initial commit of ebook 28779HEADmain

5 files changed, 1868 insertions, 0 deletions

diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/28779-0.txt b/28779-0.txt
new file mode 100644
index 0000000..cc4ad54
--- /dev/null
+++ b/28779-0.txt
@@ -0,0 +1,1852 @@
+The Project Gutenberg EBook of The Gitavros, by Rigas Golfis
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: The Gitavros
+       Drama
+
+Author: Rigas Golfis
+
+Release Date: May 12, 2009 [EBook #28779]
+Last Updated: November 9, 2009
+
+Language: Greek
+
+Character set encoding: UTF-8
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THE GITAVROS ***
+
+
+
+
+Produced by Sophia Canoni
+
+
+
+
+Note: The tonic system has been changed from polytonic to monotonic.
+The spelling of the book has not been changed otherwise.
+
+Σημείωση:  Ο τονισμός έχει αλλαχθεί από πολυτονικό σε μονοτονικό.
+Κατά τα άλλα έχει διατηρηθεί η ορθογραφία του βιβλίου.
+
+
+ΡΗΓΑΣ ΓΚΟΛΦΗΣ
+
+Ο ΓΗΤΑΥΡΟΣ
+
+ΔΡΑΜΑ
+
+ΑΘΗΝΑ, 1921
+ΕΚΔΟΣΗ «ΑΘΗΝΑΪΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ «Χ. ΓΑΝΙΑΡΗΣ και Σια
+
+
+
+ΠΡΟΛΟΓΟΣ
+
+
+
+Ο «Γήταυρος» πρωτοτυπώθηκε σε τρία στη σειρά φύλλα του «Νουμά», τη
+χρονιά του 1908. Ο ποιητής Ρήγας Γκόλφης πριν φανερωθεί με το βιβλίο
+του «Τα τραγούδια του Απρίλη» (1909), είχε γίνει γνωστός με το δράμα
+του αυτό, που τόγραψε πολύ νέος.
+
+Η νεοελληνική λογοτεχνία συνειθισμένη τότε σε θεατρικά δημιουργήματα
+εθνικοσκολαστικά, ψυχρά κι ανούσια — εξόν από λιγοστές τιμημένες
+εξαίρεσες — είχε ανάγκη από έργα πλημμυρισμένα από τέχνη, από ζωή κι
+από νιάτα. Ο «Γήταυρος» με την επαναστατική του πνοή, ενθουσίασε
+αμέσως όλους εκείνους που ονειρευόντανε το ξύπνημα της μάζας,
+σύμφωνα με τα προοδευτικά κοινωνιστικά ιδανικά. Στο «Εργατικό
+Κέντρο» τον Βόλου, πρώτα πρώτα, γίνανε διάλεξες για το νέο δράμα,
+και διαβάστηκε τούτο μπροστά στους εργάτες, και κατόπι πολλές φορές
+παίχτηκε από τη σκηνή εκεί, στην Αθήνα και σ' άλλα μέρη της Ελλάδας.
+Ο θίασος μάλιστα του τωρινού διευθυντή του Θεάτρου του Ωδείου κ.
+Θωμά Οικονόμου, φροντισμένα δίδαξε το δράμα τον καιρό της περιοδείας
+του στην Αίγυπτο.
+
+Στην περίφημη μεσαιωνική δίκη του Ναυπλίου κατά των «αθέων και
+μαλλιαρών»! που έγινε τον Απρίλη του 1914, κατηγορήθηκε τόσο δεινά,
+όσο και άδικα, ο «Γήταυρος», από μερικούς μάρτυρες, που τον ακούσανε
+στο Βόλο. Μα το τίμιο δικαστήριο αθοώνοντας όλους τους
+κατηγορούμενους για τις λεύτερες, απολυτρωτικές και προοδευτικές
+τους ιδέες, αθώωσ' έτσι μαζί τους και το κατηγορημένο δράμα.
+
+Από τότες ο «Γήταυρος», ζητιέται από παντού και παίζεται συχνά (τις
+περισσότερες φορές ζευγαρωμένος με το «Στην οξώπορτα» του Δ. Π.
+Ταγκόπουλου) σε θεατρικές παράστασες που δίνουνε τα εργατικά
+σωματεία, και μένει έτσι ένα έργο ολοένα ζωντανό, που συγκινεί την
+αγνή μεγάλη τάξη του λαού, την εργατική, που η περιφρόνηση προς αυτή
+των λογίων μας και η καθαρεύουσά τους, την είχε αποκλείσει από τη
+μόρφωση και τον ψυχικό της υψωμό.
+
+Σαν πρωτοτυπώθηκε το δράμα τούτο του Ρήγα Γκόλφη στο «Νουμά», η
+εφημερίδα «Μέλλον» που έβγαινε με τη σύμπραξη της νεοϊδρυμένης τότε
+«Κοινωνιολογικής Εταιρίας», έγραψε πλατύ άρθρο, χαιρετώντας «με
+άμετρη χαρά την παρήγορη αυτή αρχή της σοσιαλιστικής φιλολογίας στην
+Ελλάδα». Έκαμε ανάλυση της υπόθεσης του έργου και χαραχτήρισε
+ψυχολογικά τα πρόσωπα που παρουσιάζει στο δράμα τούτο ο συγγραφέας.
+
+«Το συμπαθητικό κοριτσάκι η Αννούλα» έγραφε το άρθρο, «παιδί του
+Φιντή τόσο αδύνατο, τόσο αισθαντικό οχεδόν απορεί κανείς πώς
+γεννήθηκε τόσο λεπτό και τόσο υπέρτερο από έναν τέτοιο πατέρα. Έχει
+όλες τις λεπτότητες των εξαιρετικών πλασμάτων, και ξέρει να
+σκέφτεται ποιητικά και ξέρει να σκέφτεται πένθιμα. Εδώ για ν'
+αναγνωρίση κανείς τη θέση του χαραχτήρα αυτού, μέσα σ' ένα τέτοιο
+σπίτι, πρέπει να κουραστή λίγο για ν' αναζητήση τη μορφή του άλλου
+«θύματος», που επίδρασε στην Αννούλα, του «θύματος» που δεν περνά
+από τη σκηνή, μα που πέρασε στη ζωή, πρέπει να το ζητήση σε κάποιες
+γωνιές του σαλονιού που γίνεται το δράμα, ή σε κάποιες που
+μαντεύονται από μέσα. Ο ήσυχος παρατηρητής θα βρη πίσω από ένα λεπτό
+παραπέτασμα κρυμένο το πορτραίτο της μητέρας, της πεθαμένης, της
+συμπαθητικής μαμάς, που πνίγηκε στην ατμόσφαιρα αυτή, που τίποτε
+καλό δεν μπορεί ν' αναπτυχτεί.
+
+Και παρακάτω ζωγραφίζοντας το πρόσωπο του Σταύρου, έγραφε: «Στο
+πρόσωπο αυτό που είναι το μεγάλο σύμβολο για το ξύπνημα των μεγάλων
+αληθειών, αρχίζουνε να γυρίζουν κυκλικά όλα τα σημερινά, είτε για να
+το αγκαλιάσουν, είτε για να το πολεμήσουν. Νοιώθει κανείς πώς
+γλήγορα ο μηχανικός του μέλλοντος, — όχι εκείνος που μπορεί να
+τιναχτεί στον αέρα κατεδαφίζοντας το σάπιο εργοστάσιο του παρόντος,
+— θα είναι αυτός. Και ο άνθρωπος του μέλλοντος, εκείνος που θα γίνη
+οικοδόμος, ο γιος του σημερινού κεφαλαιοκράτη Φιντή, τραβηγμένος από
+τη νοσταλγία των εκλεχτών ψυχών ξαναγυρίζει στο σπίτι του,
+αγκαλιάζοντας την Αννούλα και τη Γιαγιά. Μιλεί για το Γήταυρο, λέει
+λόγια μεγάλα και θλιβερά, κάτι σαν παραμύθι ακόμα, κάτι σαν το
+όνειρο που του τραβά τη ζωή....Ο Γήταυρος, ο λαός. Νοιώθει κανείς
+πως ό,τι λέει το αιστάνεται, πως ό,τι του βαυκαλάει τα όνειρα, είναι
+ο προορισμός του σ' αυτό τον κόσμο, και ο Σταύρος φαίνεται δυνατός,
+έχει τη σφραγίδα του μεγάλου πόνου που θα τον κεντρίση στη δράση,
+στον αγώνα για τη λευτεριά του λαού που δέρνεται, και φωνάζει και
+δεν μπορεί να νικήση τους δεσπότες του που τον πολεμούνε όλοι μαζί.
+Έτσι αποκαλύπτει πως η ιστορία του Γήταυρου δεν είναι
+παραμύθι.....Κ' έρχεται ο Φιντής. Αυτός ο δυνατός προσπαθεί να κρύψη
+τον εαυτό του και την ατιμία του μπροστά στο φως που αχτινοβολεί ο
+γιός του. Μιλεί για τα καθήκοντα στο παιδί του, για τα ψεύτικα
+καθήκοντα που στηρίζουνε τη σημερινή ψευτιά, μα ο Σταύρος δεν αργεί
+να σαρκάση μπροστά του και να ξαναδείξη τη δυνατή γροθιά του στο
+σάπιο εργοστάσιο του πατέρα του, που βυζαίνει τις ζωές των ανθρώπων•
+Δεν αργούνε να συγκρουστούν• ο μπουρζουάς με τον προλετάριο, δε θα
+μπορέση να συνεννοηθή. Ο Σταύρος είν' έτοιμος να φύγη• νικά κάθε
+αδυναμία στοργής για την αδερφή και τη γιαγιά του και πάει στο
+μεγάλο δρόμο της εργασίας και της επανάστασης. Αιστάνεται κανείς πώς
+κάτω στο δρόμο του θα τον ακολουθήσουν μυριάδες ανθρώπων. Ο
+συγγραφέας δε μας αφίνει τίποτα να εννοηθή για το μέλλον. Χύνει το
+φως του στο παρόν• ξεσκεπάζει την αλήθεια. Κατεδαφίζουμε. Αυτό είναι
+ακόμα το έργο μας. Πέφτει το εργοστάσιο του Φιντή, όπως η φάμπρικα
+του ΝτραΪσιγερ στους «Ανυφαντές» του Χάουπτμαν. Έχουμε τόσα να
+χαλάσουμε, που δεν μπορούμε να γίνουμε οικοδόμοι. Και εδώ είναι η
+ειλικρίνεια του έργου, του αληθινού, που δε μαντεύει και δεν
+επαγγέλλεται και δεν κάνει ταξίματα... Μα κι αν ο «Γήταυρος» σ' όλη
+τη δράση του, βγαίνει από το εγώ της ψυχής του συγγραφέα, αν είναι
+το δράμα αυτό δεμένο με κάποιον υποκειμενισμό εσώτερο, που το
+διευθύνει σ' όλα τα λόγια του, όμως ο υποκειμενισμός αυτός
+κυβερνιέται από τη μεγάλη αλήθεια και τον ειλικρινή πόνο, και βέβαια
+είν' ένα σημαντικό βήμα της φιλολογίας μας στην αλήθεια και στην
+ελεύτερη σκέψη.
+
+Τα μεγάλα καλά του «Γήταυρου» κανένας δεν μπορεί να τ' αρνηθή. Χύνει
+σπέρμα για τις νέες εποχές. Ο κ. Γκόλφης μπορεί να σημειώση μια
+εξαιρετική επιτυχία στη δράση του με το δράμα του αυτό, κι ο κόσμος
+που ξέρει να σκέφτεται, θα του το αναγνωρίση».
+
+Κρίνοντας κι ο ποιητής Κ. Χατζόπουλος το «Γήταυρο» μ' εξάστηλη
+αναλυτική μελέτη στο «Νουμά», σημείωνε ανάμεσα στ' άλλα και τ'
+ακόλουθα : «Ο Ρήγας Γκόλφης παρουσιάζεται μ' αυτό το δράμα, ένας
+κοινωνικός απόστολος, και το έργο του είναι η πρώτη σοσιαλιστική
+φωνή που ακούεται στη ρωμαίικη τέχνη».
+
+Έτσι ο «Γήταυρος», εξόν από τη λογοτεχνική, έχει και την ιστορική
+του σημασία.
+
+Ο ΕΚΔΟΤΗΣ
+
+
+
+ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΣΤΟ ΔΡΑΜΑ
+
+
+
+Ο ΦΙΝΤΗΣ εργοστασιάρχης
+Ο ΣΤΑΥΡΟΣ γιος του.
+Η ΑΝΝΟΥΛΑ κόρη του, 14 — 15 χρόνο.
+Η ΓΙΑΓΙΑ των παιδιών, πεθερά του Φιντή.
+Ο ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
+ΕΝΑΣ ΥΠΕΡΕΤΗΣ
+
+
+
+Ο  Γ Η Τ Α Υ Ρ Ο Σ
+
+
+
+(Το σαλονάκι του σπιτιού του Φιντή. Πόρτα στο βάθος• άλλες πόρτες,
+δεξιά κι αριστερά, που φέρνουνε στις άλλες κάμαρες κ' ένα παράθυρο
+που βλέπει στο δρόμο. Ο Φιντής διαβάζει μόνος μια εφημερίδα. Σε λίγο
+μπαίνει ο υπερέτης.)
+
+ΥΠΕΡΕΤΗΣ
+Κάποιος σας ζητά, κύριε, από το εργοστάσιο.
+
+ΦΙΝΤΗΣ (με λίγη στενοχώρια)
+Ας έρθη.
+
+(Ο υπερέτης φεύγει. Ο Μηχανικός σε λίγο χτυπά την πόρτα.)
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Εμπρός.
+
+ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ (ανοίγοντας και προχωρώντας).
+Επιτρέπετε, κύριε Φιντή;
+
+ΦΙΝΤΉΣ
+Τ' είναι πάλι; Κανένα παράπονο βέβαια;
+
+ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
+Ήρθα, κύριε εργοστασιάρχη, σήμερα το πρωί και σας ζήτησα δυο φορές
+στο γραφείο, μα δεν μπόρεσα να σας πιτύχω μονάχο. Επειδή όμως είναι
+ανάγκη να σας μιλήσω, αναγκάστηκα να σας ενοχλήσω εδώ, στο σπίτι
+σας.
+
+ΦΙΝΤΗΣ (ειρωνικά).
+Έχεις βέβαια να μου μιλήσης σοβαρά. (Αλλάζει τόνο). Όμως, κύριε
+Μηχανικέ, ήρθε κ' η σειρά μου να έχω κ'εγώ σοβαρά παράπονα εναντίο
+σου. Και ίσα ίσα ά δεν ερχόσουνα εσύ, θ' αναγκαζόμουνα να σε ζητήσω
+εγώ για να σου τα ψάλω.
+
+ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ (μ' απορία).
+Από μένα παράπονα, κύριε εργοστασιάρχη;
+
+Φ1ΝΤΗΣ
+Η δουλειά στο εργοστάσιο μένει ολοένα πίσω. Έχουμε τόσες μηχανές για
+να κατεργαζόμαστε, να κόφτουμε, να τορνεύουμε το σίδερο, οι μηχανές
+αυτές αντιπροσωπεύουνε παράδες πολλούς, κ' εσύ, κύριε Μηχανικέ, μου
+τα καταφέρνεις, ώστε οι μηχανές μου να κάθουνται σχεδόν νεκρές, κι
+όλη η δουλειά να γίνεται με τα χέρια των εργατών. Αυτό όμως μας
+χασομερά πολύ .. Μόλις σήμερα πήρα χαμπάρι γι' αυτά τα πράματα.
+Ύστερα από το θάνατο της μακαρίτισσας της γυναίκας μου, είναι
+αλήθεια πως κάπως παραμέλησα την αδιάκοπη επιτήρησή μου. Εσύ βρήκες
+ευκαιρία για να με ζημιώσης και δε δείλιασες να το κάμης.
+(Δυνατώτερα). Σήμερα έκαμα ένα πρόχειρο ξέτασμα στα βιβλία. Το
+ξέρεις πως αυτό το ξάμηνο κοντεύουμε μείς, το μεγαλύτερο εργοστάσιο
+σιδεροβιομηχανίας εδώ, στον τόπο μας, να σημειώσουμε τις λιγότερες
+δουλειές, εξαιτίας της δικής σου αφροντισιάς;
+
+ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ (ατάραχα).
+Ξεχνάτε, κ. Φιντή, τα περασμένα, και γι' αυτό όσα λέτε εναντίο μου,
+επιτρέψτε μου να σας πω πως είναι άδικα. Ξεχνάτε πόσες φορές ήρθα
+και σας παραπονέθηκα για την κατάσταση της ατμομηχανής. Έχω τόσον
+καιρό τώρα που σας παρακάλεσα να στείλετε να ξετάσετε τα καζάνια
+μας, και να τ' αλλάξετε. Σας το λέω και πάλι. Οι μεγάλες μηχανές στο
+εργοστάσιο δε δουλεύουνε, γιαΤι εμένα δε μου επιτρέπεται με την
+κατάσταση που βρίσκονται τα καζάνια, να δώσω πίεση περισσότερη από 6
+ατμόσφαιρες. Για τούτο η δουλειά του εργοστασίου μένει πίσω. και για
+τούτο ίσα ίσα ζήτησα κ' εγώ να σας δω σήμερα, και να σας θυμίσω αυτή
+την ανάγκη.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Έχουμε στη μέση τόσες δουλειές, που δε μας επιτρέπουνε να
+καθυστερήσουμε την εργασία για τόσον καιρό, όσος χρειάζεται για να
+γίνη η αλλαγή των καζανιών. Μπορούμε να δουλέψουμε όπως όπως.
+
+ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
+Μα υπάρχει φόβος, σοβαρός φόβος κ. εργοστασιάρχη, για κανένα
+δυστύχημα.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Το καθετί, σοβαρό μου το παρασταίνεται όλοι εσείς. Ξέρεις καλά πως
+δε συνηθίζω ν' ακούω ποτέ κανέναν από σας. Αν δεν τόκανα αυτό, εδώ
+και πολύν καιρό θα είτανε καταστραμμένα τα οικονομικά μου.
+
+ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
+Ευτυχώς στέκουνται τόσο καλά τα οικονομικά σας, ώστε η λίγη
+χασομέρια του εργοστασίου, να είναι ασήμαντη για σας.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Ποιος τα λέει αυτά; Κι αν στέκουνται καλά τα οικονομικά μου όπως
+λες, δεν είμαι υποχρεωμένος βέβαια να κάνω τα κέφια του ενός και του
+αλλουνού.
+
+ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
+Δεν είναι κέφι μου, κ. εργοστασιάρχη, είναι ανάγκη.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Ο εργοδηγός σήμερα μου ανάγγειλε, πως πρέπει να κοπούνε με το μεγάλο
+ατμοκίνητο ψαλίδι, όλες οι σιδερένιες πλάκες που θα μας χρειαστούν
+αυτές τις μέρες . . . Λοιπόν με λίγα λόγια. Πρέπει να κοπούν, και
+φρόντισε να δώσης με την ατμομηχανή την κατάλληλη κινητήρια δύναμη.
+
+ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
+Τι λέτε κ. εργοστασιάρχη; Τις πλάκες αυτές τις είδα κ' εγώ. Οι
+περισσότερες έχουνε πάχος 10 εκατοστών. Για να κοπούν πρέπει
+τουλάχιστο η πίεση του ατμού να πάη ίσαμε 9 ατμόσφαιρες.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Να πάη.
+
+ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
+Στέλνετε έτσι τους ανθρώπους σας στην καταστροφή. ΓιαΤι νομίζω, πώς
+είναι αδύνατο ν' αποφύγουμε την έκρηξη.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Τους ανθρώπους μου; Συνήθισα να μην έχω ανθρώπους εγώ. Όσοι με
+δουλεύουνε στο εργοστάσιο, δε με δουλεύουνε χάρισμα, πλερώνουνται
+και με δουλεύουν. Κ' εγώ που πλερώνω έχω απαίτηση να με δουλεύουνε
+τυφλά.
+
+ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
+Τόσο τυφλά ώστε ν' αψηφούν και τη ζωή τους:
+
+ΦΙΝΤΗΣ (απότομα)
+Σα δεν τους αρέσει αυτή η ζωή, ας πάνε να βρούνε άλλη.
+
+ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
+Την άλλη ζωή, σ' εκείνη που τους στέλνετε σεις , . .
+
+ΦΙΝΤΗΣ (που δεν άκουσε)
+Όλοι είστε φτιασμένοι για μια τέτοια ζωή. Είστε γεννημένοι για μια
+τέτοια δουλειά, και δεν πρέπει να παραπονιέστε. Κι αν αυτή η ζωή σας
+κρύβει τη δυστυχία, όπως ολοένα φωνάζετε, δε φοβάμαι να πω, πώς
+είστε καμωμένοι και για τη δυστυχία ακόμα. . . Περίεργο πράμα! Τι
+διάβολο, όλοι σ' αυτόν τον κόσμο δε θα είν' ευτυχισμένοι και
+πλούσιοι.
+
+ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
+Α! κύριε Φιντή, πόσο άδικος είστε για μας. (Αλλάζει τόνο). Όχι, να
+το ξέρετε καλά, όχι δεν είμαστε γεννημένοι εμείς για τη βασανισμένη
+αυτή ζωή. Η ανάγκη, η μεγάλη ανάγκη μας κάνει να την υποφέρουμε.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Βλέπω πολλή φόρα παίρνεις.
+
+ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
+Συχωρέστε με, κ. εργοστασιάρχη. Με πνίγει το δίκιο. Κ' έπειτα μου
+θυμίσατε πράματα, που όλο κι αποφεύγω να τα συλλογίζουμαι, γιαΤι δε
+θέλω, γιαΤι δεν κάνει να τα συλλογίζουμαι, για το καλό το δικό σας,
+για το καλό της δουλειάς σας, κ. εργοστασιάρχη.
+
+ΦΙΝΤΗΣ (γελαστά).
+Και συ βλέπω) δεν πας πίσω. Και συ σαν τους άλλους τους φωνακλάδες.
+Τον ίδιο χαβά και συ. Σας δυναστεύουμε, σας εκμεταλλευόμαστε, σας
+καταστρέφουμε. Όλη σας η δυστυχία από μας.. Τώρα μου βγάλατε κι άλλη
+φάμπρικα στη μέση. Να σας λιγοστέψω τις ώρες της δουλειάς. Τους
+καημένους, τους καημένους! (Σε λίγο) Κακόμοιρε, μ'αυτά τα μυαλά που
+έχεις δε θα πάς ποτέ μπροστά.
+
+ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ (σα να σκέφτεται).
+Να πάω μπροστά!... (ξαφνικά) Χρόνια δουλεύω τώρα και παλεύω για να
+μπορέσω να σηκώσω το κεφάλι μου αψηλότερα, λίγο αψηλότερα, μόνο
+λίγο. Και δεν μπορώ να τα καταφέρω ενώ νοιώθω όλη τη δύναμη μέσα
+μου. Μα είναι και μιαν άλλη δύναμη, ετούτη (κάνει χειρονομία, για να
+σημάνη τον παρά) που δε μ' αφίνει. . . . Όχι πως δίνω σ' αυτό
+μεγαλύτερη σημασία, απ' ότι πρέπει. Μα γιαΤι έχω συνείδηση της τάξης
+μου, και ζητώ, πρώτ' απ' όλα τον υψωμό αυτηνής.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Σήμερα έχεις πολυλογία, κ. Μηχανικέ. Μα η ώρα περνά, (βγάζει και
+κοιτάζει το ρολόγι του) — δυο μετά το μεσημέρι — κ' η δουλειά δεν
+περιμένει. . . Λοιπόν, όπως είπα πριν. Θα δώσης με την ατμομηχανή
+την πρεπούμενη δύναμη, για να κοπούν οι πλάκες. Και σε παρακαλώ τους
+φόβους σου και τ' άλλα κουροφέξαλα να τ' αφήσης κατά μέρος. Δε σου
+λέω τίποτ' άλλο παρά μόνο πως αυτή η εργασία πρέπει να τελείωση όσο
+το δυνατό γληγορώτερα. (Τονίζει τις λέξες). Πρέπει να τελειώση.
+
+ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ (σα να τούρχεται ξαφνική έμπνευση).
+Όπως ορίζετε, κ. εργοστασιάρχη. . Όσο για μένα ένα γλήγορο ανέβασμα,
+ένα ξαφνικό τίναγμα στ' αψηλά, στον αέρα, ίσως να είν' ένας
+θρίαμβος, μια νίκη.
+
+(Ο Φιντής ανΤι γι' απάντηση κουνά το κεφάλι του πολλές φορές, σα να
+τον κοροϊδεύη. Στο μεταξύ ο μηχανικός φεύγει. Ο Φιντής ξαναπιάνει
+την εφημερίδα του και βυθίζεται στο διάβασμα της. Ύστερ' από λίγο
+μπαίνει σιγά σιγά η Γιαγιά).
+
+ΓΙΑΓΙΑ (πλησιάζει το Φιντή).
+Ησύχασε ξέρεις από κάμποση ώρα η Αννούλα. . Πήγε μέσα στην κάμαρά
+της, κ' έκλαψε, έκλαψε όσο πια που νανουρίστηκε μονάχη της, κι
+αποκοιμήθηκε. Την πήρρα κ' εγώ και την έβαλα στο κρεββάτι, και τη
+σκέπασα να μην κρυώση. θα της κάμη καλό αυτός ο ύπνος.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Αλλόκοτο κορίτσι αυτό το παιδί!
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Μα γιαΤι τη μάλλωσες τόσο σκληρά; Το παιδί μου! Είναι πολύ
+αισταντικό, και φοβάμαι μην αρρωστήση μ' αυτά σου τα φερσίματα.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Είναι πράματα, σε παρακαλώ αυτά που κάνει; Το πρωί πρωί που έφευγα,
+περνώντας από τον κήπο, την είδα ανεβασμένη στη μουριά. Έρχουμαι το
+μεσημέρι, κ' η αφεντιά της ακόμα δεν είχε ξεσκαρφαλώσει από κει
+πάνου. Κατέβα της λέω, τι κάνεις αυτού πάνου τόσες ώρες; Κι αυτή
+ανΤι να μ' ακούση, ανΤι να κατεβή, ανέβαινε στα πιο απάνου κλαριά,
+και μούλεγε πως της αρέσει έτσι σαν πουλί, πως θα ήθελε να βρίσκεται
+πάντα ψηλά, πως δεν μπορεί να περπατή στη γις, κι άλλες τέτοιες
+ανοησίες. Έ! ύστερα
+απ' αυτά, τι ήθελε; να της κάμω όταν μας παρουσιάστηκε στο τραπέζι;
+Να μη τη μαλώσω;... Προχτές πάλι είχε μαδήσει όλα τα λουλούδια του
+κήπου και άλλ' απ' αυτά είχε χώσει στα μαλλιά της, άλλα είχε
+φορτώσει — ξέρω γω πώς το κατάφερε; — στ' αυτιά της, σ' όλο το
+πρόσωπό της, άλλα είχε κρεμάσει κοντά κοντά σ' όλο το φόρεμά της.
+Είτανε μια φρίκη να την έβλεπε κανείς έτσι στολισμένη. Είτανε τόσο
+αλιώτικη, τόσο φοβερή, σαν κανένα φάντασμα. Γύριζε έτσι απάνου κάτου
+σ' όλο το σπίτι, κ' είχε το κουράγιο να βγη και στο δρόμο σε κείνη
+τη κατάντια. Μόλις την είδα, έμεινα. Της λέω, «δε ντρέπεσαι,
+Αννούλα, νάχης πένθος και να κάθεσαι να στολίζεσαι με λουλούδια;»
+Και τι μου απάντησε; «Ίσα, ίσα, αφού έχω πένθος μέσα μου, πρέπει να
+στολίζουμαι απ' όξω».
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Καημένε και συ. Παιδί είναι, που θέλει να διασκεδάση τη λύπη της.
+Παίζει το τσαμένο, δεν κάνει κανένα κακό.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Ας παίζει, μα ας παίζει, — ξέρω γώ, όπως συνηθίζουνε να παίζουν όλα
+τα παιδιά, με κάποια λογική. Αυτή όμως δεν έχει διόλου μυαλό. Θέλει
+αδιάκοπη τιμωρία για να φτιαστή.
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Μη για το Θεό, μη τέτοια πράματα και θα μου πάθη τίποτα το παιδί.
+Είδες πόσο αδυνάτισε τώρα τελευταία; Με το καλό. Πάντα με το καλό
+θέλει κυβέρνημα. Ύστερ' από το θάνατο της μακαρίτισσας της μητέρας
+του, έχει απάνου της ένα αιώνιο φόβο, ένα παντοτεινό τρόμο, κάποια
+νευρικότητα στα κινήματά της, στα φερσίματά της, ακόμα και στη σκέψη
+της. Λοιπόν τ' άγρια μαλώματά σου, περισσότερο κακό μπορεί να της
+κάμουν παρά καλό. Αχ, η καημένη η κόρη μου, η αξέχαστη μου η κόρη,
+αυτό μου έλεγε πάντα όταν ζούσε. Με το καλό τα παιδιά, πάντα με το
+καλό.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Η μακαρίτισσα που είχε αυτές τις στραβές ιδέες, αυτές τις αδυναμίες,
+για την αναθροφή των παιδιών, τιμώρησε μονάχη τον εαυτό της, Αυτή
+δημιούργησε το σκληρό χαραχτήρα και τ' αγύριστο κεφάλι εκείνου του
+γιου μου, ίσαμε που τον είδε να παίρνη δρόμο από δω μέσα. και τότε
+άρχισε τα κλάματα, ώσπου το μαράζι την περιτριγύρισε όληνε και την
+πήρε μια φορά για πάντα κι αγύριστα...
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Κι ως τόσο πάντα τόλεγε, πως ο Σταύρος δε θάφευγε από το σπίτι του
+ποτέ, αν εσύ είξερες τον καλό τον τρόπο, το μαλακό, τον ήσυχο, για
+να τονέ πείσης και να τονέ κατορθώσης να κάμη τα θελήματά σου.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Όσο για μένα, καλύτερα που τονέ ξεφορτώθηκα από πάνου μου. Τέτοιος
+που είτανε, θα με βασάνιζε αιώνια, ίσαμε τη στερνή μου μέρα.
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Αν σ' άκουγε κανείς να λες τέτοια λόγια για το Σταύρο μας, ποιος
+ξέρει τι μπορούσε να βάλη με το νου του. Είτανε κανένα παραλυμένο το
+παιδί; Είχε τίποτα κακές συναναστροφές; Άφινε ποτέ το σπίτι του, για
+να τρέξη και να μπερμπαντέψη στους δρόμους; Τίποτ' απ' αυτά, το
+καημένο μου. Αυτό ένα δρόμο είξερε, σκολειό και σπίτι, σπίτι και
+σκολειό.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Είτανε αγύριστο μυαλό, αδάμαστο, κ' είναι το ίδιο αυτό σα να είχε τα
+πιο κακά ελαττώματα. Είναι αλήθεια, πως είτανε καλός μαθητής, γι'
+αυτό κ' εγώ θυμάσαι, άμα τέλειωσε το γυμνάσιο, του είπα να
+ξακολουθήση μια επιστήμη, όποια έχει κλίση, — δεν τονέ στενοχώρησα
+γι' αυτό...
+Είχε ανάγκη η οικογένειά μας, τόνομά μας ναποχτήση ένα
+γραμματισμένο, ένα σπουδασμένο, ένα επιστήμονα, για πολλούς λόγους.
+Χρήματα είχαμε, μας έλειπε και μια θέση στην κοινωνία που μόνο ένας
+επιστήμονας μπορεί να την αποχτήση. Κι αν μ' άκουγε τότε, κ' εγώ θα
+είμουνα ευχαριστημένος απ' αυτόν, κ' η μητέρα του δε θα μαράζωνε,
+και δε θα χανόταν άδικ' από τον καημό της, κι αυτός δε θα καταντούσε
+ένας τυχοδιώχτης.
+
+ΓΙΑΓΙΑ (που τα μάτια της είναι βουρκωμένα)
+Το παιδάκι μου, το παιδάκι μου, όσο το συλλογίζουμαι κ' εγώ.
+(κλαίει), θεός ξέρει που να βρίσκεται, που να τυραννιέται, που να
+κακοπαθαίνη, μονάχο του, ολομόναχο στον κόσμο, και μάλιστα τόσο
+καλομαθημένο από το σπίτι του... Αχ! δεν έπρεπε να το διώξης, δεν
+έπρεπε.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Εγώ δεν τόδιωξα. Θυμάσαι πολύ καλά πόσο επέμεινα τότε για να μ'
+ακούση και ξακολουθήση τις σπουδές του. Του έλεγ' ακόμα πως θα τον
+έστελνα για πολύν καιρό στην Ευρώπη να γίνη εκεί πέρα τέλειος στην
+επιστήμη του. Μα αυτός μου ζητούσε «πραχτικά επαγγέλματα», μου
+ζητούσε — ακούς; — τίποτα λιγότερο, τίποτα περισσότερο να γίνη
+σιδεράς σαν και μένα. Κατάλαβε λοιπόν κι ο ίδιος ύστερ' απ' αυτά,
+πως εδώ μέσα δεν μπορούσε να κάμη, και πήρε τα βρεμένα του έφυγε...
+Μη μου λες λοιπόν και συ, σαν τη μακαρίτισσα, πως εγώ τον έδιωξ' από
+το σπίτι μου. Ας πάψω να τ' ακούω αυτό τουλάχιστο...
+
+(Μπαίνει, η Αννούλα γελαστή και πρόσχαρη)
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Ξύπνησες Αννούλα; Σηκώθηκες κιόλας; Κ' εγώ νόμιζα πως θα τονέ πάρης
+για καλά το μεσημεριανό σου.
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Δεν ξέρεις, γιαγιά μου, πως δεν αγαπώ τον ύπνο : Εγώ δεν είμαι
+καμωμένη για να κοιμάμαι πολύ. (Πλησιάζει το Φιντή). Έπαψα να είμαι
+κακιωμένη μαζί σας, πατέρα μου. (Κάνει να τονέ χαϊδέψη). Να, έπαψα
+να είμαι κακιωμένη μαζί σας... (Αλλάζει τόνο). Κι ας μου κάματε τόσο
+κακό...
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Το μάλωμα δεν είναι κακό. Είναι μάθημα, Πρόσεξε άλλη φορά.
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Δε μιλώ καλέ για το μάλωμα. Το κακό που μου κάματε είναι άλλο. Το
+πρωί είχα ξεχάσει ολότελα πως είμουνα εγώ, νόμιζα πως έγινα ένα
+πουλάκι, ένα ωραίο πουλάκι, πως θα πετούσα πάνου στα δέντρα, ύστερα,
+πάνου στα βουνά, κι από κει στα σύννεφα, πάνου στα σύννεφα — ήρθατε
+σεις και με κάματε να γίνω πάλι, να! — να γίνω σαν όλους εδώ κάτου,
+να θυμηθώ πως είμαι κι εγώ άνθρωπος, να κλάψω, ν' αναστενάξω, να
+πονέσω...
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Πάλι άρχισες, Αννούλα, να λες όχι σωστά πράματα.
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Περίεργο πατέρα μου. Μα εγώ ό,τι λέω το αιστάνουμαι, νομίζω πως
+βγαίνει ίσια απ' την καρδιά μου, και καταλαβαίνω πως είναι σωστό,
+πως είναι πολύ σωστό. Μάλιστα πολλές φορές νομίζω πως αιστάνουμαι
+και κάτι — πώς να το πω — κάτι που μέλλει να γίνη. Και δε βγαίνω
+ποτέ ψεύτρα. Να, το πρωί που είμουν ανεβασμένη στη μουριά, μ' έπιασε
+ξαφνικά μια λύπη, μια βαθειά λύπη. Είπα πως κάτι κακό θα μου γίνη.
+Δεν πέρασε λίγη ώρα που ήρθατ' εσείς, μ' εκείνες τις άγριες τις
+φωνές σας. (Αλλάζει τόνο). Όμως αυτή τη στιγμή, πατέρα μου, είμαι
+όλο χαρά, είμαι γιομάτη χαρά, κάτι καλό θα μας συμβή, το
+αιστάνουμαι, το βλέπω,
+
+ΦΙΝΤΗΣ (κοιτάζοντας το ρολόγι του). Δε θα σου συμβή το καλό. Σου
+συμβαίνει. Και το καλό που σου συμβαίνει αυτη τη στιγμή είναι το
+πως, ανΤι να σε μαλλώσω για δεύτερη φορά, γι' αυτά που λες, προτιμώ
+να βγω όξω.
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Φεύγεις παιδί μου :
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Ναι, πάω στο εργοστάσιο. Θέλω να ρίξω μια ματιά στο γραφείο.
+
+(Ο Φιντής φεύγει. Πάψη).
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ (που κάθεται σα συλλογισμένη).
+Θα σου πω, γιαγιά μου, ένα πράμα, μα να μη με μαλλώσης.
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Μα γιαΤι να σε μαλλώσω; Είναι κακό αυτό που θέλεις να μου πης;
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Δεν ξέρω. Ξέρω μονάχα πως είναι αληθινό αυτό που θα σας πω.
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Τι λοιπόν;
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ (κοντοστέκεται λίγο. Ύστερα σαν ξαφνικά).
+Να, ο πατέρας είναι κακός, είναι κακός.
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Μπα παιδάκι μου καλό να σούρθη, τι είν' αυτά που λες για τον πατέρα
+σου!
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Ναι είναι κακός, είναι κακός. Μπροστά του αιστάνουμαι τον εαυτό μου
+τιποτένιο. Εκείνη η ματιά του, όταν με βλέπει τόσο άγρια τις στιγμές
+που του μιλώ με κάνει να χάνω τα λόγια μου. Εγώ, γιαγιά μου, το
+ξέρεις, τόσες φορές σου τόχω πει, θέλω να είμαι λεύτερη, πάντα
+λεύτερη. Να παίζω, να τραγουδώ, να λέω τα λόγια μου πάντ' ανοιχτά.
+Μα ο πατέρας είν' εδώ, μια πίεση φοβερή, μια εξουσία, ένα μάτι που
+μου κόβει τη χαρά, που μου στερεί τη ζωή, τον αέρα, που μου φέρνει
+τη μελαγχολία.
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Μα δεν ξέρεις, Αννούλα, δεν καταλαβαίνεις πως παιχνίδια τρελλά και
+πολλές φωνές δεν ταιριάζουνε σήμερα στο σπίτι μας; Αυτό θα πη πώς
+δεν έχεις αιστανθή με τα σωστά σου το κακό που βρήκε το σπίτι μας με
+το θάνατο της καημένης σου της μανούλας.
+
+ΆΝΝΟΥΛΑ (σα μετανοημένη)
+Αλήθεια, γιαγιά μου, έχετε δίκιο. Δεν έπρεπε να παίζω δεν έπρεπε να
+χαίρουμαι. Είμαι μια ανόητη. Δε το είχα συλλογιστή αυτό... Μου
+φαίνεται πάντα πως είμαι ακόμα στις καλόγριες, που όλη μέρα άλλο
+τίποτε δεν έκανα από παιχνίδι. Εκεί, γιαγιά μου, είχα ξεχάσει πια
+ολότελα το σπίτι μας. Δε συλλογιζόμουνα τίποτα, τίποτα. Τώρα
+έρχουνται ώρες που ξεχάνω πως έχουμε πένθος, που λησμονώ ολότελα πώς
+είχα μια τόσο καλή μητερούλα, καθώς μου λέτε, που την έχασα.
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Α! αυτό είναι κακό. Πρέπει πάντα να θυμάσαι τη μητέρα σου και να
+λατρεύης τη μνήμη της. Για όλη σου τη ζωή πρέπει να τη θυμάσαι,
+(αναστενάζει).
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Εγώ καλά καλά δεν την είχα γνωρίσει; τι φταίω εγώ που δεν την είχα
+γνωρίσει; Μονάχα, θυμάμαι κείνο το βράδι, που στείλατε και με πήρατε
+ξαφνικά από το σχολειό και μου αναγγείλατε πως η μητέρα μου είτανε
+άρρωστη βαρειά. Με φέρατε δω και τη βρήκα πεθαμένη. Τότες αληθινά
+αιστάνθηκα μια μεγάλη λύπη, γιαΤι νόμιζα πως θα γύριζα πάλι στις
+καλόγριες και είξερα πως θα μου φορούσανε μαύρα και θα με φωνάζανε
+πια ορφανή. Και μου φαίνεται τόσο κακό, τόσο αντιπαθητικό αυτό το
+ορφανή.
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Αχ! αυτή πάντα σε ήθελε κοντά της. Και τόσες φορές έλεγε του πατέρα
+σου να σε βγάλη πια από το μοναστήρι.
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Κι αυτός, καταλαβαίνω, δεν ήθελε... Ύστερα μου λέτε γιαΤι λέω πώς
+είναι κακός... Αχ! ο πατέρας μού φαίνεται πως είναι ένας άνθρωπος
+καμωμένος για να βασανίζη κόσμο, (αλλάζει τόνο). Έτσι θα έκανε
+βέβαια και το Σταύρο, όσο που πήρε ο αδερφός μου τα μάτια του κι
+έφυγε.
+
+ΓΙΑΓΙΑ (με ορμή).
+Σουτ! Αννούλα, μην ξαναπής τέτοιο λόγο. Ποιος σου τα είπε αυτά;
+Ψέματα, ψέματα, ο Σταύρος δεν έφυγε. Τον έστειλε από καιρό ο πατέρας
+του στο εξωτερικό για κάτι δουλειές του εργοστάσιου και μια μέρα θα
+γυρίση.
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ (χαμογελώντας)
+Έννοια σας, γιαγιά μου, μην ταράζεστε. Τα ξέρω εγώ, τα έμαθα. Έμαθα
+όλη την αλήθεια. Έμαθα πως ο Σταύρος έφυγε από το σπίτι, γιατί
+μάλωσε με τον πατέρα, έμαθα ακόμα πως η μητέρα μου αγαπούσε τόσο
+πολύ το Σταύρο, ώστε αρρώστησε ύστερ' από το φευγιό του κι αυτό
+στάθηκε η αιτία να πεθάνη.
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Ποιος σου τα είπε αυτά; Πες μου Αννούλα, ποιος σου τα είπε;
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Δεν έχω καμιά δυσκολία να σας πω ποιος μου τα είπε• Να, προχτές που
+πήγα στο σπίτι της Πιπίτσας, είδα και τον αδερφό της, το μεγάλο της
+αδερφό, τον ξέρετε. Αυτός με ρώτησε για το Σταύρο, χαμογελώντας με
+πονηριά, αν μας γράφη ταχτικά, αν ξέρουμε πού βρίσκεται τώρα, γιατί
+δεν ήρθε στο θάνατο της μητέρας και κάτι άλλα τέτοια. Εγώ
+παραξενεύτηκα γι αυτά και δεν του απάντησα τίποτα. Ύστερα όμως
+ρώτησα την Πιπίτσα, κι αυτή τότε μου είπε καμαρώνοντας, πως ο
+Σταύρος είτανε συμμαθητής ατό γυμνάσιο με τον αδερφό της, και πώς
+ενώ ο αδερφός της ύστερ' από το γυμνάσιο πήγε στο πανεπιστήμιο, κ'
+έγινε ένας σπουδασμένος νέος, ο Σταύρος έμεινε ασπούδαστος, δίχως
+καμιά αξία στην κοινωνία, φευγάτος από το σπίτι του, και καταραμένος
+από τον πατέρα του. Είναι αλήθεια όμως πως η Πιπίτσα μου είπε και
+τούτο. Ο Σταύρος δεν έφταιγε ο καημένος που έφυγε. Όλα τάφταιγε ο
+πατέρας που τον καταπίεζε. Τότε μ' έπιασε μια περιέργεια και την
+παρακάλεσα να μου πη όλα όσα ξέρει. Μα αυτή μου είπε πως παραπάνου
+απ' αυτά δεν είξερε τίποτα, και πως κι αυτά που μου είπε δεν είναι
+μυστικά. Όλος ο κόσμος τα έχει μάθει. Τώρα θέλω να το πιστέψης και
+συ πως ο Σταύρος δε φταίει, όχι δε φταίει, δεν είναι δυνατό να
+φταίη. Κάτι μέσα μου νοιώθω που μου το λέει.
+
+ΓΙΑΓΙΑ (ξεσπά σε δάκρια και την αγκαλιάζει.)
+Aχ! Αννούλα μου αχ! Ναι, ο Σταύρος μας δε φταίει, δε φταίει. Τόσον
+καιρό σου τάκρυβ' αυτά, για να μη σε λυπήσω. Δεν ήθελα να ξέρης
+τίποτα.
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Και γώ τόσες μέρες τώρα για τον ίδιο λόγο δε σας έκαμα καμιά
+ερώτηση. Προσπαθώ να μη σας φέρνω στη μνήμη σας λυπητερά πράματα.
+Είμουνα όμως αυτές τις μέρες τόσο περίεργη, τόσο περίεργη . . . Μα
+τώρα δε θα μου το
+αρνηθήτε αυτό, γιαγιά μου, δε θα μου το αρνηθήτε. Θα μου τα πήτε
+όλα. Θα μου δώσετε απάντηση σε κάθ' ερώτησή μου . . . Έλα λοιπόν
+πέστε μου, ο Σταύρος ά θυμάμαι καλά, δεν είτανε ένας αψηλός, με
+ωραίο παρουσιαστικό, με λίγο μαύρο μουστακάκι, με μάτια μεγάλα
+μαύρα, μαλλιά μαύρα σαν της μητέρας:
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Ναι, ναι . . Αχ πόσο έμοιαζε μ' εκείνη .. . Τα χαρακτηριστικά της,
+την ψυχή της, όλα του τα είχε δώσει.
+
+(μπαίνει ο υπερέτης)
+
+ΥΠΕΡΕΤΗΣ (προς τη γιαγιά).
+Περιμένουμε, κυρία, κανένα μουσαφίρη, κανένα συγγενή;
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Όχι. ΓιαΤι με ρωτάς;
+
+ΥΠΕΡΕΊΉΣ
+Ήρθ' ένας νέος κάτου, και κατέβασε τα πράματά του από το αμάξι και
+τάφερε μέσα, και τώρα μας δίνει διαταγές σα να βρίσκεται στο σπίτι
+του.
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Περίεργο. Ποιος να είναι αυτός;
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ (φεύγοντας τρεχάτη).
+Πάω να ιδώ εγώ. . .
+
+(Ο υπερέτης φεύγει)
+Πάψη
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ (έρχεται τρεχάτη κι αγκαλιάζει τη Γιαγιά).
+Αυτός είναι, γιαγιά μου, αυτός. Τόνε γνώρισ' αμέσως. Είναι αυτός,
+αυτός.
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Μα ποιος είν' επί τέλους. Δεν καταλαβαίνω.
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Δεν το μαντεύετε, γιαγιά μου, δεν το μαντεύετε; Ο Σταύρος καλέ, ο
+Σταύρος μας.
+
+(Η Αννούλα φεύγει πάλι τρεχάτη).
+
+ΓΙΑΓΙΑ (σα βυθισμένη).
+Ο Σταύρος! Ο Σταύρος . .. Είναι δυνατό;
+
+Πάψη
+
+(Μπαίνει ο Σταύρος φορώντας, ρούχα καθαρά, που όμως φαίνουνται κάπως
+φτωχικά. Στην αγκαλιά του είναι ριγμένη η Αννούλα. Ακολουθεί ο
+υπερέτης κρατώντας από το κάθε χέρι και μια βαλίτσα. Στέκεται λίγο
+κ' ύστερα φεύγει, παίρνοντας και τις βαλίτσες).
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ. (Ενώ έρχουνται απ' όξω).
+Σα να το είξερα, Σταύρο. Σήμερα αιστανόμουνα μια χαρά, που ποτέ δεν
+την είχα δοκιμάσει ως τώρα.
+
+ΓΙΑΓΙΑ.
+Παιδί μου, παιδί μου! (Τον αγκαλιάζει και τονέ φιλεί).
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Γιαγιά μου!
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Πού το έλπιζα, παιδί μου, να σε ξαναϊδώ! (Κλαίει από συγκίνηση και
+χαρά).
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Καθήστε γιαγιά μου. Μην κλαίτε. Δεν κάνει να κλαίη κανείς άμα είναι
+στα χρόνια σας.
+
+ΓΙΑΓΙΑ (που ξακολουθεί να δακρίζη)
+Κι ως τόσο σε περιμέναμε, πάντα σα να σε περιμέναμε. Σε περίμενε το
+σπίτι, ο δρόμος, η χώρα, όλα σε περίμεναν.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Σας πιστεύω, σας πιστεύω . . Κι αφού με περιμένατε δεν είτανε δυνατό
+παρά να έρθω μια μέρα . . .
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Αχ! σα θυμούμαι το σπάραγμά μας εμένα και της δυστυχισμένης της
+μητέρας σου. εκείνη τη νύχτα που βεβαιωθήκαμε πως μας έφυγες . . .
+(Ξαφνικά). Έμαθες, Σταύρο, το θάνατό της;
+
+(Μικρή πάψη.)
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Ναι, τον έμαθα μόλις χτες και μάλιστα κατά τύχη από κάποιον
+ταξιδιώτη. Ξέρω να υποφέρω τις συφορές ατάραχα. Για τούτο η λύπη μου
+όσο κι ά στάθηκε μεγάλη, πνίγηκε γλήγορα μέσα μου ... Άμα
+συλλογίζεται κανείς πως κάθε στιγμή που περνά κάποια συφορά αφίνει
+πίσω της στον κόσμο, δεν πρέπει να ξαφνίζεται. Πρέπει πάντα να τις
+περιμένει, και πάντα να τις δέχεται ατάραχα. Αρκεί μονάχα να μη τις
+δημιουργεί.
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Σταύρο, ξέρεις γιαΤι πέθανε η μητέρα; Πέθανε για σένα, από τη μεγάλη
+αγάπη που είχε για σένα.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ (ρίχνει το κεφάλι του στα χέρια).
+Για μένα!
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Από τη νύχτα εκείνη, την κακή νύχτα που μας άφησες, έπεσε άρρωστη.
+Καλή ώρα από τότε δεν είδε. Ένα μαράζι την περιτριγύρισε, και μέρα
+με τη μέρα έρρεβε. Καταριότανε τη ζωή της, τον κόσμο, καταριότανε
+όλα και πολλές φορές.....δε σ' το κρύβω — (σιγότερα) καταριότανε και
+τον πατέρα σου... Και δεν είχε άδικο. Όλες οι ελπίδες της είτανε σε
+σένα. Ο πατέρας σου καθώς είναι άνθρωπος ωμός, χωρίς ποτέ να της πη
+ένα γλυκό λόγο, της είχε κάμει τη ζωή της μιαν απέραντη μονοτονία.
+Περίμενε λοιπόν πότε να μεγαλώσης εσύ, για να χαρή κι αυτή τον
+κόσμο. Πόσες φορές μούλεγε: «Και τι ανάγκη έχω κι αν υποφέρω τώρα;
+Θα μεγαλώση ο Σταύρος μου και θα καταφέρη τον πατέρα του να μου
+βγάλη και την Αννούλα από το σκολειό του μοναστηριού. Κ' έτσι
+έχοντας τα δυο παιδιά μου στην αγκαλιά, θα λάμψη και για μένα ο
+ήλιος, θ' αστράψη ένας νέος κόσμος και για μένα».
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Γλυκές ελπίδες, μα πάντα ελπίδες. (Κουνά το κεφάλι του). Τι
+παντοτεινή ιστορία, η αιώνια ιστορία... (Αλλάζει τόνο). Κι ο
+πατέρας;
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Αχ! ο πατέρας σου. Ο ίδιος πάντα. Όλο πλουταίνει, όλο και
+πλουταίνει. Οι δουλειές του, φαίνεται, πάνε περίφημα. Έτσι
+τουλάχιστο ακούω, γιαΤι αυτός ποτέ δε δίνει λογαριασμό σε κανένα.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Πάντα είναι σκληρός, όπως και τότε;
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Αχ! η ματιά του. θεέ μου, σε κάνει αυτή μονάχα ταπεινό, σε κάνει
+δούλο, σε κάνει τιποτένιο.
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Πες μου λοιπόν, παιδί μου, τόσον καιρό μονάχο, έρημο στα ξένα πώς τα
+πέρασες. Σε ποιο μέρος πήγες άμα έφυγες από δω; τι έκανες εκεί;
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Πώς τα πέρασα; Δε με κοιτάζετε. Μα η ζωή μου και η δουλειά μου...
+(διακόφτοντας). Μα έχουμε καιρό να μιλήσουμε γι' αυτά... Τώρα πια
+που θα είμαι μαζί σας, που θα με βλέπετε κάθε μέρα...
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Ώστε ήρθες για πάντα πια;
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Τι χαρά!
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Για πάντα βέβαια. Έχω όλη την καλή θέληση να φιλιώσω με τον πατέρα.
+Κι αυτός το θέλει μάλιστα. Μου το μήνυσε ο ίδιος εδώ και λίγο καιρό.
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Και μένα ποτέ δε μούκαμε λόγο γι' αυτό. Και μάλιστα ούτε σήμερα που
+ήρθε για σένα η κουβέντα.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Δεν ξέρει όμως κι αυτός ά θάρθω και πότε θάρθω... (Αλλάζει τόνο).
+Μου είπαν κάτου πως δεν είν' εδώ αυτή την ώρα.
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Όχι. Όταν έφυγε μας είπε πως πάει στο γραφείο του.
+
+Πάψη
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ (γυρίζει γύρο τα μάτια του)
+Πως τα θυμάμαι όλα τα πράματα εδώ μέσα! Περνά τη στιγμή αυτή από το
+νου μου η παλιά μου ζωή. Ποιά συγκίνηση πνίγει την καρδιά μου! Πόσες
+φορές στα ξένα δε θυμήθηκα όλες τις γωνιές του σπιτιού, που κάθε μια
+μου έκρυβε και μιαν ανάμνηση. Πόσες φορές δεν πεθύμησα τη μυρουδιά
+ενός ρόδου από τον κήπο μας. Πόσο σπάραγμα δεν αιστανόμουνα μέσα
+μου, όταν περνούσα μόνος αλάκερο χειμώνα χωρίς ένα φιλί της μάννας,
+χωρίς ένα αγκάλιασμά της! Και πόσες φορές ο νους μου δε μου έφερε
+σας, καλή μου γιαγιά, που καθόσαστε τις κρύες νύχτες του χειμώνα στο
+κρεββάτι μου πλάι, όσο να κοιμηθώ, και μου λέγατε κείνα τα παραμύθια
+σας, κι ανοίγατε στην παιδιάτικη φαντασία μου ολάκερους κόσμους...
+Ω! εκείνα τα παραμύθια σας, δεν τα ξέχασα, ούτε θα τα ξεχάσω ποτέ.
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Μου τα λέει τώρα και μένα, Σταύρο. Μου τα λέει και μένα.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ (ξακολουθώντας)
+Πόσες φορές εκείνα, τα παραμύθια δε με παρηγορήσανε στα ξένα, στις
+στιγμές της απελπισίας μου. Είμουνα εγώ το βασιλόπουλο που έπρεπε ν'
+ανοίξω τον πύργο που έκλεινε μέσα τη χαρά. Είμουνα εγώ το παλληκάρι
+που έμαθα να κάνω το καλό ως και στα μικρούλια τα μερμήγκια, και που
+προσμένω την πλερωμή τους μια μέρα, σα θα τα χρειαστώ για το τρανό
+στοίχημα της Πεντάμορφης του κόσμου. Είμουνα εγώ ο καβαλλάρης που
+έτρεχα στον αγκαθωτό τον κάμπο, χωρίς κανείς να μπορή να με φτάση
+για να κερδίσω το στοίχημα του βασιλιά.
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Αλήθεια; Και είσουνα εσύ που ανάστησες το μαρμαρωμένο βασιλόπουλο;
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Το μαρμαρωμένο βασιλόπουλο δεν αναστήθηκε ακόμα. Μα είμουνα εγώ που
+πήγα στη μονιά του γήταυρου και είδα τον παραδαρμό του θεριού, κι
+άκουσα το μούγγρισμά του, και δεν μπορώ ακόμα να ξεχάσω τους
+δρακόντους που το είχανε αδράξει από το λαιμό και το βασανίζανε.
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Γιαγιά μου, έμενα δε μου είπες αυτό το παραμύθι του γήταυρου.
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Αλήθεια, παιδί μου, αυτό τόλεγα πάντα στα παλιά τα χρόνια. Μα τώρα
+δεν μπορώ να νοιώσω, πως δεν το ξαναθυμήθηκ' από καιρό πια...
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Μήπως ήρθε μέσα στο μυαλό σου κανένας δράκοντας και σου τόνε σκότωσε
+το γήταυρο, γιαγιά;
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Φοβητσιάρα, Αννούλα, φοβητσιάρα. Δε θέλεις και πολύ να το πιστέψης
+αυτό, και το βράδι να μου λες πως βλέπεις δρακόντους στην κάμαρα
+σου, όπως εδώ και κάμποσο καιρό, θυμάσαι;
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Μα τότε δεν έλεγα ψέματα, γιαγιά μου. Υπάρχει κάποιος δράκοντας στο
+σπίτι μας. Είδα τον ίσκιο του ένα βράδι εδώ μέσα με τα μάτια μου. Μα
+γιαΤι δε με πιστεύετε;
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Λες να είτανε κανείς σαν αυτούς που βασανίζουνε το γήταυρο; Ω να
+βλέπατε εκεί στη μονιά του το δυνατό θεριό να σπαράζη, να κλαίη, να
+δέρνεται, να φωνάζη, και κανείς να μην έρχεται, και κανείς να μην
+μπορή να το γλυτώση από τα νύχια των φοβερών δρακόντων.
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Μα αφού είναι δυνατό θεριό ο γήταυρος καθώς λες, γιαΤι δε νικά τους
+δρακόντους;
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Τους νικά στο τέλος, τους νικά έναν έναν εκεί που δεν μπορούσε όλους
+μαζί. Μα αυτό γίνεται όταν μεγαλώνει το θεριό, όταν βάζει όλη τη
+δύναμη του, όλη τη λύσσα του. Και ύστερα γυρίζει από χώρα σε χώρα,
+και αλί! και τρισαλί! όπου ακουστεί το μούγγρισμά του. Το μούγγρισμά
+του φανερώνει το χαμό, το χαλασμό, την καταστροφή. Μα μαζί προμηνά
+και μια καινούρια ζωή, μια νέα δημιουργία.
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Εσύ παιδί μου, τα λες σαν αληθινά. Αυτό το θεριό δεν υπάρχει• είναι
+πλάσμα της φαντασίας, είναι καθαρό παραμύθι...
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Δεν είναι πλάσμα της φαντασίας, γιαγιά μου, γελιέστε. Δεν είναι
+παραμύθι. Είναι θεριό, θεριό πραγματικό. Το είδα εκεί που πήγα, το
+άκουσα. Δε σας είπα πως γυρίζει τώρα από χώρα σε χώρα;
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Εδώ όμως δεν ήρθε, Σταύρο. Δεν ακούστηκ' εδώ.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ (σε λίγο).
+Μπορεί να μην έρθή εδώ; θα το φέρη ο δρόμος του που λέγεται ανάγκη,
+και τότες αλίμονο σ' αυτούς που δεν το νοιώσουνε, δεν το
+περιποιηθούνε, δεν το ημερέψουνε...
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Μα πώς μπορεί να το ημερέψη κανείς;
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Μπορεί να το ημερέψη κανείς πριν έρθη στη χώρα. Να πάη όξω στους
+κάμπους και να το βρη. Ω! είναι θεριό άγριο μα υπάρχουνε χίλιοι
+τρόποι να το ημερέψη κανείς, αρκεί μονάχα να το συμπονέση, να γείρη
+παρηγορητής στα πάθη και στα βάσανά του, να σταλάξη ελπίδες στη
+μαύρη απελπισία του.
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Ω! εγώ το φοβάμαι, το φοβάμαι αυτό το θεριό.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Έννοια σου, τώρα που θα μείνω για πάντα εδώ πέρα, μη φοβάσαι. Με
+γνωρίζει εμένα, θα σου μάθω όμως και σένα τον τρόπο να το ημερεύης.
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Να μάθουμε όλοι τον τρόπο, κ' εγώ, κ' η γιαγιά. (Μπαίνει ο Φιντής)
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ (που ξακολουθεί)
+ — ακόμα κι ο πατέρας.
+
+ΦΙΝΤΗΣ (προς το Σταύρο)
+Καλώς ώρισες. Καλώς ώρισες. Χαίρουμαι που σε ξαναβλέπω.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Ευχαριστώ, πατέρα.
+
+ΑΝΝΟΥΛΛΑ
+Ξέρεις, πατέρα, ο Σταύρος ήρθε να μείνη για πάντα πια μαζί μας.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Το πιθυμώ και γω.
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Αχ! παιδιά μου, παιδιά μου, αυτή η στιγμή για μένα είναι η πιο
+ευτυχισμένη της ζωής μου. Αχ! γιαΤι να μην είν' εδώ αυτή την ώρα
+αναμεταξύ μας και η δυστυχισμένη μου η θυγατέρα που μας έσβησε τόσο
+παράκαιρα.
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Διώξε, γιαγιά μου, τα λυπητερά πράματα από το μυαλό σου. Μην τα
+θυμάσαι ολοένα. Ξέχασέ τα πια.
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Έχεις δίκιο, παιδί μου. Πρέπει να τα διώξουμε τώρα. (Σηκώνεται να
+φύγη). Αννούλα, πάμε να ετοιμάσουμε μια κάμαρα για το Σταύρο.
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Την κάμαρα του Σταύρου θα τηνέ συγυρίσω εγώ, μονάχη μου, όπως ξέρω.
+Αφήστε με και να ιδήτε ά δε σας αρέσει το γούστο μου.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Στην παλιά μου κάμαρα, σ' εκείνη που πέρασα τα μαθητικά μου χρόνια,
+θέλω και τώρα να ξανακαθήσω.
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Μπα παιδί μου, που ν' ανεβαίνης εκεί πάνου, στη σοφίτα. Τότε
+θυμάμαι, σου κάναμε το χατήρι για νάχης ησυχία στο διάβασμά σου.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Σας το ζητώ και πάλι για χάρη. Δεν πειράζει αν είναι στη σοφίτα.
+Τόσο το καλύτερο για μένα. Δεν ξέρετε πόσο μ' ευχαριστεί, ν' ανοίγω
+το πρωί το παράθυρο, και να βλέπω την ανοιχτή θάλασσα τρικυμισμένη
+κι ανταριασμένη, και βαθιά τον ορίζοντα θολωμένο και συγνεφιασμένο,
+και να φαντάζουμαι τον ήλιο και να τονέ λαχταρώ. Το παράθυρο της
+παλιάς μου κάμαρας έτσι που βρίσκεται αψηλά, ανοιγμένο πάντα στον
+αέρα, τόχω πιθυμήσει τόσα χρόνια τώρα, κι όταν θυμάμαι, το
+πρωτοστερήθηκα, είμουν απαρηγόρητος.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Τελοσπάντω κάμετε όπως σας λέει ο Σταύρος. Αυτό δε μας πειράζει.
+Αφού τ' αρέσει εκεί ψηλά, ας είναι κ' έτσι. Μικρή ιδιοτροπία.
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Πάμε λοιπόν, Αννούλα. Δεν ξέρω μονάχα ά θα μπορέσω ν' ανεβώ, αν και
+το θέλω.
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+Θα σας βοηθήσω εγώ, γιαγιά μου. Για το χατήρι του Σταύρου πρέπει ν'
+ανεβήτε. Κ' ύστερα πάλι και γώ, δε θυμούμαι καλά καλά ποιά από τις
+απάνου κάμαρες είναι η παλιά του Σταύρου.
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Πάμε. Τρέχα όμως, Αννούλα, μια στιγμή και φώναξε της καμαριέρας, θα
+τη χρειαστούμε να μας βοηθήση. (Προς το Σταύρο και το Φιντή). Δε θ'
+αργήσουμε μεις.
+
+(Η γιαγιά και η Αννούλα φεύγουν).
+Πάψη
+
+ΦΙΝΤΗΣ (Κοιτάζοντας το Σταύρο).
+Είμαι βέβαιος πως όταν έπαιρνες την απόφαση να φύγης από το σπίτι
+σου, νόμιζες εύκολη τη ζωή μέσα στον κόσμο. Το πως θα γύριζες όμως
+πάλι εδώ το φανταζόμουνα από την πρώτη στιγμή που έφυγες.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Κι ως τόσο εσείς μου μηνύσατε.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Όταν έμαθα ύστερ' από τόσα χρόνια, κατά τύχη μια μέρα, σε ποιο μέρος
+βρισκόσουνα και πως είχες καταντήσει, — ένας εργάτης, ένας χαμάλης,
+— άκουσα μέσα μου μια φωνή που μου έλεγε πως δεν έπρεπε τόνομά μου
+να σέρνεται στη φτωχολογιά των δρόμων από το παιδί μου. Για την
+κοινωνική μου υπόληψη δεν το ήθελα.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Αυτό σας έκαμε να μου μηνύσετε νάρθω; Δεν το είχα σκεφτεί. Νόμιζα
+πως η λύπη για το παιδί σας. . .
+
+ΦΙΝΤΗΣ (διακόφτοντας).
+Εσύ δεν είσουνα άξιος λύπης. Σου είχα ετοιμάσει ένα δρόμο που θα σ'
+έφερνε, αν ήθελες να τον ακολουθήσης, σε μια υπέροχη κοινωνική θέση.
+Χρήματα για σένα μπορούσα να ξοδέψω όσα κι ά μου ζητούσες, αν ήθελες
+να σπουδάσης, να γίνης ένας επιστήμονας. Είχαμε ανάγκη ν' ανέβουμε
+πιο αψηλά στην κοινωνία απ' ό,τι είμαστε τώρα. Εσύ δε θέλησες να το
+νοιώσης ποτέ αυτό.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ (ήσυχα).
+Τέτοια φιλοδοξία, αληθινά δεν την είχα ποτέ μου. Δεν έβλεπα το λόγο
+και τότε όπως και τώρα, το λόγο που σας κάνει να νομίζετε πως την
+κοινωνική θέση την αποχτά κανείς με την επιστήμη. Αν ο πατέρας σας
+δε σας άφινε το πρώτο εκείνο, το μικρό εργοστάσιο, θα μπορούσατε να
+περηφανεύεστε σήμερα για το στρώσιμο της εργασίας σας και για την
+καλή κατάσταση της περιουσίας σας; Α σας έκανε επιστήμονα. . .
+
+ΦΙΝΤΗΣ (διακόφτοντας).
+Για σένα όμως δεν είταν έτσι τα πράματα, Είχες πίσω από τον πατέρα
+σου μια περιουσία ολάκερη.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Η επιστήμη σήμερα, πατέρα, χρεοκόπησε στον τόπο μας, και μάλιστα η
+νοθεμένη επιστήμη που έχει σ' εμάς πέραση. Χρειαζόμαστε δουλειά,
+περισσότερο από κάθε άλλη εποχή, δουλειά που να μας μπάση δύναμη και
+να μας φέρη την οικονομική προκοπή στη χώρα, που ρέβει σήμερα από τη
+στασιμότητα και τη σαπίλα. Να, ωραία φιλοδοξία, και να, στάδιο για
+να ωφελήση κανένας την κοινωνία, όχι του παρά και της επίδειξης, μα
+την κοινωνία της πείνας, που είναι και η πιο μεγάλη.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Βλέπεις χαμηλά και ταπεινά. Τι με νοιάζει εμένα για την κοινωνία της
+πείνας. Ας βρη ψωμί να φάη, αλιώς ας πεθάνη. Εγώ κοιτάζω την
+οικογένειά μου, τόνομά μου, την περιουσία μου κι ακόμα τον τρόπο που
+να φτάσω ψηλά.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Ό καλύτερος τρόπος, πατέρα, για να φτάση κανείς ψηλά, όχι ψεύτικα μα
+αληθινά, είναι ν' αρχίση από τα σκαλοπάτια εκείνα που φαντάζουν,
+όπως λέτε σε σας, χαμηλά και ταπεινά,
+
+ΦΙΝΤΗΣ (που δεν πρόσεξε και πολύ σ' αυτά τα λόγια).
+Ας είναι. Αυτά τα πράματα ας ταφήσουμε. Είναι τώρα πια αργά για σένα
+ό,τι κι αν σου πω. θα μου δώσης δίκιο όταν ανακατωθής στη δουλειά
+μου, και θάχης να παλεύης, κάθε μέρα με χίλιους οχτρούς, που
+κοιτάζουν από παντού να σε καταστρέψουν.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Με χίλιους οχτρούς;
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Ναι, κάθε εργάτης είναι κ' ένας εχτρός σου. Και στο εργοστάσιο έχω
+τώρα χίλιους τέτοιους.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Το πιστεύετε αληθινά, πως όλοι αυτοί είναι οχτροί σας;
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Αν το πιστεύω αληθινά; . . . Από τα μικρά μου χρόνια έχω να κάμω μ'
+αυτούς. . . (Αλλάζει τόνο). Λογαριάζω, Σταύρο, να σε πάρω στο
+εργοστάσιο πια. Βλέπεις ο πατέρας σου υποχωρεί πρώτος, απέναντι σου.
+Ήθελες πραχτικό επάγγελμα, λοιπόν σου το προσφέρω. Θέλω και γω κάπως
+να ησυχάσω από την αιώνια επιτήρηση και αγωνία.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Αυτό είναι για μένα πατέρα, η μεγαλύτερη χαρά. Ελπίζω να σας κάμω να
+ξεχάσετε τα περασμένα. Και θα δήτε πόσο αφοσιωμένος θα είμαι στην
+εργασία. Θα γνωρίσω όλους τους εργάτες μας από κοντά, θα εχτιμήσω
+την αξία του καθενός, θ' αδερφωθώ μαζί τους, και θα κατορθώσω στο
+τέλος να σας βγάλω την ιδέα που έχετε, πως αυτοί είναι οχτροί σας.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Αυτή την ιδέα ανΤι να τη βγάλης από μένα — σου είπα — θα την
+αποχτήσης και συ άμα ανακατωθής μαζί τους. Η δουλειά τους φαίνεται
+σα βασανιστήριο της κόλασης, κι όσο περισσότερο δείχνει κανείς πώς
+ακούει τα παράπονά τους, τόσο περισσότερο μεγαλώνει η κάθε απαίτησή
+τους. Φαντάσου πως τώρα τελευταία θέλουνε με το στανιό να με
+καταφέρουνε να τους λιγοστέψω και τις ώρες της εργασίας.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Όσο γι' αυτό, πατέρα, νομίζω πως δεν έχουν άδικο. Δώδεκα ώρες πάνου
+κάτου, δουλειά το μερονύχτι, τους αφανίζει. Δεν είναι μικρό πράμα,
+δώδεκα ολάκερες ώρες νάχης να παλεύης με το σίδερο. Το άψυχο αυτό
+πράμα για να λυγίση, να κοπή, να πάρη σκήμα, θέλει να φάη ζωές.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Σταύρο, τι είναι αυτά που λες;
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Λέω απλούστατα, πως έχουνε δίκιο να ζητούνε λιγόστεψη στις ώρες της
+δουλειάς.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Μα αυτό είναι ενάντιο στα συφέροντά μας.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Το μεγαλύτερο συφέρο καθενός είναι το συφέρο της ανθρωπότητας. Κι
+αυτοί που εργάζουνται στο εργοστάσιό σας, μην ξεχνάτε, πατέρα, πώς
+είναι οι απόκληροι αυτής της ανθρωπότητας, που όσο κι ά σας κάνουνε
+να πλουτίζετε, έχουν όμως δικαίωμα σε μια στοιχειώδικη φιλανθρωπία
+από μέρος σας.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Αυτοί με κάνουν και πλουτίζω : Αυτοί, ή τα κεφάλαιά μου, τα
+μηχανήματά μου, η περιουσία μου, που την έχω ρίξει στους πέντε
+δρόμους, και που γι' αυτό βρίσκουνε ψωμί και τρώνε αυτοί οι
+τιποτένιοι; . . .
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ (με κάποιο θυμό).
+Η περιουσία σας που τη ρίξατε στους πέντε δρόμους, καθώς λέτε,
+μεγάλωσε και θέριεψε μέσα σ' αυτούς τους πέντε δρόμους, όχι βέβαια
+μονάχη της, μα με το αίμα αυτουνών, που τώρα τους βρίζετε κι όλας.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Δε σε καταλαβαίνω, Σταύρο, μα την αλήθεια, δε σε καταλαβαίνω.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Κι όμως αυτά που λέω είναι τόσο απλά. Δε με καταλαβαίνετε, γιαΤι δε
+θέλετε, γιαΤι ίσως και δεν μπορείτε να με καταλάβετε, Δε
+συλλογιστήκατε ποτέ πόσοι απ' αυτούς φύγανε από το εργοστάσιο σας
+σακατεμένοι και χιλιοπαθιασμένοι, ενώ μπήκαν εκεί μέσα μ' όλη τη
+γεροσύνη και τη φωτιά της νιότης. Δε συλλογιστήκατε ποτέ πως η μόνη
+τους ανταμοιβή ύστερ' από τόσω χρονώνε εργασία, είναι η πείνα, η
+άτιμη πείνα, άμα τους περιτριγυρίσουνε τα γερατειά, και πάψη πια η
+ικανότητά τους για τη δουλειά . . . (ξαφνικά). Πάψτε να είστε τόσο
+άδικος γι' αυτούς, πατέρα. Ακούστε με και μένα. Ας τους λιγοστέψουμε
+τις ώρες της εργασίας όπως ζητάνε, ας τους κάνουμε και καμιά άλλη
+παραχώρηση, ας τους. . ,
+
+ΦΙΝΤΗΣ (διακόφτοντας με θυμό).
+Και καμιά άλλη παραχώρηση; Εσύ είσαι τρελός. Είσαι τρελός. Μπας και
+ήρθες εδώ, καταραμένε, για να μου καταστρέψης την περιουσία μου, να
+μου πάρης τα κόπια μου, και να τα σκορπίσης στον άνεμο :
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Ίσως αυτά που λέτε κόπια σας, να είναι πιο πολύ ξένα παρά δικά σας.
+
+ΦΙΝΤΗΣ (μονάχος του, σαν απελπισμένος).
+Πάντα ο ίδιος, πάντα ο ίδιος, Δεν μπόρεσε ν' αλλάξη, Θεέ μου.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Κι όμως αν ξέρατε τι θα πη σκλαβιά. . .
+
+ΦΙΝΤΗΣ (διακόφτοντας).
+Μιλάς για σκλαβιά, γι' αυτούς που καταντήσανε να είναι πιο λεύτεροι
+κι από μένα! Η πολιτεία τους έκαμε βασιλιάδες, και λύνουνε και
+δένουνε, και κατεβάζουν αρχόντους με τον ψήφο τους. Πού μετακούστηκε
+να κυβερνά έναν τόπο η φτωχολογιά και η αργατιά.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Τους λευτέρωσε η πολιτεία, είναι αλήθεια, μα τους σκλάβωσε ο παράς.
+Αυτό το σκλάβωμα όμως είναι πολύ χειρότερο από κάθε άλλο. Δε θα
+περάση πολύς καιρός που θα ξεσκλαβωθούνε κι απ' αυτό. . . Αλίμονο
+στις ιδέες σας τότε κ. Φιντή.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Εσύ είσαι ένας επαναστάτης, ένας αναρχικός, που ήρθες εδώ μέσα για
+να με φοβερίσης. Ά! δεν μπορώ να σε υποφέρω πια, θα φωνάξω την
+αστυνομία να σε πετάξη από μπροστά μου. (Πέφτει σε μια καρέκλα).
+
+Πάψη.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ (ήσυχα ύστερα από λίγη σκέψη).
+Δεν είναι ανάγκη να το κάμη αυτό η αστυνομία. Θα το κάμω μόνος μου,
+τώρα που σας γνώρισα καλά και κατά βάθος. Μια φορά είμουνα παιδάκι
+και δε σας είχα καταλάβει, αλιώς βέβαια δε θα με βλέπατε ποτέ να
+ξαναπατήσω το κατώφλι σας. Κι αν με είδατε σήμερα νάρχουμαι δω,
+τόκαμα αυτό μόνο και μόνο με την ελπίδα πως με ό,τι μέσο μου
+περνούσε από το χέρι θα μπορούσα να γλυκάνω τη δυστυχία τω
+δυστυχισμένω σας. (Δυνατώτερα, ύστερα από λίγο). Τόσα χρόνια μακριά
+από σας, δούλεψα με τα χέρια μου για να ζήσω. Πείνασα, δίψασα,
+υπόφερα, και είδα από σιμά μέσα στα εργοστάσια κ' εγώ, ένας απλός
+εργάτης, είδα από σιμά τη μεγάλη καταπίεση, είδα από σιμά τα βάσανα,
+τις πίκρες, τις αδικίες, τους θανάτους. Είδα από σιμά την αγριότητα,
+την ατιμία, και μπήκα και γώ, και βουτήχτηκα και γω, κ' έπαθα και
+γώ. Κλείνω μέσα μου αυτή τη στιγμή τον πόνο όλων όσοι τυραννιούνται
+κάτου από τα σκληρά πατήματα όλων εκείνων που σας μοιάζουν. . . Ά!
+με λέτε επαναστάτη, αναρχικό. Μα δεν είμαι τίποτ' απ' αυτά. Είμαι
+μονάχα ένας άνθρωπος, ένας άνθρωπος που εσείς δεν είστε.
+
+ΦΙΝΤΗΣ (συλλογισμένος).
+Αλίμονο σου, αλίμονο σου, τρισαλίμονό σου!...
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ (χτυπά το κουδούνι). (Μπαίνει ο υπερέτης).
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ
+Τοίμασε σε παρακαλώ τα πράματά μου και κατέβασε τα κάτου στην
+οξώπορτα.
+
+ΥΠΕΡΕΤΗΣ
+Αμέσως. (Φεύγει).
+
+Πάψη.
+
+ΣΤΑΥΡΟΣ (προς το Φιντή)
+Φεύγω αυτή τη στιγμή για να μην ξαναγυρίσω πια. Έτσι πιστεύω, να μη
+κιντυνεύουνε πλέον τα κόπια σας και τα πλούτη σας. Αν όμως τώρα μέσα
+μου αιστάνουμαι ένα σπαραγμό, είναι γιαΤι αφήνω πίσω μου τη λύπη σε
+δυο πρόσωπα που τα στολίζουνε τα αθώα γερατειά και τ' αγνά νιάτα. Ω!
+τη γιαγιά μου και την αδερφή μου δε θέλω ούτε να τις αποχαιρετήσω,
+φοβάμαι μήπως η αγάπη τους, και άθελά μου με κρατήση εδώ. Παίρνω
+όμως μαζί μου τη μνήμη της μάννας μου, που είναι για μένα ένας
+θησαυρός, και που δεν μπορείτε πια να μου την κρατήσετε σεις.
+
+(Ο Σταύρος φεύγει. Ο Φιντής σε όλο αυτό το διάστημα έχει γείρει, το
+κεφάλι του απάνου στα χέρια, σα να σκέφτεται, αδιάκοπα. Δείχνει πώς
+είναι πολύ ταραγμένος).
+
+Πάψη.
+
+(Σε λίγο μπαίνει η Γιαγιά. Την ακολουθεί η Αννούλα κλαίγοντας κ'
+έχοντας το μαντίλι της στα μάτια).
+
+ΓΙΑΓΙΑ (τρομαγμένη).
+Είναι αλήθεια; Είναι αλήθεια; (Κοιτάζει γύρο της).
+Έφυγε ο Σταύρος; Πάλι μας έφυγε ο Σταύρος; (Πέφτει σε μια καρέκλα).
+Ω! δυστυχία μας. κάποιο καινούριο κακό μέλλει να γίνη, κάποιο
+καινούριο κακό πάλι όπως και τότε. (Προς το Φιντή, ύστερ' από λίγο).
+Τον έδιωξες, εσύ τον έδιωξες.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Ποτέ δεν έδιωξα το παιδί μου από το σπίτι μου. Και τότε, όπως σου
+έχω πει, και τώρ' ακόμα, έφυγε μονάχος του. Καλύτερα όμως που
+τέλειωσε τόσο γλήγορα αυτή η ιστορία. Δε θα μπορούσα να τον υποφέρω.
+
+ΓΙΑΓΙΑ
+Μα ποιά είτανε η αφορμή, πες μου, ποιά είτανε η αιτία;
+
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Η αφορμή; Η αιτία; Αυτός είναι ένας τρελός — ακούς; — είναι ένας
+τρελός. Ας πάψη πια για το θεό να γίνεται λόγος γι' αυτόν εδώ μέσα.
+
+ΓΙΑΓΙΑ (μονάχη της). Ω! σα να είναι γραμμένο για μένα τη δύστυχη, να
+μη με βρίσκη ποτές ευχαριστημένη η βαριά ώρα του δειλινού που μας
+μπάζει στη νύχτα.
+
+Πάψη.
+
+(Όλοι είναι βυθισμένοι σε σκέψη. Δεν ακούεται τίποτ' άλλο για
+κάμποση ώρα, παρά οι πνιγμένοι λυγμοί της Αννούλας. Μπαίνει ο
+υπερέτης βιαστικά).
+
+ΥΠΕΡΕΤΗΣ (προς το Φιντή).
+Κύριε, κύριε, είναι κάτου κάποιος άνθρωπος του εργοστάσιου και θέλει
+λέει, να σας δη αμέσως τώρα, αυτή τη στιγμή. Είναι ανάγκη.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Τι ζητά πάλι κι αυτός; (Ύστερ' από λίγο). Ας ορθή τελοσπάντω να
+ιδούμε τι θέλει. Α! έχουνε καταντήσει πια ανυπόφοροι.
+
+(Ο υπερέτης φεύγει. Σηκώνεται σιγά σιγά η Γιαγιά, παίρνει την
+Αννούλα από το χέρι και φεύγουν. Σε λίγο μπαίνει ο Μηχανικός).
+
+ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
+Κύριε Φιντή, δε φτάνει μονάχα να θέλη κανείς για να πάη ψηλά. Αχ!
+έχει να κάμη πολύ και η τύχη.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Τι θέλεις να πης; Δε σε καταλαβαίνω.
+
+ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
+Και μολαταύτα εγώ γλύτωσα. . . Ά! να είσαστε κει πέρα, τη φοβερή
+εκείνη στιγμή, θα νομίζατε πως όλες οι τρύπες της κόλασης ανοίξανε
+για να θάψουνε τον κόσμο κάτου από τη φλόγα, πως μας πέσανε
+κατακέφαλα χίλιες χιλιάδες κεραυνοί, πως μαζευτήκανε γύρο μας όλα τα
+δαιμονικά και τραβούσανε τις στέγες, και ξεκαρφώνανε τα σίδερα, και
+λύνανε τους αρμούς από τις μηχανές, πως όλ' οι αγέρηδες τρέξανε κει
+με τα πιο στριγγά σφυρίγματα τους, πως τα κοράκια όλου του κόσμου
+μαυρίσανε για μια στιγμή τον ουρανό κρώζοντας θανατερά. . . Πάει το
+μηχανοστάσιο κ. Φιντή, πάνε όλα.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Λέγε μου καθαρά τι συμβαίνει, λέγε μου γλήγορα τι συμβαίνει.
+
+ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ (κάθεται).
+Σταθήτε να μάσω το μυαλό μου, και θα σας τα πω όλα με τη σειρά. (Σε
+λίγο). Ά! ναι, θυμάστε που το μεσημέρι μου είπατε με κάθε θυσία, να
+προχωρήσουμε στη δουλειά, να κινήσουμε δηλαδή το μεγάλο ψαλίδι, για
+να κόψη εκείνες τις σιδερένιες πλάκες; Έκαμα όπως με διατάξατε. Η
+δουλειά πήγαινε ταχτικά όλο τ' απόγιομα. Μα κοντά την ώρα να
+σκολάσουμε, λίγο πρι βασιλέψη ο ήλιος, αναγκαστήκαμε για τα πιο
+χοντρά σίδερα να σηκώσουμε ένα βαθμό ακόμα την πίεση. Τη σηκώσαμε,
+κ' εγώ έφυγα από την ατμομηχανή και πήγα στο πλαγινό μέρος του
+Μηχανοστάσιου για να δω πώς προχωρούσε η δουλειά. Δεν πέρασε πολύ
+ώρα κι ακούμε ένα φοβερό κρότο. Νομίζαμε πως κάτου από τα πόδια μας
+έφευγε η γις. Κεραμίδια πέφτανε από δω, ξύλα από κει, τζάμια
+σπάγανε, πόρτες ανοιγόκλειναν. Από τα παράθυρα, από τις μάντρες, από
+τα κατώγια πηδούσαν οι εργάτες, και γινόταν ένα κακό απερίγραφτο. .
+. Εκείνη την ώρα τάχασα, και δεν ξέρω πώς, μια ζάλη έπιασε όλο μου
+το κεφάλι και σωριάστηκα χάμου. Σε λίγο κάτι άγριες φωνές που
+ακουγόντανε από το μέρος της ατμομηχανής, μ' έκαμαν να σηκωθώ
+τρομαγμένος. Πήγα προς τα εκεί. τι να ιδώ; Τα καζάνια είχανε πάθει
+έκρηξη, και είχανε τιναχτεί στον αέρα μαζί με τα λογίς λογίς σίδερα,
+και οι πέντε εργάτες που τους είχα στην ατμομηχανή. Ένα πόδι εδώ,
+ένα χέρι εκεί, ένα κομμάτι σάρκας παρακάτου. Φρίκη κ. Φιντή, φρίκη!
+. . . Μα δεν είτανε μόνο αυτό. Κι άλλοι πέντε απάνου στην ταραχή,
+απάνου στο στρίμωγμα, απάνου στην καταστροφή, είχανε μείνει νεκροί.
+Ένας έπαθε από ασφυξία φαίνεται, ένα μικρόνε εργάτη τον πατήσανε,
+τους άλλους τους σκοτώσανε τα δοκάρια τη στιγμή που γκρεμίστηκε η
+στέγη. Ποιος ξέρει αν
+μέσα στα χαλάσματα δεν είναι κι άλλοι νεκροί και πληγωμένοι!
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Ω! δυστυχία. Ω! κατάρα.
+
+ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
+Πρωτήτερα που σας έλεγα, κ. εργοστασιάρχη, πως τα καζάνια δε
+βαστούνε, πως θέλουν άλλαγμα, πως είναι παλιά, δε μ' ακούγατε.
+Νομίζατε πως λέω λόγια του αέρα, πως το κάνω επειδή βαριόμουνα τη
+δουλειά. Μα το κακό για σας, δεν είναι αυτό, κ. Φιντή, το μεγάλο το
+κακό είναι πως οι εργάτες ξέρανε την κατάσταση των καζανιών, και
+όλοι τώρα έχουνε να κάμουν εναντίο σας. Τους άφησα μαζωμένου, στην
+αυλή του εργοστάσιου να παρηγορούνε τις γυναίκες τω σκοτωμένωνε, που
+τρέξανε στο φοβερό μήνημα και δέρνουνται και ξεμαλλιάζουνται απάνου
+στις καμένες σάρκες, που βγάλανε οι άλλοι εργάτες από τις χαλασμένες
+μηχανές. Γίνεται κ. Φιντή ένα κακό, ένα κακό . . .Εγώ προσπάθησα να
+τους ησυχάσω μα δεν το κατώρθωσα. Έτρεξα να σας τα προφτάσω αυτά,
+για να τα ξέρετε πριν πάτε κει. ΓιαΤι όλοι με μια φωνή σας ζητούνε
+να πάτε κει. Επιμένουν γι' αυτό και περιμένουν.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Ας επιμένουν κι ας περιμένουν όσο θέλουν. Δεν είναι βέβαια φρόνιμο,
+να πλησιάζη κανείς το σίδερο όταν είναι αναψοκοκκινισμένο.
+
+ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
+Ω! μη το κάμετε αυτό. Πρέπει ναρθήτε, κ. εργοστασιάρχη, να τους
+παρηγορήσετε, να τους γλυκάνετε τον πόνο. Ίσως και πειστούν στα
+λόγια σας και ησυχάσουν.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Και ποιος μ' εξασφαλίζει εμένα, ανάμεσα σε τόσους άγριους.
+
+ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
+Η παρουσία σας εκεί, θα είναι ο μεγαλύτερος φύλακας και διαφεντευτής
+σας. Αν όμως δε θελήσετε ναρθήτε, η τέτοια περιφρόνηση σας προς
+αυτούς, θα σταθή ο μεγαλύτερος σας οχτρός.
+
+(Ο Μηχανικός κάνει να φύγη).
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Έλα δω. Αύριο, μόλις ξημερώσει περνάς από δω με τους εργοδηγούς και
+τους κουβεντιάζω εγώ.
+
+ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
+Μα θα θελήσουν να περιμείνουν όσο να ξημερώση;
+
+ΦΙΝΤΗΣ (που δεν άκουσε).
+Όσο γι' απόψε όμως ας μη με προσμένουν.
+
+ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
+Δεν κάνετε καλά, κ. εργοστασιάρχη, δεν κάνετε καλά, και φοβάμαι
+μήπως σε λίγο τους δήτε όλους κάτου από το σπίτι σας.
+
+(Ο Μηχανικός φεύγει).
+
+ΦΙΝΤΗΣ (μονολογώντας).
+Στην οργή! Στην οργή! . . .
+
+(Ακούεται μια μακρινή βουή. Ό Φιντής αυτιάζεται. Μπαίνει η Γιαγιά).
+
+ΓΙΑΓΙΑ (που δεν πρόσεξε στη βουή).
+Έλα μέσα να δης και συ τι έχει η Αννούλα. Τόση ώρα δεν μπορώ να τη
+ησυχάσω. Από το κλάψιμό της το πολύ, από το πολύ παράπονό της, από
+τα τόσα δάκρια της, την έχει πιάσει μια νευρική ταραχή, τινάζεται
+απάνου στο κάθισμά της ξαφνικά, κοιτάζει γύρο της ολοένα κι όλο μου
+λέει πως φοβάται, πως πολύ φοβάται, κάτι αόριστο φοβάται που
+τριγυρίζει το σπίτι. Φαντάσματα λέει, στοιχειά, ξωτικά, δεν ξέρω και
+γω τι λέει. . . Πιστεύω, πως είναι από τη λύπη της.
+
+(Η βουή ακούετε τώρα πιο δυνατά).
+
+ΦΙΝΤΗΣ (ανήσυχα). Δεν έχω τώρα καιρό να χάνω για την Αννούλα. Το
+μυαλό μου είναι πάνου κάτου, για κάτι σπουδαιότερο, (Στέκεται λιγάκι
+κι αυτιάζεται τη βουή). Δεν ακούς; Έρχονται αυτοί οι τιποτένιοι εδώ.
+. . Τι θέλουν όμως από μένα; τι θέλουν;
+
+ΓΙΑΓΙΑ (με απορία).
+Ποιοί έρχουνται εδώ;
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Οι εργάτες, όλοι οι εργάτες του εργοστάσιου. Δεν έμαθες; Έγινε
+έκρηξη των καζανιών, και τινάχτηκε στον αέρα το μηχανοστάσιο, και
+σκοτώθηκαν καμιά δεκαριά απ' αυτούς. Να, εδώ και λίγες στιγμές, την
+ώρα που βρισκόσουνα μέσα, ήρθε ο Μηχανικός και μου τα ανάγγειλε όλα.
+Και το χειρότερο, καθώς μου είπε, πως όλοι αυτοί είναι ξαγριωμένοι
+εναντίο μου. . . Τώρα τι να κάμω; τι να κάμω τώρα;
+
+(Η βουή μεγαλώνει ολοένα σα να πλησιάζη. Ο Φιντής χτυπά το κουδούνι.
+Μπαίνει ο υπερέτης).
+
+ΥΠΕΡΕΤΗΣ
+Διατάξτε.
+
+ΦΙΝΤΗΣ
+Το καπέλλο και το παλτό μου. Γλήγορα το καπέλλο μου, σου είπα, και
+το παλτό μου.
+
+(Ο υπερέτης βγαίνει μια στιγμή. Έρχεται πάλι φέρνοντας το καπέλλο
+και το παλτό του Φιντή. Ο Φιντής αρπάζει το καπέλλο και το φορεί. Ο
+υπερέτης τόνε βοηθά να φορέση και το παλτό του. Η Γιαγιά τόση ώρα
+στέκεται σα βυθισμένη. Άξαφνα τινάζεται).
+
+ΓΙΑΓΙΑ (προς το Φιντή).
+Που πας; που πας; Όχι, δεν πρέπει να φύγης. (Του παίρνει το καπέλλο
+από το κεφάλι), Που αφήνεις εδώ πέρα μονάχους, μια γριά γυναίκα κ'
+ένα άρρωστο κορίτσι; Πρέπει να καθήσης. Έχεις υποχρέωση να καθήσης.
+. . Από αυτό που θέλεις να κάμης, μαντεύω πως δεν είσαι αθώος από το
+δυστύχημα που συνέβηκε στο εργοστάσιο.
+
+ΦΙΝΤΗΣ (που ξαφνιάζεται μπροστά σε τέτοια ασυνήθιστη γλώσσα της
+Γιαγιάς, και ταπεινώνεται).
+Άσε με, άσε με να φύγω, ίσως σε λίγο είναι αργά.
+
+(Απλώνει το χέρι του, ζητώντας το καπέλλο. Στο μεταξύ η βουή
+μεγαλώνει περισσότερο).
+
+ΓΙΑΓΙΑ (προς τον υπερέτη).
+Πήγαινε κάτου. Γύρισε όλο το σπίτι. Και κλείσε τα παράθυρα, Και
+σφάλοιξε τις πόρτες. Και μην ανοίξης σε κανένα — ακούς; σε κανένα.
+
+(Ο υπερέτης φεύγει. Η βουή τώρα ακούεται πια από πολύ κοντά. Ο
+Φιντής στέκεται μαζωμένος σε μια άκρη και άφωνος. Σε λίγο μπαίνει η
+Αννούλα, με το μαντίλι στο χέρι και με μάτια δακρισμένα).
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ
+ΓιαΤι μ' αφήσατε μονάχη; Γιατί; Ακούτε λοιπόν αυτά τα μουγγρίσματα;
+Τ' ακούτε καθαρά; Τ'ακούτε με τ' αυτιά σας; (ξαφνικά). Ά! φοβάμαι,
+φοβάμαι, πώς φοβάμαι! . . . (Πέφτει σε μια καρέκλα).
+
+(Για λίγο μια σιγή βασιλεύει. Η Γιαγιά πλησιάζει την Αννούλα και της
+χαϊδεύει τα μαλλιά).
+
+Πάψη.
+
+(Μπαίνει ο υπερέτης).
+
+ΥΠΕΡΕΤΗΣ.
+Όλα σφαλοισμένα. Και τα παράθυρα στο κάτου πάτωμα, κ' η μεγάλη
+οξώπορτα, κ' η μικρή πόρτα του κήπου.
+
+(Ενώ λέει αυτά ακούεται απ' όξω με μεγαλύτερη ένταση η βουή).
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ (ξαφνιασμένη),
+Να! να! τα μουγγρίσματα Ω! γιαγιά μου, πιάσε με γιαγιά μου, γιατί
+τώρα φοβάμαι πολύ, φοβάμαι πολύ, τρέμω από το φόβο μου.
+
+ΓΙΑΓΙΑ, (για να την ησυχάση, εκεί που τη χαϊδεύει)!
+Μην κάνεις έτσι Αννούλα μου, παιδί μου. Θα περάση, δεν είναι τίποτα.
+Είναι της φαντασίας σου.
+
+(Η βουή εξακολουθεί).
+
+ΑΝΝΟΥΛΑ.
+Όχι! όχι, δεν είναι της φαντασίας μου. Να, άκου, άκου! (Μικρή Πάψη).
+Από κει είναι, από κει. (Δείχνει το προς το δρόμο παράθυρο.
+Σηκώνεται ύστερα σιγά σιγά και προχωρεί φοβισμένη στο παράθυρο.
+Στέκεται από μέσα
+από τα τζάμια, και βλέπει). Μια μαυρίλα στα δρόμο, μια μεγάλη
+μαυρίλα (γλήγορα) κι όλο προχωρεί προς τα εδώ. (Μικρή Πάψη), Δεν
+μπορώ να τηνέ διακρίνω καλά καλά από το σκοτάδι που είναι όξω.
+(Μικρή Πάψη). Να, να! γλυστρά, αυτή η μαυρίλα, γλυστρά πάνου στο
+δρόμο, και μουγγρίζει, ακούτε πώς μουγγρίζει; — και προχωρεί προς τα
+εδώ, όλο προς τα εδώ. (Άξαφνα σα να μαντεύει τι είναι, ορμά προς τα
+μέσα της σκηνής ξεφωνίζοντας τρομαχτικά). Σταύρο, Σταύρο που είσαι;
+Ο γήταυρος, έρχεται ο γήταυρος! (Στη στιγμή σωριάζεται χάμου).
+
+Κ λ ε ί ν ε ι  η  σ κ η ν ή.
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of The Gitavros, by Rigas Golfis
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THE GITAVROS ***
+
+***** This file should be named 28779-0.txt or 28779-0.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/2/8/7/7/28779/
+
+Produced by Sophia Canoni
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/28779-0.zip b/28779-0.zip
new file mode 100644
index 0000000..f8c371b
--- /dev/null
+++ b/28779-0.zip
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..14e4e9e
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #28779 (https://www.gutenberg.org/ebooks/28779)