείρουν όμοιον τείχος, και διότι εφοβούντο μήπως
+διαιρούμενοι ούτως εις δύο, προσβληθούν υπό των Ποτειδαιατών και των
+συμμάχων των. Ότε όμως έμαθον οι εν Αθήναις ότι η Παλλήνη έμενεν
+ατείχιστος, έπεμψαν βραδύτερον χιλίους εξακοσίους οπλίτας Αθηναίους
+υπό τον στρατηγόν Φορμίωνα τον Ασωπίου· όστις αναχωρήσας εξ Αφύτιος
+και φθάσας εις την Παλλήνην επλησίασε τον στρατόν προς την
+Ποτείδαιαν βραδέως προχωρών και λεηλατών την πεδιάδα· επειδή δε
+ουδείς εξήρχετο διά να πολεμήση, περιέκλεισε δι' ετέρου τείχους το
+προς την Παλλήνην τείχος. Και τοιουτοτρόπως η Ποτείδαια ολότελα από
+τα δύο μέρη επολιορκείτο, συγχρόνως δε και διά θαλάσσης υπό των
+ηγκυροβολημένων πλοίων.
+
+65. Ο δε Αριστεύς, μετά τον διά τείχους αποκλεισμόν αυτής, ουδεμίαν
+έχων ελπίδα σωτηρίας, εκτός αν ήρχετο βοήθειά τις εκ της
+Πελοποννήσου ή συνέβαινεν απροσδόκητόν τι, συνεβούλευε μεν, πλην
+πεντακοσίων, οι λοιποί άμα πνεύση ούριος άνεμος να εκπλεύσουν όπως
+επαρκέσουν πλειότερον χρόνον τα τρόφιμα, αυτός δε να είναι μεταξύ
+των μενόντων. Αλλ' επειδή η γνώμη του δεν υπερίσχυσε, θέλων να κάμη
+τας αναγκαίας προετοιμασίας και να τακτοποιήση όσον το δυνατόν
+καλλίτερον και τας έξω υποθέσεις, εξήλθε της θαλάσσης διαφυγών την
+προσοχήν της Αθηναϊκής φρουράς· και μεταβάς εις τους Χαλκιδείς
+επολέμει μετ' αυτών εις διάφορα μέρη, στήσας δε ενέδραν πλησίον της
+πόλεως των Σερμυλίων πολλούς εκ τούτων εφόνευσε και συγχρόνως ήτο
+εις διαπραγματεύσεις μετά των Πελοποννησίων, όπως επιτύχη βοήθειάν
+τινα παρ' αυτών. Μετά τον αποκλεισμόν δε της Ποτειδαίας, ο Φορμίων
+έχων μεθ' εαυτού τους χιλίους εξακοσίους οπλίτας ελεηλάτει την
+Χαλκιδικήν και την Βοττικήν, και εκυρίευσε μικράς τινας πόλεις.
+
+66. Τοιαύται υπήρξαν αι προ του πολέμου αιτίαι μεταξύ Αθηναίων και
+Πελοποννησίων· οι μεν Κορίνθιοι παρεπονούντο ότι, ενώ η Ποτείδαια
+ήτο ιδική των αποικία, και οι εν αυτή άνδρες Κορίνθιοι και
+Πελοποννήσιοι, επολιορκούντο υπό των Αθηναίων· οι δε Αθηναίοι
+εκάκιζον τους Πελοποννησίους ότι διήγειρον εις αποστασίαν πόλιν
+σύμμαχον και φόρου υποτελή, και ήλθον να τους πολεμήσουν αναφανδόν
+μετά των Ποτειδαιατών. Εν τούτοις δεν είχε κηρυχθή ακόμη ο πόλεμος,
+αλλ' υφίστατο ακόμη ανακωχή, διότι ταύτα έπραξαν οι Κορίνθιοι μόνοι
+των.
+
+67. Καθ' ον καιρόν δε επολιορκείτο η Ποτείδαια, δεν ησύχαζον οι
+Κορίνθιοι, διότι είχον συμπολίτας κλεισμένους εντός αυτής και
+συγχρόνως διότι εφοβούντο διά την πόλιν ταύτην. Αμέσως λοιπόν
+παρεκάλεσαν τους συμμάχους να μεταβούν εις Λακεδαίμονα, ελθόντες δε
+και οι ίδιοι κατηγορούν τους Αθηναίους ότι παρεβίασαν τας συνθήκας
+και ηδίκουν την Πελοπόννησον. Και οι μεν Αιγινήται δεν έπεμψαν
+πρέσβεις αναφανδόν, φοβούμενοι τους Αθηναίους, κρυφίως όμως
+συνετάσσοντο με την γνώμην των Κορινθίων, και επρότεινον όχι
+ολιγώτερον ενθέρμως τον πόλεμον, προφασιζόμενοι ότι δεν απήλαυον της
+ανεξαρτησίας της απονεμομένης υπό των συνθηκών. Οι δε Λακεδαιμόνιοι
+προσκαλέσαντες να παρουσιασθώσιν οι σύμμαχοι και κάθε άλλος
+ισχυριζόμενος ότι ηδικήθη υπό των Αθηναίων συνεκρότησαν το σύνηθες
+αυτών συμβούλιον και τους επρόσταξαν να εξηγηθώσι. Πολλοί και
+διάφοροι προσελθόντες εις το μέσον· εφανέρωνον τα παράπονα των·
+ιδίως οι Μεγαρείς, μεταξύ άλλων παραπόνων έλεγον προ πάντων ότι,
+παρά τας συνθήκας, τους είχον αποκλείσει από όλους τους λιμένας τους
+υπαγομένους εις την εξουσίαν των Αθηναίων, προσέτι δε και εκ της
+αγοράς της Αττικής. Παρελθόντες δε τελευταίοι οι Κορίνθιοι, αφού
+πρώτον αφήκαν τους άλλους να παροξύνωσι τους Λακεδαιμονίους, είπον
+τα εξής.
+
+68. «Η ειλικρίνεια, ω Λακεδαιμόνιοι, του πολιτικού και ιδιωτικού σας
+βίου σας καθιστά δυσπιστοτέρους εις τα περί των άλλων λεγόμενα κακά·
+ως εκ τούτου είσθε μεν συνετοί, η αμάθειά σας όμως ως προς τας
+εξωτερικάς υποθέσεις είναι μεγαλυτέρα από την σύνεσιν. Διότι
+πολλάκις σας προείπομεν όσα εμέλλομεν να πάθωμεν υπό των Αθηναίων,
+αλλά σεις όχι μόνον δεν ωφελήθητε εξ εκείνων τα οποία σας
+εδιδάσκομεν εκάστοτε, αλλ' ενομίζετε ότι οι λέγοντες ωμίλουν μάλλον
+περί των ιδίων εαυτών συμφερόντων· και δι' αυτό, όχι πριν πάθωμεν,
+αλλά τώρα ότε ολονέν πάσχομεν προσεκαλέσατε τούτους τους συμμάχους,
+μεταξύ των οποίων εις ημάς αρμόζει προ πάντων να ομιλήσωμεν, επειδή
+ημείς έχομεν πλειότερα παράπονα, υπό μεν των Αθηναίων υβριζόμενοι,
+υφ' υμών δε παραμελούμενοι. Και εάν μεν οι Αθηναίοι ηδίκουν αφανώς
+πως την Ελλάδα, έπρεπε να φωτίσωμεν τους μη γνωρίζοντας. Τώρα όμως
+τις η ανάγκη μακρών λόγων, αφού βλέπετε άλλους μεν να υποδουλώνουν,
+άλλους δε να επιβουλεύωνται, προ πάντων τους ημετέρους συμμάχους,
+και προ πολλού να ευρίσκωνται προητοιμασμένοι εν περιπτώσει καθ' ην
+ήθελον περιέλθει εις πόλεμον; διότι, αν δεν ήσαν προπαρεσκευασμένοι,
+δεν θα μας ήρπαζον διά δόλου την Κέρκυραν και δεν θα επολιόρκουν την
+Ποτείδαιαν, εκ των οποίων η μεν τελευταία είναι θέσις πολύ επίκαιρος
+διά τας επί Θράκης επιχειρήσεις, η δε πρώτη ηδύνατο να παράσχη
+μέγιστον ναυτικόν εις τους Πελοποννησίους.
+
+69. »Τούτων δε των συμβαινόντων αίτιοι είσθε υμείς, πρώτον μεν διότι
+αφήκατε αυτούς να ενισχύσουν την πόλιν των μετά τα Μηδικά, και
+ύστερον να κτίσουν τα μακρά τείχη, αποστερούντες μέχρι τούδε πάντοτε
+όχι μόνον την ελευθερίαν εκείνων τους οποίους υποδουλώνουν, αλλά και
+τώρα αυτών ακόμη των συμμάχων σας· διότι επιβάλλει αληθώς την
+δουλείαν όχι ο υποδουλώνων, αλλ' ο δυνάμενος μεν να εμποδίση ταύτην,
+παραμελεί δε να το πράξη, μολονότι έχων την ένδοξον φήμην ότι είναι
+ελευθερωτής της Ελλάδος. Μόλις δε σήμερον συνήλθομεν, αλλά και
+σήμερον ακόμη υπάρχει εις σας αμφιβολία αν αδικούμεθα· διότι, εάν
+υπήρχε βεβαιότης, έπρεπεν όχι να εξετάσετε αν αδικούμεθα, αλλά πώς
+να υπερασπισθώμεν. Οι δραστήριοι άνθρωποι και όχι βραδείς, αφού
+πρότερον αποφασίσουν, επέρχονται, κατά των εχθρών, οίτινες ακόμη δεν
+απεφάσισαν· γινώσκομεν δε κατά ποίον τρόπον και πόσον βραδέως οι
+Αθηναίοι επιτίθενται, κατά των άλλων. Και, ενόσω μεν νομίζουν ότι
+μένουν απαρατήρητοι ως εκ της απροσεξίας σας, έχουν ολιγώτερον
+θάρρος, άμα δε σας εννοήσουν ότι, μολονότι γινώσκοντες, τους
+παραβλέπετε, τότε βαρέως θα επιτεθώσι. Μεταξύ των Ελλήνων σεις μόνον
+ησυχάζετε, ω Λακεδαιμόνιοι, και απωθείτε τον εχθρόν ουχί διά της
+δυνάμεως, αλλά διά της αδρανείας· σεις μόνον επίσης καταστρέφετε την
+αύξησιν των εχθρών ουχί όταν άρχεται, αλλ' όταν διπλασιάζεται. Φήμη
+επεκράτει διά σας ότι είσθε ησφαλισμένοι από των εξωτερικών
+κινδύνων, αλλά, ως εκ των υστέρων εφάνη, η περί υμών φήμη απεδείχθη
+ψευδής. Ημείς ηξεύρομεν ότι οι Μήδοι ήλθον από τα πέρατα της γης
+μέχρι της Πελοποννήσου πριν ή αντιτάξητε κατ' αυτών δυνάμεις αξίας
+υμών, τώρα δε ότε οι Αθηναίοι δεν είναι μακράν ως οι Μήδοι, αλλά
+πλησίον, τους βλέπετε μετ' αδιαφορίας και, αντί να τους προσβάλετε,
+προτιμάτε να τους αποκρούσετε ελθόντας, και, πολεμούντες προς πολύ
+δυνατωτέρους, να περιέλθητε εις τας αδήλους τύχας του πολέμου,
+μολονότι γνωρίζοντες ότι και αυτός ο βάρβαρος εις πλείστα σφάλματα
+περιέπεσε μόνος του και ημείς πολλάκις εθριαμβεύσαμεν κατά των
+Αθηναίων πολύ μάλλον ένεκα των σφαλμάτων των ή με την βοήθειάν σας·
+διότι αι ελπίδες τας οποίας είχον προς υμάς τινες πιστεύσαντες και
+αμελήσαντες να παρασκευασθούν επροξένησαν ήδη την καταστροφήν των.
+Ας μη νομίση δε κανείς ότι λέγομεν ταύτα από έχθραν μάλλον ή από
+φιλικήν επίπληξιν· διότι επιπλήττομεν μεν φίλους άνδρας, όταν
+σφάλλουν, κατηγορούμεν δε τους εχθρούςς όταν αδικούν.
+
+70. »Εκτός τούτου, όπερ πάντας τους άλλους νομίζομεν ότι έχομεν το
+δικαίωμα να μεμφθώμεν τους άλλους, τοσούτω μάλλον όσω πρόκειται περί
+μεγάλων συμφερόντων, των οποίων την αξίαν νομίζομεν ότι όχι μόνον
+δεν αισθάνεσθε, αλλ', ουδ' εσυλλογίσθητε ουδέποτε ποίοι είναι οι
+Αθηναίοι προς τους οποίους θα αγωνισθήτε, και πόσον ο χαρακτήρ αυτών
+είναι εντελώς διάφορος του ιδικού σας. Αυτοί μεν, ως γνωστόν, είναι
+νεωτερισταί και ταχείς εις τας επινοήσεις και εις τας εκτελέσεις των
+αποφασισθέντων· σεις δε εξ εναντίας θέλετε να διατηρήτε τα
+υπάρχοντα, χωρίς ούτε να εφευρίσκετε τίποτε, ούτε να εκτελήτε καν
+οσα κρίνονται αναγκαία. Προσέτι δε οι μεν Αθηναίοι είναι υπέρ τας
+δυνάμεις των παράτολμοι, και απιστεύτως ριψοκίνδυνοι, και εις τους
+κινδύνους αισιόδοξοι· ο δε ιδικός σας τρόπος είναι να πράττετε
+πράγματα κατώτερα των δυνάμεων σας, να μη πιστεύετε εις ασφαλή
+τεκμήρια, και να νομίζετε ότι ουδέποτε θέλετε απαλλαγή των δεινών.
+Προς τούτοις δε είναι ενεργητικοί παραβαλλόμενοι προς σας τους
+βραδείς, και αποδημούσιν εκ της πατρίδος των, ενώ σεις δεν αποσπάσθε
+από της ιδικής σας. Και αυτοί μεν νομίζουν ότι απουσιάζοντες
+δύνανται να αποκτήσουν επί πλέον κάτι, σεις δε, εάν επιδράμετε,
+νομίζετε ότι βλάπτετε τα ετοίμην απόλαυσιν παρέχοντα. Και εάν μεν
+νικήσουν τους εχθρούς, εξακολουθούν να πολεμούν επί πλείστον χρόνον,
+εάν δε νικηθούν, δι' ολίγον καιρόν στενοχωρούνται. Προσέτι δε,
+προκειμένου να υπηρετήσουν την πατρίδα, τα μεν σώματα των θεωρούν ως
+εντελώς ξένα, το δε πνεύμα των ως εντελώς ιδικόν των κτήμα. Και αν
+μεν δεν εκτελέσουν όσα διενοήθησαν, νομίζουν ότι εστερήθησαν ιδικά
+των· εάν δε επιτύχουν, τα πραχθέντα τοις φαίνονται ελάχιστα
+συγκρινόμενα προς τα μέλλοντα να εκτελεσθούν. Μόνοι οι Αθηναίοι άμα
+ελπίσουν κάτι το επιτυγχάνουν, καθότι επιχειρούν ταχέως τα
+αποφασισθέντα. Και ταύτα πάντα επιδιώκουν μετά μόχθων και κινδύνων
+αιωνίως, ελαχίστην δε απόλαυσιν λαμβάνουν των υπαρχόντων αυτών ένεκα
+της μανίας την οποίαν έχουσι να προσκτώνται πάντοτε, ουδεμίαν άλλην
+νομίζοντες καλυτέραν ανάπαυσιν ή να ενεργούν τα πρέποντα, και
+μηδόλως θεωρούντες ως συμφοράν την επίπονον ασχολίαν, αλλά
+τουναντίον την απράγμονα ησυχίαν. Ώστε, αν έλεγε τις δι' ολίγων
+λέξεων, ότι οι Αθηναίοι προωρίσθησαν ούτε αυτοί να ησυχάζουν, ούτε
+τους άλλους να αφήνουν ησύχους, θα έλεγε την αλήθειαν.
+
+71. » Ταύτην και τοιαύτην πόλιν έχοντες αντίπαλον, ω Λακεδαιμόνιοι,
+βαρύνεσθε να ενεργήσητε και νομίζοντες ότι δεν ήθελε διατηρηθή επί
+πολύ η ησυχία μεταξύ ανθρώπων, οίτινες την μεν εις πόλεμον
+προπαρασκευήν ήθελον πράξει μη παραβαίνοντες τον νόμον, δεικνύουν δε
+φανερά ότι σκοπόν έχουν να μη επιτρέπουν να τους αδικούν. Σεις
+νομίζετε ότι εξ ίσου συντελεί εις την διατήρησιν της ειρήνης το να
+μη λυπήτε τους άλλους και αμυνόμενοι να μη βλάπτεσθε. Τούτο όμως
+μόλις θα το επετυγχάνετε, εάν είχετε γείτονας ομοίους με σας. Αλλά,
+ως σας είπομεν προ ολίγου, τα σημερινά ήθη σας, παραβαλλόμενα προς
+τα των Αθηναίων, είναι αρχαϊκά. Ανάγκη δε, ως και εις τας τέχνας, τα
+νεώτερα μέσα να επικρατούν των παλαιών· και, ενόσω μεν ησυχάζει η
+πόλις, οι αμετάβλητοι θεσμοί είναι άριστοι, όταν δε αναγκασθή αύτη
+να επιχειρήση πολλά, είναι ανάγκη να καταφύγη εις πολλάς
+καινοτομίας. Τούτου δε ένεκα η πολιτική των Αθηναίων, ένεκα των
+πολλών καινοτομιών, είναι πολύ πλέον νεωτεριστική της ιδικής σας. Ας
+παύση λοιπόν η βραδύτης σας από σήμερον και βοηθήσατε, ως
+υπεσχέθητε, τους Ποτειδαιάτας και τους άλλους συμμάχους, ταχέως
+εισβάλλοντες εις την Αττικήν, ίνα μη άνδρας φίλους και συγγενείς
+εγκαταλείψητε εις εχθρούς αμειλίκτους, και ημάς τους άλλους,
+αναγκάσητε να ζητήσωμεν άλλην τινά συμμαχίαν. Εάν πράξωμεν τούτο,
+δεν θέλομεν αμαρτήσει ούτε προς τους μάρτυρας των όρκων θεούς, ούτε
+προς τους φρονίμους ανθρώπους. Διότι παραβιάζουν τας συνθήκας ουχί
+οι ένεκεν εγκαταλείψεως ζητούντες νέους φίλους, αλλ' οι μη
+βοηθούντες εκείνους προς τους οποίους ωρκίσθησαν να συμμαχούν. Εάν
+θέλετε να μας βοηθήσετε, μένομεν σύμμαχοι σας· διότι ηθέλομεν είσθαι
+ανόσιοι αλλάσσοντες συμμάχους, και δεν θα ευρίσκαμεν άλλους
+γνωριμωτέρους. Σκεφθήτε λοιπόν επί όλων τούτων φρονίμως και
+προσπαθήσατε ίνα μη, υπό την ιδικήν σας ηγεμονίαν, η Πελοπόννησος
+εκπέση της θέσεως την οποίαν κατείχεν ότε παρέδωκαν αυτήν εις σας οι
+πρόγονοι».
+
+72. Ταύτα είπον οι Κορίνθιοι· οι δε Αθηναίοι, διότι έτυχε να
+ευρίσκεται προηγουμένως εις Λακεδαίμονα πρεσβεία ελθούσα δι' άλλας
+υποθέσεις, άμα ήκουσαν τους λόγους εκείνους, ενόμισαν καθήκον των να
+έλθουν ενώπιον των Λακεδαιμονίων, ουχί διά να απολογηθούν περί των
+κατηγοριών όσας αι πόλεις εξετόξευον κατά των Αθηνών, αλλά διά να
+καταδείξουν εις αυτούς προ παντός άλλου ότι δεν έπρεπε ν'
+αποφασίσουν μετά σπουδής, αλλά να σκεφθούν μάλλον ωρίμως. Διά του
+τρόπου τούτου ήθελον να φανερώσουν πόσον ήσαν ισχυραί αι Αθήναι, να
+υπενθυμίσουν εις τους πρεσβυτέρους εκείνα τα οποία εγίνωσκον, και να
+εκθέσουν εις τους νεωτέρους όσα ηγνόουν, ελπίζοντες ότι διά της
+ομιλίας των ήθελον καταπείσει τους Λακεδαιμονίους να κλίνωσι μάλλον
+προς την ειρήνην ή προς τον πόλεμον. Προσελθόντες λοιπόν προς τους
+Λακεδαιμονίους, είπον ότι ήθελον και αυτοί να ομιλήσουν προς τον
+λαόν, εάν δεν υπήρχέ τι το εμποδίζον. Ότε δε οι Λακεδαιμόνιοι
+επέτρεψαν να προσέλθουν, προχωρήσαντες οι Αθηναίοι είπον τα εξής.
+
+73. «Η αποστολή ημών εγένετο ουχί όπως έλθωμεν εις συζητήσεις μετά
+των συμμάχων σας, αλλ' ίνα περατώσωμεν τας υποθέσεις διά τας οποίας
+μας έπεμψεν η πόλις μας· μαθόντες όμως την κατακραυγήν η οποία
+ηγείρετο καθ' ημών, ενεφανίσθημεν ενταύθα, ουχί διά να αντείπωμεν
+εις τας κατηγορίας των πόλεων (διότι δεν θα συγκατετιθέμεθα να
+ομιλήσωμεν, αν εθεωρούμεν υμάς δικαστάς ημών και τούτων), αλλ' ίνα
+μη πειθόμενοι εις τους συμμάχους, εκφέρητε κακήν απόφασιν επί
+πράγματος τόσον σπουδαίου. Συγχρόνως δε θέλομεν να αποδείξωμεν προς
+όλους τούτους τους εναντίον ημών κατακραυγάζοντας ότι όσα κατέχομεν
+τα ελάβομεν άνευ αδικιών, και ότι η πόλις ημών είναι αξία λόγου. Και
+τα μεν πανάρχαια, τίς η ανάγκη να τα αναφέρωμεν, αφού ως μάρτυρες
+αυτών είναι μάλλον τα ώτα ή οι οφθαλμοί των ακουόντων ; Τα Μηδικά
+όμως και όσα εξ ιδίας πείρας γινώσκετε, όσον και αν είναι οχληρόν να
+τα αναφέρη τις πάντοτε, πρέπει να τα είπωμεν. Ότε επολεμούμεν
+κινδυνεύοντες υπέρ της σωτηρίας της Ελλάδος, του μεν έργου μετέσχετε
+και σεις, δεν πρέπει όμως να στερώμεθα και ημείς όλως διόλου του
+επαίνου, εάν ο έπαινος παρέχη ωφέλειάν τινα. Ομιλούμεν όχι τόσον διά
+να δικαιολογηθώμεν όσον διά να καταστήσωμεν φανερόν προς ποίαν πόλιν
+θα αγωνισθήτε εάν δεν λάβετε συνετά μέτρα. Λέγομεν λοιπόν ότι εν
+Μαραθώνι προεκινδυνεύσαμεν μόνοι κατά του βαρβάρου, και ότε ούτος
+ήλθε πάλιν βραδύτερον, μη όντες αρκούντως ισχυροί όπως πολεμήσωμεν
+κατά γην, εισήλθομεν πανδημεί εις τα πλοία, και συν τοις άλλοις
+Έλλησιν εναυμαχήσαμεν εν Σαλαμίνι· το οποίον ακριβώς εμπόδισεν αυτόν
+αποβαίνοντα από πόλεως εις πόλιν να κυριεύση την Πελοπόννησον, της
+οποίας οι κάτοικοι αδύνατοι όντες δεν ηδύναντο να βοηθήσουν αλλήλους
+εναντίον τόσων πλοίων. Απόδειξιν τούτου μεγίστην παρέσχεν αυτός ο
+βάρβαρος, διότι νικηθείς εις την θαλασσαν, και μη έχων πλέον
+αξιόμαχον δύναμιν ανεχώρησε ταχέως μετά του πλειοτέρου στρατού.
+
+74. »Τοιούτου όντος του συμβάντος τούτου, και αποδειχθέντος σαφώς
+ότι η σωτηρία των Ελλήνων ωφείλετο εις τα πλοία αυτών, τρία τινά
+ωφελιμώτατα παρέσχομεν κατά τον περί των όλων αγώνα τούτον, ναυτικόν
+πολυαριθμότατον, στρατηγόν συνετώτατον, και προθυμίαν ακάματον. Εκ
+των τετρακοσίων πλοίων τα δύο τρίτα σχεδόν τα εδώκαμεν ημείς·
+στρατηγός υπήρξεν ο Θεμιστοκλής, ο οποίος εγένετο κυρίως αίτιος της
+εντός του στενού ναυμαχίας, ο οποίος προφανέστατα έσωσε την Ελλάδα,
+και τον οποίον σεις αυτοί ετιμήσατε διά τούτο πλειότερον παρά πάντα
+άλλον ξένον, ότε ήλθεν εις την πόλιν σας. Επεδείξαμεν δε και
+προθυμίαν εξαιρετικώς τολμηροτάτην, ημείς οίτινες, ως γνωστόν,
+επειδή δεν ήρχετο κανείς να μας βοηθήση κατά γην, διότι πάντες οι
+άλλοι υπεδουλώθησαν εκτός ημών, αφήνοντες την πόλιν και
+καταστρέφοντες τα σκεύη και την άλλην περιουσίαν, εκρίναμεν άξιον
+ημών να μη εγκαταλείψωμεν τους περιλειπομένους συμμάχους, μήτε να
+γίνωμεν άχρηστοι εις αυτούς διασπειρόμενοι εδώ κ' εκεί αλλ'
+εισερχόμενοι εις τα πλοία να διακινδυνεύσωμεν και να μη οργισθώμεν
+διότι δεν μας προελάβετε διά της συνδρομής σας. Λέγομεν λοιπόν ότι,
+σας ωφελήσαμεν πλειότερον παρά ημάς· διότι σεις, έχοντες τας πόλεις
+οικουμένας και εξακολουθούντες να κατέχετε και να καρπούσθε αυτάς,
+επειδή εφοβήθητε διά σας και όχι τόσον δι' ημάς επέμψατε βοηθείας·
+δεν εδράμετε όμως ότε ημείς είμεθα σώοι. Το καθ' ημάς ορμώμενοι από
+πόλεως η οποία δεν υπήρχε πλέον και αψηφούντες τον κίνδυνον χωρίς να
+έχωμεν μεγάλην ελπίδα να ανακτήσωμεν αυτήν, και σάς εσώσαμεν εν
+μέρει και ημάς αυτούς. Εάν όμως εκ των προτέρων υποτασσώμεθα εις
+τους Μήδους, φοβούμενοι ως τόσοι άλλοι διά την χώραν μας, ή εάν,
+θεωρούντες ημάς αυτούς ως εντελώς κατεστραμμένους, δεν ετολμώμεν
+ύστερον να εισέλθωμεν εις τα πλοία, τότε δεν θα είχετε πλέον
+ανάγκην, στερούμενοι ικανών πλοίων, να ναυμαχήσετε, και αι υποθέσεις
+του Μήδου θα προώδευον ησύχως και όπως ήθελεν αυτός.
+
+75. » Βεβαίως είμεθα άξιοι, ω Λακεδαιμόνιοι, διά τον τότε ζήλον μας
+και διά την σύνεσιν των αποφάσεών μας, να μη φθονώμεθα τόσον
+υπερμέτρως υπό των Ελλήνων διά την ηγεμονίαν την οποίαν έχομεν·
+διότι την ηγεμονίαν ταύτην επετύχομεν ουχί διά της βίας αλλ' ότε
+σεις μεν δεν ηθελήσατε να επιμείνετε μέχρι τέλους εις τον κατά των
+βαρβάρων πόλεμον, οι δε σύμμαχοι ήλθον προς ημάς οίκοθεν και μας
+προσέφερον την ηγεμονίαν. Εξ αυτής της φύσεως του πράγματος
+ηναγκάσθημεν εξ αρχής να υψώσωμεν αυτήν μέχρι τούτου του σημείου,
+προ πάντων μεν εξ αιτίας φόβου, έπειτα δε εξαιτίας τιμής και
+τελευταίον εξ αιτίας συμφέροντος. Δεν μας εφάνη δε και ασφαλές να
+αμελήσωμεν, αφού οι πλείστοι μας εμίσουν, αφού τινές αποστατήσαντες
+υπετάγησαν διά της βίας, αφού σεις δεν ήσθε πλέον ως άλλοτε φίλοι
+μας, αλλ' ύποπτοι και εχθροί· διότι, εάν ημελούμεν, τότε οι
+επαναστατούντες θα μετέβαινον εις το μέρος σας. Ουδεμία λοιπόν
+μομφή, προκειμένου περί μεγίστων κινδύνων, να οικονομή τις καλώς τα
+συμφέροντα του.
+
+76. » Σεις, ω Λακεδαιμόνιοι, διοικείτε τας εν Πελοποννήσω πόλεις
+εισάγοντες εις αυτάς τους συμφέροντας θεσμούς· αλλ' εάν κατά τον
+Μηδικόν πόλεμον επιμένοντες μέχρι τέλους εις την ηγεμονίαν εγίνεσθε
+μισητοί ως ημείς, γινώσκομεν καλώς ότι όχι ολιγώτερον ημών ηθέλετε
+αναγκασθή ή να κυβερνήσετε με αυστηρότητα ή να κινδυνεύσετε σεις οι
+ίδιοι. Διά ταύτα λοιπόν και ημείς ούτε τι απορίας άξιον επράξαμεν,
+ούτε αλλότριον της των ανθρώπων φύσεως, εάν εδέχθημεν αρχήν
+προσφερομένην, και αν δεν την παραμελούμεν συμμορφωθέντες προς τα
+μέγιστα αισθήματα, την τιμήν, τον φόβον και τα συμφέροντα· εκτός
+τούτου δεν υπήρξαμεν ημείς οι πρώτοι αίτιοι της τοιαύτης καταστάσεως
+των πραγμάτων, αλλ' ανέκαθεν επεκράτησε συνήθεια ίνα ο ασθενέστερος
+υποκύπτη εις τον ισχυρότερον. Ενομίσαμεν ότι ήμεθα άξιοι να
+ηγεμονεύσωμεν, το ενομίζετε μάλιστα και σεις μέχρι της στιγμής καθ'
+ην, λαμβάνοντες υπ' όψιν τα συμφέροντά σας, σας ήλθεν αίφνης εις τον
+νουν να λάβετε το δίκαιον ως πρόφασιν· αλλ' ουδείς έως τώρα
+προβάλλων τοιαύτην πρόφασιν, άμα ήλθεν η ευκαιρία να επιτύχη τι διά
+της βίας, απετράπη του να ωφεληθή περισσότερα. Είναι δε άξιοι
+επαίνων εκείνοι οίτινες υπακούοντες εις την ανθρωπίνην ροπήν του
+άρχειν επί των άλλων, είναι ως εκ της δικαιοσύνης των υπέρτεροι της
+ισχύος των. Νομίζομεν τουλάχιστον, ότι, εάν ελάμβανον άλλοι την
+ημετέραν αρχήν, ήθελον δείξει σαφέστατα πόσον είμεθα μέτριοι. Ένεκα
+δε της μετριότητος ημών ταύτης προσειλκύσαμεν αδίκως μομφάς μάλλον ή
+επαίνους.
+
+77. Και όταν αποδεικνυώμεθα έχοντες κατά τα συμβόλαια άδικον εις τας
+προς τους συμμάχους δίκας, και όταν παρ' ημίν αυτοίς και κατά τους
+κοινούς νόμους εκφέρωμεν τας αποφάσεις, πάλιν νομιζόμεθα φιλόδικοι.
+Ουδείς αυτών λαμβάνει υπ' όψιν διατί οι διοικούντες άλλας χώρας και
+ολιγώτερον ημών μετρίω φερόμενοι προς τους υπηκόους δεν υφίστανται
+την αυτήν μομφήν. Διότι ο δυνάμενος να μεταχειρισθή την βίαν δεν
+έχει ανάγκην να καταφύγη εις την δικαιοσύνην. Οι σύμμαχοι ημών,
+συνηθισμένοι να φέρωνται προς ημάς ως ίσοι, εάν υποστώσιν ελάττωσίν
+τινα εις τας αξιώσεις των, είτε διά δικαστικής αποφάσεως είτε διά
+της βίας διότι άρχομεν, δεν μας χρεωστούν χάριν ότι δεν στερούνται
+τα περισσότερα, αλλά πλειότερον δυσανασχετούν διά την μερικήν
+στέρησιν παρά εάν εξ αρχής, αφήσαντες κατά μέρος πάσαν νομικήν
+διάταξιν, διεπράττομεν φανεράς πλεονεξίας· διότι εν τοιαύτη
+περιπτώσει δεν θα ετόλμων να υποστηρίξουν ότι δεν πρέπει ο
+ασθενέστερος να υποκύπτη εις τον ισχυρότερον. Φαίνεται δε ότι οι
+άνθρωποι πλειότερον οργίζονται όταν αδικώνται ή όταν βιάζονται·
+διότι εκείνο μεν νομίζεται πλεονεξία προερχομένη από ομοίων, τούτο
+δε ανάγκη επιβαλλομένη υπό του ισχυροτέρου. Μολονότι υπό την
+εξουσίαν του Μήδου έπασχον δεινότερα τα υπέφερον· η δε ημετέρα αρχή
+τοις φαίνεται μισητή, και ευλόγως· διότι το παρόν πάντοτε βαρύνει
+τους υπηκόους. Σεις οι ίδιοι, εάν καταλύοντες την ημετέραν αρχήν
+ήρχεσθε εις την εξουσίαν, ταχέως θα εχάνετε την εύνοιαν την οποίαν
+απεκτήσατε ένεκα του φόβου τον οποίον εμπνέομεν, διότι και σήμερον
+θα έχετε το αυτό φρόνημα οποίον απεδείξατε κατά την ολιγοχρόνιον
+ηγεμονίαν την οποίαν ανελάβετε κατά την εισβολήν των Μήδων. Τα έθιμά
+σας είναι ασυμβίβαστα προς τα των άλλων Ελλήνων, προσέτι δε έκαστος
+από σας αποδημών ούτε τους θεσμούς της πατρίδος του ακολουθεί, ούτε
+συμμορφούται προς τους θεσμούς της άλλης Ελλάδος.
+
+78. »Σκεφθήτε λοιπόν βραδέως, διότι δεν πρόκειται περί ασημάντου
+πράγματος, και μη αυξήσετε τους ιδίους σας περισπασμούς, πειθόμενοι
+εις τας αλλοτρίας γνώμας και παράπονα. Πριν επιχειρήσετε τον πόλεμον
+σκεφθήτε εις πόσους παραλογισμούς δύναται ούτος να παρασύρη. Όταν
+παρατείνεται, αρέσκεται να πολλαπλασιάζη τας αβεβαίους τύχας από τας
+οποίας εξίσου απέχομεν αμφότεροι, και είναι άδηλον και αμφίβολον
+υπέρ τίνος θα αποβή. Επιχειρούντες οι άνθρωποι πόλεμόν τινα,
+αρχίζουν εξ εκείνου του σημείου εις το οποίον έπρεπε να τελειώνουν,
+κακοπαθούντες δε τότε αρχίζουν να σκέπτωνται. Ημείς όμως μηδέν
+τοιούτο λάθος πράξαντες, βλέποντες δε και σας μη περιπεσόντας εις
+τοιούτο, σας συμβουλεύομεν, ενόσω ακόμη υπάρχει εις αμφοτέρους
+ελευθέρα διάσκεψις, να μη λύσωμεν τας συνθήκας, μήτε να παραβώμεν
+τους όρκους, τας δε διαφοράς μας να τας λύσωμεν δικαστικώς, ως
+εγράφη εις τας συνθήκας. Εν εναντία περιπτώσει ημείς, λαμβάνοντες
+μάρτυρας τους θεούς προ των οποίων ωρκίσθημεν, θα προσπαθήσωμεν να
+τιμωρήσωμεν τους παραβάτας διά του αυτού τρόπου του οποίου σεις
+ηθέλετε δώσει παράδειγμα».
+
+79. Ταύτα είπον οι Αθηναίοι. Οι δε Λακεδαιμόνιοι, αφού ήκουσαν τα
+παράπονα των συμμάχων κατά των Αθηναίων, και τους λόγους των
+Αθηναίων, διατάξαντες να αποσυρθούν όλοι, συνεσκέπτοντο μεταξύ των
+περί του παρόντος ζητήματος. Και οι μεν πλείστοι συνεφώνουν ότι οι
+Αθηναίοι έπραξαν ήδη αδικίας, και πρέπει ταχέως να πολεμηθούν.
+Προσελθών δε εις το μέσον ο βασιλεύς αυτών Αρχίδαμος, θεωρούμενος ως
+ανήρ ικανός και συνετός, είπε ταύτα.
+
+80. «Ουχί μόνον εγώ, ω Λακεδαιμόνιοι, έχω πείραν πολλών ήδη πολέμων,
+αλλά και τοιούτους βλέπω μεταξύ σας τους ομήλικάς μου· δεν θα
+μιμηθώμεν λοιπόν τους πολλούς των ανθρώπων οίτινες ένεκα απειρίας
+νομίζουν τον πόλεμον ωφέλιμον και ακίνδυνον. Τωόντι θέλετε εύρει ότι
+ο πόλεμος ούτος, περί ου σήμερον διασκέπτεσθε, θα είναι όχι μικράς
+σπουδαιότητος, εάν σκεφθήτε περί αυτού απαθώς. Διότι προς μεν τους
+Πελοποννησίους και τους συνορεύοντας γείτονας δυνάμεθα ν'
+αντιτάξωμεν ομοίαν δύναμιν και ταχέως να επικρατήσωμεν παντού· αλλά
+προς ανθρώπους κατοικούντας μακράν, και όντας εμπειροτάτους περί τα
+ναυτικά, αφθόνως καθ' όλα παρεσκευασμένους, με ιδιωτικόν και
+δημόσιον πλούτον, με πλοία, με ίππους, με όπλα, με άνδρας όσους δεν
+ευρίσκομεν εις ουδεμίαν άλλην ελληνικήν χώραν, προσέτι δε έχοντας
+πολλούς συμμάχους φόρου υποτελείς, προς τοιούτους ανθρώπους πώς να
+επιχειρήσωμεν πόλεμον άνευ ωρίμου σκέψεως; και εις τί βασιζόμενοι
+θέλομεν σπεύσει απαράσκευοι; Εις τα πλοία μας; αλλ' είμεθα
+υποδεέστεροι· εάν δε θελήσωμεν να γυμνασθώμεν και να τοις
+αντιτάξωμεν αξιόμαχον ναυτικόν, θα μεσολαβήση χρόνος. Εις τα χρήματα
+μας; αλλά και κατά τούτο είμεθα πολύ υποδεέστεροι, διότι ούτε κοινόν
+ταμείον έχομεν, ούτε συνεισφέρομεν ταχέως εκ των ιδίων.
+
+81. »Ίσως τις θαρρευόμενος είπη ότι υπερέχοντες κατά τους οπλίτας
+και το πλήθος δυνάμεθα να ερημώνωμεν την χώραν των εισβάλλοντες
+συχνάκις εις αυτήν. Αλλ' οι Αθηναίοι άρχουσι πολλών άλλων χωρών, και
+θέλουν εισάγει διά θαλάσσης εκείνα τα οποία χρειάζονται. Εάν δε
+πάλιν αποπειραθώμεν να εγείρωμεν εναντίον των τους συμμάχους των, θα
+χρειασθή και τούτους να βοηθήσωμεν διά πλοίων, αφού οι πλείστοι
+είναι νησιώται. Ποίον λοιπόν πόλεμον θα επιχειρήσωμεν; διότι, εάν
+δεν νικήσωμεν κατά θάλασσαν, ή εάν δεν αφαιρέσωμεν απ' αυτών τα
+εισοδήματα διά των οποίων συντηρούν το ναυτικόν των, θέλομεν βλαφθή
+μεγάλως. Και εν τοιαύτη θέσει διατελούντες δεν θα δυνηθώμεν να
+τελειώσωμεν εντίμως τον πόλεμον, προ πάντων διότι θα φανώμεν ότι
+ημείς μάλλον ή οι Αθηναίοι υπήρξαμεν οι πρώτοι αίτιοι της διαφοράς.
+Ας μη γινώμεθα λοιπόν φαντασμένοι, παρασυρόμενοι υπό της ελπίδος
+εκείνης ότι ταχέως θέλει παύσει ο πόλεμος, εάν λεηλατήσωμεν την
+χώραν των. Πολύ μάλλον φοβούμαι μη καταλίπωμεν αυτόν εις τους παίδας
+μας, τόσον πιθανόν ότι εκ μεγαλοφροσύνης οι Αθηναίοι ούτε δούλοι
+θέλουν γίνει της ιδίας εαυτών γης, ούτε, ως άπειροι άνθρωποι, θέλουν
+φοβηθή τον πόλεμον.
+
+82. » Δεν λέγω όμως πάλιν να τους αφήσωμεν αναισθήτως να βλάπτουν
+τους συμμάχους μας και να παραβλέπωμεν τας επιβουλάς των, αλλ' όπλα
+μεν να μη κινήσωμεν εισέτι, να πέμψωμεν δε πρέσβεις προς αυτούς
+οίτινες να εκθέσωσι τα παράπονά μας μήτε πόλεμον κηρύττοντες φανερά
+μήτε συγκατάβασιν δεικνύοντες, και εν τω μεταξύ και τας ημετέρας
+δυνάμεις να παρασκευάζωμεν και συμμάχους Έλληνας και βαρβάρους να
+προσλαμβάνωμεν, ει δυνατόν δε, αδιάφορον πόθεν, να προμηθευθώμεν
+ενίσχυσιν πλοίων ή χρημάτων (διότι δεν είναι αξιόμεμπτον, αφού μας
+επιβουλεύονται οι Αθηναίοι, να ενωθώμεν όχι με Έλληνας αλλά και με
+βαρβάρους όπως σωθώμεν), και τέλος να προσπαθήσωμεν να πορισθώμεν
+πάντα τα αναγκαιούντα εις ημάς. Και αν μεν δώσωσι προσοχήν εις τους
+πρέσβεις, έχει καλώς· εάν δε όχι, τότε μετά παρέλευσιν δύο ή και
+τριών ετών, κάλλιον παρεσκευασμένοι, εκστρατεύομεν κατ' αυτών, εάν
+μας φανή εύλογον. Και ίσως, όταν ίδωσιν οι Αθηναίοι τας ετοιμασίας
+ημών, και τους λόγους ομοίους προς τας πράξεις υποχωρήσουν τοσούτω
+μάλλον όσω η χώρα αυτών θέλει είσθαι ακόμη αλώβητος, και θα δύνανται
+να διασκέπτωνται περί των υπαρχόντων ακόμη αγαθών και μη
+καταστραφέντων. Τωόντι μη νομίσετε την χώραν των ως άλλο τι ειμή ως
+ενέχυρον το οποίον τοσούτω μάλλον είναι ασφαλές όσω καλλίτερον
+καλλιεργείται. Όσω το δυνατόν πρέπει να φείδεσθε αυτής, και να μη
+καταστήσετε την ήτταν των πλέον δύσκολον εξωθούντες αυτούς εις
+απόγνωσιν. Διότι, εάν απαράσκευοι και ενδίδοντες εις τας εισηγήσεις
+των συμμάχων καταστρέψωμεν την χώραν, προσέξατε μήπως πράξωμέν τι,
+το οποίον θα προξενήση μεγαλυτέραν αισχύνην και αμηχανίαν εις την
+Πελοπόννησον. Αι διαφοραί των πόλεων και των ιδιωτών δύνανται να
+συμβιβασθούν· όταν όμως, χάριν των ιδιωτικών συμφερόντων, εγείρωνται
+όλοι ομού προς πόλεμον, του οποίου δεν δύναται τις να προΐδη την
+έκβασιν, δεν θέλει είσθαι εύκολον έντιμον τέλος.
+
+83. » Κανείς μη φαντασθή ότι ήθελεν είσθαι ανανδρία αν πολλοί όντες
+δεν σπεύσετε να προσβάλετε ταχέως μίαν μόνην πόλιν διότι και οι
+Αθηναίοι έχουν όχι ολιγωτέρους ημών συμμάχους συνεισφέροντας
+χρήματα, και ο πόλεμος εξαρτάται όχι τόσον εκ των όπλων όσον εκ της
+δαπάνης διά της οποίας τα όπλα καθίστανται ωφέλιμα, προ πάντων όταν
+ούτος γίνεται εκ μέρους ηπειρωτών προς θαλασσινούς. Ας πορισθώμεν
+λοιπόν πρώτον την δαπάνην ταύτην, και μη παρασυρθώμεν πρότερον από
+τους λόγους των συμμάχων και επειδή ημείς θα έχωμεν την μεγαλυτέραν
+ευθύνην και κατά την ατυχή έκβασιν του πολέμου, ημείς πρέπει να
+σκεφθώμεν ωρίμως αμφοτέρας ταύτας τας πιθανότητας.
+
+84. »Ποσώς μη αισχυνθήτε διά την βραδύτητα και την αναβολήν διά τας
+οποίας τόσον μας μέμφονται· η επίσπευσις δεν θέλει επιφέρει άλλο
+αποτέλεσμα ειμή να κάμετε να βραδύνη το τέλος πολέμου τον οποίον
+ηθέλετε επιχειρήση απαράσκευοι όντες. Άλλως τε και ένεκα αυτής
+ταύτης της βραδύτητος και περισκέψεως νεμόμεθα διά παντός πόλιν
+ελευθέραν και ενδοξοτάτην. Αυτό διά το οποίον μας ελέγχουσιν ουδέν
+άλλο είναι ή λογαριασμένη φρόνησις και περίσκεψις· διότι ημείς μόνοι
+ούτε εις τας ευτυχίας γινόμεθα αυθάδεις ούτε εις τας αποτυχίας
+αποθαρρυνόμεθα ως τόσοι άλλοι. Προσέτι ούτε παρασυρόμεθα από την
+ηδονήν, την οποίαν παρέχουν οι επαινούντες διά να παρακινήσουν ημάς
+επί τους κινδύνους, παρά την πεποίθησιν ημών, ούτε είναι δυνατόν να
+μεταπεισθώμεν υπό των επιπλήξεων διά των οποίων προσπαθούν να μας
+παροτρύνουν. Η σωφροσύνη αύτη καθιστά ημάς ισχυρούς εν τω πολέμω και
+συνετούς εις τας συσκέψεις· ισχυρούς, διότι εκ της σωφροσύνης
+πηγάζει το αίσθημα της τιμής, εκ τούτου δε η ευψυχία· συνετούς,
+διότι εξεπαιδεύθημεν τόσον απλώς ώστε να μη περιφρονώμεν τους νόμους
+και τόσον αυστηρώς ώστε να μη απειθώμεν εις αυτούς· τέλος διότι μη
+όντες τόσον σοφοί εις τα ανωφελή πράγματα δεν κατέχομεν την τέχνην
+να μεμφώμεθα διά λόγων ωραίων τας προετοιμασίας των πολεμίων, και
+έπειτα να πράττωμεν έργα ανόμοια προς τους λόγους. Νομίζομεν ότι αι
+σκέψεις των άλλων ομοιάζουν με τας ιδικάς μας και ότι αι
+συμβαίνουσαι μεταβολαί της τύχης δεν δύνανται να διακριθούν διά του
+λόγου. Πρέπει πάντοτε να υποθέτωμεν τους εναντίους ως συνετά μέτρα
+λαβόντας, και να αντιτάσσωμεν κατ' αυτών πραγματικάς προπαρασκευάς·
+να μη στηρίζωμεν τας ελπίδας μας εις τα σφάλματα όσα ήθελον πράξει,
+αλλ' εις την ασφαλή πρόνοιαν ημών αυτών. Δεν πρέπει δε να πιστεύωμεν
+ότι άνθρωπος από άνθρωπον διαφέρει πολύ, αλλ' ότι ο τελειότερος
+είναι εκείνος, όστις εξεπαιδεύθη εις τα αναγκαιότατα πράγματα.
+
+85. » Ταύτα λοιπόν τα αξιώματα τα οποία μας παρέδωκαν οι πατέρες
+ημών και τα οποία πάντοτε μας ωφέλησαν, ας μη παραιτήσωμεν· ας μη
+σπεύσωμεν, ότε πρόκειται περί τόσων ανθρώπων, χρημάτων, πόλεων και
+δόξης, να αποφασίσωμεν εντός ολίγων μόνον στιγμών, αλλ' ας σκεφθώμεν
+με ησυχίαν. Εξ αιτίας της δυνάμεως, την οποίαν έχομεν, επιτρέπεται
+τούτο εις ημάς πλειότερον ή εις πάντα άλλον. Πέμψατε εις Αθήνας
+πρέσβεις διά την Ποτείδαιαν, πέμψατε επίσης να συνάξετε πληροφορίας
+περί των αδικιών διά τας οποίας παραπονούνται οι σύμμαχοι· τοσούτω
+μάλλον όσω και αυτοί οι Αθηναίοι είναι έτοιμοι να δικασθούν. Διότι
+δεν είναι δίκαιον να προσβάλετε εκ των προτέρων ως αδικούντα εκείνον
+όστις ζητεί να δικαιολογηθή. Συγχρόνως όμως εκτελείτε τας
+προετοιμασίας σας. Τα μέτρα δει ταύτα θα είναι κάλλιστα και εις τους
+εναντίους φοβερώτατα». Και ταύτα μεν είπεν ο Αρχίδαμος· προχωρήσας
+δε τελευταίος ο Σθενελαίδας, είς των εφόρων τότε ων, είπε προς τους
+Λακεδαιμονίους τα ακόλουθα.
+
+86. «Τους μεν μακρούς λόγους των Αθηναίων δεν εννοώ. Αφού επήνεσαν
+πολύ εαυτούς, ουδόλως απέκρυψαν ότι αδικούν τους ημετέρους συμμάχους
+και την Πελοπόννησον. Και όμως, αν κατά των Μήδων εφάνησαν καλοί,
+σήμερον δε φέρονται κακώς προς ημάς, είναι άξιοι διπλασίας τιμωρίας,
+διότι μετεβλήθησαν από αγαθούς εις κακούς. Ημείς δε και τότε και
+σήμερον είμεθα οι αυτοί, και τους συμμάχους, εάν είμεθα φρόνιμοι,
+δεν θα παραβλέψωμεν ν' αδικώνται, ουδέ θα βραδύνωμεν να τους
+βοηθήσωμεν ούτω δε μέλλουν να παύσουν εις το εξής τα παθήματα των.
+
+Και άλλοι μεν έχουν χρήματα πολλά, και πλοία, και ίππους, ημείς δε
+έχομεν συμμάχους καλούς, τους οποίους δεν πρέπει να παραδώσωμεν εις
+τους Αθηναίους, μηδέ να λύσωμεν την προς τους Αθηναίους διαφοράν με
+κρίσεις και με λόγους, αφού και οι σύμμαχοι μας δεν βλάπτονται με
+λόγους· αλλά πρέπει να τους βοηθήσωμεν ταχέως και όσον είναι
+δυνατόν. Κανείς ας μη μας είπη ότι καθό αδικούμενοι πρέπει να
+σκεφθώμεν· η πολυχρόνιος σκέψις αρμόζει μάλλον εις τους μέλλοντας να
+αδικήσουν. Ψηφίσατε λοιπόν επαξίως της Σπάρτης, ω Λακεδαιμόνιοι, τον
+πόλεμον· και ούτε τους Αθηναίους αφήνετε να γίνωνται μεγαλύτεροι,
+ούτε τους συμμάχους να καταπροδίδωμεν, αλλά τη βοήθεια των θεών ας
+δράμωμεν κατά των αδικούντων».
+
+87. Ταύτα ειπών έθεσεν ο ίδιος το ζήτημα, ως έφορος, εις την
+ψηφοφορίαν της εκκλησίας των Λακεδαιμονίων· επειδή δε η κρίσις
+γίνεται διά βοής και ουχί διά ψήφου, είπεν ότι δεν ηδύνατο να
+διακρίνη την βοήν εκ τίνος μέρους ήτο μεγαλυτέρα· θέλων δε διά της
+φανερώς απαγγελλομένης εκάστου γνώμης να παροτρύνη ακόμη
+περισσότερον αυτούς εις πόλεμον είπεν. «Όστις εξ υμών, ω
+Λακεδαιμόνιοι, νομίζει ότι αι συνθήκαι διελύθησαν, και ότι οι
+Αθηναίοι αδικούν, ας εγερθή και ας υπάγη εις εκείνο το μέρος (και
+έδειξε μέρος τι)· όστις δε φρονεί το εναντίον, ας μεταβή εις το
+αντίθετον μέρος». Αναστάντες οι δε Λακεδαιμόνιοι διεμοιράσθησαν· και
+οι νομίζοντες ότι αι συνθήκαι είχον διαλυθή ευρέθησαν περισσότεροι.
+Προσκαλέσαντες δε τότε τους συμμάχους είπον προς αυτούς ότι πείθεται
+μεν η συνέλευσις περί της ενοχής των Αθηναίων, αλλά θέλει, πριν
+κηρυχθή ο πόλεμος, να συναθροισθούν εις σύσκεψιν όλοι οι σύμμαχοι
+και να ψηφίσουν αυτόν εν γενική συνεδριάσει. Και οι μεν σύμμαχοι
+ακούσαντες ταύτα επέστρεψαν εις τα ίδια, οι δε πρέσβεις των Αθηναίων
+ανεχώρησαν βραδύτερον, αφού εξεπλήρωσαν τον σκοπόν της αποστολής
+των. Η απόφασις αύτη της συνελεύσεως η κηρύττουσα την διάλυσιν των
+συνθηκών εγένετο κατά το δέκατον τέταρτον έτος από της υπογραφής της
+τριακονταετούς ανακωχής η οποία συνωμολογήθη μετά την κατάκτησιν της
+Ευβοίας.
+
+88. Εψήφισαν δε οι Λακεδαιμόνιοι την διάλυσιν των συνθηκών και την
+ανάγκην του πολέμου, όχι τόσον διότι επείσθησαν εις τους λόγους των
+συμμάχων, όσον διότι εφοβούντο μήπως οι Αθηναίοι γίνουν ισχυρότεροι,
+και διότι έβλεπον ότι ήσαν ήδη εις την εξουσίαν τούτων τα πλειότερα
+μέρη της Ελλάδος.
+
+89. Ιδού δε με ποίον τρόπον οι Αθηναίοι περιήλθον εις τοιαύτην ακμήν
+δυνάμεως. Ότε οι Μήδοι ανεχώρησαν εκ της Ευρώπης νικηθέντες υπό των
+Ελλήνων κατά ξηράν και κατά θάλασσαν, οι δε καταφυγόντες μετά των
+πλοίων των εις την Μυκάλην κατεστράφησαν, ο βασιλεύς των
+Λακεδαιμονίων Λεωτυχίδης, ο οποίος ήτο στρατηγός των εν Μυκάλη
+Ελλήνων, απεχώρησεν εις τα ίδια, φέρων μεθ' εαυτού και τους
+Πελοποννησίους συμμάχους. Αλλ' οι Αθηναίοι και οι εκ της Ιωνίας και
+του Ελλησπόντου σύμμαχοι, οίτινες είχον ήδη αποσπασθή από του
+βασιλέως, μείναντες εκεί μετά την αναχώρησίν του επολιόρκουν την
+Σηστόν κατεχομένην υπό των Μήδων, και διατρίψαντες όλον τον χειμώνα
+εκυρίευσαν αυτήν μετά την αναχώρησιν των βαρβάρων και μετά τούτο
+απέπλευσαν εκ του Ελλησπόντου ο καθείς εξ αυτών εις τας πόλεις των.
+Οι δε κάτοικοι των Αθηνών, άμα οι βάρβαροι απήλθον εκ της χώρας των,
+μετεκόμισαν αμέσως τας γυναίκας, τους παίδας και τα περισωθέντα
+πράγματα εκ του μέρους εις το οποίον τα είχον αποθέσει, και
+ητοιμάζοντο να ανοικοδομήσουν την πόλιν και τα τείχη· διότι εκ του
+περιβόλου ελάχιστον μέρος είχε μείνει σώον, και αι πλείσται οικίαι
+είχον πέσει, εκτός ολίγων εις τας οποίας είχον κατασκηνώσει οι
+σημαντικώτεροι των Περσών.
+
+90. Οι δε Λακεδαιμόνιοι προβλέποντες το μέλλον, έπεμψαν πρεσβείαν
+εις Αθήνας, όχι μόνον διότι μετ' ευχαριστήσεως θα έβλεπον και αυτήν
+και πάσαν άλλην πόλιν μένουσαν ατείχιστον, αλλά διότι παρωτρύνοντο
+υπό των συμμάχων, οίτινες εφοβούντο και το πολύ ναυτικόν των
+Αθηναίων, όπερ πρότερον δεν υπήρχε, και το τολμηρόν θάρρος το οποίον
+έδειξαν κατά τον Μηδικόν πόλεμον. Ηξίουν δε παρά των Αθηναίων όχι
+μόνον να μη ανοικοδομήσουν τα τείχη των, αλλά και ενούμενοι μετ'
+αυτών να κατεδαφίσουν όλους τους περιβόλους όσοι υπήρχον έξω της
+Πελοποννήσου, την μεν πρόθεσιν και την δυσπιστίαν μη φανερώνοντες,
+προφασιζόμενοι δε ότι, αν πάλιν επέστρεφαν οι βάρβαροι, να μη εύρουν
+τετειχισμένον μέρος εξ ου να διευθύνωσι τας προσβολάς των, ως
+έπραξαν εις τας Θήβας κατά τον πόλεμον εκείνον· παρετήρουν συγχρόνως
+ότι η Πελοπόννησος ήτο αρκετή διά να προσφέρη εις όλους τους Έλληνας
+καταφύγιον και σημείον αναχωρήσεως. Αλλ' οι Αθηναίοι, κατά συμβουλήν
+του Θεμιστοκλέους, εις μεν τους Λακεδαιμονίους ταύτα ειπόντας
+απεκρίθησαν ότι θα έπεμπον αμέσως πρέσβεις περί της εν λόγω
+υποθέσεως και τους απέλυσαν· ο δε Θεμιστοκλής συνεβούλευσε να τον
+πέμψουν όσον τάχιστα εις την Λακεδαίμονα, τους δε άλλους τους
+οποίους ήθελον εκλέξει ως συμπρέσβεις να μη τους στείλουν αμέσως,
+αλλά να τους κρατήσουν τόσον καιρόν έως ότου ανυψωθούν ικανώς τα
+τείχη, ώστε οι πολεμούντες να δύνανται να υπερασπίζωνται εκ του
+απολύτως αναγκαίου ύψους· να κτίζουν δε τα τείχη όλος ο λαός ο εν τη
+πόλει και άνδρες, και γυναίκες, και παίδες, μη φειδόμενοι μήτε ιδίου
+μήτε δημοσίου οικοδομήματος από του οποίου δύναται να προκύψη
+ωφέλειά τις εις το έργον, αλλά καταρρίπτοντες τα πάντα. Και ο μεν
+ταύτα συμβούλευσας και αφήσας να εννοήσουν ότι αυτός θέλει πράξει τα
+λοιπά εις την Λακεδαίμονα ανεχώρησε. Και ελθών εις την Λακεδαίμονα
+δεν παρουσιάσθη εις τας αρχάς, αλλ' έμενεν αναβάλλων την εμφάνισίν
+του υπό διαφόρους προφάσεις· και, ότε τον ηρώτησέ τις των αρχόντων
+διατί δεν παρουσιάζεται εις το κοινόν, απεκρίθη ότι ανέμενε τους
+συμπρέσβεις, οίτινες είχον μείνει οπίσω διά τινα υπόθεσιν, περιμένη
+όμως αυτούς να έλθουν ταχέως, και απορεί πώς δεν έφθασαν ακόμη.
+
+91. Οι δε Λακεδαιμόνιοι ακούοντες εις μεν τον Θεμιστοκλέα επείθοντο
+διά την φιλίαν αυτού· ότε όμως ήλθόν τινες και κατήγγελλον μετά
+βεβαιότητος ότι το τείχος των Αθηνών ήρχισε να κτίζεται και ότι
+έλαβεν ήδη αρκετόν ύψος, δεν ηδύναντο πλέον να μη πιστεύσωσι. Μαθών
+δε ο Θεμιστοκλής τα γινόμενα παρακινεί αυτούς να μη παρασύρωνται
+πλεότερον υπό των λόγων, αλλά να πέμψουν εκ των συμπολιτών των
+άνδρας τινάς χρηστούς, οίτινες να εκθέσουν πιστώς όσα ήθελον ιδεί.
+Αποστέλλουν λοιπόν. Αλλ' ο Θεμιστοκλής ειδοποιεί κρυφίως τους
+Αθηναίους συμβουλεύων αυτούς να συλλάβουν όσον το δυνατόν μυστικά
+τους πρέσβεις και να μη τους αφήσουν πριν αυτός και οι μετ' αυτού
+συμπρέσβεις επιστρέψουν εις Αθήνας (διότι είχον ήδη έλθει προς αυτόν
+οι συμπρέσβεις Αβρώνιχος ο Λυσικλέους, και Αριστείδης ο Λυσιμάχου,
+αγγέλλοντες ότι το τείχος είχεν υψωθή αρκετά), καθότι εφοβείτο μήπως
+οι Λακεδαιμόνιοι, αφού μάθουν την αλήθειαν σαφώς, δεν τους αφήσουν
+πλέον. Και οι Αθηναίοι λοιπόν, συμφώνως με την συμβουλήν του,
+εκράτησαν τους πρέσβεις των Λακεδαιμονίων, και ο Θεμιστοκλής
+εμφανισθείς εις το κοινόν είπε φανερώς ότι η πόλις των περιετειχίσθη
+ήδη επί τοσούτον ώστε να προφυλάττη τους οικούντας εντός αυτής· ότι,
+αν θέλουν οι Λακεδαιμόνιοι ή οι σύμμαχοι να πέμψουν εις Αθήνας
+πρέσβεις δι' υπόθεσίν τινα, έπρεπεν εις το εξής να μεταβαίνουν ως
+προς ανθρώπους γινώσκοντας ομοίως και τα εαυτών συμφέροντα και τα
+κοινά· ότι, ότε οι Αθηναίοι ενόμισαν αναγκαίον να εγκαταλείψουν την
+πόλιν των και να εμβούν εις τα πλοία, συνέλαβον την τολμηράν εκείνην
+απόφασιν χωρίς να συμβουλευθούν τους Λακεδαιμονίους· ότι εις όσα
+συμβούλια συνεκρότησαν, από κοινού μετ' εκείνων, ουδενός εδείχθησαν
+κατώτεροι κατά την σύνεσιν· ότι, και σήμερον επίσης ενόμιζον
+αναγκαίον να περιτειχίσουν την πόλιν των· ότι δι' αυτούς ιδία και
+δια τους συμμάχους εν γένει η ωφέλεια θα είναι μεγαλυτέρα· ότι ήτο
+αδύνατον μη έχοντες όμοιας δυνάμεις να συσκέπτωνται μετ' ισότητος
+και δικαιοσύνης εις τα από κοινού συγκροτούμενα συμβούλια· και ότι
+τέλος ή έπρεπεν όλοι οι Έλληνες να συμμαχήσουν μένοντες άνευ τειχών
+ή να επιδοκιμασθή το έργον των Αθηναίων ως ορθώς έχον.
+
+92. Ακούσαντες ταύτα οι Λακεδαιμόνιοι οργήν μεν φανεράν δεν έδειξαν
+προς τους Αθηναίους· διότι ηξίουν ότι όχι προς παρακώλυσιν, αλλά
+προς παραίνεσιν δήθεν είχον στείλη πρεσβείαν εις τας Αθήνας,
+συγχρόνως δε διότι ήσαν εις αυτούς προσφιλείς διά την μεγάλην
+προθυμίαν την οποίαν έδειξαν κατά τον Μηδικόν πόλεμον. Κρυφίως όμως
+εδυσφόρησαν διότι απέτυχαν του σκοπού· οι δε πρέσβεις εκατέρων
+επέστρεψαν εις τα ίδια ανενόχλητοι.
+
+93. Τοιουτοτρόπως οι Αθηναίοι ετείχισαν εις ολίγον χρόνον την πόλιν
+των. Ακόμη δε και σήμερον είναι φανερόν ότι η οικοδομή εγένετο
+βιαστικά· διότι τα θεμέλια σύγκεινται εκ παντοίων λίθων, και είς
+τινα μέρη ακατεργάστων και όπως τους έφερεν έκαστος, πολλαί δε
+στήλαι επιτάφιοι και λίθοι κατειργασμένοι συγκατελέχθησαν, διότι
+μεγαλυνθείς ο περίβολος περιέβαλεν όλην την πόλιν· και διά τούτο τα
+πάντα αδιακρίτως μετακινούντες έσπευδον. Έπεισε δε ο Θεμιστοκλής να
+οικοδομήσουν και τα λοιπά τείχη του Πειραιώς (των οποίων η οικοδομή
+είχεν αρχίσει ότε αυτός ανέλαβε την ενιαυσίαν αρχήν), φρονών ότι η
+θέσις είναι καλή ως έχουσα τρεις φυσικούς λιμένας, και ότι οι
+Αθηναίοι, γινόμενοι ναυτικοί, μεγάλην ένεκα τούτου θ' απέκτων
+δύναμιν. Αυτός πρώτος ετόλμησε να είπη εις τους Αθηναίους να
+επιδοθούν εις τα ναυτικά, και συνετέλεσεν ευθύς εις την
+αποκατάστασιν της ηγεμονίας των. Κατά την συμβουλήν του λοιπόν
+έδωκαν εις το τείχος το πάχος εκείνο, όπερ και σήμερον ακόμη
+φαίνεται περί τον Πειραιά. Δύο άμαξαι, αντίθετα προς αλλήλας
+διευθυνόμεναι, εκόμιζον τους λίθους. Εντός δε ούτε χάλυψ ούτε πηλός
+υπήρχεν, αλλά μεγάλοι λίθοι συνηρμολογημένοι και διαγωνίως
+λαξευμένοι, δεμένοι έξωθεν προς αλλήλους διά σιδήρου και μολύβδου.
+Το δε ύψος ήτο το ήμισυ εκείνου όπερ διενοήθη, διότι ήθελε διά του
+μεγέθους και του πάχους των να αποκρούουν τας προσβολάς των
+πολεμίων· και ενόμιζεν ότι προς υπεράσπισίν των ήθελον αρκέσει
+ολίγιστοι άνθρωποι, οι μάλλον αδύνατοι, οι δε άλλοι να επιβιβάζωνται
+εις τα πλοία· διότι εις τα πλοία προ πάντων επέμενεν, ιδών, ως
+φρονώ, ότι η στρατιά του βασιλέως ευκολώτερον έκαμνε τας εφόδους διά
+θαλάσσης ή διά ξηράς. Και τον Πειραιά ενόμιζεν ωφελιμώτερον της άνω
+πόλεως, και πολλάκις συνεβούλευε τους Αθηναίους, εάν ποτε υποκύψωσι
+κατά ξηράν, καταβάντες εις αυτόν να αντισταθούν διά των πλοίων προς
+πάντας. Οι μεν Αθηναίοι λοιπόν ούτως ετειχίσθησαν και κατεσκεύασαν
+και τας άλλας αυτών οικοδομάς ευθύς μετά την αναχώρησιν των Μήδων.
+
+94. Παυσανίας δε ο Κλεομβρότου απεστάλη εκ Λακεδαίμονος με είκοσι
+πλοία της Πελοποννήσου ως στρατηγός των Ελλήνων· συνέπλευσαν δε και
+οι Αθηναίοι με τριάκοντα πλοία και πολλούς άλλους συμμάχους. Και
+πρώτον μεν εξεστράτευσαν κατά της Κύπρου και υπέταξαν τα πλειότερα
+αυτής μέρη, ύστερον δε, υπό τον αυτόν στρατηγόν, κατά του Βυζαντίου,
+το οποίον κατείχον οι Μήδοι, και το οποίον πολιορκήσαντες
+εκυρίευσαν.
+
+95. Αλλ' επειδή κατά την στρατηγίαν εκείνην ο Παυσανίας εφαίνετο
+πολύ βίαιος, όλοι μεν οι άλλοι Έλληνες δυσηρεστήθησαν, ιδίως όμως οι
+Ίωνες και όσοι είχον αποσείσει εσχάτως τον ζυγόν του βασιλέως·
+μεταβαίνοντες δε συχνάκις προς τους Αθηναίους παρεκάλουν αυτούς
+ένεκα της αυτής καταγωγής να γίνουν ηγεμόνες των και να μη
+επιτρέπουν εις τον Παυσανίαν να βιαιοπραγή. Οι Αθηναίοι εδέχθησαν
+τους λόγους των και προσείχον να μη δείξουν αδιαφορίαν, και να
+τακτοποιήσουν όσα εφαίνοντο άριστα εις τους συμμάχους. Εν τούτω τω
+μεταξύ, οι Λακεδαιμόνιοι μετεκάλεσαν τον Παυσανίαν διά να τον
+ανακρίνουν περί όσων είχον ακούσει· διότι οι εις Λακεδαίμονα
+ερχόμενοι Έλληνες πολύ τον κατηγόρουν διά τας αδικίας του, και διότι
+η στρατηγία του ωμοίαζε μάλλον με τυραννίδα. Συνέπεσε δε η
+μετάκλησίς του να γίνη συγχρόνως με την μετάβασιν των συμμάχων, πλην
+των εκ της Πελοποννήσου στρατιωτών, προς το μέρος των Αθηναίων ένεκα
+του προς αυτόν μίσους. Ελθών δε εις Λακεδαίμονα ετιμωρήθη μεν διά τα
+προς ιδιώτας γενόμενα αδικήματα, απελύθη, όμως διά τας σπουδαιοτέρας
+κατηγορίας· κατηγορείτο δε προ πάντων διά Μηδισμόν (φιλίαν προς τους
+Μήδους) και το πράγμα ενομίζετο σαφέστατον. Και εκείνον μεν δεν
+αποστέλλουν πλέον άρχοντα, στέλλουν δε τον Δόρκιν και άλλους τινάς
+μετ' αυτού, έχοντας όχι πολύ στράτευμα, προς τους οποίους όμως δεν
+αφήκαν πλέον οι σύμμαχοι την αρχηγίαν. Ούτοι δε εννοήσαντες τούτο
+απήλθον, και άλλους ύστερον δεν εξέπεμψαν πλέον οι Λακεδαιμόνιοι,
+φοβούμενοι μήπως οι εξερχόμενοι της χώρας παρασύρωνται εις
+διαφθοράν, όπερ είδον να πάθη και ο Παυσανίας, και θέλοντες να
+απαλλαγούν του Μηδικού πολέμου· ενόμιζον δε τους Αθηναίους ικανούς
+να τον διεξαγάγουν, διότι κατ' εκείνην την εποχήν ήσαν φίλοι των.
+
+96. Παραλαβόντες δε οι Αθηναίοι την ηγεμονίαν τοιουτοτρόπως με την
+θέλησιν των συμμάχων διά το κατά του Παυσανίου μίσος προσέταξαν
+ποίαι πόλεις ώφειλον να δώσουν χρήματα εις τον κατά του βαρβάρου
+πόλεμον και ποίαι πλοία. Το πρόσχημα ήτο να εκδικηθούν δι'όσα
+έπαθον, λεηλατούντες την χώραν του βασιλέως. Και τότε κατά πρώτον
+συνεστήθη υπό των Αθηναίων η αρχή των Ελληνοταμιών, οίτινες εδέχοντο
+τον φόρον· διότι ούτως ωνομάσθη η χρηματική συνεισφορά. Ήτο δε ο
+κατά πρώτον ταχθείς φόρος τετρακόσια εξήκοντα τάλαντα, ταμείον των
+ήτο η Δήλος και αι συνελεύσεις εγίνοντο εις το ιερόν.
+
+97. Διαρκούσης της ηγεμονίας των επί συμμάχων κατ' αρχάς αυτονόμων
+και εχόντων δικαίωμα ψήφου εις τας κοινάς συνελεύσεις, ιδού πόσα
+κατά το μεταξύ του παρόντος πολέμου και του Μηδικού συνέβησαν
+πολεμικά έργα, τα οποία επεχείρησαν αυτοί κατά του βαρβάρου, κατά
+των αποστατούντων συμμάχων των, και κατά των Πελοποννησίων τους
+οποίους συνήντων εκάστοτε με έκαστον των συμμάχων. Έγραψα δε αυτά,
+και έκαμα την παρέκβασιν ταύτην του λόγου διά τούτο, ότι οι προ εμού
+γράψαντες παρέλειψαν το μέρος τούτο της ιστορίας, και ή τα προ των
+Μηδικών Ελληνικά συνέγραψαν ή αυτά τα Μηδικά· τα γεγονότα δε ταύτα
+μόλις εμνημόνευσεν εν τη Αττική συγγραφή ο Ελλάνικος (1), αναφέρων
+αυτά διά βραχέων και ουχί ακριβώς κατά τας εποχάς. Συγχρόνως η
+παρεκβολή αύτη θα αποδείξη με ποίον τρόπον αποκατέστη η αρχή των
+Αθηναίων.
+
+98. Και πρώτον μεν, στρατηγούντος Κίμωνος του υιού του Μιλτιάδου,
+επολιόρκησαν και εξηνδραπόδισαν την επί του Στρυμόνος Ηιόνα
+κατεχομένην υπό των Μήδων έπειτα την εν τω Αιγαίω νήσον Σκύρον, την
+οποίαν κατώκουν Δόλοπες, ηνδραπόδισαν και κατώκησαν αυτοί.
+Επολέμησαν προς τούτοις και κατά των Καρυστίων, άνευ της συμμετοχής
+των άλλων Ευβοέων, και μετά τινα χρόνον συνεβιβάσθησαν διά συνθήκης.
+Ακολούθως επολέμησαν κατά των αποστατησάντων Ναξίων, τους οποίους
+πολιορκήσαντες καθυπέταξαν. Αύτη ήτο η πρώτη σύμμαχος πόλις η οποία,
+παρά τους κειμένους νόμους, υπεδουλώθη· κατόπιν δε υπέστησαν την
+αυτήν τύχην και αι άλλαι.
+
+99. Αιτίαι δε των αποστατήσεων τούτων ήσαν πολλαί και διάφοροι,
+μέγισται όμως αι των φόρων και των πλοίων καθυστερήσεις, καθώς και η
+λιποστρατία εκ μέρους τινών εκ των συμμάχων. Διότι οι Αθηναίοι
+καθίσταντο μισητοί μεταχειριζόμενοι την βίαν και καταναγκάζοντες
+εκείνους , οίτινες ούτε συνήθειαν είχον μήτε θέλησιν να αναδέχωνται
+τα βάρη ταύτα. Άλλως τε δε και οι Αθηναίοι δεν ήσαν πλέον εν τη
+διοικήσει των επίσης ευάρεστοι ως άλλοτε και ουδέ τους συμμάχους
+μετεχειρίζοντο ως ίσους εις τας εκστρατείας, τοις ήτο δε εύκολον να
+υποτάσσουν τους εξανισταμένους. Τούτων δε των αποστατήσεων αίτιοι
+ήσαν αυτοί οι σύμμαχοι· διότι οι περισσότεροι εξ αυτών, ένεκα της
+προς τας εκστρατείας οκνηρίας των και διά να μη εξέρχωνται από τας
+πατρίδας των έταξαν να δίδουν αντί πλοίων την αντιστοιχούσαν
+δαπάνην. Και των μεν Αθηναίων το ναυτικόν ηύξανεν από της δαπάνης
+την οποίαν συνεισέφεραν οι σύμμαχοι, ούτοι δε, οπότε απεστάτουν,
+περιεπλέκοντο εις τον πόλεμον απαράσκευοι ως άποροι.
+
+100. Συνέβη δε μετά ταύτα και η εν τη Παμφυλία τη επ' Ευρυμέδοντι
+ποταμώ πεζομαχία και ναυμαχία των Αθηναίων και των συμμάχων προς
+τους Μήδους· και ενίκων κατά την αυτήν ημέραν εις αμφότερα οι
+Αθηναίοι, στρατηγούντος Κίμωνος του υιού του Μιλτιάδου, και
+εκυρίευσαν ή κατέστρεψαν τας τριήρεις των Φοινίκων συμποσουμένας εις
+διακοσίας. Μετά τινα δε χρόνον συνέβη να αποστατήσουν απ' αυτούς οι
+Θάσιοι, ελθόντες εις διένεξιν περί των εις την αντιπέραν όχθην της
+Θράκης εμπορίων και μεταλλείων, τα οποία ενέμοντο. Και κατά μεν της
+Θάσου ελθόντες οι Αθηναίοι μετά πλοίων ενίκησαν εις ναυμαχίαν και
+απέβησαν εις την ξηράν· επί δε τας όχθας του Στρυμόνος πέμψαντες
+κατά τους αυτούς χρόνους δέκα χιλιάδας οικήτορας Αθηναίους και
+συμμάχους, διά να οικήσωσι τας τότε καλουμένας Εννέα οδούς, σήμερον
+δε Αμφίπολιν, τας μεν Εννέα οδούς τας οποίας κατείχον οι Ηδωνοί
+εκυρίευσαν, προχωρήσαντες δε εις τα μεσόγεια της Θράκης
+κατεστράφησαν σύμπαντες εν Δραβήσκω τη Ηδωνική υπό των Θρακών, εις
+τους οποίους απήρεσκε το περιτειχιζόμενον χωρίον των Εννέα οδών.
+
+101. Νικηθέντες δε εις τας μάχας οι Θάσιοι και πολιορκούμενοι
+επεκαλούντο τους Λακεδαιμονίους και παρεκάλουν αυτούς να τους
+βοηθήσουν εισβάλλοντες εις την Αττικήν. Οι δε Λακεδαιμόνιοι
+υπέσχοντο μεν κρυφίως από τους Αθηναίους και θα ετήρουν την
+υπόσχεσίν των, ημποδίσθησαν όμως υπό του γενομένου σεισμού, ως εκ
+του οποίου ευρόντες ευκαιρίαν οι Είλωτες και οι περίοικοι, Θουριάται
+και Αιθαιείς, επανεστάτησαν και κατέφυγον εις το όρος Ιθώμην. Οι
+πλείστοι των Ειλώτων ήσαν απόγονοι των άλλοτε υποδουλωθέντων παλαιών
+Μεσσηνίων, ένεκα του οποίου και εκαλούντο πάντες Μεσσήνιοι. Προς μεν
+λοιπόν τους εν Ιθώμη ήρχισαν τον πόλεμον οι Λακεδαιμόνιοι· οι δε
+Θάσιοι, πολιορκούμενοι επί τρία έτη, εσυνθηκολόγησαν μετά των
+Αθηναίων κατεδαφίσαντες τα τείχη και παραδώσαντες τα πλοία
+υπεσχέθησαν δε να δώσουν αμέσως τα απαιτούμενα χρήματα, να
+εξακολουθούν και εις το μέλλον πληρώνοντες φόρον, και να
+εγκαταλείψουν τα εν τη ηπείρω κτήματα και μεταλλεία.
+
+102. Οι δε Λακεδαιμόνιοι, βλέποντες παρατεινόμενον τον πόλεμον προς
+τους εν Ιθώμη, επεκαλέσθησαν και άλλους συμμάχους, ιδίως δε τους
+Αθηναίους· ούτοι δε, στρατηγούντος του Κίμωνος, ήλθον με όχι ολίγον
+πλήθος. Προσεκάλεσαν δε αυτούς προ πάντων, διότι εφημίζοντο ότι ήσαν
+δυνατοί εις το να μάχωνται από του τείχους. Αλλ' επειδή η πολιορκία
+εξηκολούθει να παρατείνεται, η φήμη των αύτη εφάνη ενδεής· διότι,
+εάν μετεχειρίζοντο ολίγην περισσοτέραν βίαν, θα εκυρίευον την θέσιν.
+Από της εκστρατείας ταύτης πρώτον εγένετο φανερά η μεταξύ
+Λακεδαιμονίων και Αθηναίων διχόνοια. Διότι οι Λακεδαιμόνιοι, επειδή
+η θέσις δεν εκυριεύετο διά της βίας, φοβηθέντες τον τολμηρόν και
+νεωτεριστικόν χαρακτήρα των Αθηναίων, και εν ταυτώ θεωρούντες αυτούς
+ως αλλοφύλους, μήπως, εάν παραμείνουν επιφέρωσι μεταβολήν τινα
+πεισθέντες εις τας εισηγήσεις των εν Ιθώμη απέπεμψαν μόνους αυτούς
+εκ των συμμάχων, μη εκδηλώσαντες μεν την υποψίαν, ειπόντες δε ότι
+δεν είχον πλέον την ανάγκην των εις τίποτε. Οι Αθηναίοι όμως ενόησαν
+ότι τους απέπεμπον χωρίς να τοις είπουν τον αληθή λόγον, αλλά διότι
+είχον συλλάβει κατ' αυτών υπόνοιάν τινα· όθεν αγανακτήσαντες και μη
+δυνάμενοι να υποφέρουν το τοιούτο εκ μέρους των Λακεδαιμονίων, ευθύς
+άμα ανεχώρησαν, αφήκαν την μετ' αυτών γενομένην συμμαχίαν εναντίον
+των Μήδων και εγένοντο σύμμαχοι με τους εχθρούς των Λακεδαιμονίων
+Αργείους· αμφότεροι δε ηνώθησαν με τους Θεσσαλούς διά των αυτών
+όρκων και της αυτής συνθήκης.
+
+103. Οι δε εν Ιθώμη, μετά δεκαετή πολιορκίαν, μη δυνάμενοι πλέον να
+ανθέξουν, εσυνθηκολόγησαν προς τους Λακεδαιμονίους, επί τω όρω να
+εξέλθουν εκ της Πελοποννήσου με σπονδάς και μηδέποτε να επιστρέψουν
+εις αυτήν· όστις δε συνελαμβάνετο να μένη δούλος του λαβόντος.
+Υπήρχε δε προηγουμένως εις τους Λακεδαιμίους χρησμός εκ Δελφών να
+αφήνουν ανενόχλητον τον ικέτην του Ιθωμήτα Διός. Εξήλθον λοιπόν
+αυτοί και οι παίδες και αι γυναίκες, και δεχθέντες αυτούς οι
+Αθηναίοι ένεκα του ήδη προς τους Λακεδαιμονίους μίσους των κατώκισαν
+αυτούς εις την Ναύπακτον, την οποίαν εσχάτως είχον κυριεύσει παρά
+των κατεχόντων αυτήν Λοκρών των Οζολών. Και οι Μεγαρείς επίσης
+εισήλθαν εις την συμμαχίαν, αποστατήσαντες από τους Λακεδαιμονίους,
+ένεκα του πολέμου τον οποίον είχον προς τους Κορινθίους περί των
+συνόρων της γης αυτών. Και ούτως οι Αθηναίοι εγένοντο κύριοι των
+Μεγαρέων και των Πηγών, και ωκοδόμησαν τα μακρά τείχη των Μεγάρων τα
+από της πόλεως εις Νίσαιαν άγοντα, και τα εφρούρουν αυτοί. Και των
+μεν Κορινθίων το σφοδρόν μίσος από της εποχής εκείνης προ πάντων
+ήρχισε πρώτον να γεννάται κατά των Αθηναίων.
+
+104. Ο δε Λίβυς Ινάρως ο Ψαμμητίχου, βασιλεύς των Λιβύων των
+συνορευόντων με την Αίγυπτον, ορμώμενος εκ της Μαρείας, πόλεως
+κειμένης άνωθεν του Φάρου, απεστάτησεν από του βασιλέως Αρταξέρξου
+τα πλείστα μέρη της Αιγύπτου, και γενόμενος άρχων αυτός προσεκάλεσε
+τους Αθηναίους. Ούτοι δε (διότι έτυχον εις εκστρατείαν κατά της
+Κύπρου με διακόσια πλοία εαυτών και των συμμάχων) ήλθον αφήσαντες
+την Κύπρον, και αναπλεύσαντες τον Νείλον από θαλάσσης, και γενόμενοι
+κύριοι του ποταμού τούτου και των δύο τρίτων της Μέμφιδος,
+προσέβαλαν το τρίτον μέρος όπερ καλείται λευκόν τείχος. Εκεί υπήρχον
+οι φυγάδες Πέρσαι και Μήδοι, και όσοι εκ των Αιγυπτίων δεν είχον
+συναποστατήσει.
+
+105. Οι δε Αθηναίοι προσεγγίσαντες μετά του στόλου των εις Αλιάς και
+αποβιβασθέντες συνεκρότησαν μάχην προς τους Κορινθίους και
+Επιδαυρίους, και ενίκων οι Κορίνθιοι. Και ύστερον οι Αθηναίοι
+εναυμάχησαν πλησίον της Κεκρυφαλείας κατά των πελοποννησιακών πλοίων
+και ενίκων οι Αθηναίοι. Εκραγέντος δε του πολέμου μεταξύ Αιγινητών
+και Αθηναίων, συγκροτείται μετά ταύτα πλησίον της Αιγίνης μεγάλη
+ναυμαχία εις ην έλαβον μέρος και οι σύμμαχοι εκατέρων. Οι Αθηναίοι
+ενίκησαν, και κυριεύσαντες εβδομήκοντα πλοία αυτών απέβησαν εις την
+ξηράν και επολιόρκησαν την πόλιν, Λεωκράτους του Στροίβου
+στρατηγούντος. Έπειτα θέλοντες οι Πελοποννήσιοι να βοηθήσουν τους
+Αιγινήτας εις μεν την Αίγιναν διεβίβασαν τριακόσιους οπλίτας
+οίτινες, είχον χρησιμεύσει πρότερον ως επίκουροι των Κορινθίων και
+Επιδαυρίων, κατέλαβαν δε τα ύψη της Γερανείας. Και εις την Μεγαρίδα
+δε κατέβησαν οι Κορίνθιοι μετά των συμμάχων, νομίζοντες ότι οι
+Αθηναίοι, των οποίων πολύς στρατός ήτο απών εις την Αίγιναν και εις
+την Αίγυπτον, δεν θα ήσαν εις κατάστασιν να βοηθήσουν τους Μεγαρείς,
+ή, εάν τους εβοήθουν, θα έλυαν τουλάχιστον την πολιορκίαν της
+Αιγίνης. Αλλ' οι Αθηναίοι το μεν προ της Αιγίνης στράτευμα δεν
+μετεκίνησαν, φθάνουσι δε εις τα Μέγαρα οι υπολειφθέντες εις Αθήνας
+πρεσβύτατοι και νεώτατοι υπό την στρατηγίαν του Μυρωνίδου. Και
+γενομένης μάχης ισορρόπου προς τους Κορινθίους εχωρίσθησαν απ'
+αλλήλων, εκατέρου μέρους ισχυριζομένου ότι δεν ενικήθη υπό του
+ετέρου. Και οι μεν Αθηναίοι (οίτινες όμως πλειότερον ενίκησαν) μετά
+την αναχώρησίν των Κορινθίων έστησαν τρόπαιον. Οι δε Κορίνθιοι,
+κακιζόμενοι υπό των εν τη πόλει πρεσβυτέρων και παρασκευασθέντες
+ύστερον επί δώδεκα ημέρας ολοκλήρους, ήλθον και έστησαν τρόπαιον και
+αυτοί απέναντι του των Αθηναίων ως νικήσαντες. Αλλ' οι Αθηναίοι
+προσδραμόντες εκ των Μεγάρων τους μεν εγείραντας το τρόπαιον
+εφονευσαν, συμπλακέντες δε μετά των άλλων ενίκησαν.
+
+106. Οι δε Κορίνθιοι νικηθέντες υπεχώρηοαν, και μέρος αυτών αρκετόν,
+βιασθέν ισχυρώς και αποπλανηθέν της οδού, ενέπεσεν εις ιδιωτικόν τι
+κτήμα περικυκλούμενον υπό μεγάλης τάφρου και μη έχον έξοδον. Τούτο
+εννοήσαντες οι Αθηναίοι έκλεισαν την είσοδον με τους οπλίτας και
+παρατάξαντες κύκλω τους ψιλούς εφονευσαν διά λιθοβολισμών πάντας
+τους εισελθόντας, και το πάθημα τούτο υπήρξε μέγα διά τους
+Κορινθίους. Το δε πλείστον μέρος του στρατού αυτών ανεχώρησεν εις τα
+ίδια.
+
+107. Ήρχισαν δε κατά τους χρόνους τούτους οiκοδομούμενα τα μακρά
+τείχη μέχρι της θαλάσσης, ήτοι το μέχρι Φαλήρου και το μέχρι
+Πειραιώς. Ότε δε οι Φωκείς εστράτευσαν εις Δωρίδα, μητρόπολιν των
+Λακεδαιμονίων, κατά του Βοιού, του Κυτινίου και του Ερινεού, και
+εκυρίευσαν μίαν εκ των μικρών τούτων πόλεων, οι Λακεδαιμόνιοι, υπό
+την στρατηγίαν Νικομήδους του Κλεομβρότου, κηδεμόνας του νεαρού
+εισέτι βασιλέως Πλειστοάνακτος του Παυσανίου, εβοήθησαν τους Δωριείς
+μετά χιλίων πεντακοσίων οπλιτών Λακεδαιμονίων και δεκακισχιλίων
+συμμάχων, και αναγκάσαντες τους Φωκείς να αποδώσωσι την πόλιν διά
+συνθήκης απεχώρησαν πάλιν. Και διά θαλάσσης μεν, εάν ήθελον να
+περαιωθώσι διά του Κρισαίου κόλπου, οι περιπλέοντες Αθηναίοι έμελλον
+να τους εμποδίσωσι· διά δε της Γερανείας δεν εφαίνετο ασφαλές εις
+αυτούς να διαπεραιωθούν ενόσω οι Αθηναίοι κατείχαν τα Μέγαρα και τας
+Πηγάς. Διότι και δύσβατος ήτο η Γεράνεια και εφρουρείτο πάντοτε υπό
+Αθηναίων οι δε Λακεδαιμόνιοι ενόουν ότι και τότε έμελλον ούτοι να
+εμποδίσουν εις αυτούς και την διάβασιν εκείνην. Ενόμισαν λοιπόν
+πρέπον να παραμείνουν εις Βοιωτίαν και να σκεφθούν με ποίον
+ασφαλέστατον τρόπον να διαπορευθούν. Άλλως και προσεκαλούντο κρυφίως
+υπό τινων Αθηναίων, οίτινες ήλπιζαν να καταλύσωσι την δημοκρατίαν
+και τα οικοδομούμενα μακρά τείχη. Έδραμον δε κατ' αυτών οι Αθηναίοι
+πανστρατιά μετά χιλίων Αργείων και άλλων τους οποίους απέστειλε
+καθεμία σύμμαχος πόλις· συνεποσώθησαν δε εις δεκατέσσαρας χιλιάδας.
+Την εκστρατείαν εκείνην επεχείρησαν διότι έβλεπον αυτούς
+αμηχανούντας πόθεν να διέλθουν και υποπτευόμενοι ότι ετεκταίνετό τι
+περί καταλύσεως της δημοκρατίας. Ήλθον προσέτι προς τους Αθηναίους
+δυνάμει της συμμαχίας ιππείς Θεσσαλοί, οίτινες όμως κατά την ώραν
+της συμπλοκής μετέβησαν προς τους Λακεδαιμονίους.
+
+108. Γενομένης δε μάχης εν Τανάγρα της Βοιωτίας, ενίκων οι
+Λακεδαιμόνιοι και οι σύμμαχοι, και ο φόνος εγένετο πολύς εξ
+αμφοτέρων των μελών. Και οι μεν Λακεδαιμόνιοι, εισελθόντες εις την
+Μεγαρίδα και αποκόψαντες τα δένδρα, απήλθον πάλιν εις τον τόπον
+αυτών διά της Γερανείας και του ισθμού· οι δε Αθηναίοι, εξήκοντα δύο
+ημέρας μετά την μάχην, εστράτευσαν κατά των Βοιωτών, υπό την
+στρατηγίαν του Μυρωνίδου, και νικήσαντες αυτούς εις μάχην εν
+Οινοφύτοις εγένοντο κύριοι της Βοιωτίας και Φωκίδος, κατηδάφισαν το
+τείχος των Ταναγραίων, έλαβον ομήρους εκατόν άνδρας εκ των
+πλουσιωτάτων Λοκρών των Οπουντίων, και απετελείωσαν τα μακρά αυτών
+τείχη. Μετά ταύτα εσυνθηκολόγησαν προς τους Αθηναίους και οι
+Αιγινήται, κατεδαφίσαντες τα τείχη των, και τα πλοία παραδώσαντες,
+και υποσχεθέντες να τελούν φόρον εις τον μετέπειτα χρόνον. Οι
+Αθηναίοι περιέπλευσαν και την Πελοπόννησον, υπό την στρατηγίαν
+Τολμίδου του Τολμαίου, επυρπόλησαν τον ναύσταθμον των Λακεδαιμονίων,
+εκυρίευσαν την πόλιν των Κορινθίων Χαλκίδα, και αποβιβασθέντες εις
+την ξηράν ενίκησαν τους Σικυωνίους.
+
+109. Οι δε εν τη Αιγύπτω Αθηναίοι και οι σύμμαχοι επέμεναν ακόμη,
+και δι' αυτούς ο πόλεμος είχε λάβει διαφόρους φάσεις. Κατά πρώτον
+μεν εγένοντο κύριοι της Αιγύπτου οι Αθηναίοι, και ο βασιλεύς πέμπει
+εις Λακεδαίμονα τον Μεγάβαζον, Πέρσην άνδρα, έχοντα χρήματα μαζί
+του, ίνα πείση τους Πελοποννησίους να εισβάλουν εις την Αττικήν και
+αναγκάση ούτω τους Αθηναίους να εκκενώσουν την Αίγυπτον. Αλλά,
+επειδή η υπόθεσίς του δεν επροχώρει και τα χρήματα εξωδεύοντο
+ματαίως, τον μεν Μεγάβαζον μετά των υπολειπομένων χρημάτων ανακαλεί
+εις την Ασίαν· πέμπει δε τον Πέρσην Μεγάβυζον τον Ζωπύρου μετά
+πολλής στρατιάς· ο οποίος ελθών διά ξηράς ενίκησε τους Αιγυπτίους
+και τους συμμάχους, εξεδίωξεν από την Μέμφιδα τους Έλληνας και
+απέκλεισε τέλος αυτούς εις την νήσον Προσωπίτιδα· επολιόρκει δε
+αυτούς επί έν ολόκληρον έτος και μήνας έξ, μέχρις ου αποξηράνας την
+διώρυγα και παρατρέψας αλλαχού το ύδωρ τα μεν πλοία έφερεν εν ξηρώ,
+της δε νήσου το πλείστον μέρος κατέστησεν ήπειρον· διαβάς δε πεζή
+εκυρίευσε την νήσον.
+
+110. Ούτω κατεστράφησαν τα ελληνικά πράγματα, μετά εξαετή πόλεμον·
+και ολίγοι εκ των πολλών πορευόμενοι διά της Λιβύης εσώθησαν εις την
+Κυρήνην, οι δε πλείστοι απωλέσθησαν. Η Αίγυπτος δε πάλιν εγένετο
+υποτελής του βασιλέως, πλην του Αμυρταίου του βασιλεύοντος εις την
+τελματώδη χώραν. Τούτον, ένεκα της μεγάλης εκτάσεως του τέλματος,
+δεν ηδύναντο να υποτάξωσιν, εν ταυτώ δε διότι οι κάτοικοι των
+τελμάτων εκείνων είναι οι μαχιμώτατοι των Αιγυπτίων, Ινάρως δε ο των
+Λιβύων βασιλεύς, ο οποίος τα πάντα είχε πράξει προς διατάραξιν της
+Αιγύπτου, συλληφθείς διά προδοσίας, ανεσταυρώθη. Εν τούτοις
+πεντήκοντα τριήρεις των Αθηναίων και των άλλων συμμάχων πλέουσαι
+προς την Αίγυπτον ίνα αντικαταστήσουν τας πρώτας ήραξαν εις το
+Μενδήσιον στόμιον, αγνοούντων των πληρωμάτων όσα είχον συμβή.
+Προσβληθείσαι διά ξηράς μεν υπό πεζών, διά θαλάσσης δε υπό του
+ναυτικού των Φοινίκων εχάθησαν πολλαί, και μόλις ολίγισται
+κατώρθωσαν να διαφύγουν. Και τα μεν κατά την μεγάλην στρατείαν των
+Αθηναίων και των συμμάχων εις Αίγυπτον ούτως ετελείωσαν.
+
+111. Εκ δε της Θεσσαλίας εξορισθείς ο Ορέστης ο υιός του βασιλέως
+των Θεσσαλών Εχεκρατίδου έπεισε τους Αθηναίους να τον αποκαταστήσουν
+εις την εξουσίαν. Και οι Αθηναίοι παραλαβόντες τους Βοιωτούς και
+τους Φωκείς, συμμάχους όντας, εξεστράτευσαν κατά των Φαρσάλων της
+Θεσσαλίας· και της μεν γης, δεν ήσαν κύριοι άλλου μέρους ειμή όσον
+είχον διά στρατόπεδον, χωρίς να απομακρύνωνται πολύ απ' αυτού, διότι
+ημποδίζοντο υπό των Θεσσαλών ιππέων, την δε πόλιν δεν εκυρίευσαν,
+και το σχέδιον ένεκα του οποίου εξεστράτευσαν απέτυχεν εντελώς.
+Επέστρεψαν λοιπόν άπρακτοι έχοντες μεθ' εαυτών τον Ορέστην. Μετά
+ταύτα, όχι ύστερον από πολύ, χίλιοι Αθηναίοι, επιβάντες εις τα εν
+ταις Πηγαίς πλοία (διότι αυτοί κατείχον τας Πηγάς) παρέπλευσαν μέχρι
+Σικυώνος, στρατηγούντος Περικλέους του Ξανθίππου, και αποβάντες εις
+την ξηράν ενίκησαν τους μετ' αυτών συμπλακέντας Σικυωνίους, και
+ευθύς παραλαβόντες τους Αχαιούς και διαπλεύσαντες εις την αντιπέραν
+όχθην εστράτευσαν κατά της Οινιάδος της Ακαρνανίας και επολιόρκησαν
+αυτήν· αλλά μη δυνηθέντες να την κυριεύσουν απεχώρησαν εις Αθήνας.
+
+112. Ύστερον δε, μετά παρέλευσιν τριών ετών, σπονδαί πενταετείς
+εγένοντο μεταξύ Πελοποννησίων και Αθηναίων. Και ελληνικού μεν
+πολέμου απέσχον οι Αθηναίοι, εξεστράτευσαν δε κατά της Κύπρου με
+διακόσια πλοία ιδικά των και των συμμάχων, στρατηγούντος του
+Κίμωνος. Και εξήκοντα μεν εκ τούτων των πλοίων έπλευσαν εις την
+Αίγυπτον, κατά πρόσκλησιν του Αμυρταίου του βασιλέως της τελματώδους
+χώρας, τα δε άλλα επολιόρκουν το Κίτιον. Αλλά, αποθανόντος του
+Κίμωνος και επελθούσης πείνης, απεχώρησαν από του Κιτίου· και
+πλεύσαντες άνωθεν της εν Κύπρω Σαλαμίνος εναυμάχησαν και
+επεζομάχησαν συγχρόνως κατά των Φοινίκων και Κιλίχων, και νικήσαντες
+εις αμφότερα απεχώρησαν εις τα ίδια ακολουθούμενοι υπό των πλοίων τα
+οποία είχον επιστρέψει εκ της Αιγύπτου. Μετά ταύτα οι Λακεδαιμόνιοι
+επεχείρησαν τον ιερόν καλούμενον πόλεμον, και καταλαβόντες το εν
+Δελφοίς ιερόν παρέδωκαν αυτό εις τους Δελφούς. Αλλ' ύστερον πάλιν οι
+Αθηναίοι μετά την αποχώρησιν αυτών πέμψαντες στρατόν και
+καταλαβόντες το παρέδωκαν εις τους Φωκείς.
+
+113. Ότε ολίγος χρόνος παρήλθε μετά ταύτα, επειδή οι Βοιωτοί φυγάδες
+κατείχον την Ορχομενόν και την Χαιρώνειαν και άλλας τινάς πόλεις της
+Βοιωτίας, οι Αθηναίοι, στρατηγούντος Τολμίδου του Τολμαίου,
+εξεστράτευσαν κατά των πολεμίων εκείνων πόλεων με χιλίους εαυτών
+οπλίτας και όσους έδωκαν οι άλλοι σύμμαχοι. Κυριεύσαντες δε την
+Χαιρώνειαν απεχώρουν, αφού αφήκαν φρουράν. Ενώ όμως επορεύοντο προς
+την Κορώνειαν, επιτίθενται κατ' αυτών οι εκ της Ορχομενού Βοιωτοί
+φυγάδες, και οι μετ' αυτών Λοκροί, και οι Ευβοείς, και όσοι ήσαν της
+αυτής γνώμης· νικήσαντες δε μέρος μεν των Αθηναίων απέκτεινον, μέρος
+δε συνέλαβον ζώντας. Και την Βοιωτίαν πάσαν εξεκένωσαν οι Αθηναίοι
+συνθηκολογήσαντες να τοις αποδοθούν οι αιχμάλωτοι. Επιστρέψαντες δε
+εις τας πατρίδας των οι των Βοιωτών φυγάδες και όλοι οι άλλοι έγιναν
+πάλιν αυτόνομοι.
+
+114. Μετά ταύτα, όχι πολύ ύστερον, απεστάτησεν από τους Αθηναίους η
+Εύβοια· και ότε είχεν ήδη μεταβή εις αυτήν ο Περικλής ηγγέλθη εις
+αυτόν ότι απεστάτησαν τα Μέγαρα, ότι οι Πελοποννήσιοι μέλλουν να
+εισβάλουν εις την Αττικήν και ότι οι φρουροί των Αθηναίων
+κατεσφάγησαν υπό των Μεγαρέων, εκτός εκείνων όσοι διεσώθησαν εις
+Νίσαιαν· απεστάτησαν δε οι Μεγαρείς, αφού προηγουμένως εζήτησαν την
+συνδρομήν των Κορινθίων, των Σικυωνίων και των Επιδαυρίων. Έσπευσε
+λοιπόν ο Περικλής να επαναφέρη τον στρατόν εκ της Ευβοίας. Έπειτα οι
+Πελοποννήσιοι, οδηγούμενοι υπό του βασιλέως των Λακεδαιμονίων
+Πλειστοάνακτος του Παυσανίου, εισέβαλον εις την Αττικήν και εδήωσαν
+την Ελευσίνα και το Θρίον· μη προχωρήσαντές δε περαιτέρω επέστρεψαν
+εις τα ίδια. Οι δε Αθηναίοι διαβάντες πάλιν την Εύβοιαν,
+στρατηγούντος του Περικλέους, την καθυπέταξαν όλην. Και εις μεν τας
+άλλας αυτής πόλεις επέβαλον όρους, τους δε κατοίκους της Ιστιαίας
+εκδιώξαντες κατέσχον την χώραν των αυτοί.
+
+115. Όχι δε μετά πολύν χρόνον μετά την αναχώρησίν των από της
+Ευβοίας συνωμολόγησαν προς τους Λακεδαιμονίους και τους συμμάχους
+αυτών τριακονταετείς συνθήκας αποδώσαντες την Νίσαιαν, τας Πηγάς,
+την Τροιζήνα και την Αχαΐαν διότι ταύτας τας πόλεις ούσας των
+Πελοποννησίων κατείχον οι Αθηναίοι. Μετά έξ δε έτη ηγέρθη πόλεμος
+μεταξύ Σαμίων και Μιλησίων περί της Πριήνης· και οι Μιλήσιοι
+φανέντες υποδεέστεροι εις τον πόλεμον ήλθον εις τας Αθήνας και
+παρεπονούντο κατά των Σαμίων. Συνεπεβοήθουν δε αυτούς καί τινες
+ιδιώται εξ αυτής της Σάμου θέλοντες να μεταβάλουν το πολίτευμα
+αυτής. Πλεύσαντες λοιπόν εις Σάμον οι Αθηναίοι με τεσσαράκοντα πλοία
+εγκατέστησαν την δημοκρατίαν, και λαβόντες ομήρους εκ των Σαμίων,
+πεντήκοντα παίδας και ίσους άνδρας, τους οποίους απέθεσαν εις την
+Λήμνον, ανεχώρησαν εγκαταλιπόντες φρουράν.
+
+Τότε τινές εκ των Σαμίων, οίτινες δεν είχον δυνηθή να υπομείνωσιν,
+αλλ' είχον φύγει, συμμαχήσαντες μετά των εν τη πόλει ισχυροτάτων και
+μετά του Πισσούθνα του Υστάσπου, όστις τότε εκυβέρνα τας Σάρδεις,
+και λαβόντες επτακοσίους επικούρους διέβησαν διά νυκτός εις την
+Σάμον. Και πρώτον μεν επανεστάτησαν κατά του δήμου και συνέλαβον
+τους πλείστους, έπειτα υποκλέψαντες εκ Λήμνου τους εαυτών ομήρους
+απεστάτησαν αναφανδόν και παρέδωκαν εις τον Πισσούθναν τους φρουρούς
+των Αθηναίων και τους άρχοντας, οίτινες ήσαν παρ' αυτοίς, και
+παρεσκευάζοντο ευθύς να εκστρατεύσουν κατά της Μιλήτου. Μετ' αυτών
+δε συναπεστάτησαν και οι Βυζάντιοι.
+
+116. Άμα έμαθον ταύτα οι Αθηναίοι, έπλευσαν κατά της Σάμου με
+εξήκοντα πλοία, εξ ων τα μεν δεκαέξ δεν μετεχειρίσθησαν (διότι μέρος
+μεν αυτών έπεμψαν εις την Καρίαν διά να κατασκοπεύσουν τον
+φοινικικόν στόλον, μέρος δε διά να ειδοποιήσουν την Χίον και την
+Λέσβον όπως στείλουν βοηθείας), με τα άλλα δε τεσσαράκοντα τέσσαρα,
+υπό την στρατηγίαν του Περικλέους και εννέα άλλων, συνεκρότησαν
+ναυμαχίαν πλησίον της Τραγίης νήσου προς τα εβδομήκοντα πλοία των
+Σαμίων, εκ των οποίων τα είκοσι είχον στρατιώτας· όλα δε τα πλοία
+ταύτα ήρχοντο εκ της Μιλήτου. Και οι Αθηναίοι ενίκησαν. Ύστερον δε
+ενισχύθησαν με άλλα τεσσαράκοντα πλοία των Αθηναίων, και με
+εικοσιπέντε των Χίων και Λεσβίων. Και αποβάντες εις την ξηράν και
+έχοντες ανώτερον πεζικόν επολιόρκησαν την πόλιν διά τριών τειχών και
+εκ της θαλάσσης. Ο δε Περικλής λαβών εξήκοντα εκ των προσωρμισμένων
+πλοίων ανεχώρησε ταχέως εις Καύνον και Καρίαν, άμα ηγγέλθη ότι
+πλέουσι κατ' αυτών φοινικικά πλοία. Ανεχώρησε δ' εκ της Σάμου μετά
+πέντε πλοίων ο Στησαγόρας και οι άλλοι όπως ενωθούν με τα φοινικικά.
+
+117.Εν τούτω τω μεταξύ εκπλεύσαντες οι Σάμιοι εξ απροόπτου και
+επιπεσόντες κατά του απροφυλάκτου στρατοπέδου τας μεν προφυλακίδας
+ναυς κατέστρεψαν, ναυμαχήσαντες δε προς εκείνας αι οποίαι ώρμησαν
+εναντίον των ενίκησαν αυτάς και εγένοντο κύριοι της θαλάσσης των
+περί τας δεκατέσσαρας ημέρας εισκομίζοντες και εκκομίζοντες όσα
+ήθελον. Ελθόντος δε του Περικλέους κατεκλείσθησαν πάλιν διά των
+πλοίων. Και εκ των Αθηνών ύστερον εστάλη και άλλη επικουρία,
+τεσσαράκοντα μεν πλοία υπό τον Θουκυδίδην και τον Άγνωνα και τον
+Φορμίωνα, είκοσι δε υπό τον Τληπόλεμον και τον Αντικλέα, και
+τριάκοντα εκ της Χίου και της Λέσβου. Και μικράν μεν ναυμαχίαν
+έκαμαν οι Σάμιοι· μη δυνάμενοι δε να ανθέξουν υπεχώρησαν εις τους
+πολιορκητάς τον ένατον μήνα, και παραδοθέντες διά συνθήκης
+κατηδάφισαν το τείχος των, έδωκαν ομήρους, παρέδωκαν τα πλοία και
+υπεχρεώθησαν να πληρώνουν κατά προθεσμίας τα δαπανηθέντα χρήματα.
+Εσυνθηκολόγησαν δε και οι Βυζάντιοι να μένουν υπήκοοι καθώς ήσαν
+πρότερον.
+
+118. Ολίγα έτη κατόπιν συνέβησαν τα προαναφερθέντα συμβάντα, ήτοι τα
+Κερκυραϊκά και τα Ποτειδαιατικά και όσα εχρησίμευσαν ως πρόφασις διά
+τον παρόντα πόλεμον. Όλα δε ταύτα όσα οι Έλληνες έπραξαν προς
+αλλήλους και προς τον βάρβαρον εγένοντο εις πεντήκοντα έτη από της
+αναχωρήσεως του Ξέρξου μέχρι της αρχής τούτου του πολέμου. Εις το
+διάστημα τούτο οι Αθηναίοι και την ιδικήν των αρχήν κατέστησαν
+μονιμωτέραν και αυτοί επροχώρησαν εις μέγαν βαθμόν δυνάμεως. Οι δε
+Λακεδαιμόνιοι αισθανθέντες τούτο δεν τους ημπόδισαν ειμή επ' ολίγον
+και το πλείστον του χρόνου ησύχαζον, όντες μεν ως και πρότερον οκνοί
+εις το να επιχειρούν πολέμους, εκτός εάν ηναγκάζοντο εις τούτο,
+εμποδιζόμενοι δ' ενίοτε και υπό των ιδικών των πολέμων· τέλος όμως η
+δύναμις των Αθηναίων, ανυψωθείσα περιφανώς, έβλαπτε πλέον και τους
+συμμάχους αυτών. Τότε δε εξηντλήθη η υπομονή των και ενόμισαν
+καθήκον των να κινηθούν μετά πάσης σπουδής και να καθαιρέσουν την
+ισχύν, εάν δυνηθώσιν, επιχειρούντες τον παρόντα πόλεμον. Αυτοί
+λοιπόν οι Λακεδαιμόνιοι απεφάσισαν να θεωρήσουν ως διαλυμένας τας
+σπονδάς και τους Αθηναίους ως αδικούντας. Πέμψαντες δε εις Δελφούς
+ηρώτων τον θεόν αν ο πόλεμος ήθελεν αποβή υπέρ αυτών. Ο δε θεός
+είπεν εις αυτούς, ως λέγεται, ότι ήθελον νικήσει, εάν επολέμουν με
+όλας τας δυνάμεις των, και ότι αυτός ήθελεν έλθει εις βοήθειάν των
+είτε προσκαλούμενος είτε απρόσκλητος.
+
+119. Προσκαλέσαντες λοιπόν και πάλιν τους συμμάχους ηθέλησαν να τους
+συμβουλευθούν αν έπρεπε να πολεμήσουν. Ότε δε ήλθον οι πρέσβεις από
+τας συμμάχους πόλεις και συνήλθε συνέλευσις, έκαστος είπεν όσα
+ήθελε, κατηγορούντες οι περισσότεροι τους Αθηναίους και φρονούντες
+ότι έπρεπε να γίνη πόλεμος· αλλ' οι Κορίνθιοι, οίτινες προηγουμένως
+είχον παρακαλέσει ιδαιτέρως κάθε πόλιν να ψηφίση τον πόλεμον,
+φοβηθέντες, μήπως εις αυτό το αναμεταξύ καταστραφή η Ποτείδαια, και
+ευρεθέντες τότε παρόντες επροχώρησαν τελευταίοι και είπον τα εξής.
+
+120. «Τους μεν Λακεδαιμονίους, ω γενναίοι σύμμαχοι, δεν δυνάμεθα
+πλέον να κατηγορώμεν ότι δεν απεφάσισαν αυτοί τον πόλεμον, καθ' όσον
+μας εκάλεσαν εδώ σήμερον προς τούτο· διότι ούτω πρέπει οι αρχηγοί,
+τα ιδιαίτερα συμφέροντα ίσα και αμερόληπτα διαχειριζόμενοι, να
+φροντίζουν εξαιρετικώς περί των κοινών, αφού εις τας άλλας
+διακρίσεις αυτοί προ πάντων προτιμώνται. Εξ ημών δε όσοι μεν
+συνανεμίγησαν και ωμίλησαν προς τους Αθηναίους δεν έχουν ανάγκην
+διδαχής διά να προφυλάττωνται απ' αυτών· οι δε κατοικούντες την
+μεσόγειον μάλλον ή τα παράλια πρέπει να μάθουν, ότι, εάν δεν
+βοηθήσουν τους παραλίους, δυσκολωτέρα θα είναι εις αυτούς η εξαγωγή
+των προϊόντων της χώρας, και η εισαγωγή εκείνων όσα διά της θαλάσσης
+παρέχονται εις τους μεσόγεια οικούντας. Δεν πρέπει λοιπόν να γίνουν
+σήμερον κακοί κριταί των λεγομένων, νομίζοντες ότι ταύτα δεν τους
+ενδιαφέρουν, αλλά να σκεφθούν ότι, εάν παραμελήσουν τας παραλίους
+πόλεις, ο κίνδυνος θέλει προχωρήσει μέχρις αυτών, και ότι κατ' αυτήν
+την στιγμήν πρέπει να σκέπτωνται τόσον περί εαυτών όσον και περί των
+άλλων. Διά τούτο δεν πρέπει να διστάζουν να ανταλλάξουν τον πόλεμον
+με την ειρήνην. Διότι ανδρών μεν φρονίμων ίδιον είναι να ησυχάζουν
+εφ' όσον δεν αδικούνται· των δε ανδρείων, άμα αδικηθούν, να
+μεταπίπτουν εκ της ειρήνης εις τον πόλεμον, και εν καιρώ τω δέοντι
+να επανέρχωνται πάλιν εκ του πολέμου εις την ειρήνην· και ούτε διά
+την εν τω πολέμω ευτυχίαν να υπερηφανεύωνται, ούτε να αφήνουν ν'
+αδικώνται αρεσκόμενοι εις την ησυχίαν της ειρήνης. Διότι και ο χάριν
+της ηδονής φοβούμενος τους κόπους, εάν ησυχάζη όταν δεν πρέπη,
+τάχιστα θέλει στερηθή του αταράχου βίου τον οποίον φοβείται μη χάση,
+και ο υπερηφανευόμενος διά τας ευτυχίας του πολέμου δεν ενθυμείται
+ότι απατηλή είναι η έπαρσίς του. Διότι πολλαί επιχειρήσεις κακαί,
+επειδή οι αντίπαλοι έτυχον μάλλον οκνοί, επέτυχον, και ακόμη μάλλον
+πλειότεραι, αι οποίαι εφαίνοντο καλά λογαριασμέναι, τουναντίον
+απέβησαν καταστρεπτικαί. Ουδείς εκτελεί εμπράκτως μετά της αυτής
+πεποιθήσεως όσα εσυλλογίσθη· αλλ' αφόβως μεν συλλογιζόμεθα, μετά
+φόβου δε και ελλιπώς εκτελούμεν το έργον.
+
+121. »Ημείς δε σήμερον εγείρομεν τον πόλεμον και διότι αδικούμεθα
+και διότι έχομεν σημαντικά εναντίον αυτών παράπονα και μόλις
+επιτυχώς υπερασπισθώμεν εναντίον των Αθηναίων θέλομεν παύση εγκαίρως
+αυτόν. Διά πολλάς δε αιτίας είναι πιθανόν να νικήσωμεν· πρώτον μεν
+διότι είμεθα πολυαριθμότεροι και έχομεν εμπειρίαν πολεμικήν, έπειτα
+δε διότι πάντες ανεξαιρέτως θα εκτελέσωμεν τα παραγγελλόμενα. Ως
+προς το ναυτικόν δε, εις το οποίον υπερτερούν, θέλομεν εξοπλίσει
+τοιούτο διά της υπαρχούσης εις έκαστον ημών περιουσίας και διά των
+εν Δελφοίς και εν Ολυμπία χρημάτων. Θέλομεν κάμει δε αυτό το δάνειον
+ίνα δι' αδροτέρου μισθού προσελκύσωμεν εις το μέρος μας τους ξένους
+ναύτας αυτών. Διότι η δύναμις των Αθηναίων είναι μάλλον μισθωτή παρά
+ιδική των. Η δε ημετέρα θέλει είσθαι εις ολιγώτερον κίνδυνον
+εκτεθειμένη, καθότι στηρίζεται μάλλον επί των σωμάτων ή επί των
+χρημάτων. Εάν άπαξ νικηθούν εν ναυμαχία, κατά πάσαν πιθανότητα
+καταβάλλονται. Εάν δε η αντίστασίς των παραταθή, θα λάβωμεν καιρόν
+να εξασκηθώμεν περί τα ναυτικά· και, όταν εξισωθώμεν κατά την
+ναυτικήν μάθησιν με αυτούς, θέλομεν βεβαίως τους υπερβή κατά την
+γενναιότητα. Ό,τι ημείς έχομεν εκ φύσεως πλεονέκτημα, εκείνοι δεν
+δύνανται να το απολαύσουν διά της διδαχής. Ό,τι δε έχουσιν ανώτερον
+ως εκ της μαθήσεως, ημείς πρέπει να το εκμηδενίσωμεν διά της
+μελέτης. Χρήματα όσα απαιτούνται προς τον σκοπόν τούτον θα τα
+φέρωμεν. Διότι θα ήτο δεινόν, ενώ οι σύμμαχοι των Αθηναίων δεν
+αποκάμνουν πληρώνοντες διά την δουλείαν των, να μη δαπανήσωμεν ημείς
+διά να τιμωρήσωμεν τους εχθρούς μας, και συγχρόνως διά να σωθώμεν
+ημείς αυτοί, και τέλος να μη στερηθώμεν των αγαθών μας και πάθωμεν
+όσα κακά έπαθον και αυτοί.
+
+122. » Υπάρχουν δε εις ημάς και άλλοι τρόποι πολέμου· να
+παρακινήσωμεν τους συμμάχους των εις αποστασίαν, ήτις θέλει είσθαι
+έμμεσος αφαίρεσις των προσόδων με τας οποίας αποκτούν ισχύν· ν'
+αποκλείσωμεν διά τειχών την χώραν των, και άλλα διάφορα, τα οποία
+δεν είναι δυνατόν σήμερον να προΐδη τις. Διότι ο πόλεμος δεν
+προβαίνει κατά κανόνας ρητούς, αλλ' αυτός μόνος του επινοεί
+τεχνάσματα κατά τας εκάστοτε περιστάσεις· τότε ο μεν φερθείς
+μετριοπαθώς είναι ασφαλέστερος, ο δε παραφερθείς πράττει περισσότερα
+σφάλματα. Ας ενθυμώμεθα δε και ότι, εάν έκαστος εξ ημών εφιλονείκει
+περί γης ορίων μετά ισοπάλων, ήθελεν είσθαι υποφερτόν. Αλλά σήμερον
+οι Αθηναίοι όντες εις κατάστασιν να πολεμήσουν προς σύμπαντας ημάς,
+είναι ακόμη περισσότερον δυνατοί να μας πολεμήσουν κατά πόλεις·
+ώστε, εάν δεν απωθήσωμεν αυτούς από κοινού και κατά έθνη και κατά
+πόλεις ομοφώνως, θα μας υποτάξουν άκοπα ευρίσκοντες ημάς
+διηρημένους. Και η ήττα, την οποίαν και ν' ακούη τις είναι
+δυσάρεστον, μάθετε ότι δεν θέλει επιφέρει άλλο τι ή την εντελή
+δουλείαν· το οποίον και λεγόμενον μόνον υποθετικώς αποτελεί εντροπήν
+διά την Πελοπόννησον, δηλαδή πόλεις τοσαύται να φέρουν τον ζυγόν
+μιας. Εάν όμως συμβή τούτό, θα φανώμεν ότι ή δικαίως πάσχομεν ή διά
+δειλίαν ανεχόμεθα τα παθήματα, και θα δειχθώμεν κατώτεροι των
+πατέρων ημών, οι οποίοι ηλευθέρωσαν την Ελλάδα από τους Πέρσας·
+ημείς δε ούτε και ημών αυτών την ελευθερίαν εξασφαλίζομεν, αλλ'
+αφήνομεν μίαν πόλιν να εγκατασταθή ως τύραννος, μολονότι έχομεν την
+αξίωσιν να καταλύωμεν εκείνους, οίτινες είναι τύραννοι εις μίαν
+πόλιν. Αγνοούμεν ότι ο τοιούτος τρόπος ημών μετέχει τριών μεγίστων
+σφαλμάτων, της ασυνεσίας, της δειλίας και της αμελείας. Και βεβαίως
+ουχί αποφυγόντες ταύτα προέβητε εις τοσούτον βλαπτικήν διά τους
+πλείστους ανθρώπους καταφρόνησιν, ήτις, διότι απεπλάνησε πολλούς,
+μετωνομάσθη διά του εναντίου ονόματος αφροσύνη.
+
+123. » Προς τι λοιπόν να αιτιώμεθα τα προγενέστερα μακρότερον παρ'
+όσον συμφέρει εις τα παρόντα ; Χάριν των μελλόντων πρέπει να
+ταλαιπωρηθώμεν και να υποστηρίξωμεν τα παρόντα· διότι μας εδίδαξαν
+οι πατέρες μας ότι πρέπει διά κόπων ν' αποκτώμεν την εκ των
+κατορθωμάτων ημών δόξαν· μη μεταβάλλετε το έθος τούτο, εάν σήμερον
+υπερέχετε ολίγον κατά τον πλούτον και την δύναμιν (διότι δεν ήθελεν
+είσθαι δίκαιον, όσα υπό απορίας εκτήθησαν, να απολεσθούν διά της
+ευπορίας), αλλά πρέπει ευθαρσώς να κινηθώμεν προς πόλεμον διά πολλάς
+αιτίας, πρώτον μεν διότι το διέταξε διά του μαντείου ο θεός, όστις
+υπεσχέθη να μας βοηθήση, έπειτα δε διότι η επίλοιπος Ελλάς θέλει
+συναγωνισθή υπό φόβου ή υπό συμφέροντος και τέλος διότι δεν λύετε
+σεις πρώτοι σπονδάς τας οποίας και αυτός ο θεός, διατάττων υμάς να
+πολεμήσετε, θεωρεί παραβιασθείσας, αλλά μάλλον τιμωρείτε την
+παραβίασίν των. Διότι λύουσιν αυτάς όχι οι αμυνόμενοι, αλλ' οι
+πρώτοι παραβιάζοντες.
+
+124. » Ώστε, αφού πανταχόθεν παρουσιάζεται καλόν το να πολεμήσετε,
+και ημείς παρακινούμεν τούτο από κοινού, επειδή είναι αναμφισβήτητον
+ότι συμφέρει και εις τας πόλεις και εις τους ιδιώτας, μη βραδύνετε
+να βοηθήσετε τους Ποτειδαιάτας, οι οποίοι είναι Δωριείς και υπό
+Ιώνιον πολιορκούνται (όπερ αντίθετον του άλλοτε συμβαίνοντος), και
+να επιδιώξετε την ελευθερίαν των άλλων, καθότι δεν είναι δίκαιον
+ένεκα του αναποφασίστου υμών άλλοι μεν να έχουν πάθει ήδη, άλλοι δε
+να κινδυνεύουν να πάθουν τα αυτά, εάν μάλιστα γίνη γνωστόν ότι
+συνήλθομεν μεν, δεν τολμώμεν όμως να δώσωμεν βοήθειαν. Εκτιμώντες
+λοιπόν, ω άνδρες σύμμαχοι, το κρίσιμον των περιστάσεων εις τας
+οποίας ευρισκόμεθα, και προσέτι την σπουδαιότητα των λόγων ημών
+ψηφίσατε τον πόλεμον, μη φοβούμενοι το στιγμιαίον δεινόν, αλλά την
+απ' αυτού μέλλουσαν να προκύψη διαρκή ειρήνην· διότι διά μεν του
+πολέμου επί πλέον στερεώνεται η ειρήνη, διά δε της ησυχίας δεν
+αποτρέπεται ο πόλεμος. Ούτω λοιπόν αποκτώντες πεποίθησιν ότι η πόλις
+η οποία εγκατέστη ως τύραννος εν μέσω της Ελλάδος μας απειλεί όλους
+ομοίως, αφού άρχει ήδη επί των μεν, διανοείται δε να άρξη επί των
+δε, ας βαδίσωμεν διά να την υποτάξωμεν. Και του λοιπού ημείς μεν να
+ζώμεν ακινδύνως, τους δε σήμερον δουλωμένους Έλληνας ας
+ελευθερώσωμεν». Και τοιαύτα μεν είπον οι Κορίνθιοι.
+
+125. Οι δε Λακεδαιμόνιοι, αφού ήκουσαν την γνώμην απάντων,
+προσεκάλεσαν να ψηφίσωσιν όλοι οι παρόντες σύμμαχοι, αι μεγάλαι
+πόλεις καθώς και αι μικραί· και η πλειονοψηφία απεφάνθη υπέρ του
+πολέμου. Ότε απεφασίσθη ούτος, ευθύς μεν ήτο αδύνατον να τον
+επιχειρήσουν, καθότι ήσαν απαράσκευοι, απεφάσισαν δε να παράσχη
+έκαστος άνευ της ελαχίστης αναβολής ό,τι ηδύνατο. Διά να ετοιμάσουν
+όμως όσα εχρειάζοντο δεν κατέτριψαν μεν ολόκληρον έτος, αλλ' ολίγον
+τι του έτους υπελείπετο ότε εισέβαλον εις την Αττικήν και ήρχισαν
+τον πόλεμον φανερά.
+
+126. Εις αυτό το διάστημα έστειλαν πρέσβεις προς τους Αθηναίους
+παραπονούμενοι κατ' αυτών όπως έχουν δικαιοτέραν πρόφασιν πολέμου,
+εάν δεν εισηκούοντο. Και πρώτον μεν έπεμψαν πρέσβεις οι
+Λακεδαιμόνιοι ζητούντες παρά των Αθηναίων να αποτινάξουν το άγος της
+θεάς· το δε άγος τούτο ήτο το εξής. Υπήρχεν εν Αθήναις ανήρ
+Ολυμπιονίκης, ονόματι Κύλων, εξ οικογενείας ευγενούς και ισχυράς.
+Ούτος ενυμφεύθη την θυγατέρα του Θεαγένους, ανδρός Μεγαρέως, ο
+οποίος εκείνον τον καιρόν ήτο τύραννος των Μεγάρων. Ημέραν τινά κατά
+την οποίαν ο Κύλων ηρώτα το μαντείον των Δελφών, το μαντείον είπεν
+εις αυτόν να καταλάβη την ακρόπολιν των Αθηναίων κατά την μεγίστην
+εορτήν του Διός. Ο Κύλων λαβών δυνάμεις παρά του Θεαγένους και
+καταπείσας τους φίλους, ότε εωρτάζοντο τα εν Πελοποννήσω Ολύμπια,
+κατέλαβε την ακρόπολιν με τον σκοπόν να εγκατασταθή ως τύραννος,
+νομίσας ότι η εορτή εκείνη ήτο η μεγίστη του Διός, και ήρμοζε κάπως
+εις αυτόν ως νικήσαντα εις τα Ολύμπια. Εάν ο χρησμός υπενόει την
+μεγάλην εορτήν εν τη Αττική ή αλλαχού, ούτε ενόησεν ούτε το μαντείον
+εδήλωσε (διότι τελούνται επίσης υπό των Αθηναίων έξω της πόλεως τα
+Διάσια, άτινα καλούνται μεγίστη εορτή του Μειλιχίου Διός, κατά την
+οποίαν πανδημεί θυσιάζουν, οι πλείστοι όμως όχι ιερεία, αλλά μικρά
+σφάγια)· νομίσας δε ο Κύλων ότι ορθώς ενόησε τον χρησμόν, επεχείρησε
+το έργον. Αλλ' οι Αθηναίοι μαθόντες τα γινόμενα προσέδραμον πανδημεί
+από την εξοχήν εναντίον αυτού και περικυκλώσαντες επολέμουν.
+
+Επειδή δε παρήρχετο ο καιρός, οι Αθηναίοι βαρυνθέντες την
+πολιορκίαν, απήλθον οι περισσότεροι, αναθέσαντες εις τους εννέα
+άρχοντας την φύλαξιν της ακροπόλεως και δόσαντες εις αυτούς πάσαν
+πληρεξουσιότητα να κανονίσουν τα πράγματα όπως νομίσουν καλλίτερον·
+τότε δε τας πλειοτέρας πολιτικάς υποθέσεις διεξήγον οι εννέα
+άρχοντες. Οι δε μετά του Κύλωνος πολιορκούμενοι πολύ υπέφερον ως εκ
+της ελλείψεως τροφίμων και του ύδατος. Ο μεν λοιπόν Κύλων και ο
+αδελφός αυτού φεύγουν κρυφίως· οι δε άλλοι, επειδή επιέζοντο, καί
+τινες μάλιστα απέθνησκον της πείνης, εκάθισαν ως ικέται εις τον εν
+τη ακροπόλει βωμόν. Σηκώσαντες δ' εκείθεν αυτούς οι Αθηναίοι,
+εκείνοι εις τους οποίους ήτο ανατεθειμένη η φύλαξις, ότε τους είδον
+αποθνήσκοντας εν τω ιερώ, και απομακρύνοντες με την υπόσχεσιν ότι
+διόλου δεν θα τους εκακοποίουν, τους εφόνευσαν· εν παρόδω δε
+εφόνευσαν καί τινας καθημένους επί των βωμών των σεμνών θεών (2).
+Ένεκα τούτου και εκείνοι εκαλούντο ανόσιοι και ασεβείς προς την
+θεάν, και οι εξ εκείνων καταγόμενοι. Έδιωξαν λοιπόν τους ανοσίους
+τούτους οι Αθηναίοι, έδιωξε δε αυτούς ύστερον και ο Λακεδαιμόνιος ο
+Κλεομένης μετά των στασιαζόντων Αθηναίων· όχι μόνον δε εδίωκον τους
+ζώντας, αλλά και τα οστά των αποθανόντων εκθάπτοντες έρριπτον έξω
+των συνόρων. Επέστρεψαν όμως βραδύτερον οι εκδιωχθέντες, και οι
+απόγονοι αυτών ευρίσκονται ακόμη εις την πόλιν.
+
+127. Τούτο λοιπόν το άγος έδιδον εντολήν εις αυτούς οι Λακεδαιμόνιοι
+να αποτινάξουν, πρώτον μεν διά να εξιλεωθούν δήθεν οι θεοί, δεύτερον
+δε διότι εγνώριζον ότι Περικλής ο Ξανθίπου ενείχετο εις τούτο εκ
+μητρός, και διότι ενόμιζον ότι, αν έπιπτεν αυτός από την εξουσίαν,
+ευκολώτερον ήθελον επιτύχει εις τας μετά των Αθηναίων υποθέσεις των.
+Ναι μεν δεν ήλπιζον τόσον την εξορίαν του, ήλπιζον όμως να
+διεγείρουν κατ' αυτού εις την πόλιν κατακραυγήν ότι ο πόλεμος
+εγίνετο εν μέρει από την επίδρασιν αυτού· διότι ων δυνατώτατος
+πάντων των άλλων και διοικών την πολιτείαν ήτο ενάντιος πάντοτε προς
+τους Λακεδαιμονίους, εμποδίζων να ενδώσουν εις αυτούς και εξορμών
+τους Αθηναίους εις τον πόλεμον.
+
+128. Αλλά και οι Αθηναίοι εζήτουν παρά των Λακεδαιμονίων να
+καθαρισθούν και αυτοί από του άγους του Ταινάρου, διότι οι
+Λακεδαιμόνιοι σηκώσαντες κάποτε εκ του εν τω Ταινάρω ιερού του
+Ποσειδώνος τους ικέτας των ειλώτων τους απήγαγον και τους εφόνευσαν·
+νομίζουν μάλιστα ότι ένεκα τούτου τοις συνέβη ο μέγας σεισμός εν
+Σπάρτη. Έδιδαν εντολήν επίσης εις αυτούς να καθαρισθούν και από το
+άγος της Χαλκιοίκου Αθηνάς, το οποίον ήτο το εξής. Ότε ο
+Λακεδαιμόνιος Παυσανίας, ανακληθείς από της εν Ελλησπόντω αρχής,
+εκρίθη υπ' αυτών και απελύθη, θέσιν μεν δημοσίαν δεν τω
+ενεπιστεύθησαν, αυτός όμως ιδιαιτέρως λαβών τριήρη Ερμιονίδα, άνευ
+της αδείας των Λακεδαιμονίων φθάνει εις τον Ελλήσποντον,
+προφασιζόμενος μεν τον Ελληνικόν πόλεμον, πράγματι δε θέλων να
+εξακολουθήση τας ραδιουργίας τας οποίας είχεν ήδη συνδέσει μετά του
+βασιλέως προς τον σκοπόν του να καταλάβη την ελληνικήν αρχήν. Ιδού
+δε η πρώτη εκδούλευσις την οποίαν προσέφερε προς τον βασιλέα, και η
+αρχή όλης της ραδιουργίας την οποίαν έκαμε. Κυριεύσας το Βυζάντιον
+κατά την πρώτην του εκστρατείαν μετά την από της Κύπρου αναχώρησιν
+(διότι κατείχον αυτό οι Μήδοι, και εκ των εν αυτώ αιχμαλωτευθέντων
+τινές ήσαν συγγενείς και σύμμαχοι του βασιλέως), όσους συνέλαβε τους
+στέλλει εις τον βασιλέα εν αγνοία των άλλων συμμάχων, προφασισθείς
+ότι απέδρασαν. Ταύτα έπραττεν εκ συνεννοήσεως μετά του Γογγύλου του
+Ερετριέως, εις τον οποίον ενεπιστεύθη και το Βυζάντιον και τους
+αιχμαλώτους. Έπεμψε δε και επιστολήν προς τον βασιλέα διά του
+Γογγύλου, εις την οποίαν έγραφε τα εξής· «Παυσανίας, ο ηγεμών της
+Σπάρτης, θέλων να χαρισθή προς σε, σου πέμπει τούτους, τους οποίους
+ηχμαλώτευσεν εν τω πολέμω και είμαι διατεθειμένος, εάν επιδοκιμάζης
+και συ, να νυμφευθώ την θυγατέρα σου και να καταστήσω υποχείριόν σου
+την Σπάρτην και την άλλην Ελλάδα. Νομίζω δε ότι δύναμαι να πράξω
+ταύτα μετά σου συνεννοούμενος. Εάν λοιπόν σου αρέση τι εκ τούτων,
+πέμπε προς την θάλασσαν άνδρα πιστόν, διά του οποίου να
+ανταποκρινώμεθα του λοιπού».
+
+129. Ταύτα έγραφεν η επιστολή. Ο δε Ξέρξης ηυχαριστήθη τα μέγιστα
+δι' αυτήν, και αποστέλλει προς την θάλασσαν Αρτάβαζον τον Φαρνάκου,
+διατάσσων αυτόν να αναλάβη την σατραπείαν του Δασκυλίου, εις
+αντικατάστασιν του Μεγαβάτου, ο οποίος ήτο πρότερον άρχων, και
+αναθέτων να πέμψη τάχιστα επιστολήν προς τον Παυσανίαν εις Βυζάντιον
+και να επιδείξη την σφραγίδα· εάν δε ο Παυσανίας τω παραγγείλη τι
+σχετικόν προς τας ιδίας του υποθέσεις, να το εκτελέση μετά μεγίστου
+ζήλου και πιστότατα. Ο δε Αρτάβαζος φθάσας εκεί και τα άλλα
+εξετέλεσεν όπως παρηγγέλθη και την επιστολήν έπεμψε. Περιείχε δε
+αύτη την εξής απόκρισιν «Τα εξής λέγει προς τον Παυσανίαν ο βασιλεύς
+Ξέρξης· και η διάσωσις των ανδρών τους οποίους λαβών εν Βυζαντίω μου
+έπεμψες εκ της αντιπέραν θαλάσσης είναι ευεργεσία, η οποία θέλει
+μένει διά παντός αξιοσημείωτος εις τον ημέτερον οίκον, και οι λόγοι
+σου είναι αρεστοί εις εμέ. Μη σε σταματά μήτε ημέρα μήτε νυξ, ώστε
+να αναλάβης την εκπλήρωσιν εκείνων τα οποία μοι υπεσχέθης· μη σε
+κωλύση χρυσού και αργύρου δαπάνη, μηδέ πλήθος στρατού, όπου ήθελε
+θεωρηθή αναγκαία η παρουσία αυτού· αλλά μετ' Αρταβάζου ανδρός
+αγαθού, τον οποίον σου έπεμψα, έχε συνεννοήσεις μετά θάρρους περί
+των εμών και των σων υποθέσεων και κανόνισον αυτάς διά τρόπου
+καλλίστου και ωφελιμωτάτου εις αμφοτέρους».
+
+130. Λαβών ο Παυσανίας τα γράμματα ταύτα, και έχων ήδη μεγίστην
+υπόληψιν μεταξύ των Ελλήνων ένεκα της στρατηγίας του εν Πλαταιαίς,
+τότε έγινε πολύ περισσότερον αλαζών, και δεν ηδύνατο πλέον να ζη
+κατά τους συνηθισμένους τρόπους, αλλ' ενδυθείς μηδικήν στολήν
+εξήρχετο του Βυζαντίου, και διέτρεχε την Θράκην δορυφορούμενος υπό
+Μήδων και Αιγυπτίων. Η τράπεζα του παρετίθετο κατά τον περσικόν
+τρόπον, και δεν ηδύνατο να κρύπτη την σκέψιν του, αλλά δι' ασημάντων
+έργων προεφανέρωνεν όσα εμελέτα να πράξη κατόπιν μεγάλα. Δύσκολα
+ηδύνατο κανείς να τον ίδη και τοσούτον οργίλως και υπερηφάνως
+εφέρετο προς πάντας ομοίως, ώστε ουδείς ηδύνατο να τον πλησιάση· διά
+τούτο όχι ολίγον συνετέλεσεν εις το να μεταστώσιν οι σύμμαχοι προς
+τους Αθηναίους.
+
+131. Οι δε Λακεδαιμόνιοι μαθόντες ταύτα, όπως έπραξαν το πρώτον,
+ανεκάλεσαν αυτόν και πάλιν διά τας αυτάς αιτίας ότε εξέπλευσεν εκ
+δευτέρου μετά του ερμιονικού πλοίου άνευ της αδείας αυτών.
+Αναγκασθείς υπό των Αθηναίων να φύγη εκ του εκπολιορκηθέντος
+Βυζαντίου εις μεν την Σπάρτην δεν επέστρεψεν, εγκατασταθείς δε εις
+τας εν Τρωάδι Κολωνάς κατηγγέλθη εις τους Λακεδαιμονίους ως
+συνεννοούμενος μετά των βαρβάρων, και ότι όχι επ' αγαθώ παρέτεινε
+την εκεί διαμονήν του. Τότε δεν ανέβαλλον επί πλέον, αλλά πέμψαντες
+οι έφοροι κήρυκα και σκυτάλην τον διέταξαν να ακολουθήση τον κήρυκα,
+ειδεμή, πόλεμον θα εκήρυττον κατ' αυτού οι Σπαρτιάται. Αυτός δε
+θέλων να μη φανή ύποπτος, και πιστεύων ότι διά χρημάτων ήθελε δυνηθή
+να διαλύση την κατηγορίαν, επέστρεψε και εκ δευτέρου εις την
+Σπάρτην. Και πρώτον μεν ρίπτεται εις την ειρκτήν υπό των εφόρων
+(έχουσι δε δικαίωμα οι έφοροι να ενεργώσιν ούτω και κατά του
+βασιλέως), έπειτα δ' επέτυχε την αποφυλάκισίν του προσφερθείς ν'
+απολογηθή προς εκείνους, οίτινες ήθελον τον κατηγορήσει.
+
+132. Και φανερόν μεν σημείον δεν είχον ούτε οι Σπαρτιάται, ούτε οι
+εχθροί, ούτε η πόλις όλη, εις το οποίον βασιζόμενοι να τιμωρήσωσιν
+άνδρα καταγόμενον εκ γένους βασιλικού και έχοντα τότε τιμητικόν
+αξίωμα (διότι επετρόπευε τον υιόν του Λεωνίδου, τον νεαρόν βασιλέα
+Πλείσταρχον, του οποίου ήτο εξάδελφος). Εν τούτοις διά τας
+παρανομίας του και την μίμησιν των βαρβαρικών συνηθειών πολλάς
+παρείχεν υποψίας ότι ήθελε να υψωθή πλειότερον της παρούσης του
+καταστάσεως. Ανεσκόπησαν την παρελθούσαν αυτού διαγωγήν διά να
+εύρουν αν παρεξετράπη που από των καθεστώτων νομίμων, και
+ενεθυμήθησαν ότι άλλοτε, επί του τρίποδος τον οποίον ανέθεσαν οι
+Έλληνες εις τους Δελφούς ως ακροθίνιον των από των Μήδων ληφθέντων
+λαφύρων, ετόλμησε να επιγράψη αυτός αφ' εαυτού το εξής ελεγειακόν
+δίστιχον·
+
+ Παυσανίας, Ελλήνων αρχηγός, αφού κατέστρεψε τον στρατόν
+ των Μήδων, ανέθηκεν εις τον Φοίβον το μνημείον τούτο.
+
+Το ελεγείον λοιπόν τούτο εξήλειψαν αμέσως από του τρίποδος και
+επέγραψαν ονομαστί τας πόλεις, όσαι συγκαταστρέψασαι τον βάρβαρον
+έστησαν το αφιέρωμα, Η πράξις αύτη του Παυσανίου κατελογίσθη ως
+έγκλημα, και εις την κατάστασιν, εις την οποίαν διετέλει εύρισκον
+αυτήν λίαν σύμφωνον προς τους παρόντας σκοπούς του. Έμαθον δε ότι
+και με τους είλωτας είχε συνεννοήσεις. Και τούτο ήτο αληθές. Διότι
+υπέσχετο εις αυτούς ελευθερίαν και ισότητα, εάν συναπεστάτουν μετ'
+αυτού και τον εβοήθουν εις όλα του τα σχέδια. Εν τούτοις με όλας τας
+μηνύσεις τινών αξιοπίστων ειλώτων, δεν ενόμισαν εύλογον να φερθούν
+κατά νέον τρόπον προς αυτόν, αλλ' έμειναν πιστοί εις τον τρόπον
+όστις επεκράτει παρ' αυτοίς, να μη σπεύδουν να εκφέρωσι
+καταδικαστικήν απόφασιν κατ' ανδρός Σπαρτιάτου χωρίς αναμφισβητήτους
+αποδείξεις. Αλλά τέλος ο μέλλων να κομίση τας τελευταίας αυτού
+επιστολάς προς τον Αρτάβαζον, Αργίλιός τις, όστις άλλοτε παις ων
+ηγαπάτο υπό του Παυσανίου και τότε ήτο εμπιστευμένος αυτού, εγένετο
+ως λέγουσι μηνυτής του· φοβηθείς ούτος επί τη αναμνήσει ότι ουδείς
+των προαπεσταλμένων επέστρεψεν οπίσω, και παραποιήσας τας σφραγίδας,
+ίνα μη ανακαλυφθή εάν ηπατάτο εις τας υπονοίας του, ή εάν ο
+Παυσανίας του εζήτει να τω επιστραφούν αι επιστολαί διά να επιφέρη
+μεταβολήν τινα εις τα γραφόμενα, αποσφραγίζει αυτάς υποπτευόμενος
+ότι περιείχετό τι κατ' αυτού εν αυταίς και εύρεν ότι διετάττετο η
+θανάτωσίς του.
+
+133. Τότε πλέον οι έφοροι ότε έδειξεν αυτός τα γράμματα επίστευσαν
+περισσότερον, θελήσαντες δε να ακούσουν οι ίδιοι τους λόγους του
+Παυσανίου περί του αντικειμένου τούτου, συνεφώνησαν μετά του
+ανθρώπου εκείνου να μεταβή ως ικέτης εις το Ταίναρον και να εγείρη
+εκεί καλύβην χωριζομένην εις δύο διά χωρίσματος· εις το έν μέρος
+αυτής έκρυψέ τινας των εφόρων· ότε δε ήλθε προς αυτόν ο Παυσανίας
+και ηρώτα την αιτίαν της ικετείας, οι έφοροι ήκουσαν πάντα καθαρώς.
+Ο μεν Αργίλιος εμέμφετο του Παυσανίου δι' όσα έγραψε περί αυτού, τω
+διηγήθη λεπτομερώς όλα τα καθέκαστα, τω είπεν ότι ουδέποτε τον
+ενοχοποίησε κατά τας προς τον βασιλέα αποστολάς του, και εν τούτοις
+κατεδικάζετο να θανατωθή ως και οι άλλοι απεσταλμένοι· ο δε
+Παυσανίας συνωμολόγει την αλήθειαν τούτων, και παρεκάλει τον
+Αργίλιον να μη οργισθή διά τα συμβαίνοντα, αλλά να πεισθή και εξέλθη
+εκ του ιερού, βιάζων αυτόν να αναχωρήση ως τάχιστα και να μη γίνεται
+εμπόδιον εις τα ενεργούμενα.
+
+134. Οι έφοροι ακούσαντες ταύτα ακριβώς, τότε μεν απήλθον,
+πεισθέντες δε πλέον περί της ενοχής του προητοίμασαν την εν τη πόλει
+σύλληψίν του. Λέγεται δε ότι ενώ έμελλε να συλληφθή εν τη οδώ, άμα
+είδε το πρόσωπον ενός εκ των προσερχομένων εφόρων, εμάντευσε την
+αιτίαν της ελεύσεώς των, και ότι εις έν νεύμα αδιόρατον, όπερ
+μετεχειρίσθη είς άλλος, νεύσας ένεκα ευμενείας, έδραμε και κατέφυγεν
+εις το ιερόν της Χαλκιοίκου· ήτο δε πλησίον το τέμενος. Και διά να
+μη ταλαιπωρήται υπαίθριος, εισήλθεν εις όχι μέγα οίκημα, το οποίον
+ήτο παράρτημα του ιερού, και ησύχαζεν. Οι δε έφοροι κατ' εκείνην μεν
+την στιγμήν δεν ηδυνήθησαν να τον συλλάβουν, αλλ' έπειτα
+ανακαλύψαντες αυτόν ότι ήτο εντός, αφήρεσαν την στέγην και τας θύρας
+του οικήματος και κλείσαντες εντός τον περιετείχισαν, παραμείναντες
+δε έξω τον επολιόρκουν διά της πείνης. Εννοήσαντες δε ότι έμελλε να
+εκπνεύση ένεκα της εν τω οικήματι εκείνω καταστάσεώς του, εξήγαγον
+αυτόν εκ του ιερού ενώ έζη ακόμη. Και εξαχθείς απέθανεν αμέσως. Και
+τότε μεν ηθέλησαν να τον ρίψουν εις τον Κεάδαν, όπου συνήθιζον να
+ρίπτωσι τους κακούργους· αλλ' έπειτα απεφάσισαν να τον θάψουν εκεί
+που πλησίον. Ο δε εν Δελφοίς θεός διέταξεν ύστερον τους
+Λακεδαιμονίους να μεταφέρουν τον τάφον αυτού εκεί όπου απέθανε (και
+σήμερον κείται εις τον χώρον προ του τεμένους, ως δηλούσιν αι
+επιγεγραμμέναι στήλαι), και επειδή η πράξις των ήτο ανόσιος, διέταξε
+να αποδώσωσιν εις την Χαλκίδικον δύο σώματα αντί του ενός. Οι δε
+Λακεδαιμόνιοι, κατασκευάσαντες δύο χαλκούς ανδριάντας, ανέθεσαν
+αυτούς δήθεν αντί του Παυσανίου.
+
+135. Οι δε Αθηναίοι, επειδή και ο θεός έκρινε τους Λακεδαιμονίους ως
+ανοσίους, αντιπαρήγγειλαν εις αυτούς να αποπλύνουν το άγος εκείνο.
+Οι Λακεδαιμόνιοι όμως έπεμψαν πρέσβεις προς τους Αθηναίους διά να
+κατηγορήσουν και τον Θεμιστοκλέα διά το έγκλημα του μηδισμού, ομοίως
+με τον Παυσανίαν, διότι τάχα προέκυψε τούτο εκ της ανακρίσεως, η
+οποία έγινε κατά του Παυσανίου, και προέβαλον την αξίωσιν να υποστή
+και αυτός την αυτήν ποινήν. Οι δε Αθηναίοι πεισθέντες (διότι έτυχε
+τότε εξωστρακισμένος, και διατριβών μεν εις το Άργος, επισκεπτόμενος
+δε και την άλλην Πελοπόννησον) πέμπουν μετά των Λακεδαιμονίων,
+ετοίμων όντων να τον συγκαταδιώξουν, άνδρας έχοντας διαταγήν να τον
+φέρουν, όπου και αν τον εύρουν.
+
+136. Ο Θεμιστοκλής, ειδοποιηθείς εγκαίρως, φεύγει εκ της
+Πελοποννήσου εις την Κέρκυραν, της οποίας ήτο ευεργέτης. Επειδή δε
+έλεγον οι Κερκυραίοι ότι εφοβούντο να τον κρατώσι μήπως
+δυσαρεστηθούν οι Λακεδαιμόνιοι και οι Αθηναίοι, διαπεραιώνεται κατ'
+αίτησίν του υπ' αυτών εις την ήπειρον την καταντικρύ· και διωκόμενος
+υπό των τεθέντων εκεί προς σύλληψίν του, οίτινες επληροφορούντο τα
+μέρη, εις τα οποία μετέβαινεν, αναγκάζεται, περιελθών εις απορίαν,
+να καταλύση εις τον βασιλέα των Μολοσσών Άδμητον, ο οποίος δεν ήτο
+φίλος του. Και ο μεν Άδμητος έτυχεν αποδημών. Ο δε Θεμιστοκλής
+γίνεται ικέτης της γυναικός αυτού η οποία τον συμβουλεύει να καθίση
+παρά την εστίαν κρατών εις τας αγκάλας του τον παίδα των· και ότε
+ήλθε μετ' ολίγον ο Άδμητος, ο Θεμιστοκλής φανερούται εις αυτόν, και
+τω παριστά ότι ήθελεν είσθαι ανάξιον να εκδικηθή καθ' ενός
+εξόριστου, μολονότι ο εξόριστος εκείνος αντείπε πολλάκις εις τας
+προς τους Αθηναίους παρακλήσεις του Αδμήτου· ότι θα ήτο κακόν να
+τιμωρήση τώρα άνθρωπον πολύ ασθενέστερον εκείνου· ότι η γενναιότης
+απαιτεί να τιμωρή τις τους ισοδυνάμους· τέλος ότι ο Θεμιστοκλής
+αντετάχθη εις αυτόν ότε επρόκειτο περί δευτερεύοντος συμφέροντος,
+και όχι περί ατομικής σωτηρίας· ενώ, εάν ο Άδμητος παρέδιδεν αυτόν
+(και εγνωστοποίησε τους διώκτας και τα αίτια της καταδιώξεώς του),
+θα του εστέρει την ζωήν.
+
+137. Ο δε Άδμητος ακούσας ανήγειρεν αυτόν μετά του υιού του μαζύ
+(τον οποίον ο Θεμιστοκλής καθήμενος εκράτει εις τας αγκάλας του,
+τούτο δε ήτο η πλέον εύγλωττος ικεσία) και ότε μετ' ολίγον ήλθον οι
+Λακεδαιμόνιοι και οι Αθηναίοι και πολλά είπον, ο Άδμητος δεν τον
+παρέδωκεν, αλλά τον απέστειλεν, επειδή ήθελε να μεταβή παρά τω
+βασιλεί, διά ξηράς εις Πύδναν, πόλιν του Αλεξάνδρου, η οποία κείται
+επί της άλλης θαλάσσης. Ο Θεμιστοκλής επιτυχών εκεί φορτηγόν πλοίον
+αποπλέον προς την Ιωνίαν, και επιβάς εφέρθη υπό της τρικυμίας προς
+το στρατόπεδον των Αθηναίων, το οποίον επολιόρκει την Νάξον.
+Άγνωστος ων εις τους εν τω πλοίω και φοβηθείς αποκαλύπτει εις τον
+ναύκληρον ποίος ήτο και διατί έφευγε, λέγων ότι, εάν ηρνείτο να τον
+σώση, θα εκήρυττεν ότι τον εδέχθη εις το πλοίον του πεισθείς εις
+χρηματικήν αμοιβήν· ότι το ασφαλέστερον ήτο να μη εξέλθη κανείς εκ
+του πλοίου μέχρις ου επαναλάβουν τον πλουν και ότι, εάν επείθετο εις
+αυτόν, δεν θα ελησμόνει την αξίαν της χάριτος. Ο ναύκληρος πράττει
+ταύτα και αγκυροβολήσας εις τα ανοικτά μίαν ημέραν και μίαν νύκτα
+υπεράνω του στρατοπέδου έφθασεν έπειτα εις την Έφεσον. Και ο
+Θεμιστοκλής τον αντήμειψε διά χρημάτων (διότι έλαβεν εξ Αθηνών παρά
+των φίλων και εξ Άργους όπου είχε κατατεθειμένα), και φθάσας εις την
+άνω Ασίαν, μεθ' ενός των κάτω Περσών, πέμπει γράμματα εις τον υιόν
+του Ξέρξου Αρταξέρξην, ο οποίος νεωστί ανέβη εις τον θρόνον. Έλεγε
+δε η επιστολή, ότι «εγώ ο Θεμιστοκλής έρχομαι προς σε, αφού
+επροξένησα εις τον οίκον σου πλειότερα κακά παρ' όσα ουδείς των
+άλλων Ελλήνων, καθ' όλον τον χρόνον ότε ηναγκάσθην να υπερασπισθώ
+εμαυτόν εναντίον του επελθόντος πατρός σου· αλλά πολύ περισσότερα τω
+απέδωκα καλά όταν, εις την αποχώρησίν του, εγώ μεν ήμην ασφαλής,
+εκείνος δε διέτρεχε πολλούς κινδύνους. Μου οφείλεται λοιπόν
+ευγνωμοσύνη (και ενεθύμιζεν εν τη επιστολή του ότι εκ Σαλαμίνος τον
+είχεν ειδοποιήσει περί της αναχωρήσεως των Ελλήνων, και ότι είχεν
+εμποδίσει την διάλυσιν των γεφυρών περί της οποίας είχε κυκλοφορήσει
+ψευδής διάδοσις), και τώρα καταδιωκόμενος υπό των Ελλήνων διά την
+σην φιλίαν έρχομαι έχων να σου προσφέρω μεγαλυτέρας εκδουλεύσεις.
+Θέλω δε μετά παρέλευσιν ενός έτους σου δηλώσει εγώ αυτός τα αίτια
+της ελεύσεώς μου».
+
+138. Ο βασιλεύς δε, ως λέγεται, εθαύμασε το μεγαλείον της ψυχής
+αυτού και τω επέτρεψε να πράξη κατά την αίτησίν του. Ούτος δε κατά
+την ενιαυσίαν διαμονήν του και την Περσικήν γλώσσαν έμαθεν όσον
+ηδυνήθη και τους θεσμούς της χώρας. Αφού δ' επέρασεν έτος,
+παρουσιάσθη εις τον βασιλέα ο οποίος τον ύψωσεν εις βαθμόν
+υψηλότερον παρά κάθε άλλον Έλληνα ελθόντα παρ' αυτώ, όχι μόνον διά
+την προϋπάρχουσαν εις αυτόν αξίαν και την ελπίδα την οποίαν έτρεφε
+να υποδουλώση δι' αυτού την Ελλάδα, αλλά προ πάντων διότι εφαίνετο
+άνθρωπος συνετός και έμπειρος. Και όντως ο Θεμιστοκλής επέδειξε
+φυσικήν υπεροχήν, και υπό την έποψιν ταύτην ουδείς άλλος ήτο μάλλον
+αυτού άξιος θαυμασμού· διά μόνης της ισχύος του πνεύματος του, και
+άνευ προηγουμένης ή υστέρας μαθήσεως, στιγμιαία σκέψις τω ήρκει διά
+να κρίνη ασφαλώς και περί των παρόντων πραγμάτων και να προβλέπη
+μετά σπανίας διορατικότητας τα απώτατα συμβησόμενα. Και τα μεν
+γνωστά εις αυτόν ζητήματα, τα διηύθυνεν επιδεξιώτατα, εκείνα δε των
+οποίων δεν είχε πείραν, ήτο ικανός να τα κρίνη ορθώς· προ πάντων
+προέβλεπε την καλήν ή την κακήν έκβασιν των απροσδιορίστων ακόμη
+υποθέσεων, και εν συνάψει δι' ισχυρού πνεύματος και μελέτης
+βραχυτάτης, διέπρεπεν ως επινοών τα δέοντα· ασθενήσας δε ετελεύτησε.
+Τινές λέγουσιν ότι απέθανε δηλητηριασθείς εκουσίως, ότε ανεγνώρισε
+το αδύνατον του να τηρήση τας υποσχέσεις, τας οποίας είχε δώσει προς
+τον βασιλέα. Ο τάφος του υπάρχει εν τη αγορά της Ασιανής Μαγνησίας,
+διότι ταύτην την χώραν έδωκεν εις αυτόν ο βασιλεύς να κυβερνά, την
+μεν Μαγνησίαν, η οποία έδιδε πεντήκοντα ταλάντων ετήσιον εισόδημα,
+διά τον άρτον, την δε Λάμψακον, η οποία εφημίζετο ως λίαν παραγωγική
+οίνων, διά τον οίνον, και την Μυούντα διά τα φαγητά. Τα δε οστά
+αυτού λέγουν ότι μετέφερον οι συγγενείς εις την πατρίδα κατ' εντολήν
+του και κατέθεσαν αυτά εν τη Αττική εν αγνοία των Αθηναίων διότι δεν
+επετρέπετο να τυγχάνη ταφής ο επί προδοσία εξοστρακιζόμενος. Και τα
+μεν κατά Παυσανίαν τον Λακεδαιμόνιον και Θεμιστοκλέα τον Αθηναίον,
+τους δύο λαμπροτάτους των τότε Ελλήνων, τοιούτον είχον τέλος.
+
+139. Οι δε Λακεδαιμόνιοι κατά μεν την πρώτην πρεσβείαν τοιαύτας
+έδωκαν και έλαβον παραγγελίας ως προς την εκδίωξιν των ανοσίων·
+ύστερον δε, μετά συχνάς μεταβάσεις προς τους Αθηναίους, εζήτησαν
+παρ' αυτών να λύσουν την πολιορκίαν της Ποτειδαίας και να αφήσουν
+την Αίγιναν αυτόνομον· προ πάντων όμως, και διά τρόπου λίαν σαφούς,
+ειδοποίησαν αυτούς ότι δεν θα εγίνετο πόλεμος, εάν ανεκαλείτο το
+περί Μεγαρέων ψήφισμα, το οποίον απηγόρευεν εις τους Μεγαρείς να
+εισέρχωνται εις τους υπό την δικαιοδοσίαν των Αθηναίων λιμένας και
+την αγοράν της Αττικής. Αλλ' οι Αθηναίοι ούτε εις τα άλλα υπήκουσαν
+ούτε το ψήφισμα κατήργησαν, κατηγορούντες τους Μεγαρείς ότι
+εκαλλιέργουν την ιεράν γην και την μη υπό ορίων περιοριζομένην, και
+ότι παρείχον άσυλον εις τους φυγάδας δούλους. Τέλος δε ότε ήλθον οι
+τελευταίοι εκ Λακεδαίμονος πρέσβεις, ο Ράμφιος, ο Μελήσιππος και ο
+Αγήσανδρος και δεν επρότειναν άλλο τι εκ των προτέρων προταθέντων
+ειμή τούτο, «ότι οι Λακεδαιμόνιοι επιθυμούν την ειρήνην, θα
+διατηρηθή δε αύτη, εάν αφήσετε τους Έλληνας αυτονόμους»,
+συγκαλέσαντες εκκλησίαν οι Αθηναίοι επρότειναν τας γνώμας αυτών, και
+απεφάσισαν να σκεφθούν άπαξ και να αποκριθούν περί όλων. Διάφοροι
+ωμίλησαν και εύρον υπερασπιστάς αμφότεραι αι γνώμαι· οι μεν
+υπεστήριζαν ότι ο πόλεμος είναι αναγκαίος, οι δε ότι το ψήφισμα δεν
+πρέπει να είναι εμπόδιον της ειρήνης, αλλά να καταργηθή. Ελθών δε
+εις το βήμα ο Περικλής, ο υιός του Ξανθίππου, ανήρ κατ' εκείνον τον
+χρόνον πρώτος των Αθηναίων και ικανώτατος και εις τους λόγους και
+εις τα έργα, συνεβούλευε τα εξής.
+
+140. «Εις την αυτήν μεν γνώμην, ω Αθηναίοι, να μη υποχωρήσωμεν
+δηλαδή εις τους Πελοποννησίους, επιμένω πάντοτε, μολονότι γνωρίζω
+ότι οι άνθρωποι δεν καταβάλλουν την αυτήν ζέσιν εις το να επιχειρούν
+τον πόλεμον οποίαν εις το να ψηφίζουν αυτόν, και ότι η γνώμη αυτών
+μεταβάλλεται αναλόγως προς τα συμβαίνοντα. Βλέπω δε ότι και σήμερον
+πρέπει να δώσω ομοίας και παραπλησίους συμβουλάς, και αξιώ όσοι
+πεισθούν εις την γνώμην μου να υποστηρίξουν εν περιπτώσει αποτυχίας
+τα κοινώς αποφασισθέντα, ή εάν επιτύχωμεν είς τι να μη αποδίδουν εις
+εαυτούς την σύνεσιν. Διότι ενδέχεται τα συμβάντα να λάβουν πορείαν
+επίσης απροσδόκητον, όπως είναι και αι σκέψεις του ανθρώπου· διά
+τούτο δε συνηθίζομεν να παραπονώμεθα με την τύχην δι' όσα
+απροσδόκητα συμβώσιν. Οι Λακεδαιμόνιοι και πρότερον ήσαν φανεροί ότι
+μας επεβουλεύοντο και τώρα όχι ολιγώτερον. Και μολονότι έχει ορισθή
+εις τας σπονδάς να λύωνται αι διαφοραί φιλικώς και να διατηρώμεν
+εκάτεροι όσα έχομεν, οι Λακεδαιμόνιοι ούτε εζήτησαν ποτε διαιτησίαν
+ούτε ότε ημείς επροτείναμεν την εδέχθησαν, αλλά προτιμούν να λύσουν
+τας έριδας μάλλον διά πολέμου ή διά των λόγων, φέροντες ενταύθα ουχί
+αιτιάσεις αλλά διαταγάς. Μας διατάττουν να λύσωμεν την πολιορκίαν
+της Ποτειδαίας και να αφήσωμεν την Αίγιναν αυτόνομον και να
+καταργήσωμεν το περί Μεγαρέων ψήφισμα· οι δε εσχάτως ενταύθα
+φθάσαντες λέγουν φανερά να αφήσωμεν αυτονόμους τους Έλληνας. Κανείς
+από σας ας μη νομίση ότι θα περιπλακώμεν εις πόλεμον διά πράγμα
+ελάχιστον, οίον είναι η διατήρησις του κατά των Μεγαρέων ψηφίσματος,
+το οποίον ούτοι αιωνίως προφασίζονται, και ότι αρκεί να καταργήσωμεν
+το ψήφισμα τούτο όπως αποφύγωμεν τον πόλεμον, και μην αφήσετε εις
+την συνείδησίν σας μομφήν ότι διά μικρόν τι επολεμήσατε· διότι τούτο
+το ως μικρόν τι θεωρούμενον παρέχει πλήρη επιβεβαίωσιν και εξέλεγξιν
+της διαθέσεώς σας. Εάν υποχωρήσετε σήμερον, αύριον θα σας διατάξουν
+άλλο τι βαρύτερον, θα αποδώσουν την συγκατάθεσίν σας εις φόβον·
+εντόνως δε αποκρούοντες τας προτάσεις αυτών θα δείξετε εις αυτούς
+καθαρά ότι πρέπει να φέρωνται προς σας ως ίσοι προς ίσους.
+
+141. » Διά τούτο πρέπει ευθύς να αποφασίσετε ή να υπακούσωμεν πριν
+πάθωμεν βλάβην τινά, ή να πολεμήσωμεν, το οποίον εις εμέ φαίνεται
+προτιμότερον, και να μη ενδώσωμεν υπό ουδεμίαν πρόφασιν είτε μικράν
+είτε μεγάλην, ίνα μη μετά φόβου διατηρώμεν τας κτήσεις μας. Διότι
+πάσα απαίτησις είτε μεγίστη είτε ελαχίστη, προ της δίκης
+επιβαλλομένη υπό των ίσων, δύναται να επιφέρη υποδούλωσιν. Ως προς
+τον πόλεμον τούτον και τους υπάρχοντας πόρους εις καθέν από τα δύο
+μέρη μάθετε εκ των ακολούθων λεπτομερειών ότι δεν θέλομεν είσθαι
+υποδεέστεροι. Οι Πελοποννήσιοι καλλιεργούν αυτοί οι ίδιοι την γην
+αυτών και ούτε ιδιαίτερα χρήματα έχουσιν, ούτε δημόσια, ούτε πείραν
+μακρών και ανά τας θαλάσσας πολέμων, διότι οι μεταξύ των πόλεμοι
+είναι βραχυχρόνιοι ένεκα της πτωχείας των. Τοιούτοι δε λαοί δεν
+δύνανται ούτε πλοία να εξοπλίζουν ούτε να αποστέλλουν συνεχώς πεζούς
+στρατούς, επειδή αναγκάζονται και εκ των αγρών των να
+απομακρύνωνται, και εκ των ιδίων χρημάτων να δαπανούν και προσέτι να
+εμποδίζωνται διά θαλάσσης· τους δε πολέμους διατηρούν μάλλον αι
+περιουσίαι των χρημάτων ή οι κατηναγκασμένοι φόροι. Οι διά των ιδίων
+χειρών εργαζόμενοι είναι προθυμότεροι να ριψοκινδυνεύουν εις τον
+πόλεμον τα σώματά των ή τα χρήματά των, διότι τα μεν σώματα
+πιστεύουν ότι θα διασωθούν καν εκ των κινδύνων, τα δε χρήματα
+φοβούνται μήπως πρόωρα δαπανήσουν προ πάντων εάν ο πόλεμος, παρά την
+προσδοκίαν των και ως είναι πιθανόν, παραταθή επί μακρόν. Και εις
+μίαν μεν μάχην οι Πελοποννήσιοι και οι σύμμαχοι των δύνανται να
+ανθέξουν εναντίον όλων των Ελλήνων, δεν δύνανται όμως να υποστούν
+τον πόλεμον εναντίον δυνάμεως η οποία διαφορετικήν έχει
+προετοιμασίαν. Ούτε κοινόν βουλευτήριον έχουν ούτε εκτελούν ζωηρώς
+και αμέσως τίποτε, πάντες δε ισόψηφοι όντες αλλ' ουχί ομόφυλοι
+επιδιώκουν έκαστος το ιδικόν του συμφέρον· εκ τούτου δε έπεται ότι
+τίποτε δεν γίνεται εντελές διότι οι μεν θέλουν προ παντός άλλου να
+ικανοποιήσουν την εκδίκησίν των, οι δε να βλάψουν όσον το δυνατόν
+ολιγώτερον τα υπάρχοντά των. Και μετά βραδύτητος συνερχόμενοι
+ολίγιστον καιρόν σκέπτονται περί των κοινών υποθέσεων, τον
+περισσότερον δε καιρόν κατατρίβουν χάριν των επιτοπίων συμφερόντων·
+έκαστος νομίζει ότι ένεκα της αμελείας του δεν θα επέλθη βλάβη τις,
+και ότι άλλος τις θα φροντίση αντ' αυτού· τοιουτοτρόπως δε, διά του
+τοιούτου μερικού συλλογισμού, ανεπαισθήτως θυσιάζεται όλον ομού το
+κοινόν αγαθόν.
+
+142. »Αλλ' ουδέν θα τους εμποδίση περισσότερον όσον η έλλειψις των
+χρημάτων και η δυσκολία με την οποίαν θα πορισθούν ταύτα· εν δε τω
+πολέμω αι ευκαιρίαι δεν δύνανται να περιμένουν. Και προσέτι ουδέ τα
+τείχη των ουδέ το ναυτικόν των είνε επίφοβα. Διότι τα μεν τείχη, και
+όταν υπάρχη ειρήνη δύσκολον είναι να εγείρη πόλις ισχυρά· πολύ δε
+περισσότερον να κτίση τοιαύτα επί εχθρικού εδάφους όπου και ημείς
+έχομεν όχι ολιγώτερα παρά εκείνοι επιτειχίσματα εναντίον αυτών, εάν
+δε εγείρουν απλούν οχύρωμα, θα ηδύναντο μεν διά καταδρομών να
+βλάψουν μέρος της γης ημών και να προκαλέσουν αυτομολίας δούλων, δεν
+θα ηδύναντο όμως να εγείρουν επιτειχίσματα και συγχρόνως να μας
+εμποδίζουν και να πλεύσωμεν κατά της χώρας των, και διά του
+ναυτικού, το οποίον αποτελεί την δύναμιν ημών, να πράξωμεν εκεί τα
+ίσα. Διότι ημείς έχομεν πλείονα εμπειρίαν των κατά ξηράν πραγμάτων
+ένεκα της ενασχολήσεως ημών εις τα ναυτικά, παρ' ό,τι εκείνοι έχουν
+εις τα ναυτικά εκ των κατά ξηράν ενασχολήσεων αυτών. Το να εκμάθουν
+δε την ναυτικήν επιστήμην δεν είναι εύκολον, διότι ούτε και σεις δεν
+εγίνατε ακόμη τέλειοι, μολονότι καταγινόμενοι από της εποχής των
+Μηδικών πολέμων. Πώς λοιπόν είναι δυνατόν άνδρες γεωργοί και όχι
+ναυτικοί, τους οποίους άλλως δεν θα αφήσετε να γυμνασθούν, διότι θα
+τους κρατήτε αποκλεισμένους πάντοτε διά των πολλών πλοίων σας, να
+πράξουν τι άξιον λόγου ; εάν επρόκειτο ν' αντιπαραταχτούν προς ολίγα
+πλοία πρόσκοπα, ίσως ο αριθμός αυτών, ενθαρρύνων την αμάθειάν των,
+θα τους παρώτρυνε να διακινδυνεύσουν, αλλ' εμποδιζόμενοι υπό πολλών
+θα αναγκασθούν να μείνουν ήσυχοι· η έλλειψις ασκήσεως θέλει αυξήσει
+την ανεπιτηδειότητά των, και ένεκα τούτου θα κατασταθούν δειλότεροι.
+Το ναυτικόν, υπέρ παν άλλο, απαιτεί πείραν, και δεν επιτρέπει να
+μελετάται όπως έτυχε και παρέργως· ίνα δε σαφέστερον εξηγηθώ, ουδέν
+πάρεργον ανέχεται.
+
+143. » Εάν δε και λαβόντες έν μέρος των εν Ολυμπία ή Δελφοίς
+θησαυρών προσεπάθουν διά μεγαλυτέρου μισθού να προσελκύσουν τους
+ναύτας μας, τούτο ήθελεν είσθαι δεινόν εάν, εισερχόμενοι εις τα
+πλοία ημείς και οι μέτοικοι, δεν είμεθα ικανοί να επιτεθώμεν κατ'
+αυτών· σήμερον όμως η υπεροχή αύτη υπάρχει και, το κυριώτερον,
+κυβερνήτας έχομεν πολίτας και ναύτας πλειοτέρους και καλλιτέρους
+όλης της Ελλάδος. Και ουδείς των ξένων θα θελήση, λαμβάνων μεγάλον
+μισθόν δι' ολίγας ημέρας, να ενωθή μετ' αυτών έχων ολιγωτέρας
+ελπίδας και κινδυνεύων να εξορισθή εκ της πατρίδος του. Και τα μεν
+Πελοποννησιακά εις εμέ φαίνονται ότι είναι τοιαύτα και παραπλήσια,
+τα δε ημέτερα είναι απηλλαγμένα όχι μόνον των μομφών τας οποίας
+απηρίθμησα, αλλά και πολύ υπέρτερα. Εάν δε και εναντίον της χώρας
+ημών έλθουν μετά πεζού στρατού, ημείς θέλομεν πλεύσει εναντίον της
+χώρας εκείνων, και δεν θα είναι πλέον το αυτό να λεηλατηθή μέρος τι
+της Πελοποννήσου και η Αττική ολόκληρος· διότι οι μεν Πελοποννήσιοι
+δεν θα δυνηθούν να καταλάβουν άλλην χώραν αμαχητί, η δε ιδική μας
+χώρα είναι πολλή εις τας νήσους και εις την ξηράν· διότι είναι τι
+μέγα η κυριαρχία της θαλάσσης. Σκέφθητε καλώς· εάν, είμεθα νησιώται,
+τίνες πλειότερον ημών ήθελον είσθαι απροσβλητότεροι; και τώρα πρέπει
+εκλαμβάνοντες ως πραγματικόν τοιούτον τι περίπου, και
+εγκαταλείποντες αγρούς και οικίας να περιορισθώμεν εις την
+υπεράσπισιν της θαλάσσης και της ημετέρας πόλεως, χωρίς να
+οργισθώμεν διά την απώλειαν των λοιπών και να πολεμήσωμεν κατά των
+πολυαριθμοτέρων Πελοποννησίων. Νικήσαντες δε θα τους εμποδίσωμεν να
+έλθουν πάλιν όχι ολιγώτερον πολυάριθμοι· νικηθέντες θα χάσωμεν
+συγχρόνως εκείνο το οποίον αποτελεί την ισχύν μας, εννοώ τους
+συμμάχους μας, οίτινες δεν θα ησυχάσουν άμα ιδούν ότι δεν είμεθα
+ικανοί να εκστρατεύσωμεν κατ' αυτών. Ό,τι πρέπει να κλαύσωμεν δεν
+είναι η απώλεια των αγρών και των οικιών, αλλά των ανδρών· διότι τα
+πράγματα ταύτα δεν αποκτούν τους άνδρας, αλλ' οι άνδρες αποκτούν
+αυτά. Εάν επίστευον ότι ήθελον σας πείσει, θα σας έλεγον να εξέλθετε
+σεις οι ίδιοι και να καταστρέψετε ταύτα διά να δείξετε εις τους
+Πελοποννησίους ότι δεν θα υπακούσετε εις αυτούς χάριν τοιούτων
+πραγμάτων.
+
+144. »Πολλούς δε και άλλους έχω ακόμη λόγους να ελπίζω την νίκην,
+αρκεί να μη θελήσετε, μολονότι πολεμούντες, να επεκτείνετε την
+κυριαρχίαν σας και επισύρετε εκουσίους κινδύνους· διότι περισσότερον
+φοβούμαι τα ίδια ημών σφάλματα παρά τα σχέδια των εναντίων. Αλλά το
+πράγμα τούτο θέλω εξετάσει εις άλλον λόγον όταν αι εργασίαι θέλουν
+αρχίσει· τώρα δε ας αποπέμψωμεν τους πρέσβεις τούτους αποκρινόμενοι
+ότι τότε θα επιτρέψωμεν εις τους Μεγαρείς να κάμουν χρήσιν της
+αγοράς και των λιμένων ημών, όταν οι Λακεδαιμόνιοι παύσουν να
+καταδιώκουν ημάς και τους ημετέρους συμμάχους (διότι ούτε εκείνο
+απαγορεύεται εις τας συνθήκας ούτε τούτο), ότι θα αφήναμεν
+αυτονόμους τας πόλεις, εάν παρελαμβάνομεν αυτάς αυτονόμους, ότε
+υπεγράψαμεν τας συνθήκας και εάν οι Λακεδαιμόνιοι επιτρέψουν εις τας
+πόλεις των να κυβερνώνται μόναι των όχι συμφώνως με το πολίτευμα των
+Λακεδαιμονίων αλλ' όπως ήθελεν εκάστη, ότι θέλομεν να δικασθώμεν
+σύμφωνα προς τας συνθήκας, και ημείς μεν δεν θέλομεν αρχίσει τον
+πόλεμον, άμα όμως ούτοι κάμουν αρχήν θα τους αποκρούσωμεν. Ιδού η
+μάλλον δικαία και μάλλον αξιοπρεπής συγχρόνως απόκρισις της πόλεως
+ημών. Πρέπει δε να ηξεύρετε ότι ο πόλεμος είναι άφευκτος· ότι, εάν
+δεχθώμεν προθύμως αυτόν, οι αντίπαλοι θέλουν μας πιέσει ολιγώτερον·
+άλλως τε και διά τας πόλεις καθώς και διά τους ιδιώτας, εκ των
+μεγίστωμ κινδύνων γεννώνται αι μέγισται τιμαί. Ούτω τουλάχιστον οι
+πατέρες ημών πολεμούντες εναντίον των Μήδων, και όχι μόνον
+στερούμενοι των πολυπληθών μέσων τα οποία έχομεν ημείς αλλά και
+θυσιάσαντες εκείνα τα οποία είχον κατώρθωσαν διά της συνέσεώς των
+μάλλον παρά διά της τύχης, διά της τόλμης των μάλλον παρά διά της
+δυνάμεώς των, και τον βάρβαρον ν' αποκρούσουν και τας Αθήνας να
+υψώσουν εις τον βαθμόν, τον οποίον κατέχουν σήμερον. Μη δειχθώμεν
+κατώτεροι αυτών, αλλά και κατά των εχθρών ας υπερασπισθώμεν
+παντοιοτρόπως, και ας προσπαθήσωμεν να μη μεταβιβάσωμεν την δύναμιν
+ταύτην μικροτέραν εις τους απογόνους ημών».
+
+145. Ο μεν Περικλής λοιπόν τοιαύτα είπεν. Οι δε Αθηναίοι, πεισθέντες
+ότι αρίστη ήτο η παραίνεσις αυτού, εψήφισαν όσα προέτεινε και
+απεκρίθησαν εις τους Λακεδαιμονίους ό,τι τους υπηγόρευσε, λεπτομερώς
+και εν συνόλω, ειπόντες ότι ουδεμίαν είχον διάθεσιν να δεχθούν
+διαταγάς, αλλ' ότι ήσαν έτοιμοι να διαλύσουν τας διαφοράς διά της
+δικαιοσύνης και εν ισότητι. Και οι μεν πρέσβεις ανεχώρησαν εις την
+πατρίδα των και έκτοτε δεν επανήλθον πλέον.
+
+146. Τα δε παράπονα και αι διαφοραί αμφοτέρων προ του πολέμου αύται
+ήσαν, και ήρχισαν ευθύς μετά τα συμβάντα εν Επιδάμνω και Κερκύρα.
+Είχον όμως σχέσεις προς αλλήλους και συνεκοινώνουν άνευ κήρυκος μεν,
+ουχί όμως και ανυπόπτως· τωόντι δε η κατάστασις αύτη των πραγμάτων
+ήτο σύγχυσις των συνθηκών και πρόφασις πολέμου.
+
+
+
+ΒΙΒΛΙΟΝ Β'.
+
+ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ
+
+ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ
+
+
+
+ΒΙΒΛΙΟΝ Β'.
+
+
+
+1. Εντεύθεν ήδη άρχεται ο πόλεμος μεταξύ Αθηναίων και Πελοποννησίων
+και των συμμάχων των δύο, κατά την διάρκειαν του οποίου δεν
+συνεκοινώνουν πλέον προς αλλήλους ειμή διά κήρυκος και επολέμουν
+συνεχώς· τα εις τον πόλεμον τούτον αφορώντα εγράφησαν χρονολογικώς,
+κατά θέρος και κατά χειμώνα.
+
+2. Η τριακονταετής ειρήνη η ομολογηθείσα μετά την άλωσιν της
+Ευβοίας, δεκατέσσαρα μόνον έτη διήρκεσε· κατά δε το δεκατον πέμπτον
+έτος, ότε εξηκολούθησε να είναι ιέρεια προ τεσσαρακονταοκτώ ετών εν
+Άργει η Χρυσηίς, και ήτο ο Αινησίας έφορος εις την Σπάρτην και ο
+Πυθόδωρος επί δύο ακόμη μήνας ήτο άρχων των Αθηναίων, κατά τον έκτον
+μήνα μετά την εν Ποτειδαία μάχην κατά την αρχήν της ανοίξεως οι
+Θηβαίοι, ολίγοι περισσότεροι των τριακοσίων, (οδηγούμενοι υπό των
+βοιωταρχών Πυθαγγέλου του Φυλείδου και Λιεμπόρου του Ονητορίδου)
+εισήλθον ένοπλοι κατά την ώραν του πρώτου ύπνου εις Πλάταιαν της
+Βοιωτίας, η οποία ήτο σύμμαχος των Αθηναίων. Προσεκάλεσαν δε αυτούς
+και ήνοιξαν τας πύλας ο Πλαταιεύς Ναυκλείδης και οι μετ' αυτού,
+θέλοντες, όπως εξασφαλίσουν την εξουσίαν των, να φονεύσουν τους
+εναντιουμένους συμπολίτας των και να παραδώσουν την πόλιν εις τους
+Θηβαίους. Εσκευώρησαν δε ταύτα μετά του Ευρυμάχου, ο οποίος είχε
+μεγάλην πολιτικήν ισχύν μεταξύ των Θηβαίων. Διότι προϊδόντες οι
+Θηβαίοι ότι έμελλε να εκραγή ο πόλεμος, ήθελον να καταλάβουν την
+Πλάταιαν, η οποία πάντοτε ήτο εχθρά αυτών, ενόσω υπήρχεν ακόμη
+ειρήνη και αι εχθροπραξίαι δεν ήρχισαν αναφανδόν. Δεν εδυσκολεύθησαν
+δε να εισέλθουν απαρατήρητοι, διότι δεν υπήρχον ακόμη εις αυτήν
+φρουροί. Αποθέσαντες τα όπλα των εις την αγοράν, εις μεν τους
+προσκαλέσαντας δεν υπήκουον ώστε να αρχίσουν αμέσως το έργον και να
+ορμήσουν κατά των οικιών των εχθρών, επροτίμησαν δε να
+μεταχειρισθούν κηρύγματα επιτήδεια και προσελκύσουν τους κατοίκους
+εις φιλικήν σύμβασιν. Και ο κήρυξ εφώναξεν ανά τας οδούς ότι, όστις
+ήθελε κατά τα πάτρια πάντων των Βοιωτών να συμμαχήση, να έλθη και
+αποθέση τα όπλα του πλησίον των ιδικών των, διότι ήλπιζον ότι διά
+του τρόπου τούτου ευκόλως ήθελεν υποταγή η πόλις.
+
+3. Οι δε Πλαταιείς άμα έμαθον ότι οι Θηβαίοι εισήλθον και κατέλαβον
+την πόλιν εξ απροόπτου, καταληφθέντες υπό φόβου και νομίσαντες ότι
+εισήλθον πολύ περισσότεροι (διότι δεν έβλεπον κατά την νύκτα),
+ενέδωκαν εις την σύμβασιν και δεχθέντες τους λόγους ησύχαζον, τόσω
+μάλλον ευκόλως όσω ουδείς εξ αυτών εβλάβη υπό των Θηβαίων. Αλλ' ενώ
+έκαμναν τας διαπραγματεύσεις ταύτας παρετήρησαν ότι οι Θηβαίοι δεν
+ήσαν πολλοί και εσκέφθησαν ότι επιτιθέμενοι κατ' αυτών ευκόλως
+ήθελον τους νικήσει· διότι το πλήθος των Πλαταιέων δεν ήθελε να
+αποσπασθή από τους Αθηναίους. Απεφάσισαν λοιπόν να επιχειρήσουν την
+επίθεσιν και συνηθροίζοντο αναμεταξύ τους διατρυπώντες τους κοινούς
+(των οικιών) τοίχους, ίνα μη γίνουν φανεροί διατρέχοντες τας οδούς,
+όπου έθεσαν αμάξας άνευ των υποζυγίων, όπως χρησιμεύσουν αντί
+τείχους, και τα άλλα διέθετον όπως έκαστος ενόμιζε συμφερώτερον προς
+τας παρούσας περιστάσεις. Άμα δε τα πάντα ητοιμάσθησαν κατά το
+δυνατόν, επωφεληθέντες εκ του υπολοίπου της νυκτός και χωρίς να
+περιμένουν να φανή η αυγή εξήλθον εκ των οικιών και εβάδισαν κατά
+των Θηβαίων. Εάν ανέτελλεν η ημέρα, πιθανόν οι Θηβαίοι
+ενθαρρυνόμενοι υπό του φωτός να καθίστων την νίκην αμφίβολον, ενώ
+κατά την νύκτα, καταλαμβανόμενοι υπό του φόβου και μη γνωρίζοντες τα
+μέρη της πόλεως, ήθελον φανή ασθενέστεροι των Πλαταιέων. Τους
+προσέβαλον λοιπόν αμέσως και ήλθον εις χείρας άνευ αναβολής.
+
+4. Οι δε Θηβαίοι άμα εγνώρισαν την απάτην, επύκνωσαν τους ζυγούς και
+απώθουν τας προσβολάς των επιτιθεμένων. Και δις μεν ή τρις τους
+απέκρουσαν, έπειτα όμως ότε οι Πλαταιείς ώρμησαν κατ' αυτών μετά
+θορύβου πολλού, ότε εκ των οικιών αι γυναίκες και οι υπηρέται μετά
+κραυγών και ολολυγμών έρριψαν κατ' αυτών λίθους και κεράμους, ότε
+βροχή ραγδαία πεσούσα επηύξησε την σκοτίαν (καθότι ταύτα, συνέβαινον
+προς το τέλος της σελήνης), εφοβήθησαν και τραπέντες έφυγον διά της
+πόλεως, οι πλείστοι χωρίς να γνωρίζουν, μεταξύ του σκότους και του
+πηλού, τας διόδους διά των οποίων έπρεπε να σωθούν και
+καταδιωκόμενοι υπό εχθρών, οίτινες διά να τους εμποδίσουν την
+διαφυγήν εγνώριζον όλας τας διαιρέσεις· ώστε εχάθησαν πολλοί.
+Κάποιος Πλαταιεύς, την πύλην διά της οποίας εισήλθον και η οποία
+μόνη ήτο ανεωγμένη, έκλεισε διά σιδηρού ακοντίου το οποίον εισήγαγεν
+εις τον μοχλόν αντί σύρτου, ώστε και εκ τούτου του μέρους εκλείσθη η
+έξοδος. Και καταδιωκόμενοι ανά την πόλιν, τινές μεν εξ αυτών
+αναβαίνοντες επί του τείχους ερρίφθησαν έξω και εφονεύθησαν οι
+περισσότεροι, οι δε φθάσαντες απαρατήρητοι εις πύλην τινά μη
+χρησιμευομένην έθραυσαν τον μοχλόν διά πελέκεως, τον οποίον τοις
+έδωκε κάποια γυνή, και εξήλθον όχι πολλοί, διότι μετ' ολίγον τους
+ενόησαν, άλλοι δε εχάθησαν σποραδικώς εις την πόλιν. Οι δε πλείστοι
+και όσοι μάλιστα ήσαν συσσωματωμένοι εισπίπτουν εις μεγάλην οικίαν,
+η οποία ήτο πλησίον του τείχους και η θύρα της έτυχε να είναι
+ανοικτή, νομίσαντες ότι η θύρα του οικήματος εκείνου ήτο πύλη της
+πόλεως και ότι ενώπιόν των υπήρχε διέξοδος προς τα έξω. Ιδόντες δε
+αυτούς οι Πλαταιείς ούτως εγκλεισθέντας συνεσκέφθησαν αν έπρεπε να
+κατακαύσουν αυτούς όπως ήσαν, πυρπολούντες το οίκημα, ή να
+μεταχειρισθούν άλλο μέσον. Τέλος δε και αυτοί και όσοι άλλοι Θηβαίοι
+ήσαν διεσπαρμένοι ανά την πόλιν παρεδόθησαν άνευ όρων και κατέθεσαν
+τα όπλα. Και η μεν τύχη των εις την Πλάταιαν εισελθόντων Θηβαίων
+τοιαύτη υπήρξεν.
+
+5. Οι δε άλλοι Θηβαίοι, οίτινες είχε συμφωνηθή ενόσω ακόμη ήτο νυξ
+να έλθουν πανστρατιά, εν περιπτώσει καθ' ην οι εισελθόντες
+προηγουμένως εις την πόλιν δεν επετύγχανον, μαθόντες καθ' οδόν τα
+γενόμενα έσπευσαν το βήμα. Απέχει δε η Πλάταια από τας Θήβας
+σταδίους εβδομήκοντα, και η επισυμβάσα βροχή εβράδυνε την πορείαν
+των διότι ο Ασωπός ποταμός επλημμύρησε και δεν ήτο ευκολοπέραστος.
+Και εξακολουθούντες την πορείαν με βροχήν και τον ποταμόν δυσκόλως
+διαβάντες έφθασαν βραδύτατα, ότε πλέον οι σύντροφοί των είχον
+αιχμαλωτισθή ή φονευθή. Άμα δε έμαθον οι Θηβαίοι τα γενόμενα,
+εσκέφθησαν να στήσουν ενέδραν κατά των έξω της πόλεως Πλαταιέων,
+διότι υπήρχον εις τους αγρούς πολλοί άνθρωποι με τα πράγματα των, μη
+προβλέποντες ότι ήθελέ ποτε συμβή το απροσδόκητον εκείνο κακόν εν
+καιρώ ειρήνης. Ήθελον δε οι Θηβαίοι να κάμουν ώστε όσοι θα
+εσυλλαμβάνοντο αιχμάλωτοι να εγγυηθούν διά την ζωήν εκείνων, οίτινες
+είχον συλληφθή ζώντες εντός της πόλεως. Και οι μεν Θηβαίοι αυτά
+διενοούντο. Οι δε Πλαταιείς, ενώ εκείνοι ακόμη διεσκέπτοντο,
+υποπτευθέντες τους σκοπούς των και φοβηθέντες περί των έξω, έπεμψαν
+κήρυκα προς τους Θηβαίους, λέγοντες ότι δεν ήτο όσιον υπαρχούσης
+ειρήνης να αποπειραθούν να καταλάβουν την πόλιν και ότι να φυλαχθούν
+να μη βλάψουν κανένα εκ των έξω, διότι άλλως αυτοί θα φονεύσουν
+όσους είχον αιχμαλώτους· υπόσχονται δε να τοις αποδώσουν τούτους άμα
+ήθελον αναχωρήσει εκ της χώρας. Αυτά διηγούνται οι Θηβαίοι και
+προσθέτουν ότι η συμφωνία αύτη επεβεβαιώθη και δι' όρκου· αλλ' οι
+Πλαταιείς διατείνονται ότι δεν υπεσχέθησαν ν' αποδώσουν αμέσως τους
+άνδρας, αλλ' ότι απλώς ήσαν εις διαπραγματεύσεις μήπως ήθελον δυνηθή
+να έλθουν εις συμπέρασμά τι και βεβαιούν ότι ουδόλως ωρκίσθησαν. Και
+οι μεν Θηβαίοι ανεχώρησαν εκ της χώρας εκείνων χωρίς να βλάψουν
+κανένα, οι δε Πλαταιείς, αφού έφεραν εντός της πόλεως ταχέως πάνα τα
+εις τους αγρούς, ευθύς εφόνευσαν τους αιχμαλώτους. Ήσαν δε ούτοι
+εκατόν ογδοήκοντα, και μεταξύ αυτών ο Ευρύμαχος, μετά του οποίου
+είχον συνεννοηθή οι προδόται.
+
+6. Αφού δε έπραξαν τούτο, έστειλαν εις τας Αθήνας απεσταλμένον,
+απέδοσαν τους νεκρούς εις τους Θηβαίους διά συνθήκης και έκαμον εις
+την πόλιν τας προετοιμασίας, όσας ενόμιζον αναγκαίας προς τας
+παρούσας περιστάσεις. Οι δε Αθηναίοι, άμα έμαθον τα υπό των
+Πλαταιέων γενόμενα, συνέλαβον αμέσως τους Βοιωτούς, όσοι ήσαν εις
+την Αττικήν και έπεμψαν κήρυκα εις την Πλάταιαν παραγγέλλοντες εις
+αυτόν να τους ειδοποιήση εις μηδέν μέτρον να προβούν κατά των
+Θηβαίων, τους οποίους εκράτουν αιχμαλώτους πριν ή αυτοί σκεφθούν και
+αποφασίσουν περί αυτών· διότι δεν είχεν αγγελθή εις τους Αθηναίους
+ότι είχον φονευθή. Ο πρώτος απεσταλμένος είχεν αναχωρήσει εκ
+Πλαταιών την στιγμήν όπου εισήρχοντο οι Θηβαίοι, ο δε δεύτερος ότε
+μόλις προ ολίγου είχον νικηθή και συλληφθή· εκ των μετέπειτα
+συμβάντων ουδέν έμαθον. Ούτω λοιπόν οι Αθηναίοι μη γνωρίζοντες
+απέστειλαν κήρυκα, όστις αφικόμενος εύρε τους άνδρας φονευθέντας.
+Και μετά ταύτα στρατεύσαντες εις Πλάταιαν και σίτον εισήγαγον και
+φρουρούς αφήκαν εκεί και εκ των ανδρών όσοι ήσαν άχρηστοι με τας
+γυναίκας μαζί και τα παιδία εξήγαγον.
+
+7. Αφού δ' έγεινε το εν Πλαταιαίς συμβάν, και καταφανώς διελύθησαν
+αι συνθήκαι, οι Αθηναίοι παρεσκευάζοντο προς πόλεμον, παρεσκευάζοντο
+δε και οι Λακεδαιμόνιοι και οι σύμμαχοι αυτών. Αμφότερα δε τα μέρη
+είχαν σκοπόν να στείλουν πρεσβείας και προς τον βασιλέα των Περσών
+και προς άλλους βαρβάρους παρά των οποίων ήλπιζον να επιτύχουν
+συνδρομήν τινα, και προσέτι τα πάντα εμηχανεύοντο, όπως προσελκύσουν
+εις την συμμαχίαν των τας πόλεις όσαι δεν ήσαν υπό την κυριαρχίαν
+των. Και οι μεν Λακεδαιμόνιοι τας πόλεις της Ιταλίας και της
+Σικελίας, αίτινες είχον ενωθή με το μέρος των, τας διέταξαν, εκτός
+των πλοίων τα οποία παρ' αυτοίς υπήρχον, να κατασκευάσουν και άλλα,
+αναλόγως του μεγέθους εκάστης πόλεως, εις τρόπον ώστε ο αριθμός όλων
+εκείνων των πλοίων έμελλε να αναβή μέχρι των πεντακοσίων· διέταξαν
+επίσης τους συμμάχους να ετοιμάσουν ωρισμένην ποσότητα χρημάτων και
+να μη δέχωνται εις τους λιμένας των πλειότερα του ενός Αθηναϊκού
+πλοίου μέχρις ου τα πάντα παρασκευασθούν. Οι δε Αθηναίοι και τους
+υπάρχοντας συμμάχους επεθεώρουν και πρεσβείας έπεμπον ιδίως προς τας
+περί την Πελοπόννησον πόλεις, την Κέρκυραν, την Κεφαλληνίαν, την
+Ακαρνανίαν και την Ζάκυνθον, προβλέποντες ότι, εάν εξησφαλίζοντο
+περί της φιλίας αυτών, ήθελον πολεμήσει αποτελεσματικώς επί όλων των
+ακτών της Πελοποννήσου.
+
+8. Και το έν και το άλλο μέρος δεν εμελέτων μικρά σχέδια, αλλ'
+ητοιμάζοντο δυνατά προς πόλεμον. Και δεν πρέπει να απορώμεν διά
+τούτο, διότι πάντοτε κατά την έναρξιν έργου τινός οι άνθρωποι
+αναπτύσσουν πλειότερον ζήλον. Τότε δε η νεολαία πολλή μεν ήτο εις
+την Πελοπόννησον, πολλή δε και εις τας Αθήνας, η οποία ένεκα
+απειρίας εζήτει ευχαρίστως να περιπλακή εις πόλεμον. Και όλη η άλλη
+Ελλάς ήτο μετέωρος περιμένουσα την στιγμήν πού αι πρώται πόλεις
+ήθελον έλθει εις χείρας. Και πολλαί μεν προρρήσεις ελέγοντο, πολλοί
+δε χρησμολόγοι έψαλλον και εις τας μέλλουσας να πολεμήσουν πόλεις
+και εις τας άλλας. Ακόμη δε και η Δήλος ολίγον προ τούτων ησθάνθη
+σεισμόν, η οποία αφ' ότου οι Έλληνες ενεθυμούντο ουδέποτε πρότερον
+εσείσθη. Ελέγετο δε και επιστεύετο, ότι τούτο εσήμαινε τα μέλλοντα
+να συμβούν· και ανεζήτουν πανταχού μήπως έτυχε να συμβή και άλλο τι
+παραπλήσιον. Η εύνοια των ανθρώπων έκλινε παραπολύ προς τους
+Λακεδαιμονίους, προ πάντων διότι είχον προειπεί ότι εσκόπευον να
+ελευθερώσουν την Ελλάδα. Πανταχού αντηγωνίζοντο πόλεις και ιδιώται
+τις πρώτος να τους βοηθήση αναλόγως της δυνάμεως του, είτε διά λόγων
+είτε δι' έργων· και ο καθείς ενόμιζεν ότι, όπου αυτός δεν ήθελεν
+είσθαι παρών, η πρόοδος των πραγμάτων θα ημποδίζετο. Τοιαύτην οργήν
+είχον οι πλείστοι κατά των Αθηναίων, οι μεν θέλοντες να αποσείσουν
+τον ζυγόν των, οι δε φοβούμενοι μήπως υποκύψουν εις αυτόν.
+
+9. Με τοιαύτας λοιπόν προπαρασκευάς και με τοιαύτα αισθήματα ήρχισεν
+ο πόλεμος. Αι σύμμαχοι δε πόλεις τας οποίας είχον καθείς των δύο
+ήσαν αι εξής. Οι μεν Λακεδαιμόνιοι είχον όλους τους εντός του ισθμού
+Πελοποννησίους πλην των Αργείων και των Αχαιών (οίτινες ήσαν φίλοι
+αμφοτέρων· εκ των Αχαιών δε μόνοι οι Πελληνείς συνεπολέμουν κατ'
+αρχάς μετά των Λακεδαιμονίων, κατόπιν όμως τους εμιμήθησαν όλοι),
+έξω δε της Πελοποννήσου είχον τους Μεγαρείς, τους Φωκείς, τους
+Λοκρούς, τους Βοιωτούς, τους Αμπρακιώτας, τους Λευκαδίους και τους
+Ανακτορίους. Εκ τούτων ναυτικόν παρέσχον οι Κορίνθιοι, οι Μεγαρείς,
+οι Σικυώνιοι, οι Πελληνείς, οι Ηλείοι, οι Αμπρακιώται και οι
+Λευκάδιοι, ιππικόν δε οι Βοιωτοί, οι Φωκείς και οι Λοκροί· αι δε
+άλλαι πόλεις προσέφεραν πεζικόν. Αύτη ήτο η συμμαχία των
+Λακεδαιμονίων οι δε Αθηναίοι είχον τους Χίους, τους Λεσβίους, τους
+Πλαταιείς, τους εν Ναυπάκτω Μεσσηνίους, τους πλείστους Ακαρνάνας,
+τους Κερκυραίους και άλλας πόλεις υποτελείς μεταξύ τοσούτων εθνών,
+ήτοι την ναυτικήν Καρίαν, τους γείτονας των Καρών Δωριείς, την
+Ιωνίαν, τον Ελλήσποντον, τας πόλεις της Θράκης, όλας τας νήσους τας
+κειμένας προς ανατολάς μεταξύ της Πελοποννήσου και της Κρήτης, και
+όλας τας άλλας Κυκλάδας πλην της Μήλου και της Θήρας. Εκ τούτων
+ναυτικόν έδωκαν οι Χίοι, οι Λεσβίοι και οι Κερκυραίοι, οι δε άλλοι
+πεζούς και χρήματα. Ούτοι ήσαν οι σύμμαχοι και τα πολεμικά μέσα των
+δύο μερών.
+
+10. Οι δε Λακεδαιμόνιοι ευθύς μετά τα εν Πλαταιαίς συμβάντα
+παρήγγειλαν εις τας εντός και εκτός της Πελοποννήσου συμμάχους
+πόλεις να προετοιμάσουν τους στρατούς και πάντα τα αναγκαιούντα διά
+μακρυνήν εκστρατείαν, το οποίον εσήμαινεν ότι επρόκειτο να εισβάλουν
+εις την Αττικήν. Άμα δε τα πάντα ευρέθησαν έτοιμα κατά τον ορισθέντα
+χρόνον, μετέβησαν εις τον ισθμόν οι αποσταλέντες από καθεμίαν πόλιν
+εντός ή έξω της Πελοποννήσου κειμένης. Και αφού συνηθροίσθη όλον το
+στράτευμα, ο βασιλεύς των Λακεδαιμονίων Αρχίδαμος, ο οποίος ήτο
+στρατηγός της εκστρατείας ταύτης, συγκαλέσας τους στρατηγούς όλων
+των πόλεων και τους πρώτους των αρχόντων και σημαντικωτάτους,
+απηύθυνε προς αυτούς την εξής προσφώνησιν.
+
+11. «Ώ άνδρες Πελοποννήσιοι και σεις οι σύμμαχοι, μολονότι οι
+πατέρες ημών πολλάς έκαμαν στρατείας και εντός αυτής της
+Πελοποννήσου και εκτός, οι δε πρεσβύτεροι μεταξύ ημών δεν είναι
+άπειροι πολέμων, εν τούτοις ουδέποτε εξεστρατεύσαμεν με τόσην
+προετοιμασίαν. Και ευλόγως· διότι προκειμένου να πολεμήσωμεν
+σήμερον, εναντίον πόλεως δυνατωτάτης, πρέπει να είμεθα πλείστοι και
+άριστοι. Δίκαιον λοιπόν μήτε κατώτεροι να φανώμεν των πατέρων ημών,
+μήτε υποδεέστεροι της δόξης μας. Η Ελλάς όλη είναι μετέωρος και
+περιμένει επιθυμούσα ένεκα του κατά των Αθηναίων μίσους να
+κατορθώσωμεν όσα κατά νουν έχομεν. Μολονότι όμως φαινόμεθα ότι
+υπερέχομεν κατά το πλήθος και ότι έχομεν πολλήν βεβαιότητα ότι ο
+εχθρός δεν θα τολμήση να έλθη εναντίον μας, δεν πρέπει διά τούτο να
+προχωρήσωμεν πριν συμπληρώσωμεν τας προετοιμασίας ημών, αλλά και οι
+στρατηγοί και οι στρατιώται καθεμιάς πόλεως πρέπει να έχουν υπ' όψει
+ότι θα ευρεθώμεν εις κάποιον κίνδυνον. Διότι η τύχη του πολέμου
+είναι άδηλος και ως επί το πολύ αι προσβολαί γίνονται αιφνίδιαι και
+απότομοι· και πολλάκις το ολιγώτερον πλήθος μετά προφυλάξεως βαίνον
+εθριάμβευσεν εναντίον αντιπάλων πολυαριθμοτάτων, διότι ούτοι
+καταφρονούντες τους εχθρούς έμειναν απροετοίμαστοι. Πρέπει δε
+πάντοτε εις την εχθρικήν γην να προχωρή τις έχων μεν θάρρος πολύ εις
+την καρδίαν, ενεργών όμως με δειλήν φρόνησιν. Τοιουτοτρόπως δε οι
+ενεργούντες και εις το να προσβάλλουν τους εναντίους θα έχουν
+μεγαλυτέραν ευτυχίαν και ασφαλέστατοι θα είναι από τας προσβολάς των
+εναντίων· ημείς δε βαίνομεν ουχί κατά αδυνάτου πόλεως, αλλά κατά
+πάντα άριστα παρεσκευασμένης. Εάν μέχρι τούδε δεν εκινήθησαν
+καθ'ημών οι Αθηναίοι, τούτο προέρχεται διότι είμεθα ακόμη μακράν·
+αλλ' άμα μας ίδωσι λεηλατούντας την χώραν αυτών και καταστρέφοντας
+τα υπάρχοντά των, τότε πρέπει να περιμένωμεν ότι θα εξέλθουν εις
+μάχην. Διότι πάντας καταλαμβάνει οργή, όταν πάσχουν κάτι που είναι
+ασυνήθιστον προ των οφθαλμών των και που τους συμβαίνει πλησιέστατα
+αυτών και όσοι πολύ ολίγον μεταχειρίζονται τον ορθόν λόγον, ούτοι ως
+επί το πλείστον βαίνουν εις τας πράξεις των μετά σφοδρότητας. Τούτο,
+πιθανώς θέλουν πράξει πλειότερον παντός άλλου οι Αθηναίοι οι οποίοι
+αξιούν να άρχουν επί των άλλων και διά των επιδρομών των να
+λεηλατούν μάλλον τας ξένας χώρας ή να βλέπουν λεηλατουμένην την
+ιδικήν των χώραν. Επειδή λοιπόν εκστρατεύομεν κατά τοσούτον ισχυράς
+πόλεως, και επειδή η δόξα ημών και των προγόνων θα εξαρτηθή ούτως
+από τον δοξασμόν ή την αδοξίαν μας, ακολουθήσατε όπου σας οδηγήσουν
+τηρούντες προ παντός άλλου την στρατιωτικήν τάξιν, όντες άγρυπνοι
+και εκτελούντες ζωηρώς τα παραγγέλματα. Τίποτε καλύτερον δεν είναι
+και ασφαλέστατον από στρατόν πολυάριθμον τακτικώς ενεργούντα.
+
+12. Ταύτα ειπών ο Αρχίδαμος και διαλύσας την συνέλευσιν αποστέλλει
+κατ' αρχάς εις τας Αθήνας Μελήσιππον τον Διακρίτου, άνδρα
+Σπαρτιάτην, ίνα μάθη αν οι Αθηναίοι βλέποντες τους εχθρούς ήδη καθ'
+οδόν ευρισκομένους απεφάσιζαν να φανούν κάπως συμβιβαστικώτεροι.
+Ούτοι όμως δεν εδέχθησαν αυτόν ούτε εις την πόλιν ούτε εις την
+συνέλευσιν, διότι προηγουμένως είχεν υπερισχύσει η γνώμη του
+Περικλέους, ο οποίος είπε μήτε κήρυκα μήτε πρεσβείαν να δεχθούν εκ
+μέρους των Λακεδαιμονίων εκστρατευόντων· αποπέμπουν λοιπόν αυτόν
+πριν τον ακούσουν και τον προστάζουν να εξέλθη των ορίων αυθημερόν,
+προσθέσαντες ότι, εάν οι Λακεδαιμόνιοι ήθελον να έλθουν μετ' αυτών
+εις διαπραγματεύσεις, έπρεπε πρώτον να επιστρέψουν εις τα ίδια.
+Δίδουν δε εις τον Μελήσιππον και συνοδούς, όπως μη συγκοινωνήση με
+κανένα. Εκείνος δε, άμα έφθασεν εις τα σύνορα και έμελλε να υπερβή
+ταύτα, απεμακρύνθη ειπών ταύτα μόνον «Η ημέρα αυτή θα είναι διά τους
+Έλληνας μεγάλων κακών αρχή». Μετά τον ερχομόν αυτού εις το
+στρατόπεδον πεισθείς ο Αρχίδαμος ότι οι Αθηναίοι εις ουδέν ήθελον
+ενδώσει, εξεκίνησε τον στρατόν και επροχώρησε κατά της Αττικής. Οι
+δε Βοιωτοί εις μεν τους Πελοποννησίους, διά την κοινήν εκστρατείαν,
+έδωκαν το αναλογούν εις αυτούς μέρος και τους ιππείς, μετά του
+υπολειπομένου δε στρατού των ελθόντες εις την Πλάταιαν ελεηλάτουν
+αυτήν.
+
+13. Ενώ ο ακόμη οι Πελοποννήσιοι συνηθροίζοντο εις τον ισθμόν και
+ήσαν καθ' οδόν, πριν εισβάλλουν εις την Αττικήν, Περικλής ο
+Ξανθίππου είς των δέκα στρατηγών των Αθηναίων, προβλέπων την
+επικειμένην εισβολήν, και υποπτεύσας ότι χάριν υπάρχοντος δεσμού
+φιλοξενίας πιθανόν να εφείδετο ο Αρχίδαμος των κτημάτων του είτε
+μόνος του θέλων να χαρισθή προς αυτόν είτε κατά διαταγήν των
+Λακεδαιμονίων, διά να καταστήσουν αυτόν ύποπτον (καθότι δι' αυτόν
+κυρίως είχαν ζητήσει προηγουμένως παρά των Αθηναίων την εξορίαν των
+ανοσίων), ανήγγειλε προηγουμένως εις την εκκλησίαν των Αθηναίων ότι
+ο Αρχίδαμος ήτο μεν φίλος του, αλλά τούτο δεν θα απέβαινε προς κακόν
+της πόλεως· τους δε αγρούς αυτού και τας οικίας, εάν δεν τα
+κατέστρεφον οι πολέμιοι, καθώς και τα των άλλων, δωρεί αυτά εις το
+δημόσιον, ίνα μηδεμία επί του αντικειμένου τούτου μείνη κατ' αυτού
+δυσμενής προκατάληψις. Ανενέωσε και διά τας παρούσας περιστάσεις
+όσας συμβουλάς είχε δώσει πρότερον, να παρασκευάζονται προς πόλεμον
+και να μεταφέρουν εις την πόλιν όσα είχον εις τους αγρούς, να μη
+εξέλθουν εις μάχην, αλλ' εισελθόντες να φυλάττουν την πόλιν, να
+στρέψουν όλην την προσοχήν των εις το ναυτικόν, το οποίον ήτο η
+ισχύς των, και να κρατούν υποχείριους τους συμμάχους, λέγων ότι η
+ισχύς του κράτους προήρχετο από τα χρήματα, τα οποία παρείχαν ούτοι
+και ότι η ψυχή του πολέμου είναι η φρόνησις και τα χρήματα. Τους
+παρώτρυνε δε να έχουν θάρρος, αφού η πόλις εισέπραττε συνήθως
+εξακόσια τάλαντα κατ' έτος από τους φόρους των συμμάχων εκτός των
+άλλων εισοδημάτων και αφού υπήρχον ακόμη τότε εις την ακρόπολιν
+εξακόσια τάλαντα εις αργυρά νομίσματα (υπήρχον άλλοτε εννέα χιλιάδες
+και επτακόσια, αλλ' εδαπανήθησαν εις τα προπύλαια της Ακροπόλεως,
+εις τα άλλα οικοδομήματα και εις την πολιορκίαν της Ποτειδαίας),
+χωρίς να συμπεριλαμβάνονται εις την ποσότητα ταύτην ο άκοπος χρυσός
+και άργυρος, ο προερχόμενος εκ των δημοσίων και ιδιωτικών
+αφιερωμάτων, τα των πομπών και των αγώνων ιερά σκεύη, τα μηδικά
+λάφυρα και άλλα παρόμοια ανερχόμενα εις ποσότητα ουχί μικροτέραν των
+πεντακοσίων ταλάντων. Απηρίθμησε προσέτι και τους όχι ολίγους
+θησαυρούς των άλλων ναών, τους οποίους ηδύναντο να διαθέσουν, και
+τέλος, ότι εν εσχάτη ανάγκη, ηδύναντο να κάμουν χρήσιν και αυτών των
+χρυσών κοσμημάτων της θεάς· εβεβαίου δε ότι το άγαλμα είχεν εις
+καθαρόν χρυσόν βάρος τεσσαράκοντα ταλάντων δυνάμενον να αποσπασθή
+ολόκληρον, αφού δε το μεταχειρισθούν προς σωτηρίαν της πόλεως, να το
+αντικαταστήσουν δι' ίσου βάρους. Τοιουτοτρόπως τους ενεθάρρυνεν ως
+προς τα οικονομικά· ως προς δε τους οπλίτας είπεν ότι είχον
+δεκατρείς χιλιάδας πλην των εις τα φρούρια και τας επάλξεις δεκαέξ
+χιλιάδων. Τοσούτοι ήσαν εξ αρχής, εις πάσαν εισβολήν του εχθρού, οι
+φυλάσσοντες· ούτοι δε συνίσταντο εκ των πρεσβυτάτων, εκ των
+νεωτάτων, και εκ των μετοίκων, όσοι ήσαν οπλίται. Το Φαληρικόν
+τείχος ήτο τριακονταπέντε σταδίων μέχρι του περιβόλου της πόλεως και
+το φυλασσόμενον μέρος αυτού του περιβόλου ήτο τεσσαράκοντα σταδίων·
+υπήρχε δε και μέρος το οποίον ήτο αφύλακτον, το μεταξύ του μακρού
+τείχους και του Φαληρικού· τα δε μακρά τείχη μέχρι Πειραιώς είχον
+έκτασιν τεσσαράκοντα σταδίων, το έξωθεν δε μόνον μέρος αυτών
+εφρουρείτο. Ολόκληρος ο περίβολος του Πειραιώς και της Μουνιχίας ήτο
+εξήκοντα σταδίων, και το ήμισυ μόνον αυτού εφρουρείτο. Ο Περικλής
+επρόσθεσεν ακόμη ότι είχον χιλίους διακοσίους ιππείς και
+ιπποτοξότας, χιλίους εξακόσιους τοξότας και τριακοσίας τριήρεις εν
+καλή καταστάσει. Αύται ήσαν, άνευ ουδεμιάς ελαττώσεως αι δυνάμεις
+των Αθηναίων κατά την εποχήν της πρώτης εισβολής των Πελοποννησίων
+και την έναρξιν του παρόντος πολέμου. Επρόσθεσε δε και άλλα ο
+Περικλής, ως συνήθιζε, προς απόδειξιν ότι η νίκη θ' απέβαινεν υπέρ
+αυτών.
+
+14. Οι δε Αθηναίοι ακούσαντες επείσθησαν και μετεκόμισαν εκ των
+αγρών τους παίδας και τας γυναίκας και όλα τα οικιακά σκεύη,
+αφαιρέσαντες και αυτήν την ξυλείαν των οικιών τα δε πρόβατα και τα
+υποζύγια μετέφεραν εις την Εύβοιαν και τας παρακειμένας νήσους. Η
+μετατόπισις όμως εκείνη τοις εφάνη οχληρά, επειδή ήσαν συνειθισμένοι
+να ζουν οι πολλοί εις τους αγρούς.
+
+15. Η συνήθεια αύτη προ αμνημονεύτων χρόνων επεκράτησε παρά τοις
+Αθηναίοις περισσότερον παρ' ό,τι εις άλλους. Επί Κέκροπος και των
+πρώτων βασιλέων μέχρι Θησέως η Αττική πάντοτε κατωκείτο κατά κώμας,
+των οποίων εκάστη είχε το πρυτανείον της και τους άρχοντάς της. Και
+οπότε δεν είχον τι να φοβηθούν δεν συνηθροίζοντο περί τον βασιλέα
+όπως διασκεφθούν, αλλ' επολιτεύοντο και διεσκέπτοντο χωριστά. Τινές
+μάλιστα και επολέμησαν τον βασιλέα, όπως οι μετά του Ευμόλπου
+Ελευσίνιοι κατά του Ερεχθέως. Αλλ' άμα εβασίλευσεν ο Θησεύς, ο
+οποίος συνήνωνε την μεγαλοφυίαν με την δύναμιν, και κατά τα άλλα
+διηυθέτησε την χώραν, και των άλλων κωμών καταργήσας τα βουλευτήρια
+και τας αρχάς συνήθροισεν όλους τους πολίτας εις την σημερινήν
+πόλιν, όπου εγκαθίδρυσεν έν μόνον βουλευτήριον και έν μόνον
+πρυτανείον. Τούς ηνάγκασε δε να κατοικήσουν εις μίαν μόνην πόλιν,
+νεμόμενοι όμως τα υπάρχοντα των ως και πρότερον. Χάρις εις την
+συγκέντρωσιν ταύτην η πόλις των Αθηνών έλαβε ταχείαν ανάπτυξιν, και
+ήτο ήδη μεγάλη ότε ο Θησεύς την παρέδωκεν εις τους διαδόχους του·
+ακόμη δε και σήμερον οι Αθηναίοι κάμνουν προς τιμήν της θεάς
+δημοτελή εορτήν, την οποίαν ονομάζουν συνοικία. Πρότερον η πόλις
+συνίστατο μόνον εκ της ακροπόλεως και του κατωτέρου μέρους του
+μάλλον εστραμμένου προς νότον. Απόδειξις δε τούτου είναι οι ναοί
+πολλών θεών ευρισκόμενοι εντός αυτής ταύτης της ακροπόλεως και προ
+πάντων προς το μέρος εκείνο της πόλεως είναι εκτισμένοι οι πλείστοι
+των έξω ναών, παραδείγματος χάριν ο ναός του Ολυμπίου Διός, του
+Πυθίου Απόλλωνος, της Γης και του Λιμναίου Βάκχου, προς τιμήν του
+οποίου τελούνται τα αρχαιότερα Διονύσια την δωδεκάτην του μηνός
+Ανθεστηριώνος, συνήθεια η οποία ακόμη και σήμερον επικρατεί εις τους
+εξ Αθηναίων καταγομένους Ίωνας. Και άλλα δε αρχαία ιερά είναι
+ιδρυμένα επί του μέρους εκείνου. Εκεί προσέτι ήτο η κρήνη η σήμερον
+καλούμενη Εννεάκρουνος, ένεκα του σχήματος το οποίον έδωκαν εις
+αυτήν οι τύραννοι, αλλ' η οποία άλλοτε, ότε αι πηγαί ήσαν φανεραί,
+εκαλείτο Καλλιρρόη. Η κρήνη εκείνη πλησίον της πόλεως ευρισκομένη
+εχρησίμευεν εις πλείστας αξίας λόγου εργασίας, και από των αρχαίων
+χρόνων παρέμεινε μέχρι σήμερον η συνήθεια να μεταχειρίζωνται το ύδωρ
+αυτής εις τας τελετάς του γάμου και άλλας ιεροπραξίας. Διά την
+παλαιάν δε ταύτην κατοίκησιν η Ακρόπολις καλείται και μέχρι τούδε
+ακόμη υπό των Αθηναίων πόλις.
+
+16. Ούτω λοιπόν οι Αθηναίοι επί πολύ κατώκησαν ανεξάρτητα το έδαφος
+της Αττικής· ακόμη δε και μετά τον συνοικισμόν των αι πλείσται των
+αρχαίων και των νέων οικογενειών μεταβάσαι κατά συνήθειαν εις τους
+αγρούς έζων εκεί μέχρι του παρόντος πολέμου. Μετά ζωηράς λοιπόν
+δυσαρεσκείας μετενάστευον, τοσούτω μάλλον όσω προ μικρού μόλις είχαν
+επιδιορθώσει τας ζημίας τας επελθούσας εξ αιτίας των Μηδικών·
+εβαρύνοντο δε και εδυσανασχέτουν εγκαταλείποντες τας οικίας και τα
+ιερά, τα οποία ένεκα αυτού ακόμη του αρχαϊκού τρόπου της ζωής των
+εθεώρουν ως κληρονομικά· εις το εξής έμελλον να μεταβάλουν τρόπους
+ζωής εγκαταλείπων ο καθείς αυτόν τον τόπον της γεννήσεώς του.
+
+17. Φθάσαντες εις Αθήνας ολίγοι εξ αυτών εύρον κατοικίας ή
+καταλύματα εις φίλους και συγγενείς, οι περισσότεροι δε κατώκησαν
+εις τα έρημα μέρη της πόλεως και εις τα ιερά και τα ηρώα όλα εκτός
+της ακροπόλεως, του Ελευσινίου και άλλων κτιρίων στερεώς κλεισμένων.
+Και αυτό το Πελασγικόν, το οποίον έκειτο κάτωθεν της ακροπόλεως και
+ήτο κατηραμένον να μένη ακατοίκητον ένεκα της απαγορεύσεως ενός
+ακροτελευτίου στίχου του Πυθικού μαντείου λέγοντος « Προτιμότερον να
+μένη έρημον το Πελασγικόν », κατωκήθη τότε ένεκα της στιγμιαίας
+ανάγκης. Μου φαίνεται δε ότι ο χρησμός εξεπληρώθη αντιστρόφως παρ'
+ό,τι περιέμενον· διότι αι συμφοραί της πόλεως επήλθον ουχί ένεκα της
+παρανόμου κατοικήσεως αυτού, αλλ' ένεκα του πολέμου επήλθεν η ανάγκη
+της οικήσεως· το δε μαντείον μη υποδεικνύον τον πόλεμον διά του
+ονόματός του επρόβλεπεν ότι το Πελασγικόν έμελλε να κατοικηθή εις
+ημέρας ουχί αγαθάς. Πολλοί κατεσκήνωσαν εις τους πύργους των τειχών
+και όπου αλλαχού ηδύνατο καθείς· διότι συνελθόντας δεν εχώρεσεν
+αυτούς η πόλις, αλλ' ύστερον διανείμαντες μεταξύ των το μεσάζον
+διάστημα των μακρών τειχών και πλείστον μέρος των του Πειραιώς
+κατοίκησαν ενταύθα. Συγχρόνως όμως ενησχολούντο εις τας
+προετοιμασίας του πολέμου και τους συμμάχους συναθροίζοντες και
+εξοπλίζοντες εκατόν πλοία διά να τα εκπέμψουν κατά της Πελοποννήσου.
+Και οι μεν Αθηναίοι εις τούτο το σημείον της προπαρασκευής
+ευρίσκοντο.
+
+18. Ο δε στρατός των Πελοποννησίων προχωρών έφθασε πρώτον εις την
+Οινόην της Αττικής, από της οποίας είχαν σκοπόν να εισβάλουν. Αφού
+δε έστησαν το στρατόπεδόν των, προητοιμάζοντο να προσβάλουν το
+τείχος διά μηχανών και δί' άλλων τρόπων· διότι η Οινόη κειμένη εις
+τα μεθόρια της Αττικής και της Βοιωτίας ήτο περιτειχισμένη και οι
+Αθηναίοι μετεχειρίζοντο αυτήν ως φρούριον εν καιρώ πολέμου. Οι
+Πελοποννήσιοι λοιπόν επολιόρκησαν την πόλιν ταύτην και απώλεσαν εις
+μάτην πολύν χρόνον, και ο Αρχίδαμος βαρέως ένεκα τούτου ενοχοποιήθη,
+διότι ενομίζετο ότι και δραστηριότητα ολίγην ανέπτυξεν εις την
+συνάθροισιν των στρατευμάτων και ευνοϊκός εφαίνετο προς τους
+Αθηναίους μη παρακινών τον στρατόν του προς πόλεμον. Από της
+συναθροίσεως των στρατευμάτων, η εν τω ισθμώ παρατεινομένη διαμονή
+του, η βραδύτης περί την λοιπήν πορείαν, και προ πάντων η χρονοτριβή
+του ενώπιον της Οινόης, τον κατέστησαν ύποπτον. Διότι οι Αθηναίοι
+μετεκομίσθησαν κατά το διάστημα τούτο εντός της πόλεως, ενώ άνευ της
+βραδύτητας του αρχηγού και εάν επήρχοντο με ταχύτητα οι
+Πελοποννήσιοι ηδύναντο να καταλάβουν τα πάντα έξω των τειχών. Ούτως
+ο στρατός ωργίζετο διά την χρονοτριβήν του. Ο δε Αρχίδαμος υπέμενεν
+ελπίζων (ως λέγεται) ότι οι Αθηναίοι, επειδή απέμενεν αβλαβής ακόμη
+η γη αυτών θα εφαίνοντο πλέον υποχωρητικοί και δεν θα ηνείχοντο να
+ίδουν ψυχρώς την λεηλασίαν αυτής.
+
+19. Εν τούτοις, αφού προσέβαλαν την Οινόην και έθεσαν ματαίως εις
+ενέργειαν όλα τα μέσα προς κυρίευσιν αυτής, μη βλέποντες να έρχεται
+εξ Αθηνών κανείς κήρυξ, έλυσαν την πολιορκίαν και εισέβαλαν εις την
+Αττικήν, ογδοήκοντα ημέρας μετά την είσοδον των Θηβαίων εις
+Πλαταιάς, εις τα μέσα του θέρους την εποχήν του σίτου· ήτο δε
+στρατηγός αυτών ο βασιλεύς των Λακεδαιμονίων Αρχίδαμος ο Ζευξιδάμου.
+Και στρατοπεδεύσαντες πρώτον εις την Ελευσίνα και το Θριάσιον πεδίον
+ελεηλάτησαν αυτά και έτρεψαν εις φυγήν μερικούς Αθηναίους ιππείς
+περί τους καλουμένους Ρείτους. Έπειτα επροχώρησαν διά της Κρωπίας
+δεξιά έχοντες το Αιγάλεων όρος έως ου έφθασαν εις τας Αχαρνάς, ένα
+εκ των μεγίστων δήμων της Αττικής. Και σταματήσαντες εκεί έστησαν το
+στρατόπεδόν των και έμειναν πολύν καιρόν λεηλατούντες τα πέριξ.
+
+20. Ιδού δε, ως λέγεται, ποίον σκοπόν είχεν ο Αρχίδαμος, ο οποίος
+παραταχθείς ως εις μάχην έμενε περί τας Αχαρνάς και δεν κατέβη εις
+την πεδιάδα κατά την εισβολήν εκείνην. Ήλπιζεν ότι οι Αθηναίοι,
+έχοντες πολυάριθμον και ακμάζουσαν νεολαίαν και όντες
+παρεσκευασμένοι προς πόλεμον όσον ουδέποτε άλλοτε, ήθελον ίσως έλθει
+εναντίον του και δεν θα υπέφερον να ίδουν λεηλατουμένην την χώραν
+αυτών. Μη συναντήσας δε αυτούς μήτε εις την Ελευσίνα μήτε εις το
+Θριάσιον πεδίον, ηθέλησε να δοκιμάση αν στρατοπεδεύων πλησίον των
+Αχαρνών θα τους ηνάγκαζε να εξέλθουν· διότι και ο χώρος εκείνος
+εφαίνετο εις αυτόν κατάλληλος εις στρατοπέδευσιν και διότι εσκέπτετο
+ότι οι Αχαρνείς αποτελούντες μέγα μέρος του πληθυσμού της πόλεως
+(επειδή παρείχον τρισχιλίους οπλίτας) δεν θα άφηναν να καταστραφούν
+τα υπάρχοντά των, αλλ' ήθελαν ορμήσει πάντες εις μάχην. Εάν όμως δεν
+επεξήρχοντο οι Αθηναίοι κατά της εισβολής εκείνης, τότε ουδέν θα
+ημπόδιζε τους Πελοποννησίους να λεηλατήσουν κατόπιν την πεδιάδα και
+να προχωρήσουν μέχρι και αυτής της πόλεως. Υποθέτων λοιπόν ο
+Αρχίδαμος ότι οι Αχαρνείς, καταστρεφομένων των κτημάτων των, δεν θα
+ήσαν πρόθυμοι να εκτεθούν εις κίνδυνον χάριν των άλλων, και
+κατεχόμενος υπ' αυτής της σκέψεως έμενε χρονοτριβών περί τας
+Αχαρνάς.
+
+21. Οι δε Αθηναίοι μέχρις ου ο μεν στρατός ήτο πλησίον της Ελευσίνος
+και του Θριασίου πεδίου, είχαν ελπίδα τινά ότι δεν θα επροχώρει
+εγγύτερον, ενθυμούμενοι ότι και ο βασιλεύς των Λακεδαιμονίων
+Πλειστοάναξ ο Παυσανίου, ότε εισέβαλεν εις την Αττικήν μετά στρατού
+Πελοποννησιακού, δεκατέσσαρα έτη προ του παρόντος πολέμου, είχεν
+έλθει μέχρι της Ελευσίνος και του Θριασίου πεδίου, αλλ' ανεχώρησε
+πάλιν μη προχωρήσας περισσότερον (διό και εξωρίσθη εκ της Σπάρτης
+επί τη υπονοία ότι επείσθη διά χρημάτων να αναχωρήση)· ότε όμως
+είδον τον στρατόν περί τας Αχαρνάς εξήκοντα στάδια της πόλεως
+απέχοντα, δεν ηδυνήθησαν πλέον να κρατηθούν. Η υπ' αυτούς τους
+οφθαλμούς των λεηλασία των αγρών ήτο τωόντι φρικώδες θέαμα, το
+οποίον όχι μόνον οι νεώτεροι, αλλ' ουδ' αύται οι πρεσβύτεροι δεν
+ενεθυμούντο να έγινεν άλλοτε εκτός επί των Μηδικών. Όλοι και προ
+πάντων οι νέοι ήθελαν να εξέλθουν και να εκδικηθούν την ύβριν
+εκείνην. Συναθροιζόμενοι λοιπόν εφιλονείκουν ζωηρώς, οι μεν θέλοντες
+να εξέλθουν, οι δε μη θέλοντες. Οι μάντεις έψαλλον παντός είδους
+χρησμούς, τους οποίους καθείς ηκροάτο αναλόγως της ψυχικής του
+διαθέσεως. Και οι Αχαρνείς, οι οποίοι εθεωρούντο ως απαρτίζοντες
+μέρος των Αθηναίων ουχί ασήμαντον, βλέποντες καταστρεφομένην την
+χώραν των, εζήτουν μετά κραυγών την έξοδον. Η πόλις περιήλθεν εις
+μέγιστον ερεθισμόν και όλοι ωργίζοντο κατά του Περικλέους. Όλαι αι
+προγενέστεραι συμβουλαί του είχον λησμονηθή, και τον εχαρακτήριζον
+ως αίτιον όλων των κακών, τα οποία έπασχον.
+
+22. Ο δε Περικλής βλέπων μεν αυτούς δυσφορούντας διά τα παρόντα και
+έχοντας γνώμην εσφαλμένην, πεπεισμένος δε ότι είχε δίκαιον
+ανθιστάμενος εις την έξοδόν των, ούτε εις εκκλησίαν αυτούς
+συνεκάλεσεν ούτε επέτρεψε καμμίαν συνάθροισιν, φοβηθείς μήπως ο λαός
+πράξη σφάλμα τι υπό οργής μάλλον ή υπό φρονήσεως συναθροιζόμενος.
+Περιωρίζετο δε εις το να φυλάττη την πόλιν και να διατηρή την
+ησυχίαν όσον ηδύνατο. Δεν έπαυεν εν τούτοις να στέλλη έξω ιππείς,
+όπως εμποδίζη την εχθρικήν εμπροσθοφυλακήν από του να εισπίπτη εις
+τους εγγύς της πόλεως αγρούς και καταστρέφη αυτούς· εγένετο μάλιστα
+και μικρά τις συμπλοκή εν Φρυγίοις μεταξύ του βοιωτικού ιππικού και
+ενός αθηναϊκού λόχου υποστηριζομένου υπό Θεσσαλών, κατά την οποίαν
+οι Αθηναίοι και οι Θεσσαλοί δεν εφάνησαν κατώτεροι μέχρι της στιγμής
+όπου ο εχθρός, ενισχυθείς υπό Βοιωτών οπλιτών, έτρεψεν αυτούς εις
+φυγήν και εφόνευσεν όχι πολλούς· και εν τούτοις οι Αθηναίοι
+ηδυνήθησαν να συναθροίσουν τους νεκρούς των αυθημερόν και άνευ
+συνθήκης. Οι δε Πελοποννήσιοι έστησαν την επομένην ημέραν τρόπαιον.
+Η βοήθεια αύτη των Θεσσαλών εστάλη προς τους Αθηναίους δυνάμει
+αρχαίας συμμαχίας. Ήλθον λοιπόν προς αυτούς Λαρισαίοι, Φαρσάλιοι,
+Παρράσιοι, Κραννώνιοι, Πυράσιοι, Γυρτώνιοι, Φεραίοι. Επί κεφαλής
+τούτων ήσαν ο Πολυμήδης και ο Αριστόνους, αμφότεροι εκ Λαρίσης, αλλ'
+αντιθέτων κομμάτων, και ο Μένων εκ Φαρσάλου· καθεμία δε των άλλων
+πόλεων είχε τον αρχηγόν της.
+
+23. Οι δε Πελοποννήσιοι, μη βλέποντες τους Αθηναίους να εξέρχονται
+εις μάχην, ανεχώρησαν εξ Αχαρνών και ελεηλάτησαν άλλους τινάς δήμους
+κειμένους μεταξύ της Πάρνηθος και του Βριλησσού όρους. Ενώ δε αυτοί
+ευρίσκοντο εις την Αττικήν, οι Αθηναίοι απέστειλαν περί την
+Πελοπόννησον τα εκατόν πλοία, τα οποία είχαν εξοπλίσει,
+επιβιβάσαντες επ' αυτών χιλίους οπλίτας και τετρακοσίους τοξότας·
+εστρατήγει δε Καρκίνος ο Ξενοτίμου, Πρωτέας ο Επικλέους και Σωκράτης
+ο Αντιγένους. Και οι μεν πλεύσαντες εις τα ανοικτά μετά της τοιαύτης
+παρασκευής επροχώρουν ανά τα παράλια, οι δε Πελοποννήσιοι μείναντες
+εις την Αττικήν εφ' όσον χρόνον είχαν τρόφιμα, ανεχώρησαν διά της
+Βοιωτίας και ουχί διά της οδού διά της οποίας εισήλθον· διερχόμενοι
+δε έμπροσθεν της Ωρωπού, ελεηλάτησαν την χώραν, η οποία καλείται
+Πειραϊκή, και την οποίαν νέμονται οι Ωρώπιοι υπήκοοι των Αθηναίων.
+Επιστρέψαντες δε εις την Πελοπόννησον απεχωρίσθησαν και μετέβη
+καθείς εις τον τόπον του.
+
+24. Αφού δε αυτοί ανεχώρησαν, οι Αθηναίοι κατέστησαν φύλακας διά
+ξηράς και θαλάσσης, ως εάν έμελλον να φυλάττουν καθ' όλην την
+διάρκειαν του πολέμου· εψήφισαν δε ως εξαιρετικόν μέτρον να θέσουν
+κατά μέρος χίλια τάλαντα εκ των εν τη ακροπόλει ευρισκομένων
+χρημάτων και να μη τα εξοδεύσουν, αλλά τα έξοδα του πολέμου να
+γίνουν με τα άλλα· εάν δε τις κάμη ή θέση εις ψηφοφορίαν την
+πρότασιν να εγγίσουν τα χρήματα εκείνα δι' άλλο τι, να καταλογίζεται
+κατ' αυτού θάνατος, εκτός εάν οι εχθροί επέλθουν κατά της πόλεως
+μετά ναυτικού στρατού και ληφθή ανάγκη να υπερασπισθούν (ναυτικώς)
+εαυτούς. Εψήφισαν ομοίως να φυλάξουν κατά μέρος εκατόν τριήρεις,
+εκλεγομένας κατ' έτος μεταξύ των αρίστων, και τους τριηράρχους
+αυτών· να μη μεταχειρισθούν δε αυτάς καθώς και τα χρήματα του
+θησαυρού ειμή μόνον κατά την περίστασιν κατά την οποίαν ο αυτός
+κίνδυνος ήθελεν απαιτήσει τούτο.
+
+25. Οι δε Αθηναίοι οίτινες ήσαν επί των εκατόν πλοίων των πεμφθέντων
+περί την Πελοπόννησον, καθώς και οι Κερκυραίοι οι ελθόντες μετά
+πεντήκοντα πλοίων προς βοήθειάν των, καί τινες άλλοι σύμμαχοι των
+παραλίων εκείνων κατέστρεψαν κατά τον περίπλουν των πολλά μέρη και
+αποβάντες εις την Μεθώνην της Λακωνίας προσέβαλον το τείχος αυτής,
+το οποίον ήτο ασθενές και εστερείτο ανθρώπων. Έτυχεν όμως εις τα
+περίχωρα ο Βρασίδας, υιός του Τέλλιδος, ανήρ Σπαρτιάτης, έχων μαζί
+του έν σώμα στρατιωτικόν. Ειδοποιηθείς περί του κινδύνου έδραμε προς
+βοήθειαν του φρουρίου μετά εκατόν οπλιτών. Διασχίσας δε το
+στρατόπεδον των Αθηναίων, διεσπαρμένον ανά την χώραν και
+ενασχολημένον περί τας εργασίας της πολιορκίας, ρίπτεται εις την
+Μεθώνην, και ολίγους μόνον άνδρας απολέσας εις την εισδρομήν εκείνην
+και την πόλιν έσωσε και ένεκα του τολμήματος τούτου επηνέθη εν
+Σπάρτη ως πρώτος των ανδρείων. Οι δε Αθηναίοι άραντες τας αγκύρας
+παρέπλεον τας ακτάς και αποβιβασθέντες εις την Ηλείαν, όχι μακράν
+της Φειάς, ελεηλάτουν την χώραν επί δύο ημέρας και πολεμήσαντες
+εναντίον τριακοσίων εκλεκτών, οι οποίοι είχον έλθει εκ της κοίλης
+Ήλιδος καί τινων άλλων περιοίκων των Ηλείων, ενίκησαν αυτούς.
+Καταληφθέντες υπό τρικυμίας σφοδράς, οι πλείστοι εισήλθον πάλιν εις
+τα πλοία και κάμψαντες το ακρωτήριον το καλούμενον Ιχθύν έφθασαν εις
+τον εν τη Φειά λιμένα· εν τούτω δε τω μεταξύ οι Μεσσήνιοι και
+μερικοί άλλοι, οίτινες δεν είχον δυνηθή να επιβούν εις τα πλοία,
+επροχώρησαν διά ξηράς μέχρι της Φειάς και έγιναν κύριοι αυτής·
+έπειτα πλησιάσας ο στόλος τους παρέλαβε· και ανήχθησαν εις το
+πέλαγος εγκαταλιπόντες την Φειάν, εις βοήθειαν της οποίας είχε
+προσδράμει ήδη ο πολύς στρατός των Ηλείων. Περιπλέοντες δε οι
+Αθηναίοι ελεηλάτουν και άλλα μέρη.
+
+26. Περί τον αυτόν χρόνον οι Αθηναίοι εξέπεμψαν τριάκοντα πλοία εις
+τα πέριξ της Λοκρίδος και διά να φυλάξουν συγχρόνως την Εύβοιαν·
+εστρατήγει δε αυτών Κλεόπομπος ο Κλεινίου. Ενεργήσας ούτος αποβάσεις
+και ελεηλάτησε μέρη τινά της παραλίας χώρας και το Θρόνοιν εκυρίευσε
+και ομήρους έλαβε και ενίκησεν εις την Αλόην τους σπεύσαντας να
+βοηθήσουν Λοκρούς.
+
+27. Κατά το αυτό θέρος οι Αθηναίοι έδιωξαν τους Αίγινήτας εκ της
+Αιγίνης, άνδρας, γυναίκας και παίδας, κατηγορούντες αυτούς ότι ήσαν
+οι κύριοι αίτιοι του πολέμου· άλλως δε ενόμισαν φρόνιμον να κατέχουν
+αυτοί οι ίδιοι την Αίγιναν ως γειτονεύουσαν με την Πελοπόννησον.
+Έπεμψαν λοιπόν μετά τινα χρόνον εις αυτήν οικήτορας Αθηναίους. Εις
+τους διωχθέντας δε Αιγινήτας οι Λακεδαιμόνιοι έδωκαν να κατοικήσουν
+την Θυρέαν και να νέμωνται τους αγρούς αυτής, εκ μίσους προς τους
+Αθηναίους και ευγνωμονούντες διά την ευεργεσίαν, την οποίαν άλλοτε
+οι Αιγινήται είχαν προσφέρει κατά τον σεισμόν και την επανάστασιν
+των ειλώτων. Η δε Θυρεάτις γη κείται επί των μεθορίων της Αργολίδος
+και της Λακωνικής και εκτείνεται μέχρι της θαλάσσης. Και μερικοί μεν
+εξ αυτών των Αιγινητών κατώκησαν εδώ, οι δε λοιποί διεσπάρησαν εις
+την άλλην Ελλάδα.
+
+28. Κατά το αυτό θέρος και κατά την εποχήν της νέας σελήνης, μόνην
+στιγμήν καθ' ην δύναται να συμβή το φαινόμενον τούτο, ο ήλιος
+εξέλιπε μετά μεσημβρίαν και πάλιν ανεπληρώθη ο δίσκος του, αφού
+έλαβε σχήμα μηνοειδές και εφάνησαν αστέρες τινές.
+
+29. Και πάλιν κατά το αυτό θέρος οι Αθηναίοι θέλοντες να κάμουν
+σύμμαχόν των τον Σιτάλκην ωνόμασαν πρόξενον και προσεκάλεσαν τον
+Αβδηρίτην Νυμφόδωρον τον υιόν του Πυθέως, τον οποίον μέχρι της
+εποχής εκείνης εθεώρουν ως εχθρόν των και ο οποίος είχεν ισχύν επί
+του Σιτάλκου του Τήρου βασιλέως των Θρακών γαμβρού του εξ αδελφής.
+Ούτος ο Τήρης ο πατήρ του Σιτάλκου υπήρξεν ιδρυτής της μεγάλης
+βασιλείας των Οδρυσών, της οποίας εξέτεινε την κυριαρχίαν επί του
+πλείστου μέρους της Θράκης· διότι αρκετόν μέρος των Θρακών είναι
+ακόμη αυτόνομον. Ο Τήρης ούτος ουδέν κοινόν έχει με τον Τηρέα, τον
+σύζυγον της Πρόκνης, θυγατρός του Αθηναίου Πανδίονος, ουδέ ήσαν εκ
+της αυτής Θράκης. Αλλ ο μεν Τηρεύς κατώκει εν Δαυλεία της σήμερον
+καλουμένης Φωκίδος, τότε δε υπό Θρακών κατοικουμένης, και εις την
+χώραν αυτήν αι γυναίκες του Τηρέως έσφαξαν τον υιόν αυτού Ίτυν·
+τούτου ένεκα πολλοί ποιηταί, ομιλούντες περί της αηδόνος, ονομάζουν
+αυτήν Δαυλειάδα όρνιν (πτηνόν). Είναι δε πιθανόν ότι ο Πανδίων δι'
+αμοιβαίαν ωφέλειαν αποκατέστησε την θυγατέρα του εις γείτονα μάλλον
+τόπον ή εις τας Οδρύσας, αι οποίαι έκειντο πολλάς ημέρας μακράν. Ο
+δε Τήρης, του οποίου και αυτό το όνομα είναι διάφορον του Τηρέως,
+υπήρξε πρώτος ισχυρός βασιλεύς των Οδρυσών. Μετά του Σιτάλκου
+λοιπόν, υιού του βασιλέως εκείνου, οι Αθηναίοι συνέδεσαν συμμαχίαν,
+θέλοντες να σύρουν προς το μέρος των και τας πόλεις της Θράκης και
+αυτόν τον Περδίκκαν. Ελθών δε ο Νυμφόδωρος εις τας Αθήνας, και την
+συμμαχίαν του Σιτάλκου κατώρθωσε, και τον υιόν αυτού Σαρόκον έκαμε
+πολίτην Αθηναίον, και υπεσχέθη να καταπαύση τον πόλεμον της Θράκης
+υποχρεών τον Σιτάλκην να πέμψη εις τους Αθηναίους θρακικόν στρατόν
+εξ ιππέων ακοντιστών. Συνεφιλίωσεν επίσης τον Περδίκκαν μετά των
+Αθηναίων και έπεισεν αυτούς να τω αποδώσουν την Θέρμην· ο δε
+Περδίκκας εξεστράτευσεν αμέσως μαζί με τους Αθηναίους και τον
+Φορμίωνα κατά των Χαλκιδέων. Ούτω λοιπόν Σιτάλκης ο Τήρου βασιλεύς
+των Θρακών, και Περδίκκας ο Αλεξάνδρου βασιλεύς των Μακεδόνων,
+έγιναν σύμμαχοι των Αθηναίων.
+
+30. Οι δε Αθηναίοι οίτινες μετά των εκατόν πλοίων περιέπλεον ακόμη
+την Πελοπόννησον, κυριεύουν το Σόλλιον, πόλιν των Κορινθίων, και
+παραδίδουν αυτό και την χώραν εις τους Παλαιρείς, αυτούς μόνους εκ
+των Ακαρνάνων· εκυρίευσαν επίσης εξ εφόδου τον Αστακόν εκδιώξαντες
+τον τύραννον αυτού Εύαρχον και προσαρτήσαντες την πόλιν ταύτην εις
+την συμμαχίαν των. Εντεύθεν πλεύσαντες εναντίον της Κεφαλληνίας
+υπέταξαν αυτήν άνευ μάχης· κείται δε η Κεφαλληνία απέναντι της
+Ακαρνανίας και της Λευκάδος και έχει τεσσάρας πόλεις, την των
+Παλέων, την των Κρανίων, την των Σαμαίων και την των Προνναίων. Όχι
+δε πολύ κατόπιν επέστρεψαν τα πλοία εις τας Αθήνας.
+
+31. Περί δε το φθινόπωρον του θέρους τούτου οι Αθηναίοι και οι
+μέτοικοι εισέβαλαν πανδημεί εις την Μεγαρίδα, υπό την στρατηγίαν
+Περικλέους του Ξανθίππου. Οι δε περιπλέοντες την Πελοπόννησον μετά
+των εκατόν πλοίων Αθηναίοι (επιστρέφοντες εις τα ίδια και
+ευρισκόμενοι ήδη εις Αίγιναν), άμα έμαθαν ότι οι εξ Αθηνών ελθόντες
+ήσαν πανστρατιά εις την Μεγαρίδα, έπλευσαν προς αυτούς και
+συνηνώθησαν. Τοιούτο στρατόπεδον μέγιστον ουδέποτε εσχημάτισαν οι
+Αθηναίοι, διότι η πόλις των ήκμαζεν ακόμη και δεν είχεν εξασθενίσει
+υπό του λοιμού· μόνοι οι Αθηναίοι ηρίθμουν δεκακισχιλίους οπλίτας,
+χωρίς να υπολογισθούν οι πολιορκούντες την Ποτείδαιαν τρισχίλιοι·
+εις την εκστρατείαν δε ταύτην είχαν λάβει μέρος και τρισχίλιοι
+οπλίται μέτοικοι, εις τους οποίους πρέπει να προσθέσωμεν και τον
+άλλον όχι μικρόν όμιλον των ελαφρών. Λεηλατήσαντες δε τα πλείστον
+της χώρας ανεχώρησαν. Ύστερον δε διαρκούντος του πολέμου, οι
+Αθηναίοι έκαμναν κατ' έτος και άλλας εισβολάς εις την Μεγαρίδα, οτέ
+μεν μετά των ιππέων, οτέ δε πανστρατιά, μέχρις ου εκυρίευσαν την
+Νίσαιαν.
+
+32. Κατά δε τα τέλη του θέρους τούτου οι Αθηναίοι έκτισαν φρούριον
+εις την Αταλάντην, νήσον η οποία εγειτόνευε με τους Λοκρούς τους
+Οπουντίους και ήτο πρότερον έρημος, όπως εμποδίζουν τους πειρατάς να
+εξέρχωνται της Οπούντος και της άλλης Λοκρίδας και διαρπάζουν την
+Εύβοιαν. Και ταύτα μεν έγιναν κατά το θέρος τούτο μετά την εκ της
+Αττικής αναχώρησιν των Πελοποννησίων.
+
+33. Τον ακόλουθον δε χειμώνα Εύαρχος ο Ακαρνάν, θέλων να κατέλθη εις
+τον Αστακόν, πείθει τους Κορινθίους να τον φέρουν εκεί διά θαλάσσης
+μετά τεσσαράκοντα πλοίων και χιλίων πεντακοσίων οπλιτών, εις τους
+οποίους επρόσθεσε καί τινας επικούρους τους οποίους εμίσθωσεν ο
+ίδιος. Επί κεφαλής του στρατού εκείνου ήσαν Ευφαμίδας ο Αριστωνύμου,
+Τιμόξενος ο Τιμοκράτους και Εύμαχος ο Χρύσιδος. Και πλεύσαντες
+κατέστησαν πάλιν αυτόν άρχοντα εκεί· θελήσαντες δε να υποτάξουν καί
+τινα παράλια μέρη της Ακαρνανίας και μη επιτυχόντες εις την
+απόπειραν ταύτην επέστρεψαν εις την Κόρινθον. Κατά τον παράπλουν των
+δε προσωρμίσθησαν εις την Κεφαλληνίαν και απέβησαν εις τους
+Κρανίους· αλλ' απατηθέντες υπ' αυτών εκ τίνος συνθήκης και
+προσβληθέντες εξ απρόοπτου υπό των Κρανίων, χάνουν μερικούς άνδρας
+εκ του στρατού των, και επιβιβασθέντες ταχέως εις τα πλοία επανήλθον
+εις τα ίδια.
+
+34. Κατά τον αυτόν δε χειμώνα οι Αθηναίοι συμφώνως προς τα πάτρια
+έθιμα έκαμαν την επίσημον κηδείαν των κατά τον πόλεμον τούτον πρώτων
+αποθανόντων. Ιδού δε κατά ποίον τρόπον τελούνται οι ενταφιασμοί
+ούτοι. Τα μεν οστά των αποθανόντων εκτίθενται υπό σκηνήν εστημένην
+προ τριών ημερών, φέρει δε έκαστος ό,τι θέλει προς εκείνον τον
+οποίον έχασεν· άμα έλθη η στιγμή της εκφοράς, άμαξαι φέρουν
+κυπαρισσίνας λάρνακας, μίαν διά κάθε φυλήν· υπάρχουν δε εντός τα
+οστά της φυλής εις την οποίαν καθείς ανήκε. Μία κλίνη εστρωμένη αλλά
+κενή φέρεται προς τιμήν των αφανών, δηλαδή εκείνων, των οποίων τα
+σώματα δεν ευρέθησαν. Συνοδεύει δε την κηδείαν οποίος βούλεται, είτε
+αστός είτε ξένος, και προσέτι αι συγγένισσαι ίστανται πλησίον του
+τάφου μοιρολογούσαι. Θέτουν λοιπόν τα φέρετρα ταύτα εις το δημόσιον
+μνημείον, το οποίον ευρίσκεται εις το κάλλιστον προάστιον της πόλεως
+και όπου πάντοτε θάπτουν τους εις τας μάχας πεσόντας, όχι όμως και
+τους εν Μαραθώνι· διότι κρίναντες έκτακτον την ανδρείαν των έκαμαν
+τον τάφον των επ' αυτού του πεδίου της μάχης. Όταν δε συντελεσθή ο
+ενταφιασμός, η πόλις εκλέγει άνδρα διακρινόμενον διά σύνεσιν και δι'
+αξίωμα, ο οποίος απαγγέλλει τον αρμόζοντα έπαινον· μετά δε τούτο
+απέρχονται. Ούτω γίνεται η κηδεία· και καθ' όλην την διάρκειαν του
+πολέμου εις ομοίαν περίστασιν εφήρμοζαν το έθιμον τούτο. Επί των
+πρώτων λοιπόν τούτων πεσόντων εξελέγη να ομιλήση ο υιός του
+Ξανθίππου Περικλής. Ότε δε επήλθεν η στιγμή, προχωρήσας από του
+μνημείου εις βήμα υψηλόν, διά να ακούεται από το πλείστον μέρος του
+πλήθους, είπε τα εξής.
+
+35. «Οι μεν πολλοί αφ' όσους ωμίλησαν ήδη από του βήματος τούτου
+επήνεσαν τον νομοθέτην, ο οποίος τον ορισμόν τούτον επρόσθεσεν εις
+τον νόμον, ότι καλόν είναι να απαγγέλλεται λόγος επί του τάφου των
+πιπτόντων κατά τους πολέμους, όταν θαπτωνται. Το κατ' εμέ, εάν μοι
+εδίδετο να κρίνω, θα επροτίμων ίνα η ανδρεία η δι' έργων εκδηλωθείσα
+τιμάται δι' έργων μόνον, ως είναι αι γινόμεναι δημοσία δαπάνη πομπαί
+της κηδείας αυτής, και μη διατρέχουν κίνδυνον αι αρεταί πολλών από
+ένα μόνον, είτε καλώς είτε κακώς ομιλήση. Διότι είναι δύσκολον το να
+ομιλήση τις με μέτρον, το οποίον και μόλις επαρκεί διά να γίνη της
+αληθείας η φανέρωσις. Ο μεν καλά πληροφορημένος και ευνοϊκά
+διατεθειμένος ακροατής ευρίσκει τον λόγον ίσως ολίγον σύμφωνον προς
+όσα θέλει να λεχθούν και όσα αυτός γνωρίζει, ο δε αγνοών τα έργα
+νομίζει υπό φθόνου ότι όχι μόνον δεν λέγονται ολιγώτερα, αλλά
+μάλιστα περισσότερα, εάν εκείνα τα οποία ακούει υπερβαίνουν τας
+δυνάμεις του. Οι έπαινοι οι διδόμενοι εις άλλους τόσον μόνον είναι
+ανεκτοί όσον έκαστος νομίζει εαυτόν ικανόν να πράξη εκείνα τα οποία
+ακούει· όταν δε υπερβούν το όριον τούτο, ο φθόνος προκαλεί την
+απιστίαν. Επειδή όμως τοιουτοτρόπως ταύτα έκριναν ως ορθώς έχοντα οι
+παλαιοί, πρέπει και εγώ, ακολουθών το έθιμον τούτο, να προσπαθήσω να
+ανταποκριθώ ως επί το πλείστον εις τας ευχάς και τας προσδοκίας
+καθενός από σας.
+
+36. »Θέλω δε αρχίσει από των προγόνων διότι είναι καθήκον ημών, άμα
+δε και πρέπον εις τοιαύτην περίστασιν να δίδεται εις αυτούς η
+προτίμησις αύτη της μνημονεύσεως. Διότι την χώραν αυτήν, την οποίαν
+πάντοτε κατώκησαν της αυτής φυλής άνθρωποι, παρέδωκαν εις ημάς διά
+της ανδρείας των ελευθέραν μέχρι τούδε. Και εκείνοι δε είναι άξιοι
+επαίνων, περισσότερον όμως οι πατέρες ημών, διότι εις την χώραν, την
+οποίαν απηλευθερωμένην έλαβαν, επρόσθεσαν αυτοί ουχί ακόπως την νυν
+υπάρχουσαν εις ημάς αρχήν. Ταύτης δε της αρχής το πλειότερον μέρος
+ημείς, οι εν τη ωρίμω ηλικία, προσεθέσαμεν παρασκευάσαντες την πόλιν
+ημών ούτως ώστε να είναι αυταρκεστάτη κατά πάντα και εν πολέμω και
+εν ειρήνη. Και εκείνα μεν τα πολεμικά έργα, διά των οποίων ταύτα
+απεκτήσαμεν και διά των οποίων ημείς ή οι πατέρες ημών απωθήσαμεν
+προθύμως τας προσβολάς των βαρβάρων ή των Ελλήνων, θέλω
+παρασιωπήσει, μη θέλων να μακρηγορήσω ομιλών προς γνωρίζοντας· αλλά
+διά ποίου πολιτεύματος ήλθεν η παρούσα κατάστασις των πραγμάτων και
+διά ποίων θεσμών και ηθών κατέστημεν τοσούτον ισχυροί, τούτο πρώτον
+φανερώσας θα προβώ κατόπιν και εις τον έπαινον των προκειμένων
+πολεμιστών, πεπεισμένος ότι η τοιαύτη εξέτασις όχι μόνον δεν είναι
+ανάρμοστος εις την παρούσαν περίστασιν, αλλά και ότι είναι ωφέλιμον
+να ακούσουν αυτήν μετά προσοχής όλοι οι παριστάμενοι αστοί και
+ξένοι.
+
+37. » Έχομεν λοιπόν πολίτευμα το οποίον παρ' ουδενός δανείζεται
+νόμους, και αντί να μιμώμεθα άλλους, ημείς μάλλον χρησιμεύομεν ως
+παράδειγμα. Και κατά μεν το όνομα, διότι έχει συνταχθή εις
+προστασίαν όχι των ολίγων, αλλά των πολλών, εκλήθη το πολίτευμα
+δημοκρατία. Και κατά μεν τους νόμους πάντες μετέχουν του ίσου, εις
+δε την εκλογήν προς διοίκησιν των κοινών πραγμάτων προτιμώνται όχι
+οι πλούσιοι, αλλ' οι ικανοί και εκείνοι οι όποιοι δύνανται να
+πράξουν αγαθόν τι υπέρ της πόλεως, ουδείς δε πένης διά την ασημότητά
+του εμποδίζεται να υπηρετήση την πατρίδα του. Μετ' ελευθερίας δε
+διοικούμεν τα κοινά και δεν ερευνώμεν μετά φιλυπόπτου περιεργείας
+την ιδιωτικήν διαγωγήν των άλλων, ούτε και μεμφόμεθα αυτούς, εάν
+πράττωσί τι κατά την επιθυμίας αυτών και δεν προσθέτομεν εις ημάς
+αυτούς αζημίους μεν, οχληράς δε προδήλως δυσαρεσκείας. Ανενοχλήτως
+δε επικοινωνούντες προς αλλήλους εις τον ιδιωτικόν βίον σεβόμεθα τα
+δημόσια, υπακούοντες εις τας εγκατεστημένας αρχάς και τους νόμους,
+εκ τούτων δε εις εκείνους μάλιστα οι οποίοι είναι γραμμένοι προς
+ωφέλειαν των αδικουμένων και εις εκείνους οι οποίοι, αν και άγραφοι,
+εγκολάπτουσιν εις τους παραβάτας αυτών αισχύνην ομολογουμένην.
+
+38. » Προς δε τούτοις και πλείστα μέσα ανακουφίσεως πνευματικής
+επορίσθημεν, είτε αγώνας και εορτάς συνεχείς καθ' όλον το έτος
+τελούντες είτε κατασκευάζοντες και διακοσμούντες κτίρια, των οποίων
+η καθημερινή τέρψις αποδιώκει την σκυθρωπότητα. Συρρέουν δε εις την
+πόλιν ημών, ένεκα του μεγέθους αυτής, όλα τα προϊόντα εξ όλων των
+μερών της γης, εις τρόπον ώστε απολαμβάνομεν μετά της αυτής ευκολίας
+και τα ιδικά μας αγαθά και τα των άλλων ανθρώπων.
+
+39. »Υπερέχομεν δε και κατά τας στρατιωτικάς ασκήσεις από τους
+αντιπάλους μας εις τα εξής. Η πόλις η ιδική μας είναι ανοικτή εις
+πάντας και δεν υπάρχει παρ' ημίν νόμος ξενηλασίας, όστις να εμποδίζη
+τους ξένους από του να μάθουν ή να ίδουν τι από φόβον τάχα ότι εάν,
+μηδέν απομένη κρυπτόν, ο εχθρός ήθελεν ωφεληθή εξ εκείνου το οποίον
+έβλεπε. Πράττομεν δε τούτο, διότι κατά την μάχην δεν εμπιστευόμεθα
+τόσον εις τα προς άμυναν μέσα και τους δόλους, όσον εις την από της
+ψυχής μας πηγάζουσαν ευτολμίαν. Άλλοι εκπαιδεύονται δι' επιπόνου
+ασκήσεως και ευθύς εκ νεαράς ηλικίας έργον έχουν το να επαγγέλλωνται
+την ανδρείαν, ημείς δε αναπαυτικά ζώντες, όμως δεν προχωρούμεν
+ολιγώτερον των άλλων εις τους κινδύνους εναντίων των αντιπάλων.
+Απόδειξις τούτου είναι ότι οι Λακεδαιμόνιοι ουδέποτε μόνοι, αλλά
+μεθ' όλων των συμμάχων των εκστρατεύουν εναντίον ημών· ενώ ημείς,
+οσάκις επερχόμεθα κατά της χώρας των άλλων ευκόλως ως επί το
+πλείστον νικώμεν μαχόμενοι επί εδάφους ξένου και εναντίον ανθρώπων
+υπερασπιζομένων την ιδικήν των χώραν. Και ολόκληρον την δύναμίν μας
+ουδείς των εχθρών μας έως τώρα συνήντησε, διότι και με τα ναυτικά
+απασχολούμεθα και εις πολλούς της ξηράς τόπους κάμνομεν αποστολάς
+στρατού· εάν δε που οι εχθροί συμπλακούν με μικρόν μέρος των
+δυνάμεων μας, νικήσαντες μεν καυχώνται ότι μας απώθησαν όλους,
+νικηθέντες δε λέγουν ότι ενικήθησαν υπό πάντων ημών. Και εάν όμως
+μας αρέσκη να κινδυνεύωμεν ανέτως μάλλον ή δι' επιπόνου ασκήσεως,
+και όχι τόσον μετ' ανδρείας προερχομένης εκ της επιβολής των νόμων,
+όσον μετ' ανδρείας προερχομένης εκ της εμφύτου ανδρείας ημών, έχομεν
+εκ τούτου το πλεονέκτημα να μη κουραζώμεθα προηγουμένως με την
+προπαρασκευήν και μελέτην των επικειμένων λυπηρών κατά την στιγμήν
+δε της δοκιμασίας δεν φαινόμεθα ολιγώτερον τολμηροί εκείνων, οι
+οποίοι διαρκώς κοπιάζουν. Η δε πόλις ημών όχι μόνον διά ταύτα είναι
+αξία θαυμασμού, αλλ' ακόμη και δι' άλλα.
+
+40. »Διότι είμεθα φιλόκαλοι με μικράν δαπάνην και ασχολούμεθα εις
+την φιλοσοφίαν χωρίς να εκθηλυνώμεθα· και τα πλούτη μας
+μεταχειριζόμεθα εν καιρώ ανάγκης μάλλον ή προς επίδειξιν. Και το να
+ομολογώμεν την πτωχείαν μας δεν θεωρείται αισχρόν, αίσχιστον όμως το
+να μη την αποφεύγωμεν διά της εργασίας. Και υπάρχουν παρ' ημίν
+άνθρωποι οίτινες και τα οικεία συμφέροντα επιμελούνται και τα της
+πολιτείας, και άλλοι εις τα επιτηδεύματα των ενασχολούμενοι, οίτινες
+όχι κακώς εννοούν τα της πολιτικής· ημείς μόνοι τωόντι θεωρούμεν τον
+πολίτην τον μη αναμιγνυόμενον εις την πολιτικήν, ουχί ως φιλήσυχον,
+αλλ' ως άχρηστον. Και ή κρίνομεν μόνοι μας τα πράγματα ή
+προσπαθούμεν να λάβωμεν ορθήν κρίσιν αυτών, ουχί νομίζοντες ότι οι
+λόγοι βλάπτουν τα έργα, αλλά μάλλον επιζήμιον θεωρούντες το να μη
+προδιδαχθώμεν διά του λόγου όσα πρέπει να πράξωμεν πριν ή έλθωμεν
+εις τα έργα. Έχομεν δε υπεροχήν και κατά τούτο, ότι, ενώ ημείς
+τολμώμεν πολύ και σκεπτόμεθα ωρίμως περί εκείνων, τα οποία θέλομεν
+επιχειρήσει, τουναντίον παρά τοις άλλοις η μεν αμάθεια φέρει
+θρασύτητα, η δε σκέψις προκαλεί δισταγμόν. Και υπέρτεροι εις
+ευψυχίαν δικαίως δέον να κρίνωνται εκείνοι, οι οποίοι γινώσκοντες
+κάλλιον παντός άλλου τας κακουχίας και τας απολαύσεις δεν
+οπισθοχωρούν προ των κινδύνων. Και κατά την αρετήν ακόμη υπερέχομεν
+από τους άλλους, επειδή ουχί ευεργετούμενοι, αλλ', ευεργετούντες
+αποκτώμεν φίλους. Ο δε ευεργέτης είναι πιστότερος, επειδή
+ενδιαφέρεται να μη απολεσθή η προς αυτόν οφειλομένη ευγνωμοσύνη, ενώ
+ο ευεργετηθείς είναι ψυχρότερος, επειδή ηξεύρει ότι θα αποδώση την
+καλωσύνην όχι προς χάριν, αλλά προς απότισιν χρέους. Μόνοι δε ημείς
+όχι τόσον διά την σκέψιν του συμφέροντος, όσον διά το ειλικρινές
+αίσθημα, το οποίον εμπνέει η ελευθερία ωφελούμεν χωρίς να φοβώμεθα
+αγνωμοσύνην.
+
+41. » Και περιληπτικώς λέγω ότι εν γένει μεν η ημετέρα πόλις είναι
+σχολείον της Ελλάδος, ιδία δε νομίζω ότι έκαστος ημών δύναται ο
+ίδιος να επαρκέση εις πλείστα είδη βίου και εργασίας, με χάριν
+μάλιστα και επιδεξιότητα εκτελών αυτά. Απόδειξις δε ότι όσα λέγω δεν
+είναι κομπορρημοσύνη, αλλά πραγματική αλήθεια, είναι αυτή η δύναμις
+της πόλεως, την οποίαν απεκτήσαμεν ορμώμενοι από τούτων των
+ιδιοτήτων. Διότι μόνη αυτή από όσας πόλεις εξ ακοής είναι τώρα
+γνωσταί δοκιμαζόμενη αποδεικνύεται καλλιτέρα πασών, και μόνη αυτή
+ούτε κινεί εις αγανάκτησιν τον επερχόμενον εχθρόν διότι νικάται υπό
+τοιούτων ανδρών, ούτε εις τους υπηκόους προκαλεί παράπονα ότι
+κυβερνώνται υπό αναξίων. Διά τρανών δε δειγμάτων και βεβαίως ουχί
+άνευ αποδείξεων τουλάχιστον βεβαιώσαντες την ισχύν ταύτην θέλομεν
+θαυμάζεσθαι και υπό της παρούσης γενεάς και υπό της μελλούσης, χωρίς
+μάλιστα να έχωμεν ανάγκην ούτε Ομήρου επαινετού ούτε άλλου τινός,
+όστις διά στίχων θέλει τέρψει μεν προς το παρόν, ενώ η πραγματική
+αλήθεια θέλει ελαττώσει την περί των πραγμάτων ιδέαν, αλλ'
+αναγκάσαντες κάθε θάλασσαν και κάθε γην να γίνουν προσιταί εις την
+ημετέραν τόλμην, εγκαταστήσαντες δε πανταχού μνημεία αΐδια
+ευεργεσιών ή τιμωριών. Υπέρ αυτής λοιπόν της πόλεως και αυτοί εδώ
+μαχόμενοι ετελεύτησαν, επειδή είχον την αξίωσιν να μη την
+στερηθώσιν· υπέρ αυτής δ' επίσης αρμόζει ο καθείς των επιζώντων να
+κοπιά.
+
+42. » Διά τούτο δε και εμακρολόγησα εις τα περί της πόλεως πρώτον
+μεν διά να διδάξω ότι ο αγών δεν είναι δι' ίσα πράγματα μεταξύ ημών
+και των άλλων αυτών, οι οποίοι ουδέν όμοιον έχουσιν, έπειτα δε διά
+να καταστήσω διά σημείων φανερόν τον έπαινον τούτων, προς εγκώμιον
+των οποίων ομιλώ. Και είπα περί αυτών ό,τι μέγιστον ηδύνατο να
+λεχθή, διότι πάντα όσα εξύμνησα εν τη ημετέρα δημοκρατία οφείλονται
+εις τας αρετάς τούτων και των τοιούτων, και ο λόγος ούτος δι'
+ολίγους Έλληνας όσον διά τους προκειμένους ήθελε φανή ανάλογος των
+πράξεών των. Νομίζω δε ότι η σήμερον των προκειμένων τελευτή και ως
+πρώτη απόδειξις της αρετής αυτών και ως τελευταία επιβεβαίωσις
+δεικνύει την ανδραγαθίαν. Διότι και οι κατά τα άλλα ολιγώτερον
+επαινετοί είναι δίκαιον να προβάλλουν την υπέρ της πατρίδος
+ανδραγαθίαν εις τους πολέμους· διότι το κακόν διά του καλού
+εξαφανίσαντες εξαγοράζουν τα άδικα της ιδιωτικής διαγωγής των διά
+των προσφερθεισών δημοσίων ευεργεσιών. Αλλά μεταξύ των πολεμιστών
+τούτων ουδείς εδείχθη εν τω πολέμω δειλός ένεκα της επί μακρότερον
+απολαύσεως του πλούτου, ουδέ ανέβαλε τον κίνδυνον με την ελπίδα ότι
+διαφεύγων την πενίαν ήθελε πλουτήσει· αλλά λογίσαντες ποθεινοτέραν
+την τιμωρίαν των εχθρών απεφάσισαν κινδυνεύοντες τους μεν εναντίους
+να τιμωρήσουν, τα δε συμφέροντα των να παραμελήσουν, το μεν άδηλον
+της νίκης αποθέσαντες εις την ελπίδα, ως προς δε την ενέργειαν
+αξιούντες ότι πρέπει να έχουν πεποίθησιν εις εαυτούς περί του ήδη
+προ των οφθαλμών αυτών προκειμένου κινδύνου. Και κατά την ώραν της
+μάχης προτιμήσαντες να εκδικηθούν και να αποθάνουν παρά να σωθούν
+ενδίδοντες, τον μεν εξονειδισμόν αυτών διά λόγου απέφυγαν, το δε
+έργον του πολέμου υπέστησαν πεσόντες, και εις βραχυτάτην κρίσιμον
+ώραν απηλλάγησαν της ζωής, εις ακμήν δόξης ευρισκόμενοι μάλλον παρά
+εις στιγμήν φόβου.
+
+43. » Και ούτοι μεν τοιούτοι εδείχθησαν επαξίως της πόλεως· οι δε
+λοιποί επιζώντες πρέπει να εύχεσθε ασφαλέστερον μεν τον βίον, να μη
+κρίνετε δε αρμόζον εις σας το να έχετε ατολμοτέραν την προς τους
+πολεμίους ψυχικήν διάθεσιν· μη αρκούμενοι μόνον εις το να εξυμνήτε
+διά λόγων τα αγαθά τα συνοδεύοντα την υπεράσπισιν της πατρίδος και
+την τιμωρίαν των κατ' αυτής επερχομένων (αγαθά τα οποία γνωστά εις
+σας όντα παραλείπω να απαριθμήσω ενταύθα), αλλά εμπράκτως θεωρούντες
+καθ' ημέραν την δύναμιν της πόλεως χαίρετε δι' αυτήν· και βλέποντες
+την μεγάλην δόξαν αυτής, ενθυμηθήτε ότι άνδρες τολμηροί, συνετοί και
+κατά τας μάχας έχοντες αίσθημα τιμής ύψωσαν αυτήν τοσούτον· άνδρες
+οίτινες, μολονότι απετύγχανον ενίοτε ες τους αγώνας των, δεν έκρινον
+όμως άξιον εαυτών να στερήσουν την πόλιν της ιδικής των ανδρείας,
+αλλά προσέφερον υπέρ αυτής την καλλίστην συνεισφοράν. Διότι κοινώς
+θυσιάζοντες τα σώματά των ελάμβανον ατομικώς καθείς αθάνατον έπαινον
+και επισημότατον τάφον, όχι δηλαδή τον τόπον της ταφής, αλλά την
+απονεμομένην εις αυτούς δόξαν, η οποία αιώνια τους παρακολουθεί εις
+κάθε περίστασιν και λόγου και έργου. Διότι των επιφανών ανδρών πάσα
+η γη τάφος, και όχι μόνον δεικνύει αυτούς η επιγραφή των στηλών εν
+τη οικεία πατρίδι, αλλά και εν τη ξένη η ενθύμησις της διαθέσεως
+μάλλον των πεσόντων ή των κατορθωμάτων των μένει ζώσα άνευ
+επιγραφής. Τούτους λοιπόν και σεις μιμούμενοι και πεπεισμένοι ότι η
+ευδαιμονία έγκειται εις την έλευθερίαν, και η ελευθερία εις την
+γενναιότητα, μη αποδειλιάτε προς τους πολεμικούς κινδύνους. Διότι
+δεν είναι δίκαιον οι δυστυχείς, οι μη έχοντες να ελπίζουν τι αγαθόν,
+να αψηφούν την ζωήν των περισσότερον εκείνων οίτινες κινδυνεύουν να
+χειροτερεύση εις το μέλλον η ζωή των και οίτινες μεγάλην θα υποστούν
+απώλειαν, εάν αποτύχουν. Εις άνδρα βέβαια έχοντα συναίσθησιν εαυτού
+και υπερηφάνειαν είναι αλγεινοτέρα η διά δειλίαν ταπείνωσις παρά ο
+μη αισθητός θάνατος ο πλήττων τον πολεμιστήν εν καιρώ της δυνάμεως
+αυτού και ενώ έχει κοινώς αποδεκτάς ελπίδας περί επιτυχίας.
+
+44. » Διά τούτο, αντί να κλαύσω τους γονείς των προκειμένων όσοι
+είναι παρόντες, εξ εναντίας θέλω παραμυθήσει αυτούς. Ανατραφέντες
+και περιπεσόντες εις ποικίλας βιοτικάς συμφοράς, γνωρίζουν ότι
+ευδαίμονες είναι εκείνοι οίτινες, ως σήμερον, οι υιοί των, έτυχαν
+ενδοξοτάτου τέλους, παρά ως σεις, ενδοξοτάτης λύπης· ευδαίμονες δ'
+επίσης είναι εκείνοι, που η ζωή αυτών προωρίσθη επίσης ευδαίμων ως
+και ο θάνατος. Γινώσκω ότι είναι δύσκολον να σας πείσω, διότι
+πολλάκις η ευτυχία των άλλων θα σας παρέχη αφορμάς προς ενθύμησιν
+των αγαθών, τα οποία απηλαύετε και σεις αυτοί άλλοτε· και λυπείται
+κανείς όχι διά την στέρησιν αγαθών τα οποία δεν εδοκίμασεν, αλλά διά
+την στέρησιν αγαθών, εις τα οποία εσυνήθισεν. Όσοι ευρίσκονται ακόμη
+εις ηλικίαν διά ν' απολαύσουν και άλλα τέκνα πρέπει να φανούν
+καρτερικοί· διότι οι γεννώμενοι κατόπιν υιοί εις την οικογένειαν θα
+αντικαταστήσουν τους μη υπάρχοντας πλέον, η δε πόλις διπλά θα
+ωφεληθή, μη ερημουμένη και διατελούσα εν ασφαλεία· δεν είναι δυνατόν
+να σκέπτωνται περί των κοινών επίσης ορθώς και δικαίως οι πατέρες οι
+μη έχοντες, ως αυτοί, υιούς να τους εκθέτουν εις τους κινδύνους,
+όπως συνεισφέρουν και άλλα πράγματα. Όσοι δε υπερέβητε της
+τεκνοποιήσεως την ηλικίαν, θεωρήσατε ως κέρδος ότι διήλθετε το
+πλείστον μέρος της ζωής εν ευτυχία, και σκεπτόμενοι ότι το υπόλοιπον
+θα είναι σύντομον ανακουφίζετε την θλίψιν σας διά της δόξης των
+προκειμένων υιών. Των τιμών η αγάπη είναι το μόνον πάθος, το οποίον
+ουδέποτε γηράζει και εις το γήρας η μόνη ηδονή δεν είναι, ως λέγουν
+μερικοί, το να συναθροίζουν πλούτη, αλλά το να τιμώνται.
+
+45. » Διά σας τους εδώ παρόντας παίδας ή αδελφούς των προκειμένων
+βλέπω ότι ο αγών θα είναι δύσκολος· διότι καθείς συνηθίζει να επαινή
+τον μη υπάρχοντα πλέον, σεις δε, και υπερβολικήν αρετήν αν
+εδεικνύετε, ηθέλετε κριθή όχι όμοιοι, αλλά κάπως ολίγον κατώτεροι.
+Οι ζώντες φθονούν αλλήλους, ό,τι δε εις μηδένα είναι εναντίον
+τιμάται με αδιαφιλονείκητον εύνοιαν. Εάν αρμόζη επίσης να υπομνήσω
+ποία πρέπει να είναι η αρετή των γυναικών, αίτινες εις το εξής θα
+ζήσουν εν χηρεία, διά βραχείας παραινέσεως θα είπω τα πάντα. Μεγάλη
+θα είναι δι' αυτάς η υπόληψις, εάν δεν φανώσι κατώτεραι της ιδίας
+των φύσεως, και μάλιστα δι' εκείνην, της οποίας το όνομα δεν θα
+αναφέρεται υπό των ανδρών ούτε δι' έπαινον ούτε διά κατηγορίαν.
+
+46. » Ειπώθησαν λοιπόν και από εμέ κατά τα νόμιμα όσα είχον
+κατάλληλα. Και οι μεν προκείμενοι νεκροί εκοσμήθησαν δι εμπράκτων
+εκδηλώσεων, τους δε παίδας των η πόλις θέλει αναθρέψει από τούδε
+δημοσία δαπάνη μέχρι της εφηβότητος αυτών, προσφέοουσα ούτω διά
+τοιούτους αγώνας στέφανον ωφέλιμον εις τους πεσόντας και εις τους
+επιζήσαντας· διότι εκεί όπου υπάρχουν βραβεία αρετής μέγιστα, εκεί
+ζώσι πολίται και άριστοι άνδρες. Τώρα δε αφού εθρήνησε καθείς σας
+εκείνον που είναι πρέπον αποχωρήσατε».
+
+47. Τοιαύτη υπήρξεν η επικήδειος πομπή η οποία έγινε κατά τον
+χειμώνα εκείνον, μετά του οποίου ετελείωσε και το πρώτον έτος του
+πολέμου. Άμα δε τη αρχή του θέρους οι Πελοποννήσιοι και οι σύμμαχοι,
+συναθροισθέντες εκ των δύο μερών όπως εις το πρώτον έτος, εισέβαλον
+εις την Αττικήν· ήτο δε ηγεμών αυτών ο βασιλεύς των Λακεδαιμονίων
+Αρχίδαμος ο Ζευξιδάμου. Και στρατοπεδεύσαντες ελεηλάτουν την γην.
+Ενώ δε ευρίσκοντο αυτοί ουχί προ πολλών ημερών εις την Αττικήν,
+ήρχισεν η νόσος πρώτον μεταξύ των Αθηναίων. Η νόσος αύτη ελέγετο μεν
+ότι και πρότερον είχεν ενσκήψει πολλαχού και περί την Λήμνον και εις
+πολλάς πόλεις, ουδέποτε όμως και ουδαμού ενεθυμούντο τοσαύτην
+απώλειαν ανθρώπων. Διότι ούτε οι ιατροί εξήρκουν προς θεραπείαν καθό
+αγνοούντες την αρχήν του κακού και αποθνήσκοντες μάλιστα και εξ
+αυτών όσοι ήρχοντο εις περισσοτέραν συνάφειαν μετά των ασθενών, ούτε
+ουδεμία άλλη ανθρωπίνη τέχνη· εις μάτην προσηύχοντο εις τους ναούς ή
+ηρώτων τα μαντεία ή κατέφευγον εις άλλα παρόμοια μέσα· τα πάντα ήσαν
+ανωφελή, και επί τέλους παρητήθησαν αυτών καταβαλλόμενοι υπό του
+κακού.
+
+48. Η νόσος δ' αύτη ήρχισεν, ως λέγεται, εκ της Αιθιοπίας, άνωθεν
+της Αιγύπτου, εκείθεν δε κατέβη εις την Αίγυπτον και Λιβύην και εις
+τα πλείστα μέρη της κυριαρχίας του βασιλέως. Ενέπεσε δε εις την
+πόλιν των Αθηναίων και πρώτον επρόσβαλε τους κατοίκους του Πειραιώς
+τόσον απροόπτως, ώστε ούτοι είπον ότι οι Πελοποννήσιοι έρριψαν
+δηλητήρια εις τα φρέατα, διότι κρήναι δεν υπήρχον ακόμη εις Πειραιά.
+Ύστερον δε και εις την άνω πόλιν έφθασε και απέθνησκον πολύ
+περισσότεροι. Ας είπη μεν λοιπόν έκαστος ιατρός ή ιδιώτης ό,τι
+γινώσκει περί της πιθανής αιτίας του κακού τούτου, και ας αναζητήση
+τους λόγους, οι οποίοι επέφερον τον τοιούτον όλεθρον· εγώ δε θέλω
+περιγράψει τον χαρακτήρα και τα συμπτώματα αυτού, ίνα, εάν ποτε και
+πάλιν επιπέση, δύναται ο καθείς να το αναγνωρίζη και να
+προφυλάσσεται. Θέλω δε ομιλήσει ως άνθρωπος όχι μόνον ασθενήσας,
+αλλά και άλλους ιδών πάσχοντας.
+
+49. Το μεν έτος εκείνο, όπως οι πάντες παρεδέχοντο, ήτο μάλλον των
+άλλων απηλλαγμένον των συνήθων ασθενειών· εάν δέ τις προσεβάλλετο
+υπό κακοδιαθεσίας τινός, αύτη κατέληγεν εις την νόσον ταύτην. Εν
+γένει, άνευ ουδεμίας αιτίας, αλλ' εξ απροόπτου και εν πλήρει υγεία,
+ησθάνοντο οι άνθρωποι πρώτον μεν μεγάλην θερμότητα εις την κεφαλήν,
+ερυθήματα και φλογώσεις εις τους οφθαλμούς, εντός δε, η φάρυγξ και η
+γλώσσα, εγίνοντο ευθύς αιματόχροοι, η αναπνοή ήτον άτακτος και η
+εκπνοή από του στόματος είχε κακήν οσμήν· έπειτα επήρχετο πτάρσιμον
+και στενοχωρία των βρόγχων και μετ' ολίγον ο πόνος κατέβαινεν εις τα
+στήθη μετά βηχός ισχυρού· ότε δε έφθανεν εις τον στόμαχον,
+ανέστρεφεν αυτόν και επήρχοντο όλαι αι εξεμέσεις της χολής, αι υπό
+των ιατρών κατονομασθείσαι· αύται δε επήρχοντο μετά πόνων οξέων. Εις
+τους περισσοτέρους δε επήρχετο λυγξ χωρίς έμετον, σφοδρόν προξενούσα
+σπασμόν, ο οποίος εις άλλους μεν έπαυε μετ' ολίγον, εις άλλους δε
+όμως έπαυε πολύ βραδέως. Και το μεν σώμα έξωθεν εγγιζόμενον ούτε
+πολύ θερμόν ήτο ούτε ωχρόν, αλλ' υπέρυθρον, πελιδνόν, με εξανθήματα,
+μικράς φλυκταίνας και έλκη· έσωθεν δε τόσον εκαίετο, ώστε δεν
+ηνείχετο ούτε τα λεπτότερα ιμάτια, ούτε τας σινδόνας, ούτε άλλο τι.
+Οι ασθενείς ήθελον να μένουν γυμνοί και ευχαρίστως ερρίπτοντο εις
+ύδωρ ψυχρόν. Και πολλοί εκ των παρημελημένων ανθρώπων, βασανιζόμενοι
+από άπαυστον δίψαν, έπιπτον εις τα φρέατα· η δίψα δε εκείνη, είτε
+έπινον ολίγον είτε έπινον πολύ, έμενεν η αυτή. Η αέναος ταραχή και η
+αγρυπνία εβάρυνεν αυτούς. Και το σώμα, εφ' όσον χρόνον η νόσος
+ευρίσκετο εις την ακμήν της, δεν εμαραίνετο, αλλ' αντείχε παρά πάσαν
+προσδοκίαν εις την ταλαιπωρίαν, ούτως ώστε οι πλείστοι των ασθενών
+διετήρουν ακόμη δύναμίν τινα ότε απέθνησκον κατά την ενάτην ή
+εβδόμην ημέραν καταναλισκόμενοι από τον εσωτερικόν πυρετόν· ή, εάν
+διέφευγον τον θάνατον κατά το τέρμα τούτο, το νόσημα κατέβαινεν εις
+την κοιλίαν και επροξένει εις αυτήν ισχυράν εξέλκωσιν, την οποίαν
+παρηκολούθει επίμονος διάρροια και ατονία, εκ της οποίας οι πολλοί
+κατόπιν απέθνησκον. Ούτω λοιπόν το νόσημα, αφού ήρχιζεν άνωθεν και
+ενετοπίζετο κατ' αρχάς εις την κεφαλήν, διέτρεχε βαθμηδόν όλον το
+σώμα άνωθεν έως κάτω, και, εάν τις διέφευγε τα σπουδαιότερα
+συμπτώματα, το κακόν προσέβαλλε τα άκρα, αφήνον ίχνη της διαβάσεως
+του· διότι ενέσκηπτεν εις τα αιδοία και εις τα άκρα των χειρών και
+των ποδών, και πολλοί διέφευγον τον θάνατον διά της απωλείας των
+μελών τούτων, άλλοι δε διά της απωλείας των οφθαλμών, άλλοι τέλος
+έχανον εντελώς την μνήμην και εγειρόμενοι δεν ανεγνώριζον ούτε
+εαυτούς ούτε τους οικείους.
+
+50. Η δε νόσος αύτη, το είδος της οποίας είναι αδύνατον να
+περιγραφή, ενέσκηπτεν εις έκαστον μετά βιαιότητος υπερβαινούσης τας
+ανθρωπίνους δυνάμεις. Απόδειξις δε ότι διέφερε πασών των γνωστών
+ασθενειών είναι η εξής· τα σαρκοβόρα όρνεα και τα τετράποδα, όσα
+τρέφονται δι' ανθρωπίνων πτωμάτων, μολονότι έμενον πολλά τοιαύτα,
+δεν επλησίαζον ή, εάν εγεύοντο, απέθνησκον. Τεκμήριον τούτου φανερόν
+υπήρξε το ότι ούτε περί τα πτώματα ούτε αλλαχού επαρουσιάσθησαν αυτά
+τα όρνεα· και οι κύνες δε οι ζώντες μετά των ανθρώπων καθιστών το
+φαινόμενον τούτο μάλλον επαισθητόν.
+
+51. Το νόσημα λοιπόν τούτο (παραλείπω δε πολλά και διάφορα
+συμπτώματα εκδηλωνόμενα διαφορετικά επί εκάστου ανθρώπου) τοιούτον
+ήτο εν γένει. Εφ' όσον χρόνον δε διήρκεσεν ουδεμία των συνήθων
+ασθενειών εμάστιζε την κοινωνίαν ή, εάν συνέβαινε καμμία,
+μετετρέπετο εις τούτο. Απέθνησκον δε οι μεν άνευ θεραπείας, οι δε
+μετά πολλών περιποιήσεων. Δεν ευρέθη δε πράγματι και κανέν φάρμακον,
+το οποίον προσφερόμενον να ηδύνατο να ωφελήση· διότι εκείνο το
+οποίον ωφέλει τον ένα έβλαπτε τον άλλον. Ουδεμία κράσις, ισχυρά ή
+ασθενής, ηδυνήθη να προφυλαχθή από το κακόν τούτο, αλλά γενικός ήτον
+ο όλεθρος και αυτών ακόμη, πού με κάθε επιμέλειαν εθεραπεύοντο. Το
+δεινότατον του κακού ήτο η αθυμία υπό της οποίας, εκυριεύοντο οι
+πάσχοντες (οίτινες ευθύς απελπιζόμενοι πολύ περισσότερον ενέδιδον
+και δεν αντείχον), παρέχοντες δε ο είς προς τον άλλον τας θεραπείας
+των απέθνησκον ως τα πρόβατα· και τούτο επροξένει την πλείστην
+φθοράν. Όσοι υπό φόβου δεν ήθελον να συγκοινωνήσουν αναμεταξύ των
+απέθνησκον αβοήθητοι, και πολλαί οικίαι ηρημώθησαν ούτως ελλείψει
+συνδρομής· όσοι δε επλησίαζον τους ασθενείς προσεβάλλοντο αμέσως,
+και προ πάντων οι καυχώμενοι ότι δεν εφοβούντο· διότι εντρεπόμενοι
+δεν εδείκνυον προφύλαξιν διά τον εαυτόν των και εισήρχοντο προς τους
+φίλους, επειδή και αυτοί οι συγγενείς, νικώμενοι υπό του πολλού
+κακού, εβαρύνοντο επί τέλους τους ολοφυρμούς των αποθνησκόντων.
+Εκείνοι εν τούτοις οίτινες διέφυγον τον κίνδυνον ησθάνοντο
+πλειοτέραν συμπάθειαν και προς τους θνήσκοντας και προς τους
+ασθενείς, διότι προέβλεπον τον κίνδυνον και διετέλουν εν πλήρει
+ασφαλεία, του κακού μη προσβάλλοντος θανασίμως τον αυτόν άνθρωπον
+δις. Οι τοιούτοι δε και εμακαρίζοντο υπό των άλλων και χαίροντες διά
+την παρούσαν στιγμήν είχαν αβεβαίαν τινά ελπίδα ότι και εις το
+μέλλον δεν ήθελον αρπαγή υπ' άλλου νοσήματος.
+
+52. Μαζί δε με την συμφοράν αυτήν επίεσεν ακόμη περισσότερον τους
+Αθηναίους η μετακόμισις των αγροτών εις την πόλιν, οίτινες προ
+πάντων έπαθον. Διότι μη υπαρχουσών οικιών ηναγκάσθησαν να καταλύσουν
+εν καιρώ θέρους εις καλύβας πνιγηράς και τούτου ένεκα απέθνησκον
+πολλοί μετά μεγίστης αταξίας. Τα σώματα των αποθνησκόντων έκειντο
+νεκρά τα μεν επί των δε, και πολλοί ημιθανείς εκυλίοντο εις τας
+οδούς και πλησίον εις τας κρήνας απάσας, κυριευόμενοι υπό φλογέρας
+δίψης· και τα ιερά δε εντός των οποίων κατεσκήνουν ήσαν πλήρη
+νεκρών, εκεί μέσα αποθνησκόντων των ανθρώπων· διότι ένεκα του
+υπερβάλλοντος κακού μη ηξεύροντες τι θα γίνουν απώλεσαν τον σεβασμόν
+προς τα ιερά και τα όσια. Όλαι αι συνήθειαι αι επικρατούσαι πρότερον
+διά τας ταφάς παρεβιάσθησαν, και έθαπτον τους νεκρούς όπως ηδύναντο.
+Και πολλοί στερούμενοι των προς ταφήν αναγκαίων κατέφευγον εις
+επονείδιστα μέσα ένεκα των συχνών αποβιώσεων εις τας οικογενείας
+των· οι μεν απέθετον τους νεκρούς των εις πυράς, αίτινες δεν τοις
+ανήκον, και προλαμβάνοντες τους στήσαντας αυτάς έθετον πυρ· οι δε,
+ενώ άλλος νεκρός εκαίετο, ρίπτοντες άνωθεν εκείνον τον οποίον
+έφερον, έφευγον.
+
+53. Το νόσημα δε τούτο υπήρξεν αφορμή των πρώτων αταξιών της πόλεως,
+διότι έκαστος ευκολώτερον ετόλμα εκείνα, τα οποία κρυφίως μόνον
+εξετέλει, βλέπων ότι δι' αιφνιδίας μεταβολής οι μεν πλούσιοι
+απέθνησκον εξ απροόπτου, οι δε πρότερον άποροι κατελάμβανον ευθύς τα
+υπάρχοντα εκείνων. Θεωρούντες τα σώματα και τα χρήματα ομοίως
+εφήμερα, δεν εσκέπτοντο άλλο ειμή πώς να απολαύσουν και να
+ευχαριστήσουν τας ορέξεις των. Ουδείς ήτο πρόθυμος να επιδοθή εις
+κοπιαστικήν εργασίαν, διότι ουδείς εγίνωσκεν αν θα έζη διά να
+κατορθώση ταύτην. Ό,τι ήτο γνωστόν ως ευχάριστον και ως παρέχον
+πολλά κέρδη, τούτο κατέστη καλόν και χρήσιμον. Ούτε ο φόβος των θεών
+ούτε ο φόβος των νόμων ημπόδιζε τους ανθρώπους· το πρώτον, διότι
+βλέποντες τους πολίτας όλους αποθνήσκοντας αδιακρίτως έκριναν ότι
+ουδεμία υπήρχε διαφορά μεταξύ ευσεβείας και ασεβείας· το δεύτερον,
+διότι ουδείς ήλπιζεν ότι ήθελε ζήσει μέχρις ου δικασθή και τιμωρηθή,
+πολύ δε περισσότερον εφοβούντο την υπέρ τας κεφάλας των
+επικρεμαμένην απόφασιν και έκριναν εύλογον, πριν προσβληθούν υπ'
+αυτής, να απολαύσουν ολίγην τινά ηδονήν βίου.
+
+54. Οι δε Αθηναίοι περιπεσόντες εις τοιαύτην κακοπάθειαν επιέζοντο,
+εντός μεν ένεκα των θνησκόντων ανθρώπων, εκτός δε ένεκα της
+λεηλασίας των αγρών των. Εις την δυστυχίαν δε ταύτην ευρισκόμενοι
+ενεθυμήθησαν φυσικώς τον ακόλουθον στίχον, τον οποίον οι πρεσβύτεροι
+έλεγαν ότι είχαν ακούσει ψαλλόμενον· «Θέλει έλθει δωρικός πόλεμος
+και λοιμός μετ' αυτού». Έρις λοιπόν ηγέρθη μεταξύ των ανθρώπων,
+καθόσον έλεγαν μερικοί ότι εις τον στίχον τούτον οι αρχαίοι δεν
+έλεγαν λοιμόν αλλά λιμόν· υπερίσχυσεν όμως τότε η γνώμη των λεγόντων
+λοιμόν, διότι οι άνθρωποι συνταυτίζουν τας αναμνήσεις των με τα
+δεινά, τα οποία πάσχουν. Εάν όμως εγερθή ποτε άλλος δωρικός πόλεμος
+μετά τον παρόντα και συμπέση να συμβή λιμός, νομίζω ότι θα
+υπερισχύση η αντίθετος γνώμη. Ενεθυμούντο δε και τον προς τους
+Λακεδαιμονίους χρησμόν όσοι είχον λάβει γνώσιν αυτού, ότε ερωτηθείς
+ο θεός υπ' αυτών, αν έπρεπε να πολεμήσουν, απεκρίθη ότι θα ενίκων,
+εάν επολέμουν κατά κράτος, προσθείς ότι και αυτός θέλει έλθει εις
+βοήθειάν των. Τοιουτοτρόπως δε εζήτουν να συνδυάσουν τον χρησμόν με
+τα γινόμενα, καθότι η ασθένεια ήρχισεν αμέσως μετά την εισβολήν των
+Πελοποννησίων. Και εις μεν την Πελοπόννησον δεν εισήλθεν αύτη, το
+οποίον είναι άξιον προσοχής, εδεκάτισεν όμως προ πάντων τας Αθήνας,
+έπειτα δε τα πολυανθρωπότατα εκ των άλλων χωρίων. Και ταύτα μεν όσον
+αφορά την επισυμβάσαν νόσον.
+
+55. Οι δε Πελοποννήσιοι, αφού ελεηλάτησαν την πεδιάδα,, επροχώρησαν
+προς την χώραν την καλουμένην Πάραλον μέχρι του Λαυρείου, όπου
+υπάρχουν τα μεταλλεία του αργύρου τανήκοντα εις τους Αθηναίους. Και
+πρώτον μεν ελεηλάτησαν το μέρος, το οποίον βλέπει προς την
+Πελοπόννησον, έπειτα δε το προς την Εύβοιαν και την Άνδρον
+εστραμμένον. Ο δε Περικλής, στρατηγός ων και τότε, περί μεν του ότι
+δεν έπρεπε να εξέλθουν εις συνάντησιν κατά των εχθρών οι Αθηναίοι
+την αυτήν γνώμην είχεν ως και κατά την προτέραν εισβολήν.
+
+56. Εν όσω δε οι Πελοποννήσιοι ήσαν ακόμη εις την πεδιάδα και δεν
+είχαν φθάσει εις την παραλίαν, ο Περικλής παρεσκεύασεν εκατόν πλοία
+διά να πλεύση κατά της Πελοποννήσου, και άμα ητοιμάσθησαν ανοίχθη
+εις το πέλαγος. Εισεβίβασε δε εις αυτά τετρακισχιλίους οπλίτας
+Αθηναίους και τριακόσιους ιππείς επί πλοίων ιππαγωγών, τότε κατά
+πρώτον κατασκευασθέντων εκ των παλαιών πλοίων· συνεξεστράτευσαν δε
+και οι Χίοι και οι Λέσβιοι μετά πεντήκοντα πλοίων. Ότε δε έπλεεν εις
+ανοικτά ο στόλος ούτος των Αθηναίων, αφήκε τους Πελοποννησίους εις
+την παραλίαν της Αττικής. Ελθόντες δε οι Αθηναίοι εις την Επίδαυρον
+της Πελοποννήσου ελεηλάτησαν τα πλείστα μέρη της χώρας και
+προσβαλόντες την πόλιν ήλπισαν ότι ήθελον την κυριεύσει, αλλ'
+απέτυχον. Αφήσαντες λοιπόν την Επίδαυρον ελεηλάτησαν την Τροιζηνίδα
+γην και την Αλιάδα και την Ερμιονίδα· όλα δ' αυτά είναι παραθαλάσσια
+μέρη της Πελοποννήσου. Αποπλεύσαντες δε εκείθεν έφθασαν εις Πρασιάς,
+παράλιον πόλιν της Λακωνικής, και όχι μόνον την χώραν ελεηλάτησαν,
+αλλά και την πόλιν εκυρίευσαν και διήρπασαν. Ταύτα ποιήσαντες
+επέστρεψαν εις τα ίδια. Τους Πελοποννησίους όμως δεν τους εύρον
+πλέον εις την Αττικήν, διότι είχον αναχωρήσει.
+
+57. Εφ' όσον δε χρόνον οι Πελοποννήσιοι ήσαν εις την Αττικήν και οι
+Αθηναίοι εξεστράτευον διά των πλοίων, η νόσος κατέστρεφε τους
+Αθηναίους και εν τω στρατώ και εν τη πόλει, ούτως ώστε ελέχθη ότι οι
+Πελοποννήσιοι φοβηθέντες το νόσημα, άμα έμαθον παρά των αυτομόλων
+ότι υπήρχεν εις την πόλιν και είδον οφθαλμοφανώς τους αποθνήσκοντας,
+έσπευσαν να εξέλθουν της χώρας. Κατά την δευτέραν δε ταύτην εισβολήν
+παρέμειναν πλειότερον χρόνον και ελεηλάτησαν όλους τους αγρούς,
+διότι έμειναν τεσσαράκοντα ολοκλήρους ημέρας εις την Αττικήν.
+
+58. Κατά το αυτό δε θέρος Άγνων ο Νικίου και Κλεόπομπος ο Κλεινίου,
+συστράτηγοι όντες του Περικλέους, λαβόντες τον στρατόν, τον οποίον
+μετεχειρίσθη εκείνος, εστράτευσαν αμέσως κατά των Χαλκιδέων της
+Θράκης και κατά της Ποτειδαίας η οποία ακόμη επολιορκείτο. Φθάσαντες
+δε και μηχανάς έστησαν κατά της Ποτειδαίας και προσεπάθουν
+παντοιοτρόπως να την κυριεύσουν. Αλλά δεν κατώρθωσαν ούτε τούτο να
+πράξουν ούτε άλλο τι άξιον των δυνάμεων των, διότι επισκήψασα η
+ασθένεια και εκεί πολύ επίεσε τους Αθηναίους, καταστρέφουσα τον
+στρατόν τοσούτον, ώστε και οι πρότερον στρατιώται, οίτινες προτού
+απήλαυον άκρας υγείας, εμολύνθησαν υπό των μετά του Άγνωνος ελθόντων
+εξ Αθηνών (Ο Φορμίων και οι μετ' αυτού χίλιοι εξακόσιοι δεν ήσαν
+πλέον πλησίον των Χαλκιδέων). Ο μεν λοιπόν Άγνων ανεχώρησε πάλιν
+μετά των πλοίων εις τας Αθήνας, απολέσας εντός τεσσαράκοντα ημερών
+εκ της νόσου χιλίους πεντήκοντα οπλίτας εκ των τετρακισχιλίων· οι δε
+προηγούμενοι στρατιώται μείναντες εις την χώραν επολιόρκουν την
+Ποτείδαιαν.
+
+59. Μετά την δευτέραν δε εισβολήν των Πελοποννησίων οι Αθηναίοι,
+επειδή και η χώρα αυτών είχε λεηλατηθή εκ δευτέρου, η δε νόσος και ο
+πόλεμος επίεζον αυτούς συγχρόνως, μετέβαλον φρονήματα, και τον μεν
+Περικλέα κατηγόρουν ως πείσαντα αυτούς να πολεμήσουν, προς δε τους
+Λακεδαιμονίους εφαίνοντο διατεθειμένοι να ενδώσουν. Και τωόντι
+έπεμψαν προς αυτούς πρέσβεις τινάς, αλλ' οι πρέσβεις επέστρεψαν
+άπρακτοι. Περιελθόντες εις άκραν αμηχανίαν επετίθεντο κατά του
+Περικλέους. Ούτος δε βλέπων αυτούς αγανακτούντας διά τα παρόντα
+δεινά και πράττοντας όλα όσα προείδε συνεκάλεσεν εκκλησίαν (διότι
+ήτο ακόμη στρατηγός) θέλων να τους ενθαρρύνη και το φρόνημά των, το
+οποίον ήτο ωργισμένον, να καταστήση ηπιώτερον και ολιγώτερον
+περίφροντι. Αναβάς δε εις το βήμα είπε ταύτα.
+
+60. « Μολονότι αποδέχομαι όχι με έκπληξιν τας εκδηλώσεις της οργής
+σας εναντίον μου (διότι καλώς γινώσκω τας αιτίας), σας συνεκάλεσα
+όμως εις εκκλησίαν ίνα σας υπομνήσω και σας μεμφθώ ότι άδικα
+καταφέρεσθε κατ' εμού και χάνετε το θάρρος σας εις τας δυστυχίας.
+Εγώ νομίζω, ότι πλειότερον τα άτομα είναι ευτυχή, όταν η πόλις όλη
+ευπραγή παρά εάν τα άτομα ευτυχούν, η δε πόλις αθρόα μαραίνεται. Ο
+ευτυχών εις τας ιδιωτικάς του υποθέσεις συμπεριλαμβάνεται εις την
+καταστροφήν της πατρίδος όπως και ο αποτυγχάνων, ενώ ο αποτυγχάνων
+έχει πλειοτέρας ελπίδας να σωθή ευρισκόμενος εις ευτυχούσαν πόλιν
+παρά εις δυστυχούσαν. Αφού λοιπόν η μεν πόλις δύναται να υποστή τας
+μερικάς των ανθρώπων δυστυχίας, χωριστά δε καθείς αδυνατεί να
+υφίσταται τας δυστυχίας εκείνης, βεβαίως πρέπει να ενωθώμεν προς
+υπεράσπισίν της και όχι να πράττωμεν ό,τι πράττετε σήμερον·
+παραφερθέντες διά τας οικιακάς δυστυχίας αμελείτε την κοινήν
+σωτηρίαν και συναπεφασίσατε όχι μόνον εμέ να κατηγορήτε, διότι σας
+συνεβούλευσα να κάμετε πόλεμον, αλλά και τον εαυτόν σας, διότι
+συνεμερίσθητε την γνώμην μου. Και όμως οργίζεσθε εναντίον πολίτου ως
+εγώ, πολίτου ο οποίος, ως νομίζω, ουδενός είναι κατώτερος εις το να
+εννοή τα συμφέροντα και να παριστά ταύτα σαφώς διά του λόγου και ο
+οποίος αγαπά την πατρίδα και είναι αφιλοκερδής. Ο γινώσκων τα
+ωφέλιμα και μη διδάσκων αυτά φανερά ουδόλως διαφέρει από τον μη
+γινώσκοντα· ο δε έχων αμφότερα ταύτα τα πλεονεκτήματα, διακείμενος
+όμως δυσμενώς προς την πόλιν, δεν θα έλεγε τα συμφέροντα εις την
+πόλιν, ως θα έπραττεν, εάν ηγάπα την πόλιν· ο έχων τέλος και το
+προσόν τούτο, εξαγοραζόμενος όμως υπό των χρημάτων, θα επώλει όλα
+ταύτα αντί χρημάτων. Ώστε, αφού πιστεύσαντες ότι είχα μάλλον παντός
+άλλου τα πλεονεκτήματα ταύτα, έστω και μετρίως, επείσθητε να κάμετε
+πόλεμον, παραλόγως με κατηγορείτε σήμερον ότι σας αδικώ.
+
+61. » Τωόντι, όσοι έχουν ελευθερίαν εκλογής και είναι ευτυχείς,
+μεγάλως θα ήσαν παράφρονες, εάν εξέλεγαν τον πόλεμον αλλά, εάν ήτο
+ανάγκη ή να υποκύψουν και να υποστούν αμέσως τον ξένον ζυγόν ή να
+κινδυνεύσουν και σωθούν, μάλλον κατηγορίας άξιος θα ήτο ο φυγών τον
+κίνδυνον παρά ο υποστάς αυτόν. Και εγώ μεν είμαι ο αυτός και δεν
+μεταβάλλομαι σεις δε μεταβάλλεσθε, επειδή συνέβη να πεισθήτε μεν,
+ότε ήσθε αβλαβείς, να μετανοήσετε δε σήμερον ότε πάσχετε. Όπως είναι
+εξασθενημένον το φρόνημα σας νομίζετε τας συμβουλάς μου ως μη ορθάς,
+διότι καθείς αισθάνεται αμέσως την ιδίαν βλάβην, πάντες δε δεν
+διακρίνουσι την κοινήν ωφέλειαν εις το μέλλον. Εις τοιαύτην μεγάλην
+μεταβολήν η οποία επήλθεν αιφνιδίως, το φρόνημά σας έγινε πολύ
+ταπεινόν και δεν δύνασθε να επιμείνετε με αντοχήν εις τα
+αποφασισθέντα. Διότι καταβάλλουν το φρόνημα τα αιφνίδια και
+απροσδόκητα και τα έξω από κάθε υπολογισμόν συμβαίνοντα· τούτο
+συνέβη και εις σας ένεκα της νόσου, η οποία επήλθε μαζί με τάλλα
+κακά. Κατοικούντες όμως πόλιν μεγάλην και ανατεθραμμένοι με ήθη
+ανάλογα του μεγέθους αυτής πρέπει και εις τας μεγίστας συμφοράς να
+ανθίστασθε και το αξίωμα αυτής να μη αφανίζετε διότι οι άνθρωποι
+συνηθίζουν να μέμφωνται επίσης τον διά δειλίαν φαινόμενον κατώτερον
+της δόξης την οποίαν έχει, καθώς και να μισούν τον διά θρασύτητα
+επιδιώκοντα δόξαν, που δεν του ανήκει. Λησμονήσατε λοιπόν τας ιδίας
+συμφοράς και ασχοληθήτε περί της κοινής σωτηρίας.
+
+62. » Εάν δε φοβήσθε μήπως η καταπόνησις εκ του παρόντος πολέμου
+παραταθή επί πολύ και μήπως επί τέλους δεν υπερισχύσετε, αρκεσθήτε
+εις όσα σας είπον, έως τώρα πολλάκις, διά να σας αποδείξω ότι ο
+φόβος αυτός είναι αβάσιμος. Θέλω φανερώσει δε και το εξής, το οποίον
+αναφερόμενον εις το μέγεθος της ηγεμονίας ημών νομίζω ότι ούτε
+εσυλλογίσθητέ ποτε ότι έχετε, ούτε εγώ εμνημόνευσα εις τους
+προγενεστέρους λόγους μου· και ούτε σήμερον θα σας ανέφερον τούτο,
+επειδή έχει όψιν κάπως αλαζονικήν, εάν δεν σας έβλεπον παραλόγως να
+διατελήτε υπό κατάπληξιν. Νομίζετε ότι μόνον επί των συμμάχων
+άρχετε, εγώ δε διατείνομαι ότι εκ των δύο μερών, τα οποία φανερά
+είναι προωρισμένα εις χρήσιν των ανθρώπων, της γης και της θαλάσσης,
+σεις είσθε οι απόλυτοι κύριοι του ενός όχι μόνον καθ' όλην την
+έκτασιν την οποίαν κατέχετε σήμερον, αλλά και πλειότερον ακόμη, εάν
+θελήσετε· και ουδείς ούτε βασιλεύς ούτε άλλος κανείς λαός εκ των εν
+τω κόσμω είναι ικανός να σας εμποδίση πλέοντας διά του υπάρχοντος
+στόλου. Ώστε αύτη η δύναμις φαίνεται πολύ μεγαλυτέρα της των οικιών
+και των αγρών, των οποίων στερηθέντες νομίζετε ότι εστερήθητε
+μεγάλων πραγμάτων ουδέ είναι πρέπον να θλίβεσθε διά την στέρησιν
+πραγμάτων, τα οποία παραβαλλόμενα με την δύναμίν σας δεν πρέπει να
+έχουν άλλην αξίαν ειμή κηπαρίων και επιδείξεων πλούτου. Σκεφθήτε ότι
+διά μεν της ελευθερίας, εάν διά των αγώνων μας διατηρήσωμεν αυτήν,
+ευκόλως θέλομεν ανακτήσει ταύτα, διά δε της υποταγής μας εις άλλους
+και όσα έχομεν πρότερον αποκτήσει θέλουσιν ελαττωθή. Υπό την διπλήν
+ταύτην έποψιν δεν πρέπει ναι φανώμεν κατώτεροι των πατέρων ημών οι
+οποίοι ουχί κληρονομήσαντες, αλλά μετά κόπων αποκτήσαντες και
+προσέτι διαφυλάξαντες παρέδωκαν εις ημάς την δύναμιν αυτήν (είναι δε
+αισχρότερον να χάση τις ό,τι είχε παρά να αποτύχη προσπαθών να το
+αποκτήση). Βαδίσατε λοιπόν κατά των εχθρών γενναίως όχι μόνον μετά
+τυφλού αλλά και μετά λογικού θάρρους. Διότι η αμάθεια, όταν
+συνοδεύεται με ευτυχίαν, δύναται να εμπνεύση υπερηφάνειαν και εις
+αυτόν τον δειλόν, ενώ το λογικόν θάρρος δεν ανήκει παρά εις εκείνον,
+όστις εν γνώσει πιστεύει ότι είναι υπέρτερος του εχθρού. Τούτο δε το
+αίσθημα υπάρχει εις ημάς. Και όταν αι πιθανότητες από τα δύο μέρη
+είναι όμοιαι η πεποίθησις της υπεροχής καθιστά την τόλμην
+ασφαλεστέραν, και δεν στηρίζεται τόσον εις την ελπίδα, της οποίας η
+δύναμις χρησιμεύει εν καιρώ στενοχωρίας, όσον εις την γνώσιν των
+ιδίων μέσων, η οποία καθιστά το μέλλον ασφαλέστερον.
+
+63. »Την τιμήν ταύτην, η οποία προέρχεται εκ της δυνάμεως της πόλεως
+ημών και διά την οποίαν όλοι υπερηφανεύεσθε, καθήκον σας είναι να
+διατηρήσετε διά πάσης θυσίας και να μη αποφύγετε τους κόπους, εκτός
+αν παύσετε να αγαπάτε τας τιμάς· μη νομίσετε ότι πρόκειται αγών περί
+ενός μόνου, να μη γίνετε δούλοι αντί ελευθέρων, αλλά περί της
+στερήσεως της αρχής και περί του κινδύνου, όστις δύναται να προκύψη
+από το μίσος, το οποίον επεσύρατε διαρκούσης της κυριαρχίας σας.
+Ταύτην να καταθέσητε δεν είναι πλέον δυνατόν, και αν ακόμη υπό φόβου
+ή αδρανείας σας παρεκίνει κανείς παράτολμα προς την πράξιν αυτήν·
+διότι εξασκείτε ταύτην ως τυραννίαν, την οποίαν φαίνεται μεν άδικον
+να καταλάβη τις, είναι δε επικίνδυνον να απολέση. Όσοι ήθελον
+συμβουλεύσει τούτο, εάν έπειθον τους ακούοντας, τάχιστα ήθελον
+αφανίσει την πόλιν και επί τη υποθέσει ακόμη ότι ήθελον δυνηθή να
+διατηρήσουν την αυτονομίαν των διότι η ησυχία δεν εξασφαλίζεται, εάν
+δεν συνοδεύεται από την δραστηριότητα, ουδέ αρμόζει εις κυρίαρχον
+πόλιν, αλλ' εις υπόδουλον, να υπακούη εις άλλην χάριν της ιδικής της
+ασφαλείας.
+
+64. » Σεις δε μη παρασύρεσθε υπό τοιούτων φίλων της ειρήνης· αφού
+συνεμερίσθητε την γνώμην μου να πολεμήσωμεν, δεν πρέπει να οργίζεσθε
+κατ' εμού, αν οι εχθροί επελθόντες έπραξαν όσα ήτο επόμενον να
+πράξουν μετά την άρνησίν σας εις το να ενδώσετε εις αυτούς, και εάν
+παρά πάσαν προσδοκίαν ενέσκηψεν η νόσος αυτή, πού διόλου δεν
+επεριμένομεν να συμβή. Ηξεύρω ότι εν μέρει η νόσος αύτη μάλλον παρά
+η λεηλασία της χώρας είναι αίτια να μισούμαι από σας. Τούτο είναι
+άδικον, εκτός εάν, και όταν απροσδοκήτως συμβή ευτυχία τις εις σας,
+αποδώσητε αυτήν εις εμέ. Εξ ανάγκης πρέπει να υποφέρητε και τα από
+των θεών προερχόμενα δεινά και τα από των πολεμίων. Τοιούτον άλλοτε
+ήτο το αξίωμα της πόλεως ταύτης, δεν πρέπει δε να παύση σήμερον.
+Μάθετε καλώς ότι μη υποκύπτουσα εις τας συμφοράς, αλλά θυσιάζουσα
+πλείστα σώματα και κόπους εις πολέμους επέτυχε μεγίστην φήμην μεταξύ
+των ανθρώπων και απέκτησε μέχρι τούδε μεγίστην δύναμιν, η οποία θα
+απομείνη διά παντός εις την μνήμην των μεταγενεστέρων, και εάν ποτε
+εξασθενίση κάπως η δύναμίς μας σήμερον (διότι τα πάντα εν τη φύσει
+αυξάνουν και ελαττώνονται). Μάθετε καλώς ότι Ελληνες όντες εγίναμεν
+άρχοντες επί πλείστων Ελλήνων και εις τους μεγίστους πολέμους
+αντέσχομεν και εναντίον όλων και εναντίον χωρισμένων· τέλος ότι
+κατωκήσαμεν πόλιν πολυανθρωποτάτην και ευπορωτάτην κατά πάντα. Και
+όμως ο μεν φίλος της ειρήνης θέλει μεμφθή όλ' αυτά, ο δε δραστήριος
+θέλει ζηλοτυπήσει, ο δε μηδέν κεκτημένος θέλει φθονήσει· ως γνωστόν,
+το να μισήται τις και να είναι δυσάρεστος υπήρξεν ο κλήρος εκείνων,
+οίτινες ηξίωσαν να είναι άρχοντες επί των άλλων· ο ένεκα μεγίστων
+αυτού κερδών φθονούμενος σκέπτεται ορθώς. Διότι το μίσος δεν διαρκεί
+επί πολύ, η δε παρούσα λαμπρότης και η μετέπειτα δόξα καταλείπεται
+αείμνηστος. Σεις δε προβλέποντες εις μεν το μέλλον δόξαν, εις δε το
+παρόν όχι αισχύνην εξασφαλίσατε ταύτα διά της σημερινής προθυμίας,
+μήτε κήρυκας πέμποντες προς τους Λακεδαιμονίους μήτε διά φανερών
+εκδηλώσεων δεικνύοντες ότι κατεπονήθητε από τα παρόντα κακά. Εις τας
+συμφοράς οι ολιγώτερον λυπούμενοι και ενεργητικώτερον ανθιστάμενοι,
+λαοί ή ιδιώται, αυτοί είναι οι ισχυρότεροι μεταξύ πάντων».
+
+65. Τοιαύτα λέγων ο Περικλής προσεπάθει και την κατ' αυτού οργήν να
+παραλύση και να στρέψη την σκέψιν των από των παρόντων κακών.
+Εκείνοι δε δημοσίως μεν επείσθησαν εις τους λόγους του και δεν
+έπεμψαν πλέον πρέσβεις εις την Λακεδαίμονα, αλλ' έκλιναν μάλλον προς
+πόλεμον, ιδιαιτέρως όμως ελυπούντο διά τα παθήματα· ο μεν λαός,
+διότι απώλεσε και αυτά τα ολίγα τα οποία είχεν, οι δε πλούσιοι,
+διότι απώλεσαν τους ωραίους αγρούς των, τας καλάς οικοδομάς των και
+τα πολυτελή έπιπλά των, όλοι δε διότι είχον πόλεμον αντί ειρήνης.
+Δεν έπαυσε δε η οργή των ειμή αφού τον κατεδίκασαν εις χρηματικήν
+αποζημίωσιν. Μετ' ολίγον δε ύστερον, τούτο δε είναι σύνηθες εις τον
+λαόν, εξέλεξαν πάλιν αυτόν στρατηγόν και του ανέθεσαν την ανωτάτην
+διεύθυνσιν των πραγμάτων. Τούτο δε διότι αι ατομικαί συμφοραί
+ήρχισαν ήδη να εξασθενούν, και διότι ο Περικλής τοις εφαίνετο ότι
+ήτο ο μόνος άνθρωπος, του οποίου είχεν ανάγκην η πόλις. Διότι, εφ'
+όσον χρόνον προΐστατο της πόλεως εν καιρώ ειρήνης, εκυβέρνησε
+μετριοπαθώς και ασφαλή διεφύλαξεν αυτήν και εις μέγιστον βαθμόν
+δυνάμεως την προώδευσεν επί των ημερών του, και ότε ο πόλεμος
+εξερράγη, αυτός πάλιν είχε προΐδει την σπουδαιότητα του. Επέζησε δε
+δύο έτη και τρεις μήνας, και αφού απέθανεν εγνώρισαν σαφέστερον την
+ακρίβειαν των υπολογισμών του. Διότι ο μεν Περικλής είπεν εις τους
+Αθηναίους ότι ήθελον υπερτερήσει, εάν έμενον ησυχάζοντες, αρκούμενοι
+εις την επιμέλειαν του ναυτικού, μη επεκτείνοντες την αρχήν των και
+μη διακινδυνεύοντες την πόλιν των· οι δε Αθηναίοι όχι μόνον έπραξαν
+τα εναντία όλων τούτων, αλλά και διά να ικανοποιήσουν τας ιδιαιτέρας
+των φιλοτιμίας και τα ατομικά των συμφέροντα επεχείρησαν πράγματα
+ξένα προς τον πόλεμον και αποβάντα ολέθρια και εις εαυτούς και εις
+τους συμμάχους των διότι, εάν μεν επετύγχανον, η τιμή και η ωφέλεια
+ήσαν μάλλον ιδιωτικαί, εάν δε απετύγχανον, έβλαπτον την πόλιν ως
+προς τον πόλεμον. Αιτία δε τούτου ήτο ότι ο Περικλής, ισχυρός ων
+ένεκα του αξιώματος του και της συνέσεως του και του αδωροδοκήτου
+χαρακτήρος του, εξήσκει επί του λαού αναμφισβήτητον επίδρασιν και
+αυτός μάλλον παρέσυρεν αυτόν παρά υπ' αυτού παρεσύρετο, καθότι
+απέκτησε την επίδρασιν εκείνην ουχί διά μέσων αθεμίτων, και ουδ'
+εκολάκευεν αυτόν διά των λόγων του, αλλ' αντέλεγε μάλιστα ενίοτε με
+ήθος κυριαρχικόν και οργίλον. Ότε έβλεπεν αυτούς ότι παρεφέροντο
+ακαίρως εις ύβρεις, τους κατέπληττε και τους εφόβιζε διά των λόγων
+του, ότε δε πάλιν εφοβούντο άνευ λόγου διήγειρεν εντέχνως το θάρρος
+των. Και κατ' όνομα μεν η τοιαύτη διοίκησις εκαλείτο δημοκρατία,
+πράγματι δε ήτο εξουσία, την οποίαν διηύθυνεν ο πρώτος ανήρ. Οι δε
+διάδοχοι αυτού, ίσοι μάλλον όντες μεταξύ των και ποθούντες καθείς να
+λάβη τον πρώτον βαθμόν, ήρχισαν να κολακεύουν τον δήμον και να
+χαλαρώνουν την διοίκησιν των δημοσίων πραγμάτων. Εκ τούτου
+προέκυψαν, ως συμβαίνει εις μεγάλην πόλιν και κυρίαρχον, πολλά άλλα
+σφάλματα, ιδίως δε η εις την Σικελίαν ναυτική εκστρατεία, η οποία
+απέτυχεν όχι τόσον διότι δεν εξετίμησαν δεόντως τας εχθρικάς
+δυνάμεις, όσον διότι οι ψηφίσαντες αυτήν δεν παρέσχον εις τους
+αναχωρήσαντας τα μέσα των οποίων είχαν ανάγκην, αλλά καταγινόμενοι
+εις τας ιδιαιτέρας των έριδας, διά να αποκτήσουν την ανωτάτην αρχήν,
+και ενέργειαν ολιγωτέραν κατέβαλλαν εις την κατάρτισιν του στρατού
+εκείνου και εν Αθήναις διήγειραν διχονοίας αγνώστους μέχρι της
+εποχής εκείνης. Μολονότι δε κατεστράφησαν εν Σικελία και απωλέσθη το
+μεγαλύτερον μέρος του στόλου, οι Αθηναίοι, με όλην την μεταξύ των
+διάστασιν, όμως τρία έτη αντέστησαν εναντίον των πρότερον υπαρχόντων
+πολεμίων και των μετ' αυτών ενωθέντων Σικελιωτών και των πλείστων
+αποστατησάντων συμμάχων των· τέλος δε και κατά του Κύρου, του υιού
+του βασιλέως, ο οποίος ηνώθη μετ' αυτών και παρείχε χρήματα εις τους
+Πελοποννησίους διά το ναυτικόν· και δεν ενέδωκαν παρά αφού πρώτον
+εξηντλήθησαν υπό των εμφυλίων ερίδων, εις τας οποίας είχον
+περιπέσει. Τοσούτον ο Περικλής είχε προΐδει διά τίνων μέσων κατά τον
+παρόντα πόλεμον οι Αθηναίοι ευκόλως ήθελαν σώσει την πόλιν από τους
+Πελοποννησίους.
+
+66. Κατά το αυτό δε θέρος οι Λακεδαιμόνιοι και οι σύμμαχοι
+εστράτευσαν μετά εκατόν πλοίων κατά της νήσου Ζακύνθου, η, οποία
+κείται αντικρύ της Ήλιδος· ήσαν δε οι Ζακύνθιοι άποικοι των της
+Πελοποννήσου Αχαιών και σύμμαχοι των Αθηναίων. Υπήρχον δε επί των
+πλοίων χίλιοι οπλίται Λακεδαιμόνιοι και ναύαρχος ήτον ο Σπαρτιάτης
+Κνήμος. Και αποβιβασθέντες εις την ξηράν ελεηλάτησαν τα περισσότερα
+μέρη της νήσου, και, επειδή δεν ηδυνήθησαν να την υποτάξουν,
+επέστρεψαν εις τα ίδια.
+
+67. Περί τα τέλη δε του αυτού θέρους ο Κορίνθιος Αριστεύς και οι
+πρέσβεις των Λακεδαιμονίων Ανήριστος, Νικόλαος, Στρατόδαμος, ο
+Τεγεάτης Τιμαγόρας και ο Αργείος Πόλλις αυτόκλητος, μεταβαίνοντες
+εις την Ασίαν προς τον βασιλέα διά να πείσουν αυτόν να δώση χρήματα
+και συμπολεμήση, φθάνουν πρώτον εις Θράκην προς τον Σιτάλκην τον
+Τήρου, θέλοντες να πείσουν αυτόν, αν ηδύνατο να διαλύση την μετά των
+Αθηναίων συμμαχίαν και να βοηθήση την Ποτείδαιαν πολιορκουμένην υπ'
+αυτών και ζητούντες την συνδρομήν του να διαβούν τον Ελλήσποντον και
+να φθάσουν εις τον Φαρνάκην τον Φαρναβάζου, ο οποίος έμελλε να τους
+πέμψη προς τον βασιλέα. Ευρεθέντες δε κατά τύχην παρά τω Σιτάλκη οι
+πρέσβεις των Αθηναίων Λέαρχος ο Καλλιμάχου και Αμεινιάδης ο
+Φιλήμονος πείθουν τον Σάδοκον, τον πολιτογραφηθέντα Αθηναίον, τον
+υιόν του Σιτάλκου, να τοις παραδώση τους πρέσβεις εκείνους, ίνα μη
+διαβάντες προς τον βασιλέα βλάψουν όσον αυτοί θα ηδύναντο την θετήν
+αυτού πατρίδα. Εκείνος δε πεισθείς, ενώ επορεύοντο διά της Θράκης
+προς το πλοίον διά του οποίου έμελλον να διαπεράσουν τον
+Ελλήσποντον, συλλαμβάνει αυτούς πριν επιβιβασθούν συμπέμψας και
+άλλους άνδρας μετά του Λεάρχου και Αμεινιάδου και διατάξας να τους
+παραδώσουν εις εκείνους· εκείνοι δε λαβόντες τους έφεραν εις τας
+Αθήνας. Ότε δε αυτοί έφθασαν, οι Αθηναίοι, φοβηθέντες μήπως ο
+Αριστεύς διαφυγών ήθελε βλάψει περισσότερον παρά πρότερον, καθόσον
+εις αυτόν απέδιδον όλα τα εν τη Ποτειδαία και τη Θράκη συμβαίνοντα,
+χωρίς να τους δικάσουν και να τους αφήσουν να ειπούν ολίγα τινά,
+εφόνευσαν πάντας αυθημερόν και έρριψαν εις φάραγγας,
+δικαιολογούμενοι ότι απέδιδαν τα ίσα εις τους Λακεδαιμονίους, οι
+οποίοι συλλαβόντες τους Αθηναίους εμπόρους περί την Πελοπόννησο
+πλέοντας επί φορτηγών πλοίων, εφόνευσαν αυτούς και εις φάραγγας
+έρριψαν. Διότι οι Λακεδαιμόνιοι πάντας όσους συνελάμβανον εν θαλάσση
+ως πολεμίους εθανάτωνον, και τους μετά των Αθηναίων συμπολεμούντας
+και τους ουδετέρους.
+
+68. Κατά την αυτήν δ' εποχήν κατά τα τέλη του θέρους οι Αμπρακιώται
+μετά πολλών βαρβάρων, τους οποίους είχον διεγείρει, εξεστράτευσαν
+κατά του Αμφιλοχικού Άργους και της άλλης Αμφιλοχίας. Ιδού δε η αρχή
+της έχθρας των Αμπρακιωτών κατά των Αργείων. Μετά τον τρωικόν
+πόλεμον Αμφίλοχος ο Αμφιαράου επιστρέψας εις τα ίδια και μη
+αρεσκόμενος εις την κατάστασιν του Άργους ανεχώρησε και έκτισε το
+Αμφιλοχικόν Άργος και την άλλην Αμφιλοχίαν εν τω Αμπρακικώ κόλπω,
+ονομάσας αυτό Άργος από την ιδικήν του πατρίδα. Εγένετο δε η πόλις
+αύτη η μεγίστη της Αμφιλοχίας και είχε κατοίκους πλουσιοτάτους. Αλλά
+μετά πολλάς γενεάς οι Αργείοι πιεζόμενοι υπό πολλών συμφορών
+προσεκάλεσαν συνοίκους τους Αμπρακιώτας τους γείτονας με την
+Αμφιλοχίαν και τότε πρώτον έμαθαν ούτοι την ελληνικήν γλώσσαν, την
+οποίαν μεταχειρίζονται μέχρι σήμερον· οι δε άλλοι Αμφίλοχοι είναι
+βάρβαροι. Με τον καιρόν οι Αμπρακιώται εκδιώκουν τους Αργείους και
+καταλαμβάνουν αυτοί την πόλιν. Τούτου δε γενομένου οι Αμφίλοχοι
+παραδίδονται εις τους Ακαρνάνας, και επεκαλέσθησαν αμφότεροι την
+συνδρομήν των Αθηναίων, οι οποίοι έπεμψαν προ αυτούς τον στρατηγόν
+Φορμίωνα μετά τριάκοντα πλοίων. Ότε δε έφθασεν ο Φορμίων, κυριεύουν
+διά της βίας το Άργος, εξανδραποδίζουν τους Αμπρακιώτας και
+κατοικίζουν αυτό από κοινού Αμφίλοχοι και Ακαρνάνες. Συνεπεία τούτου
+λοιπόν οι Ακαρνάνες εισήλθον εις την συμμαχίαν των Αθηναίων και οι
+Αμπρακιώται συνέλαβαν μίσος αδιάλλακτον κατά των Αργείων ένεκα του
+ανδραποδισμού εις τον οποίον είχον υποβληθή. Ύστερον δε διαρκούντος
+του παρόντος πολέμου οι Αμπρακιώται ενωθέντες μετά των Χαόνων και
+άλλων βαρβάρων εκ των πλησίον χώρων επεχείρησαν την εκστρατείαν την
+οποίαν ανεφέραμεν και ελθόντες πλησίον του Άργους της μεν χώρας
+έγιναν κύριοι, την δε πόλιν προσβαλόντες και μη δυνηθέντες να
+κυριεύσουν επέστρεψαν εις τα ίδια και διελύθησαν κατά λαούς. Τοιαύτα
+υπήρξαν τα γεγονότα του θέρους τούτου.
+
+69. Κατά τον επόμενον δε χειμώνα οι Αθηναίοι είκοσι μεν πλοία
+έστειλαν περί την Πελοπόννησον υπό τον στρατηγόν Φορμίωνα, ο οποίος
+σταθμεύσας εις Ναύπακτον προσείχε μήτε να εκπλέη τις εκ Κορίνθου και
+του Κρισαίου κόλπου μήτε να εισπλέη, έτερα δε έξ κατά της Καριάς και
+της Λυκίας υπό τον στρατηγόν Μελήσανδρον, όπως ταύτα συνάζουν
+χρήματα και μη αφήνουν τους Πελοποννησίους πειρατάς να ορμώνται
+εκείθεν και βλάπτουν τα ταξίδια των από Φασήλιδος και Φοινίκης και
+της εκείθεν ηπείρου φορτηγών πλοίων. Προχωρήσας δ' ο Μελήσανδρος
+προς την Λυκίαν μετά σώματος εκ συμμάχων και Αθηναίων, τους οποίους
+έλαβεν από τα πλοία, αποθνήσκει νικηθείς και καταστρέφεται μέρος τι
+του στρατού του.
+
+70. Κατά τον αυτόν δε χειμώνα οι Ποτειδαιάται, επειδή δεν ηδύναντο
+πλέον να ανθέξουν πολιορκούμενοι, καθότι και αι εις την Αττικήν
+εισβολαί των Πελοποννησίων δεν ηδυνήθησαν να αναγκάσουν τους
+Αθηναίους να λύσουν την πολιορκίαν της πόλεως των, και ο σίτος
+τοσούτον έλειψεν, ώστε κατήντησαν οι άνθρωποι να τρώγωνται μεταξύ
+των, προέτεινον λόγους περί συμβάσεως προς τους στρατηγούς των
+Αθηναίων, Ξενοφώντα τον Ευριπίδου και Εστιόδωρον τον Αριστοκλείδου
+και Φανόμαχον τον Καλλιμάχου, τους ευρισκομένους επί κεφαλής του
+πολιορκούντος στρατού. Ούτοι δε εδέχθησαν τας προτάσεις, τούτο μεν
+διότι έβλεπον την ταλαιπωρίαν του στρατού εις χώραν όπου το ψύχος
+ήτο δριμύ, τούτο δε διότι αι Αθήναι εδαπάνησαν ήδη εις την
+πολιορκίαν εκείνην δισχίλια τάλαντα. Οι όροι της συμβάσεως εκείνης
+ήσαν να εξέλθουν οι πολιορκούμενοι μετά των γυναικών και των τέκνων
+των και των βοηθών στρατιωτών, οι μεν άνδρες μεθ' ενός ενδύματος, αι
+δε γυναίκες μετά δύο, και εφωδιασμένοι μετά ωρισμένης χρηματικής
+ποσότητος. Και αυτοί μεν, δυνάμει της συμβάσεως ταύτης, εξήλθον επί
+την Χαλκιδικήν και κατέφυγον όπου ηδυνήθη καθείς· οι δε Αθηναίοι και
+τους στρατηγούς εμέμφθησαν ότι εσυνθηκολόγησαν άνευ της
+συγκαταθέσεώς των (διότι ενόμιζον ότι η Ποτείδαια ήθελε παραδοθή
+άνευ όρων) και ύστερον έπεμψαν εις την Ποτείδαιαν αποικίαν εκ των
+ιδίων συμπολιτών, οι οποίοι αποκατεστάθησαν εις αυτήν. Ταύτα ήσαν τα
+γεγονότα του χειμώνος τούτου, μετά του οποίου τελειώνει το δεύτερον
+έτος του πολέμου τούτου, τον οποίον συνέγραψεν ο Θουκυδίδης.
+
+71. Το ακόλουθον δε θέρος (3) οι Πελοποννήσιοι και οι σύμμαχοι των
+εις μεν την Αττικήν δεν εισέβαλον, εξεστράτευσαν δε επί την
+Πλάταιαν· ήτο δε ηγεμών αυτών ο βασιλεύς των Λακεδαιμονίων Αρχίδαμος
+ο Ζευξιδάμου· και στήσας το στρατόπεδόν του έμελλε να λεηλατήση την
+χώραν· οι δε Πλαταιείς ευθύς πέμψαντες προς αυτόν πρέσβεις έλεγον
+ταύτα, « Αρχίδαμε και Λακεδαιμόνιοι, δεν πράττετε δίκαια και άξια
+υμών και των πατέρων σας εκστρατεύοντες κατά της γης των Πλαταιών.
+Διότι ο Λακεδαιμόνιος Παυσανίας ο Κλεομβρότου ελευθερώσας την Ελλάδα
+από τους Μήδους μετά των Ελλήνων, οι οποίοι ηθέλησαν να συμμερισθούν
+τους κινδύνους της μάχης, η οποία εγένετο υπό τα τείχη ημών,
+προσέφερε θυσίας εις τον Ελευθέριον Δία εν τη αγορά των Πλαταιών και
+συγκαλέσας πάντας τους συμμάχους απέδωκεν εις τους Πλαταιείς την
+πόλιν και την χώραν αυτών διά να ζουν εν αυτή αυτόνομοι και ουδείς
+ουδέποτε να εκστρατεύση κατ'αυτών αδίκως διά να τους υποδουλώση·
+άλλως οι παρόντες σύμμαχοι ήσαν υποχρεωμένοι να τους βοηθήσουν,
+καθείς όσον ηδύνατο. Και ταύτα μεν μας παρεχώρησαν οι πατέρες σας
+προς αμοιβήν του θάρρους και του ζήλου, τον οποίον εδείξαμεν κατ'
+εκείνους τους κινδύνους, σεις δε πράττετε όλως τα εναντία· διότι
+ήλθετε ενταύθα μετά των Θηβαίων των εχθροτάτων εις ημάς ίνα μας
+υποδουλώσητε. Επικαλούμενοι δε μάρτυρας τους ορκίους θεούς και τους
+ιδικούς σας πατρώους και τους ημετέρους εγχωρίους λέγομεν εις σας να
+σεβασθήτε την χώραν των Πλαταιών, να μη παραβήτε τους όρκους και να
+μας αφήσετε να ζώμεν αυτόνομοι, συμφώνως με την δικαίαν απόφασιν του
+Παυσανίου».
+
+72. Ότε είπον ,ταύτα οι Πλαταιείς, ο Αρχίδαμος απαντήσας είπε·
+«Δίκαια λέγετε, ω άνδρες Πλαταιείς, εάν τα έργα είναι σύμφωνα με
+τους λόγους. Τηρείτε την αυτονομίαν, την οποίαν εξησφάλισεν εις σας
+ο Παυσανίας, αλλ' ενωθήτε μεθ' ημών, ίνα ελευθερώσωμεν τους άλλους,
+οίτινες μετάσχοντες των τότε κινδύνων ηνώθησαν με σας διά των αυτών
+όρκων και σήμερον διατελούν υπό τον δεσποτισμόν των Αθηναίων. Η
+παρούσα μεγάλη προπαρασκευή και ο πόλεμος ούτος ουδένα άλλον σκοπόν
+έχουν ή την απελευθέρωσιν αυτών. Προτιμότερον δε ήθελεν είσθαι να
+συνεργήσετε και σεις εις τούτο μένοντες πιστοί εις τους όρκους σας·
+ειδεμή, πράξατε ό,τι σας επροτείναμεν ήδη, ησυχάζετε νεμόμενοι τα
+αγαθά σας και μένοντες ουδέτεροι· δέχεσθε αμφότερους ως φίλους,
+χωρίς να βοηθήτε μήτε τον ένα μήτε τον άλλον διά των όπλων.
+Ευχαριστούμεθα εις τούτο». Ταύτα είπεν ο Αρχίδαμος, οι δε πρέσβεις
+των Πλαταιών ακούσαντες τους λόγους τούτους εισήλθον εις την πόλιν
+και ανακοινώσαντες τα ρηθέντα εις το πλήθος απεκρίθησαν εις αυτόν
+ότι είναι αδύνατον να δεχθούν τας προτάσεις ταύτας άνευ της
+συγκαταθέσεως των Αθηναίων, καθότι αι γυναίκες και τα τέκνα των ήσαν
+εις τας Αθήνας· ότι εφοβούντο και διά την πόλιν των μήπως
+αποχωρησάντων των Πελοποννησίων έλθουν οι Αθηναίοι και δεν τοις
+επιτρέψουν πλέον να μείνουν εις αυτήν· καθώς επίσης μήπως οι
+Θηβαίοι, δυνάμει της συνθήκης εκείνης του να δέχωνται αμφότερα τα
+εμπόλεμα μέρη, αποπειραθούν να καταλάβουν πάλιν την πόλιν των. Ο δε
+Αρχίδαμος ενθαρρύνων αυτούς είπε· «Παραδώσατε εις ημάς τους
+Λακεδαιμονίους την πόλιν και τας οικίας σας και αποδείξατε τα όρια
+της χώρας σας και αριθμήσατε τα δένδρα και ό,τι άλλο υπάγεται εις
+απαρίθμησιν· σεις δε αποχωρήσατε όπου θέλετε ενόσω διαρκεί ο
+πόλεμος. Άμα δε ούτος παρέλθη, θέλομεν, σας αποδώσει όσα
+παρελάβομεν. Μέχρι τότε θέλομεν κρατεί αυτά ως παρακαταθήκην,
+καλλιεργούντες τας γαίας σας και δίδοντες εις σας εισόδημα αρκούν
+εις τας ανάγκας σας.
+
+73. Οι δε πρέσβεις ακούσαντες εισήλθον πάλιν εις την πόλιν και
+συσκεφθέντες μετά του πλήθους απεκρίθησαν ότι επεθύμουν να
+ανακοινώσουν πρώτον εις τους Αθηναίους τας προτάσεις ταύτας και να
+εκτελέσουν αυτάς εάν εκείνοι πεισθούν, μέχρι τότε όμως εζήτουν να
+γίνη ανακωχή και μη λεηλατηθή η χώρα των. Ο δε Αρχίδαμος επέτρεψεν
+ανακωχήν τοσούτων ημερών, όσα, ήρκουν διά να υπάγουν εις τας Αθήνας
+και να επιστρέψουν και δεν ελεηλάτησε την χώραν των. Ελθόντες δε οι
+Πλαταιείς πρέσβεις προς τους Αθηναίους και συσκεφθέντες μετ' αυτών
+επέστρεψαν εις τους συμπολίτας των αναγγέλλοντες εις αυτούς τα εξής.
+» Ω άνδρες Πλαταιείς, οι Αθηναίοι λέγουν ότι ούτε πρότερον αφ' ότου
+εγενόμεθα σύμμαχοι αυτών επέτρεψαν εις κανένα να μας αδικήοη, ούτε
+σήμερον θέλουν επιτρέψει τούτο, αλλά θα μας βοηθήσουν κατά δύναμιν.
+Σας εξορκίζουν λοιπόν εις τους όρκους, τους οποίους ώμοσαν οι
+πατέρες ημών, να μη μεταβάλετε κατ' ουδέν την υπάρχουσαν συμμαχίαν».
+
+74. Αφού ανήγγειλαν ταύτα οι πρέσβεις, οι Πλαταιείς απεφάσισαν να μη
+προδώσουν τους Αθηναίους, αλλά να ανεχθούν εν ανάγκη και την
+λεηλασίαν της χώρας των υπό τους οφθαλμούς των και πάν ό,τι άλλο
+ηδύνατο να συμβή. Απεφάσισαν επίσης να μη αφήσουν πλέον κανένα να
+εξέλθη της πόλεως, αλλά να αποκριθούν από του τείχους ότι είναι
+αδύνατον εις αυτούς να πράξουν όσα προτείνουν οι Λακεδαιμόνιοι.
+Τοιαύτη υπήρξεν η απόκρισίς των. Εκ τούτου δε ηναγκάσθη ο βασιλεύς
+Αρχίδαμος να λάβη πρώτον την επιμαρτυρίαν των θεών και των εγχωρίων
+ηρώων λέγων τα εξής. «Θεοί προστάται της Πλαταιίδος χώρας και ήρωες,
+ας είσθε μάρτυρες ότι ουχί αδίκως, αλλά αφού επιώρκησαν οι άνθρωποι
+ούτοι, ήλθομεν κατά της χώρας των, εις την οποίαν οι πατέρες ημών
+επικαλεσθέντες την βοήθειάν σας ενίκησαν τους Μήδους, και την οποίαν
+κατεστήσατε επιτηδείαν διά τας μάχας των Ελλήνων. Και σήμερον,
+οιαιδήποτε και αν είναι αι πράξεις μας, δεν θέλουν εκληφθή ως
+άδικοι· διότι προτείναντες πολλά και δίκαια δεν εισηκούσθημεν.
+Συγχωρήσατε λοιπόν να τιμωρηθούν οι υβρισταί και βοηθήσατε τους
+επιβάλλοντας δικαίαν τιμωρίαν».
+
+75. Μετά την επίσημον ταύτην επίκλησιν διέθεσε τον στρατόν προς
+έφοδον. Και πρώτον μεν διά των δένδρων, τα οποία είχαν κόψει
+περιεχαράκωσαν αυτούς, ίνα καταστήσουν αδύνατον κάθε έξοδον, έπειτα
+ύψωσαν πρόχωμα κατά του τείχους, ελπίζοντες ότι διά της εργασίας
+τόσου στρατεύματος ήθελε γίνει ταχεία η παράδοσις. Κόπτοντες λοιπόν
+ξύλα εκ του Κιθαιρώνος έκαμναν προχείρους οικοδομάς από τα δύο μέρη
+του προχώματος κατασκευάζοντες τους τοίχους με δεμάτια το έν επί του
+άλλου διά να μη καταρρέη το χώμα πολύ. Έρριπτον δε εις το διάκενον
+ξύλα, λίθους, χώμα και κάθε άλλο συντελούν προς πλήρωσιν αυτού.
+Ειργάσθησαν δε εις τούτο συνεχώς εβδομήκοντα ημέρας και νύκτας,
+διηρημένοι κατ' αναπαύλας ούτως ώστε οι μεν να φέρουν τα υλικά, οι
+δε να κοιμώνται ή να τρώγουν· οι Λακεδαιμόνιοι, οι διοικούντες τα
+στρατεύματα κάθε πόλεως, επετήρουν τους εργαζομένους και επέσπευδον
+το έργον. Οι δε Πλαταιείς, βλέποντες το πρόχωμα υψούμενον,
+κατεσκεύασαν ξύλινον τείχος και στήσαντες αυτό επί του τείχους των
+προς το επαπειλούμενον μέρος εφωδίασαν αυτό με πλίνθους ληφθείσας
+από την κατεδάφισιν των πλησίον οικιών. Συνέδεσαν δε τα ξύλα, ίνα μη
+το οικοδόμημα αποβή αδύνατον ένεκα του ύψους αυτού· είχε δε ως
+προκαλύμματα κατειργασμένα και ακατέργαστα δέρματα· ώστε και οι
+εργαζόμενοι και τα ξύλα να μη προσβάλλωνται από πυρφόρα βέλη και να
+διατελούν εν ασφαλεία. Το τείχος υψώθη εις ύψος μέγα, αλλά και το
+πρόχωμα δεν υψούτο μετ' ολιγωτέρας ταχύτητος. Τότε οι Πλαταιείς
+επενόησαν στρατήγημά τι· διατρυπήσαντες το τείχος των προς το μέρος
+όπου υψούτο το πρόχωμα αφήρουν κάτωθεν το χώμα.
+
+76. Οι δε Πελοποννήσιοι εννοήσαντες τα γινόμενα εγέμισαν με πηλόν
+καλάθια από κάλαμον και έθεσαν αυτά εις τας οπάς, διά να μη
+διαρρέουν όπως το χώμα. Οι Πλαταιείς ιδόντες το σχέδιόν των
+διαλυόμενον την μεν εργασίαν διέκοψαν, ανοίξαντες δε υπόνομον εκ της
+πόλεως μέχρις υποκάτωθεν του προχώματος κατ' εικασίαν ήρχισαν πάλιν
+να σύρουν προς εαυτούς το χώμα. Η εργασία αύτη έμεινεν επί πολύ
+απαρατήρητος από τους πολιορκούντας, οίτινες όσον περισσότερον
+έρριπτον χώμα τόσον ολιγώτερον υψούτο το πρόχωμα, διότι, καθ' όσον
+αφηρείτο το χώμα υποκάτωθεν, το πρόχωμα εχαμηλούτο ακαταπαύστως.
+Φοβηθέντες δε οι Πλαταιείς μήπως ουδέ διά του τρόπου τούτου δυνηθούν
+να ανθέξουν ολίγοι εναντίον πολλών εφεύρον, ακόμη και το εξής μέσον·
+την μεν εργασίαν του μεγάλου οικοδομήματος, το οποίον υψώνετο
+απέναντι του προχώματος έπαυσαν, ένθεν δε και ένθεν αυτού,
+αρχίζοντες από το εσωτερικόν μέρος του μικρού τείχους μέχρι της
+πόλεως, έκτισαν δεύτερον τείχος μηνοειδές, όπως εν περιπτώσει κατά
+την οποίαν ήθελε κυριευθή το μέγα τείχος ανθέξη το δεύτερον τούτο,
+και οι εχθροί αναγκασθούν να εγείρουν δεύτερον πρόχωμα εναντίον του
+νέου τούτου οικοδομήματος, προχωρούντες δε εντός και διπλασίους
+κόπους να υποστούν και να περιέλθουν εις πλειοτέραν αμηχανίαν. Εν
+τούτοις οι Πελοποννήσιοι συγχρόνως με την πρόσχωσιν έφερον πλησίον
+της πόλεως και μηχανάς, μίαν μεν η οποία προσαχθείσα εις το πρόχωμα
+κατέσεισε μέγα μέρος του μεγάλου οικοδομήματος και κατεφόβισε τους
+Πλαταιείς, άλλας δε εφήρμοσαν εις διάφορα μέρη του τείχους. Αλλ' οι
+Πλαταιείς περιβάλλοντες αυτάς διά βρόχων τας έσυρον προς εαυτούς,
+και κρεμάσαντες μεγάλας δοκούς διά μακρών σιδηρών αλύσεων από των
+δύο άκρων δύο κεραιών αι οποίαι έκλιναν και εξείχον υπεράνω του
+τείχους εκράτουν αυτάς κρεμασμένας εγκαρσίως· άμα δε επρόκειτο να
+προσπέση κάπου η μηχανή, εχαλάρουν τας αλύσεις της δοκού και δεν
+εκράτουν αυτάς διά των χειρών· η δε δοκός, ορμητικώς πίπτουσα,
+απέκοπτε την προεκβολήν της μηχανής.
+
+77. Μετά τούτο δε οι Πελοποννήσιοι, επειδή και αι μηχαναί ουδόλως
+ωφέλουν και αντιτείχισμα υψούτο εναντίον του προχώματός των,
+κρίναντες ότι ένεκα των ατυχημάτων, τα οποία υφίσταντο, ήτο αδύνατον
+να κυριεύσουν την πόλιν, ητοιμάσθησαν να περιτειχίσουν αυτήν. Αλλά
+προηγουμένως ενόμισαν καλόν να αποπειραθούν, αν ηδύναντο, δι'
+ευνοϊκού ανέμου, να πυρπολήσουν την πόλιν, η οποία δεν ήτο μεγάλη·
+διότι πάσαν ιδέαν επενόουν πώς να κυριεύσουν αυτήν άνευ δαπάνης και
+τακτικής πολιορκίας. Κομίζοντες λοιπόν δεμάτια ξύλων τα έρριπτον εκ
+του ύψους του προχώματος πρώτον μεν εις το μεταξύ του τείχους και
+του προχώματος διάστημα· αφού δε τούτο εγέμισε ταχέως ένεκα των
+πολλών προς τούτο εργαζομένων χειρών, επεσώρευσαν και εις αυτήν την
+πόλιν, όσον μακράν ηδύναντο να φθάσουν εκ του ύψους, όπου
+ευρίσκοντο. Εμβαλόντες δε πυρ μετά θείου και πίσσης ανήψαν τα ξύλα.
+Τοσαύτη δε φλοξ εγένετο, όσην ουδείς ουδέποτε μέχρι των χρόνων
+εκείνων είδεν αναφθείσαν υπό χειρών ανθρωπίνων· διότι, άλλως,
+συμβαίνει ενίοτε εις τα όρη, τα δένδρα των δασών τριβόμενα μεταξύ
+των υπό των ανέμων να ανάπτουν αυτομάτως και να αναδίδουν φλόγας.
+
+Η πυρκαϊά δε αυτή ήτο μεγίστη, και ολίγον έλειψεν οι Πλαταιείς να
+καταστραφούν υπό του πυρός, αφού διέφυγον τους άλλους κινδύνους·
+διότι εντός της πόλεως ήτο αδύνατον να πλησιάση κανείς εις πολλά
+μέρη, εάν δε ήθελε πνεύσει ο άνεμος προς την διεύθυνσιν της πόλεως,
+το οποίον και ήλπιζαν οι ενάντιοι, οι Πλαταιείς δεν θα εσώζοντο.
+Αλλά λέγουν ότι κατ' εκείνην την στιγμήν συνέβη και τούτο, ύδωρ πολύ
+πεσόν εξ ουρανού μετά βροντών έσβεσε την φλόγα και ούτω κατέπαυσεν ο
+κίνδυνος.
+
+78. Οι δε Πελοποννήσιοι επειδή και εις τούτο απέτυχον αποπέμψαντες
+μέρος του στρατού μετεχειρίσθησαν το υπόλοιπον διά να αποκλείσουν
+διά τείχους την πόλιν γύρωθεν, ορίσαντες τους στρατιώτας κάθε πόλεως
+να εργασθούν επί ωρισμένης εκτάσεως. Έσωθεν δε και έξωθεν υπήρχε
+τάφρος, το χώμα της οποίας εχρησίμευε προς κατασκευήν πλίνθων. Και
+ότε ετελείωσε το έργον κατά την επιτολήν του Αρκτούρου (4)
+καταλιπόντες φύλακας του ημίσεος τείχους (το δε άλλο ήμισυ το
+εφύλαττον Βοιωτοί) ανεχώρησαν μετά του στρατού και διελύθησαν κατά
+πόλεις. Οι δε Πλαταιείς, έχοντες ήδη μετακομίσει προηγουμένως εις
+τας Αθήνας τους παίδας και τας γυναίκας και τους γέροντας και το
+άχρηστον πλήθος των ανθρώπων, έμειναν εντός της πολιορκουμένης
+πόλεως τετρακόσιοι μετά ογδοήκοντα Αθηναίων και εκατόν δέκα γυναικών
+αρτοποιών. Τόσοι ήσαν εν συνόλω οι πολιορκούμενοι, και ουδείς άλλος
+υπήρχεν εις τα τείχη είτε δούλος είτε ελεύθερος. Και τοιαύτα μεν
+ήσαν τα μέσα διά των οποίων εγένετο η πολιορκία των Πλαταιών.
+
+79. Κατά το αυτό δε θέρος και διαρκούσης της πολιορκίας των Πλαταιών
+οι Αθηναίοι εξεστράτευσαν μετά δισχιλίων οπλιτών και διακοσίων
+ιππέων κατά των εις την Θράκην Χαλκιδέων και των Βοττιαίων. Ο σίτος
+ήτο ώριμος τότε. Εστρατήγει δε αυτών Ξενοφών ο Ευριπίδου μετά δύο
+άλλων στρατηγών. Ελθόντες δε εις την πόλιν της Βοττικής Σπάρτωλον
+διήρπαζον τα στάχυα. Ενόμιζον μάλιστα ότι ήθελε προσχωρήσει η πόλις
+ένεκα των συνεννοήσεων, τας οποίας είχον μετά τινων κατοίκων· αλλ'
+οι εναντιούμενοι εις ταύτα εζήτησαν βοήθειαν εκ της Ολύνθου, και
+ήλθον οπλίται και άλλοι στρατιώται προς φύλαξιν· οι φύλακες δε ούτοι
+εξελθόντες εκ της Σπαρτώλου συνεπλάκησαν εις μάχην προς τους
+Αθηναίους υπ' αυτά τα τείχη της πόλεως. Και οι μεν οπλίται των
+Χαλκιδέων και μερικοί επίκουροι μετ' αυτών νικώνται υπό των Αθηναίων
+και αναχωρούν εις την Σπάρτωλον, οι δε ιππείς και ψιλοί των
+Χαλκιδέων νικούν τους ιππείς και ψιλούς των Αθηναίων. Οι Χαλκιδείς
+είχον μαζύ τους ολίγους τινάς ακοντιστάς από την χώραν την
+ονομαζομένην Κρουσίδα. Ενώ δε μόλις προ ολίγου είχε τελειώσει η
+μάχη, ήλθον προς βοήθειαν και άλλοι ακοντισταί εκ της Ολύνθου. Άμα
+δε είδον αυτούς οι εκ της Σπαρτώλου ψιλοί, υπερήφανοι διότι δεν
+είχον νικηθή και ενθαρρυνθέντες περισσότερον εκ της παρουσίας των,
+επιτίθενται πάλιν μετά των Χαλκιδέων ιππέων και των νεωστί ελθόντων
+κατά των Αθηναίων, οίτινες απεσύρθησαν προς τας δύο τάξεις, τας
+οποίας είχον αφήσει προς φύλαξιν των σκευών. Και, οπότε μεν ώρμων οι
+Αθηναίοι, οι εχθροί ωπισθοχώρουν· οπότε δε υπεχώρουν, οι Χαλκιδείς
+επετίθεντο κατ' αυτών και τους προσέβαλλον δι' ακοντίων. Και οι
+ιππείς δε των Χαλκιδέων προστρέχοντες παντού όπου ήτο ανάγκη
+επετίθεντο και φοβίσαντες όχι ολίγον τους Αθηναίους έτρεψαν αυτούς
+εις φυγήν και τους κατεδίωξαν επί πολύ. Και οι μεν Αθηναίοι
+καταφεύγουν εις την Ποτείδαιαν, και ύστερον παραλαβόντες τους
+νεκρούς διά συνθήκης αναχωρούν εις τας Αθήνας μετά του υπολειπομένου
+στρατού· απέθανον δε εξ αυτών τετρακόσιοι τριάκοντα και πάντες οι
+στρατηγοί. Οι δε Χαλκιδείς και οι Βοττιαίοι έστησαν τρόπαιον και
+συναθροίσαντες τους νεκρούς των ανεχώρησαν εις τας πόλεις των.
+
+80. Κατά το αυτό δε θέρος, όχι πολύ μετά τα συμβάντα ταύτα, οι
+Αμπρακιώται και οι Χάονες θέλοντες να υποτάξουν όλην την Ακαρνανίαν
+και να την αποσπάσουν από τους Αθηναίους πείθουν τους Λακεδαιμονίους
+να παρασκευάσουν ναυτικόν συμμαχικόν και να πέμψουν εις την
+Ακαρνανίαν χιλίους οπλίτας, λέγοντες ότι, εάν ηνώνοντο μετ' αυτών
+και προσέβαλλον την χώραν διά ξηράς άμα και θαλάσσης, θα ημπόδιζαν
+τους παραθαλασσίους Ακαρνάνας να βοηθήσουν τους εν τω εσωτερικώ, και
+ότι γινόμενοι κύριοι της Ακαρνανίας ευκόλως θα κατελάμβαναν και την
+Ζάκυνθον και την Κεφαλληνίαν, ο δε περί την Πελοπόννησον περίπλους
+δεν θα ήτο εις το εξής τόσον εύκολος εις τους Αθηναίους· ήλπιζον δε
+προσέτι να καταλάβουν και την Ναύπακτον. Οι δε Λακεδαιμόνιοι
+πεισθέντες πέμπουν ευθύς τον Κνήμον, ο οποίος ήτο και τότε ναύαρχος,
+μετά των οπλιτών και ολίγων πλοίων, παρήγγειλαν δε να παρασκευασθή
+τάχιστα το ναυτικόν και να μεταβή εις Λευκάδα. Οι Κορίνθιοι προ
+πάντων εδείκνυαν μέγαν ζήλον υπέρ των Αμπρακιωτών, οι οποίοι ήσαν
+άποικοι των. Και το μεν ναυτικόν της Κορίνθου και της Σικυώνος και
+των γειτονικών πόλεων παρεσκευάζετο, το δε της Λευκάδος και της
+Αμπρακίας, φθάσαν προ των άλλων εις την Λευκάδα επερίμενεν εκεί. Ο
+δε Κνήμος και οι μετ' αυτού χίλιοι οπλίται, αφού διεπεραιώθησαν
+διαφυγόντες τον Φορμίωνα, ο οποίος ήρχε των είκοσιν αθηναϊκών
+πλοίων, τα οποία εφρούρουν περί την Ναύπακτον, ευθύς παρεσκεύαζαν
+την κατά ξηράν εκστρατείαν. Οι δε μετά δε του Κνήμου ευρισκόμενοι
+Έλληνες ήσαν Αμπρακιώται και Λευκάδιοι και Ανακτόριοι και οι χίλιοι
+Πελοποννήσιοι, τους οποίους είχε φέρει μαζί του, βάρβαροι δε ήσαν
+χίλιοι Χάονες χωρίς ηγεμόνα, διοικούμενοι υπό των ετησίων αρχηγών
+των Φωτίου και Νικάνορος της αρχούσης οικογενείας. Μετά των Χαόνων
+δε συνεξεστράτευσαν και οι επίσης χωρίς ηγεμόνα Θεσπρωτοί. Τους δε
+Μολοσσούς και τους Ατιντάνας ωδήγει ο Σαβύλινθος, επίτροπος ων του
+βασιλέως Θαρύπου, ο οποίος ήτο ακόμη παιδίον, τους Παραυαίους δε ο
+βασιλεύς Όροιδος. Χίλιοι δε Ορέσται, με την συγκατάθεσιν του
+βασιλέως των Αντιόχου, συνόδευσαν τους Παραυαίους και ετέθησαν υπό
+τας διαταγάς του Οροίδου. Και ο Περδίκκας έπεμψε κρυφίως από τους
+Αθηναίους χιλίους Μακεδόνας, οι οποίοι ήλθον κατόπιν. Με τούτον τον
+στρατόν επορεύετο ο Κνήμος, μη περιμείνας το εκ της Κορίνθου
+ναυτικόν· και διελθόντες διά της χώρας των Αργείων εξεπόρθησαν την
+Λιμναίαν, η οποία ήτο ατείχιστος, και έφθασαν εις την μεγάλην πόλιν
+της Ακαρνανίας Στράτον, νομίζοντες ότι, εάν ταύτην πρώτην
+κυριεύσουν, ευκόλως ήθελαν υποτάξει τας λοιπάς.
+
+81. Οι δε Ακαρνάνες μαθόντες ότι στρατός πολυάριθμος εισήλθεν εις
+την χώραν των διά ξηράς και ότι συγχρόνως οι πολέμιοι έμελλον να
+έλθουν με τα πλοία των διά θαλάσσης, δεν ηνώθησαν προς κοινήν
+υπεράσπισιν, αλλά καθείς εφύλαττε τα ίδια, και έπεμπον εις τον
+Φορμίωνα ζητούντες παρ' αυτού βοήθειαν· αλλ' ούτος απεκρίθη ότι
+επειδή επερίμενεν από στιγμής εις στιγμήν το εκ Κορίνθου ναυτικόν,
+δεν ηδύνατο να εγκαταλείψη την Ναύπακτον ανυπεράσπιστον. Οι δε
+Πελοποννήσιοι και οι σύμμαχοι εις τρία διαιρεθέντες επροχώρουν προς
+την των Στρατιών πόλιν διά να στρατοπεδεύσουν πλησίον και να
+επιχειρήσουν την προσβολήν του τείχους, εάν δεν εγίνοντο κύριοι διά
+της πειθούς. Εις το κέντρον του στρατού εβάδιζαν οι Χάονες και οι
+άλλοι βάρβαροι, εις τα δεξιά αυτών οι Λευκάδιοι και οι Ανακτόριοι
+και οι μετά τούτων, εις τα αριστερά δε ο Κνήμος και οι Πελοποννήσιοι
+και οι Αμπρακιώται· απείχον δε πολύ απ' αλλήλων και ενίοτε ουδ'
+εβλέποντο. Και οι μεν Έλληνες επροχώρουν εν τάξει και προσέχοντες
+μέχρις ου εστρατοπέδευσαν εις χώρον κατάλληλο. Οι δε Χάονες έχοντες
+πεποίθησιν εις τας δυνάμεις των και αξιούντες ότι ήσαν μαχιμώτεροι
+πάντων των εν τη ηπείρω εκείνη κατοικούντων δεν έσχον την υπομονήν
+να στήσουν στρατόπεδον, αλλά προχωρήσαντες ορμητικώς μετά των άλλων
+βαρβάρων, ενόμισαν ότι ήθελον κυριεύσει την πόλιν με αλαλαγμόν και
+ότι το κατόρθωμα τούτο ήθελεν αποδοθή εις αυτούς. Εννοήσαντες δε
+αυτούς οι Στράτιοι ότι επλησίαζον και σκεφθέντες ότι, εάν τους
+ενίκων απομονωμένους, οι Ελληνες θα εβράδυνον την προσβολήν των,
+έστησαν ενέδρας περί την πόλιν, και, άμα έφθασαν οι βάρβαροι
+πλησίον, επετέθησαν κατ' αυτών συγχρόνως και εκ της πόλεως και εκ
+των ενεδρών εξελθόντες. Οι Χάονες καταληφθέντες υπό τρόμου
+εφονεύθησαν πολλοί, οι δε άλλοι βάρβαροι, άμα είδον αυτούς
+υποχωρήσαντας, δεν αντέστησαν, αλλ' ετράπησαν εις φυγήν. Οι Έλληνες
+των δύο στρατοπέδων δεν ενόησαν την μάχην εκείνην, καθότι οι
+βάρβαροι είχαν προχωρήσει πολύ, και ενόμισαν ότι έσπευσαν την
+πορείαν των, διά να στήσουν το στρατόπεδόν των. Ότε δε οι βάρβαροι
+φεύγοντες έπεσαν εις το μέσον αυτών, τους εσύναξαν, εσχημάτισαν έν
+μόνον στρατόπεδον και ησύχαζαν αυτού κατά το υπόλοιπον της ημέρας.
+Οι Στράτιοι δεν συνεπλάκησαν μετ' αυτών, διότι δεν είχον ενισχυθή
+ακόμη παρά των άλλων Ακαρνάνων, αλλ' εσφενδόνιζον μακρόθεν και τους
+έφεραν εις μεγάλην αμηχανίαν· διότι δεν ηδύναντο ουδέ βήμα να
+προχωρήσουν άνευ ασπίδος· οι δε Ακαρνάνες φημίζονται ότι είναι
+άριστοι σφενδονισταί.
+
+82. Αφού δε επήλθεν η νυξ, αναχωρήσας ο Κνήμος ταχέως μετά του
+στρατού προς τον ποταμόν Άναπον, ο οποίος απέχει ογδοήκοντα σταδίους
+από της πόλεως Στράτου, και τους νεκρούς συνήθροισε την επομένην διά
+συνθήκης και προσελθόντων των Οινιαδών ως φίλων αναχωρεί εις την
+χώραν των πριν έλθη η ενίσχυσις των άλλων Ακαρνάνων. Εκείθεν δε
+ανεχώρησαν εις τα ίδια. Οι δε Στράτιοι έστησαν τρόπαιον διά την
+ήτταν των βαρβάρων.
+
+83. Το δε ναυτικόν των Κορινθίων και των άλλων συμμάχων, το οποίον
+εκ του Κρισαίου κόλπου εξερχόμενον ώφειλε να ενωθή με τον Κνήμον,
+όπως εμποδίσουν τους παραθαλασσίους Ακαρνάνας να δώσουν βοηθειαν εις
+τους μεσογείους, δεν προσήλθεν, αλλ' ηναγκάσθη, κατά τας αυτάς
+ημέρας της εν Στράτω μάχης να ναυμαχήση προς τον Φορμίωνα και τα
+δέκα πλοία των Αθηναίων, τα οποία εφρούρουν εις Ναύπακτον. Διότι ο
+Φορμίων επετήρει αυτούς παραπλέοντας έξω του κόλπου, σκοπεύων να
+επιτεθή κατ' αυτών εις μέρος ευρύχωρον. Οι Κορίνθιοι και οι σύμμαχοι
+έπλεον προς την Ακαρνανίαν ουχί ωσάν να επρόκειτο διά ναυμαχίαν,
+αλλ' ους αν εσχεδίαζαν μάλλον εκστρατείαν διά ξηράς, διότι δεν
+επίστευον ποτέ ότι οι Αθηναίοι μετά των είκοσι πλοίων των ήθελον
+τολμήσει να συνάψουν ναυμαχίαν εναντίον αυτών εχόντων τεσσαράκοντα
+επτά πλοία· εν τούτοις, ενώ επροχώρουν παραπλέοντες την ξηράν,
+έβλεπαν τους Αθηναίους αντιπαραπλέοντας εις την αντιπέραν παραλίαν,
+και, ενώ εκ των Πατρών της Αχαΐας διηυθύνοντο προς την αντικρύ
+ήπειρον, διά να φθάσουν εις την Ακαρνανίαν, είδαν ευδιακρίτως τους
+Αθηναίους προχωρούντας κατ' αυτών εκ της Χαλκίδος και του ποταμού
+Ευήνου. Μη δυνηθέντες λοιπόν να αγκυροβολήσουν απαρατήρητοι
+ηναγκάσθησαν να ναυμαχήσουν εις το μέσον του πορθμού. Εκάστη πόλις
+είχε τους στρατηγούς της, οι οποίοι και εκανόνισαν τα της ναυμαχίας.
+Στρατηγοί δε της Κορίνθου ήσαν ο Μαχάων, ο Ισοκράτης και ο
+Αγαθαρχίδας. Και οι μεν Πελοποννήσιοι παρέταξαν τα πλοία των
+κυκλοτερώς, όσον ηδυνήθησαν ανετώτερα, χωρίς εν τούτοις να αφήνουν
+πέρασμα εις τον εχθρόν, έχοντες τας πρώρας έξω και τας πρύμνας έσω,
+και θέσαντες εις το μέσον τα μικρά πλοία όσα συνεξέπλευσαν μετ'
+αυτών και πέντε εκ των μάλλον ταχυπλόων πλοίων, διά να προστρέχουν
+πανταχού, όπου επέπιπτον οι εχθροί.
+
+84. Οι δε Αθηναίοι παραταγμένοι κατά μίαν ναυν εστρέφοντο περί τον
+κύκλον και ηνάγκαζον αυτόν να συστέλλεται ολίγον κατ' ολίγον,
+ακροθιγώς πάντοτε παραπλέοντες και φαινόμενοι ότι ήσαν εις την ακμήν
+να επιτεθούν· τους είχε δε απαγορεύσει ο Φορμίων να συμπλακούν πριν
+αυτός δώση το σημείον. Διότι ήλπιζεν ότι ο εχθρικός στόλος δεν ήθελε
+διατηρήσει την τάξιν ως στρατός ξηράς, αλλ' ότι τα μεγάλα πλοία
+ήθελον συμπέσει προς άλληλα και ότι τα μικρά ήθελον προξενήσει
+ταραχήν· τέλος ήλπιζεν ότι, εάν ηγείρετο ο άνεμος, όστις συνήθως
+έπνεεν εκ του κόλπου περί την αυγήν, δεν ήθελεν αφήσει εις αυτούς
+ουδέ στιγμής ησυχίαν. Και προσδοκών τούτο περιέπλεεν. Επειδή δε τα
+πλοία του ήσαν ελαφρότερα, ενομιζεν ότι από αυτόν εξηρτάτο η στιγμή
+της επιθέσεως, η οποία ουδόλως αμφέβαλεν ότι ήθελεν αποβή υπέρ
+αυτού. Ότε λοιπόν ήρχισε να πνέη ο άνεμος, τα δε πλοία, εις στενόν
+χώρον ευρισκόμενα, εταράσσοντο συγχρόνως και υπό του άνεμου και υπό
+των μικρών πλοίων· ότε το έν προσέπιπτεν επί του άλλου, τα δε
+πληρώματα μετά κραυγών και λοιδοριών και χειρισμών εσπρώχνοντο (διά
+να μη συγκρούωνται) με κοντούς· ότε μη ακούοντες καθαρά μήτε τας
+διαταγάς μήτε τους κελευστάς, οι άπειροι εκείνοι άνθρωποι,
+αδυνατούντες να μεταχειρισθούν τας κώπας εις ταραγμένην θάλασσαν,
+έκαμναν τα πλοία απειθή προς τους κυβερνήτας· τότε ο Φορμίων δίδει
+το σημείον, και επιτεθέντες οι Αθηναίοι πρώτον μεν καταβυθίζουν μίαν
+ναυαρχίδα, έπειτα δε καταστρέφουν και όλα όσα προσέβαλον, ούτως ώστε
+ο εχθρός μη δυνηθείς να αντισταθή ετράπη εις άτακτον φυγήν και
+κατέφυγεν εις τας Πάτρας και την Δύμην της Αχαΐας. Οι δε Αθηναίοι
+καταδιώξαντες και συλλαβόντες δώδεκα πλοία, και φονεύσαντες τους
+πλείστους άνδρας αυτών απέπλευσαν εις Μολύκρειον, και στήσαντες
+τρόπαιον επί του Ρίου και αναθέσαντες πλοίον εις τον Ποσειδώνα
+ανεχώρησαν εις Ναύπακτον. Αμέσως δε ανεχώρησαν και οι Πελοποννήσιοι
+με τα μείναντα πλοία εκ Δύμης και Πατρών διά την Κυλλήνην λιμένα των
+Ηλείων· και από της Λευκάδος ο Κνήμος και τα εκ της νήσου εκείνης
+πλοία, τα οποία ώφειλον να ενωθούν με τα της Πελοποννήσου, φθάνουν
+εις την Κυλλήνην μετά την εν Στράτω μάχην.
+
+85. Οι δε Λακεδαιμόνιοι έπεμψαν προς τον Κνήμον ως συμβούλους επί
+των πλοίων τον Τιμοκράτην, τον Βρασίδαν και τον Λυκόφρονα με
+διαταγήν να προετοιμασθούν καλλίτερον προς νέαν ναυμαχίαν και να μη
+αφήνουν να αποκλείεται η θάλασσα υπό ολίγων πλοίων. Διότι, μολονότι
+η ναυμαχία εκείνη ήτο πρώτη απόπειρα, εξεπλήττοντο όμως διά τοσαύτην
+καταστροφήν, και δεν επίστευαν ότι το ναυτικόν των ήτον
+υποδεέστερον, αλλά μάλλον απέδιδαν την ήτταν εις ανανδρίαν, μη
+αντισταθμίζοντες την αρχαίαν των Αθηναίων εμπειρίαν με την πρόσφατον
+ιδικήν των μαθητείαν· μετ' οργής λοιπόν απέστειλαν τους συμβούλους.
+Ούτοι δε φθάσαντες διέταξαν μετά του Κνήμου τας διαφόρους πόλεις να
+πέμψουν πλοία και τα υπάρχοντα προητοίμαζον καταλλήλως προς
+ναυμαχίαν. Στέλλει δε και ο Φορμίων εις τας Αθήνας αναγγέλλων τας
+προετοιμασίας των Λακεδαιμονίων και διηγούμενος τα της ναυμαχίας,
+την οποίαν ενίκησεν· εζήτει δε να του στείλουν ταχέως όσα
+περισσότερα πλοία, καθότι από ημέρας εις ημέραν επεριμένετο νέα
+ναυμαχία. Οι δε Αθηναίοι έπεμψαν προς αυτόν είκοσι πλοία και
+παρήγγειλαν εις τον κομίζοντα αυτά να διέλθη πρώτον εκ Κρήτης, διότι
+Κρης τις Γορτύνιος, ο Νίας, πρόξενος ων, έπεισεν αυτούς να έλθουν
+εις Κυδωνίαν, πόλιν πολεμίαν των Αθηνών, υποσχεθείς να την παραδώση
+εις αυτούς· ενήργει δε ταύτα χαριζόμενος εις τους ομόρους των
+Κυδωνιατών Πολιχνίτας. Και ο μεν κομιστής λαβών τα πλοία ανεχώρησε
+διά την Κρήτην και ενωθείς μετά των Πολιχνιτών ελεηλάτει την χώραν
+των Κυδωνιατών, αλλ' εμποδισθείς υπό των ανέμων και της τρικυμίας
+εχρονοτρίβησεν εκεί όχι ολίγον χρόνον.
+
+86. Οι δε εν τη Κυλλήνη Πελοποννήσιοι, καθ' ον χρόνον οι Αθηναίοι
+εκρατούντο εις την Κρήτην, παρασκευασθέντες προς ναυμαχίαν
+παρέπλευσαν μέχρι του Πανόρμου του Αχαϊκού, όπου είχεν έλθει ο κατά
+ξηράν στρατός των Πελοποννησίων προς βοήθειαν των. Έπλευσε δε και ο
+Φορμίων προς το Ρίον το Μολυκρικόν και ηγκυροβόλησεν έξωθεν αυτού με
+τα είκοσι πλοία, τα οποία είχον ήδη ναυμαχήσει. Τούτο δε το Ρίον
+ανήκεν εις τους Αθηναίους, ενώ το άλλο το απέναντι ανήκεν εις τους
+Πελοποννησίους· το διάστημα της θαλάσσης το οποίον χωρίζει το έν από
+του άλλου, είναι επτά ολοκλήρων σταδίων και σχηματίζει το στόμιον
+του Κρισαίου κόλπου. Οι Πελοποννήσιοι λοιπόν εις τούτο το Ρίον της
+Αχαΐας, το οποίον ολίγον απείχε του Πανόρμου, όπου υπήρχεν ο πεζός
+στρατός, ηγκυροβόλησαν και αυτοί με εβδομήκοντα επτά πλοία, άμα
+είδον τους Αθηναίους. Και επί έξ ή επτά ημέρας οι δύο στόλοι έμεναν
+αντιμέτωποι και ετοιμαζόμενοι προς ναυμαχίαν, καθόσον οι μεν
+Πελοποννήσιοι δεν ήθελον να εξέλθουν των Ρίων εις το πέλαγος,
+φοβούμενοι το προηγούμενον πάθημα, οι δε Αθηναίοι εφοβούντο να
+εισπλεύσουν εις τα στενά, νομίζοντες ότι η εν τω στενώ ναυμαχία
+ήθελεν αποβή υπέρ των Πελοποννησίων. Τέλος ο Κνήμος, ο Βρασίδας και
+οι άλλοι στρατηγοί των Πελοποννησίων, θέλοντες να βιάσουν την
+ναυμαχίαν πριν έλθη από τας Αθήνας άλλη ενίσχυσις, συνεκάλεσαν
+πρώτον τους στρατιώτας και βλέποντες πολλούς εξ αυτών φοβουμένους
+διά την προτέραν ήτταν και μη όντας προθύμους απέτειναν προς αυτούς
+την εξής παρότρυνσιν.
+
+87. «Η μεν γενομένη ναυμαχία, ω άνδρες Πελοποννήσιοι, εάν κανείς από
+σας φοβήται ένεκα αυτής την μέλλουσαν, παρέχει ουχί δίκαιον
+συμπέρασμα προς εκφόβισιν ημών. Διότι, ως ηξεύρετε, και κατά την
+προπαρασκευήν έγινεν ατελώς και ημείς επλέομεν μάλλον ωσάν δια
+εκστρατείαν παρά ωσάν διά ναυμαχίαν· συνέβησαν δε και όχι ολίγα
+τυχαία εναντία, και ίσως κατά τι και η απειρία ημών μας έκαμε να
+αποτύχωμεν εις την πρώτην ναυμαχίαν. Ώστε ενικήθημεν όχι εξ αιτίας
+της δειλίας μας· και δεν είναι δίκαιον το φρόνημα ημών, το οποίον
+δεν ενικήθη διόλου, έχει δε αφ' εαυτού κάποιαν αιτιολογίαν της
+νίκης, να εξασθενήται εκ της τυχαίας συμφοράς. Σκέφθητε ότι πάντες
+οι άνθρωποι υπόκεινται εις τυχαία σφάλματα, αλλά το θάρρος των
+πρέπει πάντοτε να μένη ακλόνητον. Δεν αρμόζει, ενώ έχουν ανδρείαν,
+προφασιζόμενοι απειρίαν, να γίνωνται δειλοί. Η υπερβολική ημών τόλμη
+αντισταθμίζει την απειρίαν· τούτων δε η εμπειρία, την οποίαν τόσον
+φοβείσθε, εάν ηνούτο μετά της ανδρείας, θα ενεθυμείτο και θα
+εξετέλει κατά την στιγμήν του κινδύνου όσα έμαθεν· αλλ' άνευ της
+ευτολμίας ουδεμία επιστήμη ισχύει εναντίον των κινδύνων, διότι ο
+φόβος ταράττει την μνήμην, η δε μάθησις άνευ της ευψυχίας ουδόλως
+ωφελεί. Αντιτάξατε λοιπόν προς μεν την μεγαλυτέραν εμπειρίαν
+μεγαλυτέραν τόλμην, προς δε τον φόβον τον προερχόμενον εκ της πρώτης
+ήττης την σκέψιν ότι ετύχατε απροετοίμαστοι. Έχετε το πλεονέκτημα
+ότι υπερτερείτε κατά τα πλοία και ότι ναυμαχείτε πλησίον των
+παραλίων σας και επί παρουσία των οπλιτών σας· ως επί το πολύ δε η
+νίκη είναι υπέρ των περισσοτέρων και των καλλίτερον παρεσκευασμένων.
+Εξετάζοντες λοιπόν δεν ευρίσκομεν ουδεμίαν εύλογον αιτίαν φόβου· και
+όσα επάθομεν πρότερον δύνανται σήμερον να γίνουν μαθήματα. Μετά
+θάρρους λοιπόν και κυβερνήται και ναύται ας πράξουν το καθήκον των
+και ας μη καταλίπουν φεύγοντες την τάξιν, εις την οποίαν ετάχθησαν.
+Το σχέδιον της επιθέσεώς μας δεν θα είναι χειρότερον εκείνου, το
+οποίον εφήρμοσαν οι πρότερον καταναυμαχηθέντες στρατηγοί και δεν θα
+δώσωμεν εις κανένα την πρόφασιν να φανή άνανδρος. Εάν δε φανή
+τοιούτος, θα τιμωρηθή διά της πρεπούσης τιμωρίας, οι δε ανδρείοι θα
+τιμηθούν διά των αμοιβών πού αρμόζουν εις την ανδρείαν».
+
+88. Τοιαύται ήσαν αι παρακελεύσεις των Πελοποννησίων αρχηγών. Ο δε
+Φορμίων φοβούμενος και αυτός την αποθάρρυνσιν των στρατιωτών του και
+μαθών ότι ωμίλουν μεταξύ των μετά τρόμου περί του πλήθους των
+εχθρικών πλοίων, απεφάσισε να τους συναθροίση διά να τους ενθαρρύνη
+και τους συμβουλεύση εις την παρούσαν περίστασιν. Προηγουμένως είχε
+προπαρασκευάσει τα πνεύματα λέγων πάντοτε εις αυτούς ότι, οιοσδήποτε
+και αν ήτο ο στόλος, όστις έμελλε να επέλθη, ουδέποτε θα ήτο
+τοσούτος, ώστε να μη δυνηθούν να αντισταθούν κατ' αυτού· και οι
+στρατιώται προ πολλού είχαν σχηματίσει την απόφασιν ότι όντες Αθη,
+ναίοι δεν έπρεπε να υποχωρήσουν ενώπιον των πελοποννησιακών πλοίων,
+όση και αν ήτο η πληθύς αυτών. Τότε δε βλέπων αυτούς κυριευομένους
+από αθυμίαν εις την θέαν του εχθρού ηθέλησε να ανακαλέση το θάρρος
+των, και συγκαλέσας τους Αθηναίους είπε ταύτα.
+
+89. «Στρατιώται, βλέπων ότι κυριεύεσθε από φόβον διά το πλήθος των
+εχθρών σας συνεκάλεσα, διότι δεν επερίμενα να φοβήσθε τα μη επίφοβα.
+Και πρώτον αυτοί ένεκα της προηγουμένης ήττης των αισθάνονται ότι
+δεν είναι ισοδύναμοι με σας και διά τούτο όχι ίσα αλλά περισσότερα
+πλοία παρεσκεύασαν· έπειτα δε, εάν προσέρχωνται με πεποίθησιν ότι
+είναι φυσικά ανδρείοι, η ανδρεία αύτη δεν στηρίζεται εις άλλο τι
+παρά εις την εμπειρίαν των κατά ξηράν πολέμων· επειδή συνήθως
+αναδεικνύονται εις αυτούς νικηταί, νομίζουν ότι και εις τα ναυτικά
+θα κατορθώσουν το αυτό. Εν τούτοις είναι δίκαιον να έχωμεν και ημείς
+την κατά θάλασσαν υπεροχήν όπως αυτοί έχουν την κατά ξηράν. Κατά την
+ευψυχίαν βεβαίως δεν είμεθα κατώτεροι τούτων· ένεκα δε της
+πλειωτέρας εμπειρίας την οποίαν έχομεν εκάτεροι, είμεθα εκάτεροι
+πλέον τολμηροί. Οι Λακεδαιμόνιοι διοικούντες τους συμμάχους των
+χάριν της ιδίας των δόξης αναγκάζουν άκοντας τους πλείστους εξ αυτών
+να προσέλθουν εις τας μάχας· εάν δεν υπήρχεν ο καταναγκασμός αυτός,
+οι πολλοί των συμμάχων ουδέποτε ήθελον επιχειρήσει δευτέραν
+ναυμαχίαν μετά την πρώτην εντελή καταστροφήν. Μη φοβηθήτε λοιπόν την
+τόλμην αυτών. Πολύ δε περισσότερον και αληθέστερον φόβον προξενείτε
+σεις εις εκείνους, είτε διότι τους ενικήσατε ήδη, είτε διότι
+νομίζουν ότι δεν ηθέλετε αντισταθή, εάν δεν εμέλλετε να πράξετε τι
+αντάξιον της προτέρας εξόχου νίκης. Διότι οι πλείστοι εχθροί, καθώς
+αυτοί, συνήθως επέρχονται έχοντες πεποίθησιν εις την δύναμίν των
+μάλλον παρά εις την αξίαν των οι δε αριθμητικώς πολύ υποδεέστεροι
+και συγχρόνως μη καταναγκαζόμενοι ανθίστανται, μεγάλην έχοντες την
+σταθερότητα του φρονήματος. Ταύτα αναλογιζόμενοι και ούτοι, μάλλον
+φοβούνται διά τους ολίγους πόρους τους οποίους έχομεν παρά εάν
+είχομεν ίσην με αυτούς δύναμιν. Ως γνωστόν, πολλοί μεγάλοι στρατοί
+ενικήθησαν υπό μικροτέρων διά την απειρίαν των, μερικοί δε και διά
+την ατολμίαν των· σήμερον ημείς ούτε απειρίαν έχομεν ούτε ατολμίαν.
+Τον αγώνα, όσον εξαρτάται από εμέ, δεν θα τον διεξαγάγω εντός του
+κόλπου ουδέ θα εισπλεύσω εις αυτόν. Διότι βλέπω ότι εναντίον αδεξίων
+αλλά πολλών πλοίων δεν συμφέρει εις τα έμπειρα και ευκίνητα πλοία η
+στενοχωρία. Εάν δεν βλέπη κανείς τους εχθρούς μακρόθεν, δεν δύναται
+ούτε να ορμήση καταλλήλως διά του εμβόλου ούτε εν ανάγκη να
+υποχωρήση πιεζόμενος· ελεύθεροι διέξοδοι και επιστροφαί δεν είναι
+δυναταί, καθότι ταύτα είναι έργα πλοίων δυναμένων να κινώνται
+ελευθέρως. Εν τοιαύτη περιπτώσει η ναυμαχία μεταβάλλεται εις
+πεζομαχίαν, εις δε το τοιούτον είδος της μάχης τα πλειότερα πλοία
+γίνονται χρησιμώτερα. Και περί μεν όλων τούτων εγώ θα λάβω πάσαν
+δυνατήν πρόνοιαν· σεις δε μένοντες εύτακτοι εις τας θέσεις σας
+εκτελείτε ταχέως τα παραγγέλματα, τόσω μάλλον όσω ο σταθμός των
+εχθρών είναι εις μικράν απόστασιν, και κατά την μάχην τηρείτε
+ευπείθειαν και σιωπήν, αι οποίαι είναι ωφέλιμοι εις όλα τα πολεμικά
+έργα, προ πάντων όμως εις τας ναυμαχίας. Φανήτε άξιοι των πρώτων
+κατορθωμάτων σας. Ο αγών είναι κρίσιμος διά σας· πρόκειται ή να
+αφαιρέσητε από τους Πελοποννησίους την εις το ναυτικόν ελπίδα, ή να
+καταστήσετε εις τους Αθηναίους πλησιέστερον τον φόβον ότι θα χάσουν
+την θαλασσοκρατορίαν. Σας υπενθυμίζω δε πάλιν ότι έχετε ήδη νικήσει
+τους περισσοτέρους εξ αυτών. Οι δε ηττημένοι άνθρωποι δεν δεικνύουν
+συνήθως εις τους αυτούς κινδύνους το αυτό θάρρος το οποίον έδειξαν
+πριν νικηθούν».
+
+90. Τοιουτοτρόπως ο Φορμίων ενεθάρρυνε τους στρατιώτας του. Οι δε
+Πελοποννήσιοι, επειδή οι Αθηναίοι δεν εισήρχοντο εις τον κόλπον και
+εις τα στενά, ζητούντες να παρασύρουν αυτούς και μη θέλοντας άνοιξαν
+τα ιστία άμα εξημέρωσε και τάξαντες τα πλοία ανά τέσσαρα παρέπλεον
+κατά μήκος των παραλίων των εντός του κόλπου, με το δεξιόν κέρας
+προπορευόμενον και τηρούντες την τάξιν την οποίαν είχον ότε
+ηγκυροβόλησαν· εις τούτο το κέρας έταξαν τα είκοσι πλοία τα άριστα
+πλέοντα, όπως, εν περιπτώσει κατά την οποίαν ο Φορμίων ήθελε νομίσει
+ότι έπλεον κατά της Ναυπάκτου και ήθελε σπεύσει προς βοήθειαν αυτής
+επαπειλουμένης, μη δυνηθούν οι Αθηναίοι να αποφύγουν την επίθεσιν
+των είκοσι πλοίων, τα οποία έπλεον έξω του δεξιού κέρατος, αλλά να
+περικυκλωθούν υπ' αυτών. Ο δε, τούθ' όπερ και εκείνοι περιέμενον,
+φοβηθείς περί της Ναυπάκτου, η οποία ήτον αφύλακτος άμα είδεν αυτούς
+πλέοντας προς τανοικτά, παρά την θέλησίν του και βιαστικά επιβιβάσας
+εις τα πλοία τους στρατιώτας έπλεε παρά την ξηράν, όπου το πεζικόν
+των Μεσσηνίων παρεπορεύετο ως επικουρικόν. Ιδόντες δε οι
+Πελοποννήσιοι ότι οι εχθροί παρέπλεον τεταγμένοι ανά έν πλοίον και
+ότι ήδη ευρίσκοντο εντός του κόλπου και πλησίον της ξηράς, όπως
+ήθελαν, έκαμον αίφνης και δι' ενός σημείου στροφήν επ' αριστερά και
+μετά πάσης ταχύτητος έπλεον κατά των Αθηναίων ελπίζοντες ότι ήθελον
+περικυκλώσει όλον τον εχθρικόν στόλον. Αλλά τα μεν ένδεκα πλοία, τα
+οποία προηγούντο, διαφεύγουν το κέρας των Πελοποννησίων και
+εξέρχονται εις μέρος ανοικτόν· φθάσαντες δε τα άλλα οι Πελοποννήσιοι
+τα ώθησαν εις την ξηράν φεύγοντα, τα κατέστρεψαν και εφόνευσαν όλους
+τους Αθηναίους, όσοι δεν ηδυνήθησαν να σωθούν κολυμβώντες, δέσαντες
+δέ τινα πλοία κενά τα ερρυμούλκουν, εν δε μεταξύ αυτών το είχον
+συλλάβει ήδη μεθ' όλου του πληρώματος. Αλλ' οι Μεσσήνιοι, οίτινες
+παραπορευόμενοι την παραθαλασσίαν είχον σπεύσει εις βοήθειαν,
+εισήλθαν ένοπλοι εις την θάλασσαν, και αναβάντες εις τα
+ρυμουλκούμενα εκείνα πλοία επολέμησαν από των καταστρωμάτων και τα
+απέσπασαν από τον εχθρόν, ενώ τα έσυρον ήδη.
+
+91. Εις τούτο λοιπόν το μέρος οι Πελοποννήσιοι ενίκησαν και
+κατέστρεψαν τα Αττικά πλοία· αλλά τα είκοσι πλοία των του δεξιού
+κέρατος κατεδίωκον τα ένδεκα πλοία των Αθηναίων τα οποία είχον
+διαφύγει την περικύκλωσιν και εξήλθον εις μέρος ευρύχωρον. Ταύτα,
+εκτός ενός, κατορθούν να καταφύγουν εις Ναύπακτον και
+αγκυροβολήσαντα πλησίον του ναού του Απόλλωνος στρέφουν τας πρώρας
+των προς τα εκτός και ετοιμάζονται να υπερασπίσουν εαυτά, εάν οι
+Πελοποννήσιοι επήρχοντο να τα καταδιώξουν μέχρι της παραλίας.
+Εκείνοι δε έφθασαν αργότερα, και έπλεον ψάλλοντες τον παιάνα, ως αν
+είχον ήδη νικήσει, και την μίαν ναυν των Αθηναίων, την μείνασαν
+οπίσω, κατεδίωκε μία ναυς Λευκαδία πολύ των άλλων προηγουμένη.
+Ολίγον μακράν από της παραλίας ευρίσκετο φορτηγόν πλοίον
+ηγκυροβολημένον, περί το οποίον στραφέν το αθηναϊκόν πλοίον αφού
+επλησίασε την διώκουσαν Λευκαδίαν ναυν κτυπά αυτήν εις το μέσον και
+την καταβυθίζει. Και οι μεν Πελοποννήσιοι ιδόντες το απροσδόκητον
+και παράδοξον εκείνο γεγονός κατελήφθησαν υπό τρόμου· και αμέσως
+τινές εξ αυτών, ατάκτως διώκοντες διά την πεποίθησιν, την οποίαν
+είχον περί της νίκης, ταπεινώσαντες τας κώπας των εσταμάτησαν τον
+πλουν θέλοντες να περιμείνουν τους άλλους, πράξις η οποία είναι
+επικίνδυνος απέναντι εχθρού τοσούτον πλησίον ευρισκομένου· άλλα δε
+πλοία εξώκειλαν εις υφάλους, ένεκεν αγνοίας του μέρους.
+
+92. Οι δε Αθηναίοι ιδόντες τα γενόμενα ταύτα ανέκτησαν το θάρρος των
+και εις έν πρόσταγμα ώρμησαν κατά των εχθρών μετά μεγάλων κραυγών.
+Οι δε Πελοποννήσιοι, ένεκα των σφαλμάτων, εις τα οποία είχον
+υποπέσει και της αταξίας, εις την οποίαν ευρίσκοντο βραχείαν
+αντέταξαν αντίστασιν και έπειτα ετράπησαν προς τον Πάνορμον, από του
+οποίου είχον αναχωρήσει. Καταδιώκοντες δε οι Αθηναίοι και έξ πλοία
+τα εγγύτερον αυτών ευρισκόμενα εκυρίευσαν και επανέκτησαν εκείνα, τα
+οποία τοις ανήκον και τα οποία οι Πελοποννήσιοι κατά την έναρξιν της
+μάχης βλάψαντες πλησίον της ξηράς έσυρον κατόπιν των· εκ των ανδρών
+δε άλλους μεν εφόνευσαν, μερικούς δε συνέλαβον ζώντας. Επί δε του
+Λευκαδίου πλοίου, το οποίον κατεβυθίσθη πλησίον του φορτηγού πλοίου,
+πλέων ο Τιμοκράτης ο Λακεδαιμόνιος, άμα κατεστράφη το πλοίον, εσφάγη
+μόνος του και το πτώμα του ερρίφθη υπό των κυμάτων εις τον λιμένα
+των Ναυπακτίων. Αναχωρήσαντες δε οι Αθηναίοι έστησαν τρόπαιον εις το
+μέρος, εκ του οποίου ορμήσαντες ενίκησαν, και τους νεκρούς και τα
+ναυάγια όσα ήσαν προς το μέρος των εσύναξαν και απέδωκαν τα των
+εχθρών διά συνθήκης. Έστησαν δε και οι Πελοποννήσιοι τρόπαιον ως
+τρέψαντες εις φυγήν τα πλοία, τα οποία συνέτριψαν πλησίον της ξηράς·
+και το πλοίον το οποίον είχαν κυριεύσει το ανέθεσαν επί του Ρίου του
+Αχαϊκού παρά το τρόπαιον. Μετά ταύτα, φοβούμενοι την εξ Αθηνών
+βοήθειαν, εισέπλευσαν διά νυκτός εις τον Κρισαίον κόλπον και την
+Κόρινθον πάντες πλην των Λευκαδίων. Οι δε Αθηναίοι, οίτινες ήρχοντο
+εκ Κρήτης μετά των είκοσι πλοίων και οίτινες ώφειλον να ενωθώσι μετά
+του Φορμίωνος προ της ναυμαχίας, έφθασαν εις Ναύπακτον ολίγον μετά
+την αναχώρησιν των εχθρικών πλοίων. Και το θέρος ετελείωσεν.
+
+93. Πριν δε διαλύσουν το εις την Κόρινθον και τον Κρισαίον κόλπον
+αναχωρήσαν ναυτικόν, ο Κνήμος και ο Βρασίδας και οι άλλοι άρχοντες
+των Πελοποννησίων ηθέλησαν κατά την αρχήν του χειμώνος
+παρακινούμενοι υπό των Μεγαρέων να κάμουν απόπειράν τινα κατά του
+Πειραιώς, του λιμένος των Αθηναίων· ήτο δε αφύλακτος και άκλειστος,
+και τούτο δεν είναι άξιον απορίας ένεκα της μεγάλης υπεροχής των
+Αθηναίων επί της θαλάσσης. Απεφασίσθη λοιπόν να λάβη έκαστος
+στρατιώτης την κώπην και το λωρίον αυτής και το μαξιλάριον, να
+μεταβή διά ξηράς εκ της Κορίνθου εις την προς τας Αθήνας θάλασσαν,
+και αφού φθάσουν ταχέως εις Μέγαρα να σύρουν εις την θάλασσαν εκ της
+Νισαίας, νεωρίου των Μεγαρέων, τεσσαράκοντα πλοία, τα οποία έτυχον
+υπάρχοντα εκεί, και να πλεύσουν ευθύς κατά του Πειραιώς· διότι ούτε
+ναυτικόν υπήρχεν εις τον λιμένα τούτον προφυλάσσον ούτε πρόβλεψις
+καμμία (των Αθηναίων) ότι οι εχθροί ήθελον επέλθει ποτέ τοσούτον
+απροσδοκήτως· οι Αθηναίοι ποτέ δεν υπέθετον ότι ήτο δυνατόν να γίνη
+τοιαύτη προφανής και προμελετημένη επίθεσις, και εάν το υπέθετον,
+δεν επίστευαν όμως ότι δεν ήθελον το προΐδει. Αφού λοιπόν απεφασίσθη
+να εκτελεσθή το σχέδιον αυτό, οι Πελοποννήσιοι ήρχισαν αμέσως την
+πορείαν· φθάσαντες δε διά νυκτός και σύραντες εις την θαλασσαν εκ
+της Νισαίας τα πλοία έπλευσαν ουχί πλέον κατά του Πειραιώς, καθώς
+διενοούντο, είτε διότι εφοβήθησαν, είτε διότι, ως λέγεται, ημπόδισεν
+αυτούς ο άνεμος, αλλά προς το ακρωτήριον της Σαλαμίνος, το βλέπον
+προς τα Μέγαρα· εκεί υπήρχε φρούριον και φρουρά εκ τριών πλοίων όπως
+μήτε εισέρχεταί τις εις Μέγαρα μήτε εξέρχεται. Προσέβαλον το
+φρούριον, έλαβον τα πλοία κενά και επιπεσόντες απροσδοκήτως επί της
+λοιπής Σαλαμίνος ελεηλάτουν αυτήν.
+
+94. Εν τούτοις πυρά υψώθησαν αναγγέλλοντα εις τας Αθήνας τον ερχομόν
+των εχθρών. Καθ' όλον το διάστημα του παρόντος πολέμου δεν
+ησθάνθησαν μεγαλυτέραν κατάπληξιν. Οι μεν εντός της πόλεως
+ευρισκόμενοι ενόμιζον ότι εισέπλευσαν ήδη οι πολέμιοι εις τον
+Πειραιά, οι δε εν Πειραιεί ενόμιζον ότι ούτοι εκυρίευσαν ήδη την
+Σαλαμίνα και ότι από στιγμής εις στιγμήν ήθελαν παρουσιασθή εις τον
+λιμένα· τούτο δε ευκολώτατα θα εγίνετο, εάν οι εχθροί δεν
+εκυριεύοντο υπό φόβου και δεν ημπόδιζεν αυτούς ο άνεμος. Άμα δε τη
+ημέρα καταβάντες οι Αθηναίοι πανδημεί εις τον Πειραιά έσυραν εις την
+θάλασσαν πλοία τινα και εισελθόντες μετά σπουδής και πολλού θορύβου
+εις αυτά έπλεον προς την Σαλαμίνα αφήσαντες το πεζικόν να φυλάττη
+τον Πειραιά. Οι δε Πελοποννήσιοι ειδοποιηθέντες περί του ερχομού των
+κατέστρεψαν τα πλείστα μέρη της Σαλαμίνος και απέπλευσαν ταχέως προς
+την Νίσαιαν λαβόντες αιχμαλώτους και λάφυρα και τρία πλοία εκ του
+Βουδόρου του φρουρίου· πρέπει δε να είπωμεν ότι τα πλοία εκείνα
+ενέβαλον αυτούς εις ανησυχίαν, καθότι μείναντα επί πολύν χρόνον εις
+την ξηράν είχον ξηρανθή και ανοίξει εις πολλά μέρη. Φθάσαντες δε εις
+τα Μέγαρα ανεχώρησαν πάλιν πεζή εις την Κόρινθον· οι δε Αθηναίοι μη
+προφθάσαντες αυτούς εις την Σαλαμίνα απέπλευσαν και αυτοί· έκτοτε
+όμως εφύλαττον προσεκτικώτερον τον Πειραιά, κλείοντες τους λιμένας
+και λαμβάνοντες όλας τας αναγκαίας προφυλάξεις.
+
+95. Περί την αυτήν εποχήν κατά τας αρχάς του χειμώνος εκείνου ο
+βασιλεύς των Θρακών, ο Οδρύσης Σιτάλκης ο Τήρου, εστράτευσε κατά του
+βασιλέως της Μακεδονίας Περδίκκου του Αλεξάνδρου και κατά των εν τη
+Θράκη Χαλκιδέων. Επρόκειτο περί δύο υποσχέσεων εκ των οποίων την
+μίαν μεν ήθελε να την επιβάλη, την άλλην δε να την εκτελέση ο ίδιος.
+Ο Περδίκκας επιθυμών να τον συμφιλιώση ο βασιλεύς ούτος με τους
+Αθηναίους, οι οποίοι κατ' αρχάς τον επίεζον διά πολέμου, και να μη
+επαναφέρη εις τον θρόνον της Μακεδονίας τον αδελφόν του Φίλιππον, ο
+οποίος ήτον εχθρός του, έδωκε προς αυτόν υποσχέσεις τας οποίας δεν
+εξετέλεσεν· ο δε Σιτάλκης αφ' ετέρου είχεν υποσχεθή εις τους
+Αθηναίους, ότε συνεμάχησε μετ' αυτών, να καταπαύση τον επί της
+Θράκης Χαλκιδικόν πόλεμον. Δι' αυτάς λοιπόν τας δύο αιτίας επεχείρει
+την εκστρατείαν εκείνην φέρων μεθ' εαυτού και τον υιόν του Φιλίππου
+Αμύνταν διά να τον καταστήση βασιλέα της Μακεδονίας και τους
+πρέσβεις των Αθηναίων, οίτινες έτυχον παρόντες διά την υπόθεσιν
+ταύτην, και τον Άγνωνα ως στρατηγόν· διότι οι Αθηναίοι εχρεώστουν να
+έλθουν κατά των Χαλκιδέων μετά πλοίων και πολλού στρατού.
+
+96. Αναχωρήσας εκ των Οδρυσών ο Σιτάλκης εκάλεσε πρώτον εις τα όπλα
+τους εντός του όρους Αίμου και της Ροδόπης Θράκας, επί των οποίων
+εβασίλευε μέχρι του Ευξείνου πόντου και του Ελλησπόντου, έπειτα τους
+πέραν του Αίμου Γέτας και τους κατοικούντας εις τα άλλα μέρη εντός
+του Ίστρου ποταμού και μάλλον γειτονεύοντας προς την θάλασσαν του
+Ευξείνου πόντου· είναι δε οι Γέται και οι άλλοι λαοί των χωρών
+τούτων γείτονες με τους Σκύθας, όλοι ιπποτοξόται, και έχουν τον
+αυτόν οπλισμόν. Ο Σιτάλκης προσεκάλεσεν επίσης και πολλούς εκ των
+αυτονόμων και μαχαιροφόρων ορεινών Θρακών, οίτινες λέγονται Δίοι και
+κατοικούν οι περισσότεροι εις το όρος της Ροδόπης· και άλλοι μεν
+επείσθησαν με μισθόν, άλλοι δε παρηκολούθησαν ως εθελονταί.
+Διήγειρεν ωσαύτως και τους Αγριάνας και τους Λαιαίους και όσα άλλα
+έθνη Παιονικά εκυβέρνα· και αυτοί ήσαν οι έσχατοι λαοί της
+κυριαρχίας του, η οποία, εξετείνετο μέχρι των Γρααίων και των
+Λαιαίων της Παιονίας και μέχρι του Στρυμόνος ποταμού. Ούτος δε ο
+ποταμός εκ του Σκόμβρου όρους ρέει διά των Γρααίων και των Λαιαίων
+και σχηματίζει τα όρια του προς το μέρος της Παιονίας βασιλείου των
+Οδρυσών· πέραν δε τούτου οι Παίονες είναι αυτόνομοι. Προς το μέρος
+των Τριβαλλών, αυτονόμων και τούτων, οι τελευταίοι υπήκοοι των
+Οδρυσών ήσαν οι Τρήρες και οι Τιλαταίοι· κατοικούν δε ούτοι προς
+βορράν του Σκόμβρου όρους και εκτείνονται προς δυσμάς μέχρι του
+Οσκίου ποταμού, ο οποίος ρέει εκ του αυτού όρους αφ' όπου ρέουν και
+ο Νέστος και ο Έβρος. Το δε όρος τούτο είναι έρημον και μέγα και
+συνέχεται με την Ροδόπην.
+
+97. Το δε βασίλειον των Οδρυσών εξετείνετο προς το μέρος μεν της
+θαλάσσης από της πόλεως των Αβδήρων μέχρι του στομίου του Ίστρου εις
+τον Εύξεινον πόντον· την παραλίαν ταύτην πλοίον εμπορικόν, λαμβάνον
+την συντομωτέραν διεύθυνσιν, δύναται να διέλθη εντός τεσσάρων ημερών
+και ίσων νυκτών, εάν ο άνεμος πνέη πάντοτε κατά πρύμναν, την δε
+συντομωτέραν μεταξύ Αβδήρων και Ίστρου κατά ξηράν οδόν ανήρ εύζωνος
+δύναται να διατρέξη εις ένδεκα ημέρας. Η έκτασις του βασιλείου
+τοιαύτη ήτο προς την θάλασσαν· προς την ήπειρον δε, από του
+Βυζαντίου μέχρι των Λαιαίων και του Στρυμόνος ποταμού (διότι προς
+την διεύθυνσιν ταύτην είναι η πλατυτέρα έκτασις του βασιλείου από
+της θαλάσσης μέχρι των μεσογείων) δύναται να διέλθη το διάστημα ανήρ
+εύζωνος εις δεκατρείς ημέρας. Ο φόρος ο οποίος ετάχθη διά τας
+βαρβαρικάς πόλεις και τας ελληνίδας επί Σεύθου (ο οποίος διαδεχθείς
+τον Σιτάλκην είχεν αυξήσει αυτόν) ανήρχετο μέχρι τετρακοσίων
+ταλάντων εις άργυρον και χρυσόν νομισματικόν· και δώρα όμως όχι
+μικρότερα της ποσότητος ταύτης εδίδοντο χρυσά και αργυρά, χωρίς να
+μνημονεύσωμεν τα υφαντά και τα πρόβατα και τα άλλα διάφορα είδη, τα
+οποία προσέφερον όχι μόνον προς τον βασιλέα, αλλά και εις τους
+δυνατούς και τους ευγενείς μεταξύ των Οδρυσών. Μεταξύ των Οδρυσών,
+όπως και μεταξύ των άλλων Θρακών, επικρατεί συνήθεια όλως αντίθετος
+της των Περσών βασιλέων· μάλλον να λαμβάνουν παρά να δίδουν·
+νομίζουν αισχρότερον να μη λαμβάνουν οσάκις ζητούν κάτι παρά να
+ζητούν οσάκις δεν λαμβάνουν· αλλ' ένεκα της μεγάλης δυνάμεως των οι
+Οδρύσαι έκαμαν κατάχρησιν του εθίμου τούτου, διότι ήτο αδύνατον να
+επιτύχη κανείς τίποτε, εάν δεν έδιδε δώρα. Τούτου δε ένεκα το
+βασίλειον εκείνο απέκτησε μεγάλην ισχύν. Εξ όλων των εν τη Ευρώπη
+βασιλείων, όσα υπάρχουν μεταξύ του Ιονίου κόλπου και του Ευξείνου
+πόντου το βασίλειον εκείνο υπήρξεν αξιολογώτατον διά τας χρηματικάς
+προσόδους και την άλλην ευτυχίαν. Κατά την
+στρατιωτικήν όμως δύναμιν και τον αριθμόν των μαχητών οι Οδρύσαι
+είναι πολύ κατώτεροι των Σκυθών, με τους οποίους ουδέν έθνος δύναται
+να παραβληθή, όχι μόνον εν τη Ευρώπη, αλλά και εν αυτή τη Ασία, όπου
+δεν ευρίσκεται ουδέ έν δυνάμενον να αντισταθή εναντίον όλων των
+Σκυθών ηνωμένων. Όχι μόνον δε τούτο, αλλά και κατά την κρίσιν και
+την εκ πείρας επιτηδειότητα διά τας πολιτικάς υποθέσεις ουδείς λαός
+εξισούται προς αυτούς.
+
+98. Ο Σιτάλκης λοιπόν βασιλεύων επί τοσαύτηw χώρας παρεσκευάζετο
+προς πόλεμον. Και αφού ητοιμάσθησαν τα πάντα αναχωρήσας επροχώρει
+εναντίον της Μακεδονίας πρώτον μεν διά των υπό την κυριαρχίαν του
+πόλεων, έπειτα διά του ερήμου όρους Κερκίνης το οποίον είναι
+μεθόριον μεταξύ Σιντών και Παιόνων. Διήλθε δε αυτό διά της οδού, την
+οποίαν αυτός προηγουμένως είχεν ανοίξει κόψας τα δάση, ότε
+εξεστράτευσε κατά των Παιόνων. Εξελθόντες των Οδρυσών και
+διερχόμενοι το όρος δεξιά μεν είχον τους Παίονας, αριστερά δε τους
+Σιντούς και τους Μαίδους. Διελθόντες δε αυτό έφθασαν εις Δόβηρον την
+Παιονικήν. Ενώ εξετέλει την πορείαν αυτήν, ο στρατός του ουδόλως
+ηλαττώθη εκτός εξ αιτίας μερικών ασθενειών σποραδικών, αλλά μάλλον
+ηυξήθη. Διότι πολλοί των αυτονόμων Θρακών ηκολούθουν απρόσκλητοι με
+την ελπίδα διαρπαγής, ώστε το όλον του στρατού συνεποσώθη, ως
+λέγεται, εις όχι ολιγώτερον των εκατόν πεντήκοντα χιλιάδων ανδρών·
+εκ τούτων οι μεν περισσότεροι ήσαν πεζοί, μόλις δε το τρίτον εξ
+αυτών ιππείς. Τούτου δε του ιππικού το πλείστον μέρος ήσαν Οδρύσαι
+και μετ' αυτούς Γέται. Μεταξύ των πεζών εξησκημένοι περισσότερο, εις
+τον πόλεμον ήσαν οι εκ της Ροδόπης καταβάντες αυτόνομοι
+μαχαιροφόροι· ηκολούθει δε το άλλο ανάμικτον πλήθος στρατού,
+φοβερώτατον διά το πολυάριθμον αυτού.
+
+99. Συνηθροίζοντο λοιπόν εν Δοβήρω και παρεσκευάζοντο όπως εκ του
+ύψους εκείνου εισβάλουν εις την κάτω Μακεδονίαν, επί της οποίας
+εβασίλευεν ο Περδίκκας. Οι Λυγκησταί και οι Ελιμιώται και τα άλλα
+πλέον μεσόγεια έθνη είναι μεν σύμμαχα των Μακεδόνων και υποτελή,
+έκαστον όμως αυτών έχει ιδικόν του βασιλέα. Την δε σημερινήν παρά
+την θάλασσαν Μακεδονίαν κατέκτησαν πρώτον ο Αλέξανδρος ο πατήρ του
+Περδίκκου και οι πρόγονοι αυτού Τημενίδαι εξ Άργους καταγόμενοι, οι
+οποίοι εβασίλευσαν επ' αυτής, αφού ενίκησαν και έδιωξαν από μεν την
+Πιερίαν τους Πίερας, οίτινες ύστερον κατώκησαν τον Φάγρητα και τα
+άλλα χωρία υπό το Πάγγαιον όρος πέραν του Στρυμόνος ποταμού (μέχρι
+δε της σήμερον καλείται Πιερικός κόλπος η υπό το Πάγγαιον παραλία),
+από δε την καλουμένην Βοττίαν τους Βοττιαίους, οίτινες σήμερον
+συνορεύουν με τους Χαλκιδείς· της δε Παιονίας κατέκτησαν στενόν τι
+μέρος πλησίον του Αξίου ποταμού εκτεινόμενον εκ των εσωτέρων της
+χώρας μέχρι της Πέλλης και της θαλάσσης, και πέραν του Αξίου μέχρι
+του Στρυμόνος, εκδιώξαντες τους Ηδώνας απέκτησαν την καλουμένην
+Μυγδονίαν. Έδιωξαν δε και τους Εορδούς εκ της σήμερον καλουμένης
+Εορδίας, εκ των οποίων οι μεν πολλοί κατεστράφησαν, ολίγιστοι δε
+κατώκησαν πλησίον της Φύσκας, και από την Αμωλπίαν έδιωξαν τους
+Αμώλπας. Καθυπέταξαν δε οι Μακεδόνες ούτοι και τα άλλα έθνη, τα
+οποία έχουν μέχρι σήμερον, ήτοι τον Ανθεμούντα, την Γρηστωνίαν, την
+Βισαλτίαν και μέγα μέρος της κυρίως ονομαζομένης Μακεδονίας. Όλα δε
+ταύτα ονομάζονται Μακεδονία και ο Περδίκκας ο υιός του Αλεξάνδρου
+ήτο βασιλεύς αυτών ότε εισέβαλεν ο Σιτάλκης.
+
+100. Οι Μακεδόνες ούτοι μη δυνάμενοι να αντισταθούν εναντίον τόσου
+στρατού απεσύρθησαν εις τα δυσπρόσιτα μέρη και εις τα ωχυρωμένα.
+Ήσαν δε αυτά όχι πολλά, αλλ' ύστερον Αρχέλαος ο υιός του Περδίκκου
+γενόμενος βασιλεύς και τα σήμερον ευρισκόμενα ωκοδόμησε και οδούς
+ευθείας διεχάραξε και κατά τα άλλα εστόλισε την πόλιν και εκανόνισε
+την στρατιωτικήν υπηρεσίαν συναθροίσας ίππους, όπλα και παντός
+είδους εφόδια περισσότερα παρ' όσα είχον και οι οκτώ βασιλείς ομού
+οι προ αυτού βασιλεύσαντες. Ο δε στρατός των Θρακών εκ της Δοβήρου
+εισέβαλε πρώτον μεν εις το αρχαίον βασίλειον του Φιλίππου και
+εκυρίευσε διά της βίας την Ειδομένην και διά συνθήκης την Γορτυνίαν
+και την Αταλάντην και τας άλλας πόλεις, αίτινες υπετάγησαν ένεκα
+φιλίας προς τον Αμύνταν τον υιόν του Φιλίππου, ο οποίος ευρίσκετο
+παρών (εις το στράτευμα). Επολιόρκησαν επίσης την Ευρώπην, αλλά δεν
+ηδυνήθησαν να την κυριεύσουν. Έπειτα δε επροχώρησαν και εις την
+άλλην Μεκεδονίαν την προς τα αριστερά της Πέλλης και της Κύρρου, δεν
+έφθασαν όμως μέχρι της Βοττιαίας και της Πιερίας, αλλ' ελεηλάτησαν
+την Μυγδονίαν, την Γρηστωνίαν και τον Ανθεμούντα. Οι δε Μακεδόνες
+διά μεν του πεζικού ουδ' εσκέφθησαν να αντισταθώσιν, αλλ' εζήτησαν
+ιππικόν από τους πλέον εσώτερον κατοικούντας συμμάχους, και μολονότι
+ήσαν ολίγοι εναντίον πολλών προσέβαλλον εν τούτοις τον στρατόν των
+Θρακών, όπου ενόμιζον αναγκαίον. Και, όπου μεν επετίθεντο, ουδείς
+ηδύνατο να αντικρούση ιππείς δεινούς και θωρακισμένους,
+περικυκλούμενοι όμως υπό πλήθους πολύ ανωτέρου διέτρεχον ενίοτε τον
+έσχατον κίνδυνον ώστε επί τέλους ησύχασαν μη νομίζοντες ότι είναι
+ικανοί να πολεμούν εναντίον δυνάμεων λίαν δυσαναλόγων.
+
+101. Εν τούτοις ο Σιτάλκης ανεκοίνωσεν εις τον Περδίκκαν τους λόγους
+της εκστρατείας του, και επειδή οι Αθηναίοι δεν ήλθον μετά των
+πλοίων των, μη πιστεύοντες εις την άφιξίν του, αλλά περιωρίσθησαν να
+τω πέμψουν δώρα και πρέσβεις, έπεμψε μέρος του στρατού του κατά των
+Χαλκιδέων και των Βοττιαίων και αναγκάσας αυτούς να κλεισθούν εις τα
+τείχη των ελεηλάτει την χώραν. Ενώ δε αυτός εστρατοπέδευεν εις τα
+μέρη εκείνα, οι προς νότον κατοικούντες Θεσσαλοί και οι Μαγνήτες και
+οι άλλοι υπήκοοι των Θεσσαλών και οι μέχρι των Θερμοπυλών Έλληνες
+εφοβήθησαν μη και κατ' αυτών προχωρήση ο στρατός και ήρχισαν να
+παρασκευάζωνται. Εφοβήθησαν και οι πέραν του Στρυμόνος προς βορράν
+Θράκες όσοι είχον πεδιάδας, δηλαδή οι Παναίοι, οι Οδόμαντοι, οι
+Δρώοι και οι Δερσαίοι· όλοι δε αυτοί είναι αυτόνομοι. Διεδόθη δε
+φήμη μεταξύ των Ελλήνων των εχθρικώς διακειμένων προς τους Αθηναίους
+ότι ο στρατός εκείνος ήθελε προχωρήσει και κατ' αυτών δυνάμει της
+συμμαχίας, την οποίαν είχε συνάψει μετά των Αθηναίων. Ο Σιτάλκης
+αναστείλας την πορείαν του κατέστρεφε την Χαλκιδικήν, την Βοττικήν
+και την Μακεδονίαν. Αλλ' επειδή ουδέν κατώρθωνεν εξ όσων είχε κατά
+νουν ότε εισέβαλεν, ο δε στρατός αυτού εστερείτο τροφίμων και
+εταλαιπωρείτο ένεκα του χειμώνος, καταπείθεται υπό του ανεψιού του
+Σεύθου του Σπαρτάκου, ο οποίος έπειτα απ' αυτόν ήτο ισχυρότατος, να
+αναχωρήση ταχέως. Τον δε Σεύθην ηγόρασε κρυφίως ο Περδίκκας
+υποσχεθείς να του δώση την αδελφήν του εις γάμον και πολλά χρήματα.
+Και ο μεν Σιτάλκης επείσθη, και μετά τριάκοντα ημερών εκστρατείαν,
+εκ των οποίων τας οκτώ διήλθεν εις τους Χαλκιδείς, ανεχώρησε ταχέως
+μετά του στρατού εις την πατρίδα του· ύστερον δε ο Περδίκκας έδωκεν
+εις τον Σεύθην την αδελφήν του, ως υπεσχέθη. Τοιαύτη απέβη η
+εκστρατεία του Σιτάλκου.
+
+102. Οι δε εν Ναυπάκτω Αθηναίοι κατά τον αυτόν χειμώνα, αφού διελύθη
+το ναυτικόν των Πελοποννησίων, εξεστράτευσαν υπό την οδηγίαν του
+Φορμίωνος. Παραπλεύσαντες δε μέχρι της Αστάκου και αποβιβασθέντες
+εις το μέρος τούτο εισεχώρησαν εις τα μεσόγεια της Ακαρνανίας μετά
+τετρακοσίων οπλιτών Αθηναίων, οι οποίοι είχον εξέλθη από τα πλοία
+και τετρακοσίων Μεσσηνίων έδιωξαν εκ του Στράτου και των Κορόντων
+και των άλλων πόλεων όσους ενόμιζον ότι δεν ήσαν πιστοί·
+αποκατέστησαν δε εις τα Κόροντα τον Κύνητα τον υιόν του Θεολύτου και
+επέστρεψαν πάλιν εις τα πλοία, διότι δεν ενόμιζαν ότι ήτο δυνατόν να
+προσβάλουν εν καιρώ χειμώνος τους Οινιάδας, οι οποίοι μόνοι μεταξύ
+των Ακαρνάνων ήσαν αιώνιοι εχθροί των Αθηναίων. Ο Αχελώος ποταμός,
+ρέων εκ του όρους Πίνδου διά της Δολοπίας και των Αγραίων και των
+Αμφιλόχων και διά του Ακαρνανικού πεδίου, βρέχει τα τείχη της πόλεως
+Στράτου, εισβάλλει εις την θάλασσαν πλησίον των Οινιαδών και
+σχηματίζων λίμνην γύρωθεν της πόλεως των καθίστα αυτήν απρόσιτον
+ένεκα του πολλού ύδατος εις τον επερχόμενον στρατόν εν καιρώ
+χειμώνος. Και αι πλείσται δε των Εχινάδων νήσων κείνται καταντικρύ
+των Οινιαδών, πλησίον εις τας εκβολάς του Αχελώου, ώστε μέγας ων ο
+ποταμός επιπροσθέτει πάντοτε χώματα και μερικάς εκ των νήσων τούτων
+μετέβαλεν εις ηπείρους, και δύναται τις να συμπεράνη ότι όχι μετά
+πολύν καιρόν όλαι θέλουν πάθει το αυτό. Το ρεύμα του ποταμού είναι
+μέγα και πολύ και θολερόν, αι δε νήσοι πολύ πυκνά κείμεναι μεταξύ
+των χρησιμεύουν προς αλλήλας ως σύνδεσμοι ώστε να σταματούν τα
+χώματα· διασταυρούμεναι και μη ευρισκόμεναι κατά σειράν δεν αφήνουν
+τα ύδατα να ρέουν κατ' ευθείαν προς το πέλαγος. Είναι δε μικραί και
+έρημοι. Λέγουν δε ότι ο Αλκμέων ο υιός του Αμφιαράου πλανώμενος μετά
+τον θάνατον της μητρός του έλαβε χρησμόν παρά του Απόλλωνος να
+κατοικήση εις την γην εκείνην, διότι είπεν ο θεός ότι δεν θα
+ελυτρούτο από τους φόβους του, εάν δεν εύρισκε διά κατοικίαν μέρος
+τι το οποίον, ότε εφόνευσε την μητέρα, ούτε υπό του ηλίου εβλέπετο
+ούτε απετέλει μέρος της γης, της οποίας όλον το άλλο μέρος είχε
+μιάνει διά του εγκλήματος του. Ο Αλκμέων απορών, ως λέγουν, ενόησε
+τέλος ότι πρόκειται περί των προσχώσεων του Αχελώου, και εσκέφθη
+ότι, αφ' ότου εφόνευσε την μητέρα του και επλανήθη τόσον καιρόν, η
+γη εκείνη έγινεν αρκετά στερεά, όπως του χρησιμεύση διά κατοικίαν.
+Αποκατασταθείς λοιπόν εις τους τόπους τους πλησίον των Οινιαδών
+εβασίλευσεν εκεί και έδωκεν εις την χώραν το όνομα του υιού του
+Ακαρνάνος. Τοιαύτη η παράδοσις την οποίαν παρελάβομεν περί του
+Αλκμέωνος.
+
+103. Οι Αθηναίοι και ο Φορμίων αναχωρήσαντες εκ της Ακαρνανίας και
+φθάσαντες εις Ναύπακτον επέστρεψαν εις τας Αθήνας εις την αρχήν της
+ανοίξεως, φέροντες μαζί των όλους τους ελευθέρους μαχητάς, όσοι
+ηχμαλωτεύθησαν εις τας ναυμαχίας και τους οποίους και έκαμαν
+ανταλλαγήν άνδρα προς άνδρα, και τα πλοία τα οποία είχαν κυριεύσει.
+Τοιουτοτρόπως δε ετελείωσε και ο χειμών ούτος και το τρίτον έτος του
+πολέμου αυτού, τον οποίον συνέγραψεν ο Θουκυδίδης.
+
+ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΤΟΜΟΥ
+
+
+
+Η Σειρά των Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, των Εκδόσεων Φέξη, υπήρξεν
+ένας σταθμός στα ελληνικά χρονικά. Για πρώτη φορά προσφερόταν
+συστηματικά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, η αρχαία ελληνική σκέψη
+(ιστορία, φιλοσοφία, ποίηση, δράμα, δικανικός και πολιτικός λόγος)
+σε δημιουργικές μεταφορές της, από τους άριστους μεταφραστές του
+τόπου, στην πιο σύγχρονη μορφή που πήρε εξελισσόμενο το γλωσσικό της
+όργανο. Ο Όμηρος, οι Τραγικοί κι ο Αριστοφάνης, ο Ηρόδοτος, ο
+Θουκυδίδης, ο Πλάτων, ο Ξενοφών, ο Αριστοτέλης, ο Θεόκριτος, ο
+Θεόφραστος, ο Επίκτητος, ο Πλούταρχος, ο Λουκιανός κλπ, προσφέρονται
+και σήμερα, στις κλασικές πια μεταφράσεις των Πολυλά, Ραγκαβή,
+Μωραϊτίδη, Κονδυλάκη, Ποριώτη, Γρυπάρη, Τανάγρα, Πολέμη, Καμπάνη,
+Καζαντζάκη, Βάρναλη, Αυγέρη, Βουτιερίδη, Ζερβού, Φιλαδελφέως,
+Τσοκόπουλου, Σιγούρου, Κ. Χρηστομάνου κλπ, σε μια σύγχρονη σειρά
+εκδόσεων βιβλίου τσέπης, πράγμα πού επίσης γίνεται για πρώτη φορά,
+συστηματικά, στην Ελλάδα.
+
+Πελοποννησιακός πόλεμος είναι η θαυμασία ιστορία του εμφυλίου μακρού
+πολέμου των Ελλήνων, αποτέλεσμα του οποίου υπήρξεν η ανεπανόρθωτος
+εξασθένισις της Ελλάδος. Ανατρέχων εις τα απώτατα αίτια ο Θουκυδίδης
+εξηγεί τα της αναπτύξεως του Ελληνισμού από των αρχαιοτάτων χρόνων,
+περιγράφει την σύστασιν και την ζωήν των καθέκαστα πολιτειών,
+παρέχει δε συγχρόνως ούτως αρτίαν εικόνα της εθνικής των Ελλήνων
+ζωής.
+
+ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΩΛΗΣΙΣ
+
+ΛΑΔΙΑΣ ΚΑΙ Σια ΟΕ
+
+ΙΠΠΟΚΡΑΤΟΥΣ 22 ΤΗΛ. 614.686. 654.506
+
+ΤΙΜΑΤΑΙ ΔΡΧ. 10
+
+
+
+
+1) Αρχαίος ιστορικός, γεννηθείς εν Λέσβω. Καταριθμείται μεταξύ των
+λογογράφων και είναι προγενέστερος του Ηροδότου. Η περί ης ο λόγος
+ιστορία των Αθηνών, Ατθίς επιγραφομένη, ήτο διηρημένη εις τέσσαρα
+μέρη και ανήρχετο μέχρι των μυθικών χρόνων.
+
+2) Των Ευμενίδων ή Ερινύων των οποίων ο βωμός ευρίσκετο εις τους
+πρόποδας της ακροπόλεως.
+
+3) Τρίτον έτος του πολέμου, 429 π. Χ.
+
+4) Η επιτολή του Αρκτούρου γίνεται ολίγον προ της φθινοπωρινής
+ισημερίας ήτοι από της 5 μέχρι της 8 Σεπτεμβρίου.
+
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Peloponnesian war, by Thucydides
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PELOPONNESIAN WAR ***
+
+***** This file should be named 29833-0.txt or 29833-0.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+ https://www.gutenberg.org/2/9/8/3/29833/
+
+Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinides
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties. Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research. They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement. See
+paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works. See paragraph 1.E below.
+
+1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States. If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed. Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work. You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change. If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges. If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form. However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+ the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+ you already use to calculate your applicable taxes. The fee is
+ owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+ has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+ Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments
+ must be paid within 60 days following each date on which you
+ prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+ returns. Royalty payments should be clearly marked as such and
+ sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+ address specified in Section 4, "Information about donations to
+ the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+ you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+ does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+ License. You must require such a user to return or
+ destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+ and discontinue all use of and all access to other copies of
+ Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+ money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+ electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+ of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+ distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from. If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation. The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund. If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come. In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations. Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+ Dr. Gregory B. Newby
+ Chief Executive and Director
+ gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment. Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States. Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements. We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance. To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses. Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+ https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/29833-0.zip b/29833-0.zip
new file mode 100644
index 0000000..2ecff64
--- /dev/null
+++ b/29833-0.zip
Binary files differ
diff --git a/29833-8.txt b/29833-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..aaf5f8f
--- /dev/null
+++ b/29833-8.txt
@@ -0,0 +1,5881 @@
+The Project Gutenberg EBook of Peloponnesian war, by Thucydides
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Peloponnesian war
+ Volume 1 (of 4)
+
+Author: Thucydides
+
+Translator: Ioannis Zervos
+
+Release Date: August 28, 2009 [EBook #29833]
+
+Language: Greek
+
+Character set encoding: ISO-8859-7
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PELOPONNESIAN WAR ***
+
+
+
+
+Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinides
+
+
+
+
+Note: The tonic system has been changed from polytonic to monotonic.
+The spelling of the book has not been changed otherwise. In five
+places, a small portion of the text is missing and has been
+supplemented by me, using the ancient text. Correction has been
+marked by brackets []. Obvious mistakes in the paragraph numbers
+have been corrected. Footnotes have been converted to endnotes.
+
+: .
+ .
+ ,
+, .
+ []. .
+ .
+
+
+
+
+
+
+ 0
+
+
+
+ .
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+ '. ’.
+
+
+
+1910
+
+
+
+
+
+
+
+
+ '.
+
+
+
+1.
+ ,
+
+ ,
+ ,
+
+ .
+
+ ,
+.
+ ,
+ ,
+,
+ .
+
+2.
+,
+ ,
+. ,
+
+ ,
+
+ (
+ ' ),
+ '
+ , '
+
+.
+, , ,
+ ,
+ .
+
+
+. '
+ .
+ ,
+
+. ,
+
+,
+ ,
+ ,
+ , .
+
+3. ,
+
+ ,
+
+ , , ,
+
+ ,
+ ,
+ ,
+ .
+
+
+
+, .
+ . '
+ , , .
+ .
+, '
+ , ,
+
+ . ,
+ .
+
+4.
+ ,
+, ,
+ ,
+
+ ,
+.
+
+5. ,
+ , ,
+
+ , ,
+
+
+ ,
+ , '
+
+
+ , ,
+'
+ , ,
+
+ .
+.
+, , , ,
+ .
+ .
+
+6. ,
+ ,
+ .
+ ,
+ .
+
+ . '
+
+
+ ()
+ , ,
+ .
+ ,
+ .
+
+ ,
+, ,
+ ' .
+ ,
+ ,
+ .
+
+.
+
+7. ,
+ ,
+ '
+
+
+ ,
+ (
+ ),
+ .
+
+8. .
+ .
+
+ ,
+ , '
+ '
+ . ,
+
+ ' ,
+ .
+ ,
+
+ ,
+ ,
+ .
+ .
+
+9.
+
+ , .
+
+ ,
+,
+ ,
+ .
+ ,
+,
+
+ [ . ] ,
+
+
+ , ,
+ .
+
+ ,
+
+.
+ , ,
+ .
+
+ ,
+, (
+), .
+ .
+
+10. ,
+ ,
+ ,
+
+. ,
+ ,
+
+ (
+
+ .
+
+ ,
+ , ),
+ ,
+ ' , .
+
+ , '
+ ,
+
+ ,
+ , .
+ , ,
+ ,
+ , , ,
+
+ .
+
+.
+ ,
+
+,
+.
+
+, .
+
+11. .
+
+, ,
+ .
+ ( &
+ ;),
+ ,
+
+ .
+ ,
+ .
+ ,
+ ,
+ , , ,
+ '
+ ,
+ . '
+ ,
+ ,
+, ,
+ .
+
+12.
+ , .
+ , ,
+, ,
+ .
+ , ,
+ ,
+ ,
+(
+, ),
+ .
+
+ ,
+ ,
+ ,
+ .
+ .
+
+13.
+ ,
+, (
+ , ),
+
+.
+ ,
+ .
+
+ '
+ .
+
+
+ .
+ , ,
+, ,
+ ,
+ .
+ ,
+ (). ,
+ , , ,
+ ,
+.
+
+
+.
+ , ,
+ .
+ , ,
+.
+
+14. .
+
+ ,
+ .
+ ,
+ ,
+
+ .
+ ,
+
+,
+ ,
+ ,
+ .
+
+15.
+ .
+
+
+ , .
+ , ,
+
+
+ .
+ ,
+
+,
+.
+
+ .
+
+16. .
+
+ , ,
+
+ , '
+ . ,
+ , .
+
+17. ,
+' ,
+ ,
+'
+ ,
+ .
+ [ ,
+ ] ,
+ .
+
+18.
+
+ (
+ ,
+
+ ,
+
+ , '
+ ,
+ ,
+ )
+ ,
+ . '
+ .
+ ,
+ ,
+ , ,
+
+ .
+ ,
+ '
+ ,
+ ,
+ .
+,
+ ,
+
+ .
+ ,
+
+ ,
+.
+
+19.
+ ,
+ ( ) ,
+ , ,
+ . [
+
+ .]
+
+20.
+ .
+ ' ,
+ .
+
+,
+ ,
+,
+
+
+ ,
+
+ ,
+ .
+
+ ,
+
+ , , '
+, , .
+ .
+
+21.
+
+ '
+ ,
+
+
+ ,
+
+ .
+ ,
+ , ,
+
+ .
+
+22. ,
+ , ,
+
+ '
+ ,
+
+
+ , ' '
+
+ ' . ,
+ ,
+
+.
+
+
+ ,
+ , .
+
+, .
+
+23.
+ ,
+ .
+
+ .
+ , ,
+ (
+ ), ,
+ .
+ ,
+, ܷ , ,
+ ,
+, ' ,
+
+
+ .
+
+, .
+ ,
+
+ . ,
+ , , ,
+
+ ,
+ ,
+ .
+
+24.
+ '
+, .
+ ,
+, , ,
+ .
+ .
+
+. ,
+, ,
+ . ,
+ ,
+ ,
+' .
+ , ,
+ ,
+ ,
+ .
+ .
+, ,
+.
+
+25.
+ ,
+
+ '
+ .
+ .
+ ,
+
+ ,
+, .
+ ,
+ ,
+ ,
+
+ '
+ , ,
+, '
+ ,
+,
+
+ .
+
+ .
+
+26.
+ ,
+
+ . ,
+ ,
+ ' .
+
+
+ '
+ (
+
+
+ ) ,
+ .
+ , '
+ ,
+ .
+
+ ,
+ . ,
+ .
+
+27. ,
+ ,
+
+
+ ,
+ ,
+ .
+ .
+ ,
+
+ ,
+ . ,
+ , ,
+ .
+ ,
+.
+ .
+
+28. ,
+ ,
+ ' ,
+ ,
+ . ,
+
+,
+ , .
+ ,
+
+ ' ,
+ .
+ ,
+
+ ,
+. ,
+
+
+.
+
+29. , '
+ ,
+
+
+
+ ,
+ ,
+ .
+ , ,
+ ,
+
+ ,
+
+ .
+ , ,
+ ( ),
+' ,
+
+ .
+
+, ,
+
+.
+
+30.
+, ,
+ ,
+ . ,
+, ,
+ ,
+ , ,
+ ,
+ .
+ , , ,
+
+,
+ , ,
+ ,
+
+ .
+ .
+ , '
+
+ .
+
+31.
+, ,
+ ,
+
+.
+, ( '
+
+ )
+' .
+ ,
+
+
+.
+. .
+
+32. , ,
+' ,
+ ,
+ ,
+ ,
+ ,
+ .
+
+
+ , .
+
+
+ .
+ ,
+' , '
+ .
+,
+ ,
+ .
+ ' ' ,
+
+
+ ,
+ ,
+ , ,
+
+ .
+
+33. , ,
+ ,
+ ,
+ ' ,
+ ,
+ .
+ ,
+ ,
+ ,
+ ' ,
+ ,
+
+, ,
+ ,
+ , ,
+
+
+
+ ,
+, ' ,
+ [ ]
+ ' ,
+, , .
+ , ,
+ , '
+ .
+
+34.
+,
+,
+ , .
+ ,
+
+ .
+
+, ' ' ,
+ ,
+ ,
+ .
+
+35.
+ .
+
+ .
+
+ ,
+,
+ .
+
+ ,
+
+ ,
+
+ ,
+ , '
+
+ '
+, .
+, , ,
+ (
+ ), , '
+ '
+ [ ]
+ , ,
+ , , ,
+ .
+
+36.
+, ,
+
+, , ,
+ , ,
+
+ ,
+, ,
+ , ,
+
+ .
+
+
+ ,
+.
+ ,
+ , ,
+
+ ,
+
+
+ . , '
+ .
+
+37.
+
+ ,
+ ,
+ ,
+ .
+
+ ,
+ , ,
+ .
+ ,
+ , ,
+
+
+ .
+ ,
+ ,
+ , ,
+ .
+, ,
+ ,
+ , .
+
+38. ' ,
+
+,
+.
+,
+ . ,
+
+,
+,
+ . ,
+
+, '
+
+ ,
+ ,
+
+ .
+
+39. .
+ '
+ , '
+ , ,
+ . ,
+ , '
+ ,
+ ,
+ ' ,
+ , ,
+ '
+ .
+ ,
+
+ .
+ ' .
+
+40. ,
+ ,
+ , .
+
+ ,
+ '
+ , ' ,
+ ,
+
+ '
+. ,
+ . ' ,
+ .
+ , , ,
+ ' ' (
+ ,
+ ),
+ .
+ '
+, ,
+ ,
+ .
+ ,
+ ,
+ .
+
+41.
+ ,
+ ,
+ ,
+ . ,
+, , ,
+ ,
+ ,
+ ,
+ . '
+
+ ,
+ , ,
+ .
+ .
+
+42. ,
+
+,
+, , , .
+ ,
+ ,
+ , ,
+ , ,
+ .
+
+
+, , .
+
+
+
+
+.
+
+43.
+
+ , '
+
+ . ,
+
+ ,
+.
+' , .
+
+ .
+ .
+
+44.
+ .
+ ,
+
+ '
+ (,
+ ,
+),
+ , ,
+ .
+ ,
+
+,
+ ,
+
+ .
+
+ .
+
+45. ,
+
+
+ ,
+.
+,
+
+
+ .
+ . .
+
+46. , ,
+ .
+, ,
+ ,
+.
+ ,
+ .
+ ,
+ . ,
+ ,
+. '
+
+
+,
+ .
+
+.
+
+47. , ,
+ ,
+ , ,
+ .
+
+ .
+
+ .
+
+48. ,
+
+ .
+ .
+ ,
+ ,
+, ,
+ .
+
+ ,
+ , ,
+
+ .
+
+49. ,
+,
+, ,
+ .
+ , ,
+. , ,
+
+,
+ ,
+ .
+ ,
+. ,
+ , '
+ , ,
+
+.
+ '
+ ,
+
+ .
+ ,
+ ,
+ ,
+ '
+ .
+
+ , '
+ ' ,
+ ,
+ , '
+ .
+
+50. ,
+ ,
+
+
+, ,
+ .
+ ,
+,
+ . ,
+ ,
+ .
+ ,
+
+,
+ .
+ .
+ '
+
+ .
+ ,
+
+, , ,
+ ( )
+ .
+
+51.
+ ' . '
+ , ,
+ ,
+ .
+,
+ .
+ .
+ ,
+
+ ,
+,
+. , , '
+ , .
+
+52.
+ ,
+ ,
+, .
+'
+ , '
+ , ,
+ ,
+ ,
+ ,
+
+
+ , , '
+.
+
+53.
+
+ . , ,
+,
+
+ .
+ ,
+ .
+
+ , '
+ . ,
+, , '
+ , .
+ ,
+ ,
+ , ' ,
+
+54. ,
+
+ ,
+ ,
+ ,
+ .
+ .
+ ,
+,
+, ,
+ , ,
+ ,
+,
+
+ , .
+ .
+
+55. '
+
+( ),
+
+ , , ,
+
+
+
+ .
+ ,
+ .
+ , ,
+, .
+
+56.
+ .
+ , ,
+ , ,
+ ,
+, ( )
+,
+
+ '
+ . ,
+
+ , ' '
+ .
+
+57.
+
+ , ,
+ , ,
+ .
+
+ , .
+
+ ,
+ '
+
+, , ,
+ ,
+.
+ ( '
+
+
+ ),
+ ,
+ .
+
+58. ,
+ ,
+
+ .
+ ' ,
+
+ ' ,
+
+ ,
+
+ .
+,
+ , '
+
+ , '
+ .
+
+ .
+
+59.
+
+ .
+
+
+, ,
+
+ .
+
+60. ,
+ ,
+ ,
+
+ , .
+ ,
+ ,
+ .
+
+
+
+61.
+ ,
+
+
+ .
+
+ .
+ , ,
+ ,
+
+, .
+
+ , ,
+ ,
+
+ , .
+
+.
+
+62.
+
+ .
+ ,
+, ,
+ ,
+ . ,
+' , , ,
+ , ,
+
+ ,
+, ,
+. '
+
+ , ,
+
+.
+ , , '
+ .
+
+
+
+ .
+
+63.
+
+,
+
+ ,
+ , ,
+ .
+(
+ ), ,
+ '
+
+ ,
+ , .
+ .
+ ,
+
+ ,
+ .
+
+64.
+
+
+
+ ,
+ ,
+ .
+,
+
+
+
+ , '
+ .
+ ,
+ .
+
+65. , ,
+ ,
+ , ,
+,
+ ,
+ . ' ,
+
+ ,
+
+ ' ,
+
+ ,
+ ' . ,
+ '
+ , .
+
+66.
+ ,
+ ,
+,
+
+ ,
+ . ,
+' ,
+.
+
+67. ' ,
+,
+ .
+ ,
+
+ .
+ , ,
+ ,
+ ,
+ .
+
+
+ .
+
+ , ,
+ ,
+ ,
+ . ,
+ ,
+ .
+
+68. , ,
+ ܷ
+ ,
+ .
+ ,
+
+ , '
+ ' , ,
+ ,
+ ,
+ , ,
+' .
+ , .
+ , ,
+ , ,
+ '
+ ; , ,
+
+,
+ ,
+ .
+
+69. ,
+ ,
+ ,
+ ,
+
+ , ' ,
+ ,
+ . ,
+ ,
+ , ,
+ . ,
+ , , ,
+
+ , . ,
+ ,
+, , ,
+, .
+, ,
+,
+ , ' .
+
+, , ,
+.
+ '
+, ,
+, ' , ,
+ , ,
+, ,
+
+
+
+
+ .
+
+ ,
+, .
+
+70. ,
+ ,
+ ,
+ , ', '
+ ,
+ . , ,
+
+
+, ,
+ .
+ , ,
+
+ ,
+, .
+
+, ,
+ .
+ , , ,
+ .
+ , ,
+ , ' . ,
+ ,
+ , .
+ ,
+ ,
+ .
+ ,
+.
+,
+ ,
+ ,
+ ,
+ . , '
+, ,
+ , .
+
+71. , ,
+
+ ,
+ ,
+ .
+
+ .
+ , . ,
+ , ,
+ , . , ,
+ ,
+, ,
+ ,
+. ,
+ , .
+ ,
+, ,
+ ,
+ , ,
+ . ,
+ ,
+ .
+ , '
+ .
+ ,
+ ,
+.
+ , ,
+
+.
+
+72. ,
+ '
+, ,
+ ,
+ ,
+ '
+ , .
+ ,
+ ,
+ ,
+
+ .
+,
+, .
+ , .
+
+73.
+ , '
+
+ ' , ,
+ (
+, ), '
+ ,
+ .
+
+ , .
+ , ,
+ ;
+ ,
+ , .
+ ,
+ ,
+, .
+
+ .
+ ,
+ ,
+ , ,
+
+ ,
+
+ .
+, ,
+ .
+
+74. ,
+ ,
+ ,
+, , .
+
+ ,
+ , ,
+
+ , .
+ , , ,
+ ,
+ ,
+ ,
+ ,
+ ' '
+
+ . ,
+ ,
+ ,
+ '
+ . '
+
+ ,
+ .
+ , , ,
+ ,
+ ,
+, , ,
+ .
+
+75. , ,
+ ,
+
+ '
+
+ ,
+ .
+ ,
+ ,
+ .
+, ,
+ ,
+, ' ߷ , ,
+ .
+, ,
+ .
+
+76. , ,
+ '
+
+ ,
+
+. ,
+ ,
+,
+ , ,
+
+ , '
+ .
+, '
+, ' ,
+ '
+ ,
+ , .
+
+ ,
+ . , ,
+ , .
+
+.
+
+77.
+ , '
+ , .
+ '
+
+ .
+ . ,
+ ,
+ ,
+ ,
+ ,
+ ,
+,
+
+ .
+
+ ,
+ .
+
+ ,
+ . ,
+ ,
+ ,
+
+ .
+ ,
+ ,
+ .
+
+78. ,
+, ,
+ .
+ .
+,
+ ,
+ . ,
+ ,
+ .
+ ,
+, ,
+ , ,
+ , ,
+ . ,
+ ,
+
+ .
+
+79. . ,
+ ,
+, ,
+ .
+ , .
+ ,
+ , .
+
+80. , , ,
+
+
+ .
+ , ,
+, .
+ '
+
+ ,
+, ' ,
+ , , , ,
+ ,
+ ,
+ ;
+ ; ; '
+
+ , .
+; ,
+ , .
+
+81.
+
+ . ' ,
+ .
+ ,
+ ,
+ . ; ,
+ , '
+ ,
+.
+ ,
+ .
+ ,
+ ,
+ .
+,
+ , , ,
+ .
+
+82.
+ , '
+ ,
+
+ ,
+
+, , ,
+ ( ,
+ ,
+ ),
+ .
+, ,
+ , , ' ,
+ . ,
+,
+ ,
+
+.
+
+. ,
+
+. ,
+ , ,
+
+.
+ , ,
+ ,
+, .
+
+83.
+
+
+,
+ ,
+ .
+ ,
+
+ ,
+ .
+
+84.
+
+
+ .
+
+ .
+
+
+ .
+,
+ , ,
+
+.
+ ,
+ , ,
+
+
+
+ ,
+ .
+
+
+.
+, '
+ ,
+' .
+ , '
+ , .
+
+85.
+ ,
+, , ,
+, , '
+ . , ,
+ .
+ ,
+
+ .
+
+ .
+ .
+ .
+ , ,
+ .
+
+86. .
+ ,
+ . , ,
+ , ,
+ .
+ , , ,
+ ' ,
+ .
+
+ , , ,
+ ,
+ ,
+ ,
+
+.
+
+. , ,
+ ,
+ ,
+ .
+
+87. , ,
+
+ ,
+
+
+ . ,
+, ,
+ , (
+ ) ,
+ .
+ .
+
+ , ,
+ ,
+ .
+ ,
+ ,
+.
+
+
+.
+
+88.
+ ,
+, ,
+
+ .
+
+89.
+.
+ ,
+ ,
+ ,
+, , '
+ . '
+ ,
+,
+ ,
+
+ .
+ , ,
+ ,
+ ,
+
+ ,
+ ,
+ .
+
+90. ,
+ , '
+ ,
+ ,
+, ,
+ .
+ , '
+
+, ,
+ , ,
+ ,
+
+
+ . ' ,
+ ,
+
+
+ ,
+ ,
+
+,
+
+ , , ,
+
+ , .
+
+ .
+ , '
+ ,
+ ,
+, ,
+ , .
+
+91.
+
+
+ , .
+
+ ,
+ , .
+ . '
+
+ '
+ (
+ , ,
+ ),
+ , ,
+. , ,
+ ,
+
+ ,
+
+ ' ,
+
+ܷ ,
+ ,
+
+ , ' ,
+ ,
+ '
+
+ '
+
+
+ .
+
+92.
+ ,
+ ,
+
+ .
+
+ .
+
+93.
+.
+ܷ ,
+ ,
+ ,
+
+ .
+ (
+ ),
+ ,
+, , '
+.
+ ,
+ .
+ ,
+ . ,
+, .
+,
+, .
+ ,
+
+
+ , ,
+ , ,
+,
+ .
+, ,
+ ,
+.
+ .
+
+94.
+
+ .
+
+ , , , ,
+ ,
+.
+
+95. '
+ , ,
+
+
+
+ .
+ ,
+ .
+,
+
+ ,
+ .
+ ,
+ ,
+ .
+ , ,
+ (
+) .
+ ,
+' , ,
+ .
+, ,
+
+, ,
+
+ , ' .
+
+96.
+
+
+ . '
+, .
+ ,
+ .
+ ,
+ .
+
+97. '
+ ,
+
+ , ,
+ ,
+ . ,
+ ,
+ ,
+ ܷ
+ (1),
+ .
+
+.
+
+98. , ,
+
+ ,
+ , .
+ ,
+ , .
+ ,
+ . ,
+ ,
+ .
+
+99. ,
+ ,
+ .
+
+ ,
+ .
+
+ ,
+ .
+ ,
+
+
+.
+ , , ,
+ .
+
+100. '
+
+
+, ,
+
+. '
+,
+ , .
+
+
+
+, ,
+ ,
+,
+ ,
+ .
+
+101.
+
+ .
+
+ , ,
+ ,
+ , .
+
+, .
+
+, ,
+
+ ,
+ ,
+ .
+
+102. ,
+ , ,
+ , ,
+. ,
+ . '
+ , ,
+ , .
+
+ . ,
+ ,
+ ,
+ , ,
+
+ , ,
+ .
+ ,
+ '
+ ,
+ , '
+
+
+ .
+
+103. , ,
+, ,
+
+ .
+
+ .
+ ,
+
+ ,
+ .
+ , ,
+
+ .
+ ,
+ , .
+
+ .
+
+104. ,
+ , ,
+ ,
+ ,
+ . (
+ )
+ , ,
+ ,
+ .
+ ,
+.
+
+105.
+
+, .
+
+ .
+ ,
+ .
+,
+ ,
+.
+
+,
+, .
+ ,
+,
+ , ,
+, ,
+. '
+,
+ .
+ '
+,
+. ( )
+ . ,
+
+ ,
+ . '
+
+, .
+
+106. , ,
+ ,
+ .
+
+
+ ,
+.
+.
+
+107. i
+ ,
+. ,
+, , ,
+ , ,
+ ,
+ ,
+
+,
+ . ,
+ ,
+
+
+.
+
+ .
+
+ .
+ ,
+ . '
+
+ .
+
+
+ .
+ ,
+ .
+
+108. ,
+ ,
+ . ,
+ ,
+ ,
+ , ,
+ ,
+ ,
+ ,
+ ,
+.
+, , ,
+ .
+ ,
+ , ,
+ ,
+ .
+
+109. ,
+ ' .
+ ,
+ , ,
+,
+ . ,
+
+,
+
+
+ ,
+
+ ,
+ ,
+
+ .
+
+110. ,
+
+, .
+ ,
+ . , ,
+ ,
+ ,
+ ,
+, , .
+
+
+ , .
+ ,
+ ,
+ .
+ .
+
+111.
+
+ .
+ , ,
+ ,
+ , ' ,
+ , ,
+ .
+ ' .
+, , ,
+ ( )
+, ,
+ ' ,
+
+
+ .
+
+112. , ,
+ .
+ ,
+ ,
+.
+,
+, . ,
+ ,
+
+ ,
+
+ .
+ ,
+ . '
+
+ .
+
+113. ,
+
+, , ,
+
+ .
+ , .
+ , '
+, ' , ,
+ ,
+ .
+ .
+
+ .
+
+114. , ,
+
+ ,
+
+ ,
+ ,
+ , .
+ .
+,
+ ,
+
+ . ,
+ , .
+ ,
+ .
+
+115.
+
+ , ,
+
+ .
+
+
+ .
+
+.
+ , ,
+ ,
+, .
+
+ , ,
+' ,
+ , ,
+
+.
+ ,
+
+ , ' ,
+ . '
+ .
+
+116. ,
+ , (
+
+ ,
+ ), ,
+ ,
+
+,
+ . .
+ ,
+ .
+
+ .
+ ,
+ ' . '
+ .
+
+117.
+
+ ,
+
+
+.
+. ,
+
+, ,
+ .
+
+ ,
+ , ,
+ .
+
+.
+
+118. ,
+
+ .
+
+ .
+
+ .
+ '
+ ,
+ , ,
+ '
+ , ,
+ .
+
+, , .
+
+ .
+ .
+ , , ,
+ ,
+ .
+
+119.
+ .
+ ,
+,
+ ' ,
+ ,
+, ,
+ .
+
+120. , ,
+ , '
+ ,
+ ,
+ ,
+ .
+
+ '
+ , ,
+ ,
+ ,
+ .
+ ,
+, ,
+, , '
+
+.
+ .
+' , ,
+ ,
+
+ , '
+ .
+ , ,
+ ,
+
+ . ,
+ , ,
+, ,
+ .
+ ' ,
+ .
+
+121.
+
+
+.
+ ,
+ .
+ , ,
+
+ .
+ '
+ .
+ .
+,
+. ,
+. ,
+ ܷ ,
+ ,
+. , ,
+ . ,
+ ,
+.
+. ,
+ ,
+ ,
+ ,
+ .
+
+122.
+ ,
+ '
+ , ,
+ .
+ , '
+
+ ,
+. ,
+ , .
+ ,
+
+,
+ ,
+. , '
+,
+
+ ,
+. ,
+ ,
+ ,
+ , '
+ ,
+ ,
+.
+, , .
+
+ , , ,
+ .
+
+123. '
+ ;
+
+ '
+ ,
+ (
+ , ,
+),
+, ,
+ ,
+
+ ,
+, ,
+ . , '
+ .
+
+124. , ,
+ ,
+ ,
+ ,
+ ( ),
+ ,
+ ,
+ ,
+ , .
+, ,
+ ,
+ , ,
+'
+ ,
+ .
+
+, ,
+, .
+ ,
+. .
+
+125. , ,
+ ,
+ ߷
+. ,
+, ,
+ , .
+ , '
+
+ .
+
+126.
+ ' ,
+ .
+
+ .
+, , .
+ , ,
+ .
+ ,
+
+ .
+ , ,
+ ,
+ ,
+ .
+ ,
+ (
+, ,
+ , ,
+) ,
+ . '
+ .
+
+ ,
+, ,
+
+
+
+.
+ .
+ , ,
+ ,
+ . ' ,
+ ,
+ ,
+ ,
+ (2).
+
+, .
+ ,
+
+,
+ . ,
+ .
+
+127.
+ , ,
+
+, , ,
+ .
+ ,
+ '
+
+
+ ,
+ .
+
+128.
+ ,
+
+
+
+.
+ , .
+ , ,
+ ' ,
+, ,
+ ,
+ ,
+
+ .
+ ,
+ .
+
+( ,
+ ),
+ ,
+ .
+,
+.
+, ,
+, , ,
+ ,
+ ,
+ .
+ . ,
+ ,
+ .
+
+129. .
+' , ,
+ ,
+ , ,
+
+
+ ,
+ .
+ .
+
+
+ ,
+ ,
+ . ,
+
+ , ,
+ '
+, ,
+
+ .
+
+130. ,
+ ,
+ ,
+ , '
+ ,
+ .
+, , '
+ .
+
+ ,
+
+ .
+
+131. , ,
+
+ .
+
+ ,
+
+ , '
+ . ,
+ ,
+, ' .
+ ,
+ ,
+.
+(
+), ' '
+ , .
+
+132. ,
+, ,
+
+ ( ,
+, ).
+
+
+.
+ ,
+ ,
+
+, '
+
+
+ , ,
+ , .
+
+
+ ,
+ ,
+, ,
+ .
+ . .
+ , '
+ .
+ ,
+ , '
+ ' ,
+ '
+.
+ , ,
+ ,
+
+ , ,
+ ,
+
+ ,
+ '
+ .
+
+133.
+,
+ ,
+
+
+
+ , .
+ ' ,
+ ,
+ ,
+
+ ,
+ ,
+ ,
+ .
+
+134. , ,
+
+ . ,
+ ,
+ , ,
+ , ,
+ .
+ , ,
+ , . '
+ , '
+ ,
+ ,
+ .
+ ,
+ . .
+ ,
+ '
+ .
+ (
+ ,
+ ), ,
+ .
+, ,
+ .
+
+135. ,
+, .
+
+ ,
+ , ,
+ ,
+ . (
+ , ,
+ ) ,
+ ,
+, .
+
+136. , ,
+ , .
+
+ , '
+ '
+ ,
+, , , ,
+ ,
+ . .
+
+
+ ' , ,
+ '
+,
+
+
+
+ ,
+ ,
+( ),
+ .
+
+137.
+( ,
+ ) '
+ ,
+, ,
+, , ,
+ .
+ ,
+ , .
+
+ , ,
+,
+
+ ,
+, .
+
+ .
+ (
+ ),
+ , ' ,
+ , .
+ , ,
+ '
+ , '
+
+ , , ,
+ .
+ (
+ ,
+
+ ),
+ .
+
+ .
+
+138. , ,
+ .
+
+ . ' ,
+
+ ' ,
+
+ ' ,
+ .
+ ,
+ ,
+ ,
+
+ .
+ , ,
+ ,
+
+, '
+, .
+ ,
+ ,
+ . ,
+ ,
+ , ,
+ , ,
+, , .
+ '
+
+ .
+ ,
+ , .
+
+139.
+
+ , ,
+'
+ , ,
+ ,
+ ,
+
+ . '
+ ,
+ ,
+ .
+ , ,
+
+ , ,
+ , ,
+ ,
+ .
+
+ ,
+ , .
+ , , '
+
+ , .
+
+140. , ,
+ , ,
+
+ ,
+ .
+ ,
+
+ ,
+ .
+ ,
+ '
+ .
+ .
+
+ ,
+ ,
+ ,
+ .
+
+
+ .
+
+, ,
+ ,
+ ,
+
+
+ . ,
+ ,
+
+ .
+
+141.
+ , ,
+,
+ , .
+ ,
+ , .
+
+
+.
+ , ,
+ ,
+ .
+
+,
+,
+
+ .
+
+ ,
+ ,
+ ,
+ , .
+
+ ,
+
+.
+ , '
+
+
+ ,
+ .
+ ,
+
+ ,
+ ' ,
+ ,
+ .
+
+142. '
+
+ .
+ . ,
+ ܷ
+
+ ,
+ ,
+ ,
+
+ ,
+, ,
+.
+ , ' ,
+ .
+ ,
+ ,
+ .
+, ,
+ ,
+ ; '
+ , , ,
+ , '
+
+ , .
+ , , ,
+ ,
+ .
+
+143.
+
+ , ,
+ , '
+ , ,
+
+ . ,
+ ' , '
+ .
+ ,
+
+, .
+ ,
+ ,
+
+ ,
+
+ . , ,
+ ;
+ ,
+
+ ,
+
+ .
+
+ ,
+ ,
+ ' . ,
+ ,
+ , '
+. ,
+
+
+.
+
+144. ,
+ , ,
+
+ .
+
+
+
+ ,
+ (
+ ),
+ , ,
+
+
+ ' ,
+ ,
+, .
+
+. ,
+ ,
+ ,
+ .
+ ,
+
+
+ ,
+ , '
+ , .
+ ,
+,
+ .
+
+145. . ,
+ ,
+ , ,
+ ,
+, '
+ .
+ .
+
+146.
+, .
+ ,
+
+ .
+
+
+
+ '.
+
+
+
+
+
+
+
+ '.
+
+
+
+1.
+ ,
+
+ ,
+ .
+
+2.
+,
+,
+ ,
+ ,
+
+, , (
+ )
+
+, .
+ ' ,
+, ,
+
+. ,
+ .
+ ,
+, ,
+ .
+ ,
+. ,
+
+ ,
+
+ . ,
+ ,
+ ,
+ .
+
+3.
+ ,
+ ( ),
+ ,
+ . '
+
+ '
+
+ .
+
+( ) , ,
+ ,
+,
+ .
+,
+
+ . ,
+ ,
+ ,
+ , .
+ .
+
+4. ,
+ .
+, '
+ ,
+ ' ,
+ ( ,
+ ),
+, ,
+,
+ ,
+ .
+ ,
+ ,
+ ,
+. ,
+
+,
+ ,
+ , , '
+, .
+ ,
+
+,
+ .
+
+ , ,
+ .
+
+ .
+ .
+
+5. ,
+ , '
+ , '
+ .
+ ,
+ .
+
+ ,
+ . ,
+ ,
+ ,
+
+ .
+ ,
+ .
+. , ,
+ ,
+ ,
+
+ ,
+
+ .
+ ' '
+ '
+, '
+ .
+
+, ,
+ , .
+ , ,
+ .
+
+6. , ,
+
+ ,
+ . ,
+ , ,
+
+
+,
+
+ .
+ ,
+ ޷
+ .
+ , .
+
+
+ .
+
+7. ' ,
+ , ,
+ .
+
+
+ , ,
+
+.
+, , ,
+ ' , ,
+ ,
+
+
+
+ .
+
+ , , ,
+ , ,
+ ,
+ .
+
+8. , '
+ .
+,
+ .
+ , ,
+ .
+
+ . ,
+
+ .
+, '
+. ,
+
+.
+,
+ .
+ ,
+ ' ,
+ , .
+ ,
+ , .
+
+9.
+ .
+ .
+ (
+ '
+ , ),
+ , ,
+, , ,
+. , ,
+ , , ,
+, , ߷
+ .
+ , ,
+, , ,
+ ,
+ , ,
+, , ,
+ ,
+ .
+ , ,
+ .
+ .
+
+10.
+
+
+ ,
+ .
+,
+ .
+, ,
+ ,
+ ,
+ .
+
+11. ,
+
+ ,
+ ,
+.
+, ,
+. ,
+ .
+
+ .
+
+ ,
+ ,
+ '
+ .
+
+
+ ,
+ .
+
+ , .
+
+
+ ,
+ .
+' ,
+'
+ ,
+. ,
+
+ ,
+ . ,
+
+
+
+ .
+,
+ ,
+ ,
+ .
+ .
+
+12.
+' ,
+, '
+ .
+
+,
+,
+
+ ,
+ , '
+ , .
+ ,
+. ,
+,
+ ޻.
+
+, .
+ , ,
+ ,
+
+.
+
+13.
+ ' , ,
+ ,
+ ,
+
+
+, ( '
+
+),
+ ,
+ ,
+ , ,
+, '
+ .
+ ,
+ ,
+ , ' ,
+ ,
+ , ,
+ ,
+ .
+ ,
+ '
+
+ (
+ , ' ,
+ ),
+
+ ,
+, ,
+
+ .
+ , ,
+, ,
+
+
+, ,
+ ' .
+ ܷ
+
+. , ,
+ ,
+, , .
+
+
+ ,
+
+ ,
+.
+ , .
+
+,
+ . ,
+
+ .
+, , '
+.
+
+14.
+ ,
+
+ .
+ ,
+ .
+
+15.
+ ' , .
+ ,
+ .
+
+ , ' .
+ ,
+ . ' ,
+ ,
+ ,
+
+,
+. ,
+ .
+ ,
+
+
+ , .
+
+ .
+
+
+ , ,
+ , ,
+
+,
+ .
+ .
+ ,
+ , ' , ,
+ .
+ ,
+
+ .
+
+ .
+
+16.
+
+
+ .
+ ,
+
+
+,
+ ܷ
+ .
+
+17.
+ ,
+
+ , .
+ ,
+
+
+ ,
+. '
+,
+ , '
+
+
+ .
+
+ , '
+
+ .
+
+ .
+
+.
+
+18.
+ , .
+ ,
+ '
+
+ .
+
+ , ,
+
+
+ .
+ ,
+, ,
+ , .
+ ,
+
+ .
+ .
+ ( ) ,
+
+ .
+
+19. ,
+ ,
+ ,
+,
+,
+ .
+
+
+ .
+ ,
+ .
+ .
+
+20. , , ,
+
+ . ,
+
+ ,
+
+.
+ ,
+
+
+
+( )
+ , ' .
+ ,
+
+ .
+ , ,
+ ,
+ '
+.
+
+21.
+ ,
+,
+ ,
+, ,
+ , '
+ (
+ )
+
+, . '
+ ,
+ , ' '
+ .
+
+. ,
+ , .
+,
+. ,
+ ,
+ , .
+ .
+ ,
+ , .
+
+22.
+ ,
+ ,
+ ,
+ .
+
+ . ,
+
+
+
+ ,
+
+ , ,
+
+
+. .
+
+ . , ,
+, , , , .
+ , , '
+ ,
+ .
+
+23. ,
+ ,
+ .
+ ,
+ , ,
+ '
+ ,
+ .
+ ,
+ ' ,
+
+ , ,
+, .
+
+ .
+
+24. ,
+ , '
+
+
+ ,
+
+ ' ,
+' ,
+ ()
+. ,
+ ' ,
+
+
+ .
+
+25.
+ ,
+ ,
+
+ ,
+ .
+ , , ,
+ .
+ .
+ ,
+ ,
+,
+
+ .
+ ,
+ ,
+ ,
+ , .
+ ,
+
+
+ , ,
+
+
+ ,
+ .
+ .
+
+26.
+
+ .
+
+
+ .
+
+27.
+, , ,
+
+ .
+ .
+
+ ,
+ ,
+
+ .
+ .
+ ,
+ .
+
+28. ,
+ ' ,
+ ,
+ .
+
+29.
+
+ ,
+
+ .
+
+ ,
+
+ . ,
+ , ,
+ .
+ , ,
+
+ , ,
+ (). '
+
+ , .
+ , ,
+ .
+, , ,
+
+ . ,
+ ,
+ ,
+
+ .
+
+
+ .
+ , ,
+ .
+
+30.
+ , , ,
+ ,
+
+
+ .
+
+ ,
+, , .
+ .
+
+31.
+ ,
+ .
+ (
+ ),
+ ,
+.
+,
+ ,
+
+
+ ,
+ .
+ . ,
+ ' ,
+ , ,
+.
+
+32.
+ ,
+ ,
+
+.
+ .
+
+33. ,
+ ,
+ ,
+
+. ,
+ .
+ ߷
+
+ .
+
+ ' '
+ ,
+ ,
+ .
+
+34.
+
+.
+.
+ , ,
+ ,
+ ,
+ .
+ , ,
+ . ,
+ ,
+ .
+,
+ ,
+
+ ' .
+, '
+,
+. '
+ .
+
+ . ,
+ ,
+, .
+
+35. '
+ ,
+ ,
+ , . ' ,
+ , '
+ ' ,
+ ,
+ , .
+ ,
+ .
+
+ ,
+ ,
+ ,
+ .
+
+ ,
+.
+, , ,
+
+ .
+
+36. ,
+
+ . ,
+ ,
+ .
+, , ,
+ ,
+ .
+, ,
+
+ . ,
+
+ ,
+,
+
+ ,
+
+,
+ ,
+
+.
+
+37. '
+, ,
+. ,
+ , ,
+. ,
+
+ , '
+ ,
+ . '
+
+ , ,
+
+ , .
+
+, ,
+
+ , ,
+ .
+
+38.
+, '
+ ,
+ .
+ , ,
+ ,
+ .
+
+39.
+ .
+ ' ,
+ ,
+ ,
+. ,
+ ,
+ . '
+
+ , ,
+ .
+ ,
+' ,
+
+
+ .
+ ,
+
+
+ , ,
+ .
+ ' ,
+ ' ,
+ ' ,
+
+
+ ,
+ .
+ , ' ' .
+
+40.
+
+ .
+ ,
+ . '
+
+, ,
+
+ , ,
+' .
+ ,
+ ,
+
+ . , ,
+ ,
+,
+, .
+ ,
+
+ .
+ , , ',
+ . ,
+ ,
+ ,
+ , .
+ ,
+,
+.
+
+41.
+ ,
+ ,
+ .
+ , ,
+ ,
+.
+ ,
+
+ ,
+ .
+
+ ,
+ ,
+ ,
+ , '
+
+ ,
+ .
+ ,
+ '
+.
+
+42.
+ '
+ , ,
+ ,
+ . ,
+,
+ , '
+
+ .
+
+ .
+
+
+
+ .
+
+ ,
+
+
+ , ,
+ ,
+
+ .
+
+, ,
+ ,
+ ,
+ .
+
+43.
+ ,
+
+
+
+ ' (
+ ),
+' '
+ , ,
+
+, ,
+ ,
+ .
+
+ , ,
+ ,
+ .
+ ,
+ ,
+
+.
+ ,
+, .
+ , ,
+
+
+, .
+
+
+ .
+
+44. ,
+ , .
+ ,
+ , , ,
+ , , '
+ ,
+ . ,
+
+ ,
+ ,
+ , .
+ '
+ ,
+,
+
+ , , ,
+ .
+ ,
+ ,
+
+ . ,
+ ,
+, , .
+
+45.
+
+ , ,
+, , .
+ , ,
+ .
+ ,
+ , .
+ ' ,
+ , ' ,
+ ' .
+
+46.
+.
+,
+ ,
+
+ ,
+ .
+ .
+
+47.
+ ,
+. ,
+ ,
+
+ . .
+ ,
+ .
+
+ ,
+ .
+
+ ,
+
+
+,
+.
+
+48. ' , , ,
+ ,
+ .
+
+ ,
+ , .
+
+. ,
+ ,
+ ,
+ , ,
+ ,
+. ,
+ .
+
+49. , ,
+
+ , .
+, , ' ,
+ ,
+ , ,
+, ,
+
+ '
+ ,
+ ,
+ .
+ ,
+, ' ,
+ .
+ , ' , , ,
+ ,
+ , , .
+
+ . ,
+ , ,
+ , .
+ . , '
+ , , '
+ ,
+
+ ,
+ ,
+ ,
+ ,
+ . ,
+ ' ,
+ , ,
+, ,
+
+ ,
+ , ,
+
+ .
+
+50. ,
+,
+ .
+ ,
+ ' , ,
+ , , .
+
+
+ .
+
+51. (
+ )
+ . '
+ , ,
+ . ,
+ . ,
+
+ . ,
+, ,
+ , .
+ ,
+ (
+ ),
+
+.
+ ,
+ ,
+
+
+, ,
+, .
+
+
+,
+,
+.
+
+ ' .
+
+52.
+ ,
+ .
+
+ .
+ ,
+ ,
+
+,
+
+ .
+ , .
+
+
+ ,
+, ,
+ ,
+, .
+
+53. ,
+ ,
+, '
+ ,
+ .
+,
+ .
+ ,
+ . ,
+ , .
+ ,
+
+ ,
+ ,
+
+ , '
+, .
+
+54. ,
+ ,
+ .
+ ,
+
+ ' . ,
+
+
+,
+, .
+ ,
+ .
+ ,
+ ' , , ,
+ ,
+ .
+ ,
+. ,
+ , ,
+ .
+ .
+
+55. , ,,
+ ,
+ .
+ ,
+,
+. , ,
+
+ .
+
+56.
+ ,
+ ,
+ .
+ ,
+
+ .
+ ,
+ .
+
+ , '
+.
+ '
+ . ,
+ , ,
+ .
+ .
+ , .
+
+57. '
+ ,
+ ,
+ ,
+ ,
+ .
+ ,
+ .
+
+58. ,
+ , ,
+ ,
+ .
+
+ .
+ ,
+ ,
+ , ,
+ ,
+ ( '
+ ).
+ ,
+
+
+.
+
+59. ,
+ ,
+ , ,
+ ,
+ .
+ , '
+.
+.
+ (
+ ) ,
+ ,
+. .
+
+60.
+ ( ),
+
+ ' .
+ , ,
+ , .
+
+ ,
+
+ .
+ ,
+ ,
+ ,
+
+ ,
+ , ,
+ .
+, , ,
+
+ .
+
+ ,
+ ,
+, ,
+ , ,
+ . ,
+ , ,
+, .
+
+61. , ,
+ , ,
+
+ ,
+ .
+ , ,
+ , .
+ ,
+ ,
+ .
+ ,
+
+.
+
+ ,
+.
+
+
+
+ ,
+ , .
+ .
+
+62.
+ ,
+ , ,
+ . ,
+
+ ,
+ ,
+ ,
+ .
+, ,
+ , ,
+ '
+ , ,
+
+
+.
+ ,
+
+,
+ .
+ , ,
+ ,
+ .
+
+ ,
+ (
+ ,
+).
+ . ,
+ ,
+ , ,
+ .
+ .
+
+, ,
+ ,
+ , .
+
+63. ,
+ ,
+ ,
+
+ , ,
+ ,
+ , .
+ ,
+
+ ,
+ , .
+ , ,
+
+ ,
+ ,
+, ' ,
+.
+
+64.
+ ,
+' ,
+ ,
+ ,
+ .
+ .
+, , ,
+ .
+ .
+ , .
+ ,
+
+ ,
+ ,
+ (
+ ).
+
+
+ .
+ ' ,
+ , ,
+ ,
+
+ .
+ ,
+. ,
+ ,
+
+ .
+ ,
+ , .
+
+65. '
+ .
+
+ , '
+, ,
+ , ,
+ ,
+ , .
+
+. ' ,
+,
+ .
+ ,
+ , . , '
+ ,
+
+ ,
+, .
+ ,
+ .
+ , ,
+ ,
+
+ ,
+
+
+ , ,
+ , ,
+ . ,
+
+ ,
+ ' ,
+ , '
+ , '
+ .
+ ,
+,
+. ' ,
+ , .
+ ,
+ ,
+ .
+, ,
+, ,
+
+,
+ ,
+ , ,
+
+
+ .
+ , ,
+,
+ '
+ ,
+ , '
+
+ ,
+.
+
+.
+
+66.
+ , ,
+
+ .
+
+.
+ , , ,
+ .
+
+67.
+ , , ,
+ ,
+
+ ,
+, ,
+ '
+
+ ,
+ .
+
+ , ,
+ , ,
+
+ . ,
+
+,
+
+
+. , ,
+ ,
+ ,
+ ,
+ ,
+ ,
+
+ ,
+.
+ ,
+ .
+
+68. '
+ , ,
+ .
+ .
+
+
+ ,
+ .
+ .
+
+
+ ,
+
+.
+ .
+ ,
+ ,
+ . ,
+ ,
+ .
+
+
+ .
+
+
+
+ ,
+ .
+ .
+
+69.
+ ,
+
+ ,
+ ,
+
+
+ . '
+ ,
+ ,
+ .
+
+70. ,
+ ,
+
+ ,
+ ,
+,
+,
+ ,
+ . ,
+
+ ,
+ .
+
+ , ' ,
+ ,
+. , ,
+
+
+ (
+ )
+ , .
+ ,
+ , .
+
+71. (3)
+ ,
+
+
+
+, ,
+ .
+
+ ,
+ , ,
+
+
+
+ '
+ ,
+ .
+ , '
+ ,
+
+.
+
+ ,
+ ,
+.
+
+72. , ,
+ , ,
+ . ,
+ , ' ' , ,
+
+ .
+
+ .
+
+, , ,
+ ,
+ .
+ . ,
+
+
+
+ ,
+
+
+
+,
+ , .
+
+
+ ,
+
+. , ,
+. ,
+
+ .
+
+73.
+
+
+ ,
+ .
+ , ,
+ .
+ '
+ .
+ , '
+ ,
+ , .
+ ,
+ , ' .
+
+74. ,
+ ,
+ ,
+ .
+ ,
+ .
+ .
+
+ . ,
+ ,
+, ,
+ ,
+ . ,
+ ,
+ .
+
+ .
+
+75.
+. ,
+ , ,
+ ,
+ .
+
+
+ .
+, , .
+ ,
+ ' ,
+ ,
+ ,
+ . , ,
+
+
+ . ,
+
+
+
+ . ,
+ ' .
+
+ .
+
+76.
+ ,
+ .
+ ,
+ '
+ .
+ ,
+ , , '
+ , .
+
+ ,
+ ,
+ , ,
+
+, ,
+ ,
+
+ ,
+ .
+
+ ,
+
+, . '
+ ,
+
+
+
+ ,
+ , ,
+ .
+
+77. ,
+ ,
+ , ,
+ , .
+ , , '
+ , ,
+
+ .
+
+
+ ,
+, ,
+. .
+ ,
+ , ,
+ ,
+ .
+
+ ,
+ ,
+
+, ,
+ , .
+ ' ,
+
+.
+
+78.
+
+ ,
+ .
+, .
+ (4)
+ (
+ )
+. ,
+
+ ,
+
+. ,
+ .
+ .
+
+79.
+
+ .
+ .
+ .
+ .
+ , '
+ ,
+
+
+ ' .
+ '
+ ,
+ .
+
+ .
+, .
+ ,
+ ,
+
+ , ,
+ . ,
+, ,
+ ' ' .
+
+
+ .
+ ,
+
+
+.
+ .
+
+80. , ,
+
+
+
+ , , '
+ ,
+ ,
+
+ ,
+
+ .
+ , ,
+ ,
+ .
+ ,
+ .
+ ,
+, .
+ ' ,
+ ,
+, ,
+ .
+
+, ,
+ ,
+ .
+ .
+ ,
+ , ,
+ . ,
+ ,
+ .
+ , .
+ ,
+
+, ,
+ , ,
+, .
+
+81.
+
+ ,
+, ,
+ ' '
+ ,
+ .
+
+
+ ,
+ .
+ ,
+ ,
+ ' '
+.
+ .
+
+
+ ,
+,
+ .
+ ,
+ , ,
+ , ,
+, '
+ .
+ , ,
+, , ' .
+ ,
+ ,
+ , .
+ , ,
+ .
+ ' ,
+ , '
+
+
+ .
+
+82. ,
+ ,
+ ,
+
+ .
+ .
+ .
+
+83. ,
+ ,
+
+ , , ' ,
+
+ , .
+ ,
+ ' .
+ ,
+' ,
+
+
+ , ,
+ ,
+,
+, ,
+ '
+.
+ .
+ , .
+ ,
+.
+, ,
+ , ,
+ '
+ ,
+, .
+
+84.
+ ' ,
+
+
+ .
+ , '
+
+ , ,
+ ,
+ . .
+ ,
+ ,
+. , ,
+ ,
+ ,
+ (
+ )
+ , ,
+ ,
+
+ ,
+, ,
+
+ .
+ ,
+ ,
+
+ .
+
+
+, ,
+ .
+
+85.
+ ,
+
+ . ,
+ ,
+,
+, ,
+
+ ' .
+
+
+.
+ ,
+
+ ,
+.
+ ,
+ , , ,
+ , ,
+
+ .
+
+ , '
+ .
+
+86. , '
+ ,
+ ,
+ .
+
+ , .
+ ,
+
+ ,
+ .
+, ,
+, ,
+ .
+ ,
+ ,
+ ,
+ ,
+ . ,
+ ,
+ ,
+
+
+ .
+
+87. , ,
+ ,
+ . , ,
+
+
+ ,
+ .
+ ,
+ , '
+, .
+ ,
+ . , ,
+ , .
+ ,
+, ,
+ '
+ ,
+ ,
+.
+ ,
+ .
+
+
+ .
+
+ .
+
+ , .
+ ,
+
+ .
+, ,
+ .
+
+88. .
+
+
+ ,
+ .
+ ,
+ , ,
+, '
+ ,
+ ,
+ .
+
+, .
+
+89. ,
+ , .
+
+
+ ,
+ ,
+
+ ,
+ .
+ .
+
+ ,
+ .
+
+ ,
+
+ .
+ .
+ , ,
+ ,
+ . ,
+,
+
+ ,
+ . ,
+
+ . ,
+ ,
+ .
+ , ,
+ .
+
+. ,
+
+
+,
+.
+,
+ .
+
+ ,
+ ,
+ ,
+, .
+ .
+ ,
+
+ .
+ .
+
+ .
+
+90. .
+,
+ ,
+
+ ,
+
+
+, ,
+
+,
+ , ,
+ ' . , ' ,
+ ,
+ ,
+ ,
+ .
+
+ ,
+, ' '
+
+ . ,
+ ,
+
+ ,
+ , ,
+ ,
+ ' . ' ,
+ ,
+ ,
+
+ , .
+
+91.
+
+
+ . ,
+ ,
+
+ ,
+ .
+ , ,
+ , ,
+, .
+
+,
+
+ .
+
+ , ,
+ ,
+ ,
+
+ , .
+
+92.
+ .
+ , ,
+ ,
+ ,
+ .
+ ,
+
+
+ , .
+ , ,
+ , ,
+
+ .
+, ,
+
+ .
+ ,
+
+ . ,
+,
+ . ,
+
+ ,
+ . .
+
+93.
+ ,
+
+
+, ,
+
+ .
+ ,
+ ,
+
+, , ,
+ ,
+
+ ( )
+
+ , ,
+ .
+ ,
+
+ ,
+, , , ,
+ , ,
+
+ .
+,
+ .
+
+94.
+ . '
+ .
+
+,
+
+ ,
+ .
+
+
+
+ .
+
+
+
+ ,
+ .
+
+ ߷
+ ,
+ .
+
+95.
+ , ,
+
+ .
+ , .
+
+, ' ,
+ ,
+ ,
+ '
+, ' ,
+ . '
+ '
+
+ ,
+,
+ .
+
+96.
+ ,
+ ,
+
+
+
+ , ,
+ .
+ ,
+
+ , .
+
+
+ , ,
+ .
+
+
+ .
+ , ,
+
+
+ , '
+ .
+ .
+
+97.
+
+ ,
+ ,
+ , ,
+
+ .
+ ,
+ (
+
+ )
+ .
+ (
+ )
+
+ ,
+ ,
+ ,
+ . ,
+ ,
+
+
+ '
+ ,
+ , .
+ .
+,
+
+ .
+
+ ,
+ , , ,
+
+ . ,
+
+ .
+
+98. w
+ .
+
+,
+ . ,
+ ,
+ .
+ ,
+ .
+. ,
+ ,
+.
+ , ,
+,
+ ,
+ .
+ ' . ,
+
+ ,
+ .
+
+99.
+ ,
+ .
+ ,
+ .
+
+ ,
+ ' ,
+ ,
+ (
+ ),
+ ,
+
+
+ ,
+ ,
+.
+, ,
+ ,
+. ,
+ , , ,
+ .
+
+ .
+
+100.
+ .
+ , '
+
+
+ ,
+ '
+ .
+
+
+ ,
+ ,
+ ( ). ,
+ .
+ ,
+ , '
+ , .
+ ' , '
+ ,
+
+, . , ,
+ ,
+
+
+ .
+
+101.
+ ,
+ , ,
+ ,
+
+ .
+ ,
+
+ '
+.
+ , , ,
+ .
+
+ '
+, .
+ ,
+ . '
+ ,
+ ,
+ , ' ,
+ .
+ .
+ , ,
+ ,
+
+ , .
+ .
+
+102. ,
+ ,
+.
+
+ ,
+
+ ߷
+
+ ,
+ ,
+ . ,
+
+ ,
+,
+
+
+.
+ , ,
+
+ ,
+ .
+ ,
+
+
+ ' .
+.
+
+ ,
+ ,
+ , ,
+ ,
+ . , ,
+ ,
+, ' ,
+ , .
+
+
+.
+.
+
+103.
+
+, ,
+
+ , .
+
+ , .
+
+
+
+
+
+ , ,
+ .
+ ,
+(, , , , )
+ ,
+,
+. , , ,
+, , , , ,
+, , , ,
+ , , ,
+, , , , , , ,
+, , , , , ,
+, , . ,
+ , ,
+, .
+
+
+ ,
+ .
+ ,
+ ,
+
+.
+
+
+
+
+
+ 22 . 614.686. 654.506
+
+ . 10
+
+
+
+
+1) , .
+ .
+ , ,
+ .
+
+2)
+ .
+
+3) , 429 . .
+
+4)
+ 5 8 .
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Peloponnesian war, by Thucydides
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PELOPONNESIAN WAR ***
+
+***** This file should be named 29833-8.txt or 29833-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+ https://www.gutenberg.org/2/9/8/3/29833/
+
+Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinides
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties. Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research. They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement. See
+paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works. See paragraph 1.E below.
+
+1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States. If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed. Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work. You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change. If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges. If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form. However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+ the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+ you already use to calculate your applicable taxes. The fee is
+ owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+ has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+ Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments
+ must be paid within 60 days following each date on which you
+ prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+ returns. Royalty payments should be clearly marked as such and
+ sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+ address specified in Section 4, "Information about donations to
+ the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+ you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+ does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+ License. You must require such a user to return or
+ destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+ and discontinue all use of and all access to other copies of
+ Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+ money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+ electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+ of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+ distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from. If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation. The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund. If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come. In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations. Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+ Dr. Gregory B. Newby
+ Chief Executive and Director
+ gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment. Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States. Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements. We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance. To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses. Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+ https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/29833-8.zip b/29833-8.zip
new file mode 100644
index 0000000..d42d365
--- /dev/null
+++ b/29833-8.zip
Binary files differ
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..ca2aed9
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #29833 (https://www.gutenberg.org/ebooks/29833)