diff options
| author | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:46:58 -0700 |
|---|---|---|
| committer | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:46:58 -0700 |
| commit | 2d8939e7bceeccbf8e4ef75be51c07fc492f3caa (patch) | |
| tree | 66ed0f6c7ef861369133931bde42ffa752e41250 /29144-h | |
Diffstat (limited to '29144-h')
| -rw-r--r-- | 29144-h/29144-h.htm | 3716 | ||||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p002.png | bin | 0 -> 22709 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p005.png | bin | 0 -> 22010 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p009.jpg | bin | 0 -> 71979 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p015.png | bin | 0 -> 21307 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p018.png | bin | 0 -> 27455 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p022.jpg | bin | 0 -> 76302 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p023.png | bin | 0 -> 14754 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p026.png | bin | 0 -> 18896 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p030.jpg | bin | 0 -> 83185 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p034a.png | bin | 0 -> 28733 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p034b.png | bin | 0 -> 3412 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p035.png | bin | 0 -> 19467 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p037.png | bin | 0 -> 9918 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p038.jpg | bin | 0 -> 71807 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p041.png | bin | 0 -> 6033 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p043.png | bin | 0 -> 10416 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p044.png | bin | 0 -> 10273 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p045.png | bin | 0 -> 7395 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p047.png | bin | 0 -> 1332 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p048.png | bin | 0 -> 10071 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p050.png | bin | 0 -> 4892 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p056.png | bin | 0 -> 151188 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p060.png | bin | 0 -> 16947 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p062.png | bin | 0 -> 22432 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p064.png | bin | 0 -> 22332 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p065.png | bin | 0 -> 6661 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p068.jpg | bin | 0 -> 65310 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p074.png | bin | 0 -> 17591 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p076.png | bin | 0 -> 3451 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p078.png | bin | 0 -> 23098 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p080.jpg | bin | 0 -> 70459 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p084.png | bin | 0 -> 12954 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p087.jpg | bin | 0 -> 89097 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p092.png | bin | 0 -> 12801 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p097.png | bin | 0 -> 20831 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p101.png | bin | 0 -> 45525 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_p102.png | bin | 0 -> 7483 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/ill_tp.png | bin | 0 -> 12409 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 29144-h/images/voorkant.png | bin | 0 -> 73445 bytes |
40 files changed, 3716 insertions, 0 deletions
diff --git a/29144-h/29144-h.htm b/29144-h/29144-h.htm new file mode 100644 index 0000000..a52be29 --- /dev/null +++ b/29144-h/29144-h.htm @@ -0,0 +1,3716 @@ +<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.1//EN" + "http://www.w3.org/TR/xhtml11/DTD/xhtml11.dtd"> + +<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="nl"> + <head> + <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html;charset=iso-8859-1" /> + <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> + <title> + The Project Gutenberg eBook of Licht en Leven: I. Dubbele Twee, by Jac. van der Klei. + </title> + <style type="text/css"> + +body {margin-left: 10%; margin-right: 10%;} + +h1 {text-align: center; clear: both; margin-top: 2em; margin-bottom: 2em; font-size: 167%;} +h2 {text-align: center; clear: both; margin-top: 5em; font-size: 100%; font-weight: normal;} + +h2.inhoud {font-size: 100%; font-weight: bold; margin-top: 2em; letter-spacing: 0.2em;} +h2.subtitle {font-size: 100%; font-weight: bold; margin-top: 2em;} + +p {margin-top: .4em; margin-bottom: .4em; text-align: justify; text-indent: 1em;} +.tpv p {text-indent: 0em; text-align: center;} + +div.tpv {margin-top: 4em; margin-bottom: 4em; text-align: center;} +div.inhoud {margin-top: 5em; margin-bottom: 3em;} +div.illuframe {background-image: url(images/ill_p018.png); background-repeat: no-repeat; + width: 512px; height: 750px; position: relative; + margin-left: auto; margin-right: auto; margin-top: 1em;} + +hr {width: 33%; clear: both; + margin-top: 1em; margin-bottom: 2em; margin-left: auto; margin-right: auto;} +hr.tb {border-style: none;} +hr.chend {width: 15%; margin-top: 1.5em; margin-bottom: 1.5em;} + +.pagenum {/* uncomment the next line for invisible page numbers */ + /* visibility: hidden; */ + position: absolute; text-indent: 0em; font-style: normal; + left: 93%; font-size: 90%; text-align: right; color: #888888;} + +/* TABLES */ +table {margin-left: auto; margin-right: auto; + padding: 0; border: 0; border-collapse: collapse;} +td.tdl {text-align: left; padding-left: 0.5em; padding-right: 4em;} +td.tdr {text-align: right; padding-left: 0.5em; padding-right: 1em;} + +/* ALIGN */ +.g {letter-spacing: 0.2em;} + +sup {vertical-align: 0.3em; font-size: 67%; letter-spacing: 0em;} +.smcap {font-variant: small-caps;} +span.corr {border-bottom: 1px dotted red;} + +/* IMAGES */ +.figcenter {margin: auto; text-align: center;} +.figleft {float: left; clear: left; padding: 0; text-align: center; width: 100%; + margin-left: 0; margin-bottom: 0.7em; margin-top: 0.7em; margin-right: 0.7em;} +.figright {float: right; clear: right; padding: 0; text-align: center; width: 100%; + margin-left: 0.7em; margin-bottom: 0.7em; margin-top: 0.7em; margin-right: 0;} + +/* POETRY */ +.poem {margin-left:10%; margin-right:10%; text-align: left;} +.poem br {display: none;} +.stanza {margin: 1em 0em 1em 0em;} + +.poem2 {margin-left:0%; margin-right:10%; text-align: left;} +.poem2 br {display: none;} +.stanza2 {margin: 0.5em 0em 0.5em 0em;} + +span.i0 {display: block; margin-left: 0em; padding-left: 3em; text-indent: -3em;} +span.i2 {display: block; margin-left: 2em; padding-left: 3em; text-indent: -3em;} + +.size67 {font-size: 67%;} +.size75 {font-size: 75%;} +.size125 {font-size: 125%;} +.size300 {font-size: 300%;} + +/* Transcriber Note */ +.TNbox {margin: 10% 10% 5% 10%; border: 1px solid; padding: 1em; background-color: #dddddd; font-family: sans-serif; font-size: 90%;} +.TNbox h1 {font-variant: small-caps; font-size: 130%; letter-spacing: 0; margin: 1em;} +.TNbox p {text-indent: 0em; margin-top: 0.7em; margin-bottom: 0.7em;} +.TNbox table {width: 100%; font-size: 90%;} +.TNbox th {text-align: left;} +.TNbox td {text-align: left; vertical-align: top;} +td.td2 {width: 20%;} +td.td4 {width: 40%;} + + </style> + </head> +<body> + + +<pre> + +Project Gutenberg's Licht en Leven: Dubbele Twee. I., by Jac. van der Klei + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Licht en Leven: Dubbele Twee. I. + +Author: Jac. van der Klei + +Release Date: June 17, 2009 [EBook #29144] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LICHT EN LEVEN: DUBBELE TWEE. I. *** + + + + + + + + + + +</pre> + + +<div class="TNbox"> + <h1>Opmerkingen van de bewerker</h1> + + <p>De tekst in dit bestand wordt weergegeven in de originele, verouderde spelling. + Er is geen poging gedaan de tekst te moderniseren.</p> + + <p>Overduidelijke inconsistenties, druk- en spelfouten in het origineel zijn gecorrigeerd; + deze zijn voorzien van een <span class="corr" title="Bron: dnnne roed stipppellijn">dunne + rode stippellijn</span>, waarbij de Brontekst via een zwevende pop-up beschikbaar is.</p> + + <p>Een overzicht van de aangebrachte correcties is te vinden aan + <a href="#correctie">het eind van dit bestand</a>.</p> +</div> + +<div class="figcenter" style="width: 574px;"> +<img src="images/voorkant.png" width="574" height="720" alt="voorkant boek" title="" /> +</div> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_i">[i]</a></span></p> + +<div class="tpv"> + +<p class="size300">LICHT EN LEVEN</p> + +<p class="size125">LEESBOEK VOOR HET<br /> +VIERDE LEERJAAR</p> + +<p><span class="size75">DOOR</span> <span class="smcap size125">JAC. v. d. KLEI</span></p> + +<p class="size67">HOOFD EENER SCHOOL TE OOSTERWOLDE (F.)</p> + +<h1>I. DUBBELE TWEE.</h1> + +<div class="figcenter" style="width: 196px;"> +<img src="images/ill_tp.png" width="196" height="208" alt="ANNO 1863 Waeksaem In Thyme's Eedel Cruyt" title="ANNO 1863 Waeksaem In Thyme's Eedel Cruyt" /> +</div> + +<p style="margin-top: 2em;"><span class="g">ZUTPHEN.—W. J. THIEME & C<sup>IE</sup>.</span>—1915.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_ii">[ii]</a></span></p> + +</div> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_iii">[iii]</a></span></p> + +<div class="inhoud"> + +<h2 class="inhoud">INHOUD.</h2> + +<table summary="Inhoudsopgave"> + <tbody> + <tr><td class="tdr size75" style="padding-right: 0em;">Hoofdstuk.</td><td> </td><td class="tdr size75">Bldz.</td></tr> + <tr><td class="tdr"><a href="#I">I.</a></td><td class="tdl">Twee levenmakers.</td><td class="tdr"><a href="#p_1">1</a></td></tr> + <tr><td class="tdr"><a href="#II">II.</a></td><td class="tdl">Moe wordt ziek.</td><td class="tdr"><a href="#p_5">5</a></td></tr> + <tr><td class="tdr"><a href="#III">III.</a></td><td class="tdl">Een verrassing.</td><td class="tdr"><a href="#p_11">11</a></td></tr> + <tr><td class="tdr"><a href="#IV">IV.</a></td><td class="tdl">Naar buiten.</td><td class="tdr"><a href="#p_15">15</a></td></tr> + <tr><td class="tdr"><a href="#V">V.</a></td><td class="tdl">Jo en Nel ontdekken buurtjes.</td><td class="tdr"><a href="#p_19">19</a></td></tr> + <tr><td class="tdr"><a href="#VI">VI.</a></td><td class="tdl">Jo en Klaas maken kennis.</td><td class="tdr"><a href="#p_25">25</a></td></tr> + <tr><td class="tdr"><a href="#VII">VII.</a></td><td class="tdl">Kousvoeteling.</td><td class="tdr"><a href="#p_29">29</a></td></tr> + <tr><td class="tdr"><a href="#VIII">VIII.</a></td><td class="tdl">„Dubbele Twee.”</td><td class="tdr"><a href="#p_35">35</a></td></tr> + <tr><td class="tdr"><a href="#IX">IX.</a></td><td class="tdl">Klaas kent geen bedotter.</td><td class="tdr"><a href="#p_40">40</a></td></tr> + <tr><td class="tdr"><a href="#X">X.</a></td><td class="tdl">Als je mekaar fopt....</td><td class="tdr"><a href="#p_45">45</a></td></tr> + <tr><td class="tdr"><a href="#XI">XI.</a></td><td class="tdl">Dina en de muis.</td><td class="tdr"><a href="#p_47">47</a></td></tr> + <tr><td class="tdr"><a href="#XII">XII.</a></td><td class="tdl">Arm moedertje!</td><td class="tdr"><a href="#p_52">52</a></td></tr> + <tr><td class="tdr"><a href="#XIII">XIII.</a></td><td class="tdl">Moeilijke oogenblikken.</td><td class="tdr"><a href="#p_58">58</a></td></tr> + <tr><td class="tdr"><a href="#XIV">XIV.</a></td><td class="tdl">Het witje.</td><td class="tdr"><a href="#p_63">63</a></td></tr> + <tr><td class="tdr"><a href="#XV">XV.</a></td><td class="tdl">Vogelgeluk.</td><td class="tdr"><a href="#p_67">67</a></td></tr> + <tr><td class="tdr"><a href="#XVI">XVI.</a></td><td class="tdl">Nestje.</td><td class="tdr"><a href="#p_72">72</a></td></tr> + <tr><td class="tdr"><a href="#XVII">XVII.</a></td><td class="tdl">Kinderverdriet.</td><td class="tdr"><a href="#p_73">73</a></td></tr> + <tr><td class="tdr"><a href="#XVIII">XVIII.</a></td><td class="tdl">Hoera! daar gaan ze.</td><td class="tdr"><a href="#p_77">77</a></td></tr> + <tr><td class="tdr"><span class="pagenum"><a id="p_iv">[iv]</a></span><a href="#XIX">XIX.</a></td><td class="tdl">Meesters voorspelling.</td><td class="tdr"><a href="#p_83">83</a></td></tr> + <tr><td class="tdr"><a href="#XX">XX.</a></td><td class="tdl">Niet in z'n bloote velletje.</td><td class="tdr"><a href="#p_89">89</a></td></tr> + <tr><td class="tdr"><a href="#XXI">XXI.</a></td><td class="tdl">Twee neuzen zoek.</td><td class="tdr"><a href="#p_94">94</a></td></tr> + <tr><td class="tdr"><a href="#XXII">XXII.</a></td><td class="tdl">De terugkomst.</td><td class="tdr"><a href="#p_99">99</a></td></tr> + <tr><td class="tdr"><a href="#XXIII">XXIII.</a></td><td class="tdl">Terugkomst.</td><td class="tdr"><a href="#p_103">103</a></td></tr> + </tbody> +</table> + +<hr class="chend" /> +</div> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_1">[1]</a></span></p> + +<h2><a id="I"></a>I.</h2> + +<h2 class="subtitle">Twee levenmakers.</h2> + +<p>'t Was in 't laatst van November.</p> + +<p>De dagen waren al kort. En ze leken nog korter, doordat de lucht +meestal met donkere wolken was bedekt.</p> + +<p>Mevrouw Veenhof zat in de slaapkamer op een stoel, waarop ze even +neergevallen was. Ze had hard gewerkt, want Dina, de meid, was er +niet. Die bracht een bezoek aan haar jarige moeder, een paar uren +buiten de stad. Nu had mevrouw het werk alleen moeten doen en daardoor +gevoelde ze zich moe.</p> + +<p>„Hé, dat Johan en Nelly nog niet thuis zijn! De school is nu toch wel +uit”, dacht ze.</p> + +<p>Ze keek op de klok.</p> + +<p>„Kwart over vier! Ik dacht, dat het later was; 't is al zoo donker. +Maar nu zullen de kinderen er toch wel gauw zijn. Wacht, hoor ik ze +daar niet?”</p> + +<p>Haastige voetstappen klonken op de straat voor de woning. Daarna ging +de deur open en klapte met een luiden slag weer toe.</p> + +<p>De deur van de huiskamer piepte eventjes.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_2">[2]</a></span></p> + +<p>„Moe!” riep een meisjesstem.</p> + +<p>Mevrouw Veenhof lachte en hield zich stil.</p> + +<div class="figleft" style="width: 390px;"> +<img src="images/ill_p002.png" width="390" height="508" alt="" title="" /> +</div> + +<p>„Moe!” riep de stem nog eens. En toen nog eens en nog eens:</p> + +<p>„Moe! Moe!”</p> + +<p>„Waar zou ze zijn, Nel?” vroeg een jongensstem.</p> + +<p>„Ik weet het niet, Jo! Toe, roep jij eens!”</p> + +<p>Toen schreeuwde een luide, hooge stem: „Moe, waar is u?”</p> + +<p>„Ik zal ze maar niet laten zoeken”, dacht mevrouw.</p> + +<p>„Hier”, riep ze, „in de slaapkamer!”</p> + +<p>Maar och, och, wat speet het haar, dat ze dat gezegd had.</p> + +<p>„Bom, bom, bom, bom!”</p> + +<p>Met een vreeselijk lawaai stormden Jo en Nel de trap op.</p> + +<p>„Je schoenen, je schoenen!” riep mevrouw.</p> + +<p>„Schoon”, riepen de kinderen, „honderd maal geveegd!”</p> + +<p>„Ja, ja, dat zie ik. Kijk eens, de stukken modder vliegen achter jelui +uit. Ondeugende kinders, dat je bent....<span class="corr" id="corr01" title="Bron: ’">”</span></p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_3">[3]</a></span></p> + +<p>Meer kon ze niet zeggen. Want Nel pakte haar van den eenen kant aan +en Jo van den anderen.</p> + +<p>„Waarom is u weggekropen? Nu zullen we u eens eventjes mores leeren!”</p> + +<p>„Maar ik....”</p> + +<p>„Nee, u mag niet tegenspreken; u is wel weggekropen; u wou ons foppen! +Foei!”</p> + +<p>En de ondeugden trokken aan de lachende moeder, en duwden haar, dat +het schande was. Maar de moeder zelf vond het geen schande. Nee hoor, +ze had de grootste pret. Ze liet wat met zich sollen, maar toen zei ze +ineens:</p> + +<p>„Dag Jo, dag Nel!”</p> + +<p>Hé ja, dat hadden de wildzangen vergeten.</p> + +<p>„Dag moe”, zeiden ze. En meteen gaven ze moe, wat haar toekwam.</p> + +<p>„En nu gaan we naar beneden, hoor! Wel foei, wat heb je me moe +gemaakt. Vandaag heb ik nog wel zoo hard moeten werken! Jelui had je +arme moeder wat moeten sparen.”</p> + +<p>„Gaat die arme moeder nu straks met ons naar het station?” vroeg Jo.</p> + +<p>„Ja, arme moeder?” vroeg Nel.</p> + +<p>„Ik geloof, dat het beter is, dat ik thuis blijf.”</p> + +<p>„Dat meent u toch niet?” riepen twee stemmen verschrikt.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_4">[4]</a></span></p> + +<p>„Dat meen ik nu wèl”, zei moe. „Ik voel me niet erg lekker; ik ben +moe en huiverig.”</p> + +<p>„Och toe, laten we pa van den trein halen! Wat zal die anders wel +zeggen?”</p> + +<p>„Hij zal wel thuis komen, kinderen. Echt waar, 't is beter, dat ik +binnen de deur blijf.”</p> + +<p>„Dan mogen wij ook niet”, zuchtte Nel. „En we hadden er nog wel op +gerekend. Als u uw diksten mantel aantrekt....”</p> + +<p>Mevrouw dacht even na. Ze begreep wel, dat het voor de kinderen een +heele teleurstelling was, als ze hun vader niet van den trein mochten +halen.</p> + +<p>„Dan moet het maar gebeuren”, zei ze eindelijk. „Ik zal er me goed +instoppen.”</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_5">[5]</a></span></p> + +<h2><a id="II"></a>II.</h2> + +<h2 class="subtitle">Moe wordt ziek.</h2> + +<p>Een uurtje later liepen een dame en twee kinderen door de bijna +verlaten straten. De wind woei om de hoeken heen met zooveel kracht, +dat het drietal er met moeite tegenin kon komen. En de wolken lieten +droppels vallen; eerst enkele, maar weldra meer en meer.</p> + +<p>„Wat een weer”, zuchtte mevrouw Veenhof. „Waren we maar niet gegaan, +of hadden we tenminste maar een rijtuig genomen!”</p> + +<div class="figright" style="width: 354px;"> +<img src="images/ill_p005.png" width="354" height="454" alt="" title="" /> +</div> + +<p>Jo en Nel zeiden niets. Ze vonden 't weer ook wel heel leelijk, maar +ze verlangden erg naar hun vader. Ze hadden hem in een week niet +gezien.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_6">[6]</a></span></p> + +<p>Een kwartier later hadden ze hem weer bij zich. Jo hing aan zijn +eenen en Nel aan zijn anderen arm.</p> + +<p>„Hoe durfde je er door?” vroeg meneer Veenhof.</p> + +<p>„Och, de kinderen”, zei z'n vrouw.</p> + +<p>„'t Is immers geen weer om te loopen. We nemen een rijtuig, hoor!”</p> + +<p>„Heerlijk”, riepen Jo en Nel. „Dat winnen we d'r bij.”</p> + +<p>Eenige minuten later reden ze gezellig door den stormwind. Gezellig, +want ze zaten zoo welbeschut, nu buiten het rijtuig de wind gierde.</p> + +<p>Spoedig waren ze thuis.</p> + +<p>„Hè, foei, dat was me straks een tochtje”, zei mevrouw, toen ze goed +en wel op den stoel zat. „Ik heb er waarlijk pijn in de zij van +gekregen.”</p> + +<p>Meteen hoestte ze en trok rimpels in haar gezicht.</p> + +<p>„Wat mankeert er aan?” vroeg meneer.</p> + +<p>„Het hoesten doet me pijn.”</p> + +<p>„In de zij?”</p> + +<p>Mevrouw knikte.</p> + +<p>„'t Was ook geen weer om uit te gaan”, zei meneer. „Ik hoop, dat het +maar gauw wat opknapt.”</p> + +<p>De kinderen gingen om acht uur naar bed.</p> + +<p>Pa en moe bleven nog een poos praten, maar vroeger <span class="pagenum"><a id="p_7">[7]</a></span>dan gewoonlijk +schoven ze ook maar onder de dekens.</p> + +<p>Moe hoestte en rilde en was voortdurend wakker.</p> + +<p>En den volgenden morgen kon ze niet opstaan.</p> + +<p>„Jo, loop eens naar dokter Thijssen, en vraag, of hij dadelijk wil +komen”, zei pa.</p> + +<p>„Ja, pa!”</p> + +<p>Jo liep zoo hard hij kon; want z'n moeder was immers ziek!</p> + +<p>O, wat speet het hem, dat hij en Nel haar gisteren overgehaald hadden +naar het station te gaan.</p> + +<p>Nooit, nooit zou hij 't weer doen.</p> + +<p>Terwijl hij zoo dacht, liep hij als een haas.</p> + +<p>Gelukkig, de dokter was thuis.</p> + +<p>„Over een kwartier ben ik bij jelui”, zei hij.</p> + +<p>En dat was hij ook. Toen hij hun woning verlaten had, hoorden de +kinderen, wat moe scheelde.</p> + +<p>„Longontsteking”, zei pa.</p> + +<p>En z'n gezicht stond heel ernstig.</p> + +<p>De ziekte van mevrouw Veenhof verergerde snel. Na een paar dagen was +de arme vrouw erg zwak geworden. Ze leed aan hevige koortsen en ijlde +dikwijls.</p> + +<p>Vol zorg keek haar man dan naar de zieke.</p> + +<p>En Jo? En Nel?</p> + +<p>Jo had nergens plezier in. Zijn beste vrienden konden hem <span class="pagenum"><a id="p_8">[8]</a></span>niet mee +krijgen. Als de school uitgegaan was, liep hij op een draf naar huis. +Dan keek hij naar z'n moe en ging voor haar bed zitten. Maar lang +hield hij dat nooit vol. Na korten tijd stond hij op en zwierf door +het geheele huis. En dan ging hij opnieuw naar de ziekenkamer en zette +zich doodstil neer.</p> + +<p>Nel was bijna altijd bij moe. Dat wil zeggen, als ze mocht. Want pa +wou het niet altijd hebben. Maar als ze mocht, zat ze voor het +ledikant. En dan nam ze moe's hand in de hare. En dan gaf ze moe, wat +die noodig had: drinken of een stukje sinaasappel, of een lepel uit +het medicijnfleschje. Dat laatste vooral deed ze heel graag. Want dat +moest moe genezen.</p> + +<p>Nu, gelukkig kwam er na een dag of tien beterschap. De koortsen bleven +weg en moe herstelde, langzaam aan.</p> + +<p>Ja, langzaam aan; eigenlijk te langzaam.</p> + +<p>De hoest wou maar niet verdwijnen en moe's wangen bleven bleek. En d'r +handen waren nog zoo dun en wit.</p> + +<p>Maar eindelijk mocht ze toch weer in den stoel voor het raam zitten.</p> + +<p>Dat was een feest voor de kinderen.</p> + +<p>Jo droeg een leuningstoel aan en Nel legde er een paar kussens in.</p> + +<p>„Want moe moet gemakkelijk zitten”, dacht ze.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_9">[9]</a></span></p> + +<div class="figcenter" style="width: 516px;"> +<img src="images/ill_p009.jpg" width="516" height="720" alt="" title="" /> +</div> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_10">[10]</a></span></p> + +<p>En toen keken de beide kinderen stil als muisjes toe, hoe pa moe +steunde.</p> + +<p>Voetje voor voetje ging het.</p> + +<p>Gelukkig, daar zat moe.</p> + +<p>Toen klopten de hartjes van Jo en Nel erg blij. Want nu hadden ze hun +lief moedertje terug; nu zat ze voor het raam en lachte.</p> + +<p>Ze gingen elk aan een kant van den leunstoel staan en toen...</p> + +<p>Ja, toen zeiden ze niets en toen deden ze niets.</p> + +<p>Ze hadden gedacht, dat ze een danspartij zouden houden. En nu waren ze +stil en hielden elk een vermagerde hand vast.</p> + +<p>Toch vonden ze 't niets vreemd.</p> + +<p>Toch waren ze erg, èrg blij!</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_11">[11]</a></span></p> + +<h2><a id="III"></a>III.</h2> + +<h2 class="subtitle">Een verrassing.</h2> + +<p>Mevrouw Veenhof kon in de stad maar niet herstellen.</p> + +<p>'t Werd Februari; 't werd Maart; doch ze bleef maar zwak.</p> + +<p>„U moet naar buiten, mevrouw”, zei dokter Thijssen. „Als de mooie +dagen komen, moet u naar den zandgrond. Naar de bosschen om frissche +lucht te happen.”</p> + +<p>Dat zei hij ook tegen meneer Veenhof.</p> + +<p>En weet je, wat die deed?</p> + +<p>Hij sprak er met z'n broer over.</p> + +<p>Meneer Veenhof en z'n broer waren kooplieden. Samen dreven ze handel +en op hun winkelramen stond: „Gebroeders Veenhof.”</p> + +<p>„Als de dokter het zegt, moet het gebeuren”, zei de broer.</p> + +<p>„Maar m'n vrouw kan toch niet alleen gaan!”</p> + +<p>„Wel, ga dan met je heele huishouding. Huur een woning in Overijsel of +in Friesland. Dan kun jij daar voor onze zaak werken, terwijl ik hier +in Amsterdam blijf.”</p> + +<p>„Dat zou kunnen”, zei meneer Veenhof. „Daaraan had ik niet <span class="pagenum"><a id="p_12">[12]</a></span>gedacht. +Ik ga vandaag gauw een paar advertentie's schrijven, waarin ik een +woning te huur vraag.”</p> + +<p>Denzelfden dag deed hij het ook nog en twee weken later was de zaak +voor elkaar.</p> + +<p>Op een middag kwam meneer thuis.</p> + +<p>„Waar zijn Jo en Nel?” vroeg hij.</p> + +<p>„Die doen even een boodschap, maar ze komen gauw terug. Heb je ze +noodig?”</p> + +<p>„Ja”, zei meneer en hij lachte.</p> + +<p>„Wat kijk je vroolijk, man”, zei mevrouw.</p> + +<p>„Ik ben ook vroolijk.”</p> + +<p>„Waarom? Toe, vertel het me eens.”</p> + +<p>„O, ongeduldige vrouw! Nee, je moet wachten tot Jo en Nel teruggekeerd +zijn.”</p> + +<p>Nu, die kwamen spoedig.</p> + +<p>„Dag, pa!” zei Jo.</p> + +<p>„Dag, pa!” zei Nel.</p> + +<p>„Dag, jongens!”</p> + +<p>„Zijn jelui daar eindelijk”, zei mevrouw lachend.</p> + +<p>„Eindelijk, moe? We hebben hard geloopen.”</p> + +<p>„Maar ik heb op jullie gewacht. Pa heeft een nieuwtje en dat moest +jullie ook hooren. Ik mocht het niet eerder weten. En 't is zeker goed +nieuws; kijkt maar eens, hoe pa lacht.”</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_13">[13]</a></span></p> + +<p>„Wat is het, pa?” vroeg Nel haastig.</p> + +<p>„Ja, kind, als je dat eens wist!”</p> + +<p>„Hoe gauwer u 't vertelt, hoe gauwer ik 't weet.”</p> + +<p>„Wel, wel, hoor me zoo'n heks eens aan. En als je 't weet, wat doe je +dan?”</p> + +<p>„Hoe kan ik dat nou zeggen, plaaggeest!”</p> + +<p>Nel ging op pa's knie zitten en trok hem eens aan z'n knevel.</p> + +<p>„Als u 't niet gauw zegt....”, dreigde ze.</p> + +<p>Pa deed precies, of hij schrok.</p> + +<p>„Nee, nee”, zei hij, „maak geen Chinees van me. Ik zal je alles +vertellen. We.... gaan.... Nou, raadt eens! Moe eerst!”</p> + +<p>„Eten”, zei moe.</p> + +<p>„Ja, dat ook; maar dat bedoel ik niet.”</p> + +<p>„Naar de bioscoop”, riep Jo.</p> + +<p>„Mis, mannetje. Nou jij nog, kleine heks!”</p> + +<p>„Een uitstapje maken naar Haarlem.”</p> + +<p>„Ook niet. Dan zal ik 't maar zeggen. Jelui bent toch niet slim genoeg +om het te raden. We gaan.... verhuizen.”</p> + +<p>„Verhuizen?” vroeg Nel.</p> + +<p>„Verhuizen?” riep Jo.</p> + +<p>„Verhuizen?” herhaalde moe.</p> + +<p>En alle drie keken ze pa verwonderd aan.</p> + +<p>„Maar we hebben immers een best huis”, zei Moe. „Waarvoor <span class="pagenum"><a id="p_14">[14]</a></span>zullen we +al die drukte maken? Je meent het toch niet, man?<span class="corr" id="corr02" title="Bron: ’">”</span></p> + +<p>„Zeker, zeker, ik meen het.”</p> + +<p>„Dat spijt me; waar heb je dan een huis gehuurd?”</p> + +<p>„Ja pa, waar? In welke straat komen we nu te wonen?”</p> + +<p>„In de hoofdstraat, moe; in de hoofdstraat, kindertjes In de +hoofdstraat van het dorp Breedega. Want we gaan naar buiten: ons +moedertje moet heelemaal genezen.”</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_15">[15]</a></span></p> + +<h2><a id="IV"></a>IV.</h2> + +<h2 class="subtitle">Naar buiten.</h2> + +<p>„Hoera, dat is echt!” riep Jo.</p> + +<p>„Nou, of!” zei Nel.</p> + +<p>Ze wipte van pa's knie en klapte in de handen. En toen pakte ze Jo +vast en danste met hem in 't rond. Precies een paar dolle kinderen.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 576px;"> +<img src="images/ill_p015.png" width="576" height="471" alt="" title="" /> +</div> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_16">[16]</a></span></p> + +<p>„Ik zou wel tot den zolder willen springen, zoo blij ben ik”, riep +Jo.</p> + +<p>„Ik wel tot het haantje van den toren,” lachte Nel.</p> + +<p>„Nou, zeg, als je dan neerviel.....”</p> + +<p>„En wat zegt moe er van?” vroeg pa.</p> + +<p>„Ik vind het heerlijk; maar ik had niet gedacht, dat het kon.”</p> + +<p>„Het kàn, hoor! M'n broer blijft hier en wij gaan naar Friesland. Daar +zul je wel gauw heelemaal opknappen, moedertje!”</p> + +<p>„Ik meende, dat het er nat en laag was”, zei mevrouw.</p> + +<p>„In 't oosten niet; daar is de bodem hoog en zandig. En wij gaan naar +Breedega, en dat ligt in 't oosten. Ik heb er een huis gehuurd met +drie kamers en een keuken. En dan is boven nog een logeerkamertje.”</p> + +<p>„Wanneer gaan we er heen, pa?”</p> + +<p>„Als 't Mei is, Nel.”</p> + +<p>„Dat duurt nog zoo lang”, zei 't meisje.</p> + +<p>„Maar ruim drie weken meer.”</p> + +<p>„Dat is erg lang; wat zeg jij, Jo?”</p> + +<p>„IJselijk lang,” antwoordde Jo. „Hoe lang blijven we er, pa?”</p> + +<p>„Tot de mooie dagen voorbij zijn. Als de herfststormen waaien, gaan we +naar Amsterdam terug.”</p> + +<p>„Wat een lange tijd! En gaan we dan bij de boeren wonen?</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_17">[17]</a></span></p> + +<p>En moeten we daar dan ook naar school? En hebben we een tuin; en +krijgen we konijnen; en mogen we visschen; en zijn er appelboomen; +en....”</p> + +<p>„Ho, ho, ho,” lachte pa. „Wilden jullie de heele wereld misschien ook +hebben?”</p> + +<p>„Nee pa, maar....”</p> + +<p>„Ja, ja, je wou liefst alles hebben, en dan nog wat.”</p> + +<p>Jo lachte en Nel lachte. D'r oogen schitterden van blijdschap. Ineens +grepen ze elkaar weer vast en sprongen opnieuw de kamer rond.</p> + +<p>Daar zag Nel de piano.</p> + +<p>„Moe, nou moet u spelen: „Naar buiten.” Dat hebben we zoo vaak +gezongen, als we in de stad bleven. En nou gaan we echt naar buiten.”</p> + +<p>„Ja, moe; u spelen en wij zingen”, riep Jo.</p> + +<p>Moe speelde den laatsten tijd niet veel: ze had er meestal weinig lust +in. Maar nu was ze ook vroolijk. Ze ging voor de piano zitten en +weldra klonk het:</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_18">[18]</a></span></p> + +<div class="illuframe"> + <div class="poem2" style="position: absolute; left: 200px; top: 25px;" title="Naar Buiten."> + <div class="stanza2"> + <span class="i0" style="visibility:hidden;">Naar Buiten.<br /></span> + </div> + <div class="stanza2"> + <span class="i0">Naar buiten, naar buiten,<br /></span> + <span class="i0">De zon is in 't veld!<br /></span> + <span class="i0">Ze trekt nu de spruiten<br /></span> + <span class="i0">Door klonters en kluiten,<br /></span> + <span class="i0">Ze lacht in de ruiten;<br /></span> + <span class="i2">Naar buiten,<br /></span> + <span class="i2">Naar buiten,<br /></span> + <span class="i0">Naar buiten gesneld!<br /></span> + </div> + <div class="stanza2"> + <span class="i0">Naar buiten, naar buiten,<br /></span> + <span class="i0">De lucht is zoo klaar!<br /></span> + <span class="i0">De wind en de schuiten<br /></span> + <span class="i0">Zijn blijde kornuiten;<br /></span> + <span class="i0">De merelkens fluiten:<br /></span> + <span class="i2">Naar buiten,<br /></span> + <span class="i2">Naar buiten,<br /></span> + <span class="i0">Hoe heerlijk is 't daar!<br /></span> + </div> + <div class="stanza2"> + <span class="i0">Naar buiten, naar buiten,<br /></span> + <span class="i0">De wei is zoo groen!<br /></span> + <span class="i0">De grasjes ontspruiten;<br /></span> + <span class="i0">De bloemkens ontsluiten<br /></span> + <span class="i0">De blaadjes: daar buiten,<br /></span> + <span class="i2">Daar buiten,<br /></span> + <span class="i2">Daar buiten,<br /></span> + <span class="i0">Wat is er te doen?<br /></span> + </div> + </div> +</div> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_19">[19]</a></span></p> + +<h2><a id="V"></a>V.</h2> + +<h2 class="subtitle">Jo en Nel ontdekken buurtjes.</h2> + +<p>De Mei was gekomen en had bloemen en bladeren gebracht. En ze had de +familie Veenhof doen verhuizen. Vader en moeder woonden nu met hun +kindertjes en Dina, de meid, in Breedega.</p> + +<p>'t Was een heele reis geweest van Amsterdam naar het kleine dorpje. +Gelukkig was de woning heelemaal klaar, toen de familie kwam. Dina was +een paar dagen te voren vooruit gegaan. Ze had het huis schoongemaakt +en de meubels een plaats gegeven. Veel kasten en tafels en stoelen +waren er niet; de meeste waren in Amsterdam gebleven. In de woning van +meneer z'n broer waren ze onderdak gebracht.</p> + +<p>„Wel, Dina, wat heb je alles keurig netjes”, zei moe.</p> + +<p>„Vindt u, mevrouw?”</p> + +<p>„Ja, hoor; wat zeg jij d'r van, man?”</p> + +<p>„Dina heeft eer van haar werk”, zei pa.</p> + +<p>Nel en Jo vonden het huis ook mooi. Die vonden alles <span class="pagenum"><a id="p_20">[20]</a></span>mooi. Ze waren +moe van de reis, maar toch stormden ze den tuin in.</p> + +<p>„Wat een groote”, riep Jo. „Kijk eens Nel, boomen ook! Wat bloeien ze +mooi!”</p> + +<p>„Prachtig! Wat zouden 't zijn?”</p> + +<p>„Ik wed, appelboomen.”</p> + +<p>„Maar 't kunnen ook wel pereboomen zijn!”</p> + +<p>„Zullen we eens vragen?”</p> + +<p>Jo liep al hard weg; Nel volgde hem.</p> + +<p>„Pa, wat voor boomen staan er in den tuin? Ze zijn heelemaal wit van +bloesems.”</p> + +<p>„Vruchtboomen”, zei pa.</p> + +<p>„Ja, dat weten wij ook wel. Maar welke?”</p> + +<p>Pa liep even mee naar buiten.</p> + +<p>„Kijk, dat is een appelboom, en dat ook, en dat zijn een paar +pereboomen. En daar staat een uitgebloeide kerseboom.”</p> + +<p>„Heerlijk; wat zullen we smullen”, riep Nel.</p> + +<p>„Zoover is 't nog niet, juffertje. Je zult nog wel wat geduld moeten +hebben.”</p> + +<p>„Dat heb ik wel, pa. Als ik maar vast, vast, vast weet, dat die +lekkere appels en peren en kersen komen.”</p> + +<p>„Dan is het goed.”</p> + +<p>Pa ging naar binnen.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_21">[21]</a></span></p> + +<p>Maar Nel en Jo vonden 't in den tuin veel te mooi. Ze ontdekten een +prieeltje met een bank er in. Het was bijna geheel verborgen onder +wilde hop. En welk een heerlijk grasveld was er! Daar kon je naar +hartelust in om en om-rollen; vuil werd je niet.</p> + +<p>„Zeg Jo, kom eens hier!” riep Nel.</p> + +<p>„Waar ben je?”</p> + +<p>„Hier, bij de heg.”</p> + +<p>Jo ging naast z'n zusje staan.</p> + +<p>„Wat is er?” vroeg hij.</p> + +<p>„Kijk daar eens; wat een paar leuke huisjes.”</p> + +<p>„Wat klein zijn ze; zulke zie je in Amsterdam niet.”</p> + +<p>„Wie zouden er wonen?”</p> + +<p>„Hoe zou ik dat nou weten!”</p> + +<p>Dat was waar. Maar Dina kwam juist den tuin in. Misschien wist die het +wel.</p> + +<p>„Dina”, vroeg Nel, „wie wonen er in die leuke huisjes?”</p> + +<p>„Aardige menschen”, zei Dina. „Twee vaders, twee moeders en zeven +kinderen. Ik ken ze al. In dat huisje woont de familie Veen en in dat +andere de familie Zwart.”</p> + +<p>„Ik wou, dat ik eens iemand zag”, fluisterde Nel.</p> + +<p>Pas had ze dat gezegd, of twee kinderen kwamen naar buiten. Verbaasd +bleven die even staan. Ze hadden Jo en Nel <span class="pagenum"><a id="p_22">[22]</a></span>ontdekt. Met verwonderde +oogen keken ze de stedelingen aan. De monden gingen een beetje open en +de armen hingen slap neer.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 687px;"> +<img src="images/ill_p022.jpg" width="687" height="588" alt="" title="" /> +</div> + +<p>Toen stoven ze ineens naar d'r huisjes terug. Zeker wilden ze het +groote nieuws vertellen, dat ze buren hadden gekregen.</p> + +<p>„Hoe heeten ze, Dina?” vroeg Nel.</p> + +<p>„Die jongen heet Klaas Veen, en dat meisje Kee Zwart”, zei Dina.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_23">[23]</a></span></p> + +<div class="figright" style="width: 279px;"> +<img src="images/ill_p023.png" width="279" height="417" alt="" title="" /> +</div> + +<p>„Hoe oud zouden ze zijn?”</p> + +<p>„Dat weet ik niet. Misschien een jaar of acht, negen.”</p> + +<p>Nel was bijna tien jaar en Jo haast negen.</p> + +<p>„Dan zouden we met ze kunnen spelen”, zei Jo.</p> + +<p>„Wel zeker”, zei Dina, „'t zijn heel aardige kinderen.”</p> + +<p>Dina ging weer naar binnen, en Jo en Nel bleven dus alleen.</p> + +<p>Ze wachtten en wachtten of Klaas en Kee ook opnieuw zouden +verschijnen.</p> + +<p>Ja, hoor, daar kwamen ze aan; daar stonden ze al.</p> + +<p>„Zullen we ze roepen?” vroeg Jo zacht.</p> + +<p>„Durf jij?” fluisterde Nel terug.</p> + +<p>Geen van de twee durfde.</p> + +<p>En Klaas en Kee durfden zeker ook niets te zeggen.</p> + +<p>Zoo stonden de beide paartjes ongeveer twintig meters van elkaar. Ze +keken en keken en ze wilden graag met elkaar praten. Maar ze deden het +niet!</p> + +<p>Daar verscheen pa.</p> + +<p>„Domme kinders”, lachte hij, „je eet mekaar toch niet op.” „Komt hier +eens heen”, riep hij tegen Klaas en Kee.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_24">[24]</a></span></p> + +<p>En weet je wat die deden? Ze keken dien vreemden meneer eens aan en +toen...... Toen schuifelden ze zachtjes aan achteruit, en verdwenen om +den hoek van het eene kleine huis.</p> + +<p>Voor zoo'n meneer met een wit vest aan waren ze bang.</p> + +<p>Meneer Veenhof lachte en ging met Jo en Nel naar binnen.</p> + +<p>„'t Zal wel veranderen”, lachte hij; „'t zal wel veranderen.”</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_25">[25]</a></span></p> + +<h2><a id="VI"></a>VI.</h2> + +<h2 class="subtitle">Jo en Klaas maken kennis.</h2> + +<p>Den volgenden middag gingen Jo en Nel naar de dorpsschool.</p> + +<p>Ongeveer zeventig kinderen vermaakten zich op de speelplaats. Ze +maakten een lawaai, dat iemand hooren en zien verging.</p> + +<p>Maar toen de twee stedelingen kwamen, werd alles stil.</p> + +<p>„Daar zijn ze; daar zijn ze!”</p> + +<p>Zoo klonk het van alle kanten.</p> + +<p>Nieuwsgierig keken jongens en meisjes Jo en Nel aan. Die vonden het +niets prettig. Ze gingen dicht bij de deur staan, en ze hoopten, dat +de meester maar gauw kwam. Maar die was bezig de borden te beschrijven +en bleef dus in school.</p> + +<p>Daar kwam een dikke jongen aanstappen.</p> + +<p>„Dag”, zei hij; „ik ken je wel!”</p> + +<p>Hij zette z'n beenen een eind van elkaar en stak de handen in z'n +broekzakken.</p> + +<p>„Hoe heet je?” vroeg hij.</p> + +<p>„Jo”, zei Jo.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_26">[26]</a></span></p> + +<p>„Jo? Wat een gekke naam! Ik heet Klaas.”</p> + +<div class="figleft" style="width: 410px;"> +<img src="images/ill_p026.png" width="410" height="451" alt="" title="" /> +</div> + +<p>Hij keek net, of hij zeggen wou: „Dat is een heel andere naam, +kereltje!”</p> + +<p>„Hoe oud ben je?” vroeg hij toen.</p> + +<p>„Acht jaar”, zei Jo.</p> + +<p>„Ik ben ook acht. Wil je met me spelen? Ik woon naast je.”</p> + +<p>Het leek Jo erg begeerlijk. Maar hij durfde zich nog niet goed te +bewegen. En hij kon Nel toch ook niet laten staan, alleen tusschen al +die vreemde kinderen! Dien dikken jongen herkende hij nu wel. Hij had +hem gisteren immers gezien over de haag heen.</p> + +<p>„Ik kan niet”, zei hij. „Dan blijft Nel alleen staan.”</p> + +<p>„Nou, wat hindert dat”, riep Klaas. „Toe, doe maar mee; we zullen +juist tikkertje doen!”</p> + +<p>Maar Jo wou bij zijn zusje blijven.</p> + +<p>„Wat flauw”, mopperde Klaas, toen hij opnieuw spelen ging<span class="corr" id="corr03" title="[Niet in bron]">.</span></p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_27">[27]</a></span></p> + +<p>Eindelijk kwam de meester buiten. 't Was een lange man met een bril +op. Hij praatte een poosje met Jo en Nel. En toen wist hij alles, wat +hij weten moest.</p> + +<p>De school begon.</p> + +<p>En weet je, waar Jo nu zitten moest? Naast Klaas, in de vierde klasse.</p> + +<p>„Jelui zijn immers buren”, zei meester.</p> + +<p>Klaas had een kleur als vuur. Hij had al gehoopt, dat de nieuweling +bij hem mocht zitten. En nou gebeurde dat ook.</p> + +<p>Nel werd in de vijfde klasse geplaatst, naast een meisje, dat Jantje +heette.</p> + +<p>Daarna konden de vierde en de vijfde klasse beginnen met het +rekenwerk, dat op het bord stond. En meester ging naar de hoogste +afdeeling, waarin „de geleerden” zaten.</p> + +<p>Klaas begon verwoed te rekenen. Ook Jo deed z'n best.</p> + +<p>Zoo ging het ruim een half uurtje. Toen kon Klaas het niet langer +uithouden.</p> + +<p>„Zeg, kom je vanmiddag bij me?” vroeg hij.</p> + +<p>„Ik weet het niet”, fluisterde Jo.</p> + +<p>„Doe 't maar; ik heb ook jonge konijnen.”</p> + +<p>„Hoeveel?”</p> + +<p>„Vijf. Nou, kom je?”</p> + +<p>„Ik denk het wel”, zei Jo.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_28">[28]</a></span></p> + +<p>„Ze zijn al veertien dagen, en er is één wit bij.”</p> + +<p>Dat moest Jo bepaald zien.</p> + +<p>„Ik ga mee”, zei hij. „Hoe laat gaat de school uit?”</p> + +<p>„Om half vier.”</p> + +<p>„O, en we eten....”</p> + +<p>Dit gesprek werd zacht fluisterend gevoerd. Maar meester scheen aan +alle kanten oogen en ooren te hebben.</p> + +<p>„Klaas....,” riep hij, „kom eens hier!”</p> + +<p>Schoorvoetend kwam Klaas nader.</p> + +<p>„Waar had je 't over, m'n ventje. 't Was zeker over een zaak van +gewicht.”</p> + +<p>Klaas zweeg.</p> + +<p>„Vooruit nou, waar praatte je over?”</p> + +<p>„Over m'n konijnen, meester”, zei de jongen fluisterend.</p> + +<p>„Over dat mooie witje?”</p> + +<p>„Ja meester.”</p> + +<p>„Zal ik je eens wat zeggen, Klaas? Je mag dat mooie witje wel present +geven aan Jo. Maar je mag er hier in school niet over babbelen. +Begrepen?”</p> + +<p>„Ja, meester.”</p> + +<p>„Ga dan maar terug naar je plaats.”</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_29">[29]</a></span></p> + +<h2><a id="VII"></a>VII.</h2> + +<h2 class="subtitle">Kousvoeteling.</h2> + +<p>„Dat kun je begrijpen; ik zal m'n mooie witje weggeven”, dacht Klaas. +„Ik zou gek zijn, als ik 't deed.”</p> + +<p>Hij ging op z'n plaats zitten en zei niets meer.</p> + +<p>Ook Jo zweeg.</p> + +<p>Stilletjes werkten ze door. Een paar keeren maar gedurende den +geheelen middag fluisterden ze een woordje.</p> + +<p>Maar toen de klok half vier had geslagen, waren ze blij. Vlug borgen +ze de schriften weg.</p> + +<p>„Ga je nou mee?” riep Klaas, toen ze buiten de school waren.</p> + +<p>„Graag”, antwoordde Jo. „Kom Nel”, riep hij.</p> + +<p>Met z'n drieën liepen ze vlug den weg op. En weldra hadden ze de +woning van Klaas bereikt.</p> + +<p>Daar achter, op een grasveldje, stond een hok met traliën.</p> + +<p>Maar er was geen bodem onder aan den eenen kant.</p> + +<p>„'t Is de loop”, zei Klaas. „Hier kunnen ze gras eten.”</p> + +<div class="figcenter" style="width: 534px;"> +<img src="images/ill_p030.jpg" width="534" height="720" alt="" title="" /> +</div> + +<p>Hij deed het hok aan den achterkant open. Nel en Jo keken nieuwsgierig +naar binnen. Daar zagen, ze in een wollig nestje <span class="pagenum"><a id="p_31">[31]</a></span><span class="pagenum"><a id="p_30">[30]</a></span>vijf jonge +konijntjes liggen. Vier er van waren grijsbont, maar 't vijfde was +spierwit. Klaas legde z'n pet op den grond en vlijde de beestjes er +in. Maar het witje nam hij in z'n handen.</p> + +<p>„Kijk eens, wat een mooi velletje; en wat een mooie oogen. Zie je wel, +dat ze rood zijn?”</p> + +<p>„Och, wat snoezige diertjes”, riep Nel.</p> + +<p>Jo zei niets. Maar z'n oogen schitterden.</p> + +<p>„Heb je wel eens mooier gezien?” vroeg Klaas met trots.</p> + +<p>„Nee, nooit”, zei Jo.</p> + +<p>Hij streek met z'n vingers over 't donzige kopje en lichtte de fijne +oortjes even op.</p> + +<p>„Ik wou, dat ik er ook zoo een had.”</p> + +<p>„Ik wil het toch niet missen”, zei Klaas.</p> + +<p>Dat begrepen Jo en Nel best.</p> + +<p>„Maar dit zijn toch ook lieve diertjes”, zei Nel. „Kijk ze eens bij +mekaar kruipen. Ze worden koud.”</p> + +<p>Daar kwam nog een kijkster aan. 't Was een leuk meisje met aardige +krulletjes. Die vielen over haar rug heen; net allemaal +kurketrekkertjes.</p> + +<p>„Zeg Kee, ze zijn al weer gegroeid”, riep Klaas.</p> + +<p>„Wie is dat?” vroeg Nel.</p> + +<p>„Dat is Kee; ken je Kee niet? Die woont hiernaast, in dat huis.”</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_32">[32]</a></span></p> + +<p>Het meisje zei niets, maar ze keek de drie kinderen met vriendelijke +oogjes aan.</p> + +<p>Eindelijk legde Klaas de konijnen weer in d'r nestje en sloot het hok.</p> + +<p>„Over veertien dagen zijn ze groot”, zei hij. „Dan kunnen ze bij de +oude vandaan.—Zullen we nou spelen?”</p> + +<p>Jo en Nel wilden graag, maar ze moesten 't even thuis vragen.</p> + +<p>Nu, pa en moe vonden het goed, dat ze kennis maakten met d'r buurtjes.</p> + +<p>„Maar om half zes thuis wezen, hoor; anders vind je den hond in den +pot. En weest voorzichtig!”</p> + +<p>„Ja moe”, riepen de twee kinderen en weg vlogen ze.</p> + +<p>Een poosje later was de pret in vollen gang.</p> + +<p>Twee jongens en twee meisjes liepen zoo hard ze konden om de beide +kleine huisjes heen. Ze deden tikkertje.</p> + +<p>Klaas trok z'n klompen uit, dan kon hij harder loopen. Nu kon Jo hem +niet tikken.</p> + +<p>„Loop ook op je kousen”, zei Klaas.</p> + +<p>„Ik weet niet, of het wel mag; in Amsterdam deed ik het nooit”, +antwoordde Jo.</p> + +<p>„O, 't gras is zoo zacht; 't doet heelemaal geen pijn, als je er over +loopt.”</p> + +<p>Jo wou toch de schoenen maar niet uittrekken.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_33">[33]</a></span></p> + +<p>„Durf je niet?” vroeg Klaas.</p> + +<p>„O, zeker wel.”</p> + +<p>„Nou, doe het dan! Anders zeg ik, dat je niet durft.”</p> + +<p>Ja, nu moest Jo z'n moed wel toonen.</p> + +<p>Hij maakte de veters los en even later.... daar sprong hij heen. Wat +liep dat leuk; zoo licht, zoo gemakkelijk!</p> + +<p>En het mooiste was: nu kon hij harder loopen dan Klaas.</p> + +<p>Toen Nel zag, dat Jo op z'n kousen liep, zei ze: „Dat mag je niet +doen.”</p> + +<p>„'t Hindert ook wat; we doen 't hier allemaal”, zei Klaas.</p> + +<p>„Ik doe straks m'n schoenen weer aan”, dacht Jo. „Moe ziet er toch +niets van.”</p> + +<div class="figleft" style="width: 391px;"> +<img src="images/ill_p034a.png" width="391" height="414" alt="" title="" /> +</div> + +<p>Maar dat kwam anders uit.</p> + +<p>Want toen het half zes was, kon Jo z'n schoenen niet aan de voeten +krijgen. Die waren door de warmte veel te veel gezwollen. En de +schoenen waren niet ruim.</p> + +<p>Hoe nu?</p> + +<p>Een poosje later keerde Nel naar huis terug. Achter haar liep Jo met +z'n schoenen in de hand. Hij hoopte, dat moe hem niet zou zien; dan +zou hij vlug een paar pantoffels aantrekken.</p> + +<p>Maar moe zag hem wel.</p> + +<p>„Wat is dat?” zei ze verwonderd.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_34">[34]</a></span></p> + +<p>Jo vertelde, wat er gebeurd was.</p> + +<p>„'t Is wat moois”, mopperde moe. „Laat je kousen eens zien!”</p> + +<p>Jo tilde z'n eenen voet op; hij schrok zelf van 't geen hij zag.</p> + +<p>Onder den voet zat een dikke laag groenachtige modder.</p> + +<p>Vijf minuten later zat hij met z'n voeten in 't bad en een paar +schoone kousen lagen naast hem.</p> + +<p>En voor hem stond z'n moeder en zei streng: „'t Mag volstrekt niet +weer gebeuren, hoor!”</p> + +<p>„Nee moe”, zei Jo.</p> + +<p>En z'n stem klonk wel een beetje benauwd.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 246px;"> +<img src="images/ill_p034b.png" width="246" height="84" alt="" title="" /> +</div> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_35">[35]</a></span></p> + +<h2><a id="VIII"></a>VIII.</h2> + +<h2 class="subtitle">„Dubbele twee.”</h2> + +<p>Jo en Nel voelden zich al gauw thuis in Breedega.</p> + +<p>Ze konden het met de andere schoolkinderen best vinden. Maar groote +vrienden werden ze met hun buurtjes: Klaas en Kee. Na veertien dagen +zag men Jo nooit zonder Klaas en Nel nooit zonder Kee. En heel vaak +waren ze met d'r vieren.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 566px;"> +<img src="images/ill_p035.png" width="566" height="353" alt="" title="" /> +</div> + +<p>Een van de grootste schooljongens had een aardigen naam voor hen +gevonden.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_36">[36]</a></span></p> + +<p>„Kijk”, zei hij op een keer, „daar komt „dubbele twee” ook weer aan.”</p> + +<p>Alle kinderen, die 't hoorden, lachten.</p> + +<p>En na dien tijd noemden ze ons viertal altijd „dubbele twee.”</p> + +<p>Het was een gepaste naam, nietwaar?</p> + +<p>Klaas leidde Jo overal rond. Na korten tijd kende de stedeling niet +alleen het dorp, maar ook de omgeving. Vooral de bosschen en het water +vond hij mooi. En de weilanden ook met al die kleurige bloemen, en de +akkers....</p> + +<p>Och, eigenlijk vond hij alles mooi. En hij vond het erg aardig, dat +Klaas hem zooveel liet zien en hem zooveel vertelde.</p> + +<p>Maar Klaas fopte hem ook wel eens!</p> + +<p>Op een middag waren ze een weiland ingegaan. Daarin liep het schaap, +dat toebehoorde aan den vader van Klaas. Maar dat vertelde de guit +niet.</p> + +<p>„Wacht”, dacht hij, „nu zullen we eens een grap hebben.”</p> + +<p>Hij en Jo liepen een heel eind de weide in. Eindelijk waren ze dicht +bij het schaap gekomen. Het dier herkende Klaas en kwam naar de +jongens toe.</p> + +<p>Toen deed Klaas, alsof hij vreeselijk bang werd.</p> + +<p>„Help, help”, schreeuwde hij, en meteen zette hij het op een loopen.</p> + +<p>Jo werd zoo verschrikt, dat hij z'n vriend op een draf volgde.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_37">[37]</a></span></p> + +<div class="figright" style="width: 376px;"> +<img src="images/ill_p037.png" width="376" height="266" alt="" title="" /> +</div> + +<p>„Loop”, schreeuwde Klaas; „als het je pakt....”</p> + +<p>Jo rilde en versnelde z'n vaart.</p> + +<p>Het schaap liep achter de jongens aan.</p> + +<p>„Bê, bê”, riep het. Net of 't zeggen wou: „Maar wacht dan toch eens +eventjes.”</p> + +<p>„Loop, daar komt het aan”, schreeuwde Klaas. Och, och, wat repten de +jongens hun beenen. 't Was precies, of Jo nu veel harder kon loopen +dan z'n vriend. Hij raakte voor, al meer en meer. Maar hij had geen +tijd om eventjes om te zien.</p> + +<p>Daardoor merkte hij niet, dat Klaas stil bleef staan, en toen +lekkertjes in het gras ging liggen.</p> + +<p>'t Leek grappig, zooals Jo vluchtte. Klaas moest er hartelijk om +lachen. Kijk eens aan, hij liep maar door.</p> + +<p>Eindelijk meende Jo, dat hij 't gevaar ontkomen was.</p> + +<p>Hij draaide zich om en—, daar begreep hij niets van. Hij zag z'n +vriend liggen en 't schaap stond naast hem.</p> + +<p>„Ben je gevallen”, schreeuwde hij. „Bijt het ook?”</p> + +<p>Klaas stond op en danste als een dolle om het schaap heen. Allerlei +vreemde geluiden stootte hij uit.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_38">[38]</a></span></p> + +<div class="figcenter" style="width: 534px;"> +<img src="images/ill_p038.jpg" width="534" height="720" alt="" title="" /> +</div> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_39">[39]</a></span></p> + +<p>„Wat mankeert dien jongen toch?” dacht het dier zeker. Het werd bang +en maakte, dat het weg kwam.</p> + +<p>„Hoera”, schreeuwde Klaas, „de vijand vlucht.”</p> + +<p>Toen rolde hij opnieuw onderst-boven en lachte, dat zijn wangen paars +werden.</p> + +<p>„Ik heb 't gewonnen, de vijand is verslagen”, riep hij.</p> + +<p>Eindelijk stond hij op en ging naar Jo toe.</p> + +<p>„Hè”, zei Jo, „ik was zoo bang, dat het je kwaad zou doen. Viel je?”</p> + +<p>„Ja”, antwoordde Klaas met een ernstig gezicht. „Maar heb je wel +gezien, dat ik het aandurfde? Ik ben nergens bang voor.”</p> + +<p>Jo kreeg grooten eerbied voor zijn vriend. Maar toen hij later merkte, +dat die hem zoo mooi gefopt had, dacht hij: „Wacht maar, mannetje. +Leer om leer; pak je mij, ik pak je weer.”</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_40">[40]</a></span></p> + +<h2><a id="IX"></a>IX.</h2> + +<h2 class="subtitle">Klaas kent geen bedotter.</h2> + +<p>Den volgenden dag ging Klaas naar Jo. Hij was nu volstrekt niet meer +bang voor meneer Veenhof, ook niet al had die een wit vest aan. En de +moe van Jo vond hij erg aardig. Bijna geen dag ging voorbij, of Klaas +kwam op „de villa”, zooals hij en Kee de woning van hun buren noemden.</p> + +<p>Eerst hadden de twee kinderen met groote oogen alles bezien. Wat een +mooie stoelen, en wat een pracht van een tafel! En dan die +vloerkleeden en die gordijnen! Ze waren er stil van geworden.</p> + +<p>Maar nu waren ze daaraan al gewend en Klaas was even luidruchtig als +Jo; en Kee babbelde niet minder hard dan Nel.</p> + +<p>„De ooren tuiten me d'r van”, zei meneer Veenhof soms.</p> + +<p>„Levenmakers”, riep hij, „wil je eens wat stil wezen!”</p> + +<p>Dan stond hij op en liep op een draf achter de kinderen aan, de kamer +uit, de gang door, den tuin in.</p> + +<p>En dan zat mevrouw in een gemakkelijken stoel voor 't open raam en +lachte hartelijk.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_41">[41]</a></span></p> + +<p>Ze begon zich al wat beter te gevoelen; ze was opgeruimder geworden, +en dat is voor een zieke al heel wat waard.</p> + +<p>Nu was Klaas dan weer bij Jo.</p> + +<p>Ze speelden samen wat in den tuin, en plaagden toen Nel een beetje.</p> + +<p>Maar die had er niet veel aardigheid aan.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 685px;"> +<img src="images/ill_p041.png" width="685" height="162" alt="" title="" /> +</div> + +<p>„Laat me met rust, plaaggeesten”, riep ze. Maar de plaaggeesten lieten +haar niet met rust. En toen ging Nel naar de kamer, waarin moe zat. +Want ze was bezig met een handwerkje en dat moest af; het mòest.</p> + +<p>„Wat zullen we nou doen?” vroeg Klaas.</p> + +<p>Daar schoot Jo plotseling wat in de gedachten. Klaas had hem gisteren +gefopt; wacht eens eventjes....</p> + +<p>„Heb je onzen bedotter al gezien?” vroeg hij.</p> + +<p>„Jullie bedotter?! Wat is dat voor een ding?” vroeg Klaas verwonderd.</p> + +<p>Jo sloeg de handen in elkaar.</p> + +<p>„Of ken je nog geen bedotter”, riep hij uit.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_42">[42]</a></span></p> + +<p>„Nee, wat is dat dan?”</p> + +<p>„Bij ons in Amsterdam zijn er wie weet hoeveel. En hier bij jullie +geen een? Ik kan 't haast niet gelooven. Maar we hebben er een +meegebracht. Wil je hem eens zien?”</p> + +<p>„Graag”, zei Klaas.</p> + +<p>„Nou, kom dan maar!”</p> + +<p>Jo liep naar binnen; Klaas volgde hem.</p> + +<p>In een van de kamers stond een pendule. Het klokje werd gedragen door +een man, een reus.</p> + +<p>„Daar staat hij”, zei Jo.</p> + +<p>„Dat? Nou, dat is een klok!”</p> + +<p>„Maar geen gewone, mannetje! Zie je dien reus?”</p> + +<p>„Ja, wat zou die?”</p> + +<p>„Als die de klok hoort slaan, draait hij z'n hoofd om.”</p> + +<p>Daar hoorde Klaas verwonderd van op.</p> + +<p>„Is dat waar?” vroeg hij.</p> + +<p>„Zoo waar, zoo waar, als....”</p> + +<p>„Nou, als....”</p> + +<p>„Net zoo waar, als dat twee keer twee vier is.”</p> + +<p>Dat was erg waar, vond Klaas.</p> + +<p>„Wil je 't zien?” vroeg Jo.</p> + +<p>„Graag, hoor!”</p> + +<p>„Laten we dan tien minuten wachten; dan slaat de klok.”</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_43">[43]</a></span></p> + +<div class="figright" style="width: 424px;"> +<img src="images/ill_p043.png" width="424" height="221" alt="" title="" /> +</div> + +<p>De jongens gingen zitten. Klaas keek met groote pogen naar het +uurwerk. De wijzers gingen hem veel te langzaam.</p> + +<p>Jo bleef niet lang zitten.</p> + +<p>„Ik moet even weg; ik kom gauw terug”, zei hij.</p> + +<p>En meteen stoof hij de deur uit, want hij moest eens uitproesten.</p> + +<p>„O, moe, o, Nel”, riep hij in de andere kamer. „Wat heb ik Klaas nou +mooi te pakken!”</p> + +<p>En toen vertelde hij, hoe z'n vriendje er op zat te wachten, dat Atlas +zijn hoofd draaide.</p> + +<p>„Hoe kom je er bij, jongen”, lachte moe.</p> + +<p>„Nou, moe; hij heeft mij gisteren ook zoo voor 't lapje gehouden. Ga +je mee kijken, Nel?”</p> + +<p>Natuurlijk ging Nel mee.</p> + +<p>Op de teenen slopen ze naar de andere kamer en keken door de reet +tusschen deur en kozijn.</p> + +<p>Klaas zat maar geduldig te wachten.</p> + +<p>„Nog eventjes”, hoorden Jo en Nel hem zeggen.</p> + +<p>Daar sloeg de klok: een—twee—drie—vier—</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_44">[44]</a></span></p> + +<div class="figleft" style="width: 208px;"> +<img src="images/ill_p044.png" width="208" height="334" alt="" title="" /> +</div> + +<p>Klaas schrok er haast van, al had hij er ook op zitten wachten.</p> + +<p>„Pas op”, dacht hij, „nou komt het.”</p> + +<p>Maar er gebeurde niets. Atlas bleef even krom staan als te voren en +z'n hoofd bleef onbeweeglijk.</p> + +<p>Mopperend gleed Klaas van den stoel.</p> + +<p>„D'r is niks van an”, zei hij, en meteen stapte hij de gang in.</p> + +<p>En toen had je de pret!</p> + +<p>Jo en Nel gierden het uit van lachen.</p> + +<p>„Gekken”, zei Klaas, „waarom lach je zoo?”</p> + +<p>„Om jou.... om dien mooien bedotter.... Vond je hem niet prachtig.... +Ja, mannetje, leer om leer, fop je mij....”</p> + +<p>Klaas begreep het nog niet. En Jo en Nel lieten hem even wijs. Maar +toen de jongen 's avonds aan z'n vader en moeder en de andere +huisgenooten de geschiedenis vertelde, <span class="corr" id="corr04" title="Bron: toen..">toen....</span> Ja, toen begreep +hij, wie eigenlijk een bedotter was.</p> + +<p>Atlas niet, maar......</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_45">[45]</a></span></p> + +<h2><a id="X"></a>X.</h2> + +<h2 class="subtitle">Als je mekaar fopt....</h2> + +<div class="figleft" style="width: 232px; padding-top: 4em;"> +<img src="images/ill_p045.png" width="232" height="406" alt="" title="" /> +</div> + +<div class="poem" style="margin-left: 270px;"> + <div class="stanza"> + <span class="i0">Dat je mekaar eens fopt, dat mag;<br /></span> + <span class="i0">Maar laat het foppen blijven!<br /></span> + <span class="i0">Nooit moet je scherts, hoe grappig ook,<br /></span> + <span class="i0">Tot spot gaan overdrijven.<br /></span> + <span class="i0">Wat als een ander jou bespot,<br /></span> + <span class="i0">Om jou luid staat te schaat'ren,<br /></span> + <span class="i0">En jij haast huilt.... zeg, wou je 'm dan<br /></span> + <span class="i0">Niet om z'n ooren klaat'ren?<br /></span> + </div> + <div class="stanza"> + <span class="i0">Maar fopt een ander jou soms fijn,—<br /></span> + <span class="i0">Zoo'n echte, slimme rakker,—<br /></span> + <span class="i0">Kijk dan niet zuur, lach mee, en denk:<br /></span> + <span class="i0">„Pas op, baas, blijf maar wakker!<br /></span> + <span class="i0">Jij pakte mij, ik pak jou weer,<br /></span> + <span class="i0">Daar kun jij op vertrouwen;<br /></span> + <span class="i0">Is 't heden niet, dan morgen vast;<br /></span> + <span class="i0">Ik zal jou naam onthoûen.”<br /></span> + </div> + <div class="stanza"> + <span class="pagenum"><a id="p_46">[46]</a></span> + <span class="i0">Dat je mekaar voor 't lapje houdt,<br /></span> + <span class="i0">Wie zal daar over vitten?<br /></span> + <span class="i0">Wie zal niet graag, om mee te doen,<br /></span> + <span class="i0">In jullie kring gaan zitten?<br /></span> + <span class="i0">Maar eerlijk moet je altijd zijn,<br /></span> + <span class="i0">Ook bij het grappigst plagen;<br /></span> + <span class="i0">Want spot,—je weet het drommels goed,—<br /></span> + <span class="i0">Doet vaak méér pijn dan slagen.<br /></span> + </div> +</div> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_47">[47]</a></span></p> + +<h2><a id="XI"></a>XI.</h2> + +<h2 class="subtitle">Dina en de muis.</h2> + +<p>Klaas en Jo konden het best met elkaar vinden, dat weten we; maar Kee +en Nel niet minder. Die hadden te zamen al heel wat gewandeld en al +heel wat bekeken. En ook hadden ze te zamen al grappige avontuurtjes +beleefd.</p> + +<p>Hoort maar eens.</p> + +<p>Kee had een muis. 't Was geen echte; neen, 't was er een van hout en +ze had oogjes, die kralen waren. Die muis had vroeger kunnen springen, +maar dat kon ze nu niet meer.</p> + +<div class="figright" style="width: 110px;"> +<img src="images/ill_p047.png" width="110" height="139" alt="" title="" /> +</div> + +<p>„'t Lijkt precies”, zei Nel; „hoe kom je er aan?”</p> + +<p>„Van vader gekregen, toen ik jarig was.”</p> + +<p>„Schrok je niet, toen je ze kreeg?”</p> + +<p>„Wel nee, ik ben niet bang voor een muis.”</p> + +<p>„Nou, ik wel hoor! En Dina dan; die is er zoo bang voor, als.... +als...., nog erger dan ik.”</p> + +<p>Toen kwam Nel wat grappigs in den zin.</p> + +<p>„Zeg, weet je wat we moesten doen?” riep ze.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_48">[48]</a></span></p> + +<p>„Nee; wat dan?”</p> + +<p>„Dina bang maken. Dan zetten we de muis in de keuken op de tafel en +als Dien dan komt....”</p> + +<p>„Ja, laten we dat doen”, zei Kee.</p> + +<p>En weet je, wat de beide schelmen nu deden? Ze bonden een zwarten +draad om den kop van het houten muisje, en zetten het zoo op de tafel. +De draad ging onder 't openstaande raam door naar buiten. En daar, +beneden het kozijn, lagen Nel en Kee te luisteren.</p> + +<div class="figleft" style="width: 206px;"> +<img src="images/ill_p048.png" width="206" height="432" alt="" title="" /> +</div> + +<p>Korten tijd daarna kwam Dina de keuken binnen. Ze liep naar de tafel +en....</p> + +<p>„O!” schreeuwde ze opeens.</p> + +<p>En meteen sprong ze wel drie meter achteruit.</p> + +<p>„Wat is dat? Een muis? Foei, foei!”</p> + +<p>Het muisje bleef onbeweeglijk zitten. Daardoor werd Dina een beetje +moediger.</p> + +<p>„Kss, kss, kss”, riep ze.</p> + +<p>Maar het diertje ging niet op de vlucht.</p> + +<p>„Wat een brutale muis”, dacht Dina.</p> + +<p>Ze nam den stoffer en zwaaide er mee. 't Gaf niets.</p> + +<p>Toen sloeg ze er mee op den vloer, maar de muis bleef zitten.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_49">[49]</a></span></p> + +<p>Eindelijk trommelde Dina zelfs op het vuilnisblik, maar niets baatte.</p> + +<p>„Kss, kss, kss,” riep ze nog eens.</p> + +<p>Nel en Kee hadden pret voor zes. Maar Dina begreep er niets van. Ze +sloeg de rokken stijf om haar beenen en toen deed ze een stap vooruit, +en toen nog een halven stap.</p> + +<p>„Kss, kss, weg dan toch,” riep ze.</p> + +<p>De muis keek haar met glinsterend zwarte oogjes stilletjes aan.</p> + +<p>„Naar dier, vooruit, of ik sla je dood,” riep Dina.</p> + +<p>Ze wist zelf wel, dat ze het toch niet durfde doen. Maar ze dacht: +„Nou zal ze wel schrikken.”</p> + +<p>Maar het muisje schrok niet.</p> + +<p>Dina deed nog een stap vooruit, en toen...... rrtts......</p> + +<p>Daar sprong de muis een heel eind weg.</p> + +<p>„Help, help, mevrouw, mevrouw.... een muis....!”</p> + +<p>Dina vloog de keuken uit, de gang door, de kamer in.</p> + +<p>„Een muis”.... hijgde ze, „een muis....”</p> + +<p>„Kom, kom, ze bijt je niet,” zei mevrouw. „Waar is het diertje?”</p> + +<p>„In de keuken, mevrouw..... het zat op de tafel..... En het sprong in +eens op me aan en wou me bijten....”</p> + +<p>Dina's beenen trilden nog van den schrik.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_50">[50]</a></span></p> + +<p>„Ik zal eens even gaan kijken,” zei mevrouw.</p> + +<p>„Wat is mevrouw toch dapper,” dacht Dina. Ze liep achter haar +meesteres aan naar de keuken toe.</p> + +<p>En toen ze daar kwam....</p> + +<p>Daar stond mevrouw te lachen, en Nel lachte, en Kee lachte....</p> + +<p>En de beide meisjes riepen: „Sliep uit, sliep uit!”</p> + +<div class="figcenter" style="width: 484px;"> +<img src="images/ill_p050.png" width="484" height="214" alt="" title="" /> +</div> + +<p>„O jullie deugnieten,” zei Dina. „Ik zal....”</p> + +<p>Maar ze was nog niet eens uitgesproken, toen ze schreeuwde:</p> + +<p>„O, nòg een, nòg een! Kijk eens....!”</p> + +<p>Op een drafje liep ze naar buiten, en Nel....?</p> + +<p>Wel die liep achter haar aan en schreeuwde even hard:</p> + +<p>„Help, help, een muis!”</p> + +<p>Want terwijl ze Dina stond uit te lachen, holde er eensklaps een +muisje over den vloer.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_51">[51]</a></span></p> + +<p>En dat was nu geen houten, maar een van vleesch en bloed.</p> + +<p>„Help, help, een muis....” schreeuwden de twee heldinnen buiten de +deur.</p> + +<p>Maar mevrouw Veenhof en Kee bleven rustig staan en lachten en riepen: +„Sliep uit, sliep uit!”</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_52">[52]</a></span></p> + +<h2><a id="XII"></a>XII.</h2> + +<h2 class="subtitle">Arm Moedertje!</h2> + +<p>„Zeg, Jo, ga je mee?” riep Klaas over de heg heen.</p> + +<p>„Waarheen?”</p> + +<p>„Ik moet even een boodschap doen voor moe. Toe, ga mee, 't is maar een +kwartiertje loopen.”</p> + +<p>„Ik zit in Dik Trom te lezen; 't is zoo mooi,” riep Jo terug. +Eigenlijk wou hij wel graag blijven lezen. Maar Klaas liet hem niet +met rust.</p> + +<p>„Je kunt immers vanmiddag wel verder lezen,” zei hij. „Toe, ga nou +mee! Misschien vinden we ook nog wel een vogelnest.”</p> + +<p>„Weet je er een?”</p> + +<p>Jo flapte het boek dicht. Een nest! Dat wou hij graag zien!</p> + +<p>„Nee, maar er zijn er genoeg.”</p> + +<p>„Ik ga mee, hoor!”</p> + +<p>„Mag ik ook mee?” vroeg Nel.</p> + +<p>Jo keek naar Klaas, en Klaas keek naar Jo.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_53">[53]</a></span></p> + +<p>„Om mij wel,” zei de eerste eindelijk.</p> + +<p>„Om mij ook wel,” zei de andere.</p> + +<p>„Dan ga ik Kee vragen, of ze ook mee gaat,” riep Nel.</p> + +<p>Jo en Nel vroegen moe, of ze met Klaas mee mochten, en moe vond het +goed.</p> + +<p>Een poosje later waren de vier kinderen al op weg.</p> + +<p>„Dubbele twee,” riep Jan Bos, een jongen uit de vierde klasse.</p> + +<p>„Dubbele twee,” riep Piet Boers, z'n kameraad.</p> + +<p>„Komt maar hier,” riep Klaas, en hij stak z'n vuist in de hoogte.</p> + +<p>Daar moesten Jan en Piet niets van hebben. Ze staken even d'r tong uit +en toen maakten ze, dat ze weg kwamen.</p> + +<p>„Dat zijn een paar echte flauwerds!” zei Klaas.</p> + +<p>Het viertal verliet weldra den straatweg en sloeg een zandpad in. Dat +volgden ze een heel eind en toen moesten ze door een boschje. En +daarna gingen ze langs een heel smal paadje, waar ze achter elkaar +moesten loopen. Eindelijk had Klaas de woning bereikt, waarheen z'n +moeder hem met een boodschap had gezonden. Jo en Nel en Kee bleven +achter, terwijl hun vriendje op een drafje naar het kleine +boerderijtje liep. Geen vijf minuten later was de jongen reeds terug.</p> + +<p>„En nou gaan we naar het boschje; daar kunnen we heerlijk spelen,” +riep hij.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_54">[54]</a></span></p> + +<p>„Ja, ja,” zei Kee, „je kunt je daar zoo fijn verschuilen. +Verstoppertje, dat ken jelui toch wel?”</p> + +<p>Of Jo en Nel het kenden! Maar in zoo'n boschje zou het nog eens echt +zijn; zij hadden zich nooit beter kunnen verschuilen dan achter een +stoel of in een kast.</p> + +<p>'t Was wel heet, maar toch liepen de vier kinderen op een draf naar +het koele boschje. Maar voor ze begonnen te spelen, wilden ze eerst +even op het mos uitrusten.</p> + +<p>Weldra lagen ze languit onder een eik, die nog heel jonge blaadjes +had.</p> + +<p>„Kijk,” riep Klaas ineens, „daar zit een gat in den stam. Daar kan +best een nest in zitten.”</p> + +<p>Hij stond op en Jo eveneens. Klaas nam een stok en sloeg tegen den +stam: klets, klets, klets....</p> + +<p>„Rrrrrrr,” ging het plotseling en een musch vloog uit het gat.</p> + +<p>„Zag je dat?” schreeuwde Jo. „D'r zit vast een nest in. Zullen we eens +kijken?”</p> + +<p>Hij beproefde in den boom te klimmen, maar dat kunstje kende hij niet. +Telkens gleed hij onderuit. Wel duwde Klaas hem op, maar 't gaf niet +genoeg.</p> + +<p>„Laat mij eens probeeren,” zei Klaas.</p> + +<p>Hij sloeg z'n beenen om den stam en daar ging hij langzaam omhoog. +Eindelijk was z'n gezicht voor het nest.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_55">[55]</a></span></p> + +<p>„Er liggen eitjes in,” schreeuwde hij. Maar meteen gleed hij naar +beneden, want hij kon zich niet langer vasthouden.</p> + +<p>„Hoeveel?” riepen de drie andere kinderen.</p> + +<p>„Dat weet ik niet; maar ik geloof wel een stuk of zes.”</p> + +<p>Het gezicht van Jo glom van vreugde.</p> + +<p>„Hoe krijgen we ze d'r uit?” vroeg hij.</p> + +<p>„Ga maar staan, zóó, met je rug tegen den boom. En dan je handen +vouwen, zóó!” riep Klaas.</p> + +<p>Jo deed het, en nu zette Klaas z'n eenen voet in de samengevouwen +handen; daarna ging de tweede op Jo's schouder en toen de eerste ook.</p> + +<p>„Kun je me dragen?”</p> + +<p>„O, best hoor!”</p> + +<p>Klaas keek nu in 't gat.</p> + +<p>„Zeven eitjes,” riep hij.</p> + +<p>„Haal ze d'r uit,” zei Kee.</p> + +<p>„Ja, toe, haal ze d'r uit,” zei Nel.</p> + +<p>„Piet, tjiet—piet, tjiet,” smeekte het muschje. Het borstje van het +vogeltje ging snel op en neer. Maar geen van het viertal, die het zag.</p> + +<p>„Piet, tjiet—piet, tjiet,” bad het diertje. Maar de kinderen +verstonden de vogeltaal niet.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 541px;"> +<img src="images/ill_p056.png" width="541" height="720" alt="" title="" /> +</div> + +<p>En toch was die taal zoo gemakkelijk te verstaan; want het +<span class="pagenum"><a id="p_56">[56]</a><br/><a id="p_57">[57]</a></span>was +dezelfde, die de moeders van de vier kinderen spraken.</p> + +<p>„Piet, tjiet—piet, tjiet....!”</p> + +<p>Arm moedertje, je bidt tevergeefs; wat geven deze kinderen om jou +liefde! Jij bent maar een musch, maar een klein dier, begrijp je dat!</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_58">[58]</a></span></p> + +<h2><a id="XIII"></a>XIII.</h2> + +<h2 class="subtitle">Moeilijke oogenblikken.</h2> + +<p>„M'n hand is te dik; ze kan er niet in,” riep Klaas naar beneden.</p> + +<p>„Och, wat jammer,” zei Nel.</p> + +<p>„Zal ik eens probeeren?” vroeg Jo. „Misschien zijn mijn handen wel +kleiner dan die van jou.”</p> + +<p>Klaas klauterde naar beneden en toen vergeleken de jongens hun handen.</p> + +<p>„Zie je wel, de mijne zijn kleiner! Ga jij nou eens staan!”</p> + +<p>„Goed,” en Klaas steunde met z'n rug tegen den boom. Even later stond +Jo voor het gat. Het was toch erg klein, hoor! De jongen wrong en +wrong...., ha, daar ging z'n hand.</p> + +<p>„Ik ben d'r in,” juichte hij, „en ik voel de eitjes!”</p> + +<p>„Pas op, knijp ze niet kapot: ze zijn zoo teer,” riep Klaas.</p> + +<p>Jo nam een paar eitjes uit het nest en wou z'n hand om hoog trekken. +Maar dat ging niet.</p> + +<p>„Nou kan mijn hand ook niet door de opening,” zei hij.</p> + +<p>Hij liet een eitje vallen, maar de vuist was nog te dik.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_59">[59]</a></span></p> + +<p>„Ben je haast klaar?” riep Klaas. „Je hebt je schoenen aan de voeten +gehouden en die doen me zeer op m'n schouders.”</p> + +<p>Opnieuw liet Jo een eitje vallen. Nu had hij nog één in de hand. En +nog was die te dik.</p> + +<p>„Ik kan er geen een uitkrijgen; als ik m'n vingers krom doe, is 't gat +te klein.”</p> + +<p>„Laat ze dan maar liggen,” zuchtte Klaas. „Maar je moet naar beneden +komen, want ik kan je niet langer dragen. O, mijn schouders!”</p> + +<p>Ja, dan moesten de eitjes maar blijven liggen. Jo trok z'n hand +terug...., wat was dat....! Ze was toch niet dikker geworden?</p> + +<p>De jongen trok en wrong en draaide en rukte, alles tevergeefs.</p> + +<p>„O, ik zit vast,” riep hij vol angst uit; „ik kan m'n hand niet terug +trekken.”</p> + +<p>„Toe, gauw, m'n schouders!” steunde Klaas.</p> + +<p>„Ik kan niet, ik kan niet...., blijf staan, Klaas!”</p> + +<p>„Maar ik kan je niet meer dragen; verzet dan je voeten een beetje....”</p> + +<p>Jo deed het en 't gaf z'n vriend wat opluchting.</p> + +<p>„Probeer nu gauw los te komen, Jo!” riep Nel. Ze werd ongerust over +haar broertje. Daar stond ze nu dicht bij hem en ze kon hem niet +helpen.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_60">[60]</a></span></p> + +<p>Opnieuw rukte en wrong Jo, maar 't baatte niet. Z'n hand begon hem +vreeselijk pijn te doen, maar ze bleef gevangen.</p> + +<p>Nu sprongen er tranen uit de oogen van den armen jongen, tranen van +angst. En onder zijn voeten steunde en zuchtte z'n kameraad....</p> + +<p>„Help, help!” schreeuwde Jo ineens.</p> + +<p>Toen werden Kee en Nel zoo verschrikt, dat ze riepen: „Wij gaan hulp +halen in dat huis van straks.”</p> + +<div class="figcenter" style="width: 642px;"> +<img src="images/ill_p060.png" width="642" height="293" alt="" title="" /> +</div> + +<p>Zoo hard ze konden liepen ze naar 't kleine boerderijtje toe. Gelukkig +was 't maar een klein eindje en nog gelukkiger was het, dat de +eigenaar juist thuis gekomen was.</p> + +<p>De man nam vlug een laddertje op z'n schouder en volgde de twee +meisjes.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_61">[61]</a></span></p> + +<p>„Help, help, help....!” hoorden ze Jo roepen. Aan z'n stem konden ze +wel merken, dat hij schreide.</p> + +<p>Maar hij niet alleen!</p> + +<p>Klaas schreide ook; ten eerste om Jo, die zoo akelig gevangen zat, en +ten tweede om de pijn, die hij zelf gevoelde. Z'n vriend werd hoe +langer hoe zwaarder, naar 't scheen. Klaas beet op z'n tanden..... +Neen, hij mocht niet neervallen, hij moest blijven staan.... Maar z'n +knieën trilden...., z'n schouders verdoofden.... „Blijf staan,” dacht +hij, en hij sloeg z'n armen achter zich om den boom. En intusschen +biggelden dikke tranen hem over de wangen.</p> + +<p>In Klaas z'n heele leven was dat nog geen vijf keer gebeurd.</p> + +<p>De boer schoof het laddertje onder de voeten van Jo. Nu kon Klaas z'n +plaats verlaten. De jongen deed een paar stappen vooruit en viel toen +neer op het mos.</p> + +<p>Maar Jo was nog niet bevrijd. Dat kostte heel wat moeite.</p> + +<p>De boer beproefde wel de hand uit het gat te trekken, maar 't gelukte +hem evenmin als het den jongen zelf gelukt was.</p> + +<p>„Ik zal je los moeten snijden,” zei de man eindelijk.</p> + +<p>Jo rilde; hij dacht.... iets vreeselijks.</p> + +<p>Maar gelukkig dacht hij verkeerd. Z'n helper sneed heel voorzichtig +wat hout uit den boom, zoodat de opening ruimer werd. Het duurde heel +lang, maar eindelijk....</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_62">[62]</a></span></p> + +<p>„Probeer nou nog eens,” zei de man.</p> + +<p>Jo trok, en...., gelukkig, daar schoot z'n hand naar buiten. Nog nooit +in z'n leven was de jongen zoo blij geweest, als op dat oogenblik.</p> + +<p>Met tranen in de pogen bedankte hij z'n redder.</p> + +<p>„Ja, ja, al lang goed. Je moet ook geen vogelnestjes uithalen, 't is +zonde,” zei de goede man. En meteen keerde hij terug naar z'n woning.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 626px;"> +<img src="images/ill_p062.png" width="626" height="232" alt="" title="" /> +</div> + +<p>De kinderen dachten aan geen spelen meer; stilletjes keerden ze naar +het dorp terug.</p> + +<p>Af en toe voelde Klaas eens naar z'n schouders, maar nog vaker keek +hij naar de hand van Jo.</p> + +<p>Die was vreeselijk rood en dik.</p> + +<p>„Mijn schuld,” dacht Klaas, „mijn schuld....!”</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_63">[63]</a></span></p> + +<h2><a id="XIV"></a>XIV.</h2> + +<h2 class="subtitle">Het witje.</h2> + +<p>Eindelijk waren de vier kinderen weer thuis.</p> + +<p>Nel deed een opgewonden verhaal over wat gebeurd was.</p> + +<p>„Die kinderen, je kunt ze haast geen oogenblik vertrouwen,” zei moe, +terwijl ze druk bezig was Jo's hand te betten met koud water.</p> + +<p>Ze had diep medelijden met haar jongen.</p> + +<p>Pa ook wel, maar die zei niet veel. Hij mompelde iets van „kwaad, dat +zich zelf straft.”</p> + +<p>Nel hoorde het. En die had toch ook zoo'n medelijden met Jo!</p> + +<p>„Nou, pa,” zei ze een beetje snibbig, „Jo deed toch geen kwaad. 't Was +een musschennest, en musschen zijn schadelijke vogels.”</p> + +<p>„Dat zijn ze.”</p> + +<p>Meteen stond pa op en ging den tuin in.</p> + +<p>En wien trof hij daar aan bij de achterdeur? Klaas!</p> + +<p>Maar de jongen was niet alleen. Op z'n arm droeg hij een snoezig +beestje, een konijntje, z'n mooie witje.</p> + +<p>„Meneer....,” stotterde hij, „'t was.... was.... mijn.... <span class="pagenum"><a id="p_64">[64]</a></span>mijn +schuld. En nou wou..... wou ik..... Jo dit.....”</p> + +<div class="figleft" style="width: 258px;"> +<img src="images/ill_p064.png" width="258" height="384" alt="" title="" /> +</div> + +<p>„Hoe kom je er bij, ventje. Jo is toch even oud als jij, en jij +behoeft niet op hem te passen!”</p> + +<p>Dat was waar en toch.... toch gevoelde Klaas schuld. Hij kon het niet +zeggen, maar zie je.... Jo was hier vreemd en kende geen nesten en +geen boomen.... En dan had Klaas hem ook meegelokt.... bij z'n Dik +Trom vandaan....</p> + +<p>„Toe meneer, mag ik hem dit geven?” vroeg hij smeekend.</p> + +<p>Meneer Veenhof keek den jongen even ernstig aan.</p> + +<p>„Wou je 't werkelijk graag doen, en mag het van je vader en moeder?”</p> + +<p>„Ja, meneer, ik heb het gevraagd. En ik wil het graag missen....”</p> + +<p>Toen hij dat zei, kreeg Klaas een hoogroode kleur.</p> + +<p>„Kleine jokkebrok,” dacht meneer, „je hebt je konijntje veel te lief +om het weg te geven.”</p> + +<p>„Neem het maar weer mee, Klaas,” zei hij. „En zet het maar in z'n +hokje.”</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_65">[65]</a></span></p> + +<p>Toen sprongen er een paar tranen in de oogen van den jongen.</p> + +<p>Meneer zag het.</p> + +<p>„Wacht even”, zei hij. En meteen riep hij naar binnen:</p> + +<p>„Jo, kom eens hier!”</p> + +<p>Jo kwam. Of de jongen ook verwonderd was, toen Klaas hem het mooie +witje aanbood. Hij vroeg niet: „Wil je 't wel missen?”</p> + +<p>Met z'n handen nam hij 't diertje van Klaas over en drukte het tegen +z'n wangen. O, wat voelden die fijne haartjes heerlijk zacht! En wat +keken die roode oogjes vriendelijk en wat ging dat beweeglijke neusje +leuk heen en weer!</p> + +<p>„Dat vind ik mooi van je”, riep hij. „Ik wou het al zoo lang héél +graag hebben.”</p> + +<p>En opnieuw drukte hij 't beestje tegen z'n gezicht; en hij vergat z'n +pijnlijke hand en z'n pa en Klaas.... Hij liep met z'n schat naar +binnen.</p> + +<div class="figright" style="width: 247px;"> +<img src="images/ill_p065.png" width="247" height="168" alt="" title="" /> +</div> + +<p>„Moe, Nel, zie eens!”</p> + +<p>Moe vond het een prachtig geschenk en Nel werd bijna jaloersch.</p> + +<p>En Dina dan!</p> + +<p>Dina vond het witje het mooiste konijntje van de heele wereld.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_66">[66]</a></span></p> + +<p>„Dat is het ook”, dacht Jo, en hij danste weer naar buiten.</p> + +<p>„Nu moeten we een hokje voor 't diertje maken”, zei pa. „Morgen zullen +we er mee beginnen; vandaag kun je 't wel in dit bakje zetten.”</p> + +<p>Maar Jo dacht er nog niet aan. Hij liep met z'n konijntje heen en weer +en zette het dan weer eens in het gras. En hij kon haast niet +verdragen, dat Nel het ook even droeg.</p> + +<p>„Pas op, pas op, je doet het pijn”, riep hij dan. „Och, dat arme +beestje, kijk eens, 't is bang voor jou! Zie z'n haartjes nou eens +zitten!”</p> + +<p>En toch had Nel heel zachte vingers.</p> + +<p>Maar Jo had z'n konijntje erg lief.</p> + +<p>„Ik had het nooit weggegeven”, zei Nel tegen Klaas.</p> + +<p>„Och....”, zei Klaas.</p> + +<p>Toen keek hij naar de dikke, bloedroode hand van Jo.</p> + +<p>En hij voelde geen spijt, dat hij z'n liefste konijntje aan z'n +vriendje gegeven had. Hij hield nog vier bonte over, en Jo had zich +zoo bezeerd....</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_67">[67]</a></span></p> + +<h2><a id="XV"></a>XV.</h2> + +<h2 class="subtitle">Vogelgeluk.</h2> + +<p>Meneer Veenhof had een nestje gevonden. 't Zat verscholen in een +hazelaar heel achter in den tuin, en er lagen vijf jongen in. 't Was +een aardig gezicht, dat wriemelende goedje.</p> + +<p>„Dat moest „dubbele twee” nu eens zien”, dacht hij. „Wacht, daar zijn +de kinderen juist.”</p> + +<p>Hij wenkte met de handen en daar kwamen ze aanhollen.</p> + +<p>„Wat is er, pa; wat is er, meneer?”</p> + +<p>„Sst, sst”, en meneer hief waarschuwend den vinger op.</p> + +<p>„Voorzichtig zijn, heel zachtjes loopen”, zei hij.</p> + +<p>Op de teenen kwamen de kinderen nader.</p> + +<p>„Wat is er, pa”, fluisterde Nel.</p> + +<p>„Zie eens hier!”</p> + +<p>En pa schoof voorzichtig een takje op zij.</p> + +<p>„Och, een nestje. Wat leuk!”</p> + +<p>„Je ziet alleen wat kopjes en wat nestharen, hé? En kijk, de pennen +van de vleugels beginnen te groeien.”</p> + +<p>„Ze zijn heelemaal geel om den bek”, fluisterde Jo.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_68">[68]</a></span></p> + +<p>„Piep”, zei Klaas met z'n lippen.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 497px;"> +<img src="images/ill_p068.jpg" width="497" height="684" alt="" title="" /> +</div> + +<p>Ineens gingen de geelomrande bekjes de hoogte in.</p> + +<p>„Piep-piep-piep”, riepen de vogeltjes.</p> + +<p>Ze dachten, dat d'r moeder gekomen was met voer.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_69">[69]</a></span></p> + +<p>„Laten we nu een beetje op zij gaan; misschien komt de moeder dan wel +naar d'r kindertjes toe. Kijk, daar zit ze. Ze is erg onrustig.”</p> + +<p>De vijf menschen stapten bij het boompje weg. Maar kort duurde het of +„pjiet” zei het vogeltje en daar vloog het een beetje nader bij het +nestje.</p> + +<p>„Pjiet, pjiet!”</p> + +<p>En toen hipte 't weer een paar takjes verder.</p> + +<p>De kleine kraaloogjes gluurden haastig wat rond en toen ineens.... +rrrrt.... daar zat 't vogeltje bij het nest.</p> + +<p>„Hoort dat jonge goed nu eens druk wezen”, zei pa.</p> + +<p>„Krijgen ze nu wat, pa?” vroeg Nel.</p> + +<p>„Ja, zag je dan niet, dat de oude wat in den snavel had?” riep Jo.</p> + +<p>„Kijk”, riep Klaas ineens, „daar heb je 't mannetje ook!”</p> + +<p>„Wat is het leuk goedje”, zei Nel.</p> + +<p>De andere kinderen vonden 't ook. Zoo'n vogelhuishouding was toch maar +gezellig. Nog langen tijd bleven ze staan kijken; en toen de oude +vogels weer weggevlogen waren, gluurden ze ook nog even in 't nestje.</p> + +<p>„Piep, piep!”</p> + +<p>En dan kwamen de kopjes allemaal vlug in de hoogte. Maar toen de +bekjes te vergeefs naar voedsel zochten, kropen de naakte lichaampjes +weer dicht tegen elkaar aan.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_70">[70]</a></span></p> + +<p>Alle dagen gingen de vier kinderen het nest bespieden. Ze zagen de +jongen al grooter en grooter worden. En ze bemerkten, hoe gelukkig de +ouders waren met d'r kindertjes; hoe goed ze er op pasten.</p> + +<p>„Die vinkenfamilie achter in den tuin moet ook maar eens opgeruimd +worden”, zei pa op zekeren dag.</p> + +<p>„Opgeruimd?” vroegen vier kinderstemmen tegelijk.</p> + +<p>„Ja, natuurlijk; 't zijn schadelijke vogels, wat doen we er mee?”</p> + +<p>„U wilt ze toch geen kwaad doen?” riep Nel angstig uit.</p> + +<p>„Wat hindert dat; 't zijn immers schadelijke vogels!”</p> + +<p>„Maar ze doen ons geen kwaad, ze moeten toch eten.... U mag ze niet +hinderen, dat zou.... zou....”</p> + +<p>Jo kon haast geen woorden vinden, zoo opgewonden werd hij.</p> + +<p>„Wat zeg jij, Kee”, vroeg pa, „moet het nest hier blijven?”</p> + +<p>„Ja, meneer”, antwoordde het meisje.</p> + +<p>„En jij Klaas?”</p> + +<p>„Ja, meneer!”</p> + +<p>„Kijk, dat begrijp ik niet. Weet je nog wel van dat musschennest? +Waarom wou jelui die vogeltjes dan wel plagen en ongelukkig maken?”</p> + +<p>De kinderen zwegen alle vier.</p> + +<p>Maar ze dachten wel wat. Nou vonden ze gemeen, wat ze <span class="pagenum"><a id="p_71">[71]</a></span>toen hadden +willen doen. Gelukkig, dat ze de eitjes niet hadden kunnen rooven....</p> + +<hr class="tb" /> + +<p>„Ga jelui mee naar dien boom met het musschennest?” vroeg Klaas een +poosje later. „Ik ben er nooit weer geweest, maar ik wou wel eens +zien, of er ook jongen in liggen.”</p> + +<p>„Ja, dat doen we!” riepen de andere drie.</p> + +<p>Twintig minuten later beurde Jo Klaas op. De jongen keek in het gat en +zag de eitjes nog liggen.</p> + +<p>„De vogels hebben 't nest verlaten”, zei hij.</p> + +<p>'t Was een groote teleurstelling voor de vier kinderen.</p> + +<p>Ze gevoelden, dat ze veel geluk hadden verstoord. Toen ze terug +keerden, waren ze een heelen tijd erg stil.</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_72">[72]</a></span></p> + +<h2><a id="XVI"></a>XVI.</h2> + +<h2 class="subtitle">Nestje.</h2> + +<div class="poem" style="width:17em; margin:auto;"> + <div class="stanza"> + <span class="i0">In 't hazelarenhout<br /></span> + <span class="i0">Daar is een nest gebouwd<br /></span> + <span class="i0">Van mos en veer en strootjes;<br /></span> + <span class="i0">'t Schuilt onder 't groene dak,<br /></span> + <span class="i0">'t Rust op een slanken tak,<br /></span> + <span class="i0">'t Wiegt boven 't blanke vlak<br /></span> + <span class="i0">Der sloot—met lichte stootjes.<br /></span> + </div> + <div class="stanza"> + <span class="i0">Het is een koningshuis<br /></span> + <span class="i0">Bij 't zachte windgeruisch,<br /></span> + <span class="i0">Dat gaat door struik en boomen;<br /></span> + <span class="i0">Vijf koningskindren gaan<br /></span> + <span class="i0">Zacht deinend af en aan,<br /></span> + <span class="i0">Terwijl vier oogen staan<br /></span> + <span class="i0">Te waken voor hun droomen.<br /></span> + </div> +</div> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_73">[73]</a></span></p> + +<h2><a id="XVII"></a>XVII.</h2> + +<h2 class="subtitle">Kinderverdriet.</h2> + +<p>In de schoolkast van meester Fransen stond een blikken sigarenkistje. +Als meester 't opnam en even schudde, rammelde het verschrikkelijk. +Want er zat geld in, veel geld: guldens en dubbeltjes, maar vooral +centen.</p> + +<p>„Ik ben maar goed af”, zei meester. „De kinderen zorgen, dat ik een +vetten spaarpot krijg.”</p> + +<p>„Dat zou u wel willen, dat hij van u was”, zei dan soms zoo'n brutale +jongen. „Maar hij is lekkertjes van ons.”</p> + +<p>En dat was de waarheid ook. De kinderen spaarden voor een +schoolreisje: elke week gaven ze een halven stuiver.</p> + +<p>Dit jaar zouden ze naar Zwolle gaan.</p> + +<p>En—wat het mooiste was—, alle kinderen gingen mee. Niet één behoefde +er thuis te blijven, omdat vader en moeder geen halven stuiver konden +missen.</p> + +<p>Dat meende de meester, en dat meenden de kinderen ook allemaal. En +toch dachten ze verkeerd.</p> + +<p>Want op een morgen, toen meester bezig was de borden te beschrijven, +kwam er een meisje het lokaal binnen.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_74">[74]</a></span></p> + +<p>Ze schreide.</p> + +<p>„Wat mankeert er aan, Roelofje?” vroeg meester.</p> + +<div class="figleft" style="width: 339px;"> +<img src="images/ill_p074.png" width="339" height="519" alt="" title="" /> +</div> + +<p>„Meester...., ik wou.... wou.... graag mijn geld.... terug hebben”, +snikte ze.</p> + +<p>„Je geld terug, wàt geld?”</p> + +<p>„Van het schoolreisje...., en dat van Jacob ook, meester.”</p> + +<p>„Ga jelui dan niet mee naar Zwolle?”</p> + +<p>„Nee meester; we mogen niet.... Vader is ziek, en.... nu heeft moeder +'t geld noodig.”</p> + +<p>Meester wist wel, dat de vader van Roelofje en Jacob ziek was. De man +had longontsteking gehad en was nog niet heelemaal genezen. Hij +begreep best, dat de vrouw nu 't reisgeld voor haar kindertjes niet +missen kon.</p> + +<p>Hij reikte Roelofje 't geld over en vroeg: „Wat zegt de dokter van je +vader?”</p> + +<p>„Vader moet nog een paar weken rust nemen, meester.”</p> + +<p>„Zoo, zoo; nu ik zal eens bij jelui aanloopen, hoor!”</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_75">[75]</a></span></p> + +<p>Denzelfden dag wist de heele school al, dat twee kinderen niet mee +gingen naar Zwolle. De tranen van Roelofje en van Jacob hadden 't half +verteld, de twee stakkers zelf de rest.</p> + +<p>En iedereen begreep wel, waarom ze niet mee mochten. 't Huisgezin was +arm, en nu de vader ziek!</p> + +<p>„Hè, wat jammer”, fluisterden een paar stemmen.</p> + +<p>Menig gezichtje stond ernstig, omdat er nu twee thuisblijvers zouden +zijn. O, er waren ook wel kinderen, die alleen aan zich zelf dachten! +Maar de meesten hadden graag de helft van d'r pleizier aan Roelofje en +Jacob willen geven.</p> + +<p>Als 't maar gekund had.</p> + +<p>Toen Jo en Nel des middags thuis kwamen, vertelden ze alles aan moe. +Pa was voor zaken op reis en zou een paar dagen in de provincie +Groningen vertoeven.</p> + +<p>„Vindt u 't niet naar, moe, dat ze nou moeten thuisblijven?” vroeg Jo.</p> + +<p>„Ja, dat is wel naar”, zei moe. „Nu gaan jelui allemaal pret maken, en +zij alleen mogen niet mee.”</p> + +<p>„Meester kon ze ook wel zoo laten, meegaan, zonder betalen”, meende +Nel.</p> + +<p>„'t Zou kunnen”, zei moe, „maar 't is toch beter, dat ze wel betalen.”</p> + +<p>„Maar dat kunnen ze niet”, riep Jo. En toen keek hij moe <span class="pagenum"><a id="p_76">[76]</a></span>ineens +ernstig aan en zei: „Toe moe, laten wij ze helpen.”</p> + +<p>„Ja, toe moe”, vleide Nel met haar liefste stemmetje. „Geef ons straks +geld mee, dan zullen wij dat aan den meester geven.”</p> + +<p>„Nee, daar kan niets van komen”, zei moe.</p> + +<p>Over de gezichten van Jo en Nel gleed een schaduw; en d'r oogen werden +een beetje vochtig.</p> + +<p>„Dwaze kinderen, vertrouw je nu je eigen moeder niet meer?”</p> + +<p>Moe lachte.</p> + +<p>„'t Komt wel goed, hoor; weest maar gerust!”</p> + +<p>'t Kwam goed.</p> + +<p>Des middags wandelde moe naar het huisje, waarin de ouders van +Roelofje en Jacob woonden.</p> + +<p>Wat ze er deed?</p> + +<p>Niemand, die het gewaar werd. Maar alle kinderen uit het lokaal van +meester Fransen zouden Zwolle zien: Roelofje en Jacob ook. En als +later de moeder van dat tweetal over mevrouw Veenhof sprak, weet je +wat ze dan zei?</p> + +<p>„Beter mensch is er niet; vraag dat maar eens aan mijn man en mijn +kinderen!”</p> + +<div class="figcenter" style="width: 238px;"> +<img src="images/ill_p076.png" width="238" height="103" alt="" title="" /> +</div> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_77">[77]</a></span></p> + +<h2><a id="XVIII"></a>XVIII.</h2> + +<h2 class="subtitle">Hoera! daar gaan ze.</h2> + +<p>'t Was nog vroeg in den morgen.</p> + +<p>Toch was het erg druk op het schoolplein. Daar hadden zich alle +kinderen uit de hoogste klassen verzameld. En daar stonden ze nu, en +maakten lawaai en wachtten—ja, wachten deden ze vooral.</p> + +<p>„Daar komt er een; daar komt er een”, klonk het ineens.</p> + +<p>„Waar, waar?” gilden enkele stemmen.</p> + +<p>„Kijk, daar om den hoek!”</p> + +<p>Ja, daar kwam een wagen aanrollen.</p> + +<p>„Wie is het?” vroeg Jo.</p> + +<p>„Jan Harms; kijk de bruine eens loopen,” zei Klaas.</p> + +<p>Snel naderde de wagen; daar ging hij over de brug met een vreeselijk +geweld.</p> + +<p>„Ho”, riep Harms, en Bruin bleef snuivend staan.</p> + +<p>„Hoera!” riepen de kinderen.</p> + +<p>„Harms, wat heb je den wagen mooi versierd!”</p> + +<p>„Vind je?” lachte de boer.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_78">[78]</a></span></p> + +<p>„Prachtig,” riepen de kinderen.</p> + +<p>„Daar komt er weer een aan!” schreeuwden een paar stemmen.</p> + +<p>„En van dien kant ook een,” klonk het.</p> + +<p>„Allebei versierd; kijk toch eens, wat mooi!”</p> + +<p>De boeren hadden werkelijk d'r best gedaan om hun wagens mooi te +maken. Met groen en bloemen waren ze getooid en de paarden droegen +kleurige kwasten aan het hoofdstel en strikken op den staart.</p> + +<p>Elke wagen werd door de kinderen met luide „hoera's” begroet. +Eindelijk waren er zes.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 692px;"> +<img src="images/ill_p078.png" width="692" height="283" alt="" title="" /> +</div> + +<p>„Nou komt de meester niet,” riepen een paar ongeduldige kinderen. „Als +hij zich maar niet verslaapt....”</p> + +<p>„En de juffrouw is er ook nog niet. We komen nog te laat aan den +trein.”</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_79">[79]</a></span></p> + +<p>Nu, daar behoefden ze niet bang voor te zijn.</p> + +<p>Daar was de meester al.</p> + +<p>„Wat ben jelui allemaal vroeg,” zei hij. „We hadden immers afgesproken +zes uur, en 't is er nog tien minuten voor. En de wagens zijn ook al +present?”</p> + +<p>„Ja meester, wij komen op tijd,” zei Harms. „De bruine wordt al +ongeduldig; zullen we maar beginnen met die bengels in te laden?”</p> + +<p>„Gaat je gang maar, mannen!”</p> + +<p>Toen liet meester de kinderen bij groepjes van vijf of zes door 't hek +gaan. Zoo ging het ordelijk en ieder kreeg een plaats.</p> + +<p>Klaas en Jo en Nel en Kee bleven naast elkaar staan en zoo raakten ze +in denzelfden wagen.</p> + +<p>„Gelukkig, we zitten bij Harms,” zei Klaas.</p> + +<p>„Waarom gelukkig?” vroeg Jo zacht.</p> + +<p>„Nou, dat is zoo'n aardige man; ik wed, dat we straks ook wel eens +mogen mennen.”</p> + +<p>Daar kwam de juffrouw aan.</p> + +<p>„Bijna te laat, juffrouw,” riep Harms.</p> + +<p>„Mooi op tijd, Harms,” zei ze. En meteen stapte ze bij hem in den +wagen.</p> + +<p>„Alles klaar, ja?” vroeg de meester. „Vooruit dan maar!”</p> + +<p>De paarden bogen de halzen voorover en zetten aan.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_80">[80]</a></span></p> + +<div class="figcenter" style="width: 720px;"> +<img src="images/ill_p080.jpg" width="720" height="420" alt="" title="" /> +</div> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_81">[81]</a></span></p> + +<p>„Hoera, hoera!” riepen de kinderen Ze wuifden met handen en zakdoeken +naar familieleden en vrienden, die achter bleven.</p> + +<p>Daar ging het heen in fikschen draf.</p> + +<p>„Zingen, jongens!” riep Harms.</p> + +<p>De kinderen zongen hun hoogste lied. Maar hun stemmen bibberden zoo op +den stootenden wagen, dat ze gauw moe werden.</p> + +<p>Daar gingen ze voorbij het huis van meneer Veenhof.</p> + +<p>„Hoera, hoera!” riep „dubbele twee.”</p> + +<p>„Veel plezier,” hoorden ze meneer en mevrouw roepen.</p> + +<p>Daar stonden de kleine huisjes, waarin Klaas en Kee woonden.</p> + +<p>„Hoera, hoera!” klonk het opnieuw.</p> + +<p>„Hoera!” schreeuwden de broertjes en zusjes terug, en ze wuifden, +evenals de ouders, met de handen.</p> + +<p>Joelend, lachend, zingend reden de kinderen naar het naaste station.</p> + +<p>En, wat het mooiste was: de jongens mochten mennen ook.</p> + +<p>Bruin was erg mak en liep rustig achter den voorgaanden wagen. En +Harms hield in elk geval 't eind van 't leidsel vast. Hij was er toch +niet zeker van, dat de kleine handen het niet even zouden laten +glippen.</p> + +<p>'t Was een heerlijke tocht, die reis naar 't station.</p> + +<p>De zon scheen helder, de morgen was frisch, en de blaadjes glommen van +den dauw.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_82">[82]</a></span></p> + +<p>In de struiken en boomen langs den weg hipten en wipten de vogels.</p> + +<p>In de weilanden sprongen paarden en koeien en schapen verschrikt weg, +als ze de ratelende wagens hoorden.</p> + +<p>'t Was een pracht van een tocht, dien de kinderen maakten.</p> + +<p>En toch waren ze ook al weer blij, toen ze de spoorlijn zagen. Want +nu.... ja, nu zouden ze met den trein reizen, met den trein, die er +zoo holderdebolder van door ging....!</p> + +<p>Dat was nog wat anders dan met een wagen; nou, of!</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_83">[83]</a></span></p> + +<h2><a id="XIX"></a>XIX.</h2> + +<h2 class="subtitle">Meesters voorspelling.</h2> + +<p>„Hoera, hoera!” jubelden alle kinderen, toen de trein het station +verliet.</p> + +<p>„Dag Harms, tot van avond!” riepen twee jongens- en twee +meisjesstemmen.</p> + +<p>„Veel plezier!” schreeuwde de boer. Maar de kinderen verstonden hem +niet meer.</p> + +<p>„Daar gaan we heen,” zei Nel, en haar oogen schitterden. Het landschap +scheen voorbij te vliegen.</p> + +<p>Alle kinderen keken naar de telegraafpalen en de draden. Wat bogen die +prachtig; kijk, tot onder de raampjes. Maar dan ineens: roef, daar +glierden ze de hoogte in.</p> + +<p>De zon scheen heerlijk boven de lage graslanden, waarin bonte koeien +langzaam liepen. Ze holden niet op een drafje weg: ze waren al gewend +aan den rammelenden trein.</p> + +<p>Elk station werd door de kinderen met gejubel begroet. De reizigers, +die in- of uitstapten, lachten en wuifden met de handen. Ze waren +allemaal even aardig; en de conducteur <span class="pagenum"><a id="p_84">[84]</a></span>niet minder. Zelfs de +courantenjongen trok een grappig gezicht.</p> + +<div class="figleft" style="width: 223px;"> +<img src="images/ill_p084.png" width="223" height="396" alt="" title="" /> +</div> + +<p>„Wat is het toch heerlijk om zoo te reizen; vind je niet?” vroeg Kee.</p> + +<p>„Nou!” antwoordde Nel.</p> + +<p>Samen stonden ze voor een portierraam.</p> + +<p>„Voorzichtig, Kee; straks waaien je krullen weg,” zei meester. Meteen +voelde hij eens, of 't portier wel goed gesloten was.</p> + +<p>„Hoe vind je de wereld?” vroeg hij.</p> + +<p>„Mooi, prachtig, heerlijk,” riepen eenige stemmen door elkaar.</p> + +<p>„Maar Jo moet een beetje z'n hoofd naar binnen trekken. Kom eens hier, +kameraad!” zei meester.</p> + +<p>Jo kwam.</p> + +<p>„Geef me je hand eens! Ja, dat had je niet gedacht, hé, dat ik de +toekomst voorspellen kon.”</p> + +<p>„Dat kan u ook niet,” lachte Jo.</p> + +<p>Een stuk of wat neuzen werden naar meester en Jo toegedraaid.</p> + +<p>„Of ik dat kan! Je hebt een verkeerde lijn in je hand, baasje. Je +verliest je geld, of je scheurt je broek, of je loopt in een sloot.... +Wees maar voorzichtig!”</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_85">[85]</a></span></p> + +<p>De kinderen lachten.</p> + +<p>„U weet er niets van,” riepen ze.</p> + +<p>„'t Gebeurt vast,” zei meester. Maar hij trok daarbij zoo'n lachend +gezicht, dat toch niemand hem geloofde.</p> + +<p>„Kijk, nu gaan we om Zwolle heen; daar heb je den watertoren!”</p> + +<p>Alle oogen gluurden weer naar buiten.</p> + +<p>De trein draaide, en draaide, maar eindelijk stoomde hij tusschen een +massa rails door.</p> + +<p>„Rrrrrrr” deden de remmen. Een schok en „Zwolle, Zwolle”, riep de +conducteur.</p> + +<p>Even later stonden meester en juffrouw met d'r kinderen op het perron. +En nog wat later trokken ze door de stad. „Mooi”, riepen de jongens en +meisjes, en ze bewonderden de Sassenpoort.</p> + +<p>„Mooi”, herhaalden ze, en ze wandelden door de Diezerstraat. Toen ze +de stad bekeken hadden, kuierden ze naar buiten. Want ze wilden naar +den IJsel.</p> + +<p>Ze gingen door een prachtig park: het Engelsche werk heette het. +Allemaal vijvers en brugjes en eilandjes en boomen!</p> + +<p>Daar kwamen ze op een hoogte aan.</p> + +<p>„Om 't hardst, jongens; wie 't eerst bij dat brugje is!”</p> + +<p>En meteen zette Jo het op een loopen; en Klaas volgde <span class="pagenum"><a id="p_86">[86]</a></span>hem en al de +andere jongens ook. Zelfs sommige meisjes holden achter hen aan.</p> + +<p>Dat was me een gedraaf!</p> + +<p>En schreeuwen, dat de bengels deden!</p> + +<p>Jo bleef voor. Vlak achter zich hoorde hij z'n kameraden hijgen en +razen.</p> + +<p>Nog een paar stappen, dan had hij 't gewonnen.</p> + +<p>„Hoera!” riep hij, en meteen zou hij de leuning van het brugje +grijpen.</p> + +<p>Maar op hetzelfde oogenblik kwam z'n voet tegen den grasrand. Hij +struikelde, verloor het evenwicht, en....</p> + +<p>„Ploemp”, klonk het in den vijver.</p> + +<p>„Help!” schreeuwde een jongensstem.</p> + +<p>„Help, help!” riepen al de andere, zoodat de meester en de juffrouw op +een draf kwamen aanloopen.</p> + +<p>Gelukkig was de vijver erg ondiep.</p> + +<p>Jo scharrelde overeind, terwijl hij een deuntje huilde.</p> + +<p>Het kroos plekte op z'n kleeren en kleefde aan z'n haren.</p> + +<p>Klaas stak hem een hand toe, en trok hem tegen den graswal op.</p> + +<p>Het water droop den jongen overal uit; geen wonder, hij was kopjen +onder geweest.</p> + +<p>„Daar staan we nu”, zei meester. „Wat nu?”</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_87">[87]</a></span></p> + +<div class="figcenter" style="width: 484px;"> +<img src="images/ill_p087.jpg" width="484" height="720" alt="" title="" /> +</div> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_88">[88]</a></span></p> + +<p>Ja, wat moesten ze nu doen?</p> + +<p>De een keek den ander aan, maar niemand wist het.</p> + +<p>Zoo stonden ze rondom den druipenden drenkeling heen.</p> + +<p>En die drenkeling keek wèl zoo bedroefd. Al zijn plezier was +verdwenen.</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_89">[89]</a></span></p> + +<h2><a id="XX"></a>XX.</h2> + +<h2 class="subtitle">Niet in z'n bloote velletje.</h2> + +<p>„'t Best zal wel zijn, dat je alles uittrekt”, zei meester eindelijk.</p> + +<p>„En dan in je bloote velletje met ons mee”, riep een van de jongens.</p> + +<p>Nou, dat was toch al te gek, vonden de kinderen. En allemaal lachten +ze, zoo hard ze konden. Jo zelf kon zich niet goed houden; hij +proestte het ineens uit. Maar dadelijk keek hij weer ernstig, want het +geval was naar genoeg.</p> + +<p>„Nee”, zei meester, en hij lachte ook eventjes, „dat niet. Maar als Jo +z'n kleeren uittrekt daar achter dat boschje, dan kan ik ze voor hem +uitwringen. Als ze dan een uurtje in de zon liggen, zijn ze droog. +Jullie kunt wel doorgaan, want de juffrouw kent den weg evengoed als +ik.”</p> + +<p>„Ja”, zei de juffrouw, „zoo kan het. En dan komen we straks weer hier +bij u langs.”</p> + +<p>„Maar meester, dan ziet Jo den IJsel niet”, riep Klaas.</p> + +<p>„Nee, maar 't kan niet anders, ventje!”</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_90">[90]</a></span></p> + +<p>„Hij kan mijn jas wel aandoen, meester. Ik draag er nog een blouse +onder, zie maar!”</p> + +<p>Klaas trok z'n jasje los.</p> + +<p>„Aan een jas alleen heeft hij niet veel.”</p> + +<p>Dat was waar.</p> + +<p>„Maar als een ander hem nou ook wat geeft!”</p> + +<p>Dat was een idee!</p> + +<p>„Wie heeft wat over?” vroeg meester.</p> + +<p>Een jongen was er, die z'n vestje wel een poos missen kon. Ook was er +een, die twee paar kousen droeg, omdat z'n schoenen wat groot waren.</p> + +<p>„Maar een broek?”</p> + +<p>Ja, die had niemand te veel.</p> + +<p>„Als we deze goed uitwringen, kan ik ze wel dragen,” zei Jo.</p> + +<p>„Laten we beginnen,” riep meester. „Geeft op, wat jullie over hebt.”</p> + +<p>Toen gebeurde er wat vreemds<span class="corr" id="corr05" title="Bron: ,">.</span> Een paar jongens trokken d'r +kleeren gedeeltelijk uit, net of ze naar bed gingen.</p> + +<p>Even later verdween meester met Jo achter een boschje.</p> + +<p>'t Was een prachtig kleedkamertje. Zoo een had Jo nog nooit gehad.</p> + +<p>Daar verscheen 't gezicht van meester om een hoekje.</p> + +<p>„Maak z'n schoenen wat droog,” riep hij; „hier zijn ze.”</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_91">[91]</a></span></p> + +<p>Klaas veegde ze met gras zoo goed mogelijk uit.</p> + +<p>En een andere jongen droogde Jo's hoed wat af.</p> + +<p>Daar kwam meester aan.</p> + +<p>„Kan ook een van de meisjes haar schort missen?”</p> + +<p>„Ik wel, meester,” riepen tien stemmen.</p> + +<p>„O, Nel is er immers bij. Geef jij me jou schort maar!”</p> + +<p>Nel deed het en meester verdween opnieuw in het groene kleedkamertje.</p> + +<p>„Daar komen we aan,” riep hij na een poosje.</p> + +<p>„Hoera!” riep een jongen.</p> + +<p>„Hoera!” schreeuwden alle kinderen hem na.</p> + +<p>En toen lachten ze, dat ze schudden.</p> + +<p>Erg verlegen kwam Jo te voorschijn met z'n geleende kousen, z'n natte +broek, z'n te ruime jas. Maar het mooist was de schort, die hij droeg. +Die had meester om hem heen geslagen en nu kwamen de kantjes boven den +kraag van het jasje uit.</p> + +<p>„Wat ben je deftig”, lachte Klaas.</p> + +<p>„Een piekfijn heertje”, riep een groote jongen.</p> + +<p>„Loop heen,” bromde Jo.</p> + +<p>Maar al spoedig lachte hij met z'n reisgenooten mee.</p> + +<p>„Maar nu de natte kleeren,” zei meester. „Weet je wat, we nemen elk +iets mee, en dan leggen we dat straks op den IJseldijk. Daar willen +jullie toch wel graag een poosje spelen, <span class="pagenum"><a id="p_92">[92]</a></span>en dan kunnen de natte +kleeren intusschen droog worden.”</p> + +<p>Zoo gebeurde het.</p> + +<p>Een jongen liep met Jo's kousen, en een ander met z'n hemd, en nog een +ander met z'n jas.... 't Was een prachtige optocht, waarbij vroolijk +gezongen werd.</p> + +<p>En weet je wat ze zongen?</p> + +<p>Een liedje, dat ze zelf gemaakt hadden.</p> + +<div class="poem"><div class="stanza"> +<span class="i0">„Niet in z'n bloote velletje,<br /></span> +<span class="i0">Maar in de schort van Nelletje,<br /></span> +<span class="i0">Ha—hi, ha—ha, ha—hi, ha—ha,<br /></span> +<span class="i0">Ha—hi, ha—ha!”<br /></span> +</div></div> + +<p>Op den dijk langs den IJsel lag spoedig alles uitgespreid. Het +zonnetje brandde er lekker op los en na korten tijd waren de kleeren +droog.</p> + +<div class="figleft" style="width: 242px;"> +<img src="images/ill_p092.png" width="242" height="457" alt="" title="" /> +</div> + +<p>Jo dacht er niet eens meer aan. Hij speelde en joelde en draafde met +de anderen mee.</p> + +<p>En daarbij staken hem steeds de kanten van Nels schort deftig boven +z'n jaskraag uit.</p> + +<p>Meester en juffrouw zaten lekker in het gras. Toen Jo moe was, rolde +hij naast hen neer.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_93">[93]</a></span></p> + +<p>„Hè, ik zweet er van,” zuchtte hij.</p> + +<p>„Wees maar wat rustig, anders gebeuren er nog meer ongelukken,” zei +meester. „Laat me je hand nog eens zien.”</p> + +<p>„Nee, nee,” lachte Jo, en meteen rolde hij den dijk af.</p> + +<p>„Maar ik heb toch gelijk gekregen,” riep meester.</p> + +<p>„Dat hebt u,” zei Jo, „dat hebt u.”</p> + +<p>En hij wentelde zich al verder en verder naar beneden, terwijl hij +zong:</p> + +<div class="poem" style="padding-left: 250px;"> + <div class="stanza"> + <span class="i0">„Niet in z'n bloote velletje,<br /></span> + <span class="i0">Maar in de schort van Nelletje,<br /></span> + <span class="i0">Ha—hi, ha—ha, ha—hi, ha—ha,<br /></span> + <span class="i2">Ha—hi, ha—ha!”<br /></span> + </div> +</div> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_94">[94]</a></span></p> + +<h2><a id="XXI"></a>XXI.</h2> + +<h2 class="subtitle">Twee neuzen te zoek.</h2> + +<p>Toen de kinderen den IJseldijk een poosje op- en afgerend waren, +gingen ze naar het Katerveer. Ze voeren ook even over de rivier heen.</p> + +<p>„Nu staan we op de Veluwe,” zei meester.</p> + +<p>„Leuk,” dachten de kinderen. „Nou zijn we daar ook geweest.”</p> + +<p>En meteen stormden ze weer naar de pont.</p> + +<p>Even later waren ze teruggekeerd in Overijsel.</p> + +<p>In een speeltuin dronken ze chocolade en toen speelden ze er een paar +uren. En Jo verwisselde er van kleeren en gaf terug, wat hij geleend +had.</p> + +<p>Ziezoo, nu was alles weer in orde!</p> + +<p>„Vooruit”, riep meester eindelijk, „naar Zwolle terug. We moeten de +groote kerk nog zien.”</p> + +<p>Het gebeurde en alle kinderen stonden verbaasd over den mooien +preekstoel. En nog meer over de wonderbaarlijke trap, die er was.</p> + +<p>„Brr”, zei Nel, „'t lijkt wel een afgrond. Ik zou door zoo'n koker +niet graag omhoog klimmen.”</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_95">[95]</a></span></p> + +<p>„Dat mag je ook niet eens”, zei Kee. „Nietwaar, meester?”</p> + +<p>„Ik denk ook van niet. En als de koster 't hebben wou, dan stond ik +het nog niet toe. 't Is veel te gevaarlijk, en ik wil jullie mee terug +nemen naar Breedega, hoor!”</p> + +<p>„Geloof maar niet, dat wij achterblijven”, riep Nel.</p> + +<p>„Dus bevalt het je nog al in Breedega?”</p> + +<p>„Nou, òf!”</p> + +<p>De tijd schoot intusschen op.</p> + +<p>„Kinderen, we moeten naar huis terug”, zei meester. „Als we nu nog een +paar straten bezien, komen we op tijd aan 't station.”</p> + +<p>Allemaal verlieten ze de kerk en gingen in de richting van de +spoorlijn. Na een klein half uur bereikten ze het station.</p> + +<p>Gelukkig, de trein stond gereed. Maar er was tijd genoeg, om een +plaatsje te zoeken.</p> + +<p>„Haast u maar niet”, zei een conducteur. „'t Duurt nog wel een minuut +of tien voor we vertrekken.”</p> + +<p>Meester telde z'n kindertjes eens na. Hij wist wel, dat er niet een +ontbrak, maar toch.... Je kon nooit weten!</p> + +<p>Dus telde hij.</p> + +<p>Wat was dat? Twee te weinig?</p> + +<p>Nog eens geteld!</p> + +<p>Opnieuw telde meester twee neuzen minder, dan er moesten zijn.</p> + +<p>Hij schrok.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_96">[96]</a></span></p> + +<p>„Juffrouw, telt u ook eens! Er ontbreken twee kinderen, geloof ik.”</p> + +<p>„Dat zult u wel mis hebben. Ik heb altijd goed opgelet, maar niemand +bleef achter, of ging vooruit.”</p> + +<p>De juffrouw telde.... Twee te weinig!</p> + +<p>Het zweet brak den meester uit.</p> + +<p>„Wie mist er?” riep hij. „Die moet den vinger opsteken! Och nee...., +toe kinderen, kijkt eens goed rond!”</p> + +<p>Nu zocht en telde iedereen.</p> + +<p>„Meester, Nel is er niet,” schreeuwde Jo zoo hard hij kon.</p> + +<p>„En Kee ook niet,” riep Klaas.</p> + +<p>De oogen van meester en juffrouw gleden over het groepje kinderen +heen. Geen Nel.... geen Kee!</p> + +<p>„Meneer, 't wordt tijd om in te stappen,” zei de conducteur.</p> + +<p>Meester wist niet, wat hij doen zou.</p> + +<p>„Kinderen, stapt in,” riep hij eindelijk. „Vlug!”</p> + +<p>Heel ordelijk ging alles toe. Zelfs de drukste jongen was nu onder een +pijpedopje te vangen. Want iedereen dacht: „Hoe zal dat afloopen?”</p> + +<p>„Juffrouw, nu gaat u met deze kinderen naar huis,” zei meester. „Ik ga +de stad in om Kee en Nel te zoeken. Als ik ze gevonden heb, stuur ik +dadelijk een telegram. En dan komen we met den laatsten trein terug.”</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_97">[97]</a></span></p> + +<p>„Klets, klets,” deden de portieren.</p> + +<div class="figright" style="width: 398px;"> +<img src="images/ill_p097.png" width="398" height="454" alt="" title="" /> +</div> + +<p>„Past er op; klets, klets!”</p> + +<p>De conducteur zette z'n fluitje aan de lippen....</p> + +<p>En wie kwamen daar op het aller-laatste oogenblik nog aanstormen....?</p> + +<p>Nel en Kee!</p> + +<p>„Gelukkig!” riep meester.</p> + +<p>„Gelukkig!” zuchtten een heele boel monden.</p> + +<p>„Vlug wat!” riep de conducteur. Hij ontsloot een portier, meester en +de twee meisjes stapten in, en....</p> + +<p>Daar gilde het fluitje, daar steunde de locomotief, en daar reed de +trein heen.</p> + +<p>„Waar komen jullie van daan?” vroeg meester. Hij was kwaad.</p> + +<p>Kee begon te stotteren: „Meester....<span class="corr" id="corr06" title="Bron: we,">, we</span>...., +we....”</p> + +<p>„Vooruit, zeg op!”</p> + +<p>„We.... we.... zijn in een.... winkel geweest....”</p> + +<p>„In een winkel! Schaam je je niet? Begrijp je niet, hoe ongerust we +waren? En jij.... jij....<span class="corr" id="corr07" title="[Niet in bron]">”</span></p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_98">[98]</a></span></p> + +<p>Meester begon ook te stotteren.</p> + +<p>„En wat moest je in dien winkel? Snoepen?”</p> + +<p>„Nee, meester,” klonk het zacht en half schreiend.</p> + +<p>„Ja, nou zit je allebei met tranen in je oogen. Nou heb je spijt; maar +je had eerder moeten nadenken. 't Is geen manier van doen. Maar je +hebt nog niet geantwoord: wat moest je in dien winkel?”</p> + +<p>„We hadden..... hadden..... nog..... niets..... voor moeder..... en +toen..... toen..... hebben we.....”</p> + +<p>„Nou, nou, houd maar op, ik hoor het al,” zei meester.</p> + +<p>Een poosje nog bleef het stil en drukkend in den wagen.</p> + +<p>Toen zei meester: „Nu praten we er maar niet meer over....., omdat het +voor jullie moeders was..... Vooruit kinders, zingen!” Hij zelf zette +in en weldra stroomde een krachtig gezang uit de openstaande +portierramen.</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_99">[99]</a></span></p> + +<h2><a id="XXII"></a>XXII.</h2> + +<h2 class="subtitle">De terugkomst.</h2> + +<p>Bij het station stonden de wagens al gereed.</p> + +<p>De kinderen zagen ze in de verte reeds staan.</p> + +<p>„Hoera, hoera, hoera!” riepen ze en ze wuifden tegen de wachtende +boeren.</p> + +<p>Daar knarsten de remmen, een schok—en de trein stond stil.</p> + +<p>„Welkom thuis,” zei Harms. „Hebben jullie plezier gehad?”</p> + +<p>„Ja,” riepen verscheiden monden. En toen haastten alle kinderen zich +een plaats te zoeken.</p> + +<p>„Wij komen weer bij u,” zei Jo tegen Harms.</p> + +<p>„Wel, wel, halve dubbele twee, dat doet me plezier. Is de andere helft +misschien verloren gegaan?”</p> + +<p>„Nee,” zei Kee, „hier zijn we al.”</p> + +<p>En meteen stapte ze in den wagen.</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_100">[100]</a></span></p> + +<p>„Ze waren bijna in Zwolle gebleven, Harms.” En Klaas vertelde, wat er +gebeurd was.</p> + +<p>„Jonge, jonge, jonge,” zei de boer. „Zulke ondeugende nesten. Ja, ja, +die dames....!”</p> + +<p>En hij schudde het hoofd,—maar hij lachte meteen.</p> + +<p>Alle kinderen hadden een plaats gevonden.</p> + +<p>„Klaar?” vroeg meester. „Ja! Vooruit dan maar!”</p> + +<p>Meteen wipte hij op een wagen en daar ging het heen.</p> + +<p>'t Was een prachtige rit in den stillen avond.</p> + +<p>De zon naderde de kimmen en bescheen alles met een rood licht.</p> + +<p>Zelfs de weiden leken niet groen meer.</p> + +<p>Het rosse licht flikkerde in de ruiten van de huizen langs den weg.</p> + +<p>'t Was eenig mooi.</p> + +<p>En daarbij streelde een frisch windje de warme gezichten van de +kinderen.</p> + +<p>„Hoe komt het, zal er niet gezongen worden? Of zijn jullie treurig, +omdat je naar huis teruggaat?” vroeg Harms.</p> + +<p>„Nee, dat niet”, riepen de kinderen.</p> + +<div class="figright" style="width: 460px;"> +<img src="images/ill_p101.png" width="460" height="374" alt="" title="" /> +</div> + +<p>En, ze zongen op den stootenden, ratelenden, wagen tot ze niet meer +konden.</p> + +<p>Eindelijk bereikten ze Breedega. Het geheele dorp was op <span class="pagenum"><a id="p_101">[101]</a></span>de been. +Want iedereen wou zien, hoe vroolijk de kinderen terugkeerden.</p> + +<p>Voor elke woning bijna werd „hoera” geroepen. En de dorpelingen riepen +even luid terug: „hoera, hoera!”</p> + +<p>„Ziezoo, we zijn er”, zei Harms.</p> + +<p>Alle wagens bleven stil staan en de kinderen stapten op den grond.</p> + +<p>„Allemaal op de speelplaats”, riep meester. „We willen nog één liedje +zingen.”</p> + +<p>Een paar minuten later stonden jongens en meisjes in twee groepen en +zongen met vroolijke stemmen een lied.</p> + +<p>„Terugkomst” heette het.</p> + +<p>En toen dat uit was, riep meester:</p> + +<p>„Nu bedanken we nog even de mannen, die ons gebracht en gehaald +hebben.”</p> + +<p>Daar daverde het heen:</p> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_102">[102]</a></span></p> + +<div class="poem"> + <div class="stanza"> + <span class="i0">„Lang zullen ze leven,<br /></span> + <span class="i0">Lang zullen ze leven,<br /></span> + <span class="i0">Lang zullen ze leven in de gloria.”<br /></span> + </div> +</div> + +<p>En toen zocht elk kind z'n eigen huis op, moe—maar tevreden.</p> + +<div class="figcenter" style="width: 206px;"> +<img src="images/ill_p102.png" width="206" height="192" alt="" title="" /> +</div> + +<p><span class="pagenum"><a id="p_103">[103]</a></span></p> + +<h2><a id="XXIII"></a>XXIII.</h2> + +<h2 class="subtitle">Terugkomst.</h2> + +<div class="poem" style="width: 20em; margin:auto;"> + <div class="stanza"> + <span class="i0">Hoera, hoera, daar zijn we weer;<br /></span> + <span class="i0">Geen onzer, die er mist:<br /></span> + <span class="i0">De meester, die ons telde, heeft<br /></span> + <span class="i0">Zich stellig niet vergist.<br /></span> + <span class="i0">De juffrouw is steeds voorgegaan,<br /></span> + <span class="i0">De meester, die kwam achteraan;<br /></span> + <span class="i0">Zoo trokken wij vol blijden zin<br /></span> + <span class="i0">De wijde wereld in.<br /></span> + </div> + <div class="stanza"> + <span class="i0">Hoera, hoera, daar zijn we weer;<br /></span> + <span class="i0">Wij hebben pret gehad:<br /></span> + <span class="i0">Het weer was goed, de lucht was klaar,<br /></span> + <span class="i0">En prachtig was de stad.<br /></span> + <span class="i0">Wij hadden alles graag gekocht,<br /></span> + <span class="i0">Wat daar te zamen was gezocht;<br /></span> + <span class="i0">Maar meester zei: „Dat 's al te kras,<br /></span> + <span class="i0">Zoiets komt niet te pas.”<br /></span> + </div> + <div class="stanza"> + <span class="pagenum"><a id="p_104">[104]</a></span> + <span class="i0">Hoera, hoera, daar zijn we weer,<br /></span> + <span class="i0">Vol chocolade en koek;<br /></span> + <span class="i0">Geen onzer heeft, geloof het maar,<br /></span> + <span class="i0">Een vlek op schort of broek.<br /></span> + <span class="i0">Precies als we zijn heengegaan,<br /></span> + <span class="i0">Zoo komen we hier bij u aan;<br /></span> + <span class="i0">Ons mist geen nagel of geen haar,<br /></span> + <span class="i0">'t Is eerlijk, eerlijk waar.<br /></span> + </div> + <div class="stanza"> + <span class="i0">Hoera, hoera, daar zijn we weer,<br /></span> + <span class="i0">Blij na deez' blijden dag;<br /></span> + <span class="i0">Straks zeggen w' in ons eigen huis,<br /></span> + <span class="i0">Wat elk wel hoorde en zag.<br /></span> + <span class="i0">Hebt nog een oogenblik geduld,<br /></span> + <span class="i0">Wij wedden, dat ge hooren zult:<br /></span> + <span class="i0">„'t Was eenig mooi; een volgend keer<br /></span> + <span class="i0">Dan gaan we graag eens weer.”<br /></span> + </div> +</div> + +<hr class="chend" /> + +<div class="TNbox"> +<a id="correctie"></a> + +<h1>Overzicht aangebrachte correcties</h1> +<p>De volgende correcties zijn aangebracht in de tekst:</p> + +<table summary="correcties in tekst"> + <thead> + <tr><th>Plaats</th><th>Bron</th><th>Correctie</th></tr> + </thead> + <tbody> + <tr><td class="td2"><a href="#corr01">Blz. 2</a></td><td class="td4">’</td><td class="td4">”</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr02">Blz. 14</a></td><td class="td4">’</td><td class="td4">”</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr03">Blz. 26</a></td><td class="td4">[<i>Niet in bron</i>]</td><td class="td4">.</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr04">Blz. 44</a></td><td class="td4">toen..</td><td class="td4">toen....</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr05">Blz. 90</a></td><td class="td4">,</td><td class="td4">.</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr06">Blz. 97</a></td><td class="td4"> we,</td><td class="td4">, we</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr07">Blz. 97</a></td><td class="td4">[<i>Niet in bron</i>]</td><td class="td4">”</td></tr> + </tbody> +</table> +</div> + + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Licht en Leven: Dubbele Twee. I., by +Jac. van der Klei + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LICHT EN LEVEN: DUBBELE TWEE. I. *** + +***** This file should be named 29144-h.htm or 29144-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/9/1/4/29144/ + + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> +</html> diff --git a/29144-h/images/ill_p002.png b/29144-h/images/ill_p002.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..cebe071 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p002.png diff --git a/29144-h/images/ill_p005.png b/29144-h/images/ill_p005.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..34f1df7 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p005.png diff --git a/29144-h/images/ill_p009.jpg b/29144-h/images/ill_p009.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..911de57 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p009.jpg diff --git a/29144-h/images/ill_p015.png b/29144-h/images/ill_p015.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..7d02e63 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p015.png diff --git a/29144-h/images/ill_p018.png b/29144-h/images/ill_p018.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b430547 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p018.png diff --git a/29144-h/images/ill_p022.jpg b/29144-h/images/ill_p022.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..0a2d2fa --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p022.jpg diff --git a/29144-h/images/ill_p023.png b/29144-h/images/ill_p023.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..1d07d0c --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p023.png diff --git a/29144-h/images/ill_p026.png b/29144-h/images/ill_p026.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..98ddf80 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p026.png diff --git a/29144-h/images/ill_p030.jpg b/29144-h/images/ill_p030.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..cc6eab5 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p030.jpg diff --git a/29144-h/images/ill_p034a.png b/29144-h/images/ill_p034a.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b3808bc --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p034a.png diff --git a/29144-h/images/ill_p034b.png b/29144-h/images/ill_p034b.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..a033641 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p034b.png diff --git a/29144-h/images/ill_p035.png b/29144-h/images/ill_p035.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..f1289ed --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p035.png diff --git a/29144-h/images/ill_p037.png b/29144-h/images/ill_p037.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..85fdc15 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p037.png diff --git a/29144-h/images/ill_p038.jpg b/29144-h/images/ill_p038.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..1840b5e --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p038.jpg diff --git a/29144-h/images/ill_p041.png b/29144-h/images/ill_p041.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..3ddf31b --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p041.png diff --git a/29144-h/images/ill_p043.png b/29144-h/images/ill_p043.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..d04e496 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p043.png diff --git a/29144-h/images/ill_p044.png b/29144-h/images/ill_p044.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..1e60b5e --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p044.png diff --git a/29144-h/images/ill_p045.png b/29144-h/images/ill_p045.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b5152aa --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p045.png diff --git a/29144-h/images/ill_p047.png b/29144-h/images/ill_p047.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..a56ca0b --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p047.png diff --git a/29144-h/images/ill_p048.png b/29144-h/images/ill_p048.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..092d0b5 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p048.png diff --git a/29144-h/images/ill_p050.png b/29144-h/images/ill_p050.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..68ed442 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p050.png diff --git a/29144-h/images/ill_p056.png b/29144-h/images/ill_p056.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..92e07c6 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p056.png diff --git a/29144-h/images/ill_p060.png b/29144-h/images/ill_p060.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..97daf14 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p060.png diff --git a/29144-h/images/ill_p062.png b/29144-h/images/ill_p062.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..fcbee08 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p062.png diff --git a/29144-h/images/ill_p064.png b/29144-h/images/ill_p064.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..175ce0b --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p064.png diff --git a/29144-h/images/ill_p065.png b/29144-h/images/ill_p065.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..7c0757c --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p065.png diff --git a/29144-h/images/ill_p068.jpg b/29144-h/images/ill_p068.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..15c43a0 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p068.jpg diff --git a/29144-h/images/ill_p074.png b/29144-h/images/ill_p074.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..15b4f6e --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p074.png diff --git a/29144-h/images/ill_p076.png b/29144-h/images/ill_p076.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..66ab028 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p076.png diff --git a/29144-h/images/ill_p078.png b/29144-h/images/ill_p078.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..267f936 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p078.png diff --git a/29144-h/images/ill_p080.jpg b/29144-h/images/ill_p080.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..5201547 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p080.jpg diff --git a/29144-h/images/ill_p084.png b/29144-h/images/ill_p084.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..1cf3a50 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p084.png diff --git a/29144-h/images/ill_p087.jpg b/29144-h/images/ill_p087.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..a0cabf5 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p087.jpg diff --git a/29144-h/images/ill_p092.png b/29144-h/images/ill_p092.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..bc560f0 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p092.png diff --git a/29144-h/images/ill_p097.png b/29144-h/images/ill_p097.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c43ef15 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p097.png diff --git a/29144-h/images/ill_p101.png b/29144-h/images/ill_p101.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..661d941 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p101.png diff --git a/29144-h/images/ill_p102.png b/29144-h/images/ill_p102.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..7dca38f --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_p102.png diff --git a/29144-h/images/ill_tp.png b/29144-h/images/ill_tp.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ed55065 --- /dev/null +++ b/29144-h/images/ill_tp.png diff --git a/29144-h/images/voorkant.png b/29144-h/images/voorkant.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..4a24f9e --- /dev/null +++ b/29144-h/images/voorkant.png |
