summaryrefslogtreecommitdiff
path: root/28658-h/28658-h.htm
blob: 6b564024a2835d56333945948c7fa1eca170d7dc (plain) 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
1001
1002
1003
1004
1005
1006
1007
1008
1009
1010
1011
1012
1013
1014
1015
1016
1017
1018
1019
1020
1021
1022
1023
1024
1025
1026
1027
1028
1029
1030
1031
1032
1033
1034
1035
1036
1037
1038
1039
1040
1041
1042
1043
1044
1045
1046
1047
1048
1049
1050
1051
1052
1053
1054
1055
1056
1057
1058
1059
1060
1061
1062
1063
1064
1065
1066
1067
1068
1069
1070
1071
1072
1073
1074
1075
1076
1077
1078
1079
1080
1081
1082
1083
1084
1085
1086
1087
1088
1089
1090
1091
1092
1093
1094
1095
1096
1097
1098
1099
1100
1101
1102
1103
1104
1105
1106
1107
1108
1109
1110
1111
1112
1113
1114
1115
1116
1117
1118
1119
1120
1121
1122
1123
1124
1125
1126
1127
1128
1129
1130
1131
1132
1133
1134
1135
1136
1137
1138
1139
1140
1141
1142
1143
1144
1145
1146
1147
1148
1149
1150
1151
1152
1153
1154
1155
1156
1157
1158
1159
1160
1161
1162
1163
1164
1165
1166
1167
1168
1169
1170
1171
1172
1173
1174
1175
1176
1177
1178
1179
1180
1181
1182
1183
1184
1185
1186
1187
1188
1189
1190
1191
1192
1193
1194
1195
1196
1197
1198
1199
1200
1201
1202
1203
1204
1205
1206
1207
1208
1209
1210
1211
1212
1213
1214
1215
1216
1217
1218
1219
1220
1221
1222
1223
1224
1225
1226
1227
1228
1229
1230
1231
1232
1233
1234
1235
1236
1237
1238
1239
1240
1241
1242
1243
1244
1245
1246
1247
1248
1249
1250
1251
1252
1253
1254
1255
1256
1257
1258
1259
1260
1261
1262
1263
1264
1265
1266
1267
1268
1269
1270
1271
1272
1273
1274
1275
1276
1277
1278
1279
1280
1281
1282
1283
1284
1285
1286
1287
1288
1289
1290
1291
1292
1293
1294
1295
1296
1297
1298
1299
1300
1301
1302
1303
1304
1305
1306
1307
1308
1309
1310
1311
1312
1313
1314
1315
1316
1317
1318
1319
1320
1321
1322
1323
1324
1325
1326
1327
1328
1329
1330
1331
1332
1333
1334
1335
1336
1337
1338
1339
1340
1341
1342
1343
1344
1345
1346
1347
1348
1349
1350
1351
1352
1353
1354
1355
1356
1357
1358
1359
1360
1361
1362
1363
1364
1365
1366
1367
1368
1369
1370
1371
1372
1373
1374
1375
1376
1377
1378
1379
1380
1381
1382
1383
1384
1385
1386
1387
1388
1389
1390
1391
1392
1393
1394
1395
1396
1397
1398
1399
1400
1401
1402
1403
1404
1405
1406
1407
1408
1409
1410
1411
1412
1413
1414
1415
1416
1417
1418
1419
1420
1421
1422
1423
1424
1425
1426
1427
1428
1429
1430
1431
1432
1433
1434
1435
1436
1437
1438
1439
1440
1441
1442
1443
1444
1445
1446
1447
1448
1449
1450
1451
1452
1453
1454
1455
1456
1457
1458
1459
1460
1461
1462
1463
1464
1465
1466
1467
1468
1469
1470
1471
1472
1473
1474
1475
1476
1477
1478
1479
1480
1481
1482
1483
1484
1485
1486
1487
1488
1489
1490
1491
1492
1493
1494
1495
1496
1497
1498
1499
1500
1501
1502
1503
1504
1505
1506
1507
1508
1509
1510
1511
1512
1513
1514
1515
1516
1517
1518
1519
1520
1521
1522
1523
1524
1525
1526
1527
1528
1529
1530
1531
1532
1533
1534
1535
1536
1537
1538
1539
1540
1541
1542
1543
1544
1545
1546
1547
1548
1549
1550
1551
1552
1553
1554
1555
1556
1557
1558
1559
1560
1561
1562
1563
1564
1565
1566
1567
1568
1569
1570
1571
1572
1573
1574
1575
1576
1577
1578
1579
1580
1581
1582
1583
1584
1585
1586
1587
1588
1589
1590
1591
1592
1593
1594
1595
1596
1597
1598
1599
1600
1601
1602
1603
1604
1605
1606
1607
1608
1609
1610
1611
1612
1613
1614
1615
1616
1617
1618
1619
1620
1621
1622
1623
1624
1625
1626
1627
1628
1629
1630
1631
1632
1633
1634
1635
1636
1637
1638
1639
1640
1641
1642
1643
1644
1645
1646
1647
1648
1649
1650
1651
1652
1653
1654
1655
1656
1657
1658
1659
1660
1661
1662
1663
1664
1665
1666
1667
1668
1669
1670
1671
1672
1673
1674
1675
1676
1677
1678
1679
1680
1681
1682
1683
1684
1685
1686
1687
1688
1689
1690
1691
1692
1693
1694
1695
1696
1697
1698
1699
1700
1701
1702
1703
1704
1705
1706
1707
1708
1709
1710
1711
1712
1713
1714
1715
1716
1717
1718
1719
1720
1721
1722
1723
1724
1725
1726
1727
1728
1729
1730
1731
1732
1733
1734
1735
1736
1737
1738
1739
1740
1741
1742
1743
1744
1745
1746
1747
1748
1749
1750
1751
1752
1753
1754
1755
1756
1757
1758
1759
1760
1761
1762
1763
1764
1765
1766
1767
1768
1769
1770
1771
1772
1773
1774
1775
1776
1777
1778
1779
1780
1781
1782
1783
1784
1785
1786
1787
1788
1789
1790
1791
1792
1793
1794
1795
1796
1797
1798
1799
1800
1801
1802
1803
1804
1805
1806
1807
1808
1809
1810
1811
1812
1813
1814
1815
1816
1817
1818
1819
1820
1821
1822
1823
1824
1825
1826
1827
1828
1829
1830
1831
1832
1833
1834
1835
1836
1837
1838
1839
1840
1841
1842
1843
1844
1845
1846
1847
1848
1849
1850
1851
1852
1853
1854
1855
1856
1857
1858
1859
1860
1861
1862
1863
1864
1865
1866
1867
1868
1869
1870
1871
1872
1873
1874
1875
1876
1877
1878
1879
1880
1881
1882
1883
1884
1885
1886
1887
1888
1889
1890
1891
1892
1893
1894
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1907
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1914
1915
1916
1917
1918
1919
1920
1921
1922
1923
1924
1925
1926
1927
1928
1929
1930
1931
1932
1933
1934
1935
1936
1937
1938
1939
1940
1941
1942
1943
1944
1945
1946
1947
1948
1949
1950
1951
1952
1953
1954
1955
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
1965
1966
1967
1968
1969
1970
1971
1972
1973
1974
1975
1976
1977
1978
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2035
2036
2037
2038
2039
2040
2041
2042
2043
2044
2045
2046
2047
2048
2049
2050
2051
2052
2053
2054
2055
2056
2057
2058
2059
2060
2061
2062
2063
2064
2065
2066
2067
2068
2069
2070
2071
2072
2073
2074
2075
2076
2077
2078
2079
2080
2081
2082
2083
2084
2085
2086
2087
2088
2089
2090
2091
2092
2093
2094
2095
2096
2097
2098
2099
2100
2101
2102
2103
2104
2105
2106
2107
2108
2109
2110
2111
2112
2113
2114
2115
2116
2117
2118
2119
2120
2121
2122
2123
2124
2125
2126
2127
2128
2129
2130
2131
2132
2133
2134
2135
2136
2137
2138
2139
2140
2141
2142
2143
2144
2145
2146
2147
2148
2149
2150
2151
2152
2153
2154
2155
2156
2157
2158
2159
2160
2161
2162
2163
2164
2165
2166
2167
2168
2169
2170
2171
2172
2173
2174
2175
2176
2177
2178
2179
2180
2181
2182
2183
2184
2185
2186
2187
2188
2189
2190
2191
2192
2193
2194
2195
2196
2197
2198
2199
2200
2201
2202
2203
2204
2205
2206
2207
2208
2209
2210
2211
2212
2213
2214
2215
2216
2217
2218
2219
2220
2221
2222
2223
2224
2225
2226
2227
2228
2229
2230
2231
2232
2233
2234
2235
2236
2237
2238
2239
2240
2241
2242
2243
2244
2245
2246
2247
2248
2249
2250
2251
2252
2253
2254
2255
2256
2257
2258
2259
2260
2261
2262
2263
2264
2265
2266
2267
2268
2269
2270
2271
2272
2273
2274
2275
2276
2277
2278
2279
2280
2281
2282
2283
2284
2285
2286
2287
2288
2289
2290
2291
2292
2293
2294
2295
2296
2297
2298
2299
2300
2301
2302
2303
2304
2305
2306
2307
2308
2309
2310
2311
2312
2313
2314
2315
2316
2317
2318
2319
2320
2321
2322
2323
2324
2325
2326
2327
2328
2329
2330
2331
2332
2333
2334
2335
2336
2337
2338
2339
2340
2341
2342
2343
2344
2345
2346
2347
2348
2349
2350
2351
2352
2353
2354
2355
2356
2357
2358
2359
2360
2361
2362
2363
2364
2365
2366
2367
2368
2369
2370
2371
2372
2373
2374
2375
2376
2377
2378
2379
2380
2381
2382
2383
2384
2385
2386
2387
2388
2389
2390
2391
2392
2393
2394
2395
2396
2397
2398
2399
2400
2401
2402
2403
2404
2405
2406
2407
2408
2409
2410
2411
2412
2413
2414
2415
2416
2417
2418
2419
2420
2421
2422
2423
2424
2425
2426
2427
2428
2429
2430
2431
2432
2433
2434
2435
2436
2437
2438
2439
2440
2441
2442
2443
2444
2445
2446
2447
2448
2449
2450
2451
2452
2453
2454
2455
2456
2457
2458
2459
2460
2461
2462
2463
2464
2465
2466
2467
2468
2469
2470
2471
2472
2473
2474
2475
2476
2477
2478
2479
2480
2481
2482
2483
2484
2485
2486
2487
2488
2489
2490
2491
2492
2493
2494
2495
2496
2497
2498
2499
2500
2501
2502
2503
2504
2505
2506
2507
2508
2509
2510
2511
2512
2513
2514
2515
2516
2517
2518
2519
2520
2521
2522
2523
2524
2525
2526
2527
2528
2529
2530
2531
2532
2533
2534
2535
2536
2537
2538
2539
2540
2541
2542
2543
2544
2545
2546
2547
2548
2549
2550
2551
2552
2553
2554
2555
2556
2557
2558
2559
2560
2561
2562
2563
2564
2565
2566
2567
2568
2569
2570
2571
2572
2573
2574
2575
2576
2577
2578
2579
2580
2581
2582
2583
2584
2585
2586
2587
2588
2589
2590
2591
2592
2593
2594
2595
2596
2597
2598
2599
2600
2601
2602
2603
2604
2605
2606
2607
2608
2609
2610
2611
2612
2613
2614
2615
2616
2617
2618
2619
2620
2621
2622
2623
2624
2625
2626
2627
2628
2629
2630
2631
2632
2633
2634
2635
2636
2637
2638
2639
2640
2641
2642
2643
2644
2645
2646
2647
2648
2649
2650
2651
2652
2653
2654
2655
2656
2657
2658
2659
2660
2661
2662
2663
2664
2665
2666
2667
2668
2669
2670
2671
2672
2673
2674
2675
2676
2677
2678
2679
2680
2681
2682
2683
2684
2685
2686
2687
2688
2689
2690
2691
2692
2693
2694
2695
2696
2697
2698
2699
2700
2701
2702
2703
2704
2705
2706
2707
2708
2709
2710
2711
2712
2713
2714
2715
2716
2717
2718
2719
2720
2721
2722
2723
2724
2725
2726
2727
2728
2729
2730
2731
2732
2733
2734
2735
2736
2737
2738
2739
2740
2741
2742
2743
2744
2745
2746
2747
2748
2749
2750
2751
2752
2753
2754
2755
2756
2757
2758
2759
2760
2761
2762
2763
2764
2765
2766
2767
2768
2769
2770
2771
2772
2773
2774
2775
2776
2777
2778
2779
2780
2781
2782
2783
2784
2785
2786
2787
2788
2789
2790
2791
2792
2793
2794
2795
2796
2797
2798
2799
2800
2801
2802
2803
2804
2805
2806
2807
2808
2809
2810
2811
2812
2813
2814
2815
2816
2817
2818
2819
2820
2821
2822
2823
2824
2825
2826
2827
2828
2829
2830
2831
2832
2833
2834
2835
2836
2837
2838
2839
2840
2841
2842
2843
2844
2845
2846
2847
2848
2849
2850
2851
2852
2853
2854
2855
2856
2857
2858
2859
2860
2861
2862
2863
2864
2865
2866
2867
2868
2869
2870
2871
2872
2873
2874
2875
2876
2877
2878
2879
2880
2881
2882
2883
2884
2885
2886
2887
2888
2889
2890
2891
2892
2893
2894
2895
2896
2897
2898
2899
2900
2901
2902
2903
2904
2905
2906
2907
2908
2909
2910
2911
2912
2913
2914
2915
2916
2917
2918
2919
2920
2921
2922
2923
2924
2925
2926
2927
2928
2929
2930
2931
2932
2933
2934
2935
2936
2937
2938
2939
2940
2941
2942
2943
2944
2945
2946
2947
2948
2949
2950
2951
2952
2953
2954
2955
2956
2957
2958
2959
2960
2961
2962
2963
2964
2965
2966
2967
2968
2969
2970
2971
2972
2973
2974
2975
2976
2977
2978
2979
2980
2981
2982
2983
2984
2985
2986
2987
2988
2989
2990
2991
2992
2993
2994
2995
2996
2997
2998
2999
3000
3001
3002
3003
3004
3005
3006
3007
3008
3009
3010
3011
3012
3013
3014
3015
3016
3017
3018
3019
3020
3021
3022
3023
3024
3025
3026
3027
3028
3029
3030
3031
3032
3033
3034
3035
3036
3037
3038
3039
3040
3041
3042
3043
3044
3045
3046
3047
3048
3049
3050
3051
3052
3053
3054
3055
3056
3057
3058
3059
3060
3061
3062
3063
3064
3065
3066
3067
3068
3069
3070
3071
3072
3073
3074
3075
3076
3077
3078
3079
3080
3081
3082
3083
3084
3085
3086
3087
3088
3089
3090
3091
3092
3093
3094
3095
3096
3097
3098
3099
3100
3101
3102
3103
3104
3105
3106
3107
3108
3109
3110
3111
3112
3113
3114
3115
3116
3117
3118
3119
3120
3121
3122
3123
3124
3125
3126
3127
3128
3129
3130
3131
3132
3133
3134
3135
3136
3137
3138
3139
3140
3141
3142
3143
3144
3145
3146
3147
3148
3149
3150
3151
3152
3153
3154
3155
3156
3157
3158
3159
3160
3161
3162
3163
3164
3165
3166
3167
3168
3169
3170
3171
3172
3173
3174
3175
3176
3177
3178
3179
3180
3181
3182
3183
3184
3185
3186
3187
3188
3189
3190
3191
3192
3193
3194
3195
3196
3197
3198
3199
3200
3201
3202
3203
3204
3205
3206
3207
3208
3209
3210
3211
3212
3213
3214
3215
3216
3217
3218
3219
3220
3221
3222
3223
3224
3225
3226
3227
3228
3229
3230
3231
3232
3233
3234
3235
3236
3237
3238
3239
3240
3241
3242
3243
3244
3245
3246
3247
3248
3249
3250
3251
3252
3253
3254
3255
3256
3257
3258
3259
3260
3261
3262
3263
3264
3265
3266
3267
3268
3269
3270
3271
3272
3273
3274
3275
3276
3277
3278
3279
3280
3281
3282
3283
3284
3285
3286
3287
3288
3289
3290
3291
3292
3293
3294
3295
3296
3297
3298
3299
3300
3301
3302
3303
3304
3305
3306
3307
3308
3309
3310
3311
3312
3313
3314
3315
3316
3317
3318
3319
3320
3321
3322
3323
3324
3325
3326
3327
3328
3329
3330
3331
3332
3333
3334
3335
3336
3337
3338
3339
3340
3341
3342
3343
3344
3345
3346
3347
3348
3349
3350
3351
3352
3353
3354
3355
3356
3357
3358
3359
3360
3361
3362
3363
3364
3365
3366
3367
3368
3369
3370
3371
3372
3373
3374
3375
3376
3377
3378
3379
3380
3381
3382
3383
3384
3385
3386
3387
3388
3389
3390
3391
3392
3393
3394
3395
3396
3397
3398
3399
3400
3401
3402
3403
3404
3405
3406
3407
3408
3409
3410
3411
3412
3413
3414
3415
3416
3417
3418
3419
3420
3421
3422
3423
3424
3425
3426
3427
3428
3429
3430
3431
3432
3433
3434
3435
3436
3437
3438
3439
3440
3441
3442
3443
3444
3445
3446
3447
3448
3449
3450
3451
3452
3453
3454
3455
3456
3457
3458
3459
3460
3461
3462
3463
3464
3465
3466
3467
3468
3469
3470
3471
3472
3473
3474
3475
3476
3477
3478
3479
3480
3481
3482
3483
3484
3485
3486
3487
3488
3489
3490
3491
3492
3493
3494
3495
3496
3497
3498
3499
3500
3501
3502
3503
3504
3505
3506
3507
3508
3509
3510
3511
3512
3513
3514
3515
3516
3517
3518
3519
3520
3521
3522
3523
3524
3525
3526
3527
3528
3529
3530
3531
3532
3533
3534
3535
3536
3537
3538
3539
3540
3541
3542
3543
3544
3545
3546
3547
3548
3549
3550
3551
3552
3553
3554
3555
3556
3557
3558
3559
3560
3561
3562
3563
3564
3565
3566
3567
3568
3569
3570
3571
3572
3573
3574
3575
3576
3577
3578
3579
3580
3581
3582
3583
3584
3585
3586
3587
3588
3589
3590
3591
3592
3593
3594
3595
3596
3597
3598
3599
3600
3601
3602
3603
3604
3605
3606
3607
3608
3609
3610
3611
3612
3613
3614
3615
3616
3617
3618
3619
3620
3621
3622
3623
3624
3625
3626
3627
3628
3629
3630
3631
3632
3633
3634
3635
3636
3637
3638
3639
3640
3641
3642
3643
3644
3645
3646
3647
3648
3649
3650
3651
3652
3653
3654
3655
3656
3657
3658
3659
3660
3661
3662
3663
3664
3665
3666
3667
3668
3669
3670
3671
3672
3673
3674
3675
3676
3677
3678
3679
3680
3681
3682
3683
3684
3685
3686
3687
3688
3689
3690
3691
3692
3693
3694
3695
3696
3697
3698
3699
3700
3701
3702
3703
3704
3705
3706
3707
3708
3709
3710
3711
3712
3713
3714
3715
3716
3717
3718
3719
3720
3721
3722
3723
3724
3725
3726
3727
3728
3729
3730
3731
3732
3733
3734
3735
3736
3737
3738
3739
3740
3741
3742
3743
3744
3745
3746
3747
3748
3749
3750
3751
3752
3753
3754
3755
3756
3757
3758
3759
3760
3761
3762
3763
3764
3765
3766
3767
3768
3769
3770
3771
3772
3773
3774
3775
3776
3777
3778
3779
3780
3781
3782
3783
3784
3785
3786
3787
3788
3789
3790
3791
3792
3793
3794
3795
3796
3797
3798
3799
3800
3801
3802
3803
3804
3805
3806
3807
3808
3809
3810
3811
3812
3813
3814
3815
3816
3817
3818
3819
3820
3821
3822
3823
3824
3825
3826
3827
3828
3829
3830
3831
3832
3833
3834
3835
3836
3837
3838
3839
3840
3841
3842
3843
3844
3845
3846
3847
3848
3849
3850
3851
3852
3853
3854
3855
3856
3857
3858
3859
3860
3861
3862
3863
3864
3865
3866
3867
3868
3869
3870
3871
3872
3873
3874
3875
3876
3877
3878
3879
3880
3881
3882
3883
3884
3885
3886
3887
3888
3889
3890
3891
3892
3893
3894
3895
3896
3897
3898
3899
3900
3901
3902
3903
3904
3905
3906
3907
3908
3909
3910
3911
3912
3913
3914
3915
3916
3917
3918
3919
3920
3921
3922
3923
3924
3925
3926
3927
3928
3929
3930
3931
3932
3933
3934
3935
3936
3937
3938
3939
3940
3941
3942
3943
3944
3945
3946
3947
3948
3949
3950
3951
3952
3953
3954
3955
3956
3957
3958
3959
3960
3961
3962
3963
3964
3965
3966
3967
3968
3969
3970
3971
3972
3973
3974
3975
3976
3977
3978
3979
3980
3981
3982
3983
3984
3985
3986
3987
3988
3989
3990
3991
3992
3993
3994
3995
3996
3997
3998
3999
4000
4001
4002
4003
4004
4005
4006
4007
4008
4009
4010
4011
4012
4013
4014
4015
4016
4017
4018
4019
4020
4021
4022
4023
4024
4025
4026
4027
4028
4029
4030
4031
4032
4033
4034
4035
4036
4037
4038
4039
4040
4041
4042
4043
4044
4045
4046
4047
4048
4049
4050
4051
4052
4053
4054
4055
4056
4057
4058
4059
4060
4061
4062
4063
4064
4065
4066
4067
4068
4069
4070
4071
4072
4073
4074
4075
4076
4077
4078
4079
4080
4081
4082
4083
4084
4085
4086
4087
4088
4089
4090
4091
4092
4093
4094
4095
4096
4097
4098
4099
4100
4101
4102
4103
4104
4105
4106
4107
4108
4109
4110
4111
4112
4113
4114
4115
4116
4117
4118
4119
4120
4121
4122
4123
4124
4125
4126
4127
4128
4129
4130
4131
4132
4133
4134
4135
4136
4137
4138
4139
4140
4141
4142
4143
4144
4145
4146
4147
4148
4149
4150
4151
4152
4153
4154
4155
4156
4157
4158
4159
4160
4161
4162
4163
4164
4165
4166
4167
4168
4169
4170
4171
4172
4173
4174
4175
4176
4177
4178
4179
4180
4181
4182
4183
4184
4185
4186
4187
4188
4189
4190
4191
4192
4193
4194
4195
4196
4197
4198
4199
4200
4201
4202
4203
4204
4205
4206
4207
4208
4209
4210
4211
4212
4213
4214
4215
4216
4217
4218
4219
4220
4221
4222
4223
4224
4225
4226
4227
4228
4229
4230
4231
4232
4233
4234
4235
4236
4237
4238
4239
4240
4241
4242
4243
4244
4245
4246
4247
4248
4249
4250
4251
4252
4253
4254
4255
4256
4257
4258
4259
4260
4261
4262
4263
4264
4265
4266
4267
4268
4269
4270
4271
4272
4273
4274
4275
4276
4277
4278
4279
4280
4281
4282
4283
4284
4285
4286
4287
4288
4289
4290
4291
4292
4293
4294
4295
4296
4297
4298
4299
4300
4301
4302
4303
4304
4305
4306
4307
4308
4309
4310
4311
4312
4313
4314
4315
4316
4317
4318
4319
4320
4321
4322
4323
4324
4325
4326
4327
4328
4329
4330
4331
4332
4333
4334
4335
4336
4337
4338
4339
4340
4341
4342
4343
4344
4345
4346
4347
4348
4349
4350
4351
4352
4353
4354
4355
4356
4357
4358
4359
4360
4361
4362
4363
4364
4365
4366
4367
4368
4369
4370
4371
4372
4373
4374
4375
4376
4377
4378
4379
4380
4381
4382
4383
4384
4385
4386
4387
4388
4389
4390
4391
4392
4393
4394
4395
4396
4397
4398
4399
4400
4401
4402
4403
4404
4405
4406
4407
4408
4409
4410
4411
4412
4413
4414
4415
4416
4417
4418
4419
4420
4421
4422
4423
4424
4425
4426
4427
4428
4429
4430
4431
4432
4433
4434
4435
4436
4437
4438
4439
4440
4441
4442
4443
4444
4445
4446
4447
4448
4449
4450
4451
4452
4453
4454
4455
4456
4457
4458
4459
4460
4461
4462
4463
4464
4465
4466
4467
4468
4469
4470
4471
4472
4473
4474
4475
4476
4477
4478
4479
4480
4481
4482
4483
4484
4485
4486
4487
4488
4489
4490
4491
4492
4493
4494
4495
4496
4497
4498
4499
4500
4501
4502
4503
4504
4505
4506
4507
4508
4509
4510
4511
4512
4513
4514
4515
4516
4517
4518
4519
4520
4521
4522
4523
4524
4525
4526
4527
4528
4529
4530
4531
4532
4533
4534
4535
4536
4537
4538
4539
4540
4541
4542
4543
4544
4545
4546
4547
4548
4549
4550
4551
4552
4553
4554
4555
4556
4557
4558
4559
4560
4561
4562
4563
4564
4565
4566
4567
4568
4569
4570
4571
4572
4573
4574
4575
4576
4577
4578
4579
4580
4581
4582
4583
4584
4585
4586
4587
4588
4589
4590
4591
4592
4593
4594
4595
4596
4597
4598
4599
4600
4601
4602
4603
4604
4605
4606
4607
4608
4609
4610
4611
4612
4613
4614
4615
4616
4617
4618
4619
4620
4621
4622
4623
4624
4625
4626
4627
4628
4629
4630
4631
4632
4633
4634
4635
4636
4637
4638
4639
4640
4641
4642
4643
4644
4645
4646
4647
4648
4649
4650
4651
4652
4653
4654
4655
4656
4657
4658
4659
4660
4661
4662
4663
4664
4665
4666
4667
4668
4669
4670
4671
4672
4673
4674
4675
4676
4677
4678
4679
4680
4681
4682
4683
4684
4685
4686
4687
4688
4689
4690
4691
4692
4693
4694
4695
4696
4697
4698
4699
4700
4701
4702
4703
4704
4705
4706
4707
4708
4709
4710
4711
4712
4713
4714
4715
4716
4717
4718
4719
4720
4721
4722
4723
4724
4725
4726
4727
4728
4729
4730
4731
4732
4733
4734
4735
4736
4737
4738
4739
4740
4741
4742
4743
4744
4745
4746
4747
4748
4749
4750
4751
4752
4753
4754
4755
4756
4757
4758
4759
4760
4761
4762
4763
4764
4765
4766
4767
4768
4769
4770
4771
4772
4773
4774
4775
4776
4777
4778
4779
4780
4781
4782
4783
4784
4785
4786
4787
4788
4789
4790
4791
4792
4793
4794
4795
4796
4797
4798
4799
4800
4801
4802
4803
4804
4805
4806
4807
4808
4809
4810
4811
4812
4813
4814
4815
4816
4817
4818
4819
4820
4821
4822
4823
4824
4825
4826
4827
4828
4829
4830
4831
4832
4833
4834
4835
4836
4837
4838
4839
4840
4841
4842
4843
4844
4845
4846
4847
4848
4849
4850
4851
4852
4853
4854
4855
4856
4857
4858
4859
4860
4861
4862
4863
4864
4865
4866
4867
4868
4869
4870
4871
4872
4873
4874
4875
4876
4877
4878
4879
4880
4881
4882
4883
4884
4885
4886
4887
4888
4889
4890
4891
4892
4893
4894
4895
4896
4897
4898
4899
4900
4901
4902
4903
4904
4905
4906
4907
4908
4909
4910
4911
4912
4913
4914
4915
4916
4917
4918
4919
4920
4921
4922
4923
4924
4925
4926
4927
4928
4929
4930
4931
4932
4933
4934
4935
4936
4937
4938
4939
4940
4941
4942
4943
4944
4945
4946
4947
4948
4949
4950
4951
4952
4953
4954
4955
4956
4957
4958
4959
4960
4961
4962
4963
4964
4965
4966
4967
4968
4969
4970
4971
4972
4973
4974
4975
4976
4977
4978
4979
4980
4981
4982
4983
4984
4985
4986
4987
4988
4989
4990
4991
4992
4993
4994
4995
4996
4997
4998
4999
5000
5001
5002
5003
5004
5005
5006
5007
5008
5009
5010
5011
5012
5013
5014
5015
5016
5017
5018
5019
5020
5021
5022
5023
5024
5025
5026
5027
5028
5029
5030
5031
5032
5033
5034
5035
5036
5037
5038
5039
5040
5041
5042
5043
5044
5045
5046
5047
5048
5049
5050
5051
5052
5053
5054
5055
5056
5057
5058
5059
5060
5061
5062
5063
5064
5065
5066
5067
5068
5069
5070
5071
5072
5073
5074
5075
5076
5077
5078
5079
5080
5081
5082
5083
5084
5085
5086
5087
5088
5089
5090
5091
5092
5093
5094
5095
5096
5097
5098
5099
5100
5101
5102
5103
5104
5105
5106
5107
5108
5109
5110
5111
5112
5113
5114
5115
5116
5117
5118
5119
5120
5121
5122
5123
5124
5125
5126
5127
5128
5129
5130
5131
5132
5133
5134
5135
5136
5137
5138
5139
5140
5141
5142
5143
5144
5145
5146
5147
5148
5149
5150
5151
5152
5153
5154
5155
5156
5157
5158
5159
5160
5161
5162
5163
5164
5165
5166
5167
5168
5169
5170
5171
5172
5173
5174
5175
5176
5177
5178
5179
5180
5181
5182
5183
5184
5185
5186
5187
5188
5189
5190
5191
5192
5193
5194
5195
5196
5197
5198
5199
5200
5201
5202
5203
5204
5205
5206
5207
5208
5209
5210
5211
5212
5213
5214
5215
5216
5217
5218
5219
5220
5221
5222
5223
5224
5225
5226
5227
5228
5229
5230
5231
5232
5233
5234
5235
5236
5237
5238
5239
5240
5241
5242
5243
5244
5245
5246
5247
5248
5249
5250
5251
5252
5253
5254
5255
5256
5257
5258
5259
5260
5261
5262
5263
5264
5265
5266
5267
5268
5269
5270
5271
5272
5273
5274
5275
5276
5277
5278
5279
5280
5281
5282
5283
5284
5285
5286
5287
5288
5289
5290
5291
5292
5293
5294
5295
5296
5297
5298
5299
5300
5301
5302
5303
5304
5305
5306
5307
5308
5309
5310
5311
5312
5313
5314
5315
5316
5317
5318
5319
5320
5321
5322
5323
5324
5325
5326
5327
5328
5329
5330
5331
5332
5333
5334
5335
5336
5337
5338
5339
5340
5341
5342
5343
5344
5345
5346
5347
5348
5349
5350
5351
5352
5353
5354
5355
5356
5357
5358
5359
5360
5361
5362
5363
5364
5365
5366
5367
5368
5369
5370
5371
5372
5373
5374
5375
5376
5377
5378
5379
5380
5381
5382
5383
5384
5385
5386
5387
5388
5389
5390
5391
5392
5393
5394
5395
5396
5397
5398
5399
5400
5401
5402
5403
5404
5405
5406
5407
5408
5409
5410
5411
5412
5413
5414
5415
5416
5417
5418
5419
5420
5421
5422
5423
5424
5425
5426
5427
5428
5429
5430
5431
5432
5433
5434
5435
5436
5437
5438
5439
5440
5441
5442
5443
5444
5445
5446
5447
5448
5449
5450
5451
5452
5453
5454
5455
5456
5457
5458
5459
5460
5461
5462
5463
5464
5465
5466
5467
5468
5469
5470
5471
5472
5473
5474
5475
5476
5477
5478
5479
5480
5481
5482
5483
5484
5485
5486
5487
5488
5489
5490
5491
5492
5493
5494
5495
5496
5497
5498
5499
5500
5501
5502
5503
5504
5505
5506
5507
5508
5509
5510
5511
5512
5513
5514
5515
5516
5517
5518
5519
5520
5521
5522
5523
5524
5525
5526
5527
5528
5529
5530
5531
5532
5533
5534
5535
5536
5537
5538
5539
5540
5541
5542
5543
5544
5545
5546
5547
5548
5549
5550
5551
5552
5553
5554
5555
5556
5557
5558
5559
5560
5561
5562
5563
5564
5565
5566
5567
5568
5569
5570
5571
5572
5573
5574
5575
5576
5577
5578
5579
5580
5581
5582
5583
5584
5585
5586
5587
5588
5589
5590
5591
5592
5593
5594
5595
5596
5597
5598
5599
5600
5601
5602
5603
5604
5605
5606
5607
5608
5609
5610
5611
5612
5613
5614
5615
5616
5617
5618
5619
5620
5621
5622
5623
5624
5625
5626
5627
5628
5629
5630
5631
5632
5633
5634
5635
5636
5637
5638
5639
5640
5641
5642
5643
5644
5645
5646
5647
5648
5649
5650
5651
5652
5653
5654
5655
5656
5657
5658
5659
5660
5661
5662
5663
5664
5665
5666
5667
5668
5669
5670
5671
5672
5673
5674
5675
5676
5677
5678
5679
5680
5681
5682
5683
5684
5685
5686
5687
5688
5689
5690
5691
5692
5693
5694
5695
5696
5697
5698
5699
5700
5701
5702
5703
5704
5705
5706
5707
5708
5709
5710
5711
5712
5713
5714
5715
5716
5717
5718
5719
5720
5721
5722
5723
5724
5725
5726
5727
5728
5729
5730
5731
5732
5733
5734
5735
5736
5737
5738
5739
5740
5741
5742
5743
5744
5745
5746
5747
5748
5749
5750
5751
5752
5753
5754
5755
5756
5757
5758
5759
5760
5761
5762
5763
5764
5765
5766
5767
5768
5769
5770
5771
5772
5773
5774
5775
5776
5777
5778
5779
5780
5781
5782
5783
5784
5785
5786
5787
5788
5789
5790
5791
5792
5793
5794
5795
5796
5797
5798
5799
5800
5801
5802
5803
5804
5805
5806
5807
5808
5809
5810
5811
5812
5813
5814
5815
5816
5817
5818
5819
5820
5821
5822
5823
5824
5825
5826
5827
5828
5829
5830
5831
5832
5833
5834
5835
5836
5837
5838
5839
5840
5841
5842
5843
5844
5845
5846
5847
5848
5849
5850
5851
5852
5853
5854
5855
5856
5857
5858
5859
5860
5861
5862
5863
5864
5865
5866
5867
5868
5869
5870
5871
5872
5873
5874
5875
5876
5877
5878
5879
5880
5881
5882
5883
5884
5885
5886
5887
5888
5889
5890
5891
5892
5893
5894
5895
5896
5897
5898
5899
5900
5901
5902
5903
5904
5905
5906
5907
5908
5909
5910
5911
5912
5913
5914
5915
5916
5917
5918
5919
5920
5921
5922
5923
5924
5925
5926
5927
5928
5929
5930
5931
5932
5933
5934
5935
5936
5937
5938
5939
5940
5941
5942
5943
5944
5945
5946
5947
5948
5949
5950
5951
5952
5953
5954
5955
5956
5957
5958
5959
5960
5961
5962
5963
5964
5965
5966
5967
5968
5969
5970
5971
5972
5973
5974
5975
5976
5977
5978
5979
5980
5981
5982
5983
5984
5985
5986
5987
5988
5989
5990
5991
5992
5993
5994
5995
5996
5997
5998
5999
6000
6001
6002
6003
6004
6005
6006
6007
6008
6009
6010
6011
6012
6013
6014
6015
6016
6017
6018
6019
6020
6021
6022
6023
6024
6025
6026
6027
6028
6029
6030
6031
6032
6033
6034
6035
6036
6037
6038
6039
6040
6041
6042
6043
6044
6045
6046
6047
6048
6049
6050
6051
6052
6053
6054
6055
6056
6057
6058
6059
6060
6061
6062
6063
6064
6065
6066
6067
6068
6069
6070
6071
6072
6073
6074
6075
6076
6077
6078
6079
6080
6081
6082
6083
6084
6085
6086
6087
6088
6089
6090
6091
6092
6093
6094
6095
6096
6097
6098
6099
6100
6101
6102
6103
6104
6105
6106
6107
6108
6109
6110
6111
6112
6113
6114
6115
6116
6117
6118
6119
6120
6121
6122
6123
6124
6125
6126
6127
6128
6129
6130
6131
6132
6133
6134
6135
6136
6137
6138
6139
6140
6141
6142
6143
6144
6145
6146
6147
6148
6149
6150
6151
6152
6153
6154
6155
6156
6157
6158
6159
6160
6161
6162
6163
6164
6165
6166
6167
6168
6169
6170
6171
6172
6173
6174
6175
6176
6177
6178
6179
6180
6181
6182
6183
6184
6185
6186
6187
6188
6189
6190
6191
6192
6193
6194
6195
6196
6197
6198
6199
6200
6201
6202
6203
6204
6205
6206
6207
6208
6209
6210
6211
6212
6213
6214
6215
6216
6217
6218
6219
6220
6221
6222
6223
6224
6225
6226
6227
6228
6229
6230
6231
6232
6233
6234
6235
6236
6237
6238
6239
6240
6241
6242
6243
6244
6245
6246
6247
6248
6249
6250
6251
6252
6253
6254
6255
6256
6257
6258
6259
6260
6261
6262
6263
6264
6265
6266
6267
6268
6269
6270
6271
6272
6273
6274
6275
6276
6277
6278
6279
6280
6281
6282
6283
6284
6285
6286
6287
6288
6289
6290
6291
6292
6293
6294
6295
6296
6297
6298
6299
6300
6301
6302
6303
6304
6305
6306
6307
6308
6309
6310
6311
6312
6313
6314
6315
6316
6317
6318
6319
6320
6321
6322
6323
6324
6325
6326
6327
6328
6329
6330
6331
6332
6333
6334
6335
6336
6337
6338
6339
6340
6341
6342
6343
6344
6345
6346
6347
6348
6349
6350
6351
6352
6353
6354
6355
6356
6357
6358
6359
6360
6361
6362
6363
6364
6365
6366
6367
6368
6369
6370
6371
6372
6373
6374
6375
6376
6377
6378
6379
6380
6381
6382
6383
6384
6385
6386
6387
6388
6389
6390
6391
6392
6393
6394
6395
6396
6397
6398
6399
6400
6401
6402
6403
6404
6405
6406
6407
6408
6409
6410
6411
6412
6413
6414
6415
6416
6417
6418
6419
6420
6421
6422
6423
6424
6425
6426
6427
6428
6429
6430
6431
6432
6433
6434
6435
6436
6437
6438
6439
6440
6441
6442
6443
6444
6445
6446
6447
6448
6449
6450
6451
6452
6453
6454
6455
6456
6457
6458
6459
6460
6461
6462
6463
6464
6465
6466
6467
6468
6469
6470
6471
6472
6473
6474
6475
6476
6477
6478
6479
6480
6481
6482
6483
6484
6485
6486
6487
6488
6489
6490
6491
6492
6493
6494
6495
6496
6497
6498
6499
6500
6501
6502
6503
6504
6505
6506
6507
6508
6509
6510
6511
6512
6513
6514
6515
6516
6517
6518
6519
6520
6521
6522
6523
6524
6525
6526
6527
6528
6529
6530
6531
6532
6533
6534
6535
6536
6537
6538
6539
6540
6541
6542
6543
6544
6545
6546
6547
6548
6549
6550
6551
6552
6553
6554
6555
6556
6557
6558
6559
6560
6561
6562
6563
6564
6565
6566
6567
6568
6569
6570
6571
6572
6573
6574
6575
6576
6577
6578
6579
6580
6581
6582
6583
6584
6585
6586
6587
6588
6589
6590
6591
6592
6593
6594
6595
6596
6597
6598
6599
6600
6601
6602
6603
6604
6605
6606
6607
6608
6609
6610
6611
6612
6613
6614
6615
6616
6617
6618
6619
6620
6621
6622
6623
6624
6625
6626
6627
6628
6629
6630
6631
6632
6633
6634
6635
6636
6637
6638
6639
6640
6641
6642
6643
6644
6645
6646
6647
6648
6649
6650
6651
6652
6653
6654
6655
6656
6657
6658
6659
6660
6661
6662
6663
6664
6665
6666
6667
6668
6669
6670
6671
6672
6673
6674
6675
6676
6677
6678
6679
6680
6681
6682
6683
6684
6685
6686
6687
6688
6689
6690
6691
6692
6693
6694
6695
6696
6697
6698
6699
6700
6701
6702
6703
6704
6705
6706
6707
6708
6709
6710
6711
6712
6713
6714
6715
6716
6717
6718
6719
6720
6721
6722
6723
6724
6725
6726
6727
6728
6729
6730
6731
6732
6733
6734
6735
6736
6737
6738
6739
6740
6741
6742
6743
6744
6745
6746
6747
6748
6749
6750
6751
6752
6753
6754
6755
6756
6757
6758
6759
6760
6761
6762
6763
6764
6765
6766
6767
6768
6769
6770
6771
6772
6773
6774
6775
6776
6777
6778
6779
6780
6781
6782
6783
6784
6785
6786
6787
6788
6789
6790
6791
6792
6793
6794
6795
6796
6797
6798
6799
6800
6801
6802
6803
6804
6805
6806
6807
6808
6809
6810
6811
6812
6813
6814
6815
6816
6817
6818
6819
6820
6821
6822
6823
6824
6825
6826
6827
6828
6829
6830
6831
6832
6833
6834
6835
6836
6837
6838
6839
6840
6841
6842
6843
6844
6845
6846
6847
6848
6849
6850
6851
6852
6853
6854
6855
6856
6857
6858
6859
6860
6861
6862
6863
6864
6865
6866
6867
6868
6869
6870
6871
6872
6873
6874
6875
6876
6877
6878
6879
6880
6881
6882
6883
6884
6885
6886
6887
6888
6889
6890
6891
6892
6893
6894
6895
6896
6897
6898
6899
6900
6901
6902
6903
6904
6905
6906
6907
6908
6909
6910
6911
6912
6913
6914
6915
6916
6917
6918
6919
6920
6921
6922
6923
6924
6925
6926
6927
6928
6929
6930
6931
6932
6933
6934
6935
6936
6937
6938
6939
6940
6941
6942
6943
6944
6945
6946
6947
6948
6949
6950
6951
6952
6953
6954
6955
6956
6957
6958
6959
6960
6961
6962
6963
6964
6965
6966
6967
6968
6969
6970
6971
6972
6973
6974
6975
6976
6977
6978
6979
6980
6981
6982
6983
6984
6985
6986
6987
6988
6989
6990
6991
6992
6993
6994
6995
6996
6997
6998
6999
7000
7001
7002
7003
7004
7005
7006
7007
7008
7009
7010
7011
7012
7013
7014
7015
7016
7017
7018
7019
7020
7021
7022
7023
7024
7025
7026
7027
7028
7029
7030
7031
7032
7033
7034
7035
7036
7037
7038
7039
7040
7041
7042
7043
7044
7045
7046
7047
7048
7049
7050
7051
7052
7053
7054
7055
7056
7057
7058
7059
7060
7061
7062
7063
7064
7065
7066
7067
7068
7069
7070
7071
7072
7073
7074
7075
7076
7077
7078
7079
7080
7081
7082
7083
7084
7085
7086
7087
7088
7089
7090
7091
7092
7093
7094
7095
7096
7097
7098
7099
7100
7101
7102
7103
7104
7105
7106
7107
7108
7109
7110
7111
7112
7113
7114
7115
7116
7117
7118
7119
7120
7121
7122
7123
7124
7125
7126
7127
7128
7129
7130
7131
7132
7133
7134
7135
7136
7137
7138
7139
7140
7141
7142
7143
7144
7145
7146
7147
7148
7149
7150
7151
7152
7153
7154
7155
7156
7157
7158
7159
7160
7161
7162
7163
7164
7165
7166
7167
7168
7169
7170
7171
7172
7173
7174
7175
7176
7177
7178
7179
7180
7181
7182
7183
7184
7185
7186
7187
7188
7189
7190
7191
7192
7193
7194
7195
7196
7197
7198
7199
7200
7201
7202
7203
7204
7205
7206
7207
7208
7209
7210
7211
7212
7213
7214
7215
7216
7217
7218
7219
7220
7221
7222
7223
7224
7225
7226
7227
7228
7229
7230
7231
7232
7233
7234
7235
7236
7237
7238
7239
7240
7241
7242
7243
7244
7245
7246
7247
7248
7249
7250
7251
7252
7253
7254
7255
7256
7257
7258
7259
7260
7261
7262
7263
7264
7265
7266
7267
7268
7269
7270
7271
7272
7273
7274
7275
7276
7277
7278
7279
7280
7281
7282
7283
7284
7285
7286
7287
7288
7289
7290
7291
7292
7293
7294
7295
7296
7297
7298
7299
7300
7301
7302
7303
7304
7305
7306
7307
7308
7309
7310
7311
7312
7313
7314
7315
7316
7317
7318
7319
7320
7321
7322
7323
7324
7325
7326
7327
7328
7329
7330
7331
7332
7333
7334
7335
7336
7337
7338
7339
7340
7341
7342
7343
7344
7345
7346
7347
7348
7349
7350
7351
7352
7353
7354
7355
7356
7357
7358
7359
7360
7361
7362
7363
7364
7365
7366
7367
7368
7369
7370
7371
7372
7373
7374
7375
7376
7377
7378
7379
7380
7381
7382
7383
7384
7385
7386
7387
7388
7389
7390
7391
7392
7393
7394
7395
7396
7397
7398
7399
7400
7401
7402
7403
7404
7405
7406
7407
7408
7409
7410
7411
7412
7413
7414
7415
7416
7417
7418
7419
7420
7421
7422
7423
7424
7425
7426
7427
7428
7429
7430
7431
7432
7433
7434
7435
7436
7437
7438
7439
7440
7441
7442
7443
7444
7445
7446
7447
7448
7449
7450
7451
7452
7453
7454
7455
7456
7457
7458
7459
7460
7461
7462
7463
7464
7465
7466
7467
7468
7469
7470
7471
7472
7473
7474
7475
7476
7477
7478
7479
7480
7481
7482
7483
7484
7485
7486
7487
7488
7489
7490
7491
7492
7493
7494
7495
7496
7497
7498
7499
7500
7501
7502
7503
7504
7505
7506
7507
7508
7509
7510
7511
7512
7513
7514
7515
7516
7517
7518
7519
7520
7521
7522
7523
7524
7525
7526
7527
7528
7529
7530
7531
7532
7533
7534
7535
7536
7537
7538
7539
7540
7541
7542
7543
7544
7545
7546
7547
7548
7549
7550
7551
7552
7553
7554
7555
7556
7557
7558
7559
7560
7561
7562
7563
7564
7565
7566
7567
7568
7569
7570
7571
7572
7573
7574
7575
7576
7577
7578
7579
7580
7581
7582
7583
7584
7585
7586
7587
7588
7589
7590
7591
7592
7593
7594
7595
7596
7597
7598
7599
7600
7601
7602
7603
7604
7605
7606
7607
7608
7609
7610
7611
7612
7613
7614
7615
7616
7617
7618
7619
7620
7621
7622
7623
7624
7625
7626
7627
7628
7629
7630
7631
7632
7633
7634
7635
7636
7637
7638
7639
7640
7641
7642
7643
7644
7645
7646
7647
7648
7649
7650
7651
7652
7653
7654
7655
7656
7657
7658
7659
7660
7661
7662
7663
7664
7665
7666
7667
7668
7669
7670
7671
7672
7673
7674
7675
7676
7677
7678
7679
7680
7681
7682
7683
7684
7685
7686
7687
7688
7689
7690
7691
7692
7693
7694
7695
7696
7697
7698
7699
7700
7701
7702
7703
7704
7705
7706
7707
7708
7709
7710
7711
7712
7713
7714
7715
7716
7717
7718
7719
7720
7721
7722
7723
7724
7725
7726
7727
7728
7729
7730
7731
7732
7733
7734
7735
7736
7737
7738
7739
7740
7741
7742
7743
7744
7745
7746
7747
7748
7749
7750
7751
7752
7753
7754
7755
7756
7757
7758
7759
7760
7761
7762
7763
7764
7765
7766
7767
7768
7769
7770
7771
7772
7773
7774
7775
7776
7777
7778
7779
7780
7781
7782
7783
7784
7785
7786
7787
7788
7789
7790
7791
7792
7793
7794
7795
7796
7797
7798
7799
7800
7801
7802
7803
7804
7805
7806
7807
7808
7809
7810
7811
7812
7813
7814
7815
7816
7817
7818
7819
7820
7821
7822
7823
7824
7825
7826
7827
7828
7829
7830
7831
7832
7833
7834
7835
7836
7837
7838
7839
7840
7841
7842
7843
7844
7845
7846
7847
7848
7849
7850
7851
7852
7853
7854
7855
7856
7857
7858
7859
7860
7861
7862
7863
7864
7865
7866
7867
7868
7869
7870
7871
7872
7873
7874
7875
7876
7877
7878
7879
7880
7881
7882
7883
7884
7885
7886
7887
7888
7889
7890
7891
7892
7893
7894
7895
7896
7897
7898
7899
7900
7901
7902
7903
7904
7905
7906
7907
7908
7909
7910
7911
7912
7913
7914
7915
7916
7917
7918
7919
7920
7921
7922
7923
7924
7925
7926
7927
7928
7929
7930
7931
7932
7933
7934
7935
7936
7937
7938
7939
7940
7941
7942
7943
7944
7945
7946
7947
7948
7949
7950
7951
7952
7953
7954
7955
7956
7957
7958
7959
7960
7961
7962
7963
7964
7965
7966
7967
7968
7969
7970
7971
7972
7973
7974
7975
7976
7977
7978
7979
7980
7981
7982
7983
7984
7985
7986
7987
7988
7989
7990
7991
7992
7993
7994
7995
7996
7997
7998
7999
8000
8001
8002
8003
8004
8005
8006
8007
8008
8009
8010
8011
8012
8013
8014
8015
8016
8017
8018
8019
8020
8021
8022
8023
8024
8025
8026
8027
8028
8029
8030
8031
8032
8033
8034
8035
8036
8037
8038
8039
8040
8041
8042
8043
8044
8045
8046
8047
8048
8049
8050
8051
8052
8053
8054
8055
8056
8057
8058
8059
8060
8061
8062
8063
8064
8065
8066
8067
8068
8069
8070
8071
8072
8073
8074
8075
8076
8077
8078
8079
8080
8081
8082
8083
8084
8085
8086
8087
8088
8089
8090
8091
8092
8093
8094
8095
8096
8097
8098
8099
8100
8101
8102
8103
8104
8105
8106
8107
8108
8109
8110
8111
8112
8113
8114
8115
8116
8117
8118
8119
8120
8121
8122
8123
8124
8125
8126
8127
8128
8129
8130
8131
8132
8133
8134
8135
8136
8137
8138
8139
8140
8141
8142
8143
8144
8145
8146
8147
8148
8149
8150
8151
8152
8153
8154
8155
8156
8157
8158
8159
8160
8161
8162
8163
8164
8165
8166
8167
8168
8169
8170
8171
8172
8173
8174
8175
8176
8177
8178
8179
8180
8181
8182
8183
8184
8185
8186
8187
8188
8189
8190
8191
8192
8193
8194
8195
8196
8197
8198
8199
8200
8201
8202
8203
8204
8205
8206
8207
8208
8209
8210
8211
8212
8213
8214
8215
8216
8217
8218
8219
8220
8221
8222
8223
8224
8225
8226
8227
8228
8229
8230
8231
8232
8233
8234
8235
8236
8237
8238
8239
8240
8241
8242
8243
8244
8245
8246
8247
8248
8249
8250
8251
8252
8253
8254
8255
8256
8257
8258
8259
8260
8261
8262
8263
8264
8265
8266
8267
8268
8269
8270
8271
8272
8273
8274
8275
8276
8277
8278
8279
8280
8281
8282
8283
8284
8285
8286
8287
8288
8289
8290
8291
8292
8293
8294
8295
8296
8297
8298
8299
8300
8301
8302
8303
8304
8305
8306
8307
8308
8309
8310
8311
8312
8313
8314
8315
8316
8317
8318
8319
8320
8321
8322
8323
8324
8325
8326
8327
8328
8329
8330
8331
8332
8333
8334
8335
8336
8337
8338
8339
8340
8341
8342
8343
8344
8345
8346
8347
8348
8349
8350
8351
8352
8353
8354
8355
8356
8357
8358
8359
8360
8361
8362
8363
8364
8365
8366
8367
8368
8369
8370
8371
8372
8373
8374
8375
8376
8377
8378
8379
8380
8381
8382
8383
8384
8385
8386
8387
8388
8389
8390
8391
8392
8393
8394
8395
8396
8397
8398
8399
8400
8401
8402
8403
8404
8405
8406
8407
8408
8409
8410
8411
8412
8413
8414
8415
8416
8417
8418
8419
8420
8421
8422
8423
8424
8425
8426
8427
8428
8429
8430
8431
8432
8433
8434
8435
8436
8437
8438
8439
8440
8441
8442
8443
8444
8445
8446
8447
8448
8449
8450
8451
8452
8453
8454
8455
8456
8457
8458
8459
8460
8461
8462
8463
8464
8465
8466
8467
8468
8469
8470
8471
8472
8473
8474
8475
8476
8477
8478
8479
8480
8481
8482
8483
8484
8485
8486
8487
8488
8489
8490
8491
8492
8493
8494
8495
8496
8497
8498
8499
8500
8501
8502
8503
8504
8505
8506
8507
8508
8509
8510
8511
8512
8513
8514
8515
8516
8517
8518
8519
8520
8521
8522
8523
8524
8525
8526
8527
8528
8529
8530
8531
8532
8533
8534
8535
8536
8537
8538
8539
8540
8541
8542
8543
8544
8545
8546
8547
8548
8549
8550
8551
8552
8553
8554
8555
8556
8557
8558
8559
8560
8561
8562
8563
8564
8565
8566
8567
8568
8569
8570
8571
8572
8573
8574
8575
8576
8577
8578
8579
8580
8581
8582
8583
8584
8585
8586
8587
8588
8589
8590
8591
8592
8593
8594
8595
8596
8597
8598
8599
8600
8601
8602
8603
8604
8605
8606
8607
8608
8609
8610
8611
8612
8613
8614
8615
8616
8617
8618
8619
8620
8621
8622
8623
8624
8625
8626
8627
8628
8629
8630
8631
8632
8633
8634
8635
8636
8637
8638
8639
8640
8641
8642
8643
8644
8645
8646
8647
8648
8649
8650
8651
8652
8653
8654
8655
8656
8657
8658
8659
8660
8661
8662
8663
8664
8665
8666
8667
8668
8669
8670
8671
8672
8673
8674
8675
8676
8677
8678
8679
8680
8681
8682
8683
8684
8685
8686
8687
8688
8689
8690
8691
8692
8693
8694
8695
8696
8697
8698
8699
8700
8701
8702
8703
8704
8705
8706
8707
8708
8709
8710
8711
8712
8713
8714
8715
8716
8717
8718
8719
8720
8721
8722
8723
8724
8725
8726
8727
8728
8729
8730
8731
8732
8733
8734
8735
8736
8737
8738
8739
8740
8741
8742
8743
8744
8745
8746
8747
8748
8749
8750
8751
8752
8753
8754
8755
8756
8757
8758
8759
8760
8761
8762
8763
8764
8765
8766
8767
8768
8769
8770
8771
8772
8773
8774
8775
8776
8777
8778
8779
8780
8781
8782
8783
8784
8785
8786
8787
8788
8789
8790
8791
8792
8793
8794
8795
8796
8797
8798
8799
8800
8801
8802
8803
8804
8805
8806
8807
8808
8809
8810
8811
8812
8813
8814
8815
8816
8817
8818
8819
8820
8821
8822
8823
8824
8825
8826
8827
8828
8829
8830
8831
8832
8833
8834
8835
8836
8837
8838
8839
8840
8841
8842
8843
8844
8845
8846
8847
8848
8849
8850
8851
8852
8853
8854
8855
8856
8857
8858
8859
8860
8861
8862
8863
8864
8865
8866
8867
8868
8869
8870
8871
8872
8873
8874
8875
8876
8877
8878
8879
8880
8881
8882
8883
8884
8885
8886
8887
8888
8889
8890
8891
8892
8893
8894
8895
8896
8897
8898
8899
8900
8901
8902
8903
8904
8905
8906
8907
8908
8909
8910
8911
8912
8913
8914
8915
8916
8917
8918
8919
8920
8921
8922
8923
8924
8925
8926
8927
8928
8929
8930
8931
8932
8933
8934
8935
8936
8937
8938
8939
8940
8941
8942
8943
8944
8945
8946
8947
8948
8949
8950
8951
8952
8953
8954
8955
8956
8957
8958
8959
8960
8961
8962
8963
8964
8965
8966
8967
8968
8969
8970
8971
8972
8973
8974
8975
8976
8977
8978
8979
8980
8981
8982
8983
8984
8985
8986
8987
8988
8989
8990
8991
8992
8993
8994
8995
8996
8997
8998
8999
9000
9001
9002
9003
9004
9005
9006
9007
9008
9009
9010
9011
9012
9013
9014
9015
9016
9017
9018
9019
9020
9021
9022
9023
9024
9025
9026
9027
9028
9029
9030
9031
9032
9033
9034
9035
9036
9037
9038
9039
9040
9041
9042
9043
9044
9045
9046
9047
9048
9049
9050
9051
9052
9053
9054
9055
9056
9057
9058
9059
9060
9061
9062
9063
9064
9065
9066
9067
9068
9069
9070
9071
9072
9073
9074
9075
9076
9077
9078
9079
9080
9081
9082
9083
9084
9085
9086
9087
9088
9089
9090
9091
9092
9093
9094
9095
9096
9097
9098
9099
9100
9101
9102
9103
9104
9105
9106
9107
9108
9109
9110
9111
9112
9113
9114
9115
9116
9117
9118
9119
9120
9121
9122
9123
9124
9125
9126
9127
9128
9129
9130
9131
9132
9133
9134
9135
9136
9137
9138
9139
9140
9141
9142
9143
9144
9145
9146
9147
9148
9149
9150
9151
9152
9153
9154
9155
9156
9157
9158
9159
9160
9161
9162
9163
9164
9165
9166
9167
9168
9169
9170
9171
9172
9173
9174
9175
9176
9177
9178
9179
9180
9181
9182
9183
9184
9185
9186
9187
9188
9189
9190
9191
9192
9193
9194
9195
9196
9197
9198
9199
9200
9201
9202
9203
9204
9205
9206
9207
9208
9209
9210
9211
9212
9213
9214
9215
9216
9217
9218
9219
9220
9221
9222
9223
9224
9225
9226
9227
9228
9229
9230
9231
9232
9233
9234
9235
9236
9237
9238
9239
9240
9241
9242
9243
9244
9245
9246
9247
9248
9249
9250
9251
9252
9253
9254
9255
9256
9257
9258
9259
9260
9261
9262
9263
9264
9265
9266
9267
9268
9269
9270
9271
9272
9273
9274
9275
9276
9277
9278
9279
9280
9281
9282
9283
9284
9285
9286
9287
9288
9289
9290
9291
9292
9293
9294
9295
9296
9297
9298
9299
9300
9301
9302
9303
9304
9305
9306
9307
9308
9309
9310
9311
9312
9313
9314
9315
9316
9317
9318
9319
9320
9321
9322
9323
9324
9325
9326
9327
9328
9329
9330
9331
9332
9333
9334
9335
9336
9337
9338
9339
9340
9341
9342
9343
9344
9345
9346
9347
9348
9349
9350
9351
9352
9353
9354
9355
9356
9357
9358
9359
9360
9361
9362
9363
9364
9365
9366
9367
9368
9369
9370
9371
9372
9373
9374
9375
9376
9377
9378
9379
9380
9381
9382
9383
9384
9385
9386
9387
9388
9389
9390
9391
9392
9393
9394
9395
9396
9397
9398
9399
9400
9401
9402
9403
9404
9405
9406
9407
9408
9409
9410
9411
9412
9413
9414
9415
9416
9417
9418
9419
9420
9421
9422
9423
9424
9425
9426
9427
9428
9429
9430
9431
9432
9433
9434
9435
9436
9437
9438
9439
9440
9441
9442
9443
9444
9445
9446
9447
9448
9449
9450
9451
9452
9453
9454
9455
9456
9457
9458
9459
9460
9461
9462
9463
9464
9465
9466
9467
9468
9469
9470
9471
9472
9473
9474
9475
9476
9477
9478
9479
9480
9481
9482
9483
9484
9485
9486
9487
9488
9489
9490
9491
9492
9493
9494
9495
9496
9497
9498
9499
9500
9501
9502
9503
9504
9505
9506
9507
9508
9509
9510
9511
9512
9513
9514
9515
9516
9517
9518
9519
9520
9521
9522
9523
9524
9525
9526
9527
9528
9529
9530
9531
9532
9533
9534
9535
9536
9537
9538
9539
9540
9541
9542
9543
9544
9545
9546
9547
9548
9549
9550
9551
9552
9553
9554
9555
9556
9557
9558
9559
9560
9561
9562
9563
9564
9565
9566
9567
9568
9569
9570
9571
9572
9573
9574
9575
9576
9577
9578
9579
9580
9581
9582
9583
9584
9585
9586
9587
9588
9589
9590
9591
9592
9593
9594
9595
9596
9597
9598
9599
9600
9601
9602
9603
9604
9605
9606
9607
9608
9609
9610
9611
9612
9613
9614
9615
9616
9617
9618
9619
9620
9621
9622
9623
9624
9625
9626
9627
9628
9629
9630
9631
9632
9633
9634
9635
9636
9637
9638
9639
9640
9641
9642
9643
9644
9645
9646
9647
9648
9649
9650
9651
9652
9653
9654
9655
9656
9657
9658
9659
9660
9661
9662
9663
9664
9665
9666
9667
9668
9669
9670
9671
9672
9673
9674
9675
9676
9677
9678
9679
9680
9681
9682
9683
9684
9685
9686
9687
9688
9689
9690
9691
9692
9693
9694
9695
9696
9697
9698
9699
9700
9701
9702
9703
9704
9705
9706
9707
9708
9709
9710
9711
9712
9713
9714
9715
9716
9717
9718
9719
9720
9721
9722
9723
9724
9725
9726
9727
9728
9729
9730
9731
9732
9733
9734
9735
9736
9737
9738
9739
9740
9741
9742
9743
9744
9745
9746
9747
9748
9749
9750
9751
9752
9753
9754
9755
9756
9757
9758
9759
9760
9761
9762
9763
9764
9765
9766
9767
9768
9769
9770
9771
9772
9773
9774
9775
9776
9777
9778
9779
9780
9781
9782
9783
9784
9785
9786
9787
9788
9789
9790
9791
9792
9793
9794
9795
9796
9797
9798
9799
9800
9801
9802
9803
9804
9805
9806
9807
9808
9809
9810
9811
9812
9813
9814
9815
9816
9817
9818
9819
9820
9821
9822
9823
9824
9825
9826
9827
9828
9829
9830
9831
9832
9833
9834
9835
9836
9837
9838
9839
9840
9841
9842
9843
9844
9845
9846
9847
9848
9849
9850
9851
9852
9853
9854
9855
9856
9857
9858
9859
9860
9861
9862
9863
9864
9865
9866
9867
9868
9869
9870
9871
9872
9873
9874
9875
9876
9877
9878
9879
9880
9881
9882
9883
9884
9885
9886
9887
9888
9889
9890
9891
9892
9893
9894
9895
9896
9897
9898
9899
9900
9901
9902
9903
9904
9905
9906
9907
9908
9909
9910
9911
9912
9913
9914
9915
9916
9917
9918
9919
9920
9921
9922
9923
9924
9925
9926
9927
9928
9929
9930
9931
9932
9933
9934
9935
9936
9937
9938
9939
9940
9941
9942
9943
9944
9945
9946
9947
9948
9949
9950
9951
9952
9953
9954
9955
9956
9957
9958
9959
9960
9961
9962
9963
9964
9965
9966
9967
9968
9969
9970
9971
9972
9973
9974
9975
9976
9977
9978
9979
9980
9981
9982
9983
9984
9985
9986
9987
9988
9989
9990
9991
9992
9993
9994
9995
9996
9997
9998
9999
10000
10001
10002
10003
10004
10005
10006
10007
10008
10009
10010
10011
10012
10013
10014
10015
10016
10017
10018
10019
10020
10021
10022
10023
10024
10025
10026
10027
10028
10029
10030
10031
10032
10033
10034
10035
10036
10037
10038
10039
10040
10041
10042
10043
10044
10045
10046
10047
10048
10049
10050
10051
10052
10053
10054
10055
10056
10057
10058
10059
10060
10061
10062
10063
10064
10065
10066
10067
10068
10069
10070
10071
10072
10073
10074
10075
10076
10077
10078
10079
10080
10081
10082
10083
10084
10085
10086
10087
10088
10089
10090
10091
10092
10093
10094
10095
10096
10097
10098
10099
10100
10101
10102
10103
10104
10105
10106
10107
10108
10109
10110
10111
10112
10113
10114
10115
10116
10117
10118
10119
10120
10121
10122
10123
10124
10125
10126
10127
10128
10129
10130
10131
10132
10133
10134
10135
10136
10137
10138
10139
10140
10141
10142
10143
10144
10145
10146
10147
10148
10149
10150
10151
10152
10153
10154
10155
10156
10157
10158
10159
10160
10161
10162
10163
10164
10165
10166
10167
10168
10169
10170
10171
10172
10173
10174
10175
10176
10177
10178
10179
10180
10181
10182
10183
10184
10185
10186
10187
10188
10189
10190
10191
10192
10193
10194
10195
10196
10197
10198
10199
10200
10201
10202
10203
10204
10205
10206
10207
10208
10209
10210
10211
10212
10213
10214
10215
10216
10217
10218
10219
10220
10221
10222
10223
10224
10225
10226
10227
10228
10229
10230
10231
10232
10233
10234
10235
10236
10237
10238
10239
10240
10241
10242
10243
10244
10245
10246
10247
10248
10249
10250
10251
10252
10253
10254
10255
10256
10257
10258
10259
10260
10261
10262
10263
10264
10265
10266
10267
10268
10269
10270
10271
10272
10273
10274
10275
10276
10277
10278
10279
10280
10281
10282
10283
10284
10285
10286
10287
10288
10289
10290
10291
10292
10293
10294
10295
10296
10297
10298
10299
10300
10301
10302
10303
10304
10305
10306
10307
10308
10309
10310
10311
10312
10313
10314
10315
10316
10317
10318
10319
10320
10321
10322
10323
10324
10325
10326
10327
10328
10329
10330
10331
10332
10333
10334
10335
10336
10337
10338
10339
10340
10341
10342
10343
10344
10345
10346
10347
10348
10349
10350
10351
10352
10353
10354
10355
10356
10357
10358
10359
10360
10361
10362
10363
10364
10365
10366
10367
10368
10369
10370
10371
10372
10373
10374
10375
10376
10377
10378
10379
10380
10381
10382
10383
10384
10385
10386
10387
10388
10389
10390
10391
10392
10393
10394
10395
10396
10397
10398
10399
10400
10401
10402
10403
10404
10405
10406
10407
10408
10409
10410
10411
10412
10413
10414
10415
10416
10417
10418
10419
10420
10421
10422
10423
10424
10425
10426
10427
10428
10429
10430
10431
10432
10433
10434
10435
10436
10437
10438
10439
10440
10441
10442
10443
10444
10445
10446
10447
10448
10449
10450
10451
10452
10453
10454
10455
10456
10457
10458
10459
10460
10461
10462
10463
10464
10465
10466
10467
10468
10469
10470
10471
10472
10473
10474
10475
10476
10477
10478
10479
10480
10481
10482
10483
10484
10485
10486
10487
10488
10489
10490
10491
10492
10493
10494
10495
10496
10497
10498
10499
10500
10501
10502
10503
10504
10505
10506
10507
10508
10509
10510
10511
10512
10513
10514
10515
10516
10517
10518
10519
10520
10521
10522
10523
10524
10525
10526
10527
10528
10529
10530
10531
10532
10533
10534
10535
10536
10537
10538
10539
10540
10541
10542
10543
10544
10545
10546
10547
10548
10549
10550
10551
10552
10553
10554
10555
10556
10557
10558
10559
10560
10561
10562
10563
10564
10565
10566
10567
10568
10569
10570
10571
10572
10573
10574
10575
10576
10577
10578
10579
10580
10581
10582
10583
10584
10585
10586
10587
10588
10589
10590
10591
10592
10593
10594
10595
10596
10597
10598
10599
10600
10601
10602
10603
10604
10605
10606
10607
10608
10609
10610
10611
10612
10613
10614
10615
10616
10617
10618
10619
10620
10621
10622
10623
10624
10625
10626
10627
10628
10629
10630
10631
10632
10633
10634
10635
10636
10637
10638
10639
10640
10641
10642
10643
10644
10645
10646
10647
10648
10649
10650
10651
10652
10653
10654
10655
10656
10657
10658
10659
10660
10661
10662
10663
10664
10665
10666
10667
10668
10669
10670
10671
10672
10673
10674
10675
10676
10677
10678
10679
10680
10681
10682
10683
10684
10685
10686
10687
10688
10689
10690
10691
10692
10693
10694
10695
10696
10697
10698
10699
10700
10701
10702
10703
10704
10705
10706
10707
10708
10709
10710
10711
10712
10713
10714
10715
10716
10717
10718
10719
10720
10721
10722
10723
10724
10725
10726
10727
10728
10729
10730
10731
10732
10733
10734
10735
10736
10737
10738
10739
10740
10741
10742
10743
10744
10745
10746
10747
10748
10749
10750
10751
10752
10753
10754
10755
10756
10757
10758
10759
10760
10761
10762
10763
10764
10765
10766
10767
10768
10769
10770
10771
10772
10773
10774
10775
10776
10777
10778
10779
10780
10781
10782
10783
10784
10785
10786
10787
10788
10789
10790
10791
10792
10793
10794
10795
10796
10797
10798
10799
10800
10801
10802
10803
10804
10805
10806
10807
10808
10809
10810
10811
10812
10813
10814
10815
10816
10817
10818
10819
10820
10821
10822
10823
10824
10825
10826
10827
10828
10829
10830
10831
10832
10833
10834
10835
10836
10837
10838
10839
10840
10841
10842
10843
10844
10845
10846
10847
10848
10849
10850
10851
10852
10853
10854
10855
10856
10857
10858
10859
10860
10861
10862
10863
10864
10865
10866
10867
10868
10869
10870
10871
10872
10873
10874
10875
10876
10877
10878
10879
10880
10881
10882
10883
10884
10885
10886
10887
10888
10889
10890
10891
10892
10893
10894
10895
10896
10897
10898
10899
10900
10901
10902
10903
10904
10905
10906
10907
10908
10909
10910
10911
10912
10913
10914
10915
10916
10917
10918
10919
10920
10921
10922
10923
10924
10925
10926
10927
10928
10929
10930
10931
10932
10933
10934
10935
10936
10937
10938
10939
10940
10941
10942
10943
10944
10945
10946
10947
10948
10949
10950
10951
10952
10953
10954
10955
10956
10957
10958
10959
10960
10961
10962
10963
10964
10965
10966
10967
10968
10969
10970
10971
10972
10973
10974
10975
10976
10977
10978
10979
10980
10981
10982
10983
10984
10985
10986
10987
10988
10989
10990
10991
10992
10993
10994
10995
10996
10997
10998
10999
11000
11001
11002
11003
11004
11005
11006
11007
11008
11009
11010
11011
11012
11013
11014
11015
11016
11017
11018
11019
11020
11021
11022
11023
11024
11025
11026
11027
11028
11029
11030
11031
11032
11033
11034
11035
11036
11037
11038
11039
11040
11041
11042
11043
11044
11045
11046
11047
11048
11049
11050
11051
11052
11053
11054
11055
11056
11057
11058
11059
11060
11061
11062
11063
11064
11065
11066
11067
11068
11069
11070
11071
11072
11073
11074
11075
11076
11077
11078
11079
11080
11081
11082
11083
11084
11085
11086
11087
11088
11089
11090
11091
11092
11093
11094
11095
11096
11097
11098
11099
11100
11101
11102
11103
11104
11105
11106
11107
11108
11109
11110
11111
11112
11113
11114
11115
11116
11117
11118
11119
11120
11121
11122
11123
11124
11125
11126
11127
11128
11129
11130
11131
11132
11133
11134
11135
11136
11137
11138
11139
11140
11141
11142
11143
11144
11145
11146
11147
11148
11149
11150
11151
11152
11153
11154
11155
11156
11157
11158
11159
11160
11161
11162
11163
11164
11165
11166
11167
11168
11169
11170
11171
11172
11173
11174
11175
11176
11177
11178
11179
11180
11181
11182
11183
11184
11185
11186
11187
11188
11189
11190
11191
11192
11193
11194
11195
11196
11197
11198
11199
11200
11201
11202
11203
11204
11205
11206
11207
11208
11209
11210
11211
11212
11213
11214
11215
11216
11217
11218
11219
11220
11221
11222
11223
11224
11225
11226
11227
11228
11229
11230
11231
11232
11233
11234
11235
11236
11237
11238
11239
11240
11241
11242
11243
11244
11245
11246
11247
11248
11249
11250
11251
11252
11253
11254
11255
11256
11257
11258
11259
11260
11261
11262
11263
11264
11265
11266
11267
11268
11269
11270
11271
11272
11273
11274
11275
11276
11277
11278
11279
11280
11281
11282
11283
11284
11285
11286
11287
11288
11289
11290
11291
11292
11293
11294
11295
11296
11297
11298
11299
11300
11301
11302
11303
11304
11305
11306
11307
11308
11309
11310
11311
11312
11313
11314
11315
11316
11317
11318
11319
11320
11321
11322
11323
11324
11325
11326
11327
11328
11329
11330
11331
11332
11333
11334
11335
11336
11337
11338
11339
11340
11341
11342
11343
11344
11345
11346
11347
11348
11349
11350
11351
11352
11353
11354
11355
11356
11357
11358
11359
11360
11361
11362
11363
11364
11365
11366
11367
11368
11369
11370
11371
11372
11373
11374
11375
11376
11377
11378
11379
11380
11381
11382
11383
11384
11385
11386
11387
11388
11389
11390
11391
11392
11393
11394
11395
11396
11397
11398
11399
11400
11401
11402
11403
11404
11405
11406
11407
11408
11409
11410
11411
11412
11413
11414
11415
11416
11417
11418
11419
11420
11421
11422
11423
11424
11425
11426
11427
11428
11429
11430
11431
11432
11433
11434
11435
11436
11437
11438
11439
11440
11441
11442
11443
11444
11445
11446
11447
11448
11449
11450
11451
11452
11453
11454
11455
11456
11457
11458
11459
11460
11461
11462
11463
11464
11465
11466
11467
11468
11469
11470
11471
11472
11473
11474
11475
11476
11477
11478
11479
11480
11481
11482
11483
11484
11485
11486
11487
11488
11489
11490
11491
11492
11493
11494
11495
11496
11497
11498
11499
11500
11501
11502
11503
11504
11505
11506
11507
11508
11509
11510
11511
11512
11513
11514
11515
11516
11517
11518
11519
11520
11521
11522
11523
11524
11525
11526
11527
11528
11529
11530
11531
11532
11533
11534
11535
11536
11537
11538
11539
11540
11541
11542
11543
11544
11545
11546
11547
11548
11549
11550
11551
11552
11553
11554
11555
11556
11557
11558
11559
11560
11561
11562
11563
11564
11565
11566
11567
11568
11569
11570
11571
11572
11573
11574
11575
11576
11577
11578
11579
11580
11581
11582
11583
11584
11585
11586
11587
11588
11589
11590
11591
11592
11593
11594
11595
11596
11597
11598
11599
11600
11601
11602
11603
11604
11605
11606
11607
11608
11609
11610
11611
11612
11613
11614
11615
11616
11617
11618
11619
11620
11621
11622
11623
11624
11625
11626
11627
11628
11629
11630
11631
11632
11633
11634
11635
11636
11637
11638
11639
11640
11641
11642
11643
11644
11645
11646
11647
11648
11649
11650
11651
11652
11653
11654
11655
11656
11657
11658
11659
11660
11661
11662
11663
11664
11665
11666
11667
11668
11669
11670
11671
11672
11673
11674
11675
11676
11677
11678
11679
11680
11681
11682
11683
11684
11685
11686
11687
11688
11689
11690
11691
11692
11693
11694
11695
11696
11697
11698
11699
11700
11701
11702
11703
11704
11705
11706
11707
11708
11709
11710
11711
11712
11713
11714
11715
11716
11717
11718
11719
11720
11721
11722
11723
11724
11725
11726
11727
11728
11729
11730
11731
11732
11733
11734
11735
11736
11737
11738
11739
11740
11741
11742
11743
11744
11745
11746
11747
11748
11749
11750
11751
11752
11753
11754
11755
11756
11757
11758
11759
11760
11761
11762
11763
11764
11765
11766
11767
11768
11769
11770
11771
11772
11773
11774
11775
11776
11777
11778
11779
11780
11781
11782
11783
11784
11785
11786
11787
11788
11789
11790
11791
11792
11793
11794
11795
11796
11797
11798
11799
11800
11801
11802
11803
11804
11805
11806
11807
11808
11809
11810
11811
11812
11813
11814
11815
11816
11817
11818
11819
11820
11821
11822
11823
11824
11825
11826
11827
11828
11829
11830
11831
11832
11833
11834
11835
11836
11837
11838
11839
11840
11841
11842
11843
11844
11845
11846
11847
11848
11849
11850
11851
11852
11853
11854
11855
11856
11857
11858
11859
11860
11861
11862
11863
11864
11865
11866
11867
11868
11869
11870
11871
11872
11873
11874
11875
11876
11877
11878
11879
11880
11881
11882
11883
11884
11885
11886
11887
11888
11889
11890
11891
11892
11893
11894
11895
11896
11897
11898
11899
11900
11901
11902
11903
11904
11905
11906
11907
11908
11909
11910
11911
11912
11913
11914
11915
11916
11917
11918
11919
11920
11921
11922
11923
11924
11925
11926
11927
11928
11929
11930
11931
11932
11933
11934
11935
11936
11937
11938
11939
11940
11941
11942
11943
11944
11945
11946
11947
11948
11949
11950
11951
11952
11953
11954
11955
11956
11957
11958
11959
11960
11961
11962
11963
11964
11965
11966
11967
11968
11969
11970
11971
11972
11973
11974
11975
11976
11977
11978
11979
11980
11981
11982
11983
11984
11985
11986
11987
11988
11989
11990
11991
11992
11993
11994
11995
11996
11997
11998
11999
12000
12001
12002
12003
12004
12005
12006
12007
12008
12009
12010
12011
12012
12013
12014
12015
12016
12017
12018
12019
12020
12021
12022
12023
12024
12025
12026
12027
12028
12029
12030
12031
12032
12033
12034
12035
12036
12037
12038
12039
12040
12041
12042
12043
12044
12045
12046
12047
12048
12049
12050
12051
12052
12053
12054
12055
12056
12057
12058
12059
12060
12061
12062
12063
12064
12065
12066
12067
12068
12069
12070
12071
12072
12073
12074
12075
12076
12077
12078
12079
12080
12081
12082
12083
12084
12085
12086
12087
12088
12089
12090
12091
12092
12093
12094
12095
12096
12097
12098
12099
12100
12101
12102
12103
12104
12105
12106
12107
12108
12109
12110
12111
12112
12113
12114
12115
12116
12117
12118
12119
12120
12121
12122
12123
12124
12125
12126
12127
12128
12129
12130
12131
12132
12133
12134
12135
12136
12137
12138
12139
12140
12141
12142
12143
12144
12145
12146
12147
12148
12149
12150
12151
12152
12153
12154
12155
12156
12157
12158
12159
12160
12161
12162
12163
12164
12165
12166
12167
12168
12169
12170
12171
12172
12173
12174
12175
12176
12177
12178
12179
12180
12181
12182
12183
12184
12185
12186
12187
12188
12189
12190
12191
12192
12193
12194
12195
12196
12197
12198
12199
12200
12201
12202
12203
12204
12205
12206
12207
12208
12209
12210
12211
12212
12213
12214
12215
12216
12217
12218
12219
12220
12221
12222
12223
12224
12225
12226
12227
12228
12229
12230
12231
12232
12233
12234
12235
12236
12237
12238
12239
12240
12241
12242
12243
12244
12245
12246
12247
12248
12249
12250
12251
12252
12253
12254
12255
12256
12257
12258
12259
12260
12261
12262
12263
12264
12265
12266
12267
12268
12269
12270
12271
12272
12273
12274
12275
12276
12277
12278
12279
12280
12281
12282
12283
12284
12285
12286
12287
12288
12289
12290
12291
12292
12293
12294
12295
12296
12297
12298
12299
12300
12301
12302
12303
12304
12305
12306
12307
12308
12309
12310
12311
12312
12313
12314
12315
12316
12317
12318
12319
12320
12321
12322
12323
12324
12325
12326
12327
12328
12329
12330
12331
12332
12333
12334
12335
12336
12337
12338
12339
12340
12341
12342
12343
12344
12345
12346
12347
12348
12349
12350
12351
12352
12353
12354
12355
12356
12357
12358
12359
12360
12361
12362
12363
12364
12365
12366
12367
12368
12369
12370
12371
12372
12373
12374
12375
12376
12377
12378
12379
12380
12381
12382
12383
12384
12385
12386
12387
12388
12389
12390
12391
12392
12393
12394
12395
12396
12397
12398
12399
12400
12401
12402
12403
12404
12405
12406
12407
12408
12409
12410
12411
12412
12413
12414
12415
12416
12417
12418
12419
12420
12421
12422
12423
12424
12425
12426
12427
12428
12429
12430
12431
12432
12433
12434
12435
12436
12437
12438
12439
12440
12441
12442
12443
12444
12445
12446
12447
12448
12449
12450
12451
12452
12453
12454
12455
12456
12457
12458
12459
12460
12461
12462
12463
12464
12465
12466
12467
12468
12469
12470
12471
12472
12473
12474
12475
12476
12477
12478
12479
12480
12481
12482
12483
12484
12485
12486
12487
12488
12489
12490
12491
12492
12493
12494
12495
12496
12497
12498
12499
12500
12501
12502
12503
12504
12505
12506
12507
12508
12509
12510
12511
12512
12513
12514
12515
12516
12517
12518
12519
12520
12521
12522
12523
12524
12525
12526
12527
12528
12529
12530
12531
12532
12533
12534
12535
12536
12537
12538
12539
12540
12541
12542
12543
12544
12545
12546
12547
12548
12549
12550
12551
12552
12553
12554
12555
12556
12557
12558
12559
12560
12561
12562
12563
12564
12565
12566
12567
12568
12569
12570
12571
12572
12573
12574
12575
12576
12577
12578
12579
12580
12581
12582
12583
12584
12585
12586
12587
12588
12589
12590
12591
12592
12593
12594
12595
12596
12597
12598
12599
12600
12601
12602
12603
12604
12605
12606
12607
12608
12609
12610
12611
12612
12613
12614
12615
12616
12617
12618
12619
12620
12621
12622
12623
12624
12625
12626
12627
12628
12629
12630
12631
12632
12633
12634
12635
12636
12637
12638
12639
12640
12641
12642
12643
12644
12645
12646
12647
12648
12649
12650
12651
12652
12653
12654
12655
12656
12657
12658
12659
12660
12661
12662
12663
12664
12665
12666
12667
12668
12669
12670
12671
12672
12673
12674
12675
12676
12677
12678
12679
12680
12681
12682
12683
12684
12685
12686
12687
12688
12689
12690
12691
12692
12693
12694
12695
12696
12697
12698
12699
12700
12701
12702
12703
12704
12705
12706
12707
12708
12709
12710
12711
12712
12713
12714
12715
12716
12717
12718
12719
12720
12721
12722
12723
12724
12725
12726
12727
12728
12729
12730
12731
12732
12733
12734
12735
12736
12737
12738
12739
12740
12741
12742
12743
12744
12745
12746
12747
12748
12749
12750
12751
12752
12753
12754
12755
12756
12757
12758
12759
12760
12761
12762
12763
12764
12765
12766
12767
12768
12769
12770
12771
12772
12773
12774
12775
12776
12777
12778
12779
12780
12781
12782
12783
12784
12785
12786
12787
12788
12789
12790
12791
12792
12793
12794
12795
12796
12797
12798
12799
12800
12801
12802
12803
12804
12805
12806
12807
12808
12809
12810
12811
12812
12813
12814
12815
12816
12817
12818
12819
12820
12821
12822
12823
12824
12825
12826
12827
12828
12829
12830
12831
12832
12833
12834
12835
12836
12837
12838
12839
12840
12841
12842
12843
12844
12845
12846
12847
12848
12849
12850
12851
12852
12853
12854
12855
12856
12857
12858
12859
12860
12861
12862
12863
12864
12865
12866
12867
12868
12869
12870
12871
12872
12873
12874
12875
12876
12877
12878
12879
12880
12881
12882
12883
12884
12885
12886
12887
12888
12889
12890
12891
12892
12893
12894
12895
12896
12897
12898
12899
12900
12901
12902
12903
12904
12905
12906
12907
12908
12909
12910
12911
12912
12913
12914
12915
12916
12917
12918
12919
12920
12921
12922
12923
12924
12925
12926
12927
12928
12929
12930
12931
12932
12933
12934
12935
12936
12937
12938
12939
12940
12941
12942
12943
12944
12945
12946
12947
12948
12949
12950
12951
12952
12953
12954
12955
12956
12957
12958
12959
12960
12961
12962
12963
12964
12965
12966
12967
12968
12969
12970
12971
12972
12973
12974
12975
12976
12977
12978
12979
12980
12981
12982
12983
12984
12985
12986
12987
12988
12989
12990
12991
12992
12993
12994
12995
12996
12997
12998
12999
13000
13001
13002
13003
13004
13005
13006
13007
13008
13009
13010
13011
13012
13013
13014
13015
13016
13017
13018
13019
13020
13021
13022
13023
13024
13025
13026
13027
13028
13029
13030
13031
13032
13033
13034
13035
13036
13037
13038
13039
13040
13041
13042
13043
13044
13045
13046
13047
13048
13049
13050
13051
13052
13053
13054
13055
13056
13057
13058
13059
13060
13061
13062
13063
13064
13065
13066
13067
13068
13069
13070
13071
13072
13073
13074
13075
13076
13077
13078
13079
13080
13081
13082
13083
13084
13085
13086
13087
13088
13089
13090
13091
13092
13093
13094
13095
13096
13097
13098
13099
13100
13101
13102
13103
13104
13105
13106
13107
13108
13109
13110
13111
13112
13113
13114
13115
13116
13117
13118
13119
13120
13121
13122
13123
13124
13125
13126
13127
13128
13129
13130
13131
13132
13133
13134
13135
13136
13137
13138
13139
13140
13141
13142
13143
13144
13145
13146
13147
13148
13149
13150
13151
13152
13153
13154
13155
13156
13157
13158
13159
13160
13161
13162
13163
13164
13165
13166
13167
13168
13169
13170
13171
13172
13173
13174
13175
13176
13177
13178
13179
13180
13181
13182
13183
13184
13185
13186
13187
13188
13189
13190
13191
13192
13193
13194
13195
13196
13197
13198
13199
13200
13201
13202
13203
13204
13205
13206
13207
13208
13209
13210
13211
13212
13213
13214
13215
13216
13217
13218
13219
13220
13221
13222
13223
13224
13225
13226
13227
13228
13229
13230
13231
13232
13233
13234
13235
13236
13237
13238
13239
13240
13241
13242
13243
13244
13245
13246
13247
13248
13249
13250
13251
13252
13253
13254
13255
13256
13257
13258
13259
13260
13261
13262
13263
13264
13265
13266
13267
13268
13269
13270
13271
13272
13273
13274
13275
13276
13277
13278
13279
13280
13281
13282
13283
13284
13285
13286
13287
13288
13289
13290
13291
13292
13293
13294
13295
13296
13297
13298
13299
13300
13301
13302
13303
13304
13305
13306
13307
13308
13309
13310
13311
13312
13313
13314
13315
13316
13317
13318
13319
13320
13321
13322
13323
13324
13325
13326
13327
13328
13329
13330
13331
13332
13333
13334
13335
13336
13337
13338
13339
13340
13341
13342
13343
13344
13345
13346
13347
13348
13349
13350
13351
13352
13353
13354
13355
13356
13357
13358
13359
13360
13361
13362
13363
13364
13365
13366
13367
13368
13369
13370
13371
13372
13373
13374
13375
13376
13377
13378
13379
13380
13381
13382
13383
13384
13385
13386
13387
13388
13389
13390
13391
13392
13393
13394
13395
13396
13397
13398
13399
13400
13401
13402
13403
13404
13405
13406
13407
13408
13409
13410
13411
13412
13413
13414
13415
13416
13417
13418
13419
13420
13421
13422
13423
13424
13425
13426
13427
13428
13429
13430
13431
13432
13433
13434
13435
13436
13437
13438
13439
13440
13441
13442
13443
13444
13445
13446
13447
13448
13449
13450
13451
13452
13453
13454
13455
13456
13457
13458
13459
13460
13461
13462
13463
13464
13465
13466
13467
13468
13469
13470
13471
13472
13473
13474
13475
13476
13477
13478
13479
13480
13481
13482
13483
13484
13485
13486
13487
13488
13489
13490
13491
13492
13493
13494
13495
13496
13497
13498
13499
13500
13501
13502
13503
13504
13505
13506
13507
13508
13509
13510
13511
13512
13513
13514
13515
13516
13517
13518
13519
13520
13521
13522
13523
13524
13525
13526
13527
13528
13529
13530
13531
13532
13533
13534
13535
13536
13537
13538
13539
13540
13541
13542
13543
13544
13545
13546
13547
13548
13549
13550
13551
13552
13553
13554
13555
13556
13557
13558
13559
13560
13561
13562
13563
13564
13565
13566
13567
13568
13569
13570
13571
13572
13573
13574
13575
13576
13577
13578
13579
13580
13581
13582
13583
13584
13585
13586
13587
13588
13589
13590
13591
13592
13593
13594
13595
13596
13597
13598
13599
13600
13601
13602
13603
13604
13605
13606
13607
13608
13609
13610
13611
13612
13613
13614
13615
13616
13617
13618
13619
13620
13621
13622
13623
13624
13625
13626
13627
13628
13629
13630
13631
13632
13633
13634
13635
13636
13637
13638
13639
13640
13641
13642
13643
13644
13645
13646
13647
13648
13649
13650
13651
13652
13653
13654
13655
13656
13657
13658
13659
13660
13661
13662
13663
13664
13665
13666
13667
13668
13669
13670
13671
13672
13673
13674
13675
13676
13677
13678
13679
13680
13681
13682
13683
13684
13685
13686
13687
13688
13689
13690
13691
13692
13693
13694
13695
13696
13697
13698
13699
13700
13701
13702
13703
13704
13705
13706
13707
13708
13709
13710
13711
13712
13713
13714
13715
13716
13717
13718
13719
13720
13721
13722
13723
13724
13725
13726
13727
13728
13729
13730
13731
13732
13733
13734
13735
13736
13737
13738
13739
13740
13741
13742
13743
13744
13745
13746
13747
13748
13749
13750
13751
13752
13753
13754
13755
13756
13757
13758
13759
13760
13761
13762
13763
13764
13765
13766
13767
13768
13769
13770
13771
13772
13773
13774
13775
13776
13777
13778
13779
13780
13781
13782
13783
13784
13785
13786
13787
13788
13789
13790
13791
13792
13793
13794
13795
13796
13797
13798
13799
13800
13801
13802
13803
13804
13805
13806
13807
13808
13809
13810
13811
13812
13813
13814
13815
13816
13817
13818
13819
13820
13821
13822
13823
13824
13825
13826
13827
13828
13829
13830
13831
13832
13833
13834
13835
13836
13837
13838
13839
13840
13841
13842
13843
13844
13845
13846
13847
13848
13849
13850
13851
13852
13853
13854
13855
13856
13857
13858
13859
13860
13861
13862
13863
13864
13865
13866
13867
13868
13869
13870
13871
13872
13873
13874
13875
13876
13877
13878
13879
13880
13881
13882
13883
13884
13885
13886
13887
13888
13889
13890
13891
13892
13893
13894
13895
13896
13897
13898
13899
13900
13901
13902
13903
13904
13905
13906
13907
13908
13909
13910
13911
13912
13913
13914
13915
13916
13917
13918
13919
13920
13921
13922
13923
13924
13925
13926
13927
13928
13929
13930
13931
13932
13933
13934
13935
13936
13937
13938
13939
13940
13941
13942
13943
13944
13945
13946
13947
13948
13949
13950
13951
13952
13953
13954
13955
13956
13957
13958
13959
13960
13961
13962
13963
13964
13965
13966
13967
13968
13969
13970
13971
13972
13973
13974
13975
13976
13977
13978
13979
13980
13981
13982
13983
13984
13985
13986
13987
13988
13989
13990
13991
13992
13993
13994
13995
13996
13997
13998
13999
14000
14001
14002
14003
14004
14005
14006
14007
14008
14009
14010
14011
14012
14013
14014
14015
14016
14017
14018
14019
14020
14021
14022
14023
14024
14025
14026
14027
14028
14029
14030
14031
14032
14033
14034
14035
14036
14037
14038
14039
14040
14041
14042
14043
14044
14045
14046
14047
14048
14049
14050
14051
14052
14053
14054
14055
14056
14057
14058
14059
14060
14061
14062
14063
14064
14065
14066
14067
14068
14069
14070
14071
14072
14073
14074
14075
14076
14077
14078
14079
14080
14081
14082
14083
14084
14085
14086
14087
14088
14089
14090
14091
14092
14093
14094
14095
14096
14097
14098
14099
14100
14101
14102
14103
14104
14105
14106
14107
14108
14109
14110
14111
14112
14113
14114
14115
14116
14117
14118
14119
14120
14121
14122
14123
14124
14125
14126
14127
14128
14129
14130
14131
14132
14133
14134
14135
14136
14137
14138
14139
14140
14141
14142
14143
14144
14145
14146
14147
14148
14149
14150
14151
14152
14153
14154
14155
14156
14157
14158
14159
14160
14161
14162
14163
14164
14165
14166
14167
14168
14169
14170
14171
14172
14173
14174
14175
14176
14177
14178
14179
14180
14181
14182
14183
14184
14185
14186
14187
14188
14189
14190
14191
14192
14193
14194
14195
14196
14197
14198
14199
14200
14201
14202
14203
14204
14205
14206
14207
14208
14209
14210
14211
14212
14213
14214
14215
14216
14217
14218
14219
14220
14221
14222
14223
14224
14225
14226
14227
14228
14229
14230
14231
14232
14233
14234
14235
14236
14237
14238
14239
14240
14241
14242
14243
14244
14245
14246
14247
14248
14249
14250
14251
14252
14253
14254
14255
14256
14257
14258
14259
14260
14261
14262
14263
14264
14265
14266
14267
14268
14269
14270
14271
14272
14273
14274
14275
14276
14277
14278
14279
14280
14281
14282
14283
14284
14285
14286
14287
14288
14289
14290
14291
14292
14293
14294
14295
14296
14297
14298
14299
14300
14301
14302
14303
14304
14305
14306
14307
14308
14309
14310
14311
14312
14313
14314
14315
14316
14317
14318
14319
14320
14321
14322
14323
14324
14325
14326
14327
14328
14329
14330
14331
14332
14333
14334
14335
14336
14337
14338
14339
14340
14341
14342
14343
14344
14345
14346
14347
14348
14349
14350
14351
14352
14353
14354
14355
14356
14357
14358
14359
14360
14361
14362
14363
14364
14365
14366
14367
14368
14369
14370
14371
14372
14373
14374
14375
14376
14377
14378
14379
14380
14381
14382
14383
14384
14385
14386
14387
14388
14389
14390
14391
14392
14393
14394
14395
14396
14397
14398
14399
14400
14401
14402
14403
14404
14405
14406
14407
14408
14409
14410
14411
14412
14413
14414
14415
14416
14417
14418
14419
14420
14421
14422
14423
14424
14425
14426
14427
14428
14429
14430
14431
14432
14433
14434
14435
14436
14437
14438
14439
14440
14441
14442
14443
14444
14445
14446
14447
14448
14449
14450
14451
14452
14453
14454
14455
14456
14457
14458
14459
14460
14461
14462
14463
14464
14465
14466
14467
14468
14469
14470
14471
14472
14473
14474
14475
14476
14477
14478
14479
14480
14481
14482
14483
14484
14485
14486
14487
14488
14489
14490
14491
14492
14493
14494
14495
14496
14497
14498
14499
14500
14501
14502
14503
14504
14505
14506
14507
14508
14509
14510
14511
14512
14513
14514
14515
14516
14517
14518
14519
14520
14521
14522
14523
14524
14525
14526
14527
14528
14529
14530
14531
14532
14533
14534
14535
14536
14537
14538
14539
14540
14541
14542
14543
14544
14545
14546
14547
14548
14549
14550
14551
14552
14553
14554
14555
14556
14557
14558
14559
14560
14561
14562
14563
14564
14565
14566
14567
14568
14569
14570
14571
14572
14573
14574
14575
14576
14577
14578
14579
14580
14581
14582
14583
14584
14585
14586
14587
14588
14589
14590
14591
14592
14593
14594
14595
14596
14597
14598
14599
14600
14601
14602
14603
14604
14605
14606
14607
14608
14609
14610
14611
14612
14613
14614
14615
14616
14617
14618
14619
14620
14621
14622
14623
14624
14625
14626
14627
14628
14629
14630
14631
14632
14633
14634
14635
14636
14637
14638
14639
14640
14641
14642
14643
14644
14645
14646
14647
14648
14649
14650
14651
14652
14653
14654
14655
14656
14657
14658
14659
14660
14661
14662
14663
14664
14665
14666
14667
14668
14669
14670
14671
14672
14673
14674
14675
14676
14677
14678
14679
14680
14681
14682
14683
14684
14685
14686
14687
14688
14689
14690
14691
14692
14693
14694
14695
14696
14697
14698
14699
14700
14701
14702
14703
14704
14705
14706
14707
14708
14709
14710
14711
14712
14713
14714
14715
14716
14717
14718
14719
14720
14721
14722
14723
14724
14725
14726
14727
14728
14729
14730
14731
14732
14733
14734
14735
14736
14737
14738
14739
14740
14741
14742
14743
14744
14745
14746
14747
14748
14749
14750
14751
14752
14753
14754
14755
14756
14757
14758
14759
14760
14761
14762
14763
14764
14765
14766
14767
14768
14769
14770
14771
14772
14773
14774
14775
14776
14777
14778
14779
14780
14781
14782
14783
14784
14785
14786
14787
14788
14789
14790
14791
14792
14793
14794
14795
14796
14797
14798
14799
14800
14801
14802
14803
14804
14805
14806
14807
14808
14809
14810
14811
14812
14813
14814
14815
14816
14817
14818
14819
14820
14821
14822
14823
14824
14825
14826
14827
14828
14829
14830
14831
14832
14833
14834
14835
14836
14837
14838
14839
14840
14841
14842
14843
14844
14845
14846
14847
14848
14849
14850
14851
14852
14853
14854
14855
14856
14857
14858
14859
14860
14861
14862
14863
14864
14865
14866
14867
14868
14869
14870
14871
14872
14873
14874
14875
14876
14877
14878
14879
14880
14881
14882
14883
14884
14885
14886
14887
14888
14889
14890
14891
14892
14893
14894
14895
14896
14897
14898
14899
14900
14901
14902
14903
14904
14905
14906
14907
14908
14909
14910
14911
14912
14913
14914
14915
14916
14917
14918
14919
14920
14921
14922
14923
14924
14925
14926
14927
14928
14929
14930
14931
14932
14933
14934
14935
14936
14937
14938
14939
14940
14941
14942
14943
14944
14945
14946
14947
14948
14949
14950
14951
14952
14953
14954
14955
14956
14957
14958
14959
14960
14961
14962
14963
14964
14965
14966
14967
14968
14969
14970
14971
14972
14973
14974
14975
14976
14977
14978
14979
14980
14981
14982
14983
14984
14985
14986
14987
14988
14989
14990
14991
14992
14993
14994
14995
14996
14997
14998
14999
15000
15001
15002
15003
15004
15005
15006
15007
15008
15009
15010
15011
15012
15013
15014
15015
15016
15017
15018
15019
15020
15021
15022
15023
15024
15025
15026
15027
15028
15029
15030
15031
15032
15033
15034
15035
15036
15037
15038
15039
15040
15041
15042
15043
15044
15045
15046
15047
15048
15049
15050
15051
15052
15053
15054
15055
15056
15057
15058
15059
15060
15061
15062
15063
15064
15065
15066
15067
15068
15069
15070
15071
15072
15073
15074
15075
15076
15077
15078
15079
15080
15081
15082
15083
15084
15085
15086
15087
15088
15089
15090
15091
15092
15093
15094
15095
15096
15097
15098
15099
15100
15101
15102
15103
15104
15105
15106
15107
15108
15109
15110
15111
15112
15113
15114
15115
15116
15117
15118
15119
15120
15121
15122
15123
15124
15125
15126
15127
15128
15129
15130
15131
15132
15133
15134
15135
15136
15137
15138
15139
15140
15141
15142
15143
15144
15145
15146
15147
15148
15149
15150
15151
15152
15153
15154
15155
15156
15157
15158
15159
15160
15161
15162
15163
15164
15165
15166
15167
15168
15169
15170
15171
15172
15173
15174
15175
15176
15177
15178
15179
15180
15181
15182
15183
15184
15185
15186
15187
15188
15189
15190
15191
15192
15193
15194
15195
15196
15197
15198
15199
15200
15201
15202
15203
15204
15205
15206
15207
15208
15209
15210
15211
15212
15213
15214
15215
15216
15217
15218
15219
15220
15221
15222
15223
15224
15225
15226
15227
15228
15229
15230
15231
15232
15233
15234
15235
15236
15237
15238
15239
15240
15241
15242
15243
15244
15245
15246
15247
15248
15249
15250
15251
15252
15253
15254
15255
15256
15257
15258
15259
15260
15261
15262
15263
15264
15265
15266
15267
15268
15269
15270
15271
15272
15273
15274
15275
15276
15277
15278
15279
15280
15281
15282
15283
15284
15285
15286
15287
15288
15289
15290
15291
15292
15293
15294
15295
15296
15297
15298
15299
15300
15301
15302
15303
15304
15305
15306
15307
15308
15309
15310
15311
15312
15313
15314
15315
15316
15317
15318
15319
15320
15321
15322
15323
15324
15325
15326
15327
15328
15329
15330
15331
15332
15333
15334
15335
15336
15337
15338
15339
15340
15341
15342
15343
15344
15345
15346
15347
15348
15349
15350
15351
15352
15353
15354
15355
15356
15357
15358
15359
15360
15361
15362
15363
15364
15365
15366
15367
15368
15369
15370
15371
15372
15373
15374
15375
15376
15377
15378
15379
15380
15381
15382
15383
15384
15385
15386
15387
15388
15389
15390
15391
15392
15393
15394
15395
15396
15397
15398
15399
15400
15401
15402
15403
15404
15405
15406
15407
15408
15409
15410
15411
15412
15413
15414
15415
15416
15417
15418
15419
15420
15421
15422
15423
15424
15425
15426
15427
15428
15429
15430
15431
15432
15433
15434
15435
15436
15437
15438
15439
15440
15441
15442
15443
15444
15445
15446
15447
15448
15449
15450
15451
15452
15453
15454
15455
15456
15457
15458
15459
15460
15461
15462
15463
15464
15465
15466
15467
15468
15469
15470
15471
15472
15473
15474
15475
15476
15477
15478
15479
15480
15481
15482
15483
15484
15485
15486
15487
15488
15489
15490
15491
15492
15493
15494
15495
15496
15497
15498
15499
15500
15501
15502
15503
15504
15505
15506
15507
15508
15509
15510
15511
15512
15513
15514
15515
15516
15517
15518
15519
15520
15521

<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.0 Transitional//EN">
<HTML>
<HEAD>
	<META HTTP-EQUIV="CONTENT-TYPE" CONTENT="text/html; charset=utf-8">
	<TITLE>ΚΑΛΑΜΙΕΣ  ΣΤΟΝ  ΑΝΕΜΟ</TITLE>
	<META NAME="GENERATOR" CONTENT="OpenOffice.org 3.0  (Linux)">
	<META NAME="AUTHOR" CONTENT=".">
	<META NAME="CREATED" CONTENT="20090413;17000000">
	<META NAME="CHANGEDBY" CONTENT="-">
	<META NAME="CHANGED" CONTENT="20090413;17000000">
	<STYLE TYPE="text/css">
	<!--
		@page { margin-right: 3cm; margin-top: 2.54cm; margin-bottom: 2.54cm }
		P { margin-bottom: 0.21cm; direction: ltr; color: #000000; widows: 2; orphans: 2 }
		P.western { font-family: "Times New Roman", serif; font-size: 10pt }
		P.cjk { font-family: "Times New Roman", serif; font-size: 10pt }
		P.ctl { font-family: "Times New Roman", serif; font-size: 10pt }
		P.sdfootnote-western { margin-bottom: 0cm; font-family: "Times New Roman", serif; font-size: 10pt }
		P.sdfootnote-cjk { margin-bottom: 0cm; font-family: "Times New Roman", serif; font-size: 10pt }
		P.sdfootnote-ctl { margin-bottom: 0cm; font-family: "Times New Roman", serif; font-size: 10pt }
		A.sdfootnotesym-ctl { font-family: "Times New Roman", serif }
	-->
	</STYLE>
</HEAD>
<BODY LANG="el-GR" TEXT="#000000" DIR="LTR">


<pre>

Project Gutenberg's Canne al vento (Reeds in the Wind), by Grazia Deledda

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org


Title: Canne al vento (Reeds in the Wind)

Author: Grazia Deledda

Translator: Christos Alexandridis

Release Date: May 1, 2009 [EBook #28658]

Language: Greek

Character set encoding: UTF-8

*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK CANNE AL VENTO (REEDS IN THE WIND) ***




Produced by Christos Alexandridis





</pre>

<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=4 STYLE="font-size: 16pt"><B>ΚΑΛΑΜΙΕΣ
 ΣΤΟΝ  ΑΝΕΜΟ</B></FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=4><B>ΓΚΡΑΤΣΙΑ
 ΝΤΕΛΕΝΤΑ</B></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>(</B></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US"><B>GRAZIA</B></SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>
 </B></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US"><B>DELEDDA</B></SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>)</B></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=4><B>ΕΙΣΑΓΩΓΗ</B></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>Λίγα
λόγια για τη συγγραφέα</B></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Γκράτσια Ντελέντα (</FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US">Grazia</SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
</FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US">Deledda</SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>)
γεννήθηκε το 1871 στο Νούορο της Σαρδηνίας.
Αν και καταγόταν από ευκατάστατη
οικογένεια, οι σπουδές της υπήρξαν πολύ
περιορισμένες και δεν ξεπέρασαν εκείνες
της τέταρτης τάξης της στοιχειώδους
εκπαίδευσης. Σε ένα περιβάλλον ασφυκτικό
και εχθρικό για την ανάπτυξη της
γυναικείας προσωπικότητας, όπως ήταν
γενικά η ιταλική επαρχία και ειδικότερα
η Σαρδηνία στα μέσα του 18</FONT></FONT><SUP><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>ου
</FONT></FONT></SUP><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
αιώνα, μόνη διέξοδος για τις ανησυχίες
και τα ενδιαφέροντα της νεαρής Ντελέντα
ήταν η ανάγνωση λογοτεχνικών έργων.
Διάβαζε με πάθος ό, τι της έπεφτε στο
χέρι: Μπαλζάκ, Δουμά, Ουγκώ, Βύρωνα, Σκοτ
κι έτσι άρχισε να εκδηλώνεται νωρίς η
έφεσή της στα γράμματα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τα
πρώτα της έργα υπήρξαν ποιήματα, αλλά
σύντομα εγκατέλειψε την ποίηση για να
αφοσιωθεί οριστικά στην πεζογραφία. Το
1886 δημοσιεύει το πρώτο της διήγημα σε
μια εφημερίδα του Νούορο και συνεχίζει
να γράφει διηγήματα για τον τοπικό τύπο.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
1896 δημοσιεύει το πρώτο της μυθιστόρημα
με τίτλο </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Η
οδός του κακού (</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US"><I>La</I></SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>
</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US"><I>via</I></SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>
</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US"><I>del</I></SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>
</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US"><I>male</I></SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>)</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
και δέχεται ευμενείς κριτικές από το
λογοτέχνη και κριτικό Λουΐτζι Καπουάνα
(Luigi Ca</FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US">puana</SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>).
Έτσι άρχισε να γίνεται γνωστή και έξω
από τα στενα πλαίσια του νησιού της.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Στο
μεταξύ οι αναγνώσεις της λογοτεχνικών
έργων γίνονται τώρα πιο συστηματικές
και είναι πιο εμφανείς στο γράψιμό της
οι επιδράσεις των βεριστών (ιταλοί
ρεαλιστές και νατουραλιστές πεζογράφοι)
αλλά και του Ντ’ Ανούντσιο, των Γάλλων
ρεαλιστών και νατουραλιστών καθώς και
των Ρώσων Τολστόι και Ντοστογιέφσκι. </FONT></FONT>
</P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
1899 αφήνει για πρώτη φορά τη γενέθλια
πόλη και μεταβαίνει στο Καλίαρι, όπου
γνωρίζεται με τον μέλλοντα σύζυγό της,
τον οποίο παντρεύεται τον επόμενο χρόνο
και μετακομίζει μαζί του οριστικά στη
Ρώμη. Εκεί θα ζήσει μέχρι το θάνατό της
(το 1936), αφοσιωμένη στο γράψιμο και στην
οικογένειά της (το σύζυγο και τα δυο
παιδιά της), μακριά από τη δημοσιότητα
και την κοσμική ζωή της πόλης. Στη Ρώμη
εξάλλου θα γράψει και τα έργα τής
ωριμότητάς της, τα σπουδαιότερα από τα
οποία είναι τα μυθιστορήματα: </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Ελίας
Πορτούλου (</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US"><I>Elias</I></SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>
</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US"><I>Portulu</I></SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>,
1900), Στάχτη (Cenere, 1904), Ο κισσός (L’ </I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US"><I>edera</I></SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>,
1906), Καλαμιές στον άνεμο (Canne al vento, 1913),
Μαριάννα Σίρκα (Marianna Sirca, 1915), Η πυρκαγιά
του ελαιώνα (L’ </I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US"><I>incendio</I></SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>
</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US"><I>dell</I></SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>’
</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US"><I>uliveto</I></SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>,
1917), Η μητέρα (</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US"><I>La</I></SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>
</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US"><I>madre</I></SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>,
1919), Η εκκλησία της μοναξιάς (La chiesa della
solitudine, 1936). </I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μετά
το θάνατό της κυκλοφόρησε το σχεδόν
αυτοβιογραφικό μυθιστόρημά της </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Κόζιμα
(</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US"><I>Cosima</I></SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>,
1937). </I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκτός
από τα παραπάνω έγραψε και πληθος
διηγημάτων καθώς και μερικά ακόμη
μυθιστορήματα.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
δράση σε όλα σχεδόν τα έργα της τοποθετείται
στη Σαρδηνία και περιστρέφεται γύρω
από την πάλη του νέου με το παλιό, της
ανερχόμενης αστικής τάξης με την αρχαϊκή,
φεουδαρχική σχεδόν, κοινωνία του νησιού,
αλλά και σε ατομικό επίπεδο τη συνειδησιακή
πάλη του καλού με το κακό, το διαρκή
αγώνα για λύτρωση.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
1926 έλαβε το βραβείο Νόμπελ για τη
λογοτεχνία.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>«Καλαμιές
στον άνεμο» ή η πορεία προς τη λύτρωση.</B></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Πρόκειται
ίσως για το γνωστότερο διεθνώς μυθιστόρημα
της Ντελέντα. Κι εδώ η υπόθεση εκτυλίσσεται
στη Σαρδηνία. Το κύριο πρόσωπο του έργου,
ο Έφις, είναι ο ηλικιωμένος υπηρέτης
στο σπίτι της οικογένειας Πιντόρ. Από
την ξεπεσμένη οικογένεια ευγενών έχουν
απομείνει μόνο τρεις αδελφές: δυο
γεροντοκόρες και μια νεότερη, ανύπαντρη
κι εκείνη. Ο υπηρέτης έταξε σκοπό στη
ζωή του να υπηρετήσει με πλήρη αφοσίωση
τις τρεις γυναίκες που απόμειναν μόνες
και απροστάτευτες, επειδή πιστεύει πως
έτσι θα εξιλεωθεί από μια παλιά κρυφή
ενοχή που τον βαραίνει: σκότωσε άθελά
του το αφεντικό του, στην προσπάθεια να
φυγαδεύσει στη Ρώμη μαζί με τον εραστή
της την τέταρτη αδελφή, τη Λία, που
αγαπούσε κρυφά χωρίς ανταπόκριση. </FONT></FONT>
</P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μέσα
σ’ έναν κόσμο που αλλάζει, όπου η παράδοση
και οι αρχαϊκές κοινωνικές δομές
αντιστέκονται όσο μπορούν στην εισβολή
των νέων οικονομικών σχέσεων και των
αντιλήψεων που τις συνοδεύουν</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>«Το
παρελθόν κυριαρχούσε ακόμη στον τόπο»</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>«Οι
ψυχές των γερόντων ξαναζούν μέσα στους
νέους»</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>«Τώρα
οι κύριοι είναι ακριβώς οι έμποροι»</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις ζει το προσωπικό του δράμα σαν
ντοστογιεφσκικός ήρωας, ζητώντας τη
λύτρωση μέσα από τον πόνο και την
ταπείνωση. Δεν καταλαβαίνει τις αλλαγές
που συντελούνται γύρω του. Γνωρίζει
ποια είναι η κοινωνική του θέση και την
αποδέχεται αδιαμαρτύρητα∙ </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>«είμαι
ένας ταπεινός υπηρέτης»</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>,
επαναλαμβάνει συχνά και δέχεται χωρίς
αντίδραση την ξιπασιά της νεαρής κυράς
του</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>«Εσύ
δεν είσαι παρά ένας υπηρέτης! Δεν μας
το συγχωρείς που είμαστε από αρχοντική
γενιά…»</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Από
αρχοντική γενιά, ναι, αλλά εάν δεν τις
φρόντιζε ο γερο-υπηρέτης, θα πέθαιναν
και οι τρεις από την πείνα. Αποκαλυπτικός
είναι ο διάλογος μεταξύ του Έφις και
του Τζατσίντο, γιού της νεκρής πια Λία
και ανεψιού των αδελφάδων Πιντόρ, που
ήρθε στο νησί από τη Ρώμη, άθλιος και
δυστυχισμένος, για να κάνει την τύχη
του και που αποτελεί το φορέα των νέων
ιδεών και της «τεχνολογίας» (φέρνει
μαζί του το ποδήλατο, το τέρας της
αποκαλύψεως για τους νησιώτες, δέχεται
να δουλέψει ως εργάτης, αν και είναι
ευγενικής καταγωγής κ.α.)</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>«…
ξανάρχισε (ο Τζατσίντο) τις ιστορίες
για τα μυθικά πλούτη των Στεριανών
Κυρίων, για τις κακές τους συνήθειες
και τη διαφθορά τους.</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>-
Και αυτοί είναι άνθρωποι ευχαριστημένοι;
ρώτησε ο Έφις σχεδόν θυμωμένα.</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>-
Κι εμείς είμαστε άνθρωποι ευχαριστημένοι;</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>-
Εγώ ναι, κύριέ μου! είπε ο Έφις.»</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Γιατί
όμως είναι ευχαριστημένος; Γιατί ξέρει
πως </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>«Γεννηθήκαμε
για να υποφέρουμε, όπως Εκείνος και γι’
αυτό πρέπει να κλαίμε και να σωπαίνουμε».</I></FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ευτυχία είναι δώρο του Θεού, είναι η
λύτρωση που την κερδίζουμε παλεύοντας
καθημερινά με το κακό, με τα πάθη μας,
προσφέροντας τους εαυτούς μας στους
άλλους με αυταπάρνηση.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>«Εσύ
(Έφις) πού τη βρήκες την πραγματική
σωτηρία;»</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>τον
ρωτάει ο Τζατσίντο και απαντάει ο ίδιος</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«</FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Ζώντας
για τους άλλους∙ αυτό θέλω να κάνω κι
εγώ».</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τη
λύτρωση όμως την κερδίζουμε κυρίως
περνώντας μέσα από την αμαρτία και τον
πόνο, ψυχικό και σωματικό, γιατί έτσι
αναδεικνύεται το θεϊκό μεγαλείο κι
εμείς αγγίζουμε την αιωνιότητα</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>«Κύριε,
σ’ ευχαριστώ, πάρε τώρα την ψυχή μου.
Είμαι ευτυχισμένος που υπέφερα, που
αμάρτησα, γιατί δοκιμάζω το θεϊκό σου
έλεος, τη συγχώρεσή σου, τη βοήθειά σου,
την απέραντη μεγαλοσύνη σου.»</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>προσεύχεται
ο Έφις.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Άλλη
οδός σωτηρίας δεν υπάρχει, δεν υπάρχει
άλλη διέξοδος γιατί</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>«-
Σαν τις καλαμιές στον άνεμο είμαστε.
Εμείς είμαστε τα καλάμια και η μοίρα
είναι ο άνεμος.</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>-
Γιατί όμως μια τέτοια μοίρα;</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>-
Και ο άνεμος γιατί; Ο Θεός μόνο ξέρει.</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>-
Γεννηθήτω, τότε, το θέλημά Του.»</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εξάλλου,
όπως λέει και μια από τις κυράδες του, </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>«Μπροστά
στο Θεό δεν υπάρχουν ούτε υπηρέτες ούτε
αφεντικά»</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>γιατί</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>«…μέσα
μας βρίσκεται η γιατρειά. Καρδιά πρέπει
να έχουμε, τιποτ’ άλλο…»</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έτσι,
το υπαρξιακό πρόβλημα του Έφις λύνεται
μέσα από τη θρησκευτική πίστη. Όλη η ζωή
του δεν είναι άλλο παρά η πορεία μιας
κολασμένης ψυχής που πρέπει να φτάσει
στον αιώνιο προορισμό της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αν
και η Ντελέντα επηρεάστηκε από το
βερισμό, ο τρόπος γραφής της βρίσκεται
πιο κοντά στο ρομαντισμό. Από το βερισμό
κρατά τη ρεαλιστική του διάσταση, αλλά
δεν αποστασιοποιείται εντελώς από τα
πρόσωπα και τα γεγονότα που περιγράφει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
αφηγηματικό της ύφος δίνει έμφαση στον
περιβάλλοντα χώρο και τονίζει τις
ψυχικές και συναισθηματικές καταστάσεις
των προσώπων. Ο λυρισμός, οι συχνές,
μέχρις υπερβολής, παρομοιώσεις και οι
μεταφορές τοποθετούν τον αναγνώστη σ’
έναν χώρο που μοιάζει να είναι κι αυτός
ζωντανός και να συμμετέχει στα δρώμενα,
συμπάσχοντας με τους ανθρώπους. Έτσι,
τα φυσικά φαινόμενα προσωποποιούνται
συχνά, προεκτείνοντας το ανθρώπινο
δράμα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>«Περνάει
ο άνεμος και τα καλάμια τρέμουν και
ψιθυρίζουν: Έφις θυμάσαι, Έφις θυμάσαι;
Έφυγες, ξαναγύρισες, είσαι πάλι ανάμεσά
μας σαν κάποιος της οικογένειας. Άλλος
λυγίζει και άλλος σπάει, άλλος αντέχει
σήμερα, αλλά θα λυγίσει αύριο και μεθαύριο
θα σπάσει. Έφις θυμάσαι;»</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
διάλογοι, από την άλλη, είναι συχνοί και
όλο ζωντάνια, με κάποιες διαλεκτικές
πινελιές εδώ κι εκεί. Ο τρόπος που
εκφράζονται τα πρόσωπα του μυθιστορήματος
αντανακλά πολλές φορές την κοινωνική
τους θέση, αλλά και τις σχέσεις που έχουν
αναπτυχθεί μεταξύ τους. Έτσι, ο
μεγαλοκτηματίας ευγενής, ξάδελφος των
αδελφάδων Πιντόρ βλέπει αφ’ υψηλού
τους πάντες και απευθύνεται με τρόπο
περιφρονητικό και σχεδόν υβριστικό
στους κοινωνικά κατωτέρους του. Το ίδιο
και η Νοέμι, η νεώτερη αδελφή και
θεματοφύλακας της παράδοσης  και της
τιμής και αξιοπρέπειας της ξεπεσμένης
της οικογένειας, μιλάει πολλές φορές
αλαζονικά και ειρωνικά προς τον υπηρέτη,
ο οποίος, αν και είναι ευγενικός και
προσηνής προς τις κυράδες του και
δουλικός προς τον ξάδελφό τους,
χρησιμοποιεί ωστόσο σκληρή πολλές φορές
γλώσσα προς την τοκογλύφο, που βρίσκεται
στην ίδια κοινωνική βαθμίδα με αυτόν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Συχνές
είναι τέλος και οι φολκλορικές αναφορές
στα ήθη, τα έθιμα, στη μουσική και τους
χορούς, στις τοπικές φορεσιές των
κατοίκων του νησιού, ακόμη και στην
αρχιτεκτονική των κατοικιών.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Χρίστος
Αλεξανδρίδης</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-right: -0cm; margin-bottom: 0cm">
<BR>
</P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-right: -0cm; margin-bottom: 0cm">
<BR>
</P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-right: -0cm; margin-bottom: 0cm">
<BR>
</P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-right: -0cm; margin-bottom: 0cm">
<BR>
</P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-right: -0cm; margin-bottom: 0cm">
<BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-right: -0cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-right: -0cm; margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>ΚΑΛΑΜΙΕΣ
 ΣΤΟΝ  ΑΝΕΜΟ</B></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>Κεφάλαιο
πρώτο</B></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"> <FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όλη
τη μέρα ο Έφις, υπηρέτης στις κυρίες
Πιντόρ, δούλευε για να ενισχύσει το
πρωτόγονο ανάχωμα που είχε κατασκευάσει
ο ίδιος σιγά σιγά με τα χρόνια και με
κόπο, κάτω στο βάθος του μικρού κτήματος,
πλάι στο ποτάμι, και ενώ έπαιρνε να
βραδιάζει ατένιζε το έργο του από ψηλά,
καθισμένος μπροστά  στην καλύβα, κάτω
από το γλαυκό φρύδι που σχημάτιζαν τα
καλάμια στα μισά της πλαγιάς του λευκού
</FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Λόφου
των Περιστεριών.</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Να
το ολόκληρο στα πόδια του, σιωπηλό κι
εδώ κι εκεί να γυαλίζει από τα νερά στο
λιόγερμα, το κτηματάκι που ο Έφις
λογάριαζε περισσότερο δικό του παρά
των κυράδων του. Τριάντα χρόνια κατοχής
και εργασίας το είχαν κάνει δικό του
και οι αιμασιές από φραγκοσυκιές που
το κλείνουν από πάνω προς τα κάτω σαν
δυο γκρίζοι τοίχοι που σέρνονται από
πεζούλα σε πεζούλα, από το λόφο μέχρι
το ποτάμι, του φαίνονται να είναι τα
σύνορα του κόσμου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
υπηρέτης δεν κοίταζε πέρα από το κτηματάκι
και για το λόγο ότι τα χωράφια που
βρίσκονταν από τη μια μεριά και από την
άλλη ανήκαν κάποτε στις κυράδες του:
γιατί να θυμάται τα παλιά; Ανώφελη,
θλιβερή θύμηση. Καλύτερα να σκέφτεται
το μέλλον και να ελπίζει στη βοήθεια
του Θεού.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
ο Θεός υποσχόταν μια καλή χρονιά ή
τουλάχιστον γέμιζε με λουλούδια όλες
τις αμυγδαλιές και τις ροδακινιές της
κοιλάδας που βρισκόταν ανάμεσα σε δυο
σειρές λευκών λόφων, με τα αχνογάλαζα
βουνά στο βάθος προς τη δύση και με τη
θάλασσα στην ανατολή. Η κοιλάδα σκεπασμένη
με την ανοιξιάτικη βλάστηση, με νερά,
με θάμνους, με λουλούδια, έδινε την
εντύπωση μιας κούνιας γεμάτης με πράσινα
πέπλα και γαλάζιες κορδέλες, με το
μονότονο μουρμούρισμα του ποταμού σαν
εκείνο ενός μικρού παιδιού που
αποκοιμιέται. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
μέρες όμως ήταν κιόλας πολύ ζεστές και
ο Έφις σκεφτόταν και τις μπόρες που
φουσκώνουν το ποτάμι χωρίς αναχώματα
και το κάνουν να τινάζεται σαν θεριό
και να καταστρέφει τα πάντα. Να ελπίζει
κανείς, ναι, αλλά όχι και να έχει
εμπιστοσύνη</FONT></FONT><FONT FACE="Tempus Sans ITC, Blackadder ITC, fantasy"><FONT SIZE=3>·</FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
ν’ αγρυπνά σαν τις καλαμιές πάνω στο
φρύδι του λόφου που σε κάθε φύσημα του
ανέμου χτυπά η μια τα φύλλα της άλλης
σαν να ειδοποιούνται μεταξύ τους για
τον κίνδυνο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Γι’
αυτό είχε δουλέψει όλη τη μέρα και τώρα,
περιμένοντας να πέσει η νύχτα και για
να μη μένει αργός, έπλεκε μια ψάθα από
βούρλα και παρακαλούσε το Θεό να πιάσει
τόπο η δουλειά του. Τι αξία έχει ένα
μικρό ανάχωμα εάν ο Θεός δεν το κάνει,
με τη θέλησή του, δυνατό σαν βουνό; </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εφτά
βούρλα λοιπόν, πλεγμένα σ' ένα κλαδί
λυγαριάς και μαζί εφτά προσευχές στον
Κύριο και στην Παναγία του Ριμέντιο,
μεγάλη η χάρη της. Να εκεί κάτω στο
γαλάζιο ορίζοντα του δειλινού το
εκκλησάκι της και ο περίβολος από καλύβες
ήρεμος σαν προϊστορικό χωριό, εγκαταλειμμένο
εκεί από αιώνες. Εκείνη την ώρα, ενώ το
φεγγάρι ξεπρόβαλε σαν μεγάλο τριαντάφυλλο
ανάμεσα στους θάμνους του λόφου και οι
φλόμοι</FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>
</B></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>σκόρπιζαν
τη μυρωδιά τους στις όχθες του ποταμού,
προσεύχονταν και οι κυράδες του Έφις:
η ντόνα Έστερ, η μεγαλύτερη, ας είναι
ευλογημένη, θα τον μνημόνευε σίγουρα
κι αυτόν τον αμαρτωλό. Αρκούσε αυτό για
να νοιώθει ικανοποιημένος και αποζημιωμένος
για τους κόπους του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κάποια
βήματα που πλησίαζαν τον έκαναν να
σηκώσει τα μάτια. Νόμισε πως τα αναγνώρισε:
ήταν τα γρήγορα και ελαφριά βήματα ενός
παιδιού, βήματα αγγέλου που τρέχει να
αναγγείλει τα χαρμόσυνα μηνύματα, και
τα θλιβερά. Ας γίνει το θέλημα του Θεού:
εκείνος στέλνει τα καλά και τα κακά
μαντάτα. Η καρδιά του όμως άρχισε να
τρέμει και τα μαύρα και σκασμένα δάχτυλά
του έτρεμαν κι αυτά με τα ασημί βούρλα
που γυάλιζαν στο φως του φεγγαριού σαν
υδάτινες κλωστές.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τα
βήματα δεν ακούγονταν πια. Ο Έφις όμως
έμενε ακόμη εκεί και περίμενε ακίνητος.
</FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
φεγγάρι ανέβαινε μπροστά του και οι
φωνές του απόβραδου ειδοποιούσαν τους
ανθρώπους ότι η μέρα τους είχε τελειώσει.
Ήταν η ρυθμική φωνή του κούκου, το
τραγούδι των πρώιμων τριζονιών, ο
στεναγμός κάποιου πουλιού</FONT></FONT><FONT FACE="Tempus Sans ITC, Blackadder ITC, fantasy"><FONT SIZE=3>·</FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
 ήταν ο αναστεναγμός των καλαμιών και
η φωνή, όλο και πιο καθάρια, του ποταμού.
Πάνω απ’ όλα όμως ήταν μια πνοή, ένα
λαχάνιασμα όλο μυστήριο που έμοιαζε να
βγαίνει μέσα από την ίδια τη γη. Ναι, η
μέρα του δουλευτή είχε τελειώσει, άρχιζε
όμως η φανταστική ζωή των αερικών, των
νεράιδων, των περιπλανώμενων ξωτικών.
Τα φαντάσματα των παλιών Βαρόνων
κατέβαιναν από τα χαλάσματα του κάστρου
πάνω από το χωριό  Γκάλτε, ψηλά, στον
ορίζοντα στα αριστερά του Έφις, και
έτρεχαν στην ακροποταμιά κυνηγώντας
αγριογούρουνα και αλεπούδες. Τα όπλα
τους γυάλιζαν ανάμεσα στις σκλήθρες
της όχθης και το ξεψυχισμένο γαύγισμα
των σκυλιών από μακριά φανέρωνε το
πέρασμά τους. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις άκουγε το θόρυβο που έκαναν πλένοντας
τα ρούχα τους κάτω στο ποτάμι οι </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>πάνας</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>,
γυναίκες που είχαν πεθάνει στη γέννα,
χτυπώντας τα με τις κοκάλες των πεθαμένων
και νόμιζε ότι διέκρινε τον </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>αματατόρε</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>,
ένα στοιχειό με εφτά σκουφιά που μέσα
τους έκρυβε έναν θησαυρό, να πηδά εδώ
κι εκεί κάτω από το δάσος με τις μυγδαλιές
και να τρέχουν πίσω του βρικόλακες με
ατσάλινες ουρές.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
πέρασμά του έκανε τα κλαδιά και τις
πέτρες να λάμπουν κάτω από το φεγγάρι
και με τα κακά πνεύματα ενώνονταν κι
εκείνα των αβάπτιστων παιδιών, πνεύματα
λευκά που πετούσαν στον αέρα και
μεταμορφώνονταν σε ασημένια συννεφάκια
πίσω από το φεγγάρι. Και οι νάνοι και οι
</FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>γιάνας</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>,
μικρές νεράιδες που τη μέρα μένουν στο
 καμωμένο από βράχους σπίτι τους να
υφαίνουν χρυσό πανί σε χρυσούς αργαλειούς,
χόρευαν στον ίσκιο των μεγάλων θάμνων
της αγριελιάς, ενώ οι γίγαντες πρόβαλαν
ανάμεσα από τους φεγγαρολουσμένους
βράχους των βουνών, κρατώντας από τα
χαλινάρια τα τεράστια πράσινα άλογά
τους που μόνο εκείνοι μπορούν να
καβαλικέψουν και κατασκόπευαν εάν εκεί
κάτω, ανάμεσα στις εκτάσεις του βλαβερού
φλόμου κρυβόταν κανείς δράκος ή εάν το
μυθικό φίδι </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>κανανέα</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>,
που ζούσε από τα χρόνια του Χριστού
ακόμη, σερνόταν πάνω στην άμμο γύρω από
το βάλτο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τις
νύχτες με φεγγάρι ιδιαίτερα, όλο εκείνο
το μυστηριώδες πλήθος δίνει ζωή στους
λόφους και στις κοιλάδες. Ο άνθρωπος
δεν έχει δικαίωμα να το ενοχλήσει με
την παρουσία του, έτσι όπως τα  πνεύματα
τον σεβάστηκαν όσο κρατούσε η πορεία
του ήλιου. Είναι ώρα λοιπόν ν’ αποσυρθεί
κανείς και να κλείσει τα μάτια κάτω από
την προστασία του φύλακα αγγέλου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις σταυροκοπήθηκε και σηκώθηκε, αλλά
περίμενε ακόμη μήπως έρθει κανείς.
Έσπρωξε όμως τη σανίδα που χρησίμευε
για πόρτα και ακούμπησε επάνω της ένα
μεγάλο σταυρό από καλάμια για να εμποδίσει
τα αερικά και τους πειρασμούς να μπουν
στην καλύβα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
φως του φεγγαριού φώτιζε μέσα από τις
χαραμάδες το στενό δωμάτιο που χαμήλωνε
στις γωνίες, ήταν όμως αρκετά μεγάλο
γι’ αυτόν που ήταν μικροκαμωμένος και
αδύνατος σαν έφηβος. Από την κωνική
σκεπή, φτιαγμένη από καλάμια και βούρλα,
που σκέπαζε τους τοίχους από ξερολιθιά
και είχε μια τρύπα στη μέση για να βγαίνει
ο καπνός, κρέμονταν αρμαθιές κρεμμύδια
και μάτσα από αποξεραμένα βότανα, σταυροί
από φοινικόφυλλα και κλαδιά από αγιασμένα
βάγια, ένα ζωγραφισμένο κερί, ένα δρεπάνι
για να διώχνει τους βρικόλακες και ένα
σακουλάκι κριθάρι ενάντια στις </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>πάνας</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>.
Στο φύσημα του ανέμου έτρεμε όλο το
καλύβι και η αραχνιές γυάλιζαν στο
φεγγαρόφωτο. Καταγής αναπαυόταν η στάμνα
με τα χερούλια στα πλευρά και η χύτρα
αναποδογυρισμένη κοιμόταν πλάι της. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις ετοίμασε την ψάθα, αλλά δεν ξάπλωσε.
Του φαινόταν πάντα ότι άκουγε θόρυβο
από παιδικά βήματα. Σίγουρα κάποιος
ερχότανε∙ και πραγματικά τα σκυλιά
άρχισαν ξαφνικά να γαβγίζουν στα κοντινά
κτήματα και όλο το τοπίο που λίγο πριν
έμοιαζε να κοιμάται μέσα στον ψίθυρο
της προσευχής των βραδινών ήχων, γέμισε
από  αντίλαλους και βοή, σαν να ξυπνούσε
απότομα. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις άνοιξε πάλι. Μια μαύρη φιγούρα
ανέβαινε τον ανήφορο όπου τα χαμηλά
κουκιά κυμάτιζαν κιόλας ασημένια στο
φεγγαρόφωτο, κι εκείνος, που τη νύχτα
ακόμη και οι ανθρώπινες μορφές του
φαίνονταν μυστηριώδεις, ξανάκανε το
σταυρό του. Τον φώναξε όμως μια γνώριμη
φωνή: ήταν η νεανική φωνή, λίγο λαχανιασμένη
όμως, ενός αγοριού που κατοικούσε πλάι
στο σπίτι των  Πιντόρ. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μπαρμπα-
Εφισέ, μπαρμπα- Εφισέ!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
τρέχει, Τζουαναντό; Είναι καλά οι κυράδες
μου;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
είναι καλά, μου φαίνεται. Με στέλνουν
μόνο για να σας πω να γυρίσετε αύριο
νωρίς στο χωριό, γιατί θέλουν να σας
μιλήσουν. Μπορεί  να είναι για κάποιο
κίτρινο γράμμα που είδα στο χέρι της
ντόνας Νοέμι. Η ντόνα Νοέμι το διάβαζε
και η ντόνα Ρουθ με άσπρο μαντίλι στο
κεφάλι σαν καλόγρια, που σκούπιζε την
αυλή, στεκόταν ακίνητη ακουμπώντας στη
σκούπα και άκουγε».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ένα
γράμμα; Δεν ξέρεις από ποιόν είναι;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όχι,
δεν ξέρω να διαβάζω. Η γιαγιά μου όμως
λέει ότι μπορεί να είναι από τον κυρ
Τζατσίντο, τον ανιψιό που έχουν οι
κυράδες σας».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ναι,
ο Έφις το ένοιωθε</FONT></FONT><FONT FACE="Tempus Sans ITC, Blackadder ITC, fantasy"><FONT SIZE=3>·</FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
 έτσι πρέπει να ήταν. Έξυνε ωστόσο
σκεφτικός το μάγουλο, με χαμηλωμένο το
κεφάλι, και έλπιζε αλλά και φοβόταν
μήπως κάνει λάθος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
αγόρι κάθισε κουρασμένο στην πέτρα
μπροστά στο καλύβι και έλυνε τα κορδόνια
του ενώ ρωτούσε μήπως βρισκόταν τίποτε
για να φάει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έτρεξα
σαν ελαφάκι επειδή φοβόμουν τ’
αερικά......»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις σήκωσε το χαλκοπράσινο πρόσωπό
του, σκληρό σαν μπρούντζινη μάσκα, και
κοίταξε το αγόρι με τα μικρά γαλαζωπά
του μάτια, χωμένα μες στις κόγχες και
περιτριγυρισμένα από ρυτίδες: κι εκείνα
τα μάτια, ζωντανά και λαμπερά, φανέρωναν
μια παιδική αγωνία.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Σου
είπαν εάν πρέπει να γυρίσω αύριο ή
απόψε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αύριο,
σας είπα! Όσο θα λείπετε στο χωριό εγώ
θα είμαι εδώ να φυλάω το κτήμα».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
υπηρέτης ήταν συνηθισμένος να υπακούει
στις κυράδες του και δε ζήτησε άλλες
εξηγήσει. Τράβηξε ένα κρεμμύδι από την
αρμαθιά, ένα κομμάτι ψωμί από το δισάκι
και ενώ το παιδί έτρωγε γελώντας και
κλαίγοντας από τη μυρωδιά του καυτερού
κολατσιού, ξανάρχισαν την κουβέντα. Τα
σημαντικότερα πρόσωπα του χωριού
μπερδεύονταν στην κουβέντα τους. Πρώτος
στη σειρά ο Ρετόρος [1], μετά η αδελφή
του, έπειτα ο Μιλέζος που είχε παντρευτεί
την κόρη εκείνης και που είχε γίνει, από
πλανόδιος πωλητής πορτοκαλιών και
κανατιών, ο πλουσιότερος έμπορος του
χωριού. Ακολουθούσε ο ντον Πρέντου, ο
Πρόεδρος του χωριού,  που ήταν ξάδελφος
των κυράδων του Έφις. Ο ντον Πρέντου
ήταν πλούσιος, όχι όμως σαν τον Μιλέζο.
Μετά ερχόταν η Καλίνα, η τοκογλύφος,
πλούσια κι εκείνη, αλλά με μυστηριώδη
τρόπο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"> <FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Οι
κλέφτες προσπάθησαν ν’ ανοίξουν πέρασμα
στον τοίχο της. Άδικος κόπος∙ είναι
στοιχειωμένος. Κι εκείνη γελούσε, σήμερα
το πρωί, στην αυλή της και έλεγε ότι κι
αν μπουν θα βρουν μόνο στάχτες και
καρφιά, γιατί είναι φτωχή σαν το Χριστό.
Η γιαγιά μου όμως λέει ότι η θεια-Καλίνα
έχει ένα σακουλάκι γεμάτο χρυσάφι,
κρυμμένο μες στον τοίχο».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κατά
βάθος όμως λίγο ενδιέφεραν στον Έφις
εκείνες οι ιστορίες. Ξαπλωμένος πάνω
στο ψαθί, με το ένα χέρι κάτω από τη
μασχάλη και το άλλο κάτω από το μάγουλο,
ένοιωθε την καρδιά του να χτυπά και το
θρόισμα των καλαμιών πάνω στο φρύδι του
λόφου του φαινόταν να είναι ο αναστεναγμός
κάποιου κακού πνεύματος.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
κίτρινο γράμμα! Κίτρινο, άσχημο χρώμα.
Ποιος ξέρει τι έμελλε ακόμη να συμβεί
στις κυράδες του. Εδώ και είκοσι χρόνια,
όταν κάποιο γεγονός έσπαγε τη μονοτονία
της ζωής στο σπίτι των Πιντόρ, ήταν πάντα
μια συμφορά.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ξάπλωσε
και το παιδί, αλλά δεν είχε όρεξη για
ύπνο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"> <FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μπαρμπα-Έφις,
και σήμερα η γιαγιά μου έλεγε ότι οι
κυράδες σας ήταν πλούσιες, όπως ο ντον
Πρέντου. Είναι αλήθεια ή όχι;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αλήθεια
είναι,» είπε ο υπηρέτης αναστενάζοντας.
«Δεν είναι όμως ώρα να θυμόμαστε τέτοια
πράγματα. Κοιμήσου».</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
παιδί χασμουρήθηκε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Η
γιαγιά μου όμως λέει ότι όταν πέθανε η
ντόνα Μαρία Κριστίνα, η παλιά, καλή κυρά
σας, σαν να έπεσε ανάθεμα στο σπίτι σας.
Είναι αλήθεια ή όχι;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κοιμήσου,
σου λέω, δεν είναι ώρα .....».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"> <FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ε,
αφήστε με να μιλήσω! Και γιατί το’ σκασε
η ντόνα Λία, η μικρή σας κυρά;  Η γιαγιά
μου λέει ότι εσείς το ξέρετε, ότι τη
βοηθήσατε να το σκάσει, τη ντόνα Λία. Τη
συνοδέψατε μέχρι τη γέφυρα, όπου κρύφτηκε,
μέχρι που πέρασε ένα κάρο που την πήρε
και την πήγε μέχρι τη θάλασσα. Εκεί
μπαρκάρισε. Και ο ντον Τζάμε, ο πατέρας
της, το αφεντικό σας, την έψαχνε, την
έψαχνε, μέχρι που πέθανε. Πέθανε εκεί,
πλάι στη γέφυρα. Ποιος τον σκότωσε; Η
γιαγιά μου λέει ότι το γνωρίζετε......»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Η
γιαγιά σου είναι μια στρίγκλα! Εκείνη
κι εσύ, εσύ κι εκείνη αφήστε ήσυχους
τους νεκρούς!» φώναξε ο Έφις, αλλά η φωνή
του ήταν βραχνή και το παιδί γέλασε με
αυθάδεια. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μη
θυμώνετε, γιατί σας κάνει κακό,
μπαρμπα-Έφις! Η γιαγιά μου λέει ότι ήταν
ένα στοιχειό που σκότωσε τον ντον Τζάμε.
Είναι αλήθεια ή όχι;» </FONT></FONT>
</P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις δεν απάντησε∙ έκλεισε τα μάτια,
έκλεισε με το χέρι το αυτί, αλλά η φωνή
του παιδιού βούιζε μες στο σκοτάδι και
του φαινόταν να είναι εκείνη η ίδια η
φωνή των πνευμάτων του παρελθόντος.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
να που σιγά σιγά όλα μαζεύονται τριγύρω,
περνούν μέσα από τις σχισμές, όπως οι
αχτίδες του φεγγαριού: είναι η ντόνα
Μαρία Κριστίνα, όμορφη και ήρεμη σαν
αγία, είναι ο ντον Τζάμε, κόκκινος και
βίαιος σαν το διάβολο, είναι οι τέσσερις
 θυγατέρες που στο χλωμό τους πρόσωπο
έχουν την ηρεμία της μητέρας τους και
βαθιά μες στα μάτια τους τη φλόγα του
πατέρα, είναι οι υπηρέτες, οι υπηρέτριες,
οι συγγενείς, οι φίλοι, όλος εκείνος ο
κόσμος που πλημμυρίζει το πλούσιο σπίτι
των απογόνων των Βαρόνων της περιοχής.
Περνάει όμως ο άνεμος της δυστυχίας και
ο κόσμος σκορπάει, όπως τα σύννεφα στον
ουρανό γύρω από το φεγγάρι, όταν φυσάει
η τραμουντάνα.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα  Κριστίνα πέθανε</FONT></FONT><FONT FACE="Tempus Sans ITC, Blackadder ITC, fantasy"><FONT SIZE=3>·</FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
το χλωμό πρόσωπο των θυγατέρων χάνει
κάτι από την ηρεμία του και η φλόγα στο
βάθος των ματιών μεγαλώνει: μεγαλώνει
όσο ο ντον Τζάμε, μετά το θάνατο της
γυναίκας του, παίρνει όλο και περισσότερο
το αυταρχικό ύφος των προγόνων του
Βαρόνων και, όπως εκείνοι, κρατάει
κλειστά μέσα στο σπίτι, σαν να ήταν
σκλάβες, τα τέσσερα κορίτσια, περιμένοντας
αντάξιούς τους γαμπρούς. Και σαν σκλάβες
εκείνες έπρεπε να δουλεύουν, να ζυμώνουν,
να υφαίνουν, να ράβουν, να μαγειρεύουν,
να μάθουν να φυλάνε το έχει τους και
πάνω απ’ όλα δεν έπρεπε να σηκώνουν τα
μάτια τους στους άντρες, ούτε να επιτρέπουν
στον εαυτό τους να σκεφτεί κάποιον που
δε θα προοριζόταν να γίνει άντρας τους.
Τα χρόνια όμως περνούσαν και γαμπρός
πουθενά. Και όσο γερνούσαν τα κορίτσια
του, τόσο περισσότερο ο ντον Τζάμε
απαιτούσε από εκείνες μεγαλύτερη
αυστηρότητα στο ήθος. Αλίμονο αν τις
έβλεπε να προβάλουν στα παράθυρα που
έβλεπαν στο σοκάκι πίσω από το σπίτι, ή
αν έβγαιναν χωρίς την άδειά του. Τις
χαστούκιζε λούζοντάς τες με βρισιές
και απειλούσε με θάνατο τους νεαρούς
που περνούσαν δυο συνεχόμενες φορές
απ’ το σοκάκι.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
ίδιος, ωστόσο, περνούσε τις μέρες του
τριγυρνώντας στο χωριό ή καθόταν στον
πέτρινο πάγκο μπροστά στο μαγαζί της
αδελφής του Ρετόρου. Οι άνθρωποι έστριβαν
τη γωνία μόλις τον έβλεπαν, τόσο πολύ
φοβόνταν την κακογλωσσιά του. Τσακωνόταν
με όλους, και ζήλευε τόσο τα καλά των
άλλων, που όταν περνούσε πλάι από ένα
όμορφο κτήμα έλεγε: «που να σας το φάνε
τα δικαστήρια». Τα δικαστήρια όμως στο
τέλος έτρωγαν τα δικά του χωράφια και
μια πρωτάκουστη συμφορά τον βρήκε
ξαφνικά σαν θεϊκή τιμωρία για την έπαρση
και τις προκαταλήψεις του. Η ντόνα Λία
, η τρίτη από τις θυγατέρες του, εξαφανίστηκε
μια νύχτα από το πατρικό σπίτι και για
πολύ καιρό δεν ήξερε κανείς τίποτε για
την τύχη της. Η σκιά του θανάτου έπεσε
πάνω στο σπίτι. Δεν είχε ξαναγίνει ποτέ
στο χωριό ένα τέτοιο σκάνδαλο</FONT></FONT><FONT FACE="Tempus Sans ITC, Blackadder ITC, fantasy"><FONT SIZE=3><B>·</B></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
ποτέ ένα κορίτσι ευγενικής καταγωγής
και με καλή ανατροφή, όπως η Λία, δεν το
είχε σκάσει μ’ αυτόν τον τρόπο. Ο ντον
Τζάμπε κόντεψε να τρελαθεί</FONT></FONT><FONT FACE="Tempus Sans ITC, Blackadder ITC, fantasy"><FONT SIZE=3><B>·</B></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
 έτρεξε από εδώ και από εκεί, σ’ όλα τα
γύρω χωριά και στα παράλια ψάχνοντας
τη Λία, κανείς όμως δεν ήξερε να του
δώσει νέα της. Στο τέλος εκείνη έγραψε
στις αδελφές της λέγοντάς τες ότι
βρισκόταν σε σίγουρο μέρος και ότι ήταν
ευχαριστημένη που έσπασε τις αλυσίδες
της. Οι αδελφές της όμως δεν τη συγχώρεσαν,
δεν της απάντησαν. Ο ντον Τζάμε έγινε
πιο τυραννικός μαζί τους. Πουλούσε τα
απομεινάρια της περιουσίας του,
κακομεταχειριζόταν τον υπηρέτη, ενοχλούσε
όλον τον κόσμο με τους καυγάδες του,
ταξίδευε πάντα με την ελπίδα να ανταμώσει
την κόρη του και να την ξαναφέρει στο
σπίτι. Η σκιά της ατίμωσης που έπεφτε
πάνω του και σ’ όλη του την οικογένεια,
εξ αιτίας της απόδρασης της Λία, τον
βάραινε σαν μαρτύριο κατάδικου. Ένα
πρωί βρέθηκε νεκρός στη δημοσιά, πάνω
στη γέφυρα, μετά το χωριό. Πρέπει να είχε
πεθάνει από συγκοπή, επειδή δεν είχε
κανένα ίχνος βίας επάνω του, μόνο μια
μικρή πράσινη κηλίδα στο λαιμό, κάτω
από το  σβέρκο. </FONT></FONT>
</P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
κόσμος είπε πως μπορεί ο ντον Τζάμε να
είχε τσακωθεί με κάποιον που τον σκότωσε
χτυπώντας τον με ξύλο, αλλά με τον καιρό
αυτή η φήμη έπαψε και υπερίσχυσε η
βεβαιότητα ότι πέθανε από συγκοπή εξ
αιτίας της φυγής της κόρης του.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Λία στο μεταξύ, ενώ οι ατιμασμένες από
τη φυγή της αδελφές της δεν έβρισκαν
γαμπρό, έγραψε αναγγέλλοντας το γάμο
της. Ο γαμπρός ήταν ένας ζωέμπορος που
τον είχε συναντήσει τυχαία στο ταξίδι
της φυγής της. Ζούσαν στην Τσιβιταβέκια,
σχετικά άνετα και σύντομα θα αποκτούσαν
παιδί.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
αδελφές της δεν της συγχώρεσαν το
καινούργιο της σφάλμα: το γάμο της με
έναν πληβείο που τον συνάντησε κάτω από
εκείνες τις θλιβερές συνθήκες, και δεν
της απάντησαν.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Λίγο
καιρό μετά η Λία ξαναέγραψε αναγγέλλοντας
τη γέννηση του Τζατσίντο. Εκείνες
έστειλαν ένα δωράκι στον μικρό τους
ανιψιό, αλλά δεν έγραψαν στη μητέρα.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
τα χρόνια πέρασαν. Ο Τζατσίντο μεγάλωνε
και κάθε χρόνο το Πάσχα και τα Χριστούγεννα
έγραφε στις θείες του και οι θείες του
έστελναν ένα δώρο. Μια φορά έγραψε ότι
σπούδαζε, μια άλλη φορά ότι ήθελε να
πάει στο ναυτικό, και μια φορά ακόμη ότι
είχε βρει δουλειά. Μετά ανήγγειλε το
θάνατο του πατέρα του, μετά το θάνατο
της μητέρας του και στο τέλος εξέφρασε
την επιθυμία να τις επισκεφθεί και να
μείνει μαζί τους, εάν εύρισκε δουλειά
στο χωριό. Η μικροαπασχόλησή του στο
Τελωνείο δεν του άρεσε</FONT></FONT><FONT FACE="Tempus Sans ITC, Blackadder ITC, fantasy"><FONT SIZE=3><B>·</B></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>
</B></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>ήταν
μια ταπεινή</FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>
</B></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>και
 κοπιαστική δουλειά, του έτρωγε τα νιάτα.
Εκείνος αγαπούσε τη φιλόπονη ζωή, βέβαια,
αλλά την απλή ζωή, στον καθαρό αέρα. Όλοι
τον συμβούλευαν να πάει στο νησί της
μητέρας του, για να δοκιμάσει την τύχη
του με μια τίμια δουλειά.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
θείες άρχισαν να το συζητούν και όσο
περισσότερο το συζητούσαν, τόσο λιγότερο
συμφωνούσαν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Να
δουλέψει;», έλεγε η ντόνα Ρουθ, η πιο
ήρεμη. Αφού το χωριουδάκι τους δεν
μπορούσε να θρέψει ούτε εκείνους που
είχαν γεννηθεί εκεί.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Έστερ, αντίθετα, ευνοούσε τα σχέδια
του ανεψιού, ενώ η ντόνα Νοέμι, η νεότερη
από τις τρεις, χαμογελούσε ψυχρά και
κοροϊδευτικά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μπορεί
να πιστεύει ότι θα έλθει εδώ να κάνει
τον κύριο. Ας έλθει, ας έλθει! Θα πάει
για ψάρεμα στο ποτάμι......»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ο
ίδιος λέει ότι θέλει να δουλέψει, Νοέμι,
αδελφούλα μου! Θα δουλέψει επομένως: θα
κάνει τον έμπορο, όπως ο πατέρας του».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τότε
θα έπρεπε να το είχε κάνει προηγουμένως.
Οι συγγενείς μας δεν αγόρασαν ποτέ
βόδια».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Άλλοι
καιροί, Νοέμι, αδελφούλα μου! Εξ άλλου,
τώρα οι κύριοι είναι ακριβώς οι έμποροι.
Βλέπεις τον Μιλέζο; Λέει: ο Βαρόνος του
Γκάλτε τώρα είμαι εγώ».</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι γελούσε, με κακία στο βλέμμα των
βαθιών της ματιών, και το γέλιο της
αποθάρρυνε την ντόνα Έστερ περισσότερο
απ’ όλα τα επιχειρήματα της άλλης της
αδελφής.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κάθε
μέρα η ίδια ιστορία: το όνομα του Τζατσίντο
αντηχούσε σ’ όλο το σπίτι, και όταν οι
τρεις αδελφές σώπαιναν εκείνος βρισκόταν
ανάμεσά τους, όπως συνέβαινε, εξ άλλου,
πάντα από την ημέρα της γέννησής του,
και η άγνωστη μορφή του γέμιζε ζωντάνια
το κατεστραμμένο σπίτι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις δε θυμόταν να είχε ποτέ πάρει άμεσα
μέρος στις συζητήσεις των κυράδων του.
Δεν τολμούσε, κυρίως επειδή δε ζητούσαν
τη γνώμη του, έπειτα γιατί δεν ήθελε να
έχει ενοχές∙ επιθυμούσε όμως να έλθει
το παιδί.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τον
αγαπούσε, τον είχε από την αρχή αγαπήσει
σαν μέλος της οικογένειας.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μετά
το θάνατο του ντον Τζάμε είχε μείνει με
τις τρεις κυρίες για να τις βοηθήσει να
τα βγάλουν πέρα με τις μπερδεμένες τους
υποθέσεις. Οι συγγενείς δε νοιάζονταν
για εκείνες, αντίθετα, τις υποτιμούσαν
και τις απέφευγαν. Δεν τα κατάφερναν
παρά μόνο στις δουλειές του σπιτιού και
ούτε που γνώριζαν το κτηματάκι, τελευταίο
απομεινάρι της περιουσίας τους.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
μείνω άλλον ένα χρόνο στην υπηρεσία
τους», είχε πει ο Έφις, παρακινούμενος
από συμπόνια για την εγκατάλειψή τους
από όλους. Και έμεινε είκοσι χρόνια.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
τρεις γυναίκες ζούσαν από τα εισοδήματα
του κτήματος που εκείνος καλλιεργούσε.
Τις δύσκολες χρονιές η ντόνα Έστερ έλεγε
στον υπηρέτη, μόλις έφτανε η ώρα να τον
πληρώσει (τριάντα σκούδα το χρόνο κι
ένα ζευγάρι άρβυλα):</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κάνε
υπομονή, για το Θεό. Δε θα χάσεις αυτό
που δικαιούσαι». </FONT></FONT>
</P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κι
εκείνος έκανε υπομονή, και η πίστωσή
του μεγάλωνε χρόνο το χρόνο, τόσο που η
ντόνα Έστερ, μισοαστεία, μισοσοβαρά,
του υποσχόταν να τον αφήσει κληρονόμο
του κτήματος και του σπιτιού, παρ’ όλο
που ήταν πιο γέρος από εκείνες.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Γέρος
πια και αδύναμος</FONT></FONT><FONT FACE="Tempus Sans ITC, Blackadder ITC, fantasy"><FONT SIZE=3><B>·</B></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>
</B></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>δεν
έπαυε όμως να είναι άντρας και αρκούσε
η σκιά του για να προστατεύει ακόμη τις
τρεις γυναίκες.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τώρα
ήταν εκείνος που ονειρευόταν για λόγου
τους μια καλή τύχη: τουλάχιστον η Νοέμι
να εύρισκε σύζυγο! Εάν το κίτρινο γράμμα,
ύστερα από όλα αυτά, έφερνε μια καλή
είδηση; Εάν ανήγγειλε κάποια κληρονομιά;
Εάν ζητούσαν τη Νοέμι σε γάμο; Οι κυρίες
Πιντόρ εξακολουθούσαν να έχουν πλούσιους
συγγενείς στο Σάσαρι και στο Νούορο:
γιατί δε θα μπορούσε κάποιος από εκείνους
να ζητήσει σε γάμο τη Νοέμι; Θα μπορούσε
το κίτρινο γράμμα να το είχε γράψει και
ο ίδιος ο ντον Πρέντου…</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
να που μες στην κουρασμένη φαντασία του
υπηρέτη τα πράγματα αλλάζουν ξαφνικά
όψη, όπως από τη νύχτα στη μέρα. Όλα είναι
φως, μια γλύκα: οι ευγενικές του κυράδες
ξανανιώνουν, ξανασηκώνονται και πετούν
σαν τους αετούς που ξανάβγαλαν φτερά.
Το σπίτι τους ξαναγεννιέται από τα
ερείπιά του και όλα τριγύρω ξανανθίζουν
όπως η κοιλάδα την άνοιξη.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
σ’ εκείνον, τον κακόμοιρο υπηρέτη, δε
μένει παρά να αποσυρθεί για το υπόλοιπο
της ζωής του στο κτηματάκι, ν’ απλώσει
την ψάθα του και ν’ αναπαυθεί με τη
βοήθεια του Θεού, ενώ μες στη σιγαλιά
της νύχτας οι καλαμιές ψιθυρίζουν την
προσευχή της γης που αποκοιμιέται.  </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>Κεφάλαιο
δεύτερο</B></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Την
αυγή έφυγε αφήνοντας πίσω του το αγόρι
να φυλάει το κτήμα.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
δημοσιά μέχρι το χωριό ήταν ανηφορική
κι εκείνος περπατούσε αργά επειδή τον
προηγούμενο χρόνο τον είχαν εύρει οι
θέρμες της μαλάριας και </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>τα
πόδια του δεν τον βαστούσαν πια</FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>.
Κάθε τόσο σταματούσε και γύριζε να
κοιτάξει το κτηματάκι που ήταν καταπράσινο
ανάμεσα στους δυο τοίχους που σχημάτιζαν
οι φραγκοσυκιές και το καλύβι εκεί πάνω,
μαύρο ανάμεσα στο γλαυκό των καλαμιών
και στο λευκό του βράχου, του φαινόταν
να μοιάζει με φωλιά, μια πραγματική
φωλιά. </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κάθε
φορά που έφευγε από εκεί</FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
το κοίταζε έτσι, τρυφερά και μελαγχολικά,
σαν ένα πουλί που μεταναστεύει. Ένοιωθε
ν’ αφήνει εκεί πάνω το καλύτερο κομμάτι
του εαυτού του, τη δύναμη που δίνει η
μοναξιά, το ξεμονάχιασμα από τον κόσμο,
και ανηφορίζοντας τη δημοσιά που περνούσε
ανάμεσα από ρείκια, βούρλα και χαμηλές
σκλήθρες στο μήκος του ποταμού, του
φαινόταν πως είναι προσκυνητής, με το
μικρό μάλλινο δισάκι στον ώμο και με
ένα μπαστούνι από κουφοξυλιά στο χέρι,
να κατευθύνεται σ’ έναν τόπο  μετάνοιας:
στον κόσμο. </FONT></FONT>
</P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ας
γίνει όμως το θέλημα του Θεού και ας
προχωρήσουμε. Να που ανοίγει ξαφνικά η
κοιλάδα και στην απότομη κορυφή ενός
λόφου, όμοιου με έναν τεράστιο σωρό από
χαλάσματα, εμφανίζονται τα ερείπια του
Κάστρου. Από ένα μαύρο τείχος ένα γαλάζιο
παράθυρο ανοιχτό, όμοιο με το μάτι του
παρελθόντος, κοιτάζει το μελαγχολικό
τριανταφυλλί πανόραμα του ήλιου που
ανατέλλει, την κυματιστή πεδιάδα με τα
γκρίζα στίγματα της άμμου και τα κιτρινωπά
βουρλοτόπια, την πρασινωπή φλέβα του
ποταμού, τα λευκά χωριουδάκια με το
καμπαναριό στη μέση σαν το στύλο μες
στο άνθος, τα βουναλάκια πάνω από τα
μικρά χωριά  και στο βάθος το σύννεφο
βαμμένο μαβί και χρυσό στα βουνά του
Νούορο. </FONT></FONT>
</P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
 Έφις περπατάει, μικροκαμωμένος και
μελαψός, μέσα σ’ αυτό το φωτεινό μεγαλείο.
Ο ήλιος από το πλάι κάνει ν’ αστράφτει
όλη η πεδιάδα∙ σε κάθε βούρλο και από
μια ασημένια κλωστή, από τον θάμνο κάθε
φλόμου ξεχύνεται το τιττύβισμα κάποιου
πουλιού∙ και να ο λευκοπράσινος κώνος
του βουνού Γκάλτε με λωρίδες σκιάς και
φωτός, και στ</FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US">o</SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>υς
πρόποδές του το χωριό που μοιάζει ν’
αποτελείται μόνο από τα ερείπια της
αρχαίας ρωμαϊκής πόλης. </FONT></FONT>
</P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μακριοί
μαντρότοιχοι κατεστραμμένοι, χαμόσπιτα
χωρίς σκεπή, τοίχοι γδαρμένοι, απομεινάρια
από αυλές και φράχτες, τρώγλες άθικτες
πιο μελαγχολικές και από τα ίδια τα
ερείπια συνοδεύουν τους ανηφορικούς
δρόμους, στρωμένους καταμεσής με μεγάλους
λίθους. Σκόρπιες εδώ κι εκεί πέτρες
ηφαιστείου μαρτυρούν για την καταστροφή
που χτύπησε την αρχαία πόλη και σκόρπισε
τους κατοίκους της. Μερικά καινούργια
σπίτια κάνουν δειλά την εμφάνισή τους
μέσα σε όλη αυτή την κατάπτωση και
ροδιές, χαρουπιές, συστάδες από
φραγκοσυκιές και φοινικιές δίνουν μια
ποιητική νότα στο θλιβερό τοπίο.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όσο
όμως ο Έφις ανέβαινε, η θλίψη αυτή
μεγάλωνε, για να φτάσει στο αποκορύφωμά
της με τα απομεινάρια του παλιού
νεκροταφείου και των ερειπίων της
εκκλησίας που απλώνονταν στην καταραχιά,
στη σκιά του Βουνού, ανάμεσα σε βάτα και
φλόμους. Τα σοκάκια ήταν έρημα και τα
κάθετα βράχια του Βουνού έμοιαζαν τώρα
με μαρμάρινους πύργους. </FONT></FONT>
</P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις σταμάτησε μπροστά σε μιαν εξώπορτα
πλάι στην είσοδο του παλιού νεκροταφείου.
Ήταν σχεδόν ίδιες οι δυο είσοδοι με τρία
σπασμένα, χορταριασμένα σκαλοπάτια η
κάθε μία, ενώ όμως η είσοδος του παλιού
νεκροταφείου έφερε ένα ξύλινο διαβρωμένο
υπέρθυρο, εκείνη των τριών γυναικών
είχε ένα χτιστό αψιδωτό υπέρθυρο και
επάνω στη δοκό του υπήρχαν τα ίχνη ενός
οικόσημου: ένα κεφάλι πολεμιστή με
κράνος και ένα χέρι οπλισμένο με σπαθί∙
το μότο έγραφε: </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US"><I>quis</I></SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>
</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US"><I>resistit</I></SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>
</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US"><I>hujas</I></SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>?</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις διέσχισε τη μεγάλη τετράγωνη αυλή
που ήταν λιθόστρωτη στο κέντρο, όπως οι
δρόμοι, με ένα αυλάκι για τα νερά της
βροχής και έβγαλε το δισάκι από τον ώμο
κοιτάζοντας μήπως πρόβαλε καμία από
τις κυράδες του. Το σπίτι, ισόγειο και
ένας όροφος μόνο, βρισκόταν στο βάθος
της αυλής, και αμέσως από πίσω υψωνόταν
το Βουνό λες και κρεμόταν από πάνω του
σαν τεράστιος λευκοπράσινος σκούφος. </FONT></FONT>
</P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τρεις
μικρές πόρτες βρίσκονταν κάτω από ένα
ξύλινο μπαλκόνι που περιέβαλλε όλο το
επάνω πάτωμα του σπιτιού και όπου
ανέβαινε κανείς από μια εξωτερική σκάλα
σε κακή κατάσταση. Μια μαυρισμένη τριχιά,
δεμένη και στερεωμένη σε πασσάλους
καρφωμένους στις γωνίες των σκαλοπατιών,
είχε πάρει τη θέση της κατεστραμμένης
κουπαστής της σκάλας. Οι πόρτες, τα
υποστυλώματα και το κάγκελο του μπαλκονιού
ήταν φτιαγμένα από ξύλο λεπτοσκαλισμένο.
Όλα όμως ήταν ετοιμόρροπα και το ξύλο
σαρακοφαγωμένο, μαυρισμένο, λες και θα
γινόταν σκόνη με το παραμικρό χτύπημα,
σαν να το κομμάτιασε αόρατο τρυπάνι.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εδώ
κι εκεί όμως, στα κάγκελα του μπαλκονιού,
εκτός από τα κομψά κολονάκια που ήταν
άθικτα ακόμη, φαίνονταν τα υπολείμματα
μιας κορνίζας στολισμένης με ανάγλυφα
φύλλα, λουλούδια και φρούτα και ο Έφις
θυμόταν ότι από μικρό παιδί ακόμη εκείνο
το μπαλκόνι είχε ξυπνήσει μέσα του έναν
θρησκευτικό σεβασμό, όπως ο άμβωνας και
το κάγκελο του ιερού της εκκλησίας.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μια
κοντόχοντρη γυναίκα, μαυροντυμένη, με
ένα λευκό μαντίλι γύρο από το σκληρό,
μαυριδερό πρόσωπο, εμφανίστηκε στο
μπαλκόνι. Έσκυψε, είδε τον υπηρέτη και
τα μαύρα, αμυγδαλωτά μάτια της άστραψαν
από χαρά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ντόνα
Ρουθ, καλημέρα, κυρά μου!»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Ρουθ κατέβηκε γρήγορα, αφήνοντας
να φανούν οι χοντρές της γάμπες με τις
τιρκουάζ κάλτσες. Του χαμογελούσε και
φαίνονταν τα γερά της δόντια κάτω από
το σκούρο, τριχωτό χείλος της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«
Και η ντόνα Έστερ; Και η ντόνα Νοέμι;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Η
Έστερ πήγε στην εκκλησία, η Νοέμι
σηκώνεται τώρα. Καλός ο καιρός, Έφις!
Πώς πάει εκεί κάτω;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Καλά,
καλά, δόξα τω Θεώ, όλα καλά.»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ακόμη
και η κουζίνα ήταν παμπάλαια: ευρύχωρη,
χαμηλοτάβανη με σταυρωτά δοκάρια στο
ταβάνι μαυρισμένα από την καπνιά. Πάγκοι
από δουλεμένο ξύλο ακουμπούσαν στον
τοίχο στις δυο πλευρές του μεγάλου
τζακιού. Πίσω από τα κάγκελα του παραθυριού
πρασίνιζε στο βάθος το βουνό. Πάνω στους
γυμνούς κοκκινωπούς τοίχους φαίνονταν
ακόμη τα ίχνη από τις χάλκινες κατσαρόλες
που δεν υπήρχαν πια και τα λεία και
γυαλιστερά κρεμαστάρια όπου κάποτε
κρεμούσαν τις σέλλες, τα δισάκια, τα
όπλα, έμοιαζε να είχαν απομείνει εκεί
σαν ενθύμια. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Λοιπόν,
ντόνα Ρουθ;…..», ρώτησε ο Έφις, τη στιγμή
που η γυναίκα έβαζε στη φωτιά μια μικρή
χάλκινη καφετιέρα. Εκείνη όμως έστρεψε
το πλατύ, μελαχρινό πρόσωπό της, που το
περιέβαλε η άσπρη μαντήλα, και του έκανε
νόημα να έχει υπομονή. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πήγαινε
να μου φέρεις λίγο νερό, ώσπου να κατέβει
η Νοέμι.»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις πήρε τον κουβά κάτω από το κάθισμα
και ξεκίνησε, αλλά όταν έφτασε στην
πόρτα έστρεψε δειλά, κοιτάζοντας τον
κουβά που κουνιόταν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Το
γράμμα είναι από τον ντον Τζατσιντίνο;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Το
γράμμα; Τηλεγράφημα είναι……»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«
Χριστέ μου! Δεν πιστεύω να έπαθε τίποτα
κακό;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τίποτα,
τίποτα! Πήγαινε…..»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Δεν
είχε νόημα να επιμένει πριν κατέβει η
ντόνα Νοέμι. Η ντόνα Ρουθ, παρ’ όλο που
ήταν η μεγαλύτερη από τις τρεις αδελφές
και κρατούσε τα κλειδιά του σπιτιού
(δεν υπήρχε δα και τίποτε να ασφαλίσει)
δεν έπαιρνε ποτέ καμία πρωτοβουλία και
καμία ευθύνη.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Πήγε
στο πηγάδι που έμοιαζε με </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>νουράγκε</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
[2] σκαμμένο σε μια γωνιά της αυλής και
ήταν προστατευμένο από έναν πέτρινο
φράχτη που πάνω του άνθιζαν, μέσα σε
παλιά σπασμένα λαγήνια, βιόλες και
γιασεμιά. Ένα από αυτά σκαρφάλωνε στον
τοίχο και από εκεί πρόβαλε προς τα έξω,
λες και ήθελε να δει τι υπήρχε πέρα, στον
κόσμο.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Πόσες
αναμνήσεις δεν ξυπνούσε στην καρδιά
του υπηρέτη αυτή η γωνιά της αυλής,
θλιβερή με τα μούσκλια της, χαρούμενη
με το σκούρο χρυσαφί από τις βιόλες και
με το ανοιχτοπράσινο των γιασεμιών της!</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>	Σαν
να έβλεπε ακόμη την ντόνα Λία, χλωμή και
λεπτή σαν κυπαρίσσι, να προβάλλει στο
μπαλκόνι με το βλέμμα καρφωμένο μακριά,
να προσπαθεί να διακρίνει κι εκείνη τι
υπήρχε πέρα, στον κόσμο. Έτσι την είχε
δει την μέρα της φυγής, ακίνητη εκεί
πάνω, όμοια με καπετάνιο που εξερευνά
με το βλέμμα το μυστήριο της θάλασσας…</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Πόσο
βαραίνουν αυτές οι αναμνήσεις! Βαραίνουν
σαν τον κουβά γεμάτο με νερό που τραβάει
προς τα κάτω, προς το πηγάδι.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Σηκώνοντας
όμως τα μάτια ο Έφις είδε ότι δεν ήταν
η Λία εκείνη η ψηλή γυναίκα που πρόβαλε
ευκίνητη στο μπαλκόνι και κούμπωνε τα
μανίκια από το μακρύ, μαύρο πανωφόρι
της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ντόνα
Νοέμι, καλημέρα, κυρά μου! Δεν θα
κατεβείτε;»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνη
έσκυψε λίγο το κεφάλι με τα πυκνά,
χρυσόμαυρα μαλλιά, που έλαμπαν  γύρω
από το χλωμό πρόσωπο σαν δυο λωρίδες
σατέν. Απάντησε στο χαιρετισμό με τα
μάτια,  μαύρα χρυσαφί κι εκείνα κάτω από
μακριά ματόκλαδα, αλλά δεν μίλησε και
δεν κατέβηκε.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Άνοιξε
διάπλατα πόρτες και παράθυρα – δεν
υπήρχε  κίνδυνος το ρεύμα του αέρα να
χτυπήσει και να σπάσει τα τζάμια (έλλειπαν
εδώ και χρόνια!) – και έφερε έξω, να την
απλώσει στον ήλιο, μια κίτρινη κουβέρτα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
θα κατεβείτε, ντόνα Νοέμι;», ξανάπε ο
Έφις με το κεφάλι στραμμένο ψηλά, κάτω
από το μπαλκόνι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τώρα,
τώρα.»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Συνέχιζε
όμως ν’ απλώνει την κουβέρτα και σαν
να σταματούσε λίγο για να παρατηρήσει
το τοπίο στα δεξιά και το τοπίο στα
αριστερά, και τα δυο μελαγχολικά όμορφα,
με την αμμώδη πεδιάδα να την διασχίζει
το ποτάμι, με σειρές από λεύκες, με
χαμηλές σκλήθρες, με βουρλοτόπια και
φλόμους, με την εκκλησία μαυρισμένη από
τα βάτα, το παλιό νεκροταφείο χορταριασμένο
και μέσα στο πράσινο να ασπρίζουν σαν
μαργαρίτες τα κόκαλα των νεκρών, και
στο βάθος ο λόφος με τα ερείπια του
Κάστρου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Χρυσά
σύννεφα στεφάνωναν τον λόφο και τα
ερείπια και η γλυκύτητα και η ησυχία
του πρωινού έδιναν σ’ όλο το τοπίο μια
ηρεμία νεκροταφείου. Το παρελθόν
κυριαρχούσε ακόμη στον τόπο. Τα ίδια τα
κόκαλα των νεκρών έμοιαζαν να είναι τα
λουλούδια του, τα σύννεφα το διάδημά
του.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αυτό
δεν έκανε καμία εντύπωση στη Νοέμι. Από
κοριτσάκι είχε συνηθίσει να βλέπει τα
κόκαλα που τον χειμώνα ζεσταίνονταν
λες στον ήλιο και την άνοιξη άστραφταν
με τις δροσοσταλίδες. Κανείς δεν σκέφτηκε
να τα πάρει από εκεί∙ γιατί να το σκεφτεί
εκείνη; Η ντόνα Έστερ όμως, κάθε φορά
που ανηφορίζει με αργό και ήρεμο βήμα
το καλντερίμι από την καινούργια εκκλησία
του χωριού (όταν είναι σπίτι πάντα
βιάζεται, έξω όμως τα κάνει όλα με ηρεμία,
επειδή μια γυναίκα από ευγενική γενιά
πρέπει να είναι αποφασιστική και ήρεμη)
όταν φτάνει μπροστά στο παλιό νεκροταφείο
σταυροκοπιέται και προσεύχεται για την
ψυχή των νεκρών.... </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Έστερ δεν ξεχνά ποτέ τίποτα και
δεν παύει να παρατηρεί∙ έτσι, μόλις
μπήκε στην αυλή, κατάλαβε ότι κάποιος
τράβηξε νερό από το πηγάδι. Έβαλε στη
θέση του τον κουβά, έβγαλε ένα πετραδάκι
από μια γλάστρα με βιόλες και μόλις
μπήκε στην κουζίνα χαιρέτησε τον Έφις
και τον ρώτησε εάν του είχαν φτιάξει
καφέ.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μου
έφτιαξαν, μου έφτιαξαν, ντόνα Έστερ,
κυρά μου!»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Στο
αναμεταξύ η ντόνα Νοέμι είχε κατέβει
με το τηλεγράφημα στο χέρι, αλλά δεν
αποφάσιζε να το διαβάσει, λες και της
άρεσε να μεγαλώνει την αγωνία και την
περιέργεια του υπηρέτη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έστερ»,
είπε, ενώ καθόταν στον πάγκο πλάι στο
τζάκι, «γιατί δεν βγάζεις το σάλι;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έχει
λειτουργία στην εκκλησία σήμερα το
πρωί∙ θα ξαναβγώ. Διάβασε.»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κάθισε
κι εκείνη στον πάγκο και η ντόνα Ρουθ
την μιμήθηκε. Καθισμένες έτσι οι τρεις
αδελφές έμοιαζαν καταπληκτικά∙ μόνο
που αντιπροσώπευαν τρεις διαφορετικές
ηλικίες: η ντόνα Νοέμι ήταν ακόμη νέα,
η ντόνα Έστερ ηλικιωμένη και η ντόνα
Ρουθ ήδη γριά, αλλά κοτσονάτη, ευγενική,
γαλήνια. Τα μάτια της ντόνας Έστερ, λίγο
πιο ανοιχτόχρωμα από εκείνα των αδερφάδων
της, μ’ ένα χρώμα καστανό χρυσαφί, είχαν
μια λάμψη παιδική και πονηρή ταυτόχρονα.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
υπηρέτης κάθισε απέναντί τους και
περίμενε. Η ντόνα Νοέμι όμως, αφού
ξεδίπλωσε το κίτρινο χαρτί, το κοίταζε
με βλέμμα προσηλωμένο σαν να μην μπορούσε
να ξεχωρίσει τις λέξεις και τελικά το
ανέμισε οργισμένη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Λοιπόν,
λέει πως φτάνει σε λίγες μέρες. Αυτό
είναι όλο!»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Σήκωσε
τα μάτια και κοκκίνισε κοιτάζοντας
αυστηρά κατά πρόσωπο τον Έφις∙ και οι
άλλες δυο τον κοίταζαν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Το
καταλαβαίνεις; Έτσι, απλά, σαν να έρχεται
στο σπίτι του!»  </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
λες;», ρώτησε η ντόνα Έστερ, βγάζοντας
ένα δάχτυλο μέσα από τον κόμπο που έκανε
το σάλι.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις είχε μια μακάρια όψη: οι πυκνές
ρυτίδες γύρο από τα ζωηρά του μάτια
έμοιαζαν με ακτίνες, και ο ίδιος δεν
προσπαθούσε να κρύψει την χαρά του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είμαι
ένας ταπεινός υπηρέτης, λέω όμως ότι η
Θεία Πρόνοια ξέρει τι κάνει!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θεέ
μου, σ’ ευχαριστώ! Υπάρχει κάποιος
τουλάχιστον που καταλαβαίνει τον λόγο»,
είπε η ντόνα Έστερ.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι όμως χλόμιασε πάλι. Λόγια
διαμαρτυρίας της έρχονταν στα χείλη
και παρ’ όλο που κατόρθωνε πάντα να
συγκρατιέται μπροστά στον υπηρέτη, που
φαίνεται πως δεν του έδινε και πολύ
σημασία, αυτή τη φορά δεν μπόρεσε να μην
τον αντικρούσει.  </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
έχει καμιά δουλειά εδώ η Θεία Πρόνοια
και δεν πρόκειται γι’ αυτό. Πρόκειται
για......», και πρόσθεσε μετά από μια στιγμή
δισταγμού, «πρόκειται για μια ξεκάθαρη
απάντηση που πρέπει να του δώσουμε, ότι
στο σπίτι μας δεν υπάρχει θέση για
εκείνον!»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
ο Έφις άνοιξε τα χέρια και έκλινε λίγο
το κεφάλι σαν να ήθελε να πει: τότε γιατί
θέλετε τη συμβουλή μου; - αλλά η ντόνα
Έστερ έβαλε τα γέλια και σήκωσε, χτυπώντας
τες νευρικά, τις δυο μαύρες άκρες από
το σάλι της. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
πού θα ’θελες να πάει, λοιπόν; Στο σπίτι
του Ρετόρου σαν τους ξένους που δεν
βρίσκουν πού να μείνουν;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εγώ
δεν θα του έδινα καμία απάντηση», πρότεινε
η ντόνα Ρουθ παίρνοντας από τα χέρια
της Νοέμι το τηλεγράφημα που εκείνη
δίπλωνε και ξεδίπλωνε νευρικά. «Εάν
έλθει, καλώς να ορίσει. Θα μπορούσαμε
να τον υποδεχτούμε σαν να ήταν ξένος.
Καλώς τον τον ξένο!», είπε σαν να χαιρετούσε
κάποιον που έμπαινε εκείνη τη στιγμή
από την πόρτα. «Εντάξει. Και εάν
συμπεριφερθεί άσχημα, θα τα μαζέψει και
θα φύγει όσο είναι καιρός.»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Έστερ όμως χαμογελούσε κοιτάζοντας
την αδελφή της που ήταν η πιο δειλή και
η πιο αναποφάσιστη από τις τρεις και
σκύβοντας της χτύπησε με το χέρι το
γόνατο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Να
τον διώξουμε, θέλεις να πεις; Σπουδαία
εντύπωση θα κάνουμε! Και θα έχεις το
θάρρος να το κάνεις εσύ, Ρουθ;»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις σκεφτόταν. Ξαφνικά σήκωσε το κεφάλι
και ακούμπησε το χέρι στο στήθος του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αυτό
θα το αναλάβω εγώ!», υποσχέθηκε με
αποφασιστικότητα.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
βλέμμα του διασταυρώθηκε μ’ εκείνο της
Νοέμι κι εκείνος που πάντα φοβόταν τα
υγρά και ψυχρά της μάτια σαν θάλασσα
βαθιά, κατάλαβε πως η νεαρή κυρά του
έπαιρνε στα σοβαρά την υπόσχεσή του.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Δεν
μετάνιωσε όμως που την έδωσε. Πολλές
άλλες ευθύνες είχε αναλάβει στη ζωή
του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έμεινε
στο χωριό όλη την μέρα.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ανησυχούσε
για το κτήμα – αν και την εποχή εκείνη
λίγα πράγματα ήταν εκείνα που θα μπορούσε
να κλέψει κανείς – αλλά του φαινόταν
ότι μια κρυφή διχόνοια ταλάνιζε τις
κυράδες του και δεν ήθελε να φύγει εάν
προηγουμένως δεν τις έβλεπε φιλιωμένες.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Έστερ, αφού έβαλε λίγη τάξη,
ξαναβγήκε για να πάει στην εκκλησία. Ο
Έφις της υποσχέθηκε να την συναντήσει
στην εκκλησία, αλλά την ώρα που η ντόνα
Νοέμι ανέβαινε πάλι επάνω, εκείνος
ξαναμπήκε στην κουζίνα και παρακάλεσε
χαμηλόφωνα την ντόνα Ρουθ, που είχε
γονατίσει στο πάτωμα και ζύμωνε επάνω
σε μια χαμηλή τάβλα, να του δώσει το
τηλεγράφημα. Η γυναίκα σήκωσε το κεφάλι
και με το χέρι της μέσα στο αλεύρι τράβηξε
πίσω τη μαντίλα της. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Την
άκουσες;», είπε χαμηλόφωνα υπονοώντας
την Νοέμι. «Πάντα η ίδια! Η περηφάνια
την κουμαντάρει......»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δίκιο
έχει!» είπε ο Έφις σκεφτικός. «Όταν είναι
κανείς ευγενής είναι ευγενής, ντόνα
Ρουθ. Βρίσκεις ένα νόμισμα χωμένο μέσα
στη γη. Νομίζεις ότι είναι σιδερένιο
επειδή είναι μαυρισμένο, εάν όμως το
καθαρίσεις βλέπεις ότι είναι χρυσό. Το
χρυσάφι είναι πάντα χρυσάφι.....»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Ρουθ κατάλαβε ότι ήταν ανώφελο
να δικαιολογήσει στον Έφις την
αδικαιολόγητη περηφάνια της Νοέμι και,
έτοιμη πάντα να ακολουθήσει την γνώμη
των άλλων, χάρηκε γι’ αυτό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θυμάσαι
πόσο υπεροπτικός ήταν ο πατέρας μου;»,
είπε, χώνοντας μέσα στη χλωμή ζύμη τα
κόκκινα χέρια της με τις γαλάζιες φλέβες.
«Κι εκείνος έτσι μιλούσε. Εκείνος βέβαια
δεν θα επέτρεπε στον Τζατσιντίνο ούτε
καν να ξεμπαρκάρει. Τι λες, Έφις;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εγώ;
Εγώ είμαι ένας ταπεινός υπηρέτης, αλλά
λέω πως ο ντον Τζατσιντίνο θα ξεμπαρκάριζε
οπωσδήποτε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γιός
της μάνας του, θέλεις να πεις;» αναστέναξε
η ντόνα Ρουθ και ο υπηρέτης αναστέναξε
κι εκείνος. Η σκιά του παρελθόντος ήταν
πάντα εκεί, γύρω τους. </FONT></FONT>
</P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
άντρας όμως έκανε μια χειρονομία σαν
να ήθελε να διώξει τη σκιά εκείνη και
παρατηρώντας τις κινήσεις των κόκκινων
χεριών που τραβούσαν, δίπλωναν και
χτυπούσαν τη λευκή ζύμη, συνέχισε ήρεμα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είναι
καλό παιδί και η Θεία Πρόνοια θα το
βοηθήσει. Πρέπει να προσέξουμε όμως μην
το πιάσουν οι πυρετοί της μαλάριας.
Πρέπει να του αγοράσουμε και ένα άλογο,
επειδή οι στεριανοί δεν συνηθίζουν να
πηγαίνουν με τα πόδια. Θα το φροντίσω
εγώ. Αυτό που έχει σημασία είναι οι
αφεντιές σας να συμφωνήσουν.»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνη
όμως απάντησε αμέσως  αγέρωχα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γιατί;
Δεν συμφωνούμε, λες; Μας άκουσες μήπως
να μαλώνουμε; Δεν θα πας στη εκκλησία,
Έφις;»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κατάλαβε
ότι τον έδιωχνε και βγήκε στην αυλή,
κοίταξε όμως μήπως μπορούσε να μιλήσει
και με την ντόνα Νοέμι. Να την που βγήκε
στο μπαλκόνι να μαζέψει την κουβέρτα.
Χαμένος κόπος να την παρακαλέσει να
κατέβει, έπρεπε ν’ ανέβει εκείνος. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ντόνα
Νοέμι, μου επιτρέπετε μια ερώτηση; Είστε
ευχαριστημένη;»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι τον κοίταξε έκπληκτη κρατώντας
την κουβέρτα στην αγκαλιά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Για
ποιο πράγμα;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Που
θα έρθει ο ντον Τζατσιντίνο. Θα δείτε,
είναι καλό παιδί.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εσύ
πού τον γνώρισες;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Φαίνεται
από το γράψιμο. Μπορεί να κάνει πολλά.
Πρέπει όμως να του αγοράσουμε ένα
άλογο…..»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
σπιρούνια τότε!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«….
Σημασία έχει να συμφωνήσουν οι εξοχότητές
σας. Αυτό είναι το σημαντικό.»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνη
τράβηξε μια κλωστή από την κουβέρτα και
την πέταξε στην αυλή. Το πρόσωπό της
σκοτείνιασε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πότε
δεν συμφωνήσαμε; Μέχρι τώρα, πάντα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι…
όμως φαίνεται ότι δεν είστε ευχαριστημένη
από  τον ερχομό του Τζατσίντο.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πρέπει
ν’ αρχίσω να τραγουδάω; Δεν είναι δα
και ο Μεσσίας!», είπε μπαίνοντας πλάγια
στο πορτάκι απ’ όπου φαινόταν το
εσωτερικό ενός λευκού δωματίου με ένα
παλιό κρεβάτι, μια παλιά κασέλα, ένα
παραθυράκι χωρίς τζάμια, ανοιχτό με
φόντο το πράσινο του Βουνού.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις κατέβηκε, έκοψε μια μικρή ροζ
βιολέτα και κρατώντας την ανάμεσα στα
δάχτυλα, που είχε σταυρωμένα πίσω στην
πλάτη, κατευθύνθηκε προς την εκκλησία.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ησυχία και η δροσιά του απότομου Βουνού
κυριαρχούσαν τριγύρω. Μόνο οι τρίλιες
των μελισσοφάγων μέσα στα βάτα έδιναν
ζωντάνια στον τόπο και συνόδευαν την
μονότονη προσευχή των γυναικών στην
εκκλησία. Ο Έφις μπήκε ακροπατώντας, με
τη βιολέτα στο χέρι και γονάτισε πίσω
από την κολόνα του άμβωνα.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
εκκλησία ερειπωνόταν. Όλα εκεί μέσα
ήταν γκρίζα, υγρά και σκονισμένα. Από
τις τρύπες της ξύλινης οροφής έμπαιναν
λοξά φωτεινές ακτίνες ασημί σκόνης που
κατέληγαν επάνω στα κεφάλια των
γονατισμένων καταγής γυναικών, και οι
κιτρινισμένες φιγούρες που ξεπηδούσαν
από το μαυρισμένο φόντο των ραγισμένων
τοιχογραφιών, που ακόμη κοσμούσαν τους
τοίχους, έμοιαζαν μ’ αυτές τις γυναίκες,
ντυμένες στα μαύρα και τα βιολετιά, όλες
χλωμές σαν το φίλντισι, ακόμη και οι πιο
ωραίες, οι πιο λεπτές, με στήθος άσαρκο
και την κοιλιά πρησμένη από της θέρμες
της μαλάριας. Και η προσευχή ηχούσε
αργόσυρτη και μονότονη και έμοιαζε να
πάλλεται μακριά, πέρα από τον χρόνο. Η
λειτουργία ήταν για τα σαράντα κάποιου
και ένα μαύρο ύφασμα με χρυσές φράντζες
σκέπαζε το κάγκελο του ιερού. Ο παπάς
ντυμένος στα άσπρα και μαύρα έστρεφε
αργά με υψωμένα τα χέρια, με δυο ακτίνες
 φωτός να τον περιβάλλουν, που λες και
ξεπηδούσαν από το κεφάλι του, όμοιο μ’
εκείνο ενός προφήτη. Αν δεν υπήρχε ο
ήχος από το καμπανάκι του μικρού νεωκόρου
που λες και έδιωχνε από τριγύρω τα
πνεύματα, ο Έφις, παρά το φως και το
κελάηδα των πουλιών, θα πίστευε ότι
παίρνει μέρος σε μια λειτουργία
φαντασμάτων. Να, όλοι είναι εδώ: ο ντον
Τζάμε γονατισμένος στο προσευχητάρι
της οικογένειας και λίγο πιο πέρα η
ντόνα Λία χλωμή μέσα στο μαύρο της σάλι,
όπως η φιγούρα ψηλά στην παλιά ζωγραφιά
που όλες οι γυναίκες κοιτάζουν κάθε
τόσο και που μοιάζει να προβάλλει
πράγματι σε ένα μαύρο, ετοιμόρροπο
μπαλκόνι. Είναι η φιγούρα της Μαγδαληνής
που, όπως λένε, έγινε εκ του φυσικού: η
αγάπη, η θλίψη, οι τύψεις και η ελπίδα
γελούν και κλαίνε μέσα στα βαθειά της
μάτια και στο πικραμένο στόμα της…</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις την κοιτά και νοιώθει, όπως πάντα
μπροστά σ’ αυτή την φιγούρα που
ξεπροβάλλει απ’ τα σκοτάδια ενός
παρελθόντος χωρίς όρια, ζάλη σαν να ήταν
εκείνος που αιωρείται σ’ ένα μαύρο κενό
όλο μυστήριο... Σαν να θυμάται μια
προηγούμενη ζωή, παμπάλαια. Του φαίνεται
πως ζωντανεύει το κάθε τι γύρω του, με
μια ζωή όμως φανταστική, μυθική. Οι
νεκροί ανασταίνονται, ο Χριστός που
βρίσκεται πίσω από το κιτρινωπό
παραπέτασμα του ιερού και δυο φορές το
χρόνο μόνο τον δείχνουν στο λαό, κατεβαίνει
από την κρυψώνα του και περπατάει. Κι
Αυτός είναι αδύνατος, χλωμός, σιωπηλός.
Περπατάει και ο λαός τον ακολουθεί και
στη μέση του κόσμου είναι αυτός, ο Έφις,
που προχωρά, προχωρά, με το λουλούδι στο
χέρι, με την καρδιά του να σκιρτά από
τρυφερότητα… Οι γυναίκες ψάλλουν, τα
πουλιά κελαηδούν. Η ντόνα Έστερ περπατάει
πλάι στον υπηρέτη με γρήγορα μικρά
βήματα, με το δάχτυλο έξω από τον κόμπο
που κάνει το σάλι. Η λιτανεία βγαίνει
από το χωριό και το χωριό είναι ολάνθιστο
από τις ροδιές και την αγράμπελη. Τα
σπίτια είναι καινούργια, η εξώπορτα της
οικογένειας Πιντόρ είναι καινούργια,
από καρυδιά, γυαλίζει και το μπαλκόνι
είναι ανέπαφο….. Όλα είναι καινούργια,
όλα είναι όμορφα. Η ντόνα Μαρία Κριστίνα
είναι ζωντανή και προβάλλει στο μπαλκόνι
όπου είναι απλωμένες οι κουβέρτες από
μετάξι. Η ντόνα Νοέμι είναι κοπελίτσα,
αρραβωνιασμένη με τον ντον Πρέντου και
ο ντον Τζάμε, που ακολουθεί κι αυτός την
λιτανεία, κάνει, όπως πάντα, τον θυμωμένο,
αλλά είναι πολύ ευχαριστημένος…..</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όμως
η ψαλμωδία των γυναικών σταμάτησε και
μερικές σηκώθηκαν για να φύγουν. Ο Έφις,
που είχε ακουμπήσει το κεφάλι στην
κολόνα του άμβωνα, τινάχτηκε από τ’
όνειρό του και ακολούθησε την ντόνα
Έστερ που έβγαινε από την εκκλησία για
να γυρίσει σπίτι.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
ήλιος από ψηλά χτυπούσε τώρα αλύπητα
το χωριουδάκι που ήταν περισσότερο από
κάθε άλλη φορά έρημο μέσα στο εκτυφλωτικό
φως του ζεστού ήδη πρωινού. Οι γυναίκες
μόλις βγήκαν από την εκκλησία σκόρπισαν
εδώ κι εκεί, σιωπηλές σαν φαντάσματα,
και απλώθηκε πάλι η μοναξιά και η σιωπή
γύρω από το σπίτι των Πιντόρ. Η ντόνα
Έστερ πλησίασε στο πηγάδι για να στηρίξει
μ’ ένα ξύλο μια γαριφαλιά, ανέβηκε
γρήγορα τις σκάλες και έκλεισε τα
πορτοπαράθυρα. Στο πέρασμά της το ξώστεγο
έτριζε και από τον τοίχο και το φθαρμένο
ξύλο έπεφτε μια γκρίζα σκόνη σαν στάχτη.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις την περίμενε να κατέβει. Καθισμένος
στα σκαλοπάτια κάτω από τον ήλιο, με τον
σκούφο του γερμένο για να του κάνει λίγο
ίσκιο στο πρόσωπο,  πελεκούσε με το
σουγιά του ένα μικρό κομμάτι ξύλο που
η ντόνα Ρουθ ήθελε να βάλει κάτω από την
εξώπορτα, αλλά η ανταύγεια της λάμας
στον ήλιο τον ενοχλούσε στα μάτια και
η βιόλα, που είχε κιόλας μαραθεί, έτρεμε
πάνω στο γόνατό του. Μπερδεμένες σκέψεις
του περνούσαν από το μυαλό και σκεφτόταν
τις θέρμες της μαλάριας που τον είχαν
ταλαιπωρήσει την προηγούμενη χρονιά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ξαναγυρίζουν
οι διαολεμένες;»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Έστερ ξανακατέβηκε με ένα βαζάκι
από φελλό στο χέρι. Τραβήχτηκε στην άκρη
για να την αφήσει να περάσει και σήκωσε
το πρόσωπο που το σκίαζε ο σκούφος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κυρά
μου, δεν θα ξαναβγείτε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πού
να πάω τέτοια ώρα; Δεν με κάλεσε κανείς
για τραπέζι!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«
Θα ’θελα να σας πω κάτι. Είστε
ευχαριστημένη;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Για
ποιο πράγμα, ψυχή μου;»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τον
συμπεριφερόταν σαν μάνα, χωρίς όμως
οικειότητα. Τον θεωρούσε πάντα απλοϊκό
άνθρωπο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Που….
που συμφωνείτε όλες για τον ερχομό του
Τζατσιντίνο;»	</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
είμαι ευχαριστημένη. Έτσι έπρεπε να
γίνει.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είναι
καλό παιδί. Θα πλουτίσει. Πρέπει να του
αγοράσουμε ένα άλογο. Όμως…..»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όμως;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
πρέπει να τον αφήσουμε πολύ ελεύθερο,
στην αρχή. Τα παιδιά είναι πάντα παιδιά…
Θυμάμαι όταν ήμουν παιδί. Εάν κάποιος
μου επέτρεπε να του σφίξω το μικρό του
 δαχτυλάκι εγώ του έστριβα όλο το χέρι.
Και έπειτα οι άντρες της ράτσας Πιντόρ,
το ξέρετε δα ντόνα Έστερ, είναι
υπερήφανοι….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εάν
έρθει ο ανεψιός μου, Έφις, θα του πω όπως
στους ξένους: κάθισε, είσαι σαν στο σπίτι
σου. Θα καταλάβει όμως πως εδώ θα είναι
φιλοξενούμενος….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
ο Έφις σηκώθηκε τινάζοντας από το
παντελόνι του τις σχίζες του ξύλου. Όλα
πήγαιναν καλά, και όμως κάποια ανησυχία
τον τυραννούσε∙ κάτι ακόμη ήθελε να
πει αλλά δεν τολμούσε.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ακολούθησε
βήμα βήμα τη γυναίκα, έβγαλε τον σκούφο
για να τοποθετήσει με δύναμη το κομμάτι
το ξύλο κάτω από την πόρτα και περίμενε
πάλι με υπομονή να επιστρέψει η ντόνα
Έστερ στο πηγάδι για νερό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δώστε,
δώστε σ’ εμένα», είπε παίρνοντάς της
τον κουβά από το χέρι και ενώ ανέβαζε
το νερό κοίταζε μέσα στο πηγάδι, για να
μην κοιτάζει κατά πρόσωπο την κυρά του,
επειδή ντρεπόταν να της ζητήσει τα λεφτά
που του χρωστούσε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ντόνα
Έστερ, δεν βλέπω πια τα δεμάτια με τα
καλάμια. Τα πουλήσατε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
άλλα πούλησα σε κάποιον από το Νούορο
και άλλα τα χρησιμοποίησα για να
επισκευάσω την σκεπή και έτσι πλήρωσα
και τον χτίστη. Ξέρεις ότι την τελευταία
μέρα της σαρακοστής ο αέρας πέταξε τα
κεραμίδια.»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κι
έτσι εκείνος δεν επέμενε. Υπάρχουν
πολλοί τρόποι να διορθώσει κανείς τα
πράγματα, χωρίς να ταπεινώνει τους
ανθρώπους που αγαπά! Γι’ αυτό πήγε στην
Καλίνα, την τοκογλύφο, σταματώντας να
πει μια καλημέρα στην γιαγιά του αγοριού
που του φύλαγε το κτήμα. Ψηλή και
λιπόσαρκη, με πρόσωπο αρχαίας αιγύπτιας
πλαισιωμένο από μια μαύρη μαντίλα που
οι άκρες της ήταν δεμένες πάνω στο
κεφάλι, η γριά έγνεθε καθισμένη στο
σκαλάκι του χαμόσπιτού της από μαυρισμένες
πέτρες. Είχε μια σειρά κοραλλιών γύρω
από τον μακρύ, κιτρινωπό και ρυτιδιασμένο
λαιμό της. Δυο χρυσά σκουλαρίκια κρέμονταν
στ’ αυτιά της σαν λαμπερές σταγόνες
που δεν έλεγαν να πέσουν. Έμοιαζε να
έχει ξεχάσει, γερνώντας, να βγάλει από
πάνω της  τα κοσμήματα αυτά της νιότης
της. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Η
Παναγιά μαζί σου θεια-Ποτόι. Πώς τα
περνάτε; Το αγόρι έμεινε εκεί πάνω, αλλά
απόψε θα γυρίσει.»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τον
κοίταζε με τα γυάλινα μάτια της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Α,
είσαι ο Έφις; Ο Θεός μαζί σου. Λοιπόν,
από ποιόν ήταν το γράμμα; Από τον ντον
Τζατσιντίνο; Εάν έρθει, να τον υποδεχτείτε
καλά. Στο κάτω κάτω γυρίζει στο σπίτι
του. Είναι η ψυχή του ντον Τζάμε, επειδή
οι ψυχές των γερόντων ξαναζούν μέσα
στους νέους. Κοίτα την Γκριζέντα, την
εγγονή μου! Γεννήθηκε πριν δέκα έξι
χρόνια, στη γιορτή του Χριστού, την ώρα
που πέθαινε η μάνα της. Λοιπόν, κοίτα
την καλά: δεν είναι η μάνα της ξαναγεννημένη;
Να την….»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
πράγματι η Γκριζέντα ανέβαινε από το
ποτάμι με ένα πανέρι ρούχα στο κεφάλι,
ψηλή, με το μεσοφόρι σηκωμένο πάνω από
τις γάμπες της που γυάλιζαν και ήταν
ίσιες σαν της ελαφίνας. Και τα μάτια της
ήταν σαν της ελαφίνας λοξά και υγρά σ’
ένα χλωμό πρόσωπο σαν παλιό μετάλλιο.
Μια κόκκινη κορδέλα στόλιζε το στήθος
της, από την μια άκρη στην άλλη του μικρού
κορσέ που ήταν ανοιχτός πάνω από το
πουκάμισο και υποβάσταζε τα άγουρα
στήθη της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μπαρπα-
Έφις!», φώναξε, χαδιάρικα και αυστηρά,
βάζοντας το πανέρι πάνω στο κεφάλι του
και ψαχουλεύοντας τις τσέπες του. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εγώ
πάντα σας σκέφτομαι, καλέ μου, κι εσείς
δεν έχετε τίποτε να μου δώσετε…. Ούτε
ένα αμύγδαλο!»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις την άφηνε να τον ψαχουλεύει και
χαιρόταν τη χάρη της. Η γριά όμως με
ανέκφραστο το πρόσωπο και τα μάτια
γυάλινα είπε με γλύκα:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ο
μακαρίτης ντον Τζάμε γυρίζει πίσω.»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Γκριζέντα κοκάλωσε και το όμορφο πρόσωπο
και τα όμορφα μάτια της πήραν αμυδρά
την όψη της γιαγιάς της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γυρίζει
πίσω;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αφήστε
τα τώρα αυτά!» είπε ο Έφις απιθώνοντας
το πανέρι στα πόδια του κοριτσιού, αλλά
εκείνη άκουγε σαν μαγεμένη τα λόγια της
γιαγιάς, και εκείνος κατεβαίνοντας το
σοκάκι νόμιζε πως ξανάβλεπε το παρελθόν
σε κάθε γωνιά. Να, εκεί κάτω, καθισμένος
στο πέτρινο παγκάκι που ακουμπά στο
γκρίζο σπίτι του Μιλέζου, ένας μεγαλόσωμος
άντρας ντυμένος στα βελούδα. Το καφέ
χρώμα της φορεσιάς του τονίζει το κόκκινο
του προσώπου του και το μαύρο του γενιού
του.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Δεν
είναι ο ντον Τζάμε; Σαν κι εκείνον
προτάσσει το στήθος του και έχει τους
αντίχειρες μέσα στα τσεπάκια του γιλέκου
του. Τα άλλα δάχτυλά του, κόκκινα,
συμπλέκονται με τη χρυσή αλυσίδα του
ρολογιού. Κάθεται εκεί όλη την ημέρα
για να κοιτάζει τους περαστικούς και
να τους κοροϊδεύει. Πολλοί αλλάζουν
δρόμο επειδή τον φοβούνται και το ίδιο
κάνει και ο Έφις, για να φτάσει στο σπίτι
της τοκογλύφου χωρίς να γίνει αντιληπτός.
</FONT></FONT>
</P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μια
αιμασιά από φραγκοσυκιές έζωνε σαν
τοίχος βαρύς την αυλή της θεια Καλίνα.
Εκείνη έγνεθε επίσης, ήταν μικροκαμωμένη
και φορούσε κεντητές παντόφλες, χωρίς
κάλτσες. Το μικρό της πρόσωπο ήταν
πανιασμένο και τα μάτια της, μάτια
αρπαχτικού, χρύσιζαν και γυάλιζαν στη
σκιά της μαντίλας που φορούσε στο κεφάλι.
</FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις,
καρδούλα μου, πώς είσαι; Και οι κυράδες
σου πώς είναι; Πώς και με θυμήθηκες;.
Κάτσε, κάτσε, ξεκουράσου.»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Νωθρές
κότες που τσιμπιόντουσαν κάτω από τα
φτερά τους, ζωηρά γατάκια που κυνηγούσαν
ροδαλά γουρουνάκια, περιστέρια λευκά
και γλαυκά, ένα γαϊδούρι δεμένο σ’ έναν
πάσαλο και τα χελιδόνια στον αέρα έδιναν
στην αυλή την όψη της Κιβωτού του Νώε.
Το σπιτάκι είχε για φόντο το παλιό,
ανακαινισμένο σπίτι του Μιλέζου που
ήταν ψηλό, με καινούργια σκεπή, αλλά με
τους τοίχους εδώ κι εκεί φαγωμένους και
γδαρμένους λες από τον χρόνο που
πεισματώνει σε όσους θέλουν να του
αρπάξουν τη λεία. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Το
κτήμα;», είπε ο Έφις ακουμπώντας στον
τοίχο πλάι στη γυναίκα. «Καλά πάει. Φέτος
θα έχουμε περισσότερα αμύγδαλα παρά
φύλλα. Έτσι θα σε ξεχρεώσω, Καλί! Μην
ανησυχείς….»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνη
ζάρωσε τα άτριχα φρύδια της, ενώ
παρακολουθούσε το νήμα από το αδράχτι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
ανησυχώ, ξέρεις! Μακάρι να ’ταν όλοι
σαν κι εσένα και τα εφτά σκούδα που μου
χρωστάς να ήταν εκατό!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ο
διάολος να σε πάρει», σκαφτόταν ο Έφις.
«Μου δάνεισες τέσσερα σκούδα τα
Χριστούγεννα και τώρα τα έκανες κιόλας
εφτά!» </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Λοιπόν,
Καλί», πρόσθεσε χαμηλόφωνα με σκυμμένο
το κεφάλι σαν να μιλούσε στα γουρουνάκια
που μυρίζονταν με επιμονή τα πόδια του.
«Καλί, δώσε μου άλλο ένα σκούδο! Έτσι θα
γίνουν οχτώ, και τον Ιούλιο, μα την
αλήθεια, θα σου τα επιστρέψω μέχρι την
τελευταία δεκάρα…..»</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
τοκογλύφος δεν απάντησε αλλά τον κοίταξε
για πολλή ώρα από πάνω μέχρι κάτω, σήκωσε
το χέρι και τον μούντζωσε.</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις τινάχτηκε και της έπιασε το χέρι,
ενώ τα γουρουνάκια το έσκαγαν τρομαγμένα
και από πίσω τους τα γατάκια και μέσα
σ’ αυτή την αναμπουμπούλα οι κότες
φτερούγιζαν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Καλί,
που να σε πάρει ο διάολος, εάν δεν ήταν
κάποιοι σαν κι εμένα, εσύ αντί να κάνεις
την τοκογλύφο θα πήγαινες να μαζέψεις
βδέλλες…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Καλύτερα
να μαζεύω βδέλλες, παρά να μου πίνουν
το αίμα κάποιοι σαν κι εσένα, συφοριασμένε!
Ναι, βλάκα, θα σου το δώσω το σκούδο∙
και δέκα και εκατό θα σου δώσω, εάν
θέλεις, όπως δίνω σε πιο καθωσπρέπει
ανθρώπους από σένα, στις κυράδες σου,
στους ευγενείς και τους συγγενείς των
Βαρόνων, αλλά τις μούντζες θα σου τις
δίνω πάντα, όσο θα είσαι ηλίθιος, δηλαδή
μέχρι που να πεθάνεις…. Πάντα θα σου
τις δίνω….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
πήγε να πάρει πέντε ασημένιες λίρες.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις έφυγε, με τα λεφτά στο χέρι, ενώ τον
ακολουθούσαν οι ειρωνικοί αποχαιρετισμοί
της γυναίκας. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πες
στις κυράδες σου να φυλάγονται καλά.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
όμως ήταν αποφασισμένος να υποφέρει τα
πάντα, αρκεί να κάνει καλή εντύπωση στον
Τζατσιντίνο όταν φτάσει. Ήθελε ν’
αγοράσει έναν καινούργιο σκούφο για να
τον υποδεχτεί και έτσι κατέβηκε στο
μαγαζί του Μιλέζου, συμβιβασμένος ακόμη
και με την ιδέα να χαιρετήσει τον άνθρωπο
που καθόταν στο παγκάκι. Ήταν ο ντον
Πρέντου, ο πλούσιος συγγενής των κυριών
του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
ντον Πρέντου απάντησε με ένα περιφρονητικό
νεύμα της κεφαλής, από κάτω προς τα
επάνω, καταδέχτηκε όμως να στήσει αυτί
για ν’ ακούσει τι αγόραζε ο υπηρέτης.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δώσε
μου ένα σκούφο, Αντόνι Φραντσί, αλλά να
είναι μακρύς και όχι σκοροφαγωμένος….»
   </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
τον πήρα δα και από το σπίτι των κυράδων
σου», απάντησε ο κακόγλωσσος Μιλέζος.
Και απ’ έξω ο ντον Πρέντου ξερόβηξε,
σημάδι επιδοκιμασίας, ενώ ο μαγαζάτορας
σκαρφάλωνε πάνω σε μια ξύλινη μικρή
σκάλα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όλα
γερνούν και όλα μπορούν να ξανανιώσουν,
σαν τον χρόνο», αντέτεινε ο Έφις,
παρακολουθώντας με τα μάτια τη λεπτή
φιγούρα του Μιλέζου που φορούσε ακόμη
το μακρύ τριχωτό πανωφόρι του χωριού
του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
μαγαζάκι ήταν μικρό αλλά γεμάτο έως
απάνω. Στα ράφια κοκκίνιζαν τα τόπια με
το σκαρλάτο και πλάι έλαμπε το πράσινο
των μπουκαλιών με τη μέντα. Τα σακιά με
το αλεύρι πρότασσαν τις άσπρες τους
κοιλιές ενάντια στις μαύρες καμπούρες
των βαρελιών με τις ρέγκες και στη μικρή
βιτρίνα οι γυμνές γυναίκες των
εικονογραφημένων καρτών χαμογελούσαν
στα βάζα με τα μπαγιάτικα ζαχαρωτά και
στα ρολά με τις ξεθωριασμένες κορδέλες.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ενώ
ο Μιλέζος έβγαζε από ένα κουτί τους
μακριούς σκούφους από μαύρο πανί και ο
Έφις μετρούσε με ανοιχτή την παλάμη την
περίμετρό τους, κάποιος άνοιξε την μικρή
πόρτα που έβγαζε στην αυλή και στο βάθος,
με φόντο γιρλάντες από αμπέλι, φάνηκε,
καθισμένη επάνω σε μια μεγάλη πολυθρόνα,
μια επιβλητική γυναίκα που έγνεθε ήρεμη
σαν βασίλισσα του παλιού καιρού.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Να
η πεθερά μου∙ ρώτησέ την να σου πει εάν
αυτά τα σκουφιά δεν μου κοστίζουν εννιά
</FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>πέζα</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>»,
είπε ο Μιλέζος, ενώ ο Έφις δοκίμαζε ένα
τραβώντας επάνω στο μέτωπό του το άνοιγμα
του σκούφου και διπλώνοντας την κορυφή
επάνω στο κεφάλι του. «Διάλεξες τον
καλύτερο, δεν είσαι αφελής, όπως λένε!
Δεν βλέπεις ότι είναι ένας γαμπριάτικος
σκούφος;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μου
είναι στενός.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Επειδή
είναι καινούργιος, άνθρωπέ μου, παρ’
τον. Εννιά </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>πέζα</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>∙
τζάμπα είναι.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις τον έβγαλε και τον χάιδεψε σκεφτικός.
Στο τέλος έβαλε πάνω στον πάγκο το
νόμισμα που του έδωσε η τοκογλύφος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
ντον Πρέντου έσκυψε να κοιτάξει από την
πόρτα. Το γεγονός ότι ο Έφις αγόραζε ένα
τόσο πολυτελή σκούφο τράβηξε την προσοχή
και της πεθεράς του Μιλέζου. Κάλεσε τον
υπηρέτη μ’ ένα νεύμα της κεφαλής και
τον ρώτησε με μεγαλοπρεπές ύφος πώς
ήταν οι κυράδες του. Στο κάτω κάτω ήταν
γυναίκες ευγενικής καταγωγής και άξιζαν
τον σεβασμό του καθωσπρέπει κόσμου.
Μόνο οι τυχοδιώκτες νεόπλουτοι, σαν τον
Μιλέζο τον γαμπρό της, μπορούσαν να μην
τις έδειχναν τον πρεπούμενο σεβασμό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δώσε
τους τα χαιρετίσματά μου και πες στην
ντόνα Ρουθ ότι σύντομα θα πάω να την
επισκεφτώ. Ήμασταν πάντα καλές φίλες
με την ντόνα Ρουθ, αν και εγώ δεν είμαι
από ευγενική γενιά.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εσείς
έχετε την ευγένεια στην ψυχή», απάντησε
γαλαντόμος ο Έφις, εκείνη όμως έστριψε
ελαφρά το αδράχτι σαν να ήθελε να πει
«δεν βαριέσαι!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
ο αδελφός μου ο Ρετόρος εκτιμάει πολύ
τις κυράδες σου. Με ρωτάει πάντα: “πότε
θα ξαναπάμε μαζί με τις κυρίες στο
πανηγύρι της Παναγίας του Ριμέντιο;”
»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι»,
συνέχισε με ένα τόνο νοσταλγίας, «στα
νιάτα μας πηγαίναμε όλοι μαζί στο
πανηγύρι. Διασκεδάζαμε με το τίποτα.
Τώρα ο κόσμος φαίνεται ότι ντρέπεται
να γελάει.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις δίπλωνε προσεχτικά τον σκούφο του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πρώτα
ο Θεός, φέτος οι κυράδες μου θα πάνε στο
πανηγύρι…. για να προσευχηθούν και όχι
για να διασκεδάσουν….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Χαίρομαι
που τ’ ακούω. Πες μου κάτι, εάν επιτρέπεται:
είναι αλήθεια ότι έρχεται ο γιος της
Λία; Το λέγανε σήμερα εδώ, στο μαγαζί.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><BR>Καθώς
ο Μιλέζος πλησίασε στην πόρτα  και
γελούσε με κάτι που ο ντον Πρέντου του
έλεγε χαμηλόφωνα, ο Έφις αναφώνησε με
αξιοπρέπεια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αλήθεια
είναι! Βρίσκομαι εδώ, στο χωριό, γιατί
πρέπει να του αγοράσω ένα άλογο.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ένα
άλογο από καλάμι;» ρώτησε τότε ο ντον
Πρέντου, γελώντας ηλίθια. «Α, να γιατί
σε είδα να βγαίνεις από τη φωλιά της
Καλίνα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κι
εσάς τι σας νοιάζει; Από εσάς δεν ζητήσαμε
ποτέ τίποτα!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Φυσικά,
ανόητε! Δεν θα σας έδινα ποτέ τίποτε!
Μια καλή συμβουλή μόνο, αυτή ναι! Αφήστε
αυτό το παλικάρι εκεί που βρίσκεται!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αλλά
ο Έφις βγήκε από το μαγαζί με το κεφάλι
ψηλά, με το σκούφο στη μασχάλη, και
απομακρυνόταν δίχως να απαντήσει.   </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>Κεφάλαιο
τρίτο</B></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Άδικα
όμως τις μέρες που ακολούθησαν και για
εβδομάδες οι αδελφές Πιντόρ περίμεναν
τον ανιψιό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Έστερ ζύμωσε για την περίσταση
ψωμί, ένα ψωμί άσπρο και λεπτό σαν την
όστια, όπως συνηθίζεται μόνο στις
γιορτές, και κρυφά από τις αδελφές της
αγόρασε και ένα κουτί μπισκότα. Στο κάτω
κάτω ήταν ένας επισκέπτης εκείνος που
θα ερχότανε  και η φιλοξενία είναι πράγμα
ιερό. Η ντόνα Ρουθ από τη μεριά της
ονειρευόταν κάθε βράδυ τον ερχομό του
ανιψιού και κάθε μέρα κατά τις τρεις,
την ώρα που έφτανε η ταχυδρομική άμαξα,
κρυφοκοίταζε από την εξώπορτα. Η ώρα
όμως περνούσε και όλα παρέμεναν ακίνητα
τριγύρω.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Στις
αρχές του Μάη η ντόνα Νοέμι έμεινε μόνη
στο σπίτι επειδή οι αδελφές της είχαν
πάει στο πανηγύρι της Παναγίας του
Ριμέντιο, όπως συνήθιζαν πάντα εδώ και
πάρα πολλά χρόνια, για να προσκυνήσουν
– όπως έλεγαν – αλλά και για να
διασκεδάσουν λιγάκι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Της
Νοέμι δεν της άρεσε ούτε το ένα ούτε το
άλλο, και όμως, την ώρα που καθόταν στη
ζεστή σκιά του σπιτιού, εκείνο το
μακρόσυρτο, φωτεινό απομεσήμερο,
παρακολουθούσε με τη σκέψη νοσταλγικά
το ταξίδι των αδερφάδων της. Ξανάβλεπε
την γκρίζα και στρογγυλή εκκλησούλα
όμοια με μεγάλη αναποδογυρισμένη φωλιά
στη μέση της χλόης που σκέπαζε τη μεγάλη
αυλή, τις πέτρινες καλύβες γύρω γύρω
όπου στριμωχνόταν ένα πολύχρωμο και
γραφικό πλήθος, σαν τσιγγάνοι, το
κακοφτιαγμένο μπαλκόνι με κολόνες πάνω
από την καλύβα του ιερέα και το γαλάζιο
βάθος του τοπίου, τα δέντρα που θρόιζαν
και τη θάλασσα που γυάλιζε εκεί κάτω
ανάμεσα στις ασημένιες θίνες. Φέρνοντας
στη μνήμη της όλα αυτά τα ευχάριστα
πράγματα της ερχόταν να κλάψει, αλλά
δάγκωνε τα χείλη της γιατί ένοιωθε
ντροπή απέναντι στον εαυτό της για την
αδυναμία της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κάθε
χρόνο η άνοιξη την αναστάτωνε: τα όνειρα
της ζωής ξανάνθιζαν μέσα της, όπως τα
ρόδα ανάμεσα στις πέτρες του παλιού
νεκροταφείου, αλλά καταλάβαινε ότι ήταν
μια περίοδος κρίσης, μια αδυναμία που
θα περνούσε με τις πρώτες ζέστες του
καλοκαιριού και άφηνε τη φαντασία της
να ταξιδεύει σπρωγμένη από τη νυσταλέα
ηρεμία που λίμναζε ολόγυρα, στην κόκκινη
από της παπαρούνες αυλή, στο σκιερό από
κάποιο περαστικό σύννεφο Βουνό, σε όλο
το χωριό που οι μισοί του κάτοικοι ήταν
στο πανηγύρι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Να
την λοιπόν με την σκέψη της εκεί κάτω.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Της
φαίνεται πως είναι ακόμη κοριτσάκι,
επάνω στο μπαλκόνι του ιερέα, μια βραδιά
του Μάη. Ολόγιομο το χάλκινο φεγγάρι
βγαίνει από τη θάλασσα και όλος ο κόσμος
μοιάζει να είναι από χρυσάφι και
μαργαριτάρια.  Το ακορντεόν με τους
παραπονιάρικους ήχους του γεμίζει την
αυλή που την φωτίζει η φωτιά από τα
κιτρινόξυλα με την κοκκινωπή της λάμψη
και προβάλλει επάνω στο γκρίζο του
τοίχου την ευκίνητη και μελαχρινή
φιγούρα του μουζικάντη, τα βιολετί
πρόσωπα των γυναικών και των αγοριών
που χορεύουν χορούς της Σαρδηνίας. Οι
σκιές κινούνται αλλόκοτες πάνω στην
ποδοπατημένη χλόη και στους τοίχους
της εκκλησίας. Λάμπουν τα χρυσά κουμπιά,
τα ασημένια σιρίτια από τις στολές, τα
τάστα του ακορντεόν. Όλα τα άλλα χάνονται
μέσα στο μαργαριταρένιο μισοσκόταδο
της φεγγαρόφωτης νύχτας. Η Νοέμι δεν
θυμόταν να είχε πάρει ποτέ ενεργό μέρος
στο πανηγύρι, ενώ οι μεγαλύτερες αδελφές
της γελούσαν και διασκέδαζαν. Όσο για
τη Λία, εκείνη καθόταν μαζεμένη σαν το
λαγό σε μια χλοερή γωνιά της αυλής∙
ίσως από τότε σχεδίαζε τη φυγή της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
πανηγύρι διαρκούσε εννιά μέρες και οι
τρεις τελευταίες ήταν όλο κυκλικούς
χορούς με μουσικές και τραγούδια. Η
Νοέμι στεκόταν πάντα στο μπαλκόνι,
ανάμεσα στα απομεινάρια από το φαγοπότι,
γύρω της γυάλιζαν τα άδεια μπουΚαλία,
τα σπασμένα πιάτα, κανένα μήλο με το
ψυχρό του πράσινο χρώμα, ένας δίσκος
και ένα κουταλάκι ξεχασμένα. Και τ’
αστέρια ακόμα έλαμπαν πάνω από την αυλή
σαν να τα είχε συνεπάρει ο ρυθμός του
χορού. Όχι, εκείνη δε χόρευε, δε γελούσε,
της ήταν αρκετό όμως να βλέπει τους
άλλους να διασκεδάζουν επειδή είχε την
ελπίδα ότι θα μπορούσε κι εκείνη να
πάρει μέρος στο πανηγύρι της ζωής.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τα
χρόνια όμως περνούσαν και το πανηγύρι
της ζωής γινόταν μακριά από το χωριουδάκι,
κι έτσι η αδελφή της η Λία, για να μπορέσει
να πάρει μέρος σ’ αυτό, το ’σκασε από
το σπίτι...</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνη,
η Νοέμι, είχε απομείνει στο ερειπωμένο
μπαλκόνι του παλιού σπιτιού, όπως κάποτε
στο μπαλκόνι του ιερέα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Την
ώρα που έγερνε ο ήλιος στη δύση κάποιος
χτύπησε στην εξώπορτα που εκείνη την
είχε πάντα κλειστή.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ήταν
η γριά Ποτόι που είχε έρθει να τη ρωτήσει
αν χρειαζότανε τις υπηρεσίες της. Αν
και η Νοέμι δεν της ζήτησε να μείνει,
εκείνη κάθισε καταγής, με τους ώμους
της στον τοίχο. Έλυσε την μαντίλα από
τον στολισμένο της λαιμό και άρχισε να
μιλάει με νοσταλγία για το πανηγύρι.   </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όλοι
είναι εκεί, και τα εγγόνια μου, η Παναγιά
μαζί τους. Όλοι εκεί είναι και δροσίζονται,
επειδή βλέπουν τη θάλασσα….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γιατί
δεν πήγατε κι εσείς;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
το σπίτι, κυρά μου; Όσο φτωχικό κι αν
είναι ένα σπίτι δεν πρέπει να το αφήνει
κανείς μόνο, αλλιώς θα μπει το στοιχειό.
Οι γέροι μένουν, οι νέοι φεύγουν!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αναστέναξε
και έσκυψε για να δει και να διορθώσει
τα κοράλλια στο στήθος της. Διηγήθηκε
για τον καιρό που κι εκείνη πήγαινε στο
πανηγύρι με τον άντρα της, την κόρη της
και τις καλές της γειτόνισσες. Έπειτα
σήκωσε το βλέμμα και κοίταξε προς το
παλιό νεκροταφείο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αυτές
τις μέρες μου φαίνεται πως βλέπω
αναστημένους όλους τους πεθαμένους.
Όλοι πήγαιναν να διασκεδάσουν εκεί
πέρα. Σα να βλέπω τη μητέρα σας, τη ντόνα
Μαρία Κριστίνα, καθισμένη στον πάγκο
στη γωνιά της μεγάλης αυλής. Έμοιαζε
βασίλισσα με την κίτρινη φούστα της και
το μαύρο, κεντητό της σάλι. Και οι γυναίκες
από πολλά χωριά κάθονταν γύρω της σαν
να ήταν υπηρέτριές της….. Μου έλεγε:
Ποτόι, έλα, δοκίμασε αυτόν τον καφέ, πώς
σου φαίνεται, είναι καλός; - Ναι, τόσο
καταδεχτική ήτανε. Α, γι’ αυτό δεν μ’
αρέσει να ξαναπάω εκεί πέρα. Μου φαίνεται
ότι έχω αφήσει κάτι εκεί και δεν θα το
ξαναβρώ πια….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι επιδοκίμασε ζωηρά, με το κεφάλι
σκυμμένο στο εργόχειρό της. Η φωνή της
γριάς της φαινόταν να είναι η ηχώ από
το δικό της παρελθόν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
ο ντον Τζάμε, κυρά μου; Ήταν η ψυχή του
πανηγυριού. Όλο φώναζε, έμοιαζε με
θύελλα, αλλά κατά βάθος ήταν καλός. Το
ουράνιο τόξο έρχεται πάντα μετά την
καταιγίδα. Α, ναι, αυτές τις μέρες ακριβώς,
όταν κάθομαι να γνέσω, μου φαίνεται ότι
ακούω ποδοβολητά αλόγου… Να τος, είναι
εκείνος, που πάει στο πανηγύρι, καβάλα
στο μαύρο του άτι, με τα δισάκια γεμάτα….
Περνάει και με χαιρετά: Ποτόι, έρχεσαι
καβάλα; Εμπρός, ξελογιάστρα!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Συγκινημένη
μιμούνταν τη φωνή του ευγενούς νεκρού.
Έπειτα, ξαφνικά, συνεχίζοντας τις σκέψεις
της, ρώτησε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
ο ντον Τζατσιντίνο δεν θα έρθει;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι πήρε αυστηρό ύφος, επειδή δεν
επέτρεπε σε κανένα να ανακατεύεται στα
πράγματα του σπιτιού της. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εάν
έρθει, καλώς να ορίσει», απάντησε ψυχρά,
αλλά μόλις έφυγε η γριά ξανάπιασε το
μίτο των συλλογισμών της. Ζούσε τόσο
έντονα το παρελθόν, που το παρόν δεν την
ενδιέφερε πια σχεδόν καθόλου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όσο
η ζεστή σκιά του σπιτιού σκέπαζε την
αυλή κι η μυρωδιά του φλόμου έφτανε από
τον κάμπο, τόσο πιο έντονα θυμόταν την
φυγή της Λία. Να, είναι ένα δειλινό σαν
κι αυτό∙ το λευκοπράσινο Βουνό γέρνει
πάνω από το σπίτι, όλος ο ουρανός χρυσίζει.
Η Λία είναι στις επάνω κάμαρες και
πηγαινοέρχεται σιωπηλή. Προβάλλει στο
μπαλκόνι χλωμή, μαυροντυμένη με μαύρα
μαλλιά που λες και παίρνουν κάποιες
γαλαζόχρυσες ανταύγειες από τον ουρανό.
Κοιτάζει κάτω προς το κάστρο, έπειτα
σηκώνει ξαφνικά τα βαριά βλέφαρα και
τινάζεται ολόκληρη κουνώντας τα χέρια.
Μοιάζει με χελιδόνα που ετοιμάζεται να
πετάξει. Κατεβαίνει, πηγαίνει στο πηγάδι,
ποτίζει τα λουλούδια και ενώ το γλυκό
άρωμα από τις βιόλες ανακατεύεται με
την αψιά μυρωδιά του φλόμου, τα πρώτα
αστέρια ανεβαίνουν πάνω από το Βουνό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Λία πάει να καθίσει ψηλά στη σκάλα, με
το χέρι στην τριχιά και τα μάτια καρφωμένα
στο μισοσκόταδο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι την θυμόταν πάντοτε έτσι, όπως
την είδε την τελευταία φορά περνώντας
πλάι της για να πάει για ύπνο. Κοιμόντουσαν
μαζί στο ίδιο κρεβάτι, αλλά το βράδυ
εκείνο άδικα την περίμενε. Αποκοιμήθηκε
περιμένοντάς την και ακόμη την περιμένει...</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τα
υπόλοιπα μπερδεύονταν στη μνήμη της:
ώρες και μέρες αγωνίας και μυστηριώδους
τρόμου όπως όταν έχει κανείς υψηλό
πυρετό….  Ξανάβλεπε μόνο το χλωμό και
συσταλμένο πρόσωπο του Έφις που έσκυβε
για να κοιτάξει καταγής σαν να έψαχνε
κάτι χαμένο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«
Κυράδες μου, σιωπή, σιωπή!», μουρμούριζε,
αλλά ο ίδιος έτρεχε εδώ κι εκεί στο χωριό
και ρωτούσε σε όλους εάν είχαν δει τη
Λία και έσκυβε να κοιτάξει μέσα στα
πηγάδια  και κατασκόπευε στις ερημιές.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κατόπιν
γύρισε ο ντον Τζάμε…..</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όταν
το θυμόταν αυτό μια αντάρα σαν από
καταιγίδα αχολογούσε μες στο μυαλό της
Νοέμι και κάθε φορά ένοιωθε την ανάγκη
ν’ αλλάζει θέση, σαν να ήθελε ν’ απαλλαγεί
από έναν εφιάλτη. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έτσι,
σηκώθηκε και ανέβηκε στην κάμαρά της,
στην ίδια όπου κάποτε κοιμόταν με τη
Λία. Το ίδιο κρεβάτι από σκουριασμένο
σίδερο στολισμένο με ξεθωριασμένα φύλλα
χρυσού, με τσαμπιά από σταφύλι που κάποια
ρόγα εδώ κι εκεί διατηρούσε, όπως στα
αληθινά, άγουρα τσαμπιά, λίγο κόκκινο
και βιολετί χρώμα. Οι ίδιοι τοίχοι
ασβεστωμένοι, τα καδράκια με τις μαύρες
κορνίζες και τις παλιές λιθογραφίες
που κανείς μες στο σπίτι δεν ήξερε την
αξία τους. Η ίδια σκοροφαγωμένη ντουλάπα
που επάνω της ήταν τοποθετημένα στη
σειρά πορτοΚαλία και λεμόνια και γυάλιζαν
με το φως του δειλινού σαν χρυσαφένιοι
καρποί.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι άνοιξε την ντουλάπα για να ξαναβάλει
εκεί το εργόχειρό της και οι μεντεσέδες
έτριξαν μες στη σιωπή σαν χορδή βιολιού,
ενώ ο ήλιος, τώρα πια χωρίς ακτίνες,
έριχνε μια ροζ αναλαμπή στα ασπρόρουχα
που ήταν τοποθετημένα επάνω σε ράφια
ντυμένα με χαρτί τιρκουάζ.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όλα
ήταν σε τάξη εκεί μέσα: επάνω μερικά
φθαρμένα παπλώματα, μεταξωτά χαλιά,
μάλλινες κουβέρτες που από την πολλή
χρήση είχαν πάρει το κίτρινο χρώμα του
κρόκου, πιο κάτω τα ασπρόρουχα που
μύριζαν κυδώνι και κάνιστρα φτιαγμένα
από ασφόδελο και βούρλα που στο κιτρινωπό
τους φόντο διαγράφονταν σχέδια σε μαύρο
χρώμα βάζων, ψαριών και ειδωλίων της
πρωτόγονης τέχνης της Σαρδηνίας.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι ξανάβαλε το εργόχειρό της μέσα
σε ένα από αυτά τα κάνιστρα και ανασήκωσε
ένα άλλο. Από κάτω ήταν ένα πάκο χαρτιά,
τα χαρτιά της οικογένειας: τα συμβόλαια,
οι διαθήκες, τα πρακτικά μιας δικαστικής
διένεξης, όλα δεμένα σφιχτά με ένα
κίτρινο κορδελάκι για το κακό μάτι. Το
κίτρινο κορδελάκι, που δεν εμπόδισε να
περάσει η γη τους σε άλλα χέρια και τη
διένεξη να την κερδίσουν οι αντίπαλοι,
έδενε με τα άλλα νεκρά χαρτιά και ένα
γράμμα που η Νοέμι, κάθε φορά που σήκωνε
το μικρό πανέρι, το κοίταζε, όπως κοιτάζει
κανείς από την ακτή το πτώμα ενός ναυαγού
που το σπρώχνει ελαφρά το κύμα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ήταν
το γράμμα της Λία μετά την φυγή της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνη
τη μέρα οι αναμνήσεις τής έκαναν κακό.
Η απομάκρυνση των αδερφάδων της και
ένας ενστικτώδης φόβος μοναξιάς την
έφερναν πίσω στο παρελθόν. Το πορτοΚαλί
φως του δειλινού, το Βουνό σκεπασμένο
με μαβιά πέπλα, η μυρωδιά του απογεύματος,
όλα οδηγούσαν την ψυχή της είκοσι χρόνια
πριν. Σιωπηλή, σκουρόχρωμη φιγούρα
μπροστά στο διάχυτο φως ανάμεσα στο
παραθυράκι και στην ντουλάπα, έμοιαζε
η ίδια μια μορφή του παρελθόντος που
βγήκε από το παλιό νεκροταφείο για να
επισκεφτεί το εγκαταλειμμένο σπίτι.
Έβαλε πάλι σε τάξη τα παπλώματα και τα
πανέρια, έκλεισε, ξανάνοιξε∙ το ντουλάπι
έτριζε και έμοιαζε να είναι το μόνο
ζωντανό πράγμα μέσα στο σπίτι. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τελικά
το αποφάσισε και τράβηξε το γράμμα από
το πάκο των χαρτιών. Ήταν λευκό ακόμα
μέσα στο λευκό φάκελο, σαν να το είχαν
γράψει χθες και να μην το είχε διαβάσει
κανείς ακόμη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι κάθισε στο κρεβάτι, αλλά μόλις
ξεδίπλωσε το χαρτί και ακούμπησε το
χέρι στην μπρούτζινη σφαίρα του κρεβατιού,
κάποιος χτύπησε στην εξώπορτα: στην
αρχή ένα χτύπημα, έπειτα τρία, και μετά
συνεχόμενα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Σήκωσε
το κεφάλι και κοίταξε προς την αυλή με
τρομαγμένα μάτια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
μπορεί να είναι ο ταχυδρόμος∙ πέρασε
ήδη….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τα
χτυπήματα αντηχούσαν μέσα στη σιωπηλή
αυλή. Έτσι χτυπούσε ο πατέρας της όταν
αργούσαν να του ανοίξουν…..</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Άφησε
το γράμμα και έτρεξε κάτω, αλλά όταν
έφτασε στην εξώπορτα σταμάτησε για ν’
ακούσει. Η καρδιά της χτυπούσε, σαν να
έπεφταν τα χτυπήματα στο στήθος της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θεέ
μου! Θεέ μου! Δεν μπορεί να είναι αυτός….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τελικά
ρώτησε λίγο απότομα:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ποιος
είναι;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Φίλος»,
απάντησε μια ξένη φωνή.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι όμως δεν κατάφερνε να ανοίξει,
τόσο πολύ έτρεμαν τα χέρια της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ένας
νέος άντρας που έμοιαζε με εργάτη, ψηλός
και χλωμός, ντυμένος στα πράσινα, με
κίτρινα σκονισμένα παπούτσια και μικρό
μουστάκι στο χρώμα των παπουτσιών,
στεκόταν μπροστά στην εξώπορτα
στηριζόμενος σε ένα ποδήλατο. Μόλις
είδε την Νοέμι έβγαλε το σκούφο του που
άφησε τα χνάρια του πάνω στα πυκνά του
μαλλιά που χρύσιζαν και της χαμογέλασε
αφήνοντας να φανούν τα όμορφα δόντια
του ανάμεσα στα σαρκώδη χείλη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνη
τον γνώρισε αμέσως από τα μάτια, μάτια
μεγάλα, αμυγδαλωτά με γαλαζοπράσινο
χρώμα∙ ήταν τα μάτια των Πιντόρ, αλλά
η αναστάτωσή της μεγάλωσε όταν ο ξένος
πήδησε επάνω στα σκαλιά της εξώπορτας
και την έσφιξε στα δυνατά του μπράτσα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θεία
Έστερ! Εγώ είμαι…. Οι άλλες θείες;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είμαι
η Νοέμι….», είπε λίγο προσβεβλημένη,
αλλά αμέσως σκλήρυνε τη στάση της. «Δεν
σε περιμέναμε. Η Έστερ και η Ρουθ είναι
στο πανηγύρι….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έχει
πανηγύρι;», είπε σηκώνοντας το ποδήλατο
που επάνω του ήταν δεμένη μια σκονισμένη
βαλίτσα. «Α, ναι, θυμάμαι: το πανηγύρι
της Παναγίας του Ριμέντιο. Α, μάλιστα…..»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Του
φαινόταν να αναγνωρίζει το μέρος που
βρισκόταν. Να το υπόστεγο της αυλής που
τόσες φορές έφερνε στο νου της η μητέρα
του. Έβαλε εκεί το ποδήλατό του και
άρχισε να λύνει την βαλίτσα χτυπώντας
την με ένα μαντήλι για αν διώξει τη
σκόνη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι σκεφτόταν: </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πρέπει
να φωνάξω την θεια-Ποτόι, να την στείλω
στον Έφις…. Πώς να κάνω μόνη μου; Α,
εκείνες ήξεραν ότι θα ερχόταν και με
άφησαν μόνη….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
αγΚαλίασμα εκείνου του άγνωστου άντρα
που ήρθε ποιος ξέρει από πού, από τους
δρόμους του κόσμου, της προκαλούσε έναν
αόριστο φόβο, γνώριζε όμως καλά τις
υποχρεώσεις της φιλοξενίας και δεν
μπορούσε να τις παραβεί.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μπες
μέσα. Θέλεις να πλυθείς; Θα ανεβάσουμε
μετά επάνω την βαλίτσα. Θα φωνάξω μια
γυναίκα που μας υπηρετεί….. Τώρα είμαι
μόνη στο σπίτι….. και δεν σε περίμενα…..»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Προσπαθούσε
να κρύψει την φτώχια τους, αλλά φαίνεται
πως εκείνος γνώριζε και γι’ αυτήν,
επειδή χωρίς να περιμένει να τον
εξυπηρετήσουν, αφού κουβάλησε την
βαλίτσα στο δωμάτιο που η θεία Έστερ
είχε ήδη προετοιμάσει γι’ αυτόν – το
παλιό δωμάτιο των ξένων, στο βάθος του
μπαλκονιού – ξανακατέβηκε άνετος και
πήγε να πλυθεί στο πηγάδι σαν τον υπηρέτη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι τον ακολούθησε με την πετσέτα στο
χέρι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
ήρθα από την Τερανόβα. Τι δρόμος! Πετάει
κανείς! Ναι, πρέπει να πέρασα μπροστά
από την εκκλησία, αλλά δεν πήρα είδηση
για το πανηγύρι. Ναι, το χωριό μοιάζει
ερημικό. Είναι πολύ ξεπεσμένο, ναι….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Απαντούσε
ναι σε όλες τις ερωτήσεις της Νοέμι,
αλλά έδειχνε πολύ αφηρημένος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γιατί
δεν έγραψα; Μετά το γράμμα της θείας
Έστερ ήμουν αβέβαιος. Έπειτα αρρώστησα
κιόλας και…. δεν ήξερα…. Για να σας πω
την αλήθεια το αποφάσισα προχθές∙ ήταν
και ένας φίλος που έφευγε… Χθες, λοιπόν,
μιας και η θάλασσα ήταν ήρεμη, αναχώρησα….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ενώ
σκουπιζόταν κατευθυνόταν προς την
κουζίνα. Η Νοέμι τον ακολουθούσε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Η
Έστερ του έγραψε! Κι αυτός αναχώρησε,
έτσι, σα να πάει σε γιορτή!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
κάθισε στον παλιό πάγκο, απέναντι από
το Βουνό που έριχνε την βιολετί του σκιά
μέσα στην κουζίνα, έβαλε τα μακριά του
πόδια το ένα επάνω στο άλλο, σταύρωσε
τα μακριά του μπράτσα στο στήθος ψαύοντάς
τα με τα λευκά του χέρια. Η Νοέμι παρατήρησε
ότι οι κάλτσες του ήταν πράσινες, ένα
πραγματικά περίεργο χρώμα για αντρικές
κάλτσες, και άναψε τη φωτιά μονολογώντας
πάλι:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ώστε
η Έστερ του έγραψε κρυφά; Ας τον περιποιηθεί
εκείνη τώρα!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
ένοιωθε έναν αδιόρατο φόβο να στρέψει,
να κοιτάξει εκείνη την αντρική φιγούρα
που ήταν κάπως παράξενη, πράσινη και
κίτρινη, ακίνητη πάνω στον πάγκο απ’
όπου λες και δεν θα ξανασηκωνόταν πια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
όμως ξανάρχισε να μιλά για το ταξίδι,
για το μοναχικό δρόμο και ρώτησε πόση
ώρα χρειάζεται για να φτάσει στο Νούορο.
Ήθελε να πάει στο Νούορο όπου υπήρχε
ένας διαχειριστής ενός ατμοκίνητου
μύλου, φίλος του πατέρα του, που του είχε
υποσχεθεί μια θέση.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι σηκώθηκε χαμογελώντας.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πόση
ώρα; Δεν ξέρω να σου πω πόση ώρα είναι
με το ποδήλατο. Λίγη ώρα. Εγώ πήγα στο
Νούορο πριν πολλά χρόνια με το άλογο. Ο
δρόμος είναι όμορφος και η πόλη είναι
όμορφη, βέβαια. Ο αέρας είναι καλός και
ο κόσμος είναι καλός. Εκεί δεν έχει
πυρετούς μαλάριας, όπως εδώ, και όλοι
μπορούν να δουλεύουν και να κερδίζουν
χρήματα. Όλοι οι ξένοι πλούτισαν εκεί
πέρα, ενώ εδώ λες και είμαστε σε τόπο
νεκρών…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
ναι, αυτό είναι αλήθεια!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Πήγε
να πάρει αυγά για να του κάνει μια
ομελέτα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Βλέπεις,
εδώ ούτε κρέας δεν έχουμε κάθε μέρα.
Κρασί δεν βρίσκει πια κανείς…. Και αυτός
ο διαχειριστής του μύλου πώς ονομάζεται;
Τον γνωρίζεις;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όχι,
δεν τον γνώριζε, αλλά ήταν σίγουρος πως
όταν πήγαινε στο Νούορο θα την έπαιρνε
τη θέση.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι χαμογελούσε με μνησικακία και
ειρωνεία, σκυμμένη πάνω από την ομελέτα:
έτσι εύκολα βρίσκεται μια θέση! Τόσοι
ψάχνουν μια θέση!</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μα
εσύ εγκατέλειψες την δουλειά που είχες;»,
ρώτησε βιαστικά χωρίς να ανασηκώσει τα
μάτια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο δεν απάντησε αμέσως. Φαινόταν
ν’ ανησυχεί για την κατάληξη που θα
είχε η ομελέτα που εκείνη γύριζε
προσεχτικά μες στο τηγάνι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μερικές
σταγόνες λάδι έπεσαν επάνω στην πυροστιά,
γεμίζοντας την κουζίνα με τσίκνα. Έπειτα
το τηγάνισμα συνεχίστηκε ήρεμα και ο
Τζατσίντο είπε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ήταν
μια παλιοδουλειά! Και δεν ήταν και
σίγουρη…. Με τόσες ευθύνες!.....»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Δεν
είπε τίποτε άλλο και η Νοέμι δεν τον
ξαναρώτησε. Η ελπίδα να φύγει αυτός
γρήγορα για το Νούορο την έκανε καλή
και υπομονετική. Έστρωσε το τραπέζι
στην τραπεζαρία που ήταν δίπλα,
εγκαταλειμμένη και υγρή σαν καντίνα,
και άρχισε να τον σερβίρει ζητώντας
συγνώμη που δεν μπορούσε να του προσφέρει
τίποτα άλλο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Σ’
αυτό το χωριό πρέπει να ικανοποιείται
κανείς με ό, τι βρίσκει…..»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο έσπαζε τα καρύδια με τα δυνατά
του χέρια και έστηνε το αυτί στα
κουδουνίσματα των κοπαδιών που περνούσαν
πίσω από το σπίτι. Είχε σχεδόν νυχτώσει.
Το Βουνό σκοτείνιασε και εκεί, μέσα στο
υγρό δωμάτιο με τους πράσινους από την
υγρασία τοίχους, ήταν σαν να βρισκόταν
κανείς μέσα σε σπηλιά, μακριά από τον
κόσμο. Η περιγραφή του πανηγυριού που
έκανε η Νοέμι τον εντυπωσίαζε. Την
κοίταζε λίγο κουρασμένος και νυσταγμένος,
κι εκείνη,  μαύρη φιγούρα με φόντο το
λαμπερό ακόμη παράθυρο, με τα πυκνά
μαλλιά και τα μικρά χέρια ακουμπισμένα
στο φτωχικό τραπέζι, πρέπει να του θύμιζε
τις νοσταλγικές διηγήσεις της μητέρας
του, επειδή άρχισε να ρωτάει για πρόσωπα
του χωριού που είχαν πεθάνει ή που δεν
ενδιέφεραν καθόλου την Νοέμι. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ο
θείος Πιέτρο; Πώς είναι αυτός ο θείος
Πιέτρο; Είναι ο πλουσιότερος, ε; Πόσα
μπορεί να έχει;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είναι
πλούσιος, βέβαια, αλλά είναι ένας
στριμμένος! Ξιπασμένος και τσιγκούνης
σαν Εβραίος.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δανείζει
λεφτά σαν τοκογλύφος;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι κοκκίνισε επειδή, παρ’ όλο που
οι σχέσεις της με τον εξάδελφο ήταν
τεταμένες, της φαινόταν να την βρίζουν
προσωπικά όταν αποκαλούσαν  τοκογλύφο
έναν ευγενή Πιντόρ. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ποιος
σου το είπε αυτό; Μην το ξαναπείς ούτε
για αστείο….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ο
Ρετόρος και η αδελφή του όμως είναι
πραγματικοί τοκογλύφοι. Είναι πλούσιοι;
Πόσα έχουν;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ούτε
αυτοί, τι κάθεσαι και λες τώρα; Ίσως ο
Μιλέζος, αλλά με δίκαιο διάφορο∙ τριάντα
τοις εκατό, όχι παραπάνω….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
αυτό είναι δίκαιο διάφορο; Τότε τι είναι
τα άλλα;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
η Νοέμι έσκυψε στο τραπέζι και ψιθύρισε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
χίλια τα εκατό… Και καμιά φορά
περισσότερο».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο όχι μόνο δεν εντυπωσιάστηκε
αλλά έβαλε να πιεί και είπε σκεφτικός:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
και σ’ εμάς η τοκογλυφία έχει πάρει
μεγάλες διαστάσεις….. Ο ανιψιός του
καρδινάλιου Ραμπόλα έτσι καταστράφηκε!....»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μετά
το δείπνο θέλησε να βγει. Ρώτησε πού
ήταν το ταχυδρομείο και η Νοέμι τον
οδήγησε μέχρι τον δρόμο και του έδειξε
την μικρή πλατεία στο βάθος προς το
σπίτι του Μιλέζου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μόλις
εκείνος απομακρύνθηκε, κοίταξε τριγύρω
της και κατέβηκε μέχρι το σπιτάκι της
γριάς Ποτόι. Η μικρή πόρτα ήταν ανοιχτή,
αλλά στο εσωτερικό ήταν σκοτάδι και
μόνο μετά το δειλό κάλεσμα της Νοέμι η
γριά έκανε την εμφάνισή της μέσα από το
πυκνό σκοτάδι της τρώγλης κρατώντας
ένα δαυλί αναμμένο. Το κοκκινωπό αμυδρό
φως έκανε να σπιθοβολούν τα κοσμήματά
της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θεια-Ποτόι,
εγώ είμαι. Πρέπει να στείλετε εξάπαντος
κάποιον να φωνάξει τον Έφις. Ήρθε ο
Τζατσίντο. Μετά να έρθετε να κοιμηθείτε
μαζί μου. Φοβάμαι να μείνω μόνη…. με
έναν ξένο…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
πάω να φωνάξω κάποιον για να τον στείλω
στο κτήμα. Εγώ όμως στο σπίτι σας δεν
έρχομαι, όχι. Το σπίτι δεν το αφήνω στα
χέρια του στοιχειού….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
για να μην μπει το στοιχειό όσο θα έλειπε,
άφησε αναμμένο το δαυλί στο κατώφλι της
πόρτας.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>Κεφάλαιο
τέταρτο</B></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μια
μεγάλη φωτιά από αναμμένα σχίνα, όπως
την είχε δει μικρή η Νοέμι, άναβε στην
αυλή της Παναγίας του Ριμέντιο, φωτίζοντας
τους μαυρισμένους τοίχους του ναού και
των καλυβιών τριγύρω.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ένα
αγόρι έπαιζε το ακορντεόν, αλλά οι
πιστοί, που μόλις είχαν βγει από την
παράκληση και προετοίμαζαν το δείπνο
ή έτρωγαν ήδη μέσα στις καλύβες, δεν το
αποφάσιζαν ν’ αρχίσουν το χορό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ήταν
ακόμη νωρίς∙ στον φωτεινό ουρανό του
δειλινού ξεχώριζαν τα πρώτα αστέρια
και πίσω από τον πυργίσκο του μπαλκονιού
το λιόγερμα κοκκίνιζε σβήνοντας λίγο
λίγο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Γαλήνη
βασίλευε στο αυτοσχέδιο χωριό και οι
νότες του ακορντεόν, οι φωνές και τα
γέλια μέσα στις καλύβες των προσκυνητών
έμοιαζε να έρχονται από μακριά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εδώ
κι εκεί μπροστά σε μικρές φωτιές αναμμένες
κατά μήκος των τοίχων έσκυβε η μαύρη
φιγούρα καμιάς γυναίκας που μαγείρευε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
άντρες, που είχαν έρθει την παραμονή
για να μεταφέρουν τις οικοσκευές, είχαν
κιόλας φύγει με τα κάρα και τα άλογά
τους. Έμειναν οι γυναίκες, οι γέροι, τα
μικρά και μερικοί έφηβοι και όλοι αυτοί,
παρ’ όλο που πίστευαν πως ήταν εκεί για
μετάνοια, προσπαθούσαν να διασκεδάσουν
όσο το δυνατόν καλύτερα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
κυρίες Πιντόρ είχαν στη διάθεσή τους
δυο καλύβες από τις παλιότερες (κάθε
χρόνο κατασκευάζονταν νέες) που
ονομάζονταν επί τούτου </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="it-IT"><I>sas</I></SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>
</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="it-IT"><I>muristenes</I></SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>
</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="it-IT"><I>de</I></SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>
</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="it-IT"><I>sas</I></SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>
</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="it-IT"><I>damas</I></SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>,
επειδή είχαν γίνει σχεδόν ιδιοκτησία
τους σαν αποτέλεσμα δώρων και δωρεών
που έκαναν στην εκκλησία οι πρόγονοί
τους από τον καιρό ακόμα που οι
αρχιεπίσκοποι της Πίζας στη διάρκεια
επισκέψεων του ποιμνίου τους στη Σαρδηνία
ξεμπάρκαραν στο πιο κοντινό λιμάνι και
έκαναν λειτουργίες στον ιερό τόπο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Να
ακόμη, ανάμεσα στις δυο καλύβες, στη
γωνία της αυλής το πέτρινο κάθισμα
ακουμπισμένο στον τοίχο όπου η θεια-Ποτόι
είχε δει την ντόνα Μαρία Κριστίνα
περιτριγυρισμένη σαν Βαρόνη από όλες
τις γυναίκες των υποταχτικών που πήγαιναν
να προσκυνήσουν στην εκκλησία.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τώρα
η ντόνα Έστερ και η ντόνα Ρουθ κάθονταν
ταπεινές και ντυμένες στα μαύρα σαν δυο
καλόγριες, με τη λευκή μαντίλα στο κεφάλι
και τα χέρια σταυρωμένα κάτω από τις
ποδιές τους, έχοντας στο νου τους τη
Νοέμι που βρισκόταν μακριά και τον
Τζατσίντο που κι αυτός ήταν μακριά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
δείπνο τους ήταν λιτό: χυλός από γάλα
που δεν φούσκωνε το στομάχι και άφηνε
διαυγή και φωτεινή τη σκέψη σαν το μεγάλο
ανοιξιάτικο ουρανό. Και όμως, πότε πότε
την ντόνα Έστερ την κυρίευαν οι τύψεις
και από το μυαλό της περνούσε μια κρυφή,
ένοχη σχεδόν, σκέψη. Ο Τζατσιντίνο…..
το γράμμα που του έγραψε κρυφά…. Πλάι
τους, καθισμένη καταγής με την πλάτη
στον τοίχο και τα χέρια γύρω από τα
γόνατα, η Γκριζέντα γελούσε κοιτάζοντας
το αγόρι που έπαιζε το ακορντεόν. Στη
διπλανή καλύβα οι συγγένισσές της, μαζί
με τις οποίες είχε έρθει στο πανηγύρι,
δειπνούσαν καθισμένες καταγής γύρω από
ένα δισάκι απλωμένο αντί για τραπεζομάντιλο
και ενώ μια από αυτές νανούριζε ένα μωρό
που αποκοιμιόταν κουνώντας τα χεράκια
του, η άλλη καλούσε το κορίτσι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γκριζέντα,
καλή μου, έλα, πάρε τουλάχιστον ένα
κομμάτι τηγανίτα! Τι θα πει η γιαγιά
σου; Ότι σ’ αφήσαμε να πεθάνεις από την
πείνα;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γκριζέντα,
δεν ακούς που σε φωνάζουν; Κάνε αυτό που
σου λένε», είπε η ντόνα Έστερ.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Α,
ντόνα Έστερ μου! Πεινάω μόνο… για χορό!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τζουαναντό!
Έλα να φας! Δεν βλέπεις πως η μουσική
σου είναι σαν τον άνεμο; Έδιωξε όλον τον
κόσμο.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Περίμενε
να γεμίσουν τ’ ασκιά και θα δεις!», είπε
η τοκογλύφος, βγαίνοντας στο πορτάκι
δεξιά από τις κυρίες Πιντόρ και
καθαρίζοντας τα δόντια με το νύχι της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
εκείνη είχε τελειώσει το δείπνο και για
να μην χάνει τον καιρό της άρχισε να
γνέθει  στο φως της φωτιάς.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
ανάμεσα σ’ αυτή, στις Πιντόρ, στο κορίτσι
και στις γυναίκες μέσα άρχισε η συνηθισμένη
κουβέντα: όπως στο χωριό όλο το χρόνο
μιλούσαν για το πανηγύρι, τώρα που
βρίσκονταν στο πανηγύρι μιλούσαν για
το χωριό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
καταλαβαίνω πώς αφήσατε μόνο το σπίτι
κυρά Καλί, πώς το αφήσατε μόνο;», είπε
ένα ψηλό κορίτσι που κουβαλούσε κάτω
από την ποδιά ένα δοχείο με πηγμένο
γάλα, δώρο του παπά στις κυρίες Πιντόρ.
</FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Νατόλια,
καρδούλα μου! Εγώ δεν άφησα στο σπίτι
τους θησαυρούς που άφησε στο δικό του
το αφεντικό σου ο Ρετόρος!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
το πιστεύω! Δώστε μου τότε το κλειδί. Θα
πάω να ψάξω στο σπίτι σας και μετά θα το
σκάσω για τις μεγάλες πόλεις!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Νομίζεις
πως στις μεγάλες πόλεις καλοπερνάνε;»,
ρώτησε η ντόνα Ρουθ με ύφος σοβαρό και
η ντόνα Έστερ, που είχε αδειάσει στο
μεταξύ το γάλα και επέστρεφε το δοχείο
στη Νατόλια με ένα νόμισμα μισής </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>πέζας</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
μέσα για φιλοδώρημα, σταυροκοπήθηκε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ο
Θεός να μας φυλάει!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
οι δυο το ίδιο πράγμα σκεφτόντουσαν, τη
φυγή της Λία, τον ερχομό του Τζατσίντο
και έκπληκτες άκουσαν την Γκριζέντα να
ψιθυρίζει:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μα
αφού εκείνοι που μένουν στις μεγάλες
πόλεις θέλουν να έρθουν εδώ!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
κόσμος άρχισε να βγαίνει στην αυλή. Στις
μικρές πόρτες πρόβαλαν οι γυναίκες που
σκούπιζαν το στόμα με τις ποδιές τους
και έπειτα κυνηγούσαν τα μικρά παιδιά
για να τα πιάσουν και να τα βάλουν για
ύπνο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μια
από τις συγγένισσες της Γκριζέντα πήγε
στον οργανοπαίχτη και του έδωσε μια
τηγανίτα διπλωμένη στα τέσσερα. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Φάε,
αγόρι μου! Τι θα πει η γιαγιά σου; Ότι
δεν σε ταΐζω;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
αγόρι πρότεινε το πρόσωπο, δάγκωσε μια
μπουκιά από την τηγανίτα και συνέχισε
να παίζει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κανείς
όμως δεν αποφάσιζε ν’ αρχίσει το χορό
έτσι που η Γκριζέντα και η Νατόλια,
εκνευρισμένες από την αδιαφορία των
γυναικών, είπαν με αυθάδεια:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Το
ξέρουμε δα! Εάν δεν έχει άντρες δεν
διασκεδάζετε!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Να
’ταν εδώ τουλάχιστον ο Έφις, ο υπηρέτης
της ντόνας Ρουθ! Ακόμη και αυτός θα σας
ήταν αρκετός!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είναι
γέρος σαν τις πέτρες! Τι να τον κάνω τον
Έφις; Καλύτερα να χορέψω μ’ ένα κλαδί
σκίνου!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αλλά
ξαφνικά το σκυλί του παπά, αφού γαύγισε
επάνω στο μπαλκόνι, έτρεξε αλυχτώντας
έξω από την αυλή και οι γυναίκες σταμάτησαν
να πειράζονται μεταξύ τους και πήγαν
να δουν. Δυο άντρες ανέβαιναν από τη
δημοσιά και ενώ ο ένας καθόταν επάνω σε
μια μικρή καμήλα, ο άλλος ήταν σκυμμένος
επάνω σε μια μεγάλη ακρίδα που τα φτερά
της έμοιαζε να ανεβοκατεβάζουν τα μακριά
πόδια του καβαλάρη. Η λάμψη της φωτιάς
φώτιζε τις μυστηριώδεις μορφές τους
όσο πλησίαζαν ανεβαίνοντας. Η πρώτη
ήταν εκείνη του Έφις επάνω σ’ ένα άλογο
φορτωμένο με δισάκια και μαξιλάρια και
η άλλη ήταν ενός ξένου επάνω σε ένα
ποδήλατο που άστραφτε κόκκινο διασχίζοντας
σαν βέλος την αυλή.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Γκριζέντα πετάχτηκε όρθια ακουμπώντας
στον τοίχο, τόσο πολύ είχε ταραχτεί. Και
το ακορντεόν σταμάτησε να παίζει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ντόνα
Έστερ μου! Ο ανιψιός σας.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
αδελφές σηκώθηκαν τρέμοντας και η ντόνα
Έστερ μίλησε χαμηλόφωνα με μια φωνή που
έμοιαζε το βέλασμα μικρού κατσικιού.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τζατσιντίνο!.......
Τζατσιντίνο!........ Ανιψιέ μου….. Δεν είναι
όραμα αυτό; Εσύ είσαι;…..» </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κατέβηκε
από το ποδήλατο μπροστά τους και κοίταζε
τριγύρω σαστισμένος. Ένοιωσε μέσα στα
χέρια του τα στεγνά χέρια της θείας και
με φόντο τον μαύρο τοίχο είδε το χλωμό
πρόσωπο και τα μάτια σαν μαργαριτάρια
της Γκριζέντα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έπειτα
όλες οι γυναίκες τον περικύκλωσαν, τον
κοίταζαν, τον άγγιζαν, τον ρωτούσαν. Η
ζεστασιά από τα σώματά τους σαν να τον
διέγειρε∙ χαμογέλασε, του φάνηκε ότι
βρισκόταν στο μέσο μιας μεγάλης
οικογένειας και άρχισε να τους αγκαλιάζει
όλους. Κάποιες γυναίκες πετάχτηκαν προς
τα πίσω, μερικές έβαλαν τα γέλια σηκώνοντας
το πρόσωπο για να τον δουν. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Το
συνηθίζουν στον τόπο σου; Μας μπέρδεψε
με την ντόνα Έστερ και την ντόνα Ρουθ!
Νομίζει πως είμαστε όλες θείες του!»¨</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις, στο μεταξύ, αφού κατέβασε τα
μαξιλάρια, τα κουβάλησε μέσα στην άδεια
καλύβα περνώντας λοξά από το στενό
πορτάκι. Η Γκριζέντα τον βοήθησε να τ’
απλώσει επάνω στο χτιστό πάγκο, κατά
μήκος του τοίχου, και σκούπισε η ίδια
το δωματιάκι και έστρωσε το μικρό
κρεβάτι, την ώρα που στο διπλανό καλύβι
ακουγόταν ο Τζατσιντίνο να απαντά με
σεβασμό και σχεδόν με δειλία στις
ερωτήσεις που του έκαναν οι θείες του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μάλιστα
κυρία, από την Τερανόβα με το ποδήλατο.
Σιγά την απόσταση! Ένα πήδημα είναι! Με
έναν δρόμο τόσο επίπεδο και ήσυχο μπορεί
κανείς να γυρίσει τον κόσμο σε μια μέρα.
Ναι, η θεία Νοέμι έμεινε με το στόμα
ανοιχτό όταν με είδε. Σίγουρα δεν με
περίμενε και ίσως πίστευε ότι λάθεψα
πόρτα!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κάθε
λέξη του και η ξενική του προφορά έκαναν
την καρδιά της Γκριζέντα να σκιρτάει.
Δεν είχε διακρίνει καλά το πρόσωπο του
νέου που ήρθε από τόπο μακρινό, αλλά
πρόσεξε την ψηλή του κορμοστασιά και
τα πυκνά μαλλιά του που χρύσιζαν σαν τη
φλόγα. Και ένοιωθε ήδη κάτι σαν ζήλια
επειδή η Νατόλια, η υπηρέτρια του παπά,
χώθηκε μέσα στο καλύβι των Πιντόρ και
μιλούσε μαζί του. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τι
ξεδιάντροπη που ήταν η Νατόλια! Για να
αρέσει στον ξένο κορόιδευε ακόμη και
τις καλύβες, που στο κάτω κάτω ήταν
ιερές, επειδή τις κατοικούσαν οι πιστοί
και ανήκαν στην εκκλησία.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ούτε
στη Ρώμη δεν έχει μέγαρα σαν κι αυτά!
Κοιτάξτε τι κουρτίνες! Τις έβαλαν οι
αράχνες τζάμπα, με τη θέληση του Θεού.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
άντε να μετρήσετε τα ποντίκια! Εάν το
βράδυ ακούσετε να σέρνονται πόδια, μην
νομίσετε ότι είμαι εγώ, ντον Τζατσί!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Γκριζέντα δάγκωσε τα χείλη και χτύπησε
στον τοίχο για να σωπάσει η Νατόλια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Υπάρχουν
και τα πνεύματα. Τα ακούτε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ω,
κάποια γυναίκα χτυπάει!», είπε απλά η
ντόνα Ρουθ.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πνεύματα,
ποντίκια και γυναίκες για μένα είναι
το ίδιο πράγμα», απάντησε ήρεμα ο
Τζατσίντο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
η Γκριζέντα από την άλλη μεριά, ακουμπισμένη
στη μεσοτοιχία, άρχισε να γελά δυνατά.
Άκουγε τη φωνή του νέου όπως πριν λίγο
άκουγε τον ήχο του ακορντεόν, και γελούσε
από ευχαρίστηση, και όμως κατά βάθος
ήθελε να κλάψει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εξ
άλλου όλοι ήταν ευτυχισμένοι, αλλά
σοβαροί, μέσα στη φτωχική καλύβα των
Πιντόρ.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μου
φαίνεται πως ονειρεύομαι», έλεγε η ντόνα
Έστερ, σερβίροντας το δείπνο στον ανιψιό,
ενώ η ντόνα Ρουθ τον κοίταζε επίμονα με
μάτια λαμπερά και ο Έφις έβγαζε από το
δισάκι ένα βαρελάκι κρασί και έτσι όπως
ήταν σκυμμένος έστρεφε για να χαμογελάσει
στα αφεντικά του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο έτρωγε καθισμένος στο χτιστό
πάγκο που είχε διάφορες χρήσεις: τραπεζιού
και κρεβατιού. Και εκείνος επίσης πίστευε
πως ονειρευόταν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μετά
την ψυχρή υποδοχή που του έκανε η Νοέμι
ένοιωσε εκείνο που πραγματικά ήταν,
ξένος ανάμεσα σε κόσμο διαφορετικό από
εκείνον. Τώρα όμως έβλεπε τις θείες του
να τον σερβίρουν όλο φροντίδα, τον
υπηρέτη να του χαμογελά σαν να ήταν
μωρό, τα κορίτσια να τον κοιτάζουν με
τρυφεράδα και λαιμαργία, άκουγε τη
μονότονη μουσική του ακορντεόν, διέκρινε
τις σκιές που χόρευαν μες στη λάμψη της
φωτιάς και σκεφτόταν ότι η ζωή του θα
έπρεπε να περνά έτσι πάντα, φανταστική
και χαρούμενη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Χρειάζεται
προσαρμογή», είπε ο Έφις προσφέροντάς
του να πιεί.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κοίτα
το νερό. Γιατί λένε πως είναι σοφό; Επειδή
παίρνει τη μορφή του δοχείου όπου το
χύνουμε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
το κρασί, μου φαίνεται!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
το κρασί, ναι! Μόνο που το κρασί καμιά
φορά αφρίζει και χύνεται, το νερό όχι.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
το νερό, όταν το βάζουμε στη φωτιά να
βράσει», είπε η Νατόλια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
η Γκριζέντα έτρεξε εκεί μέσα, άρπαξε
από το χέρι την υπηρέτρια και την έσυρε
έξω.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Άσε
με! Τι έπαθες;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Επειδή
δε σέβεσαι τον ξένο!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γκριζέ!
Μύγα σε τσίμπησε και σου ’στριψε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
και γι’ αυτό θέλω να χορέψω.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μερικές
γυναίκες είχαν κιόλας μαζευτεί γύρω
από τον οργανοπαίχτη, απλώνοντας τα
χέρια για ν’ αρχίσουν το χορό. Τα κουμπιά
των κορσέδων τους σπίθιζαν στη λάμψη
της φωτιάς, οι σκιές τους διασταυρώνονταν
πάνω στο γκριζωπό έδαφος. Σιγά σιγά
μπήκαν στη σειρά πιασμένες από τα χέρια
και σήκωσαν τα πόδια ξεκινώντας τα πρώτα
βήματα του χορού. Ήταν όμως άκαμπτες
και δισταχτικές και έμοιαζε να υποβαστάζουν
η μια την άλλη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είναι
φανερό πως λείπει το βαστάγι! Λείπει ο
άντρας. Φωνάξτε τουλάχιστον τον Έφις!»,
φώναξε η Νατόλια και, μιας και η Γκριζέντα
την τσιμπούσε στο μπράτσο, πρόσθεσε:
«Α, που να σε τσιμπήσει η σφίγγα! Και
αυτόν θέλεις να σεβαστώ;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αλλά
μόλις άκουσε τις φωνές ο Έφις βγήκε έξω
και άρχισε να προχωράει χτυπώντας τα
πόδια στο ρυθμό και κουνώντας τα χέρια
σαν πραγματικός χορευτής. Τραγουδούσε
συνοδεύοντας το χορό:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Στη
γιορτή πήγα….. στη γιορτή….</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όταν
έφτασε κοντά στην Γκριζέντα της έπιασε
το μπράτσο, μπήκε στη σειρά με τις
γυναίκες που χόρευαν και φάνηκε να
ζωντανεύει πραγματικά το χορό με την
παρουσία του. Τα πόδια των γυναικών
κινιόντουσαν ζωηρότερα, ενώνονταν,
σέρνονταν, σηκώνονταν∙ τα σώματα είχαν
γίνει πιο ευκίνητα, τα πρόσωπα έλαμπαν
από χαρά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Να
το βαστάγι. Εμπρός, κουράγιο!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όπα!
Όπα!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μια
μαγική κλωστή έμοιαζε να συνδέει τις
γυναίκες διεγείροντάς τες με τρόπο
κόσμιο και φλογερό. Η σειρά των γυναικών
άρχισε να διπλώνεται σχηματίζοντας
αργά έναν κύκλο. Κάθε τόσο μια γυναίκα
έμπαινε στο χορό∙  έλυνε τα χέρια από
δυο διπλανές και τα ένωνε με τα δικά της
και έτσι μεγάλωνε η κόκκινη και μαύρη
γιρλάντα πίσω από την οποία κινιόταν
το κρόσσι των σκιών. Και τα πόδια
σηκώνονταν όλο και πιο γρήγορα, χτυπούσαν
το ένα το άλλο και ταρακουνούσαν τη γη
λες και ήθελαν να την βγάλουν από την
ακινησία της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όπα!
Όπα!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
το ακορντεόν έπαιζε πιο χαρούμενα και
πιο ζωηρά. Φωνές χαράς αντηχούσαν, άγριες
σχεδόν, σαν να ζητούσαν από τη μουσική
του χορού περισσότερη ζωντάνια,
περισσότερη ηδονή.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ούι!
Ούιιι!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όλοι
έτρεξαν να δούνε και εκεί στο βάθος, στη
γωνία της αυλής η Γκριζέντα διέκρινε
τα χρυσαφένια μαλλιά του Τζατσίντο
ανάμεσα στις δυο λευκές μαντίλες από
τις θείες του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μπαρμπα-Έφις
κάντε να χορέψει το βαφτιστήρι σας!»,
είπε η Νατόλια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αυτός
κι αν είναι ένα βαστάγι!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Βάλε
τον πλάι στην εκκλησία και θα νομίζεις
ότι είναι το καμπαναριό.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πάψε,
Νατόλια, γλωσσού.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τα
μάτια σου μιλάνε πιο πολύ από τη γλώσσα
μου, Γκριζέ.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Φωτιά
να σε κάψει!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πάψτε
γυναίκες και μπείτε στο χορό.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Στη
γιορτή πήγα….. στη γιορτή….</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ούι!
Ούιιι!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
φωνή τρεμούλιαζε σαν χλιμίντρισμα, και
οι γάμπες των γυναικών διαγράφονταν
ανάγλυφες κάτω από τις σκουρόχρωμες
φούστες και τα κοντά τους πόδια προεξείχαν
από τον κόκκινο ποδόγυρο που κυμάτιζε
και κινούνταν όλο και πιο ζωηρά, παίρνοντας
φωτιά από την ευχαρίστηση του χορού.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ντον
Τζατσίντο! Ελάτε!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όπα!
Όπα!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ελάτε
επιτέλους! Ελάτε!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όλες
οι γυναίκες κοίταζαν προς τα εκεί
χαμογελώντας. Τα δόντια γυάλιζαν στην
άκρη από το στόμα τους.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
σηκώθηκε σαν να δραπέτευε από τη φυλακή
των δυο γηραιών κυριών, αλλά όταν έφτασε
στη μέση της αυλής σταμάτησε αναποφάσιστος.
Τότε ο κύκλος των γυναικών ξανάνοιξε,
έγινε πάλι μια σειρά, προχώρησε να
συναντήσει τον ξένο, όπως στα παιδικά
παιχνίδια, τον περικύκλωσε, τον πήρε
και τον έκλεισε μέσα του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ανάμεσα
στη Γκριζέντα και στη Νατόλια, ψηλός,
διαφορετικός από όλους έμοιαζε να είναι
το μαργαριτάρι στο δαχτυλίδι του χορού
και ένοιωθε το χέρι της Γκριζέντα να
εγκαταλείπεται τρέμοντας λιγάκι μέσα
στο δικό του, ενώ τα σκληρά και ζεστά
δάχτυλα της Νατόλια μπλέκονταν δυνατά
με τα δικά του σαν να ήταν εραστές.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
ο παπάς ακόμη βγήκε από την καλύβα του,
κοίταξε τριγύρω, ήρεμος και κόκκινος
σαν μωρό φαλακρό ακόμη και στη συνέχεια
πήγε να καθίσει πλάι στις κυρίες Πιντόρ.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ωραίο
παλικάρι ο ανιψιός σας, ντόνα Ρουθ!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έβγαλε
την ασημένια ταμπακιέρα, την κούνησε,
την άνοιξε και την πρόσφερε πρώτα στην
ντόνα Έστερ, έπειτα στην ντόνα Ρουθ και
τέλος στην ίδια την Καλίνα. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ωραίο
παλικάρι, ντόνα Έστερ, αλλά προσοχή.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Σήκωσε
το ράσο για να ξαναβάλει στην τσέπη την
ταμπακιέρα και ξαναδίπλωσε και έστριψε
το τιρκουάζ μαντήλι του χτυπώντας τις
άκρες του στο στήθος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ντόνα
Έστερ, προσοχή. Κι εμείς χορέψαμε όταν
είχαμε φτερά στα πόδια. Και τώρα τι
κάνετε, κυρά μου;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Έστερ έκλαιγε από χαρά, αλλά
προσποιήθηκε ότι φταρνιζόταν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Σαν
πιπέρι είναι το ταμπάκο σας, παπα-Πασκά!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
πιο ευτυχισμένος από όλους ήταν ο Έφις.
Ξαπλωμένος πάνω σ’ ένα σωρό χόρτα, μέσα
σε ένα από τα άδεια κελιά, του φαινόταν
ακόμη πως χόρευε και θαύμαζε τον
Τζατσίντο. Και του χαμογελούσε όπως του
χαμογελούσαν οι γυναίκες. Να, η φιγούρα
του «παλικαριού» είχε ήδη πάρει μέσα
στη ζωή του την καλύτερη θέση, όπως στον
κύκλο του χορού.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
με τη σκέψη ξαναγύριζε στη στιγμή που
έτρεξε στο σπίτι των αφεντικών του για
να δει το γιο της Λία: τι στιγμή! Ήταν
τόσο μεγάλη η χαρά του που δεν θυμόταν
τι είχε πει, τι είχε κάνει. Ξανάβλεπε
μόνο την παγερή αλλά ανήσυχη μορφή της
Νοέμι να τον παρακολουθεί και να του
λέει σαν να ήταν μυστικό:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πηγαίνετε,
άντε, πηγαίνετε στο πανηγύρι…. Πηγαίνετε,
σας περιμένουν».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τους
έδιωξε και το πρόσωπό της φωτίστηκε
μόνο την ώρα του αποχαιρετισμού στην
εξώπορτα που την έκλεισε μπροστά της. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όταν
περνούσαν κάτω από το κτηματάκι σταμάτησαν
για λίγο και ο Έφις έδειξε με την
τρυφερότητα ενός εραστή τον λόφο του,
το φρύδι του λόφου όπου τα καλάμια
τρεμούλιαζαν βαμμένα ροζ από το
ηλιοβασίλεμα, το καλύβι κρυμμένο μέσα
στις πρασινάδες να τον περιμένει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εδώ
μένω όλο το χρόνο. Εσείς θα έρθετε όταν
θα είναι έτοιμα τα λαχανικά και τα φρούτα
για να τα πάτε στο χωριό… Το άλογό σας
όμως δεν αντέχει το δισάκι!», πρόσθεσε
μισοκλείνοντας τα μάτια μπροστά στη
λάμψη του ποδηλάτου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
φύγω για το Νούορο!», είπε ο Τζατσιντίνο
κοιτάζοντας ωστόσο το κτήμα από κάτω
προς τα επάνω, όπως κοιτάζουμε έναν
άνθρωπο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
έρθετε καμιά φορά! Πριν πιάσουν οι
ζέστες, και έπειτα το φθινόπωρο είναι
ωραία στη σκιά εκεί πάνω! Και τη νύχτα;
Το φεγγάρι μας κρατά συντροφιά σαν νύφη
και τα καρπούζια εδώ κάτω στο περιβόλι
μοιάζουν τότε σαν κρυστάλλινες φούσκες.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
καμιά φορά θα έρθω», υποσχέθηκε ο
Τζατσίντο κατεβαίνοντας με σβελτάδα
από το ποδήλατο σαν πουλί.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ήταν
εκείνος που πρότεινε να επισκεφτούν το
κτηματάκι, παρασυρμένος σχεδόν από τις
περιγραφές του συντρόφου του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
το επισκέφτηκαν αφήνοντας χαμηλά το
άλογο για να βοσκήσει κανένα κλαδί από
την αιμασιά του φράχτη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις έδειξε στο καινούργιο του νεαρό
αφεντικό τα αναχώματα που κατασκεύασε
ο ίδιος με πρωτόγονες μεθόδους και ο
νέος παρατηρούσε με θαυμασμό τις ογκώδεις
πέτρες που μάζεψε εκείνος ο μικροκαμωμένος
άνθρωπος και στη συνέχεια κοίταζε τον
ίδιο σαν να ήθελε να υπολογίσει καλύτερα
το μεγαλειώδες της κατασκευής.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όλα
μόνος; Τι δύναμη! Θα πρέπει να ήσουν
δυνατός στα νιάτα σου!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
ήμουν δυνατός! Και το μονοπάτι, εγώ δεν
το ’φτιαξα κι αυτό;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
μονοπάτι σκαρφάλωνε προς τα επάνω,
ενισχυμένο και αυτό από τοιχία ξερολιθιάς.
Με αναχώματα υποστηρίζονταν το φρύδι
της πλαγιάς και τα υψώματα του κτήματος.
Ήταν ένα έργο υπομονής, γερό που θύμιζε
εκείνα των αρχαίων προγόνων που έχτισαν
τα </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>νουράγκε.</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
ανεβαίνοντας ψηλά σταματούσαν σε κάθε
πλατύσκαλο και έστρεφαν για να θαυμάσουν
το έργο του μικροκαμωμένου ανθρώπου,
και ο ξένος είχε απορίες μικρού παιδιού
που διασκέδαζαν τον υπηρέτη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Το
ποτάμι ξεχειλίζει το χειμώνα;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
είναι αυτό;» ρωτούσε τραβώντας προς το
μέρος του κανένα κλαδί λεύκας.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Δεν
γνώριζε ούτε τα δέντρα ούτε τα χόρτα∙
δεν ήξερε ότι τα ποτάμια ξεχειλίζουν
την άνοιξη! Να η γραμμή σπαρμένη με
ρεβίθια που κιτρίνιζαν ήδη μέσα στον
αιχμηρό τους λοβό. Να οι ντοματιές που
σχηματίζουν φράχτη κατά μήκος της υγρής
αυλακιάς, να ένα χωραφάκι από νάρκισσους
λες, αλλά είναι από πατάτες, να τα
κρεμμυδάκια που σαλεύουν με το αεράκι
σαν να είναι ασφόδελοι, να και τα λάχανα
αυλακωμένα από πράσινες, φωτεινές
κάμπιες. Σύννεφα από άσπρες και κιτρινωπές
πεταλούδες πέταγαν εδώ κι εκεί, κάθονταν
και μπερδεύονταν στα λουλούδια των
μπιζελιών, οι ακρίδες πετιόντουσαν και
ξανάπεφταν σαν να τις παρέσερνε ο αγέρας,
οι μέλισσες βούιζαν γύρω από τις
ξερολιθιές και έμοιαζαν χρυσές από τη
γύρη των λουλουδιών όπου κάθονταν. Μια
σειρά παπαρούνες φλέγονταν ανάμεσα στο
μονότονο πράσινο του χωραφιού με τα
κουκιά. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
μια βαθιά σιγαλιά όλο μυρωδιές έπεφτε
με τις σκιές από τους φράχτες, και όλα
ήταν ζεστά και γεμάτα λησμονιά σ’ εκείνη
τη γωνιά του κόσμου, περιφραγμένη από
τις φραγκοσυκιές σαν από τείχος βλάστησης,
τόσο που ο ξένος, μόλις έφτασε μπροστά
στο καλύβι έπεσε πάνω στη χλόη και
επιθυμούσε να μη συνεχίσει το ταξίδι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Από
το ένα καλάμι στο άλλο επάνω στο λόφο
τα σύννεφα του Μάη περνούσαν λευκά και
απαλά σαν γυναικεία πέπλα. Εκείνος
κοίταζε τον καταγάλανο ουρανό και του
φαινόταν πως ήταν ξαπλωμένος σ’ ένα
όμορφο κρεβάτι με μεταξωτά σκεπάσματα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έβλεπε
τον Έφις ν’ ανοίγει το καλύβι, να στρέφει
και να τον καλεί με μια πονηρή χειρονομία,
έπειτα να επιστρέφει κουβαλώντας κάτι
κρυμμένο πίσω από την πλάτη και να
γονατίζει κλείνοντάς του το μάτι.
Ονειρευόταν;</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ανασηκώθηκε
και κάθισε αγκαλιάζοντας τα γόνατα με
τα μπράτσα του κάνοντας τον ακατάδεχτο
στην αρχή και παίρνοντας στη συνέχεια
τη ζωγραφισμένη νεροκολοκύθα γεμάτη
κίτρινο κρασί που του πρόσφερε ο υπηρέτης.
Τελικά ήπιε: ήταν γλυκό κρασί και
αρωματικό όπως το κεχριμπάρι και πίνοντάς
το έτσι, από το στενό στόμιο της
νεροκολοκύθας, του έδινε σχεδόν μια
αίσθηση ηδονής.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις κοίταζε, γονατιστός σαν να
προσκυνούσε. Ήπιε κι εκείνος και του
ήρθε να κλάψει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
μέλισσες κάθισαν επάνω στη νεροκολοκύθα.
Ο Τζατσίντο έκοψε το βλαστό μιας βρώμης
που βρισκόταν ανάμεσα στα διπλωμένα
του πόδια και κοιτάζοντας καταγής
ρώτησε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πώς
ζούνε οι θείες μου;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Είχε
φτάσει η στιγμή των αποκαλύψεων. Ο Έφις
κούνησε τη νεροκολοκύθα εδώ κι εκεί,
δεξιά και αριστερά. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κοιτάξτε,
κύριε, μέχρι εκεί που φτάνει το μάτι η
κοιλάδα ήταν της οικογένειάς σας. Ήταν
άνθρωποι ισχυροί! Τώρα πια έχει απομείνει
μόνο αυτό το κτηματάκι, αλλά είναι σαν
την καρδιά που χτυπά και στο στήθος των
ηλικιωμένων. Ζούμε από αυτό».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μα
τι αγύριστο κεφάλι ο παππούς μου! Εκείνος
κατέστρεψε την οικογένεια…..»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εάν
δεν υπήρχε εκείνος, η αφεντιά σας δεν
θα είχε γεννηθεί!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο σήκωσε τα μάτια και τα χαμήλωσε
πάλι. Μάτια γεμάτα απελπισία.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
γιατί γεννιόμαστε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Καλό
και αυτό! Επειδή είναι θέλημα Θεού!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο δεν απάντησε∙ κοίταζε πάντα
καταγής και τα βλέφαρά του ανοιγόκλειναν
σαν να ήταν έτοιμος να κλάψει. Ήπιε όμως
πάλι, υποχωρητικός, κλείνοντας τα μάτια,
ενώ ο Έφις κάθισε οκλαδόν κρατώντας ένα
από τα πέλματα του στα χέρια. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
είστε ευχαριστημένος που ήρθατε, ντον
Τζατσιντί;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μην
με λες έτσι», είπε τότε ο νέος. «Εγώ δεν
είμαι ευγενής, δεν είμαι τίποτε! Να μου
μιλάς στον ενικό, όπως κάνω εγώ. Εάν
είμαι ευχαριστημένος; Όχι. Ήρθα εδώ
γιατί δεν ήξερα πού να πάω….  Εκεί υπάρχει
πολύς κόσμος… Εκεί πρέπει να είναι
κανείς κακός για να κάνει την τύχη του.
Δεν μπορείς να καταλάβεις! Υπάρχουν
πολλοί πλούσιοι….. Υπάρχει όμως και
πολύς κόσμος…..»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κουνούσε
τα δάχτυλα και είχε το χέρι απλωμένο,
σαν να έδειχνε το πλήθος και ο Έφις
κοίταζε το πόδι του και ψιθύριζε με
τρυφερότητα και λύπηση:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ψυχή
μου!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
θα επιθυμούσε να σκύψει επάνω στο
απελπισμένο «παλικάρι» και να του πει:
εδώ είμαι εγώ, δεν θα σου λείψει τίποτε!
– αλλά δεν κατάφερε άλλο παρά να του
προσφέρει πάλι τη νεροκολοκύθα όπως η
μητέρα προσφέρει το στήθος στο μωρό της
που κλαίει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Το
ξέρουμε δα τι παλιόκοσμος είναι εκεί!
Εδώ όμως είναι διαφορετικά, μπορεί
κανείς να κάνει και την τύχη του ακόμη.
Θα σας διηγηθώ πώς έκαμε ο Μιλέζος…..
Ήρθε εδώ μια μέρα σαν το πουλί που δεν
έχει φωλιά….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αλλά
ο Τζατσίντο άκουγε απογοητευμένος με
χαμηλωμένο το κεφάλι, στραβώνοντας λίγο
το στόμα από αηδία, και ξαφνικά ανάγειρε
με τον αγκώνα να στηρίζεται στη χλόη
και το κεφάλι να ακουμπά στο χέρι του,
ενώ μασούσε με θυμό το βλαστό της βρώμης.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εάν
ήξερες! Τι μπορείς να ξέρεις όμως εσύ;
Στη Ρώμη υπάρχει ένας πρίγκιπας που
έχει εκτάσεις όσο είναι όλη η Σαρδηνία
και ένας άλλος, ένας αυτοδημιούργητος,
που όταν συμβαίνουν εθνικές συμφορές
προσφέρει περισσότερα χρήματα και από
τον βασιλιά.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
στη Σαρδηνία υπάρχει ένας καλόγερος
που έχει τριακόσια σκούδα εισόδημα την
ημέρα», είπε ο Έφις ταπεινά, αλλά μετά
ύψωσε τη φωνή: «Τριακόσια σκούδα,
καταλαβαίνετε, κύριε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
κύριος όμως δεν φάνηκε να εκπλήσσεται.
Ύστερα από λίγο όμως ρώτησε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πού
βρίσκεται; Μπορώ να τον γνωρίσω;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Βρίσκεται
στο Καλαντζάνους, στην Γκαλούρα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Πολύ
μακριά. Και ο Τζατσίντο, με αφηρημένο
βλέμμα, ξανάρχισε τις ιστορίες για τα
μυθικά πλούτη των Στεριανών Κυρίων, για
τις κακές τους συνήθειες και τη διαφθορά
τους.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
αυτοί είναι άνθρωποι ευχαριστημένοι;»
ρώτησε ο Έφις, σχεδόν θυμωμένα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κι
εμείς είμαστε άνθρωποι ευχαριστημένοι;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εγώ
ναι, κύριε μου! Πιείτε, πιείτε και κάντε
κουράγιο!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο ήπιε και ο Έφις έχυσε έπειτα
τις τελευταίες σταγόνες καταγής. Οι
μέλισσες πλησίασαν και τριγύρω
σχηματίστηκε ένας γλυκός βόμβος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μόλις
όμως φτάσανε στο Ριμέντιο το αγόρι
φάνηκε να είναι ευχαριστημένο. Είχε
αγκαλιάσει τις θείες του και τις άλλες
γυναίκες, είχε φάει καλά και είχε χορέψει
σαν βοσκός στο πανηγύρι. Τώρα κοιμόταν
και ροχάλιζε. Ο Έφις τον είχε δει λίγο
πριν πάνω στο μικρό κρεβάτι κατά μήκος
του τοίχου, με τα βλέφαρα κλειστά, τόσο
λεπτά που έμοιαζε να τα διαπερνά το
γαλάζιο των ματιών, με τα πυρόξανθα
μαλλιά του πάνω στο λευκό του μαξιλαριού
και τις γροθιές σφιχτές σαν μωρό που
ονειρεύεται. Είχε ξεχάσει καταγής
αναμμένο το φως. Ο Έφις έσκυψε να το
σβήσει ενώ σκεφτόταν ότι όλοι οι Πιντόρ
τέτοιοι ήταν: αδιάφοροι για την οικονομία
και τον κίνδυνο!</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μπορεί
όμως να είναι καλύτερα έτσι στη ζωή!
Γύρισε κι εκείνος ανάσκελα και έκλεισε
τις γροθιές. Μέσα από τις τρύπες της
σκεπής πάλλονταν τ’ αστέρια και το
τρεμούλιασμά τους καθώς και τα ασταμάτητο
τρεμούλιασμα των γρύλων έμοιαζε το ίδιο
πράγμα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μύριζαν
οι σκλήθρες και οι μέντες. Όλα είχαν
πέσει μέσα σε μια τρεμάμενη σιωπή όπως
μέσα σε τρεχούμενο νερό. Και ο Έφις
θυμόταν τα μακρινά βράδια, τον χορό, τα
νυχτερινά τραγούδια, την ντόνα Λία
καθισμένη επάνω στην πέτρα στη γωνιά
της αυλής, αναδιπλωμένη σαν νεαρή
φυλακισμένη που ροκανίζει τα δεσμά της
και σιγά σιγά προετοιμάζει την δραπέτευσή
της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>Κεφάλαιο
πέμπτο</B></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Την
άλλη μέρα με την αυγή ο Έφις έφερε πάλι
το άλογο στο χωριό και διηγήθηκε στη
νεαρή κυρά του πώς είχαν διασκεδάσει
το προηγούμενο βράδυ. Η Νοέμι φαινόταν
ήρεμη∙ μόνο, όταν εκείνος έφευγε πάλι
για το κτηματάκι, έτρεξε στην εξώπορτα
και του ζήτησε να γυρίσει σε τρεις μέρες
φέρνοντας προμήθειες στις αδελφές. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τρεις
μέρες μετά ο Έφις γύρισε και για να μην
πληρώσει το ναύλο για το άλογο φορτώθηκε
στην πλάτη το δισάκι και ξεκίνησε με τα
πόδια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
καιρός είχε δροσίσει: από τα βουνά του
Νούορο κατέβαινε το αεράκι των δασών
και έτρεχε έτρεχε πάνω στη χλόη κατά
μήκος του ποταμού και έμοιαζε να θέλει
να κατέβει μαζί του στη θάλασσα. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις σταμάτησε στο κτηματάκι, κοντά στη
σκλήθρα στο αμμώδες όριο του χωραφιού
με τα καρπούζια και κοιτάζοντας τους
σαρκώδεις βλαστούς που απλώνονταν
μπλεγμένοι εδώ κι εκεί σαν φίδια κάτω
από τα φύλλα, του φαίνονταν ότι είχαν,
όπως εξ άλλου όλοι οι θάμνοι που θρόιζαν
τριγύρω, κάτι το ζωντανό, το ζωώδες. Και
τους μιλούσε, λες και τον καταλάβαιναν,
και τους έλεγε να προσέχουν μην σπάσουν,
μην ξεραθούν, να μεγαλώσουν καλά και να
δώσουν πολλά φρούτα, όπως ήταν το χρέος
τους, αλλά κάποιος θόρυβος στο δρόμο
τράβηξε την προσοχή του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
ντον Πρέντου, περήφανος και βαρύς πάνω
στο μαύρο, παχύ άλογό του, περνούσε πίσω
από την αιμασιά. Πράγμα ασυνήθιστο,
βλέποντας τον Έφις σταμάτησε..</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
κάνεις φορτωμένος μ’ αυτό το δισάκι;
Κουκιά έκλεβες;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις σηκώθηκε με σεβασμό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είναι
οι προμήθειες για τις κυράδες μου. Κι
εσείς πού πάτε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
ο ντον Πρέντου εκεί κάτω πήγαινε. Από
το κεντημένο με λουλούδια δισάκι του
αναδυόταν η μυρωδιά του </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>γκατό</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
[3]</FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>,</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
που πήγαινε πεσκέσι στον φίλο του τον
Ρέτορα, και πρόβαλε ακόμη ο βιολετής
λαιμός μιας νταμιτζάνας με κρασί.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κι
εσύ, βλάκα, πας με τα πόδια; Ακόμα και το
άλογο σε βάλανε να κάνεις τώρα; Δώσε μου
το δισάκι, θα σου το κουβαλήσω εγώ. Δεν
θα τον σκάσω, μην φοβάσαι! Εάν θέλεις να
είσαι πιο σίγουρος ανέβα στα καπούλια
κι εσύ, βλάκα!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έκπληκτος
ο Έφις, μετά από κάποια παραΚαλία και
απειλές, φόρτωσε το δισάκι του στο άλογο
που έμοιαζε να κοιμάται, έπειτα σκαρφάλωσε
στα καπούλια, πίσω από τον ντον Πρέντου,
προσπαθώντας να μην του γίνεται βάρος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τώρα
θα ιδρώσει το άλογό σας!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ο
διάολος να με πάρει, είναι το πιο γερό
άλογο της περιοχής. Μπορείς να το
φορτώσεις με ένα βουνό και θα το
κουβαλήσει. Το βλέπεις; Πηγαίνει σαν να
μην ήταν σελωμένο. Για πες μου τώρα εσύ,
τι ήρθε να σΚαλίσει εδώ πέρα ο αλήτης ο
ανεψιός μου;» </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις του έκανε μια γκριμάτσα πίσω από
την πλάτη. Α, να λοιπόν γιατί τον πήρε
καβάλα στο άλογο!</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γιατί
αλήτης; Υπάλληλος ήτανε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
έκανε; Έξυνε τα νύχια του;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
όμως, είχε μια πολύ καλή δουλειά! Στο
Τελωνείο. Για να ζήσει όμως κανείς σ’
εκείνα τα μέρη του χρειάζονται πολλά
χρήματα. Εκεί υπάρχουν άρχοντες που
έχουν κτήματα όση είναι η Σαρδηνία και
κάποιοι δίνουν μεγαλύτερες ελεημοσύνες
και από τον βασιλιά.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
ντον Πρέντου έσκασε στα γέλια. Ένα
σιωπηλό γέλιο, άγριο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Α,
μάλιστα! Να που έχουν πάρει τα μυαλά σου
αέρα!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γιατί
μιλάτε έτσι, ντον Πρέντου;» είπε ο Έφις
με αξιοπρέπεια. «Το παλικάρι είναι
ντόμπρο και καλό: δεν έχει ελαττώματα,
δεν καπνίζει, δεν πίνει, δεν αγαπά τις
γυναίκες. Θα κάνει περιουσία. Εάν το
θελήσει μπορεί να βρει αμέσως δουλειά
στο Νούορο. Έπειτα έχει και λεφτά στην
τράπεζα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τα
μέτρησες εσύ, βλάκα; Α, Έφις, μα την πίστη
μου σε ταΐζουν κουτόχορτο, αντί για
ψωμί. Πες μου, πόσα σου χρωστάνε τώρα οι
ευγενικές σου κυράδες;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τίποτα
δεν μου χρωστάνε. Εγώ χρωστάω τα πάντα
σ’ αυτές.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πάψε,
γιατί θα σε ρίξω στο ποτάμι. Άκου, τώρα
θα συνεχίσετε να κάνετε χρέη, για να
συντηρείτε το νεαρό. Θα πάρετε λεφτά
από την Καλίνα, που να την πάρει ο
δαίμονας. Θα πουλήσετε το κτήμα. Μην
ξεχνάς πως το θέλω εγώ. Εάν δεν με
ειδοποιήσεις εγκαίρως, εάν πράξετε όπως
τις άλλες φορές που αντί να πουλήσετε
σ’ εμένα στη σωστή τιμή πουλήσατε
μισοτιμής σε άλλους, πρόσεχε, σε
προειδοποιώ, Εφισέ, θα σου κόψω το
λαρύγγι. Σε προειδοποίησα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
εκείνος, καθισμένος πίσω, λαχάνιαζε
γιατί τον πλάκωνε ένα βάρος μεγαλύτερο
από το δισάκι από το οποίο ο ντον Πρέντου
ήθελε να τον απαλλάξει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θεέ
μου! Γιατί μιλάτε έτσι, ντον Πρέντου,
σαν εχθρός των καημένων των ξαδερφάδων
σας;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Στο
διάβολο να πάνε οι ξαδέρφες που έχουν
πάρει τα μυαλά τους αέρα! Εκείνες είναι
που με μεταχειρίστηκαν πάντα σαν εχθρό.
Ας γίνει το θέλημά τους. Εσύ όμως να
θυμάσαι, Έφις: το κτηματάκι το θέλω
εγώ….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
μαρτύριο κράτησε σ’ όλο τον δρόμο, μέχρι
που ο Έφις, περισσότερο κουρασμένος από
το αν είχε πάει με τα πόδια, γλίστρησε
από τα καπούλια και τράβηξε κάτω το
δισάκι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μπαίνοντας
στον περίβολο είδε ξανά τη συνηθισμένη
σκηνή: οι κυράδες του κάθονταν στο
παγκάκι με τα χέρια σταυρωμένα, η Καλίνα
έγνεθε, με τα πόδια γυμνά μέσα στα πέδιλα∙
μέσα στις καλύβες οι γυναίκες καθισμένες
καταγής έπιναν τον καφέ, κουνούσαν τα
μωρά και πάνω στο μπαλκόνι, με φόντο τον
ουρανό που χρύσιζε, η μαύρη φιγούρα του
παπα Πασκάλε χαιρετούσε με το τιρκουάζ
μαντήλι του. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Διασκεδάζετε;»,
ρώτησε ο Έφις ακουμπώντας το δισάκι
κοντά στα πόδια των κυράδων του. «Κι
εκείνος;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Συνέχεια
χορεύουμε», είπε η ντόνα Έστερ και η
ντόνα Ρουθ σηκώθηκε για να τακτοποιήσει
τα πράγματα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Για
τον Τζατσίντο μίλησε συγκινημένη η
τοκογλύφος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
καταδεχτικό παλικάρι! Είναι λιγομίλητος,
αλλά καλός σαν το μέλι. Διασκεδάζει σαν
παιδάκι και έρχεται εδώ για να φάει το
κριθαρένιο ψωμί μου. Νατος που έρχεται
με την Γκριζέντα από τη βρύση.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τους
διέκριναν πράγματι από μακριά, ανάμεσα
στο πράσινο των θάμνων, εκείνος ψηλός
και ωχρός, εκείνη μικρόσωμη και μελαχρινή,
και οι δυο να κουβαλάνε τους κουβάδες
που άστραφταν και πότε πότε χτυπούσαν
ο ένας στον άλλο και το νερό ξεχειλίζοντας
ανακατευόταν και έσταζε. Φαίνεται πως
τους ευχαριστούσε εκείνη η επαφή επειδή
κοίταζαν τους κουβάδες και γελούσαν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις είχε ένα προαίσθημα. Ανέβηκε στο
μπαλκόνι για να δώσει στον ιερέα ένα
καλαθάκι με μπισκότα, δώρο από μια
χωριάτισσα, και από εκεί πάνω είδε τον
ντον Πρέντου, που είχε σταματήσει στη
βρύση να ποτίσει το άλογό του, να πλησιάζει
τον Τζατσίντο και την Γκριζέντα και να
σκύβει να τους πει κάτι. Γελούσαν και
οι τρεις, το κορίτσι με κατεβασμένο το
κεφάλι, ο Τζατσίντο αγγίζοντας το λαιμό
του αλόγου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις»,
είπε ο ιερέας, τινάζοντας με το μαντήλι
το ταμπάκο από το στήθος του, «να ο ντον
Πρέντου. Καλύτερα, θα έχουμε και λίγη
κακογλωσσιά. Και ο δικός σας ο Τζατσίντο
είναι καλό παιδί∙ έρχεται στη λειτουργία
και στις παρακλήσεις. Έχει καλή ανατροφή
και είναι καταδεχτικός. Χρειάζεται
προσοχή όμως, προσοχή!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
υπηρέτριες του ιερέα έτρεξαν έξω για
να βοηθήσουν  τον ντον Πρέντου να
ξεφορτώσει τα δισάκια, ενώ οι άλλες
γυναίκες πρόβαλαν τα χλωμά τους πρόσωπα
στις πόρτες και το σκυλί, αφού γάβγισε
λιγάκι, πηδούσε ψηλά μπροστά στο άλογο
σαν να ήθελε να το φιλήσει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Σιγά,
γυναίκες!», είπε ο ντον Πρέντου. «Μέσα
στα δισάκια υπάρχει κάτι που σπάει μόλις
το αγγίξεις, όπως εσείς….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Η
σαϊτιά να σας πάρει, ντον Πρέντου!» τον
καταράστηκε η Νατόλια, με βλέμμα ωστόσο
λιγωμένο, προσπαθώντας να τον κατακτήσει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Α,
αν τα κατάφερνε! Θα εκδικούνταν έτσι
την Γκριζέντα, που ήθελε τον ξένο όλον
για τον εαυτό της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Γκριζέντα με τη σειρά της φαινόταν
αναστατωμένη από την άφιξη του ντον
Πρέντου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αυτός,
θα δείτε», είπε χαμηλόφωνα στον Τζατσίντο
την ώρα που διέσχιζαν την αυλή, «αυτός,
ο θείος σας, είναι από τους ανθρώπους
που γλεντάνε και ξοδεύουν στα πανηγύρια.
Δε μελαγχολεί όπως εσείς! Εκατό λιρέτες
έχει; Τις ξοδεύει και τις εκατό, για το
τίποτα!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έβρεξε
τα δάχτυλά της με λίγο νερό και του το
πέταξε στο πρόσωπο, δίχως εκείνος να
πάψει να χαμογελάει με τα γλυκά του
μάτια γεμάτα από επιθυμία, αφήνοντας
να φανούν ανάμεσα από τα κόκκινα χείλη
τα άσπρα δόντια του λες και ήθελε να τη
δαγκώσει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
αξία έχουν εκατό λιρέτες; Εγώ ξόδεψα
χίλιες μέσα σε μια νύχτα και όμως δεν
διασκέδασα….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Γκριζέντα ακούμπησε τον κουβά στο
κάθισμα και έπεσε επάνω στο μωρό που
της χαμογελούσε από το στρώμα κουνώντας
τα ποδαράκια του στον αέρα και προσπαθώντας
να τα πιάσει με βρώμικα χεράκια του. Του
φίλησε τον ποπό, βυθίζοντας τα χείλη
της στην τρυφερή σάρκα στα σημεία όπου
οι αυλακιές σχημάτιζαν ροζ και βιολετί
γραμμές. Το σήκωσε ψηλά, το χαμήλωσε ως
τη γη, το ξανασήκωσε, το έκανε να γελάει,
το έφερε έξω σφίγγοντάς το δυνατά στο
στήθος της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο κάθισε έξω έχοντας ανοιχτά
τα πόδια και ταλαντεύοντας τα χέρια του
ανάμεσά τους, ενώ άκουγε την Καλίνα που
τον προσκαλούσε να φάει μαζί της κουκιά
μαγειρεμένα με γάλα. Μιλούσαν χαμηλόφωνα,
σαν να ήταν κάτι σοβαρό, αλλά η ντόνα
Ρουθ εμφανίστηκε στη μικρή πόρτα
κρατώντας στο χέρι ένα αρνίσιο μπούτι
λευκό από το λίπος με την βιολετί νεφραμιά
σκεπασμένη από τη μπόλια και διέκοψε
τη συζήτηση.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πρέπει
να φωνάξουμε τον Έφις για να κάνει μια
ξύλινη σούβλα. Πήγαινε Τζατσίντο!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Γκριζέντα έτρεξε εκείνη να φωνάξει τον
υπηρέτη, τρίφτηκε επάνω του σαν γατάκι
και του έδωσε να φιλήσει το μωρό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πόσο
χαρούμενη είμαι, μπαρμπα Έφις! Απόψε θα
ξαναχορέψουμε! Κοιτάξτε όμως το μικρό
σας αφεντικό. Λες και κάνει κόρτε στην
Καλίνα!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις την κοίταζε τρυφερά. Είδε τον
Τζατσίντο να σηκώνει τα μάτια γεμάτα
έρωτα και επιθυμία και μέσα από την
καρδιά του ευλόγησε τους δυο νέους. Ναι,
διασκεδάστε, ερωτευτείτε. Γι’ αυτό
είναι τα πανηγύρια και τα πανηγύρια
περνάνε γρήγορα……</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Καθισμένος
στη σκιά του τοίχου άρχισε να φτιάχνει
τη σούβλα. Οι γυναίκες γελούσανε γύρω
του, ο Τζατσιντίνο όπως πάντα ήταν
σιωπηλός και φαινόταν να προσέχει στον
ήχο του ακορντεόν που γέμιζε με παράπονο
και φωνές την αυλή. Ήρθε όμως κουνάμενη
η Νατόλια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Το
αφεντικό μου και ο ντον Πρέντου προσκαλούν
τον ντον Τζατσιντίνο σε γεύμα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κι
εκείνος σηκώθηκε αφού τίναξε καλά τα
μπατζάκια του. Η ντόνα Έστερ τον ακολούθησε
με τα μάτια και έμεινε να κοιτάζει προς
το μπαλκόνι, σαν μαγεμένη από τη λάμψη
των ποτηριών και του ασημένιου δίσκου
που η Νατόλια κουνούσε εκεί πάνω σαν να
ήταν καθρέφτης. Η ιδέα ότι ο πλούσιος
ξάδελφος έδωσε σημασία στον φτωχό
ξάδελφο ήταν αρκετή για να την κάνει
ευτυχισμένη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
γυναίκες επαινούσαν τον Τζατσίντο και
η τοκογλύφος, τραβώντας το νήμα ανάμεσα
στον αντίχειρα και στον δείχτη και
γυρίζοντας το αδράχτι πάνω στο γόνατο,
έλεγε με ασυνήθιστη γλυκύτητα:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
γνώρισα ποτέ ένα αγόρι τόσο φρόνιμο.
Είναι και όμορφο! Μοιάζει με τον μακαρίτη
Βαρόνο….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Με
ποιόν; Με τον πεθαμένο Βαρόνο που ζει
ακόμη μέσα στο κάστρο;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Ρουθ όμως έφερε το δείχτη στο
στόμα: δεν έπρεπε να μιλούν για πεθαμένους
στο πανηγύρι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ποιο
φάντασμα! Είναι ζωντανός και τα χέρια
του δεν βρίσκουν ησυχία, έτσι δεν είναι,
Γκριζέντα; Ποιος; Μα ο ντον Τζατσίντο!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Γκριζέντα όμως, ακουμπισμένη στον τοίχο,
με το μωρό να της βυζαίνει τα κουμπιά
της μπλούζας, κοίταζε κι εκείνη το δίσκο
που έλαμπε στο μπαλκόνι και τα μάτια
της έμοιαζαν μαγεμένα, όπως εκείνα της
προγιαγιάς της όταν τις νύχτες με φεγγάρι
κατασκόπευαν τα στοιχειά που κατέβαιναν
στο ποτάμι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις ξαναγύρισε μετά τρεις μέρες. Αυτή
τη φορά δεν ήταν μόνος. Όλοι σχεδόν οι
χωριανοί κατέβαιναν στο πανηγύρι και
οι γυναίκες κουβαλούσαν στο κεφάλι
δίσκους με γλυκίσματα και καλάθια γεμάτα
με κότες δεμένες με κόκκινες κορδέλες.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τα
δεντράκια τριγύρω ήταν γεμάτα με άγουρα
φρούτα και το πανηγύρι έμοιαζε να
απλώνεται σε όλη την κοιλάδα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όταν
έφτασε ο Έφις βρήκε τον φράχτη που
περιέβαλε τις καλύβες γεμάτο από κάρα
που έφεραν τέντες από λινάτσα ή σεντόνια
και τους πωλητές γλυκισμάτων και κρασιού
να στέκονται πλάι στους μικρούς πάγκους
τους στη σκιά της εκκλησίας.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
ζητιάνοι σε παράταξη στις άκριες του
δρόμου. Φιγούρες καθισμένες ανακούρκουδα,
ωχρόφαιες και μαβιές, μερικές με φοβερά
μάτια λευκά, άλλες με κόκκινες πληγές
και μελανά αποστήματα, με γυμνά τα στήθη
σαν γδαρμένα, με τα μπράτσα και τα
ψαχουλευτά δάχτυλα μαυρισμένα σαν
καμένα κλαδιά, διαγράφονταν μεταξύ των
 θάμνων με φόντο τη γαλάζια και λευκή
γραμμή του ορίζοντα. Πέρα όμως, μακριά,
το μάτι ξάνοιγε στο πράσινο και οι ομάδες
των αλόγων και των πουλαριών έδιναν
μεγαλύτερη μεγαλοπρέπεια στο τοπίο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
ήχος του ακορντεόν έφτανε μέχρι εκεί
πάνω. Η μουσική, χαρούμενη και αισθησιακή,
καλούσε στο χορό, μερικές φορές όμως
άλλαζε στο παράπονο, σαν να την κούραζε
η χαρά, σαν να ανακαλούσε με νοσταλγία
την απόλαυση που περνά και να θρηνούσε
για τη ματαιότητα όλων των πραγμάτων.
Τότε  και τα μελαγχολικά μάτια των
φοράδων ακόμη έμοιαζε να τα πλημμυρίζει
μια νοσταλγική γλυκύτητα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις σταμάτησε για μια στιγμή στο μέσο
μιας ομάδας χωρικών από την περιοχή του
Νούορο. Οι γυναίκες κάθονταν στη σειρά
εμπρός από τις καλύβες, περιμένοντας
ν’ αρχίσει η λειτουργία και οι άλικοι
κορσέδες τους έδιναν μια κόκκινη απόχρωση
στη σκιά του τοίχου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.27cm; margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
λειτουργία όμως αργούσε. Πάνω στο
μπαλκόνι οι ιερείς γελούσαν και ο δίσκος
της Νατόλια πηγαινοερχόταν λάμποντας
ανάμεσα στο γαλάζιο και το μαύρο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις βρήκε έρημη την καλύβα. Οι κυράδες
του ήταν στην εκκλησία και πήγε να τις
βρει, αλλά βρέθηκε χωρίς να το θέλει
ανάμεσα στον ντον Πρέντου, τον Μιλέζο
και τον Τζατσίντο, μπροστά σε κάποιον
που πουλούσε κρασί και ξαφνικά είδε
τρία κίτρινα ποτήρια μπροστά στο πρόσωπό
του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πιες,
βλάκα!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Για
μένα είναι νωρίς.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ποτέ
δεν είναι νωρίς για έναν άντρα γερό. Ή
μήπως είσαι άρρωστος;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
ντον Πρέντου τον χτύπησε τόσο δυνατά
στην πλάτη που τον έκανε να τιναχτεί
μπροστά και το κρασί από τα ποτήρια
χύθηκε επάνω του. Σε καλό να του βγει!
Σκούπισε τα ρούχα του με το χέρι και
ήπιε∙ και με έκπληξη και ικανοποίηση
είδε τον Τζατσίντο να βγάζει το πορτοφόλι
και να δίνει στον πωλητή ένα χαρτονόμισμα
των πενήντα λιρετών. Δόξα να’ χει ο
Θεός, αυτό σημαίνει πως το παιδί έχει
πράγματι λεφτά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κατά
τα άλλα η μέρα κύλησε μες στη χαρά: χαρά
αυστηρή και σχεδόν μελαγχολική για τις
γυναίκες προς τις οποίες οι άντρες,
διασκεδάζοντας με θόρυβο μεταξύ τους,
έδειχναν κάποια αδιαφορία.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όλη
την ημέρα έπαιζε το ακορντεόν συνοδευόμενο
από τις φωνές των μικροπωλητών, από τις
κραυγές των παιχτών της μόρα [4], από τα
τραγούδια της παρέας ή από στίχους
αυτοσχέδιων ποιητών.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Συγκεντρωμένοι
μέσα σε μια καλύβα, καθισμένοι καταγής
σταυροπόδι γύρω από μια νταμιτζάνα προς
την οποία έστρεφαν σαν σε είδωλο, οι
ποιητές αυτοσχεδίαζαν οκτάστιχα υπέρ
ή κατά του πολέμου στη Λιβύη. Ήταν αρκετοί
και έπαιρναν μέρος με τη σειρά και
τριγύρω τους στριμώχνονταν άντρες και
παιδιά. Πότε πότε κάποιος έσκυβε για να
πάρει από το έδαφος ένα ποτήρι κρασί.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πιες,
διάολε!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γεια
μας!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Να
ζήσουμε εκατό χρόνια και να’ μαστε καλά
για να το θυμόμαστε αυτό το πανηγύρι.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πιες,
που να σε πάρει ο διάολος!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
ποιητής Σεραφίνο Μασάλα από το Μπουλτέι,
με ελληνικό προφίλ και ντυμένος σαν
ομηρικός ήρωας, τραγουδούσε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Ο
Τούρκος δε θέλει να παραδοθεί</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Για
πόλεμο η καρδιά του φτερουγίζει.</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Γενναίος
ο άγριος Άραβας σπαθίζει </I></FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Έτοιμος
να ορμήσει, δε λυποτακτεί….</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.27cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τα
ποτήρια περνούσαν από το ένα χέρι στο
άλλο. Πότε πότε κάποια γυναίκα πρόβαλε
δειλά στην πόρτα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
ο Γκρεγκόριο Τζορντάνο από το Ντουάλκι,
όμορφος νέος  κοκκινομάλλης ντυμένος
σαν τροβαδούρος ίσιωνε τα μακριά μαλλιά
του και με τα δυο χέρια, τα τραβούσε πίσω
στο σβέρκο και τραγουδούσε θρηνολογώντας
σχεδόν σαν μια μοιρολογίστρα:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.27cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Φτάνει,
δεν μπορώ πια να σας ανιστορήσω,</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Για
ό, τι θυμάμαι θα σας μιλήσω.</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Μακάρι
οι Ιταλοί πάντα να νικούν,</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Και
όλη την Αφρική να κατακτούν.</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Ήσυχοι
και γεροί μακάρι να γυρίσουν,</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Βοηθούς
τους Αγίους της Νίκης να γνωρίσουν,</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Και
με καλές αναμνήσεις και αρετή</I></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Να
γυρίσουν όλοι  σπίτια  τους γεροί. </I></FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.27cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Χειροκροτήματα
και γέλια αντηχούσαν. Όλοι γελούσαν,
αλλά ήταν συγκινημένοι. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Στην
σκιά της εκκλησίας όμως ο Έφις άκουγε
άλλες παρέες από χωριάτες να μιλούν για
την Αμερική και τους μετανάστες.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Η
Αμερική; Όποιος δεν την δοκίμασε δεν
ξέρει τι πράγμα είναι. Την βλέπεις από
μακριά και νομίζεις ότι είναι αρνί για
κούρεμα. Πας κοντά και σε δαγκώνει σαν
σκύλος.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
αδέρφια μου, εγώ πήγα με το δισάκι μου
μισογεμάτο και πίστευα ότι θα το έφερνα
πίσω γεμάτο. Το ξανάφερα άδειο!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ένας
Μπαρονιέζος λεπτός, ψηλός και μελαχρινός
σαν Άραβας, έβαλε στον Έφις να πιει και
του διηγήθηκε επεισόδια του πολέμου
όπου πήρε μέρος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι»,
έλεγε κοιτάζοντας τα χέρια του, «ξερίζωσα
τη φούντα ενός Σιρδούσου, ενός που
προσκυνούσε το διάβολο. Ορκίστηκα να
του την πάρω ολόκληρη μαζί με το δέρμα
και με όλα τα άλλα. Και του την πήρα . Να
μη σώσω, αν σας λέω ψέματα! Την πήγα στον
αρχηγό μου κρατώντας την σαν ένα τσαμπί.
Έσταζε μαύρο αίμα όπως οι ρόγες από το
μαύρο σταφύλι. Ο αρχηγός μού είπε: μπράβο
Κοντσίνου!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις άκουγε κρατώντας ένα αγριοτριαντάφυλλο.
Σταυροκοπήθηκε με το κοτσάνι του
λουλουδιού και είπε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Να
εξομολογηθείς, Κοντζί! Σκότωσες άνθρωπο!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Στον
πόλεμο, αυτό δεν είναι αμαρτία. Μήπως
το έκανα κρυφά; Όχι.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Άρχισαν
τότε να κουβεντιάζουν και ο Έφις κοίταζε
το αγριοτριαντάφυλλο σαν να μιλούσε
μόνο σ’ αυτό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ο
Θεός μόνο μπορεί να σκοτώνει.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Σταμάτησε
όμως την κουβέντα επειδή από μακριά η
ντόνα Έστερ του έκανε νόημα να πλησιάσει.
Ήταν ώρα για φαγητό. Τον Τζατσίντο τον
είχε καλέσει ο παπάς και όλοι, άλλος
περισσότερο, άλλος λιγότερο, έτρωγαν
με καλή συντροφιά. Από τις καλύβες
έβγαινε καπνός η τσίκνα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
πιο ήσυχη γωνιά ήταν εκείνη των Πιντόρ.
Καθισμένες μέσα στην καλύβα τους έτρωγαν
με τον Έφις ψητό αρνί και μιλούσαν για
τη Νοέμι που βρισκόταν μακριά και για
τον Τζατσίντο, για τον παπά και τον
Μιλέζο, χαμογελώντας χωρίς κακία.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τις
πρώτες μέρες», είπε η ντόνα Ρουθ κόβοντας
ένα μικρό γλύκισμα σε τρία ίσα μέρη, «ο
Τζατσίντο έλεγε συνέχεια ότι ήθελε να
φύγει για το Νούορο, όπου τον περίμενε
μια θέση στο μύλο. Τώρα, εδώ και δυο μέρες
ούτε που το αναφέρει.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αλλά
εδώ και δυο μέρες δεν τον βλέπουμε σχεδόν
καθόλου. Βρίσκεται πάντα με τον Πρέντου
και την παρέα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ας
τον αφήσουμε να διασκεδάσει», είπε ο
Έφις.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έξω
από την πόρτα φαινόταν η Καλίνα που
καθόταν ασυνήθιστα άπραγη στην πέτρα
της και η Γκριζέντα με το μωρό στην
αγκαλιά, χλωμή και θλιμμένη κοίταζε το
μπαλκόνι του παπά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Α,
ο Τζατσίντο διασκέδαζε εκεί πάνω και
την είχε ξεχάσει και εκείνης της φαινόταν
να κάθεται μαζεμένη στην άκρη μιας
ερήμου, μπροστά σε έναν αντικατοπτρισμό.
</FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις βγήκε και της είπε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γιατί
δεν διασκεδάζεις;» </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνη
ταχτοποίησε πάνω στη σκούφια του μωρού
την κίτρινη κορδελίτσα για το μάτι και
τα μάτια της γέμισαν δάκρυα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Για
μένα όλα έχουν τελειώσει!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
συγγένισσές της την καλούσαν από τις
καλύβες:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γκριζέντα,
έλα! Τι θα πει η γιαγιά σου όταν σε δει
τόσο αδύνατη; Ότι δεν σε ταΐσαμε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ε,
δεν της φτάνουν μόνο οι μπουκιές», είπε
η Καλίνα στον Έφις κλείνοντάς του το
μάτι. «Έλα, Έφις, πιες ένα ποτήρι κρασί.
Ξέρεις ποιος μου το χάρησε; Το μικρό σου
αφεντικό. Καλός κι ευγενικός, αλλά άκουσέ
με: πρέπει να του πεις πως η Γκριζέντα
δεν του ταιριάζει!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αφήστε
τα παιδιά να διασκεδάσουν! Βρισκόμαστε
στο πανηγύρι!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«
Εδώ ερχόμαστε για να προσκυνήσουμε και
όχι για να αμαρτήσουμε. Βέβαια οι
συγγενείς δίνουν φαΐ στην Γκριζέντα,
αλλά δεν ξέρουν πού ξημεροβραδιάζεται
με τον ντον Τζατσίντο.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
οι κυράδες μου; Δεν το πήραν είδηση;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αυτές;
Είναι σαν τους ξύλινους αγίους μέσα
στις εκκλησίες. Κοιτάζουν, αλλά δεν
βλέπουν. Γι’ αυτές δεν υπάρχει κακό.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αυτό
είναι αλήθεια!», παραδέχτηκε ο Έφις.
Ήπιε, αλλά ένοιωσε λυπημένος και πήγε
να ξαπλώσει κάτω από ένα σκίνο του
ερεικώνα. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Από
εκεί έβλεπε την ψηλή χλόη να κυματίζει
σαν να ακολουθούσε το μονότονο μοτίβο
του ακορντεόν, και τα άλογα ακίνητα στον
ήλιο σαν ζωγραφισμένα επάνω στο γαλάζιο
σμάλτο του ορίζοντα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
φωνές χάνονταν μέσα στη σιωπή, οι μορφές
έσβηναν μες στο φως. Να όμως μια γυναικεία
πλάι σ’ ένα θάμνο και μια άλλη, αντρική,
που την πλησιάζει τόσο πολύ που σχηματίζουν
μια σκιά μόνο. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις ένοιωσε ένα ρίγος στη ραχοκοκαλιά,
έκοψε όμως μια μικρή μαργαρίτα, μάσησε
το κοτσάνι και είδε χωρίς φθόνο την
Γκριζέντα και τον Τζατσιντίνο να
αγκαλιάζονται. Ο Θεός να τους ευλογεί
και να τους περιβάλλει πάντα έτσι, με
ήλιο  και με φως.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
απόγευμα το πανηγύρι ζωήρεψε περισσότερο.
Οι άντρες ήταν πιο εκδηλωτικοί με τις
γυναίκες παρασύροντάς τες στο χορό, και
ο ήλιος που έριχνε λοξά τις ακτίνες του
χρωμάτιζε ροζ το προαύλιο που βούιζε
σαν κυψέλη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Με
το λιόγερμα ο κόσμος συγκεντρώθηκε στην
εκκλησία και χιλιάδες φωνές συγχωνεύθηκαν
σε μια, όπως έξω συγχωνευόταν το άρωμα
των θάμνων. Ο Έφις, γονατιστός σε μια
γωνιά, είχε βυθιστεί στη συνηθισμένη
πονεμένη έκσταση και πλάι του η Γκριζέντα,
γονατιστή κι αυτή, άκαμπτη σαν ξύλινος
άγγελος έψελνε στενάζοντας από αγάπη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
πορφυρό φως του δειλινού, πιο απαλό προς
την Αγία Τράπεζα εξ αιτίας της λάμψης
των κεριών, σκέπαζε τους πιστούς σαν
αιμάτινο πέπλο, αλλά σιγά σιγά το πέπλο
έγινε μαύρο, ξανοίγοντας μόλις από το
χρυσάφι των κεριών. Ο κόσμος δεν έλεγε
να βγει, παρόλο που ο παπάς είχε τελειώσει
τις προσευχές του, και συνέχιζε να ψάλει
ιερούς ύμνους. Ήταν σαν το μακρινό
μουρμούρισμα της θάλασσας, σαν το θρόισμα
του δάσους το δειλινό. Ήταν ένας λαός
αρχαίος που προχωρούσε, προχωρούσε
ψέλνοντας απλοϊκούς ύμνους των πρώτων
χριστιανών, προχωρούσε, προχωρούσε,
μεθυσμένος από πόνο και ελπίδα, σε ένα
δρόμο σκοτεινό που έβγαζε σε τόπο φωτεινό
αλλά μακρινό, απλησίαστο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις, με το κεφάλι μες στα χέρια έψελνε
και έκλαιγε. Η Γκριζέντα κοίταζε μπροστά
της με μάτια υγρά που αντανακλούσαν τη
φλόγα των κεριών∙ έψελνε και έκλαιγε
κι εκείνη. Και ο πόνος τού ενός ήταν
όμοιος με τον πόνο της άλλης, ήταν ο
πόνος ενός ολόκληρου λαού που έφερνε
στο νου του, σαν τον  υπηρέτη, ένα σκοτεινό
παρελθόν και ονειρευόταν, σαν το κορίτσι,
ένα φωτεινό μέλλον με τα βάσανα της
αγάπης.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έπειτα
έπεσε σιγή.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τσουαναντόνι, ανυπόμονος να ξαναρχίσει
το ακορντεόν, ήταν ο πρώτος που πετάχτηκε
έξω με το σκούφο του στο χέρι. Σταμάτησε
όμως στην είσοδο της εκκλησίας, κοίταξε
προς τα επάνω και έβαλε μια φωνή. Όλοι
έτρεξαν να δουν. Ήταν το καινούργιο
φεγγάρι που γλιστρούσε πάνω στον τοίχο
της αυλής σαν να ήθελε να κατέβει εκεί
μέσα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.27cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μετά
το δείπνο ξανάρχισαν τα τραγούδια και
οι φωνές γύρω από τις φωτιές. Ακόμη και
ο ντον Πρέντου χόρευε κάνοντας ευτυχισμένες
όλες τις γυναίκες που έλπιζαν να τις
διαλέξει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μόνο
ο Τζατσίντο δεν χόρευε. Καθισμένος πλάι
στην τοκογλύφο κουνούσε τα χέρια ανάμεσα
στα γόνατά του, χλωμός και κουρασμένος.
Ο Έφις στ μεταξύ άκουγε τις γυναίκες να
φλυαρούν για το ποιος ξόδεψε εκείνη την
ημέρα περισσότερα χρήματα και διασκέδασε
περισσότερο και κάποια είπε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ο
ντον Πρέντου».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όχι,
ο ντον Τζατσίντο. Ξόδεψε περισσότερες
από τριακόσιες λιρέτες. Είναι πλούσιος.
Λένε πως έχει ορυχείο ασημιού. Πόσο
διασκέδασε!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κερνούσε
όλους, ακόμη κι εκείνους που δεν γνώριζε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γιατί
το κάνει;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Καλή
είσαι κι εσύ! Όποιος έχει, ξοδεύει.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις ένοιωθε ικανοποίηση, αλλά και
ανησυχία. Κάθισε πλάι στον Τζατσίντο
και του μετέφερε τα όσα λέγανε οι
γυναίκες. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ορυχείο
ασημιού; Ναι, αποδίδει, όχι όμως όσο μια
πετρελαιοπηγή. Μια κυρία που γνωρίζω
ονειρεύτηκε ότι σε κάποιο μέρος υπήρχε
μια, μέσα στην ιδιοκτησία ενός ξεπεσμένου
κυρίου. Αυτός ήταν τόσο απελπισμένος
που αποφάσισε να αυτοκτονήσει, αλλά
έσκαψε εκεί που η κυρία είχε ονειρευτεί
και τώρα είναι τόσο πλούσιος που μπορεί
να δίνει είκοσι χιλιάδες λιρέτες σε μα
γυναίκα….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γιατί
δεν παντρεύτηκε εκείνη που ονειρεύτηκε
την πετρελαιοπηγή; Μήπως ήταν κιόλας
παντρεμένη;», ρώτησε σκεφτικός ο Έφις.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
γυναίκες χόρευαν και ανάμεσά τους η
Γκριζέντα με το πρόσωπο ξαναμμένο
γελούσε σαν να ήταν η τρελή του πανηγυριού
και ο Έφις ψιθύρισε αγγίζοντας το γόνατο
του Τζατσίντο:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αφεντικό…
λέω… κοίταξε εκείνο το κορίτσι… Είναι
καλό, αλλά φτωχό και έπειτα είναι και
ορφανό….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
την παντρευτώ», είπε ο Τζατσίντο, αλλά
κοίταζε καταγής και έμοιαζε να ονειρεύεται.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>Κεφάλαιο
έκτο</B></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τον
καιρό της έλλειψης, λίγες εβδομάδες
δηλαδή πριν το θερισμό του κριθαριού,
ο κόσμος, έχοντας εξαντλήσει και τα
αποθέματα σιταριού, προσφεύγει στην
τοκογλυφία, η γριά Ποτόι πήγαινε τότε
να μαζέψει βδέλλες. Το αγαπημένο της
μέρος ήταν ένας κολπίσκος που σχημάτιζε
το ποτάμι κάτω από το </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Λόφο
των Περιστεριών</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
κοντά στο κτηματάκι των Πιντόρ.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Καθόταν
εκεί με τις ώρες ακίνητη στη σκιά ενός
σκλήθρου, με τα πόδια γυμνά μέσα στο
διαφανές, πρασινωπό νερό που χρύσιζε
και ενώ με το ένα χέρι κρατούσε σταθερά
πάνω στην άμμο μια μποτίλια, με το άλλο
χάιδευε το κολιέ της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Πότε
πότε έσκυβε λίγο, έβλεπε τα πόδια της,
μεγάλα και ωχρά, να κινούνται μες στο
νερό, έβγαζε πότε το ένα και πότε το άλλο
και ξεκολλούσε πάνω από το βρεγμένο
πόδι ένα μαύρο, γυαλιστερό βώλο που είχε
κολλήσει εκεί και τον έβαζε μέσα στην
μποτίλια σπρώχνοντάς τον με ένα βούρλο.
Ο βώλος ξεδιπλωνόταν, στένευε, έπαιρνε
τη μορφή μαύρου δαχτυλιδιού: ήταν μια
βδέλλα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μια
μέρα, στα μέσα Ιουνίου, ανέβηκε μέχρι
το καλύβι του Έφις. Έκανε πολύ ζέστη και
η κοιλάδα ήταν όλη κίτρινη κάτω από έναν
ξεθωριασμένο γαλάζιο ουρανό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
υπηρέτης έπλεκε μια ψάθα στη σκιά των
καλαμιών με δάχτυλα που έτρεμαν από τον
πυρετό της μαλάριας. Βλέποντας τη γριά
που καθόταν κοντά στα πόδια του με την
μποτίλια στην ποδιά της, σήκωσε μόλις
τα θολά του μάτια και περίμενε με υπομονή,
σαν να ήξερε κιόλας τι ήθελε να του πει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις,
είσαι άνθρωπος του Θεού και μπορείς να
μου μιλήσεις ειλικρινά. Ποιός είναι ο
σκοπός του μικρού σου αφεντικού; Έρχεται
σπίτι μου, στρογγυλοκάθεται, λέει στο
μικρό: παίξε το ακορντεόν (εκείνος του
το δώρισε) και έπειτα λέει σ’ εμένα: θα
στείλω τη θεία Έστερ να σας ζητήσει το
χέρι της Γκριζέντα.  Η ντόνα Έστερ όμως
δεν φαίνεται πουθενά και μια μέρα που
πήγα σπίτι τους η ντόνα Νοέμι μου τα
έψαλε για τα καλά∙ άκουσα ένα σωρό
βρισιές. Όταν γύρισα σπίτι μού έβγαλε
γλώσσα και η Γκριζέντα, επειδή δεν θέλει
να πηγαίνω στις κυράδες σου. Δεν ξέρω
που να τα πω, Έφις. Δεν είμαστε εμείς που
φωνάξαμε το παλικάρι από το δρόμο∙ ήρθε
από μόνος του. Η Καλίνα μου λέει: διώξτε
τον. Εκείνη όμως τον διώχνει όταν πάει
σπίτι της;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις χαμογέλασε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εκεί
βέβαια δεν πάει για ερωτοδουλειές!....»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
γριά σήκωσε εκνευρισμένη το κεφάλι και
ο λαιμός της, όλο νεύρα,  φάνηκε να
μακραίνει περισσότερο από το συνηθισμένο.
</FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
μήπως στο σπίτι μου έρχεται για
ερωτοδουλειές; Όχι, είναι τίμιο παλικάρι.
Ούτε το χέρι δεν αγγίζει της Γκριζέντα.
Αγαπιούνται σαν καλοί χριστιανοί που
περιμένουν να παντρευτούν. Μίλησέ μου
με τη συνείδησή σου, Έφις, τι σκοπό έχει;
Κάνε μου αυτή τη χάρη. Στο ζητώ στην ψυχή
του αφεντικού σου.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις έγινε σκεφτικός.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
ένα βράδυ, στο πανηγύρι, μου είπε: θα την
παντρευτώ…. Για να σου μιλήσω ευσυνείδητα
όμως πιστεύω ότι δεν μπορεί να το κάνει.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γιατί;
Αυτός δεν είναι ευγενής.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Επαναλαμβάνω,
γυναίκα. Δεν μπορεί!», είπε ο Έφις
εντονότερα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όσο
για λεφτά, έχει∙ αυτό δα φαίνεται.
Ξοδεύει ασυλλόγιστα. Και το συχωρεμένο
το αφεντικό σου έλεγε, θυμάμαι, όταν κι
εκείνος ερχόταν σπίτι μας και ήταν νέος
και ζούσε η γιαγιά μου: ο έρωτας δένει
τον άντρα με τη γυναίκα και το χρήμα
δένει τη γυναίκα με τον άντρα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εκείνος;
Έτσι έλεγε; Σε ποιόν;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Σ’
εμένα, κουφός είσαι; Ναι, σ’ εμένα. Εγώ
όμως τότε ήμουν δεκαπέντε χρονών και
απονήρευτη. Η γιαγιά μου έδιωξε από το
σπίτι μας τον ντον Τζάμε και με πάντρεψε
με τον Πριάμου Πίρας. Και ο Πριάμου μου
ήταν ένας λεβέντης. Είχε μια βουκέντρα
μ’ ένα σουβλί στην άκρη και μου έλεγε
φέρνοντάς το μπροστά στα μάτια μου:
βλέπεις; θα σου τα βγάλω τα μάτια εάν
κοιτάξεις τον ντον Τζάμε όταν σε κοιτά.
Κι έτσι πέρασε ο καιρός. Οι πεθαμένοι
όμως γυρίζουν: νατοι, όταν ο ντον
Τζατσιντίνο κάθεται στο σκαμνί και η
Γκριζέντα στο κατώφλι, μου φαίνεται πως
είμαι εγώ και ο συγχωρεμένος….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όταν
άρχιζε εκείνες τις περιπλανήσεις στο
παρελθόν δεν τελείωνε ποτέ και ο Έφις,
που το ήξερε, την έδιωξε ενοχλημένος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πηγαίνετε
στο καλό! Ψάξτε κι εσείς έναν καλό γαμπρό
με βουκέντρα για την εγγονή σας!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
η γριά, ευχαριστημένη που έμαθε ότι το
παλικάρι ένα βράδυ στο πανηγύρι είπε:
«θα την παντρευτώ», έφυγε χωρίς άλλη
κουβέντα. Ο Έφις έμεινε μόνος απέναντι
στο κόκκινο φεγγάρι που ανέβαινε στον
ουρανό ανάμεσα στους γκρίζους ατμούς
του απόβραδου, αλλά ήταν ανήσυχος. Μέσα
στη χαύνωση που είχε βυθιστεί όλη η
κοιλάδα, ο ψίθυρος του νερού του φαινόταν
να είναι το μουρμουρητό του πυρετού και
το τραγούδι των γρύλλων ένα ατέλειωτο
μοιρολόι. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όχι,
η ζωή που έκανε ο Τζατσίντο δεν ήταν
εκείνη που αρμόζει σε έναν έντιμο άνθρωπο
που έχει το φόβο του Θεού. Κάθε μέρα και
περισσότερο οι μεγάλες προσδοκίες που
έτρεφε γι’ αυτόν εξαφανίζονταν και τη
θέση τους έπαιρναν σοβαρές ανησυχίες.
Ξόδευε χωρίς να κερδίζει, και από το πιο
βαθύ πηγάδι, σκεφτόταν ο Έφις, όταν
τραβάει κανείς πολύ νερό, ξηραίνεται.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κάποια
απογεύματα ο Τζατσίντο κατέβαινε στο
κτηματάκι για να μεταφέρει στο χωριό
φρούτα και λαχανικά που οι θείες τα
πουλούσαν στο σπίτι κρυφά λες και ήταν
κλεμμένα, αφού δεν ταιριάζει σε γυναίκες
ευγενικής καταγωγής να κάνουν τις
μανάβισσες, και αυτό ήταν το πιο χρήσιμο
πράγμα που έκανε. Τον υπόλοιπο καιρό
τον περνούσε τεμπελιάζοντας εδώ κι εκεί
στο χωριό. Να τος όμως που ανεβαίνει το
μονοπάτι σέρνοντας στο πλάι, σαν να ήταν
σκυλί, το σκονισμένο του ποδήλατο. Φτάνει
λαχανιάζοντας λες και έρχεται από την
άλλη άκρη του κόσμου και αφού πέταξε
από μακριά μια σακούλα στον υπηρέτη
ξαπλώνει στη γη φαρδύς πλατύς σαν
πεθαμένος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
το πρόσωπό του πράγματι ήταν χλωμό σαν
πεθαμένου, τα χείλη του γκρίζα και ένα
τρέμουλο συντάραζε τον αριστερό του
ώμο, έτσι που ο Έφις τρομαγμένος έβγαλε
από την τσέπη ένα γυάλινο σωληνάριο,
άδειασε στην παλάμη του δυο χάπια κινίνου
και του τα έβαλε στο στόμα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κατάπιε
τα. Έχεις μαλάρια!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο κατάπιε τα χάπια και χωρίς
να ανασηκωθεί έσφιξε το κεφάλι με τα
χέρια του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πόσο
είμαι κουρασμένος, Έφις! Ναι, έχω μαλάρια:
την άρπαξα κι εγώ, ναι! Πώς να μην την
αρπάξω σ’ αυτό το κωλοχώρι; Τι χωριό,
Θεέ μου!», πρόσθεσε σαν να μιλούσε στον
εαυτό του, κουρασμένος. «Εδώ παθαίνει
κανείς, εδώ παθαίνει….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Σήκω»,
είπε ο Έφις σκυμμένος επάνω του. «Μην
μένεις εκεί ξαπλωμένος. Ο απογευματινός
αέρας κάνει κακό.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Άσε
με να ψοφήσω, Έφις! Άσε με! Τι ζέστη! Δεν
ξαναείδα τέτοια ζέστη. Εκεί που ζούσα
τουλάχιστον πηγαίναμε στη θάλασσα….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τι
να του πει κανείς για να τον παρηγορήσει;
«Γιατί δεν έμεινες </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>εκεί</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>;»
Ο Έφις ένοιωθε πολλή λύπηση για όλη αυτή
τη μιζέρια και τον εξευτελισμό που
αντίκριζε, για να μιλήσει μ’ αυτόν τον
τρόπο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
έκανες σήμερα;», ρώτησε χαμηλόφωνα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
ήθελες να κάνω; Δεν έχω τίποτα να κάνω!
Έρχομαι εδώ να σου φέρω ψωμί και γυρίζω
πίσω κουβαλώντας τα λαχανικά! Κι </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>εκείνες</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
που ζουν σαν τρεις μούμιες! Η θεία Νοέμι
όμως ανησύχησε λίγο σήμερα, επειδή η
θεία Έστερ μου έλεγε ότι δεν μπορεί να
μαζέψει τα λεφτά για τους φόρους. Έτσι
είναι! Ξοδεύουν για μένα και από μένα
δεν θέλουν τίποτα! Εγώ είπα στη θεία
Έστερ: μην ανησυχείτε, θα πάω εγώ στον
φοροεισπράκτορα…- Πόσο θύμωσε η θεία
Νοέμι! Τα μάτια ήταν σαν λυσσασμένης
γάτας. Δεν τη φανταζόμουν τόσο ευέξαπτη.
Έφτασε να μου πει: με τα λεφτά σου, εάν
έχεις, αγόρασε άλλο ένα ακορντεόν στην
Γκριζέντα. Είναι κακό, Έφις, που πηγαίνω
στο σπίτι εκείνης της κοπέλας; Πού αλλού
να πάω; Ο θείος Πιέτρο με πηγαίνει στο
καπηλειό, αλλά εμένα δεν μου αρέσει το
κρασί, το ξέρεις. Ο Μιλέζος θέλει να
παίζω (έτσι έκανε περιουσία εκείνος!)
κι εμένα δεν μου αρέσει το παιχνίδι. Πάω
εκεί, στο σπίτι της κοπέλας, επειδή είναι
καλή και η γριά λέει διασκεδαστικά
πράγματα. Πού είναι το κακό; Πες μου, πες
μου!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τον
κοίταζε από κάτω προς τα επάνω, ικετευτικά,
με τα γλυκά του μάτια που γυάλιζαν στο
φεγγαρόφωτο. Ο Έφις πήρε τη σακούλα με
το ψωμί, αλλά δεν μπορούσε να φάει.
Ένοιωθε μια βαθειά αγωνία να του σφίγγει
το λαιμό. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κανένα
κακό! Η κοπέλα όμως, παρ’ όλο που είναι
καλή, είναι φτωχιά και δεν σου αξίζει.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Η
αγάπη δεν ξέρει από φτώχια και ευγενική
καταγωγή. Πόσοι άρχοντες δεν παντρεύτηκαν
φτωχά κορίτσια; Πού να ξέρεις εσύ από
αυτά. Πόσοι λόρδοι εγγλέζοι και πόσοι
εκατομμυριούχοι αμερικάνοι δεν έχουν
παντρευτεί υπηρέτριες, δασκάλες,
τραγουδίστριες….. γιατί; Γιατί αγαπούσαν.
Κι εκείνοι είναι πλούσιοι: είναι οι
βασιλιάδες του πετρελαίου, του χαλκού,
της κονσέρβας! Ποιος είμαι εγώ σε σύγκριση
μαζί τους; Αλλά και οι γυναίκες; Οι
ρωσίδες πριγκίπισσες, οι αμερικάνες,
ποιους παντρεύονται; Δεν ερωτεύονται
φτωχούς καλλιτέχνες και ακόμη τους
αμαξάδες ή τους υπηρέτες τους; Εσύ όμως
τι μπορεί να ξέρεις από αυτά;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις έσφιγγε στα χέρια του ένα κομμάτι
ψωμί και του φαινόταν πως έσφιγγε την
ίδια του την καρδιά ταραγμένη από τις
αναμνήσεις.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
λένε πως πιστεύουν στο Θεό, αυτές! Γιατί
δεν μ’ αφήνουν να παντρευτώ την γυναίκα
που αγαπώ;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πάψε,
Τζατσίντο! Μη μιλάς έτσι γι’ αυτές! Το
καλό σου θέλουν.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Να
μ’ αφήσουν τότε να κάνω κι εγώ την
οικογένειά μου. Εγώ μπορεί να φέρω την
Γκριζέντα στο σπίτι τους κι εκείνη θα
τις βοηθάει. Είναι πλέον γριές. Εγώ θα
δουλεύω. Θα πάω στο Νούορο, θα αγοράσω
τυρί, ζώα, μαλλί, κρασί, ακόμη και ξύλα,
ναι, επειδή τώρα, με τον πόλεμο, όλα τα
πράγματα έχουν αξία. Θα πάω στη Ρώμη και
θα πουλήσω το εμπόρευμα στο Υπουργείο
Πολέμου. Ξέρεις πόσα θα κερδίσω;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
αλλά το κεφάλαιο;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μην
το σκέφτεσαι, το έχω. Αρκεί να μ’ αφήσουν
ήσυχο, </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>εκείνες.
</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εγώ
δεν ήρθα για να τις εκμεταλλευτώ, ούτε
να ζήσω εις βάρος τους. Α, η θεία Νοέμι
είναι φοβερή!», αναστέναξε ξαφνικά
κρύβοντας το πρόσωπο μέσα στα χέρια
του. «Α, Έφις, είμαι τόσο πικραμένος! Και
έπειτα ντρέπομαι τόσο να τις βλέπω μες
στη μιζέρια, να τις βλέπω να πουλάνε
κρυφά τις πατάτες, τ’ αχλάδια, τα μήλα
στα παιδιά που μπαίνουν κρυφά στην αυλή,
με τα χρήματα στο χέρι και ζητούν
χαμηλόφωνα να ψωνίσουν, λες και είναι
πράγματα κλεμμένα! Ντρέπομαι, ναι! Αυτά
πρέπει να σταματήσουν. Εκείνες θα
ξαναγίνουν εκείνο που ήταν κάποτε, εάν
μ’ αφήσουν να κάνω ό, τι πρέπει. Εάν η
θεία Νοέμι ήξερε πόσο την αγαπώ, δεν θα
έκανε έτσι….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τζατσίντο!
Δώσε μου το χέρι σου. Είσαι καλό παιδί!»,
είπε ο Έφις συγκινημένος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Σώπασαν∙
έπειτα ο Τζατσίντο άρχισε πάλι να μιλάει
με φωνή απαλή, γλυκιά που παλλόταν μέσα
στη φεγγαρόφωτη ησυχία σαν παιδική
φωνή.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις,
εσύ είσαι καλός. Θέλω να σου διηγηθώ μια
ιστορία που συνέβη σ’ έναν φίλο μου.
Ήταν υπάλληλος, όπως εγώ, στο Τελωνείο.
Μια μέρα ένας πλούσιος  συνταξιούχος
λιμενάρχης, ένας καλός κύριος, σωματώδης
αλλά απλοϊκός σαν παιδί, ήρθε να πληρώσει
κάτι. Ο φίλος μου του είπε: Αφήστε τα
χρήματα και περάστε αργότερα να πάρετε
την απόδειξη που πρέπει να υπογραφεί
από τον προϊστάμενο. Ο λιμενάρχης άφησε
τα χρήματα, ο φίλος μου τα πήρε, βγήκε
έξω, τα έπαιξε και έχασε. Και όταν ο
λιμενάρχης επέστρεψε, ο φίλος μου είπε
πως δεν έλαβε τίποτα! Εκείνος διαμαρτυρήθηκε,
πήγε στους ανωτέρους, αλλά δεν είχε την
απόδειξη και όλοι τον κορόιδευαν. Και
όμως τον φίλο μου τον απέλυσαν… ναι,
εδώ και τέσσερεις μήνες…. ναι, θυμάμαι,
ήταν απόκριες. Πήγε στο χορό. Το έριξε
έξω, ήπιε∙ δεν του έμεινε δεκάρα τσακιστή.
Βγαίνοντας από την αίθουσα του χορού
άρπαξε μια πνευμονία και έπεσε επάνω
σε ένα παγκάκι της λεωφόρου. Τον πήγαν
στο νοσοκομείο. Όταν βγήκε, αδύνατος
και εξαντλημένος, δεν είχε πού να μείνει
ούτε τι να φάει…. Κοιμόταν κάτω από τις
καμάρες του λιμανιού, έβηχε και είχε
εφιάλτες. Ονειρευόταν πάντα τον λιμενάρχη
που τον ακολουθούσε, τον ακολουθούσε…..
όπως στις σκηνές του κινηματογράφου.
Και να που ένα βράδυ, αυτός ο ίδιος ο
λιμενάρχης πήγε να τον βρει κάτω στις
καμάρες του λιμανιού. Ο φίλος μου νόμιζε
ότι ακόμη ονειρευόταν, ο άλλος όμως του
είπε: ξέρετε, εδώ και καιρό σας ψάχνω.
Ξέρω ότι σας απέλυσαν εξ αιτίας των
χρημάτων, εμένα όμως μ’ ενδιαφέρει να
μάθουν οι ανώτεροί σας και όλοι οι άλλοι
την αλήθεια. Αυτό θα είναι το καλύτερο
και για εσάς. Πείτε, με το χέρι στην
καρδιά, σας τα έδωσα εκείνα τα χρήματα
ή όχι; - Ο φίλος μου απάντησε: ναι. – Τότε
ο λιμενάρχης είπε: - Ας προσπαθήσουμε
να διορθώσουμε την κατάσταση. Εγώ δεν
θέλω την καταστροφή σας. Ελάτε σπίτι
μου, να η διεύθυνσή μου. Ελάτε αύριο και
μαζί θα πάμε στους ανωτέρους σας.
–Εντάξει! Την άλλη μέρα όμως ο φίλος
μου δεν πήγε. Φοβήθηκε. Φοβήθηκε. Κι
έπειτα ο καιρός ήταν φοβερός και δεν
μετακινήθηκε από τον τόπο του. Έβηχε,
και ένας χαμάλης του έφερνε πότε πότε
λίγο ζεστό γάλα. Τι καιρός ήταν; Τι
καιρός!» επανέλαβε ο Τζατσίντο και
σήκωσε το κεφάλι για να δει γύρω, σαν να
ήθελε να βεβαιωθεί ότι η νύχτα ήταν
όμορφη. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις άκουγε με τον αγκώνα ακουμπισμένο
στο γόνατο και το πρόσωπο στην παλάμη,
όπως τα μικρά παιδιά όταν ακούνε
παραμύθια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μια
μέρα όμως το αποφάσισα και πήγα…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Σιωπή.
Το πρόσωπο των δυο αντρών το σκέπασε η
σκιά και χαμήλωσαν και οι δυο τα μάτια.
Ο ώμος του Τζατσίντο έτρεμε με σπασμούς,
εκείνος όμως τον ανασήκωσε και τον
τίναξε, σαν να ήθελε να απελευθερωθεί
από το τρέμουλο και ξανάρχισε με πιο
σκληρή φωνή:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
εγώ ήμουν εκείνος, το κατάλαβες. Πήγα
στο σπίτι του λιμενάρχη. Δεν ήταν εκεί,
αλλά η υπηρέτρια, ένα χλωμό κορίτσι που
μιλούσε χαμηλόφωνα, μ’ έβαλε νε περιμένω
στον προθάλαμο. Το δωμάτιο ήταν σχεδόν
σκοτεινό, αλλά θυμάμαι ότι, μόλις κάποια
πόρτα άνοιγε, το κόκκινο πάτωμα γυάλιζε
σαν να το είχαν πλύνει με αίμα. Περίμενα
ώρα πολλή. Επιτέλους ο λιμενάρχης
επέστρεψε. Ήταν με τη σύζυγό του, σωματώδη
όπως εκείνος, καλόκαρδη όπως εκείνος.
Έμοιαζαν με δυο τεράστια μωρά∙ γελούσαν
δυνατά. Η κυρία άνοιξε τις πόρτες για
να με δει καλύτερα. Εγώ έβηχα και
χασμουριόμουν. Κατάλαβαν ότι πεινούσα
και με κάλεσαν να περάσω στην τραπεζαρία.
Εγώ, θυμάμαι, σηκώθηκα, αλλά ξαναέπεσα
στο κάθισμα χτυπώντας το κεφάλι στη
ράχη της πολυθρόνας. Δεν θυμάμαι τίποτα
άλλο. Όταν συνήλθα ήμουν στο κρεβάτι,
στο σπίτι τους. Η υπηρέτρια μου έφερνε
μια κούπα με ζωμό πάνω σε έναν ασημένιο
δίσκο και μου μιλούσε με μεγάλο σεβασμό.
Έμεινα εκεί περισσότερο από ένα μήνα,
Έφις, καταλαβαίνεις: σαράντα μέρες. Με
γιάτρεψαν, προσπάθησαν να με ξαναβάλουν
στη δουλεία, αλλά ήταν δύσκολο επειδή
όλοι ήξεραν πια την ιστορία μου. Έπειτα
κι εγώ ήθελα να φύγω μακριά, πέρα από τη
θάλασσα. Το τι τράβηξα όλον εκείνο τον
καιρό κανείς δεν μπορεί να το ξέρει.
Πάντα βλέπω στον ύπνο μου το λιμενάρχη,
τη γυναίκα του, την υπηρέτρια, τους βλέπω
και ξύπνιος, ακόμη και τώρα, εκεί, μπροστά
μου. Ήταν καλοί άνθρωποι, αλλά εγώ ήθελα
να βυθιστώ για να μην τους ξαναντικρίσω.
Και το χειρότερο ήταν πως δεν </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>μπορούσα
</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>να
φύγω από το σπίτι τους. Έμενα εκεί,
αποβλακωμένος, καθισμένος ακίνητος να
ακούω την κυρία να μιλάει, να μιλάει, να
μιλάει ή παρέα με την υπηρέτρια που
σιωπούσε. Καθόμουν στο τραπέζι μαζί
τους, τους άκουγα να αστειεύονται, να
κάνουν σχέδια για μένα, σαν να ήμουν
γιός τους, και όλη αυτή η κατάσταση που
προξενούσε λύπη, με ταπείνωνε, και όμως
δεν </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>μπορούσα</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
να φύγω. Επιτέλους μια μέρα η κυρία, όταν
είδε ότι είχα γίνει τελείως καλά, με
ρώτησε ποιες ήταν οι προθέσεις μου. Της
είπα ότι ήθελα να έρθω εδώ, στις θείες
μου τις οποίες είχα παρουσιάσει σαν
ευκατάστατες. Τότε μου αγόρασαν το
εισιτήριο για το ταξίδι και μου χάρισαν
και ένα ποδήλατο. Κατάλαβα ότι ήταν
καιρός να φύγω και αναχώρησα. Έτσι ήρθα
εδώ. Πόσο ένοιωσα ελεύθερος στην αρχή!
Τώρα όμως, στο σπίτι με τις θείες, είμαι
όπως εκεί…. και δεν ξέρω….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μια
φωνή που είχε κάτι το κοροϊδευτικό
διέσχισε τη σιωπή της πλαγιάς, πάνω από
τους δυο άντρες, και ο Τζατσίντο πετάχτηκε
επάνω έκπληκτος νομίζοντας ότι κάποιος
είχε ακούσει την ιστορία του και τον
περιγελούσε. Είδε όμως μια μικρή φιγούρα,
γκρίζα και μακρουλή, ακολουθούμενη από
μια άλλη σκουρότερη και κοντύτερη να
πηδούν, σαν να πετούσαν, από τον ένα
θάμνο στον άλλο γύρω από την καλύβα και
να εξαφανίζονται χωρίς να τους δίνουν
το χρόνο ν’ αρπάξουν καμιά πέτρα για
να τις χτυπήσουν. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Σηκώθηκε
και ο Έφις.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είναι
οι αλεπούδες», είπε χαμηλόφωνα. «Άστες
να φύγουν. Κάνουν έρωτα. Μερικές φορές
μοιάζουν με στοιχειά» ξαναείπε, ενώ ο
Τζατσίντο ξάπλωνε πάλι καταγής σιωπηλός.
«Είδες τι μακρουλές που ήταν; Τρώνε τα
άγουρα σταφύλια σαν διαβόλοι….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο όμως δεν μιλούσε πια. Και ο
Έφις δεν ήξερε τι να πει: να τον παρακαλέσει
να συνεχίσει την εξιστόρηση, να τον
παρηγορήσει, να κάνει καλά ή κακά σχόλια
σ’ αυτά που είπε; Να λοιπόν γιατί ήταν
λυπημένος όλη την ημέρα, να πώς έχουν
τα πράγματα της ζωής! Τι να πει όμως;
Κατά βάθος ήταν ικανοποιημένος που το
πέρασμα των αλεπούδων έκανε τον Τζατσίντο
να σωπάσει, ωστόσο κάτι έπρεπε να πει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Λοιπόν….
εκείνος ο λιμενάρχης; Είναι φανερό πως
ήταν φρόνιμος άνθρωπος. Καταλάβαινε
πως τα νιάτα… τα νιάτα….. κάνουν λάθη….
Όταν μάλιστα είναι κανείς και ορφανός!
Εμπρός, σήκω! Θέλεις να φας;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μπήκε
στο καλύβι και βγήκε ξεφλουδίζοντας
ένα κρεμμύδι. Ο Τζατσίντο έμενε ακίνητος,
καταβεβλημένος, ίσως μετανοιωμένος για
την εξομολόγησή του, κι εκείνος δεν
τόλμησε πλέον να ξαναμιλήσει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
μυρωδιά του κρεμμυδιού ανακατευόταν
με το άρωμα των φυτών τριγύρω, με του
αμπελιού και του σμίλακα. Οι αλεπούδες
ξαναπέρασαν. Ο Έφις δείπνησε, αλλά το
ψωμί του φάνηκε πικρό. Και δυο – τρεις
φορές προσπάθησε να πει κάτι, αλλά δεν
μπορούσε, δεν μπορούσε∙ του φαινόταν
ένα όνειρο. Τελικά κούνησε τον Τζατσίντο,
προσπάθησε να τον ανασηκώσει, του είπε
γλυκά:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Άντε,
έλα μέσα! Η μαλάρια παραφυλάει….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
σώμα όμως του νεαρού έμοιαζε να είναι
από σίδερο, ξαπλωμένο βαρύ, κολλημένο
επάνω στη γη από όπου φαινόταν ότι δεν
ήθελε πια να ξεκολλήσει. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις ξαναμπήκε στην καλύβα, αλλά άργησε
να κλείσει τα μάτια, και στον ύπνο ακόμη
τον βασάνιζε η ιδέα ότι έπρεπε να
σχολιάσει την ιστορία του Τζατσίντο,
αλλά δεν ήξερε πώς: καλά ή άσχημα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πρέπει
να του πω: θάρρος, λοιπόν, θα γυρίσεις
στο σωστό δρόμο! Στο κάτω κάτω παιδί
ήσουν ακόμη, ένα ορφανό….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ονειρεύτηκε
όμως τη Νοέμι που τον κοίταζε με κακία
και του έλεγε ψιθυριστά, μέσα από τα
δόντια:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τον
βλέπεις; Τον βλέπεις τι άνθρωπος είναι;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ξύπνησε
με ένα βάρος στην καρδιά. Αν και ήταν
ακόμη νύχτα σηκώθηκε, αλλά ο Τζατσίντο
είχε κιόλας φύγει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.27cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Δεν
ξαναφάνηκε για πολλές μέρες και ο Έφις
άρχισε ν’ ανησυχεί και για τον λόγο ότι
τα λαχανικά και τα φρούτα στοιβάζονταν
στη σκιά της καλύβας και δεν ερχόταν
κανείς να τα πάρει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κάθε
απόβραδο ο ντον Πρέντου, που κατείχε
μεγάλες εκτάσεις γης προς τη θάλασσα,
περνούσε επιστρέφοντας στο χωριό και
όταν έβλεπε τον υπηρέτη, άπλωνε το δείκτη
του χεριού του προς τη γη των εξαδέλφων
του κι έπειτα τον έφερνε στο στήθος του
σαν να ήθελε να πει ότι περίμενε την
απαλλοτρίωση και την κατοχή από αυτόν
του μικρού κτήματος, αλλά ο Έφις,
συνηθισμένος σ’ εκείνη τη μιμητική,
τον χαιρετούσε και με τη σειρά του έκανε
νόημα με το χέρι και με το κεφάλι πώς
«όχι, όχι».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μετά
την εξομολόγηση του Τζατσίντο ανησυχούσε
όταν έβλεπε τον ντον Πρέντου∙ του
φαινόταν πιο ειρωνικός από το συνηθισμένο.
 </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ένα
απόβραδο τον περίμενε πλάι στην αιμασιά,
και του είπε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ντον
Πρέντου, πείτε μου, είδατε το μικρό μου
αφεντικό; Ένα βράδυ ήρθε εδώ και είχε
πυρετό και τώρα ανησυχώ για κείνον».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
ντον Πρέντου γέλασε πάνω από το άλογό
του, με εκείνο το βεβιασμένο γέλιο του
με το στόμα κλειστό και τα μάγουλα
φουσκωμένα. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Χθες
βράδυ τον είδα να παίζει στου Μιλέζου∙
έχανε μάλιστα!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έχανε!»,
επανέλαβε ο Έφις χαμένος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όπως
το λες! Θέλεις πάντα να κερδίζει;» </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εμένα
μου είπε πως δεν έπαιζε ποτέ….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
τον πιστεύεις; Ακόμη και να τον πυροβολήσεις
δεν λέει την αλήθεια. Δεν είναι όμως
κακός: λέει ψέματα, έτσι, επειδή του
φαίνονται αλήθειες, όπως κάνουν τα μικρά
παιδιά.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πράγματι,
σαν μικρό παιδί….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ένα
μικρό παιδί με όλα του τα δόντια όμως!
Και πώς μασάει! Θα σας φάει και το
κτηματάκι. Έφις, θυμήσου: εδώ είμαι εγώ!
Διαφορετικά, θα τις φας….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις τον κοίταζε από κάτω, φοβισμένος
κι εκείνος ο ογκώδης καβαλάρης του
φαινόταν, μέσα στο πορφυρό δειλινό, σαν
ένα πουλί της συμφοράς, ένα από τα τόσα
νυχτερινά τέρατα που τον φόβιζαν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Χριστέ
μου, σώσε μας. Παναγιά μου του Ριμέντιο,
φύλαξέ μας…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
ντον Πρέντου είχε κιόλας απομακρυνθεί
όταν ο Έφις τον πρόφτασε στη μεγάλη
στράτα προσφέροντάς του με τα δυο του
χέρια ένα καλάθι γεμάτο φρούτα και
λαχανικά. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ντον
Πρέντου, στείλτε αυτό με την υπηρέτριά
σας στις κυράδες μου. Εγώ δεν μπορώ να
εγκαταλείψω το κτηματάκι…. και ο ντον
Τζατσίντο δεν έρχεται…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Στην
αρχή εκείνος τον κοίταξε έκπληκτος,
έπειτα ένα καλοσυνάτο χαμόγελο χάραξε
στα σαρκώδη του χείλη. Ανασήκωσε το ένα
του πόδι και είπε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κοίτα
εκεί, έχει τόπο.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις έβαλε το καλάθι μέσα στο δισάκι
και ενώ ο ντον Πρέντου απομακρυνόταν
χωρίς να πει τίποτε άλλο, επέστρεψε
επάνω, στην καλύβα του. Φοβόταν μήπως
οι κυράδες του τού βάλουν τις φωνές.
΄Ηξερε ότι αυτό που έκανε ήταν σοβαρό,
ίσως λάθος, αλλά δεν μετάνιωνε. Ένα
μυστηριώδες χέρι λες και τον έσπρωξε
κι εκείνος ήξερε πως όλα όσα γίνονταν
έτσι, κάτω από μια υπερφυσική δύναμη,
ήταν πράξεις καλές. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Περίμενε
τον Τζατσίντο μέχρι αργά. Τ’ ολόγιομο
φεγγάρι  φώτιζε την κοιλάδα και η νύχτα
ήταν τόσο φωτεινή που ξεχώριζε η σκιά
κάθε βλαστού. Ακόμη και τα φαντάσματα
εκείνη τη νύχτα δεν τολμούσαν να βγούνε,
τόσο φως υπήρχε τριγύρω. Και το νερό
μουρμούριζε μοναχικό, χωρίς να το
συντροφεύουν τα χτυπήματα από το πλύσιμο
των ρούχων των </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>πάνας</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>.
Και τα φαντάσματα ήταν γαλήνια εκείνη
τη νύχτα. Ο υπηρέτης μόνο δεν μπορούσε
να κοιμηθεί. Σκεφτόταν την ιστορία του
Τζατσίντο και του λιμενάρχη και δοκίμαζε
μιαν ατέλειωτη γλύκα, μιαν ατέλειωτη
θλίψη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όλοι
σ’ αυτόν τον κόσμο σφάλλουμε, άλλος πιο
πολύ, άλλος πιο λίγο, σήμερα ή αργά ή
γρήγορα: τι πάει να πει αυτό; Μήπως ο
λιμενάρχης δεν είχε συγχωρήσει; Γιατί
δε θα έπρεπε να συγχωρήσουν και οι άλλοι;
Α, εάν όλοι συγχωρούσαμε ο ένας τον άλλο!
Ειρήνη θα βασίλευε στον κόσμο: όλα θα
ήταν καθαρά και ήρεμα, όπως εκείνη τη
φεγγαρόφωτη νύχτα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Σηκώθηκε
και πήγε να κάνει μια βόλτα στο κτηματάκι.
Ναι, στο φωτεινό μονοπάτι διαγραφόταν
ακόμη και η σκιά των λουλουδιών. Τα φύλλα
από τις φραγκοσυκιές είχαν τ’ αγκάθια
τους στη σκιά, και όπου το νερό ήταν
στάσιμο, κάτω στο ποτάμι, αντικαθρεφτίζονταν
τ’ αστέρια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Να
όμως μια σκιά που κινείται πίσω από την
αιμασιά, ανάμεσα στα σκλήθρα. Είναι ένα
ασουλούπωτο ζώο, μαύρο, με ασημένια
πόδια: τρίζει επάνω στην άμμο, σταματά.
</FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις έτρεξε κάτω∙ νόμιζε ότι πετούσε.
 </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είσαι
εσύ! Είσαι εσύ; Με τρόμαξες.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο έφερε στο πλάι του το ποδήλατο
και τον ακολούθησε σιωπηλός. Για άλλη
μια φορά όμως, μόλις φτάσανε μπροστά
στην καλύβα, έπεσε καταγής αναστενάζοντας.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις,
Έφις, δεν αντέχω άλλο…. Τι έκανες! Τι
έκανες!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
έκανα;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ούτε
εγώ ξέρω καλά καλά. Ήρθε η υπηρέτρια του
θείου Πιέτρο και έφερε ένα καλάθι. Είπε
ότι το έδωσες εσύ στο αφεντικό της. Στο
σπίτι ήταν η θεία Ρουθ και η θεία Νοέμι,
ενώ η θεία Έστερ είχε πάει στις παρακλήσεις.
Πήραν το καλάθι, ευχαρίστησαν την
υπηρέτρια και της έδωσαν και φιλοδώρημα.
 Μετά όμως η θεία Νοέμι λιποθύμησε. Η
θεία Ρουθ όμως την πέρασε για νεκρή και
έβαλε φωνή. Τρέξανε να φωνάξουν την θεία
Έστερ που ήρθε τρομαγμένη και για πρώτη
φορά κι εκείνη με κοίταξε άγρια και μου
είπε ότι ήρθα για να τις ξεκάνω. Θεέ μου,
Θεέ μου! Εγώ έβρεχα το πρόσωπο της θείας
Νοέμι με ξύδι και έκλαιγα, σου το ορκίζομαι
στη μάνα μου, έκλαιγα χωρίς να ξέρω το
γιατί. Τελικά η θεία Νοέμι συνήλθε και
με απομάκρυνε με το χέρι της, ενώ έλεγε:
καλύτερα να είχα πεθάνει πριν έρθει
αυτή η μέρα. Εγώ τη ρωτούσα: γιατί; γιατί;
θεία Νοέμι, γιατί; Κι εκείνη με το ένα
χέρι με απομάκρυνε  και με το άλλο έκρυβε
τα μάτια. Τι βάσανο! Γιατί ήρθα, Έφις;
Γιατί;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
υπηρέτης δεν ήξερε τι να πει. Τώρα έβλεπε,
ναι, το λάθος που έκανε δίνοντας το
καλάθι στον ντον Πρέντου και σκεφτόταν
πώς να επανορθώσει, αλλά δεν έβρισκε
τον τρόπο, δεν ήξερε γιατί και για άλλη
μια φορά αισθανόταν όλο το βάρος των
συμφορών των αφεντικών του να πέφτει
επάνω του. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ησύχασε»,
είπε τελικά. «Θα πάω εγώ αύριο στο χωριό
και θα τα ταχτοποιήσω όλα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
ο Τζατσίντο ξαναπήρε κουράγιο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πρέπει
να πεις στις θείες ότι δεν ήμουν εγώ
εκείνος που σε συμβούλεψε να αναθέσεις
στο θείο Πιέτρο να παραδώσει το καλάθι
με τις προμήθειες. Εκείνες αυτό πιστεύουν.
Πιστεύουν, και κυρίως η θεία Νοέμι, ότι
εγώ γυρεύω τη φιλία του θείου Πιέτρο
για να τις πάω κόντρα. Εγώ είμαι φίλος
με όλους, γιατί να μην είμαι και με το
θείο Πιέτρο; Οι θείες όμως ξέρουν ότι
εκείνος θέλει ν’ αγοράσει το κτηματάκι.
Τι φταίω εγώ; Μήπως εγώ θέλω να το
πουλήσω;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κανείς
δεν θέλει να το πουλήσει. Γιατί να μιλάμε
γι’ αυτά τα πράγματα; Εσύ όμως, ψυχή
μου, εσύ…. εσύ προχθές το βράδυ έλεγες
το ένα, έλεγες το άλλο: έταζες τον ουρανό
με τ’ άστρα, για να κάνεις ευτυχισμένες
τις θείες σου. Χθες βράδυ όμως πήγες να
παίξεις….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Με
το πολύ παιχνίδι κερδίζει κανείς. Θέλω
να κερδίσω για </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>εκείνες</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>,
ακριβώς. Όχι, δεν θέλω πια να τους γίνομαι
βάρος. Θέλω να πεθάνω… Βλέπεις,» πρόσθεσε
χαμηλόφωνα «τώρα, μετά τη σημερινή
σκηνή, μου φαίνεται πως είμαι ακόμη στο
σπίτι του λιμενάρχη…. Ο Θεός να με
βοηθήσει, Έφις!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις άκουγε με τρόμο: ένοιωθε να βρίσκεται
πάλι μπροστά στο τραγικό πεπρωμένο της
οικογένειας με την οποία βρισκόταν
δεμένος όπως είναι κολλημένο το βρύο
στην πέτρα, και δεν ήξερε τι να πει, δεν
ήξερε τι να κάνει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ωχ»,
αναστέναξε βαθειά ο Τζατσίντο. «Σίγουρα
όμως θα φύγω από δω. Δε θα περιμένω να
με διώξουν! Δεν έχουν έλεος οι θείες
μου, και κυρίως η θεία Νοέμι. Δε με νοιάζει
όμως. Αυτή δε συγχώρεσε τη μητέρα μου,
πώς μπορεί να συγχωρέσει εμένα; Εγώ
όμως, εγώ όμως….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Χαμήλωσε
το κεφάλι και έβγαλε από την τσέπη ένα
γράμμα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Βλέπεις,
Έφις; Τα ξέρω όλα. Εάν η θεία Νοέμι δεν
συγχώρεσε τη μητέρα μου ύστερα απ’ αυτό
το γράμμα, πώς μπορεί να έχει καλή ψυχή;
Ξέρεις τι γράφει αυτό το γράμμα, εσύ το
έφερες στη θεία Νοέμι. Κι εγώ της το
πήρα: ήταν πάνω στο κρεβάτι την μέρα που
έφτασα. Διάβασα μερικές αράδες, μετά το
πήρα από το ντουλάπι, σήμερα…. Είναι
δικό μου, είναι της μητέρας μου, είναι
δικό μου… Δεν αξίζει σ’ αυτό το γράμμα
να βρίσκεται εκεί…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τζατσίντο!
Δώστο μου!» είπε ο Έφις απλώνοντας τα
χέρια. «Δεν είναι δικό σου! Δώστο μου:
θα το επιστρέψω εγώ στις κυράδες μου.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο όμως έσφιγγε το γράμμα μέσα
στα χέρια του και κουνούσε το κεφάλι. Ο
Έφις προσπάθησε να του το πάρει.
Παρακαλούσε, λες και ζητιάνευε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τζατσίντο,
δώστο μου. Θα το επιστρέψω εγώ, θα το
ξαναβάλω στο ντουλάπι. Εγώ θα μιλήσω
μαζί τους, θα τις ηρεμήσω. Εσύ περίμενέ
με εδώ, αλλά δώσε μου το γράμμα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο τον κοίταξε. Ο ώμος του έτρεμε,
αλλά τα μάτια του ήταν ψυχρά, σχεδόν
άσπλαχνα. Τότε ο Έφις πετάχτηκε επάνω,
τον έπιασε από τους ώμους και του ψιθύρισε
στο αυτί:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κλέφτη!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο είχε την αίσθηση ότι τον
άρπαξε ένα όρνιο∙ άνοιξε τα χέρια και
το γράμμα έπεσε καταγής.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.27cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>Κεφάλαιο
έβδομο</B></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Με
το ξημέρωμα ο Έφις ξεκίνησε για το χωριό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τα
αηδόνια τραγουδούσαν και όλη η κοιλάδα
είχε πάρει ένα χρυσαφί χρώμα – ένα
γαλάζιο χρυσαφί από την αντανάκλαση
του φωτεινού ουρανού. Κάποια φιγούρα
ψαρά διαγραφόταν ακίνητη σαν να ήταν
διπλή ζωγραφιά: μια επάνω στο πράσινο
της όχθης και μια άλλη επάνω στο πράσινο
του νερού που λίμναζε ανάμεσα στις
άσπρες κροκάλες.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αν
και ήταν νωρίς όταν έφτασε στο χωριό, ο
Έφις είδε την τοκογλύφο να γνέθει στην
αυλή της, ανάμεσα στα παχιά γουρουνάκια
και στα ερωτευμένα περιστέρια και τη
χαιρέτησε κάνοντας της νόημα ότι θα
περνούσε αργότερα. Εκείνη απάντησε
κουνώντας το αδράχτι: μπορούσε να
περιμένει, δεν βιαζόταν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Πιο
πάνω, να η θεια-Ποτόι, με μια γαβάθα γάλα
για τα παιδιά. Ο Έφις προσπάθησε να την
προσπεράσει, αλλά η γριά άρχισε να μιλάει
δυνατά και αναγκάστηκε να σταματήσει
για να την ακούσει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Λοιπόν,
τι σου έκανα; Επειδή τα παιδιά αγαπιούνται,
 εμείς οι γέροι πρέπει να μισούμε ο ένας
τον άλλο;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Βιάζομαι,
κυρά Ποτόι.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Το
ξέρω, έχετε φασαρίες στο σπίτι. Δεν φταίω
όμως εγώ. Εγώ είμαι η χαμένη σ’ αυτή την
περίπτωση. Το μικρό σου αφεντικό θέλει
να μένει η Γκριζέντα στο σπίτι, να μην
περπατάει πια ξυπόλητη, να μην πάει πια
στο ποτάμι να πλένει. Εγώ πρέπει να κάνω
την υπηρέτρια, αλλά το κάνω με ευχαρίστηση
επειδή είναι για την ευτυχία των
παιδιών….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κύριε
ελέησον!» αναστέναξε ο Έφις. «Αφήστε με
κυρά Ποτόι. Προσευχηθείτε στο Χριστό,
προσευχηθείτε στην Παναγιά μας του
Ριμέντιο…» </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μέσα
μας βρίσκεται η γιατρειά» αποφάνθηκε
η γριά. «Καρδιά πρέπει να έχουμε, τίποτ’
άλλο….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Καρδιά
πρέπει να έχουμε», μονολογούσε ο Έφις
μπαίνοντας στο σπίτι των κυράδων του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Στην
αυλή ησυχία παντού και ήλιος. Άνθιζαν
τα γιασεμιά πάνω από το πηγάδι και τα
κόκαλα των πεθαμένων ανάμεσα στη χρυσή
χλόη του παλιού νεκροταφείου. Το Βουνό
περικύκλωνε με τη λευκοπράσινη κορυφή
του το σπίτι. Ένα σκαλιστό κολονάκι είχε
πέσει από το μπαλκόνι και βρισκόταν
ανάμεσα στα χαλίκια σαν το απομεινάρι
ενός βλήματος. Παντού ησυχία. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις μπήκε και είδε ότι το καλάθι που
είχε στείλει με τον ντον Πρέντου ήταν
σχεδόν άδειο επάνω στο κάθισμα, σημάδι
πως τα κηπευτικά είχαν κιόλας πουληθεί.
Είχαν απομείνει μόνο τα μικρά κίτρινα
μήλα του Σαν Τζοβάνι. Του φάνηκε πως
ονειρεύεται. Κάθισε και ρώτησε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πού
είναι οι άλλες; Τι έγινε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Η
Έστερ είναι στην εκκλησία, η Νοέμι είναι
επάνω», είπε η ντόνα Ρουθ, σκυμμένη επάνω
από τον καφέ.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
δεν είπε τίποτε άλλο μέχρι να έρθουν οι
αδελφές της, η ντόνα Έστερ με το δάχτυλο
έξω από τον κόμπο που έκανε το σάλι, η
Νοέμι χλωμή και σιωπηλή με τα μενεξεδιά
της βλέφαρα χαμηλωμένα. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις δεν είχε το θάρρος να τις κοιτάξει.
Σηκώθηκε με σεβασμό μπροστά τους την
ώρα που κάθονταν στον πάγκο και μόνο
όταν η ντόνα Έστερ ρώτησε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις,
ξέρεις τι συμβαίνει;» εκείνος σήκωσε
τα μάτια και είδε την Νοέμι να τον
καρφώνει με το βλέμμα, όπως ο δικαστής
τον κατηγορούμενο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ξέρω.
Εγώ φταίω. Για καλό όμως το έκανα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όλα
για καλό τα κάνεις εσύ! Φαντάσου να τα
έκανες και για κακό! Στο μεταξύ όμως….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
είναι δα και εχθρός! Συγγενής είναι, στο
κάτω κάτω!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Από
συγγενή θα το’βρεις, Έφις!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Λοιπόν,
δεν θα ξαναγίνει πια!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφυγε;»
ρώτησε τότε η ντόνα Έστερ, ανήσυχη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφυγε;
Ο ντον Πρέντου; Πού πήγε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ποιος
μιλάει για τον Πρέντου; Εγώ μιλούσα για
εκείνο τον άθλιο.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις κοίταξε το καλάθι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εγώ
εννοούσα τον ντον Πρέντου…. για εκείνο
που έκανα χθες.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι χαμογέλασε με ένα χαμόγελο όμως
στραβό που έφερε το στόμα και το μάτι
της προς το αριστερό της αυτί.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις»,
είπε με ύφος αυστηρό, «μιλάμε για τον
Τζατσίντο. Εσύ, όταν ήταν να έρθει, είπες:
«Εάν η συμπεριφορά του είναι άσχημη,
εγώ θα τον ξαποστείλω». Το είπες ή όχι;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Το
είπα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τότε
να κρατήσεις τον λόγο σου. Ο Τζατσίντο
είναι η καταστροφή μας.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις χαμήλωσε για μια στιγμή το κεφάλι.
Κοκκίνισε και ντρεπόταν που κοκκίνιζε,
αλλά αμέσως πήρε θάρρος και ρώτησε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μπορώ
να πω κάτι; Εάν είναι λάθος, σαν να μην
το είπα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μίλησε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Το
παιδί δεν μου φαίνεται κακό. Ανατράφηκε
άσχημα μέχρι τώρα. Έχασε τους γονείς
του τη χειρότερη στιγμή γι’ αυτόν και
απόμεινε σαν ένα ολομόναχο παιδί μέσα
στους πέντε δρόμους και έτσι χάθηκε.
Πρέπει να τον ξαναφέρουμε στο σωστό
δρόμο. Εδώ τώρα, στο χωριό, δεν ξέρει τι
να κάνει. Έχει μαλάρια, πλήττει και γι’
αυτό πάει να παίξει και να ερωτευτεί.
Έχει όμως καλές ιδέες, είναι ευγενικό.
Έδειξε ποτέ να μην σας σέβεται;… »</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όχι,
αυτό όχι…», βιάστηκε ν’ απαντήσει η
ντόνα Έστερ, αλλά και η ντόνα Ρουθ ένευσε
αρνητικά. Η Νοέμι όμως είπε με πίκρα,
σφίγγοντας λίγο τις γροθιές και απλώνοντάς
τες προς τον Έφις:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Από
τη στιγμή που ήρθε δεν κάνει άλλο από
το να μην μας σέβεται. Μάλιστα, ήρθε
χωρίς να μας πει τίποτα… Μόλις έφτασε
άνοιξε παρτίδες με όλους εκείνους που
μας περιφρονούν. Έπειτα άρχισε τους
έρωτες με ένα κορίτσι από το χειρότερο
σόι του χωριού. Μια που πάει ξυπόλυτη
στο ποτάμι! Είναι και τεμπέλης και έχει
και κακές συνήθειες, εσύ ο ίδιος το
είπες. Εάν όλα αυτά δεν είναι έλλειψη
σεβασμού προς εμάς, προς το σπίτι μας,
τότε τι είναι; Πες μου εσύ, με το χέρι
στην καρδιά….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είναι
αλήθεια», παραδέχτηκε ο Έφις. «Είναι
όμως ακόμη παιδί, το ξαναλέω. Θα πρέπει
να τον βοηθήσουμε, να του βρούμε μια
δουλειά. Θέλω όμως να πω και κάτι άλλο….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μίλησε
λοιπόν!», είπε η Νοέμι, αλλά με τέτοια
περιφρόνηση που εκείνος πάγωσε. Παρ’
όλα αυτά τόλμησε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πιστεύω
ότι θα του έκανε καλό εάν είχε δική του
οικογένεια. Εάν αγαπάει πραγματικά
εκείνο το κορίτσι….. γιατί να μην τον
αφήσετε να την πάρει;….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι πετάχτηκε επάνω, ακουμπώντας τα
πόδια της που έτρεμαν στον πάγκο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Σε
πλήρωσε για να τα λες αυτά;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
εκείνος πήρε το θάρρος να την κοιτάξει
μέσα στα μάτια και μια απάντηση μόνο:
«δεν είμαι από εκείνους που πληρώνονται»
γέμισε το στόμα του με πικρό σάλιο, αλλά
κατάπιε τις λέξεις και το σάλιο, επειδή
είδε την ντόνα Έστερ να τραβάει το
πανωφόρι της Νοέμι και την ντόνα Ρουθ,
χλωμή, να τον κοιτάζει ικετευτικά και
κατάλαβε ότι όλες μάντεψαν την απάντησή
του επειδή ήξεραν ότι δεν ήταν ένας
υπηρέτης εκείνος που μπορούσε να
χρηματισθεί ή καλύτερα ήταν, ναι, ένας
υπηρέτης που τίποτε στον κόσμο δεν
μπορούσε να τον ανταμείψει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ντόνα
Νοέμι! Λέτε πράγματα χωρίς να σκέφτεστε,
ντόνα Νοέμι! Ο ανιψιός σας δεν έχει
χρήματα για να μπορέσει να με πληρώσει,
αλλά και αν ακόμη είχε, δε θα του έφταναν!»,
είπε ωστόσο, τρέμοντας από μνησικακία,
και η Νοέμι ξανακάθισε ακουμπώντας τα
χέρια επάνω στα γόνατα για να κρύψει το
τρέμουλο. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όσο
για λεφτά, έχει! Όχι δικά του, αλλά έχει.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
ποιος του τα δίνει;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έξι
μάτια τον κοίταζαν έκπληκτα. Η Νοέμι
ξανάρχισε να ειρωνεύεται, αλλά η ντόνα
Έστερ ακούμπησε το χέρι της στο χέρι
εκείνης και είπε με ήπιο τόνο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Του
δίνει λεφτά η Καλίνα. Νομίζαμε ότι το
ξέρεις, Έφις! Παίρνει από την Καλίνα με
τόκο και ο Πρέντου του υπόγραψε κάποιες
συναλλαγματικές, επειδή ελπίζει έτσι
να μας πάρει το κτηματάκι. Καταλαβαίνεις!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Καταλάβαινε.
Με σκυμμένο το κεφάλι, με τα μάτια
κλειστά, χλωμός, ανοιγόκλεινε τις γροθιές
τρομαγμένος και δεν κατάφερνε να
απαντήσει. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κι
εσείς πιστεύατε ότι εγώ το ήξερα; Πώς
και γιατί;», διερωτόταν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι»,
είπε η Νοέμι σκληρά. «Πιστεύαμε ότι το
ήξερες, και όχι μόνο, αλλά ακόμη ότι
εγγυήθηκες γι’ αυτόν στη φίλη σου
Καλίνα….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Φίλη
μου;», φώναξε με ορθάνοιχτα τα μάτια από
τον φόβο. Και θόλωσε το μυαλό του. Φώναξε
ακόμη μερικές λέξεις, χωρίς να ξέρει τι
λέει και έφυγε τρεχάτος ανεμίζοντας το
σκούφο του, σαν να πήγαινε να σβήσει
πυρκαγιά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Βρέθηκε
μέσα στην στη μικρή αυλή της τοκογλύφου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ηρεμία
επικρατούσε εκεί μέσα, όπως στην Κιβωτό
του Νώε. Τα άσπρα περιστέρια γουργούριζαν,
με τα κοραλλένια πόδια τους να ακουμπούν
στο υπέρθυρο της μικρής πόρτας, κάτω
από  μια κληματίδα που σχημάτιζε μια
χρυσή γιρλάντα πάνω από το σκοτεινό
άνοιγμα της πόρτας. Και μέσα σ’ αυτό το
σκηνικό η τοκογλύφος έγνεθε, με τα μικρά,
γυμνά της πόδια μέσα στις κεντητές
παντόφλες και τη μαντίλα διπλωμένη στο
κεφάλι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
οργή του Έφις τάραξε την ηρεμία του
τόπου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πες
μου αμέσως πώς πάνε τα πράγματα με τον
ντον Τζατσίντο.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
τοκογλύφος ανασήκωσε τα άτριχα φρύδια
της και τον κοίταξε ήρεμα. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εκείνος
σε στέλνει;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ο
δήμιος που θα σε κρεμάσει με στέλνει!
Μίλα, και γρήγορα μάλιστα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Με
μια απειλητική χειρονομία της σταμάτησε
το αδράχτι κι εκείνη φοβήθηκε, αλλά δεν
το έδειξε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Οι
κυράδες σου σε στέλνουν τότε; Να τους
πεις, λοιπόν, να μην ανησυχούν. Υπάρχει
καιρός για την πληρωμή, δεν βιάζομαι.
Συνολικά έδωσα τετρακόσια σκούδα στο
παλικάρι. Άρχισε να μου ζητάει λεφτά
όταν ήμασταν στο πανηγύρι. Ήθελε να
κάνει εντύπωση. Έλεγε πως περίμενε λεφτά
από τη Ρώμη. Μου έδωσε μια συναλλαγματική
υπογραμμένη από τον ντον Πρέντου. Πώς
μπορούσα να πω όχι; Έπειτα γύρισε εδώ.
Μου είπε ότι τα λεφτά από τη Ρώμη τα
έπαιξε με τον Μιλέζο και έχασε. Εγώ του
είπα ότι θα πήγαινα την συναλλαγματική
στον ντον Πρέντου. Τότε φοβήθηκε και
μου έφερε μιαν άλλη με την υπογραφή της
ντόνας Έστερ. Κι έτσι του έδωσα και άλλα
χρήματα. Πώς μπορούσα να πω όχι; Εσύ δεν
ήξερες τίποτα;» κατέληξε ξαναρχίζοντας
το γνέσιμο. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις ένοιωσε ταπεινωμένος. Θυμόταν ότι
η ντόνα Έστερ είχε γράψει κρυφά στον
Τζατσίντο να έρθει∙ κρυφά μπορούσε να
υπογράψει και τη συναλλαγματική. Πώς
θα πλήρωναν; Του φαινόταν ότι δεν μπορούσε
πια να κινηθεί, ότι τα πόδια του ήταν
πρησμένα, βαριά από το αίμα που κατέβαινε
προς τα κάτω αφήνοντας άδεια την καρδιά
και το κεφάλι του και τα χέρια του άπραγα.
Πώς θα πλήρωναν;</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
η τοκογλύφος έγνεθε και τα περιστέρια
γουργούριζαν και οι κότες τσιμπούσαν
τις μύγες που κάθονταν επάνω στη ροδαλή
κοιλιά από τα γουρουνάκια ξαπλωμένα
στον ήλιο: ο κόσμος όλος ήταν ήρεμος.
Εκείνος μόνο αγωνιούσε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Α,
ώστε δεν το ήξερες; Πίστευα πως ένα μέρος
από τα χρήματα το κράτησαν οι κυράδες
σου για να σε πληρώσουν. Ήθελα να προτείνω
στον ντον Τζατσίντο να βγάλει και να
μου δώσει τα δέκα σκούδα που μου χρωστάς,
αλλά, μα την πίστη μου, σκέφτηκα μετά
πως δεν ήταν σωστό. Εάν όμως, όταν
ανανεώσουμε τη συναλλαγματική, κάνουμε
το λογαριασμό…..»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις κατέβαλε προσπάθεια για να
μετακινηθεί. Ξανατράβηξε το σκούφο από
το κεφάλι του και άρχισε να τον χτυπάει
στο πρόσωπό της, τρελός από απελπισία.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Α,
καταραμένη να ’σαι….. α, που να σε δω
κρεμασμένη…. α, τι έκανες;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Στη
μικρή αυλή όλα γίνανε άνω κάτω: τα
περιστέρια πέταξαν στη στέγη, οι γάτες
σκαρφάλωσαν στους τοίχους, μόνο η γυναίκα
σιωπούσε για να μην τραβήξει την προσοχή
του κόσμου και έσκυβε για ν’ αποφύγει
τα χτυπήματα προστατεύοντας τον εαυτό
της με το αδράχτι. Πετάχτηκε επάνω, έκανε
μερικά βήματα πίσω και όταν βρέθηκε
μέσα στην κουζίνα πήγε στη γωνιά πίσω
από την πόρτα, άρπαξε με τα δυο της χέρια
ένα σιδερένιο λοστό και ορθώθηκε με την
πλάτη κολλημένη στον τοίχο, τρομερή σαν
Νέμεση με το ρόπαλο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
ήταν εκείνη τώρα πού έκανε τον άντρα να
υποχωρήσει, λέγοντάς του χαμηλόφωνα,
με ύφος απειλητικό:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Φύγε,
φονιά! Φύγε….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
υποχωρούσε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Φύγε!
Τι γυρεύεις από μένα, εσύ; Μήπως έρχομαι
εγώ να σε βρω; Όλοι εσείς σ’ εμένα
έρχεστε, όταν η πείνα ή το βίτσιο σας
σπρώχνουν. Ήρθε ο ντον Τζάμε, ήρθαν οι
κόρες του, ήρθε ο εγγονός του. Ήρθες κι
εσύ, φονιά! Και όταν έχετε ανάγκη είστε
καλοί, μετά όμως γίνεστε άγριοι σαν
λυσσασμένοι λύκοι. Φύγε….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις στεκόταν στην πόρτα∙ εκείνη
συνέχιζε να τον διώχνει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πρέπει
να σου πω ότι δεν μπορώ να κάνω πια
υπομονή, έτσι που με μεταχειρίζεστε. Ή
θα με πληρώσετε μόλις λήξη η συναλλαγματική,
τον Σεπτέμβρη, ή θα τη διαμαρτυρήσω. Και
εάν η υπογραφή είναι ψεύτικη, θα το βάλω
στη φυλακή το παλικάρι. Φύγε!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έφυγε.
Δεν επέστρεψε όμως στο σπίτι, περιπλανιόταν
στο έρημο χωριουδάκι κάτω από τον ήλιο.
Σκόνταφτε στις ηφαιστειακές πέτρες,
σκόρπιες εδώ κι εκεί, και του φαινόταν
πως ο σεισμός που ανέφερε η παράδοση
έγινε εκείνο το πρωί.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Γυρόφερνε
ανάμεσα στα χαλάσματα και είχε την
εντύπωση ότι χρέος του ήταν να σκάψει,
να βγάλει τα πτώματα κάτω από τα ερείπια,
τους θησαυρούς του υπεδάφους, αλλά να
μην μπορεί, έτσι μόνος που ήταν, τόσο
αδύναμος, τόσο αβέβαιος από το πού ν’
αρχίσει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Περνώντας
εμπρός από την εκκλησία είδε ότι ήταν
ανοιχτή και μπήκε. Δεν είχε λειτουργία,
αλλά η νεωκόρισσα καθάριζε την εκκλησία
και ακουγόταν το θρόισμα της σκούπας
στη σιωπή του μισοσκόταδου, λες και οι
αρχαίες πυργοδέσποινες περνούσαν από
εκεί με τα φορέματά τους από μπροκάρ να
σέρνονται στο πάτωμα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις γονάτισε στο συνηθισμένο μέρος
κάτω από τον άμβωνα, ακούμπησε το κεφάλι
στην κολώνα και προσευχήθηκε. Το αίμα
άρχισε πάλι να κυκλοφορεί στις φλέβες
του, αλλά ζεστό και βαρύ σαν τη λάβα. Ο
πυρετός τον κατάτρωγε, οι λοξές ακτίνες
από ασημί λεπτή σκόνη που έπεφταν από
την κατεστραμμένη στέγη του φαίνονταν
να σχηματίζουν άσπρες τρύπες επάνω στο
μαύρο πάτωμα και οι χλωμές φιγούρες των
εικόνων κοίταζαν όλες προς τα κάτω,
έσκυβαν, ήταν έτοιμες να ξεκολλήσουν
και να πέσουν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Μαγδαληνή προχωράει εμπρός, προβάλλει
από το μαύρο της κάδρο στα όρια του
άγνωστου. Η αγάπη, η θλίψη, η τύψη και η
ελπίδα γελούν και κλαίνε μέσα στα βαθειά
της μάτια και στο πικρό της στόμα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις την κοιτά, την κοιτά και σαν να
θυμάται μια προηγούμενη ζωή, πολύ παλιά
και του φαίνεται ότι τον καλεί να
πλησιάσει, να την βοηθήσει να κατέβει,
να την ακολουθήσει…..</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έκλεισε
τα μάτια. Το κεφάλι του έτρεμε. Του
φαινόταν πως περπατούσε μαζί της επάνω
στην άμμο κατά μήκος του ποταμού, κάτω
από το φεγγάρι: πήγαιναν, πήγαιναν
σιωπηλοί, φρόνιμοι. Έφτασαν στη δημοσιά
πλάι στο γεφύρι. Εκεί κάτω το όραμα
μπερδευόταν. Υπήρχε ένα κάρο και επάνω
του καθόταν η Λία, κρυμμένη ανάμεσα σε
σάκους. Το κάρο εξαφανιζόταν μέσα στη
νύχτα, αλλά επάνω στη γέφυρα, κάτω από
το φεγγάρι, έμενε ο ντον Τζάμε νεκρός,
ξαπλωμένος στη σκόνη, με ένα μελανό
εξόγκωμα σαν ρώγα σταφυλιού στο σβέρκο.
Ο Έφις γονάτιζε πλάι στο νεκρό και τον
ταρακουνούσε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ντον
Τζάμε, αφέντη μου, έλα, έλα! Οι κόρες σου
σε περιμένουν.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
ντον Τζάμε έμενε ακίνητος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
ο λυγμός του ήταν τόσο δυνατός που η
νεωκόρισσα τον πλησίασε με τη σκούπα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις,
τι έχεις; Είσαι άρρωστος;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Γούρλωσε
τα τρομαγμένα του μάτια και νόμισε ότι
βλέπει ακόμη την Καλίνα με το λοστό να
του φωνάζει: «Φονιά!».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έχω
πυρετό….. Μου φαίνεται θα πεθάνω. Θα
ήθελα να εξομολογηθώ…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κι
εδώ στην κολώνα βρήκες να το κάνεις; Στο
Χριστό να εξομολογηθείς!», ψιθύρισε η
νεωκόρισσα χαμογελώντας ειρωνικά, αλλά
ο Έφις ακούμπησε πάλι το κεφάλι στην
κολώνα του άμβωνα και με τα μάτια
στραμμένα προς την Αγία Τράπεζα άρχισε
να ψελλίζει μπερδεμένα λόγια. Χοντρά
δάκρυα κυλούσαν στο πρόσωπό του,
κατέβαιναν στο πηγούνι του που έτρεμε
και σταγόνα σταγόνα έπεφταν στη γη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο τον περίμενε ξαπλωμένος
μπροστά στην καλύβα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μόλις
τον είδε να ανεβαίνει με το καλάθι στο
χέρι που φαινόταν να τον τραβάει προς
τα κάτω παρόλο που ήταν άδειο, κατάλαβε
πως </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>τα
ήξερε όλα. </I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τόσο
το καλύτερο! Έτσι μπορούσε να απελευθερωθεί
από το πιο αισχρό μέρος του βάρους που
τον πλάκωνε: από τη σιωπή.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Λέγε
μου», είπε, ενώ ο Έφις πήγαινε να καθίσει
στη συνηθισμένη θέση χωρίς ν’ αφήσει
το καλάθι από το χέρι του. «Λέγε!»,
επανέλαβε δυνατότερα όταν είδε τον άλλο
να σιωπά. «Τώρα;» ο Έφις αναστέναξε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
τώρα; Οι κυράδες μου ηρέμησαν κάπως
επειδή τους υποσχέθηκα να σε διώξω,
καταλαβαίνεις; Πιστεύουν ότι τις
συναλλαγματικές τις υπόγραψε πράγματι
ο ντον Πρέντου κι εγώ δεν είχα το θάρρος
να τους πω την αλήθεια επειδή οι υπογραφές
είναι ψεύτικες, έτσι δεν είναι; Λοιπόν,
έτσι δεν είναι; Α, Τζατσίντο, ψυχή μου,
τι έκανες! Και τώρα; Θα πας στο Νούορο;
Θα δουλέψεις; Θα ξεχρεώσεις;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πολλά…
είναι πολλά τα λεφτά, Έφις… Πώς θα τα
καταφέρω;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αλλά
ο Έφις του μιλούσε χαμηλόφωνα, σκυμμένος
επάνω του, παραληρώντας:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Φύγε,
άνθρωπε του Θεού, φύγε! Θα ήθελα να μη
φύγεις, αλλά εάν εγώ ο ίδιος σου το λέω
είναι γιατί δεν υπάρχει άλλη σωτηρία.
Θυμήσου τα ωραία λόγια που έλεγες εκείνο
το βράδυ. Έλεγες: θέλω να είναι καλά οι
θείες μου, θέλω ν’ αναστηθεί το σπίτι…
Αυτά σκεφτόμουν κι εγώ, όταν ήταν να
έρθεις. Και όμως! Εάν δεν πληρώσεις, η
τοκογλύφος θα βγάλει στο σφυρί το
κτηματάκι ή θα σε κλείσει φυλακή για
τις ψεύτικες υπογραφές κι </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>εκείνες
</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>θα
πρέπει να βγουν στη ζητιανιά. Αυτά είναι
τα κατορθώματά σου, αυτά! Ξέρω ότι δεν
το έκανες από κακία. Εσύ, που εκείνο το
βράδυ υποσχόσουν τόσα ωραία πράγματα,
εσύ, άνθρωπε του Θεού….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
ώμος του Τζατσίντο άρχισε πάλι να τρέμει.
Ανασήκωσε το πρόσωπο κάτω από το σκυμμένο
πρόσωπο του Έφις και κοιτάζονταν
απελπισμένα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
το έκανα για κακό. Ήθελα να κερδίσω
χρήματα. Πώς γίνεται όμως σ’ αυτό το
χωριό να κερδίζει κανείς; Εσύ το ξέρεις,
εσύ που απόμεινες έτσι… έτσι… φουκαράς….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Οι
θείες δεν θα δώσουν ούτε μια δεκάρα»,
συνέχισε ύστερα από μια μικρή παύση όλο
αγωνία. «Υπάρχει βέβαια και η υπογραφή
της θείας Έστερ. Αναγκάστηκα να την
πλαστογραφήσω επειδή… η τοκογλύφος
δεν με δάνειζε. Θα πληρώσω όμως, θα δεις∙
και αν δεν τα καταφέρω θα πάω φυλακή.
Δεν πειράζει.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Φυλακή;
Όχι, αυτό δε θα το επιτρέψω, όχι.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εσύ,
λοιπόν, Έφις, έχεις λεφτά;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εάν
είχα δεν θα ήμουν τώρα εδώ έτσι τσακισμένος!
Θα είχα κιόλας εξοφλήσει τις
συναλλαγματικές….».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
κάνουμε τότε, Έφις; Τι κάνουμε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Άκου
λοιπόν. Θα πας πάλι στην τοκογλύφο και
θα της ζητήσεις να σου δανείσει εκατό
λιρέτες για να πας στο Νούορο. Εκεί θα
ψάξεις δουλειά. Αυτό που έχει σημασία
είναι ν’ αλλάξεις πορεία, τώρα. Να
σταθείς στα πόδια σου επιτέλους.
Καταλαβαίνεις;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο όμως, που μέχρι την τελευταία
στιγμή ήλπιζε στη βοήθεια του υπηρέτη,
δεν απάντησε, δεν ξαναμίλησε. Κουβαριασμένος
σαν άρρωστο ζώο, άκουγε τις ακρίδες να
πετούν θροΐζοντας ανάμεσα στα ξερά
φύλλα και παρακολουθούσε με ηλίθιο
βλέμμα το χτύπημα των φτερών τους που
ιρίδιζαν. Δυο ενωμένες έπεσαν στο χέρι
του, πράσινες και σκληρές σαν από μέταλλο.
Ανατρίχιασε. Το μυαλό του πήγε στην
Γκριζέντα: σκέφτηκε ότι θα έφευγε χωρίς
να την ξαναδεί, έτσι φτωχός που ήταν θα
έπρεπε να απαρνηθεί ακόμη και ένα κορίτσι
φτωχό σαν κι εκείνον. Και έχωσε το πρόσωπο
μέσα στη χλόη με αναφιλητά χωρίς να
κλαίει ενώ οι ώμοι του ταράσσονταν από
ένα έντονο τρέμουλο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>Κεφάλαιο
όγδοο</B></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ήταν
μια Πέμπτη βράδυ και η τοκογλύφος δεν
έγνεθε από το φόβο της </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Τζομπιάνα</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>,
της </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>γυναίκας
της Πέμπτης, </I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>που
εμφανίζεται σε όσες γνέθουν το βράδυ
και μπορεί να τις βλάψει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Προσευχόταν
όμως, καθισμένη στο σκαλάκι της πόρτας
κάτω από την ασημί και μαύρη γιρλάντα
της κληματαριάς στο φεγγαρόφωτο και
κάθε φορά που κοίταζε γύρω τής φαινόταν
ακόμη σαν να έβλεπε, εδώ κι εκεί επάνω
στο φράχτη από τις φραγκοσυκιές, τα
μάτια του Έφις πράσινα να πετάνε σπίθες
από οργή. Ήταν οι πυγολαμπίδες.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ήταν
οι πυγολαμπίδες, κι εκείνη όμως πίστευε
στα αερικά, στην υπερφυσική ζωή των
νυχτερινών πλασμάτων και θυμόταν τα
παιδικά της χρόνια, όταν ήταν φτωχή και
πήγαινε να ζητιανέψει και να μαζέψει
ξερόκλαδα κάτω από τα ερείπια του
κάστρου, ενώ την κυνηγούσαν σαν λυσσασμένα
σκυλιά η πείνα και ο πυρετός της μαλάριας.
Μια φορά, την ώρα που κατέβαινε ανάμεσα
από τις πέτρες, κοφτερές σαν μαχαίρια,
έχοντας απέναντί της έναν ήλιο κρεμεζί
καρφωμένο πάνω από τα βιολετιά βουνά
του ΝτοργΚαλί, ένας κύριος την έφτασε,
σιωπηλός, αγγίζοντάς τη στον ώμο. Ήταν
ντυμένος στα χρώματα του ήλιου και των
βουνών και στην όψη έμοιαζε με έναν γιό
του ντον Τζάμε Πιντόρ που πέθανε νέος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τον
αναγνώρισε αμέσως: ήταν ο Βαρόνος, ένας
από τους τόσους αρχαίους Βαρόνους που
τα φαντάσματά τους ζούσαν ακόμη ανάμεσα
στα χαλάσματα του Κάστρου, μέσα στα
υπόγεια που ήταν σκαμμένα κάτω από τον
λόφο και κατέληγαν στη θάλασσα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κορίτσι
μου», της είπε με ξενική προφορά, «τρέξε
στην </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Κυρία
της γέννας</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
και παρακάλεσέ την ν’ ανέβει απόψε το
βράδυ στο Κάστρο, επειδή η γυναίκα μου,
η Βαρόνη, κοιλοπονά. Τρέξε, σώσε μια
ψυχή. Κράτα το μυστικό. Πάρε αυτό.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Καλίνα όμως έτρεμε στηριζόμενη στο
δεμάτι της από ξύλα που απέναντι από
τον κρεμεζί ήλιο της φαινόταν μαύρο
σύννεφο. Δεν μπόρεσε έτσι ν’ απλώσει
το χεράκι της και τα χρυσά νομίσματα
που της έδινε εκείνη τη στιγμή ο Βαρόνος
έπεσαν καταγής.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
εξαφανίστηκε. Εκείνη πέταξε το δεμάτι,
μάζεψε τα χρήματα τρομαγμένη σαν το
πουλάκι που τσιμπάει τα ψίχουλα και το
’σκασε πηδώντας ευκίνητη. Αλλά η </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Κυρία
της γέννας, </I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>αν
και είδε τα ζεστά, υγρά νομίσματα μέσα
στη χούφτα του κοριτσιού που έκαιγε,
την έφτυσε στο πρόσωπο για να της φύγει
ο φόβος και της είπε γελώντας:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πήγαινε,
γιατί έχεις πυρετό και παραισθήσεις.
Τα νομίσματα θα πρέπει να τα βρήκες.
Ακόμα βρίσκει κανείς εδώ κι εκεί κάτω
από το Κάστρο. Δώστα μου κι εγώ θα σου
τα κάνω </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>ν’
αυγατίσουν</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Καλίνα της τα έδωσε. Κράτησε μόνο ένα
με μια τρύπα και το κρέμασε στο λαιμό
της περασμένο σ’ ένα δερμάτινο κορδόνι,
κόκκινο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πηγαίνετε»,
είπε στη γυναίκα. «Σώστε μια ψυχή. Κάνετε
πως δεν με πιστεύετε για να κρατήσω το
μυστικό. Εγώ όμως θα το κρατήσω έτσι κι
αλλιώς.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
έπεσε καταγής σαν νεκρή.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
μαμή επέμενε όσο ζούσε ότι ήταν παραίσθηση
του πυρετού∙ όπως είναι γνωστό όμως,
τα έλεγε όλα αυτά για να κρατήσει η
Καλίνα το μυστικό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τα
νομίσματα στο μεταξύ </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>αυγάτιζαν</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>:
αυγάτιζαν κάθε χρόνο και περισσότερο
όπως τα ρόδια που έβλεπε εκείνη πράσινα
και κόκκινα εκεί κάτω, τριγύρω στην αυλή
του ντον Πρέντου Πιντόρ.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έπειτα
ένα βράδυ είχε δοκιμάσει, όταν ήταν γριά
πλέον, το ίδιο συναίσθημα χαράς και
τρόμου ταυτόχρονα, όπως την πρώτη φορά.
Φάνηκε μπροστά της ένας νεαρός κύριος,
ίδιος ο Βαρόνος. Ήταν ο Τζατσίντο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
κάθε φορά που τον έβλεπε, ξαναγεννιόταν
μέσα της εκείνη η αίσθηση σκοτοδίνης,
η θολή ανάμνηση μιας προηγούμενης ζωής,
αρχαίας και υπόγειας όπως εκείνη των
Βαρόνων στο Κάστρο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Να
τος που έρχεται. Ψηλός, μελαχρινός, με
το πρόσωπο χλωμό στο φεγγαρόφωτο, μπαίνει
και κάθεται πλάι της στο κατώφλι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θεια-Καλίνα»,
είπε με ξενική προφορά, «γιατί μιλήσατε
για τις υποθέσεις μου στον υπηρέτη;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εκείνος
το θέλησε. Μου επιτέθηκε και ήθελε να
με σκοτώσει.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Να
σας σκοτώσει; Για το τίποτα; Αχ, αυτός ο
άνθρωπος και οι θείες μου κάνουν τόση
φασαρία για μικροπράγματα, ενώ </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>εκεί
πέρα</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
υπάρχει κόσμος που κάνει χρέη εκατομμυρίων
και κανείς δεν το ξέρει!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τη
γριά όμως δεν την ένοιαζε καθόλου ο
κόσμος </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>εκεί
πέρα</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αναγκάστηκα
να πάρω το λοστό για να τον εμποδίσω!
Καταλαβαίνετε, κύριέ μου; Ο υπηρέτης
είναι άγριος, μην του έχετε εμπιστοσύνη!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο έμεινε για μια στιγμή ακίνητος
κοιτάζοντας τα χέρια του που επάνω τους
τρεμόπαιζε η σκιά μιας κληματίδας.
Έπειτα ανασκίρτησε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
θα του έχω εμπιστοσύνη. Θέλω μάλιστα να
φύγω. Δεν μπορώ πια να ζήσω, εδώ….. Θα
κερδίσω όμως χρήματα και σε σαράντα
μέρες θα σας τα επιστρέψω όλα, μέχρι την
τελευταία δεκάρα. Τώρα όμως πρέπει να
μου δώσετε τα χρήματα για το ταξίδι. Θα
σας δώσω μια άλλη συναλλαγματική.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ποιος
την υπογράφει;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εγώ!»,
είπε με θάρρος. «Εγώ! Έχετέ μου εμπιστοσύνη.
Σώστε μια ψυχή. Ελάτε, γρήγορα! Και
φυλάξτε το μυστικό.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Της
έπιασε τον ώμο, όπως ο Βαρόνος, κι εκείνη
σηκώθηκε και πήγε να πάρει τα χρήματα
από το σεντούκι: δυο χαρτονομίσματα των
πενήντα λιρετών που τα ψηλάφισε για
πολύ, κοιτάζοντάς τα στο φεγγαρόφωτο,
ενώ σκεφτόταν ότι για το ταξίδι του
Τζατσίντο αρκούσε το ένα. Έτσι το άλλο
το έβαλε στη θέση του. Το φεγγάρι ψηλά
από το μικρό παράθυρο πάνω από το σεντούκι
έριχνε μια ασημένια λωρίδα φωτός που
έφτανε μέχρι το ξερακιανό της στήθος
και από το άνοιγμα του πουκαμίσου
φαινόταν το χρυσό νόμισμα περασμένο
στο δερμάτινο κορδόνι που είχε πια
μαυρίσει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο όμως δεν έμεινε ικανοποιημένος.
Τι ήταν εκείνο το λεπτό φύλλο χαρτιού
σε σύγκριση με τους θησαυρούς των μεγάλων
της Ρώμης; Καθώς όμως η τοκογλύφος του
έλεγε ότι δεν ήθελε τη συναλλαγματική,
κατάλαβε ότι εκείνη  του έκανε ελεημοσύνη
και τον κυρίεψε ένα αβάσταχτο άγχος.
Του φάνηκε ότι βρισκόταν ακόμη στον
προθάλαμο του σπιτιού του λιμενάρχη,
ακίνητος, να περιμένει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Λοιπόν,
θα σας τα επιστρέψω το αργότερο αύριο»,
υποσχέθηκε ενώ σηκωνόταν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
πήγε στου Μιλέζου να του πει ότι την
επόμενη μέρα θα έφευγε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κι
εκεί, στο άνοιγμα της πόρτας φαινόταν
η αυλή: λευκή, όπου την έλουζε το
φεγγαρόφωτο, και σκοτεινή, όπου την
σκίαζε η πέργολα. Η πεθερά του Μιλέζου,
καθισμένη στην ψηλή της καρέκλα σαν
πρωτόγονη βασίλισσα, δεν έγνεθε από το
φόβο της </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>Τζομπιάνα,
</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>φλυαρώντας
με την κόρη της που είχε πυρετό και με
τις χλωμές υπηρέτριες που κάθονταν
καταγής ακουμπώντας στον τοίχο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ο
γαμπρός μου βγήκε πριν λίγο. Πρέπει να
πήγε στον ντον Πρέντου», είπε στον
Τζατσίντο. «Οι θείες σας είναι καλά; Να
τους δώσετε πολλά χαιρετίσματα και να
τις ευχαριστήσετε για το δώρο που
έστειλαν στον αδελφό μου το Ρετόρο.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τα
μαύρα δαμάσκηνα!», είπε μια λαίμαργη
υπηρέτρια. «Η Νατόλια, ξύλο που της
χρειάζεται, τα έφαγε όλα κρυφά.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εάν
μου δώσετε και άλλα, ντον Τζατσί, θα
κατέβω μαζί σας στο κτήμα» είπε η Νατόλια
προκλητικά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
δεν έρχεσαι….», απάντησε εκείνος, η φωνή
του όμως ήταν λυπημένη και, παρ’ όλο
που η ηλικιωμένη κυρά νουθετούσε:
«Καθένας με τους όμοιούς του πρέπει να
κάνει συντροφιά, Νατόλια!», όταν βγήκε
στο δρόμο άκουσε τις γυναίκες να γελούν
μιλώντας γι’ αυτόν και την Γκριζέντα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ναι,
έπρεπε να φύγει, να πάει να βρει την τύχη
του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Για
να μην ξαναπεράσει μπροστά από το σπίτι
της καλής του, κατέβηκε ένα στενό, έπειτα
ένα άλλο, μέχρι που έφτασε σ’ ένα πλάτωμα
όπου πρόβαλαν τα ερείπια μιας εκκλησίας.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
φλόμος μύριζε τριγύρω, το γαλαζωπό
φεγγάρι έλαμπε πάνω στα ερείπια του
πύργου σαν φλόγα σε μαύρο κηροπήγιο και
έμοιαζε να μη θέλει να προβάλει ξανά η
μέρα σ’ εκείνη τη νεκρή γωνιά του κόσμου.
Αμέσως όμως μετά το πλάτωμα άσπριζε
ανάμεσα στις ροδιές και τους φοίνικες
το σπίτι του ντον Πρέντου, όμοιο με
κατοικία Βερβερίνων: με τις αψιδωτές
του πόρτες, τις χτιστές του στοές, τα
παράθυρά του σε σχήμα μισοφέγγαρου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Διασχίζοντας
τη μεγάλη αυλή, όπου έλαμπαν κάτω από
το φεγγάρι φαρδιές κρεβατίνες από
καλάμια πάνω στις οποίες την ημέρα
ξέραιναν τα όσπρια και τώρα ήταν
σκεπασμένες από ψάθες καμωμένες με
βούρλα, ο Τζατσίντο διέκρινε την ογκώδη
φιγούρα του θείου του και την λεπτή του
Μιλέζου, ακίνητες εμπρός στο χρυσαφί
φόντο μιας πόρτας με στοά μπροστά.
Έπιναν, καθισμένοι στο ήσυχο δωμάτιο
του ισογείου, με τα πόδια σταυρωμένα
και τον αγκώνα στην άκρη του τραπεζιού.
Και οι δυο, ο χοντρός και ο λεπτός,
έμοιαζαν ικανοποιημένοι από τη ζωή.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πιες,
πιες!», είπαν και οι δυο προσφέροντας
στον Τζατσίντο το κρασί τους, αλλά
εκείνος αποποιήθηκε και τα δυο ποτήρια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Άρρωστος
είσαι; Γιατί δεν πίνεις;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Άρρωστος
είμαι, ναι»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Δεν
είπε όμως από τι υπέφερε, έτσι κι αλλιώς
δεν θα τον καταλάβαιναν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Σου
τις έβρεξε η θεία σου Νοέμι;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δε
σε φίλησε αρκετά η Γκριζέντα; Ξύλο που
της χρειάζεται!», είπε ο Μιλέζος,
επαναλαμβάνοντας την κακογλωσσιά της
λαίμαργης υπηρέτριας. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ουφ!»
ξεφύσησε ο Τζατσίντο ακουμπώντας τους
αγκώνες στο τραπέζι για να κρατήσει το
κεφάλι με τα δυο του χέρια και καθώς ο
ώμος του έτρεμε ο ντον Πρέντου το πρόσεξε
και χλόμιασε ελαφρά. Εκείνο το τρέμουλο
φαίνεται ότι τον ενόχλησε τόσο που
σηκώθηκε, ακούμπησε το χέρι του στον
ώμο λέγοντας:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ας
βγούμε, πάμε να πάρουμε λίγη δροσιά.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Πήγαν
να δροσιστούν∙ τα βήματά τους αντηχούσαν
μέσα στη σιωπή όπως εκείνα της νυχτερινής
περιπόλου. Με τη βόλτα, η κάπως πικρή
ευθυμία των συντρόφων του πέρασε και
στον Τζατσίντο. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πάμε
στο θέατρο, θείε Πιέτρο; Αυτή την ώρα
στις πόλεις της Ιταλίας αρχίζει η ζωή
και η διασκέδαση. Μπροστά από τα θέατρα
περνούν πολλές άμαξες, σαν μαύρο ποτάμι.
Βλέπει κανείς ακόμη και κυρίες να κάνουν
βόλτα με τα σκυλάκια τους….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Μιλέζος γέλασε τόσο που τον έπιασε
λόξιγκας. Ο ντον Πρέντου ήταν πιο
συγκρατημένος, αλλά το χαμόγελό του, αν
το πρόσεχε κανείς, έκοβε σαν το μαχαίρι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γύρνα
τότε εκεί! Και να κουβαλήσεις μαζί σου
και την Γκριζέντα σαν να ήταν σκυλάκι.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ουφ!
Τι ανόητοι που είστε σ’ αυτό το χωριό.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όχι
όμως τόσο, όσο στο δικό σου.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
έπαψε, αλλά ύστερα συνέχισε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γιατί
με λέτε ανόητο; Επειδή είμαι καλόκαρδος;
Επειδή θέλω να γλεντήσω τα νιάτα μου;
Κι εσείς τι κάνετε; Ζωή είναι αυτή, η
δική σας; Τη ζωή κάνεις εσύ; Δεν αγαπάς
ούτε τη γυναίκα σου την άρρωστη. Κι
εσείς, θείε Πιέτρο; Τι ζωή είναι η δική
σας; Μαζεύετε χρήματα, όπως τα κουκιά
πάνω στην ψάθα, για να τα δώσετε έπειτα
στα γουρούνια. Δεν αγαπάτε κανένα, ούτε
τον ίδιο σας τον εαυτό.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
δυο φίλοι σκουντούσαν ο ένας τον άλλο
χαμογελώντας.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είσαι
πραγματικά άρρωστος απόψε∙ άδειο το
πουγγί, βλέπεις.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Το
δικό μου το πουγγί είναι πιο γεμάτο από
το δικό σας! Πάμε στο καπηλειό και θα
δείτε», είπε κοκκινίζοντας μες στο
σκοτάδι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
θέλησες να πιείς μαζί μας! Και πεθαμένο
να σε δω, δε δέχομαι το κρασί σου!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κατέληξαν,
ωστόσο, στο καπηλειό που ήταν σχεδόν
έρημο. Δυο άντρες μόνο έπαιζαν σιωπηλοί
και ένας τρίτος κοίταζε τη μια τα χαρτιά
του ενός, την άλλη του άλλου, όμως με ένα
νεύμα τού ντον Πρέντου πλησίασε τους
νεοφερμένους και κάθισαν και οι τέσσερεις
γύρω από ένα άλλο τραπέζι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
κάπελας, ένας μικρόσωμος χωριάτης που
έμοιαζε με Εβραίο της Βίβλου, με τη
μαρσίνα του ξεκούμπωτη πάνω από τις
βράκες, έφερε κρασί μέσα σ’ ένα μπουΚαλί
ανατολίτικο και ακούμπησε ένα μαύρο
σιδερένιο λυχνάρι στο μέσο του τραπεζιού.
Ο Μιλέζος με το κεφάλι γερμένο δεξιά
ανακάτεψε σκεφτικός τα χαρτιά κοιτάζοντας
πότε τον ένα πότε τον άλλο από τους
συντρόφους του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Στα
πόσα η μίζα;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πενήντα
λιρέτες», απάντησε ο Τζατσίντο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έβγαλε
το χαρτονόμισμα της τοκογλύφου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"> <FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έχασε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Πάνω
στο μαύρο λυχνάρι η μικρή γαλαζωπή
φλόγα, ακίνητη έμοιαζε με το φεγγάρι
πάνω από τα ερείπια του πύργου. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>Κεφάλαιο
ένατο</B></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ένα
βράδυ, τον Ιούλιο, η Νοέμι καθόταν στο
συνηθισμένο μέρος στην αυλή και έραβε.
Η μέρα ήταν πολύ ζεστή και ο ουρανός, με
ένα γκριζωπό γαλάζιο, έμοιαζε να είναι
ακόμη σκεπασμένος από τη στάχτη μιας
πυρκαγιάς της οποίας οι τελευταίες
φλόγες έσβηναν στη δύση. Οι φραγκοσυκιές,
ανθισμένες τώρα, έδιναν μια χρυσή νότα
στο γκρίζο των περιβολιών και εκεί κάτω,
πίσω από τον πύργο της ερειπωμένης
εκκλησίας, οι ροδιές του ντον Πρέντου
έμοιαζαν λεκιασμένες με αίμα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι ένοιωθε μέσα της όλο εκείνο το
γκρίζο και το κόκκινο. Η ανοιξιάτικη
αναστάτωσή της κάθε χρόνο δεν έπαυε με
τον ερχομό του καλοκαιριού, αντίθετα
κάθε μέρα και περισσότερο μια έντονη
ανάγκη μοναξιάς την έσπρωχνε να κρύβεται
για να παραδίνεται καλύτερα στο βάσανό
της, όπως ένας άρρωστος που δεν ελπίζει
πια να θεραπευθεί.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνη
την ημέρα ήταν μόνη. Η ντόνα Έστερ και
η ντόνα Ρούθ είχαν αποδεχθεί την πρόσκληση
του Ρέτορα να πάρουν μέρος στην επιτροπή
μιας γιορτής και ο Τζατσίντο είχε πάει
στην Ολιένα για ν’ αγοράσει κρασί για
λογαριασμό του Μιλέζου. Μάλιστα, εκεί
κατέληξε: να κάνει τον υπηρέτη ενός που
ήταν πλανόδιος έμπορος. Η Νοέμι τον
περιφρονούσε, δεν του απηύθυνε το λόγο,
όταν όμως ήταν μόνη τον ξανάβλεπε,
σκυμμένο επάνω της, να της βρέχει το
πρόσωπο με το ξύδι και τα δάκρυά του,
και ξανάκουγε την τρεμάμενη φωνή του
και τα λόγια του. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θεία
Νοέμι, θεία μου, θεία μου! Γιατί, γιατί
έγινε αυτό;», και τα μάτια του, θλιμμένα
και φλογερά όπως εκείνος ο καλοκαιρινός
ουρανός, δεν έφευγαν από το μυαλό της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Νόμιζε
πως ένοιωθε επάνω στα χείλη της τη γεύση
από τα δάκριά του – και ήταν η γεύση
όλης της θλίψης, όλης της ανθρώπινης
αδυναμίας. Τέτοιες στιγμές η συνηθισμένη
εικόνα του με τις διάφορες καθημερινές
της όψεις, εικόνα ενός νέου βαριεστημένου,
απροσάρμοστου, αποθαρρυμένου με τον
οποίο δεν μπορούσε να τα βάλει κανείς
επειδή έδινε την εντύπωση ενός βράχου
που έπεσε από το βουνό για να καταστρέψει
το σπίτι τους, εξαφανιζόταν για να πάρει
τη θέση της η εικόνα ενός νέου καλού,
μετανιωμένου, παθιασμένου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αυτήν
την εικόνα, μάλιστα, η Νοέμι την αγαπούσε
και μερικές φορές την αισθανόταν τόσο
ζωντανή και αληθινή πλάι της που κοκκίνιζε
και έκλαιγε λες και δέχτηκε την επίθεση
ενός εραστή που είχε τρυπώσει κρυφά μες
στην αυλή της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
η ψυχή της έπαλλε ολόκληρη από πάθος∙
ένας στρόβιλος επιθυμίας την κυρίευε
διώχνοντας όλες τις θλιβερές της σκέψεις,
όπως ο άνεμος περνά και γυμνώνει το
δέντρο από όλα τα νεκρά φύλλα του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Της
φαινόταν σαν να λιγοθυμούσε, όπως εκείνη
την ημέρα, και πως τα δάκρυά της ήταν
εκείνα του Τζατσίντο και τα ρουφούσε,
σαν το χυμό ενός ξινού φρούτου, με τα
τρεμάμενα χείλη της, διψασμένα από όλα
εκείνα τα φιλιά που δεν έδωσαν ούτε
πήραν. Τα νιάτα, το πάθος, ο πόνος του
Τζατσίντο μεταγγίζονταν σ’ εκείνη.
Ξεχνούσε την ηλικία της, τη μορφή της,
την ουσία της∙ της φαινόταν πως ήταν
ξαπλωμένη κάτω από καθάρια νερά σ’ ένα
πυκνό δάσος και πως έβλεπε μια φιγούρα
να σκύβει για να πιει, να πιεί πάνω από
το στόμα της: ήταν ο Τζατσίντο, αλλά ήταν
κι εκείνη, η Νοέμι ζωντανή, διψασμένη
για αγάπη: ήταν ένα μυστηριώδες πνεύμα
που ρουφούσε όλο το νερό της πηγής, όλη
τη ζωή από το στόμα της, τόσο άσβεστη
ήταν η δίψα του∙ και ύστερα ξάπλωνε
στην κοιλότητα της κρήνης, μες στο πυκνό
δάσος, και σχημάτιζε μαζί της ένα ενιαίο
ον.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ένα
χτύπημα στην εξώπορτα την επανέφερε
στην πραγματικότητα. Πήγε να ανοίξει
πιστεύοντας ότι ήταν οι αδελφές της ή
ο ίδιος ο Τζατσίντο, που η παρουσία του
δεν τη φόβιζε γιατί ήταν αρκετή για να
διώξει τη μαγεία, αντίκρισε όμως τη
θεια-Ποτόι και ξαναέκλεισε ενστικτωδώς
την εξώπορτα για να την απομακρύνει. Η
γριά έσπρωχνε κι εκείνη από έξω.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θέλετε
να με λιώσετε σαν αράχνη, ντόνα Νοέ! Δεν
έρχομαι για να σας κάνω κακό.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι αποτραβήχτηκε ψυχρή και με
περιφρόνηση, κοιτάζοντας το πανί που
κρατούσε στα χέρια της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
θέλετε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θέλω
να μιλήσω με την αφεντιά σας, αλλά ήρεμα,
όπως μια χριστιανή σε άλλη», είπε η γριά
ταχτοποιώντας τα κοράλλια στον ηλιοκαμένο
της λαιμό και έτρεμε, λιπόσαρκη και
θλιμμένη σαν σκελετός.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ντόνα
Νοέμι, κοιτάξτε με! Μη χαμηλώνετε τα
μάτια. Ήρθα να ζητήσω βοήθεια από σας.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Από
μένα;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
από σας, από την αφεντιά σας. Τρεις μήνες
τώρα οι αφεντιές σας δεν μ’ αφήνουν να
πατήσω το πόδι μου εδώ. Έχετε δίκιο.
Σήμερα το βράδυ, όμως, ονειρεύτηκα την
ντόνα Μαρία Κριστίνα. Την είδα πλάι στο
κρεβάτι μου, όπως τότε που είχε έρθει
όταν ήμουν άρρωστη και έλαβα το άγιο
μύρο. Ήταν όμορφη η ντόνα Μαρία Κριστίνα,
φορούσε μια μαντίλα άσπρη σαν το κρίνο.
Πήγαινε στη Νοέμι – μου είπε – η Νοέμι
έχει την καρδιά τη δική μου, επειδή η
καρδιά των νεκρών μένει στους ζωντανούς.
Πήγαινε, Ποτόι, - μου είπε – θα δεις που
η Νοέμι θα σε βοηθήσει. Αυτά τα λόγια
μου είπε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ακίνητη
πλάι στην εξώπορτα, η Νοέμι προσπαθούσε
πάντα να ράψει, με το κεφάλι σκυμμένο
πάνω από το πανί που αντανακλούσε το
κόκκινο του ουρανού πάνω από το βουνό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
θέλετε, λοιπόν;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
σας πω. Εσείς τα ξέρετε όλα. Τα παιδιά
αγαπιούνται. Εγώ λέω: εάν αγαπιούνται,
γιατί να τα εμποδίσουμε; Μήπως δεν
αγαπήσαμε κι εμείς όταν ήμασταν νέες;
Ο καιρός όμως περνά, κυρά μου, και το
παλικάρι παραξενεύει. Η Γκριζέντα μου
έχει ρέψει. Εκείνος δεν την θέλει να
βγαίνει από το σπίτι, να πάει να δουλέψει,
και αν την δει να κάθεται στο κατώφλι
της λέει να μπει μέσα, και όταν η Γκριζέντα
παραπονιέται της λέει: «Για χάρη σου θα
κάνω να πεθάνουν οι θείες μου από λύπη
και κυρίως η θεία Νοέμι». Δεν λέει τίποτε
άλλο επειδή είναι καλός και έχει καλή
ανατροφή, αλλά τα λόγια αυτά είναι σαν
το φαρμάκι που τρώει τα σωθικά αθόρυβα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αναστέναξε
βαθιά και πήρε την άκρη της ποδιάς της
Νοέμι τυλίγοντας το στρίφωμα με τα
σκουρόχρωμα δάχτυλά της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ντόνα
Νοέμι, κυρά μου, έχετε την καρδιά της
μητέρας σας. Σ’ εσάς μπορώ να το πω. Όταν
ο πατέρας μου με προειδοποίησε: εάν
ξανασηκώσεις τα μάτια σου στον ντον
Τζάμε θα σου τα βγάλω με τη βουκέντρα,
εγώ τα έκλεισα και ο ντον Τζάμε από
εκείνη τη στιγμή και έπειτα ήταν νεκρός
για μένα. Με την Γκριζέντα όμως δεν είναι
το ίδιο. Η Γκριζέντα δεν μπορεί να κλείσει
τα μάτια.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι παρά τη θέλησή της αισθανόταν
αναστατωμένη. Λυπόταν πολύ τη γριά, που
τύλιγε, λες και ήταν μωρό, την άκρη από
την ποδιά της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εσείς
φταίτε», είπε σοβαρά. «Ξέρατε, σαν
ηλικιωμένη γυναίκα που είστε, πώς
καταλήγουν αυτά τα πράγματα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ξέρουμε,
ξέρουμε…. και ποτέ δεν ξέρουμε τίποτε,
κυρά μου! Η καρδιά δε γερνάει ποτέ.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αυτό
είναι αλήθεια», παραδέχτηκε η Νοέμι,
αλλά με μια φωνή που έμοιαζε να βγαίνει
άθελά της από το στόμα, αλλά αμέσως
συνοφρυώθηκε και ανασήκωσε τα ψυχρά,
ειρωνικά της μάτια και τα κάρφωσε σε
εκείνα της γριάς.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
θέλετε λοιπόν από εμένα;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Να
μιλήσετε στον ντον Τζατσίντο. Ναι, πείτε
του: άφησε ήσυχη την Γκριζέντα ή παντρέψου
την.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εγώ
πρέπει να του το πω; Και γιατί εγώ
ειδικά;», ρώτησε η Νοέμι και αφού η άλλη
με τη σειρά της την κάρφωνε με το βλέμμα
χωρίς να απαντά, της δημιουργήθηκε μια
οδυνηρή εντύπωση: της φάνηκε ότι η γριά
</FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>ήξερε</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>.
Χαμήλωσε το βλέμμα και συνέχισε με ύφος
ψυχρό και απότομο: «Δεν θα του πω τίποτα!
Βάλτε το καλά στο μυαλό σας: ξέρατε ποιος
ήταν και αποδειχτήκατε κακή γιαγιά
γιατί επιτρέψατε στην Γκριζέντα να
στρέψει την προσοχή της σε κάποιον που
δεν της ταιριάζει.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
γιατί δεν της ταιριάζει; Ένας ελεύθερος
άντρας ταιριάζει πάντα σε μια ελεύθερη
γυναίκα, αρκεί να υπάρχει αγάπη. Κι
εσείς, κυρά μου, ναι, θα μου κάνετε αυτή
τη χάρη να του μιλήσετε. Δε σας ζητώ
ψωμί∙ εδώ είναι κάτι παραπάνω από το
ψωμί: είναι η σωτηρία μιας γυναίκας. Και
το παλικάρι θα σας ακούσει, επειδή είναι
καλό και λέει: δεν με στενοχωρεί τίποτε
άλλο παρά μόνο η θεία Νοέμι που υποφέρει
για μένα…. Λοιπόν, θα σας το πω: εκείνος
μιλάει πάντα για την αφεντιά σας, και
σας αγαπά. Η Γκριζέντα έφτασε στο σημείο
να σας ζηλεύει.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
η Νοέμι άρχισε να γελά, αλλά αισθάνθηκε
να της τρέμουν τα γόνατα και μες στην
καρδιά ένοιωσε τη φωτεινή ομορφιά του
δειλινού: ήταν μια θάλασσα από φως
διάσπαρτη με χρυσά νησιά, με έναν
αντικατοπτρισμό στο βάθος. Δεν είχε
ξαναδοκιμάσει ποτέ μια παρόμοια στιγμή
μέθης.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Για
μια στιγμή μονάχα ο κόσμος είχε αλλάξει
όψη. Η γριά την κοίταζε και μέσα στα
γυάλινα μάτια της η μοχθηρία έλαμπε
όπως το νεανικό της κολιέ γύρω από τον
σκελετωμένο της λαιμό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Λοιπό,
τι λέτε ντόνα Νοέμι; Να φύγω ήσυχη κάπως;
Θα με βοηθήσετε, έτσι δεν είναι;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πηγαίνετε»,
είπε η Νοέμι με ύφος αλλαγμένο, αλλά η
γριά δεν έφευγε γιατί το είχε ρίξει
ταπεινά σε ευχαριστίες.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Το
φτωχικό μας ήταν πάντα πλάι στο σπίτι
σας, όπως η δούλα πλάι στην κυρά. Δεν
μπορούσε να κρατήσει η έχθρα μας! Ο
Τσουαναντόνι μου κλαίει κάθε φορά που
γυρίζω από το κτήμα, κλαίει και λέει:
γιατί οι κυρίες με έδιωξαν; Και παίρνει
το ακορντεόν και έρχεται να παίξει εδώ,
πίσω από τον τοίχο. Λέει πως κάνει
σερενάτα στην ντόνα Νοέμι. Τον άκουσε
η αφεντιά σας; Τώρα όλα θα πάνε καλά.» </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ας
το ελπίσουμε∙ όλα θα πάνε καλά»,  είπε
η Νοέμι, αλλά δεν ήξερε και η ίδια τι θα
πήγανε καλά. Αισθανόταν μια ξαφνική
αγάπη για όλους. «Πείτε στον Τσουαναντόνι
να έρθει απόψε. Θα του δώσω κόκκινα
αχλάδια.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
γριά της άρπαξε το χέρι, το φίλησε και
έφυγε κλαίγοντας. Η Νοέμι γύρισε στη
θέση της. Ο ξεθωριασμένος ουρανός  στην
ανατολή, πάνω από το βουνό, φλεγόταν
ακόμη, λες και όλη η λάμψη της ημέρας
είχε συγκεντρωθεί εκεί πάνω. Επέμενε
να ράβει, αλλά δεν έβλεπε ούτε το πανί
, ούτε το βελόνι, μόνο εκείνη την μεγάλη
αναλαμπή, εκείνο τον αντικατοπτρισμό
χωρίς όρια, βαθύ, απέραντο. Νόμιζε ότι
ακούει τη σερενάτα του αγοριού και
τραγούδια αγάπης πετούσαν μες στη
φλεγόμενη ατμόσφαιρα του δειλινού.
Έβλεπε πάλι τον εαυτό της επάνω στο
χοντροκαμωμένο μπαλκόνι του παπά, εκεί
κάτω στην εκκλησία του Ριμέντιο. Στην
αυλή θέριευε η φλόγα και το πανηγύρι
οργίαζε. Κάποια στιγμή όμως κατέβαινε
κι εκείνη για να μπει στο χορό μαζί με
τις άλλες γυναίκες, κι εκείνη έπαιρνε
μέρος στη γιορτή και ήταν η πιο τρελή
απ’ όλες, σαν την Γκριζέντα και σαν τη
Νατόλια, και αισθανόταν στην καρδιά της
τη φλόγα, τη γλύκα, το πάθος όλων εκείνων
των γυναικών μαζί. Ο Τζατσίντο της
έσφιγγε το χέρι και το πανηγύρι τριγύρω,
μες στην αυλή, στον κόσμο ολόκληρο, ήταν
γι’ αυτούς….</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Σιγά
σιγά όμως γύρισε στην πραγματικότητα.
Της φάνηκε ότι έσβησε η φλόγα και το
αίμα σταμάτησε να χτυπά με βία μέσα στις
φλέβες της. Ντράπηκε για την ονειροφαντασιά
της. Θυμήθηκε την υπόσχεση που έδωσε
στη γριά: «όλα θα πάνε καλά». Προσπάθησε
να βρει τις λέξεις που έπρεπε να πει
στον ανιψιό της για να τον πείσει να
μπει στο σωστό δρόμο και να παντρευτεί
την Γκριζέντα. Μακάρι να ζήσουν
ευτυχισμένοι! Τώρα τους αγαπούσε και
τους δυο, τη γυναίκα επειδή με την αγάπη
της αποτελούσε ένα κομμάτι του άντρα.
Μακάρι να ζήσουν ευτυχισμένοι μες στη
φτώχια και στην αγάπη τους, στο ταξίδι
τους προς τη γη της επαγγελίας. Τους
αγαπούσε , γιατί ένοιωθε τον εαυτό της
ανάμεσά τους, κομμάτι δικό τους, ενωμένη
με τον άντρα μέσα από την αγάπης της,
ενωμένη με τη γυναίκα μέσα από τον πόνο
της. Τους ευλογούσε, σαν μια γριά μάνα,
αλλά αισθανόταν να την παρασέρνουν μαζί
τους, μέσα στη ζωή όλο μυστήριο, όπως ο
Ιησούς ανάμεσα στους γονείς του κατά
τη φυγή προς την Αίγυπτο…..</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
όπως τα μικρά παιδιά και οι γέροι άρχισε
να κλαίει χωρίς να ξέρει το γιατί - από
πόνο που ήταν χαρά, και από χαρά που ήταν
πόνος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κάποιος
όμως χτύπησε πάλι στην εξώπορτα κι
εκείνη σκούπισε τα μάτια της με το πανί
και πήγε ν’ ανοίξει. Ένας άντρας μπήκε
κλείνοντας ξωπίσω του την εξώπορτα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ήταν
ο δικαστικός κλητήρας, ένας αστός
αδύνατος με μαυριδερό πρόσωπο από τα
γένια του που δεν τα είχε ξυρίσει εδώ
και οχτώ μέρες. Κρατούσε ένα μακρύ χαρτί
διπλωμένο στα δυο. Ανασήκωσε το πρασινωπό
σκληρό καπέλο του από το φαλακρό του
κεφάλι, κοίταξε τη Νοέμι και είπε
διστακτικά:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
είναι εδώ η ντόνα Έστερ;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όχι»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
ήθελα…. θα ήθελα να της εγχειρίσω αυτό.
Μπορώ όμως να το δώσω σ’ εσάς», πρόσθεσε
γρήγορα, γράφοντας κάτι με το μολύβι
του στο κάτω μέρος του χαρτιού και
συλλαβίζοντας τις λέξεις που έγραφε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εγ-χει-ρι-
 εγχειρίζεται εις χει- εις χείρας της
αξιοτίμου αδελφής ντόνας, ντόνας Νο-έ-μι
Νοέμι Πιντόρ.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνη
κοίταξε ψυχρά, τρέμοντας μέσα της. Ένα
σωρό ερωτήσεις έφταναν ως τα χείλη της,
αλλά δεν ήθελε να φανεί περίεργη και
αδύναμη μπροστά σ’ εκείνο τον άνθρωπο
που όλοι στο χωριό τον φοβόντουσαν και
τον περιφρονούσαν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
κλητήρας με τη σειρά του δίσταζε να της
δώσει το χαρτί, τελικά πήρε την απόφαση
να της το δώσει και έφυγε γρήγορα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Άρχισε
να το διαβάζει, με το πανί κρεμασμένο
στο μπράτσο και τα μάτια ακόμη υγρά από
τα δάκρια της αγάπης.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εν
ονόματι της Μεγαλειότητός του Βασιλέως
….» Το χαρτί είχε κάτι το μυστηριώδες
και φοβερό: έμοιαζε να προέρχεται από
κάποια δύναμη του κακού.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Σιγά
σιγά, όσο διάβαζε και καταλάβαινε, η
Νοέμι νόμιζε ότι ονειρεύεται. Πήγε πάλι
να καθίσει και ξαναδιάβασε καλύτερα. Η
Κατερίνα Κάρτα, επάγγελμα οικιακά,
ζητούσε από την ευγένειά της την Έστερ
Πιντόρ, μέσα σε πέντε μέρες από την
κοινοποίηση της πράξης της διαμαρτύρησης
της συναλλαγματικής υπογεγραμμένης
υπό της ιδίας, την επιστροφή δυο χιλιάδων
εξακοσίων λιρετών συμπεριλαμβανομένων
των εξόδων.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Στην
αρχή και η Νοέμι πίστεψε, όπως ο Έφις,
σε κάποια απερίσκεπτη ενέργεια της
Έστερ. Κοκκίνισε φευγαλέα το μέτωπό
της∙ σαν μια φλόγα που λάμπει για μια
στιγμή μονάχα κι έπειτα σβήνει μακριά
μέσα στο σκοτάδι της νύχτας, ανέβηκε
από τα βάθη της συνείδησής της η βεβαιότητα
ότι κι αυτή θα έκανε, λίγα λεπτά πριν,
οποιαδήποτε τρέλα για τον Τζατσίντο.
Έπειτα σιωπή, σκοτάδι. Εκείνη ναι, λίγα
λεπτά πριν, αλλά η Έστερ; Η Έστερ δεν
</FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>μπορούσε
</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>να
είχε νοιώσει την ίδια τρέλα μ’ εκείνη,
η Έστερ δεν </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>μπορούσε
</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>να
καταστρέψει την οικογένεια από αγάπη
για εκείνον τον τυχοδιώκτη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
αλήθεια πέρασε τότε σαν αστραπή από το
μυαλό της, την έκανε να πεταχτεί επάνω,
να τρέξει εδώ κι εκεί σκοντάφτοντας,
τρεκλίζοντας, σαν να την είχε χτυπήσει
ένας σωματικός πόνος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
αδελφές της την βρήκαν σ’ αυτή την
κατάσταση.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Έστερ πήρε το χαρτί, με το χέρι
έξω από το σάλι∙ η ντόνα Ρουθ άναψε το
λυχνάρι επειδή είχε κιόλας νυχτώσει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κάθισαν
και οι τρεις στον πάγκο και η Νοέμι,
ήρεμη και ψυχρή, ξαναδιάβασε με δυνατή
φωνή το χαρτί. Τα πρόσωπα των αδελφάδων,
σκυμμένα επάνω στο χαρτί, γυάλιζαν από
τον ιδρώτα της αγωνίας, αλλά η Νοέμι
σήκωσε το βλέμμα και είπε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εάν
εσύ Έστερ, δεν έχεις υπογράψει τίποτε,
δεν οφείλουμε να πληρώσουμε τίποτε.
Είναι σαφές, γιατί να απελπιζόμαστε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εκείνος
θα πάει φυλακή.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τόσο
το χειρότερο για εκείνον!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εσύ,
Νοέμι, εσύ μιλάς έτσι; Μπορούμε να
στείλουμε στη φυλακή έναν άνθρωπο του
Θεού;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
λες να κάνεις τότε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Να
πληρώσουμε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
μετά να πάμε να ζητάμε ελεημοσύνη;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
ο Χριστός ζήτησε ελεημοσύνη.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ο
Χριστός, όμως, τιμωρεί κιόλας, τιμωρεί
τους αμαρτωλούς, τους δόλιους, τους
πλαστογράφους….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Στον
άλλο κόσμο, Νοέμι!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Ρουθ σιωπούσε την ώρα που
κουβέντιαζαν οι αδελφές της, ίδρωνε
όμως ακουμπισμένη στη ράχη της καρέκλας.
με τα χέρια να κρέμονται σαν νεκρά στα
πλευρά της. Πρώτη φορά στη ζωή της
δοκίμαζε ένα παράξενο συναίσθημα: την
ανάγκη να κινηθεί, να κάνει </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>κάτι</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
για να βοηθήσει την οικογένεια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Α!»
είπε η ντόνα Έστερ και σηκώθηκε,
διπλώνοντας το σάλι επάνω στο στήθος
της, «πρέπει να έχουμε υπομονή και
φρόνηση. Θα πάω στης Καλίνα και θα την
παρακαλέσω να κάνει υπομονή.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εσύ,
αδελφή μου; Εσύ στο σπίτι της τοκογλύφου;
Εσύ, η ντόνα Έστερ Πιντόρ;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι την τραβούσε από το σάλι, αλλά η
ντόνα Έστερ, παρ’ όλο που συμβούλευε
υπομονή και φρόνηση, ξέσπασε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ντόνα
Έστερ και κουραφέξαλα! Η ανάγκη, το
ξέρεις δα αδελφή μου, μας κάνει όλους
ίσους.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
έφυγε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
ένα έντονο αίσθημα ταπείνωσης και
αγανάκτησης κατέλαβε πάλι τη Νοέμι. Η
μορφή του Έφις ξεπήδησε μπροστά της σαν
πρόβατο επί σφαγήν και έτρεξε στην αυλή
και βγήκε στην εξώπορτα περιμένοντας
να περάσει κάποιος για να τον παρακαλέσει
να πάει να φωνάξει τον υπηρέτη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εκείνος,
εκείνος φταίει για όλα! Εκείνος είχε
υποσχεθεί να προσέχει τον Τζατσίντο
και να μας προστατέψει από αυτόν…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Δεν
περνούσε κανείς∙ τριγύρω βασίλευε
σιωπή και μέσα στο σπίτι η ντόνα Ρουθ
ήταν σαν νεκρή. Η Νοέμι δεν ξέχασε ποτέ
εκείνη τη στιγμή της αναμονής την ώρα
του δειλινού που της φαινόταν να είναι
το δειλινό της ίδιας της της ζωής. Όρθια
επάνω στις σπασμένες πέτρες του κατωφλιού
πρόβαλε προς τα έξω και νόμιζε πως
περίμενε ένα μυστηριώδες ον, σωτήρα και
τιμωρό ταυτόχρονα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ακούστηκαν
βήματα, κάπως αργόσυρτα, κάπως βαριά.
Μια μορφή εμφανίστηκε κάτω στο δρόμο.
Ανέβαινε και μεγάλωνε, πρόβαλε γιγαντιαία
στο άχρωμο φόντο του ορίζοντα. Ήταν
μαύρη, αλλά μια φλόγινη κλωστή άστραφτε
στο στήθος του, στο μέρος της καρδιάς.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έφτασε
μπροστά στη Νοέμι και βλέποντάς την
αναστατωμένη σταμάτησε, ενώ εκείνη
ακουμπούσε βαριά με το ανοιχτό της χέρι
στον τοίχο για να μην πέσει, τόσο πολύ
την είχαν ταράξει η επιθυμία και ο τρόμος
να μιλήσει στον διαβάτη. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
όμως ρώτησε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
συμβαίνει, Νοέμι;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κι
εκείνη ένιωσε να λιγοψυχά, να θέλει να
φωνάξει βοήθεια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πρέντου,
κάνε μου μια χάρη. Βρες κάποιον που να
μπορεί να πάει να φωνάξει τον Έφις στο
κτήμα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
πάω εγώ, Νοέμι»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εσύ;
Εσύ; Εσύ… όχι.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γιατί
όχι;», γρύλλισε. «Φοβάσαι μήπως σου κλέψω
τα καρπούζια;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνη
συνέχισε να τραυλίζει ασυνείδητα: «Εσύ
όχι… εσύ όχι… εσύ όχι…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
ντον Πρέντου μάντευε το δράμα που
παιζόταν εκεί μέσα. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Δεν
ήξερε γιατί, εδώ και λίγο καιρό, από το
βράδυ εκείνο που είχε κουβαλήσει το
καλάθι, από τότε που ο Τζατσίντο του
είπε: «εσύ μαζεύεις λεφτά σαν να είναι
κουκιά που θα τα δώσεις στα γουρούνια»,
ένοιωθε μέσα του ένα κενό, έναν περίεργο
πόνο, σαν να του μετέδωσε ο ξένος το δικό
του και όταν σκεφτόταν τις ξαδέλφες του
αισθανόταν μια λύπηση ασυνήθιστη. Είδε
τη Νοέμι που έτρεμε και ακούμπησε κι
εκείνος το χέρι του στον τοίχο, πλάι στο
δικό της. Τα πρόσωπά τους πλησίασαν, το
δικό του είχε μιαν αρσενικιά μυρωδιά
από ιδρώτα, από επιδερμίδα  καμένη από
τον ήλιο, από κρασί και ταμπάκο, το δικό
της ένα άρωμα κλεισούρας, λεβάντας και
δακρύων.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Νοέμι»,
είπε δειλά κα με τρόπο τραχύ, βγάζοντας
το καπέλο και ξαναφορώντας το, «εάν με
χρειάζεστε να μου το πείτε. Τι έγινε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι δεν απάντησε, δεν μπορούσε να
μιλήσει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
έγινε;», επανέλαβε δυνατά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Καταστραφήκαμε,
Πρέντου…», είπε τελικά και της φάνηκε
ότι μιλούσε παρά τη θέλησή της. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ξοφλήσαμε.
Ο Τζατσίντο πλαστογράφησε την υπογραφή
της Έστερ….. Και η τοκογλύφος διαμαρτύρησε
τη συναλλαγματική…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Α,
να πάρει ο διάολος!», φώναξε ο ντον
Πρέντου, δίνοντας μια γροθιά στον τοίχο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι φοβήθηκε εκείνη τη φωνή και το
αίσθημα αξιοπρέπειας την επανέφερε
στην τάξη. Της φάνηκε ότι οι γείτονες
βγήκαν για ν’ ακούσουν το χάλι της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έλα
μέσα, Πρέντου. Θα σου τα πω όλα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κι
εκείνος μπήκε στο σπίτι που το κατώφλι
του είχε να το περάσει είκοσι χρόνια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
λυχνάρι άναβε επάνω στο παλιό κάθισμα
και έμοιαζε η μικρή του φλόγα να κρατά
θλιμμένη συντροφιά στην ντόνα Ρουθ που
καθόταν ακόμη ακίνητη με το κεφάλι
ακουμπισμένο στη ράχη της καρέκλας και
τα χέρια εγκαταλειμμένα, το ένα από εδώ
και το άλλο από εκεί, και τις αρθρώσεις
τους επάνω στο ξύλο. Το μισό της πρόσωπο
ήταν φωτισμένο, χλωμό και το άλλο μισό
ήταν στη σκιά, σκοτεινό. Τα μισόκλειστα
μάτια κοίταζαν, ωστόσο, προς τα επάνω,
αλλήθωρα, όπως συμβαίνει στην προσπάθεια
να συγκεντρωθούν σε ένα μόνο μακρινό
σημείο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μόλις
την είδε ο ντον Πρέντου, αναρίγησε και
κοντοστάθηκε. Από την κίνησή του η Νοέμι
κατάλαβε την αλήθεια. Τον κοίταξε
τρομαγμένη, έπειτα κοίταξε την αδελφή
της και έτρεξε κοντά της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ρουθ,
Ρουθ;», την φώναξε χαμηλόφωνα, σκυμμένη
επάνω της και σφίγγοντάς της τα μπράτσα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
κεφάλι της ντόνας Ρούθ έγειρε πρώτα από
τη μια μεριά, ύστερα από την άλλη, έπειτα
όλο το σώμα της φάνηκε να προβάλλει προς
τα εμπρός και να σκύβει για ν’ ακούσει
τη φωνή της γης, που την καλούσε κοντά
της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
παράπονο από το ακορντεόν του Τσουαναντόνι
έφτασε βαθειά στο χάος του πόνου της
Νοέμι, σαν ένα μακρινό φως.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
αγόρι τραγουδούσε, συνοδεύοντας τη
μουσική του, και η φωνή του θλιμμένη από
μια ανέκφραστη μελαγχολία γέμιζε τη
νύχτα με γλυκύτητα και λάμψη. Η Νοέμι,
γονατιστή ακόμη κοντά στο κάθισμα όπου
βρισκόταν το ξόδι της ντόνας Ρουθ,
ανασήκωσε το βλέμμα και κοίταξε τριγύρω.
Ήταν μόνη. Ο ντον Πρέντου έτρεξε να
φωνάξει την ντόνα Έστερ. Θυμήθηκε τα
λόγια της γριάς: «ο Τσουαναντόνι θα
έρθει να σας κάνει σερενάτα» και ένα
πονεμένο ουρλιαχτό βγήκε από τα χλωμά
της χείλη: ήταν φωνές, βογγητά, θρήνος
που ανακατεύονταν με τις νότες του
ακορντεόν και με το τραγούδι του αγοριού,
όπως το αγκομαχητό ενός λαβωμένου στο
δάσος ανακατεμένο με τις τρίλιες ενός
αηδονιού.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ξαφνικά
όμως όλα έπαψαν. Έπειτα ακούστηκαν
βήματα, φωνές. Η αυλή γέμισε κόσμο. Η
Νοέμι είδε πλάι της το αγόρι με το πρόσωπό
του χλωμό και ορθάνοιχτα τα μεγάλα του
μάτια. Έσφιγγε στο στήθος το ακορντεόν
σαν να ήθελε να προφυλαχτεί από κάποια
επίθεση και του είπε στο αυτί:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τρέξε.
Πήγαινε να φωνάξεις τον Έφις».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>Κεφάλαιο
δέκατο</B></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Ρούθ έφυγε και σκιές και σιωπή
τύλιξαν πάλι το σπίτι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις, καθισμένος στο σκαλάκι, με ένα
γιασεμί στο χέρι και το κεφάλι ακουμπισμένο
στον τοίχο, περίμενε να γυρίσει ο
Τζατσίντο με ένα ακαθόριστο αίσθημα
φόβου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο δεν γύριζε. Είχε μάθει, το
δίχως άλλο, τη συμφορά και δίσταζε να
γυρίσει. Πού ήταν; Ακόμη στην Ολιένα ή
στο Νούορο ή πιο μακριά; </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις προσπαθούσε να βάλει σε τάξη τις
σκέψεις του, τις αναμνήσεις του, τις
εντυπώσεις του από εκείνες τις τρεις
τρομαχτικές μέρες. Να, του φαινόταν ότι
καθόταν ακόμη μπροστά στο καλύβι του
και άκουγε το αηδόνι που τραγουδούσε
εκεί κάτω, ανάμεσα στα σκλήθρα: ήταν λες
η φωνή του ποταμού εκείνο το κύμα αρμονίας
που ξεχύνονταν για να δροσίσει τη νύχτα,
και ήταν τόσο μελωδικό και σπαραξικάρδιο
που και τα πνεύματα της νύχτας ακόμη
μαζεύτηκαν στο φρύδι του λόφου και
ξεπρόβαλαν ακίνητα για να το ακούσουν.
Ο Έφις ένοιωθε να τον παίρνει μακριά
κάτι που έμοιαζε με ορμή του ανέμου:
αναμνήσεις και ελπίδες τον ανύψωναν.
Περίμενε τον Τζατσίντο, και ο Τζατσίντο
ερχόταν τάχα να του φέρει φανταστικά
νέα: ότι βρήκε δουλειά, ότι κράτησε την
υπόσχεσή του να είναι η παρηγοριά για
τις ηλικιωμένες θείες του. Και ότι τάχα
ο ντον Πρέντου είχε ζητήσει τη Νοέμι να
γίνει γυναίκα του…</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αντί
για τον Τζατσίντο όμως ήρθε ο Τσουαναντόνι
με κάτι που μαύριζε επάνω στο στήθος
του, σαν ψόφιο όρνιο. Από εκείνη τη στιγμή
ο Έφις είχε την εντύπωση ότι έπεσε σ’
ένα παραλήρημα πυρετού. Τι εφιάλτης, η
δημοσιά ν’ ασπρίζει μέσα στη νύχτα και
ο ήχος του ακορντεόν να κατεβαίνει από
το λόφο και να κάνει να πάψει το αηδόνι!
Όλα τα στοιχειά και τα τέρατα τινάχτηκαν
από τον ύπνο και χόρευαν μες στο σκοτάδι,
παίρνοντάς τον στο κατόπι και
περιτριγυρίζοντάς τον. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
να τον πάλι να περιμένει, αλλά ο Τζατσίντο
είχε κι εκείνος πάρει τη μορφή ενός
τέρατος, λες και τα πνεύματα της νύχτας
τον είχαν πάρει μαζί τους στο μυστηριώδες
βασίλειό τους κι εκείνος γύριζε από
εκεί φρικτά παραμορφωμένος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Καλύτερα
να μη γύριζε ποτέ.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Απ’
την κουζίνα έβγαινε λίγο αμυδρό φως που
φώτιζε ένα μέρος της αυλής. Μέσα ακουγόταν
ένας ανεπαίσθητος θόρυβος: η Νοέμι και
η ντόνα Έστερ μετακινιόντουσαν , αλλά
φαινόταν να φοβούνται κι εκείνες, να
φοβούνται μην γίνουν αντιληπτές ότι
ζούσαν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κάποιος
όμως έσπρωξε την πόρτα, και οι τρεις, οι
γυναίκες και ο υπηρέτης, πετάχτηκαν σαν
να ξυπνούσαν από έναν ύπνο του θανάτου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ήταν
πάλι η γριά Ποτόι που ερχόταν να μάθει
νέα του Τζατσίντο. Προχώρησε σαν σκιά,
αλλά θα πρέπει να είχε αφήσει κάποιον
έξω επειδή έστρεψε να κοιτάξει, ενώ οι
κυρίες αποσύρονταν αγανακτισμένες.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εδώ
και πέντε μέρες το παλικάρι λείπει και
κανείς δεν ξέρει πού βρίσκεται! Πες μου,
ψυχούλα μου Έφις, πού είναι.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πώς
μπορώ να σας το πω, αφού ούτε εγώ το
ξέρω;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πες
το μου, πες το μου», επέμενε, σκύβοντας
επάνω από το Έφις, ενώ έπιανε τα κολιέ
της λες και ήθελε να τα βγάλει και να
του τα προσφέρει. «Τον διώξατε; Τον
έδιωξε η ντόνα Νοέμι;….. Πες το μου, εσύ
το ξέρεις. Η Γκριζέντα μου θα πεθάνει….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έσκυβε,
έσκυβε κι επάνω στο μαύρο της προφίλ,
όπως σ΄ εκείνο ενός βουνού, ο Έφις έβλεπε
να λάμπει ένα αστέρι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
μπορώ να σου πω, ψυχούλα μου;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τίποτε,
γριά!» της είπε φωναχτά. «Σας ορκίζομαι
ότι δεν ξέρω! Όταν όμως έρθει, θα σας
ειδοποιήσω…..»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εσύ
είσαι καλός, Έφις! Ο Θεός θα σε ανταμείψει.
Έλα εδώ, έξω…. Παρηγόρησέ την…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Του
άρπαξε τα χέρια και τον τράβηξε έξω. Η
Γκριζέντα ακουμπούσε στον τοίχο και
έκλαιγε, λες και ήταν έξω από μια φυλακή
που περιέκλειε όλα της τα καλά και όπου
εκείνη δεν μπορούσε να μπει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Λοιπόν,
τι έχεις; Θα γυρίσει, σίγουρα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Το
άκουσες, ψυχή μου;» είπε η γριά τραβώντας
το κορίτσι από τον τοίχο. «Θα γυρίσει!
Δεν έφυγε για πάντα, όχι!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
γυρίσει, ναι, κορίτσι μου!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Γκριζέντα του πήρε το χέρι και το φίλησε
με αναφιλητά. Ένοιωσε επάνω στα δάχτυλά
του τα χείλη της βρεγμένα από δάκρυα
σαν να ήταν ένα λουλούδι υγρό από τις
σταγόνες της δροσιάς και ανατρίχιασε.
Του φάνηκε ν’ απομακρύνεται ο εφιάλτης
που τον τυραννούσε τρεις μέρες. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
γυρίσει», είπε δυνατά. «Και όλα θα πάνε
καλά. Θα βάλει μυαλό, θα μετανιώσει, θα
είστε ευχαριστημένοι και όλα θα πάνε
καλά….» </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
δυο γυναίκες έφυγαν καθησυχασμένες.
Ξαναμπήκε στο σπίτι και είδε τη Νοέμι
να ορθώνεται μπροστά του  σαν μια ακίνητη,
μαύρη σκιά, απτή.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις,
τα άκουσα όλα. Έφις, μην σου περνάει από
το μυαλό ότι θα μας πεθάνεις κι εμάς. Ο
Τζατσίντο δεν πρέπει να ξαναμπεί σ’
αυτό εδώ το σπίτι.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις κρατούσε ακόμη το γιασεμί στο χέρι
και το λουλουδάκι τρεμούλιασε μες στο
σκοτάδι, σαν να ένοιωσε το ίδιο πόνο. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Να
σας πεθάνω… εγώ! Και γιατί;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις,
άκουσα!», επανέλαβε με μονότονη φωνή,
αλλά ξαφνικά η φιγούρα της τινάχτηκε,
η σκιά ψήλωσε λες, έγινε τεράστια. Ο Έφις
την αισθάνθηκε επάνω του σαν τίγρη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις,
κατάλαβες; Εκείνος δεν πρέπει να
ξαναπατήσει το πόδι του εδώ, ούτε στο
χωριό! Εσύ, εσύ φταις για όλα. Εσύ τον
άφησες να έρθει, εσύ είπες ότι θα μας
προστάτευες από εκείνον… Εσύ….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έβγαλε
το σκούφο του όπως κάνει ο μετανοών.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ντόνα
Νοέμι, συγχωρείστε με! Πίστευα ότι έκανα
το καλό… σκεφτόμουν: όταν δεν θα υπάρχω
εγώ, εκείνες θα έχουν τουλάχιστον κάποιον
να τις υποστηρίζει….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εσύ;
Εσύ; Εσύ δεν είσαι παρά ένας υπηρέτης!
Δεν μας το συγχωρείς που είμαστε από
αρχοντική γενιά και θέλεις να μας δεις
να ζητιανεύουμε με το δισάκι σου. Να
ξέρεις όμως πως τα κοράκια θα σου βγάλουν
πρώτα τα μάτια. Δυο από εμάς τις είδες
να φεύγουν από εδώ….. τις άλλες όμως δεν
θα τις δεις. Κι εσύ θα είσαι πάντα ο
υπηρέτης κι εμείς τ’ αφεντικά σου….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
σταυροκοπήθηκε σαν να βρισκόταν μπροστά
σε μια δαιμονισμένη και πήγε να πάρει
το δισάκι του για να το βάλει στα πόδια,
να πάει στην άκρη του κόσμου. Η ντόνα
Έστερ όμως τον άρπαξε από το χέρι και η
Νοέμι, που πήγαινε από πίσω του, έπεσε
βαριά επάνω στον πάγκο, όπως η ντόνα
Ρουθ, με τα μάτια κλειστά και το πρόσωπο
μελανό. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
πήγε έξω, κάθισε στο σκαλοπάτι και έμεινε
όλη τη νύχτα ακίνητος με το κεφάλι μέσα
στα χέρια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Πριν
την αυγή έφυγε για να πάει να βρει τον
Τζατσίντο. Και ανέβαινε και ανέβαινε
τη δημοσιά, γκρίζα στην αρχή, έπειτα
λευκή, έπειτα ρόδινη. Η αυγή έμοιαζε να
αναδύεται από την κοιλάδα σαν ένας
κόκκινος καπνός που σκέπαζε τις
φανταστικές βουνοκορφές στον ορίζοντα.
Το βουνό Κοράσι, το βουνό Ουντέ, η Μπέλα
Βίστα, η Σα Μπαρντία, ο Σάντου Γιουάνε
Μόντε Νου υψώνονταν με τις κορυφές τους
φωτεινές σαν να ήταν πέταλα ενός τεράστιου
λουλουδιού ανοιχτού στο πρωινό και ο
ουρανός ο ίδιος φαινόταν να σκύβει
χλωμός και συγκινημένος επάνω σε τόση
ομορφιά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μόλις
πρόβαλε ο ήλιος όμως η μαγεία χάθηκε.
Τα γεράκια, με τα αστραφτερά σαν το
μαχαίρι  φτερά τους, περνούσαν κρώζοντας,
η Ορτομπένε, πόλη χτισμένη από νουράγκι,
απλωνόταν απέναντι από τις λευκές
επάλξεις της Ολιένα κι ανάμεσα στη μια
και στην άλλη έκανε την εμφάνισή του
στον ορίζοντα ο καθεδρικός ναός του
Νούορο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις περπατούσε και ο πυρετός του θόλωνε
τα μάτια. Του φαινόταν πως ήταν νεκρός
και πήγαινε, πήγαινε σαν μια κολασμένη
ψυχή που πρέπει να φτάσει στην αιώνια
μοίρα της. Στιγμές στιγμές όμως μια
αίσθηση ανταρσίας τον ανάγκαζε να
σταματά, να κάθεται στην άκρη του δρόμου
και να κοιτάει μακριά. Ο δρόμος ανηφορικός
ανάμεσα στην κοιλάδα και το βουνό,
ανάμεσα σε βράχους, ελαιόδεντρα και
φραγκοσυκιές, όλα ένα γκρίζο, του
φαινόταν, ναι, ότι ήταν ο Γολγοθάς του
αλλά ταυτόχρονα και ένας δρόμος που
μπορούσε να τον οδηγήσει σε έναν τόπο
ελευθερίας. Να, σκεφτόταν κοιτάζοντας
την Ορτομπένε, εκεί πάνω είναι μια πόλη
από γρανίτη με δυνατά, σιωπηλά κάστρα.
Γιατί να μην βρω καταφύγιο εκεί επάνω
μόνος και να τρέφομαι με χόρτα , με
κλεμμένο κρέας, ελεύθερος σαν τους
ληστές;</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αλλά
από ένα άνοιγμα της κοιλάδας είδε το
Λυτρωτή επάνω στο βράχο με έναν μεγάλο
σταυρό που ένωνε το γαλάζιο ουρανό με
τη γκρίζα γη και γονάτισε με κατεβασμένο
το κεφάλι, όλος ντροπή για τις φαντασιώσεις
του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο ήταν στην Ολιένα. Ήξερε για
τη συμφορά και για το θάνατο της θείας
Ρουθ και γι’ αυτό φοβόταν να γυρίσει
στο χωριό. Ζούσε με τις λίγες λιρέτες
που είχε κερδίσει από τη μεσιτεία της
αγοράς του κρασιού για λογαριασμό του
Μιλέζου, δεν ήξερε όμως τι θα έκανε μετά.
Κι εκείνος ατένιζε μακριά, από το
παραθυράκι του μικρού του δωματίου,
πάνω από μια κατηφορική αυλίτσα που στο
βάθος της, σαν μέσα από μια τρύπα, φαινόταν
η μεγάλη κοιλάδα της Ισποροσίλε με τον
καθεδρικό ναό του Νούορο να προβάλλει
ανάμεσα σε δυο βουνά, ψηλά, στον
τριανταφυλλί ουρανό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ούτε
στο Νούορο όμως αποφάσιζε να πάει. Σαν
κάτι να περίμενε, κάτι που έμελε να γίνει
και στο αναμεταξύ γυρόφερνε στο χωριό,
μεθούσε από τον ήλιο μπροστά στην πόρτα
της εκκλησίας. Το χωριό, λευκό κάτω από
τα γαλάζια βουνά τα ολοκάθαρα σαν
φτιαγμένα από μάρμαρο και αέρα, φλέγονταν
σαν να ήταν ασβεσταριά. Κάθε τόσο όμως
ένα ρεύμα αέρα το δρόσιζε και οι καρυδιές
και ο ροδακινιές μέσα στα περιβόλια
ψιθύριζαν ανάμεσα στο κελάρυσμα του
νερού και στο κελάιδισμα των πουλιών. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο κοίταζε τις γυναίκες που
πήγαιναν στη λειτουργία, αυστηρές,
αλύγιστες, με τετράγωνα, χλωμά πρόσωπα
πλαισιωμένα από γυαλιστερά μαλλιά σαν
μαύρο σατέν, με τα σφυρά γυμνά σαν της
ελαφίνας, με όμορφα πασούμια στολισμένα
με άνθη. Καθισμένες στο πάτωμα της
εκκλησίας, με τους κόκκινους κορσέδες
τους, σκεπασμένους με κεντημένα μαντήλια,
έδιναν την εντύπωση ενός ανθισμένου
κάμπου. Όλη η εκκλησία ήταν γεμάτη με
κορδέλες και είδωλα∙ άγιοι μικροί και
μαυριδεροί με μάτια μαργαριταρένια,
άγιοι μεγάλοι και ασουλούπωτοι που
έμοιαζαν περισσότερο με τέρατα παρά με
είδωλα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μετά
τη λειτουργία ο κόσμος πήγαινε σπίτι
και ο Τζατσίντο επέστρεφε στο καταφύγιό
του περνώντας μπροστά από μια ερειπωμένη
εκκλησία που του θύμιζε εκεί κάτω το
σπίτι από τις θείες του. Σκεφτόταν
περισσότερο τη θεία του Νοέμι παρά την
Γκριζέντα και του ερχόταν να κλάψει, να
γυρίσει εκεί κάτω, να καθίσει πλάι της
την ώρα που έραβε μες στην αυλή και ν’
ακουμπήσει το κεφάλι του στα γόνατά
της, κάτω από το πανί που έραβε. Έπειτα
όμως ντρεπόταν για το όνειρό του, και
γύριζε στο παραθυράκι της μικρής,
μοναχικής του κάμαρης για να δει τη
μητρόπολη του Νούορο. Εκεί πέρα βρισκόταν
ίσως η σωτηρία του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Χελιδονοφωλιές,
που με τον καιρό είχαν πάρει το χρώμα
της πέτρας, βρίσκονταν σε παράταξη, σαν
διακόσμηση, ανάμεσα στη σκεπή και στα
παραθυράκια του μικρού σπιτιού. Σε κάθε
φωλιά και μερικά πουλάκια∙ κάθε τόσο
ένα γυαλιστερό και σφαιρικό κεφαλάκι
σαν πίνα πρόβαλε έξω, ξεγλιστρούσε ένα
χελιδόνι, έπειτα ένα άλλο, δέκα, είκοσι
και ο ουρανός γύρω από το παραθυράκι
του Τζατσίντο γέμιζε από το πέταγμα
μικρών μαύρων σταυρών και από ένα
μελαγχολικό τετέρισμα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έκανε
να πιάσει κανένα, τόσο κοντά πετούσαν
στο πρόσωπό του, και έμενε ακίνητος
παραφυλώντας∙ έτσι περνούσε η ώρα. Μια
μέρα όμως είδε ν’ ανεβαίνει, διασχίζοντας
την μικρή αυλή, η κουρασμένη φιγούρα
του Έφις και τότε κατάλαβε ότι εκείνον
περίμενε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μόλις
έφτασε κάτω από το παραθυράκι ο υπηρέτης
κοίταξε προς τα επάνω χωρίς να μιλήσει.
Δεν μπορούσε σχεδόν ν’ ανοίξει το στόμα
του, αλλά με το κεφάλι έδειξε το δρόμο,
κάνοντας νεύμα στον Τζατσίντο να τον
ακολουθήσει και ο Τζατσίντο τον
ακολούθησε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Πήγαν
πίσω από την εκκλησία, ακούμπησαν στον
ερειπωμένο τοίχο, μπροστά στο μεγάλο
τοπίο πλημμυρισμένο από φως.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Λοιπόν;»
ρώτησε ο Έφις με φωνή που έτρεμε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
λέξη αυτή έκανε τον Τζατσίντο να γελάσει.
Δεν ήξερε το γιατί, αλλά μπροστά στη
μιζέρια του υπηρέτη ένοιωσε ξαφνικά
δυνατός και μοχθηρός.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Σ’
εμένα ρωτάς το «λοιπόν;». Εγώ σου το
ρωτάω. Τι καινούργιο υπάρχει που σε
σπρώχνει να με ακολουθήσεις; Ήρθες ν’
αγοράσεις κρασί για το γάμο της θείας
Νοέμι;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Να
σέβεσαι τις θείες σου! Δε θα τις ξαναδείς
πια. Η ντόνα Ρουθ πέθανε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο τότε κατέβασε το κεφάλι και
κοίταξε τα χέρια του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Βλέπεις;
Βλέπεις; Ούτε μια λέξη πόνου δεν βγάζεις
από το στόμα σου! Ούτε ένα δάκρυ! Και να
σκεφτείς ότι πέθανε για σένα, άθλιε!
Πέθανε από τον πόνο της για σένα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
ώμος του Τζατσίντο άρχισε να τρέμει.
Έτρεμε και το κάτω χείλος του, αλλά το
δάγκωσε με λύσσα, και έσφιξε τις γροθιές
του κι έπειτα τις άνοιξε, σαν να ήθελε
να αρπάξει κάτι και να το πετάξει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
έκανα;» ρώτησε με αναίδεια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
ο Έφις τον κοίταξε από κάτω προς τα επάνω
με πόνο και περιφρόνηση.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έχεις
μούτρα και το ρωτάς; Και γιατί βρίσκεσαι
τότε ακόμη εδώ εάν δεν ξέρεις τι έχεις
κάνει; Εγώ δεν θα σου πω τίποτα, δεν θα
σου ζητήσω τίποτα γιατί δεν έχεις τίποτα.
Ούτε καρδιά δεν έχεις! Ήρθα μόνο να σου
πω ότι δεν πρέπει να ξαναπατήσεις το
πόδι σου στο σπίτι τους!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
χρειαζόταν να κάνεις τον κόπο! Ποιος
σου είπε ότι σκέφτομαι να ξαναγυρίσω
εκεί;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έτσι
απαντάς; Πες μου τουλάχιστον τι σκοπεύεις
να κάνεις. Τις έχεις φέρει στο σημείο
να ζητούν ελεημοσύνη, τις κακομοίρες
τις θείες σου. Τι σκοπεύεις να κάνεις,
λοιπόν;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
τα πληρώσω όλα εγώ»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εσύ;
Πώς; Με υποσχέσεις! Α, φτάνει πια, για το
Θεό! Τώρα δεν μπορείς να κοροϊδέψεις
κανέναν, ξέρεις! Είναι καιρός να
σταματήσεις. Και πάψε να υποκρίνεσαι,
γιατί δεν έχουμε πια τίποτα να σου
δώσουμε. Κατάλαβες, άθλιε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
ο Τζατσίντο τον κοίταξε κι αυτός με τη
σειρά του από κάτω προς τα επάνω, με
κακία και έκπληξη συνάμα, σήκωσε πάλι
τα χέρια και φάνηκε σαν να ανυψώνεται
από τη γη ορμώντας ολόκληρος κατά του
Έφις, σαν τον αετό στη λεία του. Τα μάτια
του και τα δόντια του άστραφταν στο φως
του δειλινού και το πρόσωπό του έγινε
άγριο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πες
μου, δεν ντρέπεσαι;», ρώτησε χαμηλόφωνα,
αρπάζοντάς του τα μπράτσα και καρφώνοντάς
τον μες στα μάτια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
ο Έφις ένοιωσε εκείνο το βλέμμα να του
καίει τις κόρες των ματιών. Ένας βρόντος
ήχησε μέσα στ’ αυτιά του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
ντρέπεσαι; Άθλιε, εσύ! Εγώ μπορεί να έχω
σφάλει, αλλά είμαι νέος και μπορώ να
διδαχτώ από αυτό. Γιατί έρχεσαι να με
βασανίσεις; Το ήξερα πως θα’ ρθεις και
σε περίμενα. Εσύ, εσύ τουλάχιστον πρέπει
να καταλάβεις και να μη με καταδικάζεις.
Κατάλαβες; Δεν απαντάς τώρα; Α, τρέμεις
τώρα, φονιά; Φύγε, γιατί ντρέπομαι που
σε άγγιξα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τον
έσπρωξε βίαια και ξεκίνησε να φύγει. Ο
Έφις έτρεξε ξωπίσω του και του άρπαξε
το χέρι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Περίμενε!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έμειναν
μια στιγμή σιωπηλοί, σαν ν’ άκουγαν μια
μακρινή φωνή.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τζατσίντο!
Ένα πράγμα μόνο πρέπει να μου πεις.
Τζατσίντο! Σου μιλάω σαν ετοιμοθάνατος.
Τζατσί! Πες το μου, στην ψυχή της μάνας
σου! Πώς το έμαθες;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
σε μέλει;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πες
το μου, πες το μου, Τζατσί! Στην ψυχή της
μάνας σου.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο δεν ξέχασε ποτέ τα μάτια του
Έφις εκείνη τη στιγμή: μάτια που έμοιαζαν
να ικετεύουν από το βάθος μιας αβύσσου,
ενώ το χέρι που έσφιγγε το δικό του τον
τραβούσε προς τα κάτω, προς τη γη, και
το σώμα του υπηρέτη διπλωνόταν και σιγά
σιγά κατέρρεε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
όμως σιωπούσε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις του άφησε το χέρι, διπλώθηκε και
έπεσε. Ψαχούλευε τη γη και άρχισε να
βήχει και να ξερνάει αίμα∙ το πρόσωπό
του ήταν μπλάβο, αλλοιωμένο. Ο Τζατσίντο
νόμισε ότι πέθαινε. Τον ανασήκωσε, τον
ακούμπησε με τις πλάτες στον τοίχο,
στάθηκε από πάνω του και τον κοίταζε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πες
το μου! Πες το μου!», ρέγχαζε ο Έφις
ανασηκώνοντας τις ματωμένες του παλάμες.
«Η μάνα σου σου το είπε; Πες μου τουλάχιστον
ότι δεν ήταν εκείνη.» </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο ένευσε όχι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
ο Έφις φάνηκε να ηρεμεί.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αλήθεια
είναι», είπε χαμηλόφωνα. «Εγώ σκότωσα
τον παππού σου, ναι. Χίλιες φορές θα το
είχα φωνάξει στο δρόμο, στην εκκλησία,
δεν το έκανα όμως, για χάρη τους. Εάν
έλειπα εγώ, ποιος θα τις φρόντιζε; Η
κακιά ώρα όμως το’ φερε, Τζατσί! Σου τ’
ορκίζομαι. Ήξερα ότι η μάνα σου ήθελε
να το σκάσει και εγώ την συμπονούσα,
γιατί την αγαπούσα. Αυτό ήταν το πρώτο
μου έγκλημα. Σήκωσα τα μάτια επάνω της,
εγώ το σκουλήκι, εγώ ο υπηρέτης. Εκείνη
τότε εκμεταλλεύτηκε την συμπάθια που
της είχα, με χρησιμοποίησε για να το
σκάσει…. Κι </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>εκείνος,
</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>ο
πατέρας, τα μάντεψε όλα. Κι ένα βράδυ
θέλησε να με σκοτώσει. Αντιστάθηκα και
με μια πέτρα τον χτύπησα στο κεφάλι.
Στριφογύρισε λίγο σαν σβούρα με το χέρι
στο σβέρκο και έπεσε μακριά από το μέρος
όπου μου είχε επιτεθεί…. Πίστεψα πως
το έκανε επίτηδες…. Περίμενα…. περίμενα…
να σηκωθεί…. Έπειτα μ’ έλουσε κρύος
ιδρώτας….. αλλά δεν μπορούσα να το
κουνήσω από τη θέση μου…. Νόμιζα πάντα
πως το έκανε στα ψέματα….. Και κοίταζα…
κοίταζα… Έτσι πέρασε πολλή ώρα. Στο
τέλος τον πλησίασα… Τζατσί; Τζατσί;»
επανέλαβε δυο φορές ο Έφις ασθμαίνοντας
και με βαριά φωνή, σαν να καλούσε ακόμη
το θύμα του «τον φώναξα….. Δεν απαντούσε.
Και δεν άντεξα να τον αγγίξω…. Και το
έσκασα, και μετά γύρισα πίσω…. Τρεις
φορές το έκανα∙ δεν άντεχα όμως να τον
αγγίξω. Φοβόμουν…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο άκουγε προβάλλοντας ψηλός
και μελαψός στον πορφυρό ουρανό∙ ο ώμος
του έτρεμε και ο Έφις, από κάτω, θαρρούσε
πως έβλεπε να τρέμει όλος ο ορίζοντας.
</FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ξαφνικά
όμως ο Τζατσίντο έφυγε χωρίς να πει
τίποτα και ο Έφις είδε μπροστά του το
χώρο ελεύθερο, την κοιλάδα τριανταφυλλί
αυλακωμένη από σκιές, ψηλά, ψηλά, μέχρι
τους λόφους του Νούορο που διαγράφονταν
μαύροι μέσα στο ηλιοβασίλεμα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Απέραντη
σιωπή βασίλευε. Μόνο το τετέρισμα κάποιου
χελιδονιού έμοιαζε να βγαίνει μέσα από
τα ερείπια των τοίχων και ο καλπασμός
ενός αλόγου αντήχησε μακριά, όλο κι πιο
μακριά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είναι
ο Τζατσίντο», σκέφτηκε ο Έφις, «πήρε ένα
άλογο και γυρίζει εκεί κάτω, θα τα πει
όλα στις θείες του και θα τις βασανίζει.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έστησε
αυτί. Του φάνηκε πως το βήμα του αλόγου
αντηχούσε επάνω στον τοίχο, από πάνω
του, κι έπειτα χαμηλότερα, επάνω στο
κορμί του, επάνω στην καρδιά του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφυγε
χωρίς να μου πει τίποτε! Εγώ όμως, όταν
μου είπε την ιστορία του με το λιμενάρχη,
δεν έκανα το ίδιο!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ξαφνικά
πετάχτηκε επάνω, σαν κάτι να τον τσίμπησε.
Τίναξε τη σκόνη από τα ρούχα του και
έφυγε τρέχοντας πίσω από την εκκλησία,
κάτω στη δημοσιά με την σκέψη να τον
καταδιώκει ότι ο Τζατσίντο θα γύριζε
στο σπίτι και θα βασάνιζε τις θείες του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όταν
όμως έφτασε στο χωριό, βρήκε στο σπίτι
να βασιλεύει πάλι η ηρεμία του θανάτου.
</FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Έστερ έπλενε το στάρι πριν το
στείλει στη μυλόπετρα. Το έβαζε στο
κόσκινο κι έπειτα το βύθιζε στο νερό
ενός καζανιού∙ οι πετρούλες μαζεύονταν
όλες σε μιαν άκρη κι εκείνη τίναζε το
κόσκινο για να τις απομακρύνει. Το στάρι
ήταν όλο σκόνες και πετραδάκια, ήταν το
κατακάθι στο σακί που τους είχε απομείνει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αυτό
όμως που έκανε εντύπωση στον Έφις ήταν
η ντόνα Νοέμι που φορούσε το άσπρο
μαντήλι της ντόνας Ρουθ, σε ένδειξη
πένθους. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Είχε
γεράσει ξαφνικά και ήταν άσπρο το πρόσωπό
της σαν το μπαλωμένο σεντόνι που το
μπάλωνε ακόμη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κάθισε
στον πάγκο απέναντί τους. Φαίνονταν και
οι τρεις ήρεμοι, σαν να μην είχε συμβεί
τίποτε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
φύγει ή όχι;», ρώτησε η Νοέμι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
φύγει.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τον
κοίταξε έντονα. Τον είδε τόσο μελαγχολικό
και αδύνατο που τον λυπήθηκε και δεν
ξαναμίλησε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
επί οχτώ μέρες ζούσαν και οι τρεις με
την αγωνιώδη ελπίδα να γυρίσει ο Τζατσίντο
και να επανορθώσει κι έπειτα να φύγει
χωρίς να ξαναδώσει σημεία ζωής! </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>Κεφάλαιο
ενδέκατο</B></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μια
μέρα το φθινόπωρο ο Έφις πήγε στο σπίτι
του ντον Πρέντου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Βρήκε
μόνο τις υπηρέτριες: μια χοντρή και
ηλικιωμένη που παρίστανε την σπουδαία,
όπως η αδελφή του Ρετόρου, η άλλη νέα
και σβέλτη, παρ’ όλο που την παίδευαν
οι πυρετοί της μαλάριας. Χρειάστηκε να
περιμένει στο ισόγειο. Χάζευε κοιτώντας
μες στην μεγάλη αυλή τις καλαμένιες
σχάρες γεμάτες με πράσινα και μαύρα
σύκα, μαύρα σταφύλια και ντομάτες
κομμένες και πασπαλισμένες με αλάτι.
Σ’ όλο το σπίτι βασίλευαν η γαλήνη και
η ευημερία. Πάνω στους ανοιχτόχρωμους
τοίχους τρεμόπαιζαν ο σκιές των
φοινικόδεντρων και ανάμεσα στα φυλλώματα
από τις ροδιές που χρύσιζαν τα κόκκινα
φρούτα ανοιγμένα έδειχναν τους
μαργαριταρένιους σπόρους τους όμοιους
με δόντια μικρού παιδιού. Ο Έφις σκεφτόταν
το θλιβερό σπίτι των κυράδων του, τη
Νοέμι που μαραινόταν εκεί μέσα σαν το
λουλούδι στο σκοτάδι….</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πώς
αδυνάτισες», του είπε η ηλικιωμένη
υπηρέτρια, που έγνεθε καθισμένη κοντά
στην πόρτα, «σε βασανίζουν οι πυρετοί;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μου
ροκανίζουν τα κόκαλα, μ’ έχουν κάνει
πετσί και κόκαλο. Ας είναι δοξασμένο το
όνομα του Θεού!» αναστέναξε, κοιτάζοντας
τα χέρια του που ήταν μαυρισμένα και
έτρεμαν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Οι
κυράδες σου είναι καλά; Δεν τις βλέπουμε
πια, ούτε στην εκκλησία.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
πηγαίνουν ούτε στην εκκλησία, μετά τη
συμφορά που τις βρήκε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
ο ντον Τζατσίντο δε θα γυρίσει;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δε
θα γυρίσει. Βρήκε δουλειά στο Νούορο»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
το αφεντικό μου τον είδε τώρα τελευταία.
Φαίνεται όμως πως η δουλειά του δεν
είναι και πολύ της προκοπής.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αρκεί
να τα βγάζει πέρα, Στεφάνα!» αποφάνθηκε
ο Έφις, χωρίς να σηκώσει το κεφάλι. «Αρκεί
να τα βγάζει πέρα χωρίς ν’ αμαρταίνει.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αυτό
είναι το δύσκολο, ψυχή μου! Πώς να περάσει
κανείς το ποτάμι χωρίς να βραχεί;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Περνώντας
πάνω από τη γέφυρα», είπε η άλλη υπηρέτρια
από την αυλή, σκυμμένη επάνω σ’ ένα σωρό
από αμύγδαλα που έσπαγε. Έπειτα ρώτησε:
«Αλλά και η Γκριζέντα τι κάνει; Πενθεί
κι εκείνη και δεν βγαίνει έξω πια.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις δεν απάντησε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
ο ντον Πρέντου, τώρα, σας επισκέπτεται;»
 </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
ξέρω. Εγώ βρίσκομαι πάντα εκεί πάνω, στο
κτηματάκι.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
γυναίκες φλέγονταν από περιέργεια,
επειδή εδώ και λίγο καιρό το αφεντικό
τους έστελνε δώρα στις ξαδέλφες του
και, παρ’ όλο που τις κορόιδευε, δεν
επέτρεπε σε άλλους να τις κακολογούν
παρουσία του. Ο Έφις όμως δεν ήταν
διατεθειμένος να προχωρήσει σε
αποκαλύψεις. Ο ντον Πρέντου έστειλε να
τον φωνάξουν κι εκείνος ήταν εκεί για
να τον περιμένει και όχι για να φλυαρεί.
Ο πυρετός και η εξάντληση έκαναν τ’
αυτιά του να βουίζουν∙ σαν να άκουγε
το μουρμούρισμα του ποταμού μέσα στη
νύχτα και μακρινές φωνές και είχε μέσα
στο κεφάλι του έναν κόσμο εντελώς δικό
του όπου ζούσε αποτραβηγμένος από τον
πραγματικό κόσμο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Δεν
τον ενδιέφερε πια ο Τζατσίντο, ούτε η
Γκριζέντα, ακόμη καλά καλά ούτε και οι
κυράδες του. Όλα του φαίνονταν μακρινά,
όλο και πιο μακρινά, σαν να είχε μπαρκάρει
και μέσα από την γκρίζα και τρικυμισμένη
θάλασσα να έβλεπε να χάνεται η ξηρά στο
ορίζοντα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Να
όμως ο ντον Πρέντου που γυρίζει σπίτι.
Είναι λιγότερο παχύς από πριν, σαν να
είχε αδειάσει κάπως. Η χρυσή του καδένα
κρέμεται λίγο επάνω στο στήθος του που
ασθμαίνει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις σηκώθηκε και δεν θέλησε να
ξανακαθίσει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«
Πρέπει να πηγαίνω», είπε δείχνοντας
προς τα έξω, σαν κάποιον που έχει να
κάνει δρόμο, να πάει μακριά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έχεις
τόση δουλειά ή μήπως θα πας σε κανένα
πανηγύρι;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ειρωνεία του ντον Πρέντου δεν τον
κέντριζε πια. Η αναφορά όμως στο πανηγύρι
τον συντάραξε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
πρέπει να πάω στο πανηγύρι των Αγίων
Κοσμά και Δαμιανού.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Λοιπόν,
θα πας. Υποθέτω ότι δεν θα φύγεις αμέσως.
Κάθισε, θέλω να σε ρωτήσω κάτι. Στεφάνα,
κρασί!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις όμως απομάκρυνε το ποτήρι με μια
χειρονομία αποστροφής. Τέρμα το κρασί,
τέρμα οι κακές συνήθειες. Εδώ και δυο
μήνες νήστευε και καμιά φορά, όταν
διψούσε, δεν έπινε για εξιλασμό. Κάθισε
με εγκαρτέρηση και έστρεψε πάλι το
βλέμμα στα χέρια του και ο ντον Πρέντου,
ενώ είχε στραμμένη την προσοχή του προς
την αυλή μήπως και στήσουν αυτί οι
υπηρέτριες, τον ρώτησε χαμηλόφωνα:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πες
μου, πώς πάνε οι δουλειές των ξαδελφάδων
μου.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις ανασήκωσε το βλέμμα κι έπειτα το
ξαναχαμήλωσε αμέσως. Μια θαμπή κοκκινίλα
έβαψε το πρόσωπό του που έμοιαζε να
φλέγεται λιπόσαρκο, με το δέρμα  να είναι
κολλημένο στο κρανίο του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Οι
κυράδες μου δεν με εμπιστεύονται πια
και δεν μου μιλούν για τις υποθέσεις
τους. Και καλά κάνουν. Γιατί να μου τα
λένε άλλωστε; Εγώ είμαι μόνο ένας
υπηρέτης.» </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Να
πάρει η οργή! Να σε πληρώσουν όμως ούτε
κουβέντα! Γι’ αυτή την υπόθεση τουλάχιστον
θα έπρεπε να σου είχαν μιλήσει. Πόσα σου
χρωστάνε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ας
μη μιλήσουμε γι’ αυτό, ντον Πρέντου! Μη
με πληγώνετε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εσύ
πληγώνεις τον εαυτό σου, βλάκα! Άκου
λοιπόν. Κι εγώ πηγαίνω πότε πότε σ’
εκείνες αλλά δεν είναι δυνατόν να τους
αποσπάσω κάτι συγκεκριμένο. Μπορεί η
Έστερ να μιλούσε, αλλά υπάρχει και η
Νοέμι σκληρή σαν πέτρα. Το πρώτο βράδυ,
όταν έπεσε η συμφορά με τη Ρουθ κι εγώ
περνούσα κατά τύχη από εκεί, μόνο τότε
μου ξανοίχτηκε. Φυσικά, ήταν μια στιγμή
απελπισίας. Έπειτα όμως μου ξανάγινε
εχθρική. Όταν πηγαίνω εκεί με υποδέχεται
καλά, αλλά στιγμές στιγμές με λοξοκοιτάζει,
σαν να ήμουν εγώ η αιτία των συμφορών
τους. Και εάν η Έστερ ανοίξει το στόμα
της να πει κάτι, εκείνη την κοιτάζει με
τέτοιο φοβερό βλέμμα, που της κόβεται
η μιλιά.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Το
ίδιο και μ’ εμένα», είπε ο Έφις. «Ακριβώς
το ίδιο.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
ένοιωσε σχεδόν ανακούφιση, επειδή η
ανάμνηση των ματιών της Νοέμι τον
καταδίωκε χειρότερα απ’ ό, τι η παλιά
του τύψη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Άκουσέ
με τώρα. Αφού από εκείνες δεν μπορούμε
να μάθουμε τίποτα, πήγα και ρώτησα την
Καλίνα. Αλλά κι εκείνη, κακό χρόνο να’
χει, σωπαίνει. Ξέρει να κάνει τη δουλειά
της, η συφοριασμένη. Κάνει τάχα πως
πιστεύει ότι η Έστερ έχει πραγματικά
υπογράψει τη συναλλαγματική του Τζατσίντο
και λέει πως ζητάει μόνο ό, τι της ανήκει.
Ξέρω ότι εσύ και η Έστερ την επισκεφτήκατε
προσπαθώντας να ταχτοποιήσετε το πράγμα
και ότι η Καλίνα έδωσε τρίμηνη παράταση
επιβαρυμένη με όλα τα έξοδα διαμαρτύρησης
και τους μεγαλύτερους τόκους. Ξέρω ακόμη
ότι πήρε σαν υποθήκη το κτηματάκι και
το σπίτι, που κακό ψόφο να’ χει. Ναι,
εντάξει, τώρα όμως, τον Οκτώβρη, πώς θα
περάσετε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
ξέρω, δε μου λένε τίποτε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ξέρω
ότι η Έστερ γυρίζει ψάχνοντας λεφτά. Θα
γυρίζει για πολύ ακόμη, θα της πέσουν
και τα τελευταία δόντια και δεν θα έχει
βρει. Ξέρω ότι θα ήταν διατεθειμένη
ακόμη και να πουλήσει, αλλά όχι σ’
εμένα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις κοίταζε τα χέρια του και σώπαινε,
αλλά ο ντον Πρέντου εξοργισμένος από
αυτή την αδιαφορία, του χτύπησε τα χέρια
στα γόνατα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
σκέφτεσαι, ξόανο; Πες μου!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εντάξει,
θα σας πω την αλήθεια. Εγώ πιστεύω πως
ο Τζατσίντο θα τα καταφέρει να πληρώσει.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
ο ντον Πρέντου απλώθηκε στο κάθισμα
γελώντας, με φουσκωμένο το στήθος του,
με τα δόντια ν’ αστράφτουν ανάμεσα στα
σαρκώδη χείλη του. Ακόμη και τα δάχτυλά
του, που ήταν τυλιγμένα με τη χρυσή
καδένα επάνω στο στήθος του, έμοιαζε να
γελάνε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις τον κοίταζε τρομαγμένος, με τα
μάτια όλο αγωνία, σαν τραυματισμένο
ζώο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μα
εκείνος πεθαίνει από την πείνα! Τον είδα
προχθές. Έμοιαζε με ζητιάνο με τρύπια
παπούτσια. Ακόμη και το ποδήλατό του
πούλησε, δε σου λέω τίποτε άλλο!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όχι,
πείτε μου! Έκλεψε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έκλεψε;
Τρελός είσαι; Τώρα το κακολογείς κιόλας
εκείνο το λουλούδι, εκείνο το ζωγραφιστό
αγγελούδι. Τι να κλέψει; Δεν είναι ικανός
ακόμη και αυτό να κάνει.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και…
τι λέει; Θα γυρίσει;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εάν
του έρθει καμία τέτοια ιδέα στο μυαλό
θα του κόψω τα πόδια» είπε ο ντον Πρέντου
και σκοτείνιασε το πρόσωπό του. Και ο
Έφις σχημάτισε ξαφνικά την εντύπωση
ότι οι δύστυχες κυράδες του είχαν βρει
επιτέλους ένα στήριγμα, έναν προστάτη
πιο ικανό από εκείνον. Α, δοξασμένο το
όνομα του Θεού! Δεν εγκαταλείπει τα
πλάσματά του. Τότε ξαναζωντάνεψαν οι
παλιές του ελπίδες ξαφνικά: να παντρευόταν
ο ντον Πρέντου τη Νοέμι, να ανασταινόταν
από τα ερείπια το σπίτι των Πιντόρ. Η
χαρά του όμως έσβησε αμέσως, ξαφνικά,
όπως είχε ανάψει και ξαναβρέθηκε στην
έρημό του, στη θάλασσά του, στο μυστηριώδες
και τρομερό ταξίδι του προς τη θεία
τιμωρία. Όλα τα μεγαλεία της γης, και αν
ακόμη ήταν δικά του, και αν ακόμη γινόταν
βασιλιάς, και αν ακόμη είχε τη δύναμη
να κάνει ευτυχισμένους όλους τους
ανθρώπους στον κόσμο, δεν αρκούσαν για
να σβήσουν το έγκλημά του, να τον
απελευθερώσουν από την κόλαση. Πώς να
χαρεί, λοιπόν; Και πάλι από την αρχή να
κοιτάζει τα χέρια του, για να κρύψει την
έμμονη ιδέα του βαθειά μέσα στα μάτια
του. Ο ντον Πρέντου συνέχισε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ο
Τζατσίντο δε θα γυρίσει, ούτε και θα
πληρώσει, σου το εγγυώμαι εγώ. Να θυμάσαι
όμως τι σου είπα χίλιες φορές: το κτηματάκι
το θέλω εγώ. Θα τα πληρώσω όλα εγώ, έτσι
θα σας μείνει το σπίτι. Προσπάθησε εσύ
να τις πείσεις, τις ξεροκέφαλες. Εγώ θα
σε πάρω στην υπηρεσία μου.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γιατί
δεν μιλά η εξοχότητά σας μαζί τους; Εμένα
δε μ’ ακούνε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μήπως
εμένα μ’ ακούνε; Προσπάθησα να τους
μιλήσω, αλλά σα να τα έλεγα σε ντουβάρι.
Εσύ πρέπει να τις πείσεις, εσύ», είπε
δυνατά ο άντρας, χτυπώντας τον πάλι με
το χέρι στο γόνατο. «Εάν θέλεις πραγματικά
το καλό τους, η μόνη διέξοδος είναι αυτή.
Εσύ </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>πρέπει,
</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>είναι
καθήκον σου να τους ανοίξεις τα μάτια,
αφού αυτές είναι τυφλές. Εσύ </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>πρέπει,
</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>το
καταλαβαίνεις ή όχι; Έχεις κουφαθεί;» </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Πράγματι,
ο Έφις είχε κλειστεί στον εαυτό του, σαν
κουφός. Εσύ </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>πρέπει</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>;</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τον
απειλούσε ο ντον Πρέντου; Ήξερε κάτι ο
ντον Πρέντου; Δεν τον ενδιέφερε τίποτε,
εκείνος μόνο την κόλαση φοβόταν.
Σκεφτόταν, ωστόσο, ότι ο ντον Πρέντου
είχε δίκιο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
πρέπει να κάνω;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πρέπει
να δείξεις ότι είσαι άντρας, έστω και
μια φορά. Πρέπει να τους πεις ότι, εάν
δεν θέλουν να σε ανταμείψουν σε χρήμα,
να αναγνωρίσουν τουλάχιστον τις υπηρεσίες
σου. Εάν το κτηματάκι περάσει στα χέρια
ενός άλλου αφέντη, εσένα θα σε πετάξει
έξω σαν το σκυλί. Και τότε, μάρτυς μου
Θεός, σίγουρα θα πας στα πανηγύρια, αλλά
με τους ζητιάνους!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις ανατρίχιασε∙ αυτό ακριβώς ήταν
το όνειρό του για εξιλασμό. Σηκώθηκε
και είπε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
κάνω τα πάντα. Με την προϋπόθεση όμως
….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Με
την προϋπόθεση;» τον ρώτησε ο άλλος
πιάνοντάς τον από το μανίκι. «Κάθισε
λοιπόν, διάολε, και πιες. Με την προϋπόθεση;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις αφέθηκε πάλι να πέσει στην καρέκλα.
Έτρεμε και ίδρωνε και του φαινόταν πως
θα λιγοθυμήσει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Με
την προϋπόθεση ότι η εξοχότητά σας θα
παντρευτεί την ντόνα Νοέμι.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
ο ντον Πρέντου έσκασε πάλι στα γέλια.
Γελούσε, αλλά κρατούσε ακίνητο τον Έφις,
σαν να ήθελε να τον εμποδίσει να φύγει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πόσο
διασκεδαστικός είσαι, διάολε! Θα σ’ έχω
μαζί μου για όλη μου τη ζωή, έτσι θα με
διασκεδάζεις όταν είμαι άκεφος! Θα σε
παντρέψω με τη Στεφάνα. Λίγο χοντρούλα
για σένα ίσως, αλλά δεν είναι επικίνδυνη,
επειδή πέρασε τα τριάντα εδώ και καιρό….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Στεφάνα,
Στεφάνα», φώναξε κρατώντας τον πάντα
ακίνητο και στρέφοντας το γελαστό του
πρόσωπο προς την πόρτα, «άκου, εδώ έχουμε
ένα μνηστήρα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
γυναίκα πρόβαλε, στα μαύρα, με πρησμένη
την κοιλιά, πρησμένο το στήθος και το
πρόσωπο αυστηρό όπως εκείνο μιας κυρίας.
Ο Έφις την κοίταξε μια στιγμή ικετευτικά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ο
ντον Πρέντου θέλει ν’ αστειευθεί.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κακό
σημάδι. Όταν αυτός θέλει ν’ αστειευθεί,
κάποιοι θα κλάψουν», είπε η γυναίκα,
αψηφώντας το βλέμμα του αφεντικού της
και πίσω της χαμογελούσε, χλωμή και
αινιγματική, με το μακρύ της στόμα
κλειστό και με δυο λακκάκια στις άκρες,
η Πατσάνα, η άλλη υπηρέτρια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Λέω
να παντρευτείς τον Έφις, Στεφάνα. Τώρα
λες όχι, αργότερα όμως θα πεις το ναι.
Είναι για γέλια;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Σαρδόνια
γέλια!» ειρωνεύτηκε από πίσω η Πατσάνα,
χαμηλόφωνα και έσπρωξε την Στεφάνα για
να την κάνει ν’ απαντήσει άσχημα στο
αφεντικό. Η γυναίκα όμως ήταν πολύ
αξιοπρεπής και δεν καταδέχτηκε να
συνεχίσει το αστείο. Έτσι δεν άνοιξε το
στόμα της μέχρι που το αφεντικό με τον
Έφις βγήκαν μαζί.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
οι δυο υπηρέτριες άρχισαν να κακολογούν
τις ξαδέλφες του αφεντικού τους.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όταν
πηγαίνω σπίτι τους, με το δώρο μες στο
καλάθι, με υποδέχονται λες και πηγαίνω
να τους ζητήσω ελεημοσύνη, ενώ εγώ είμαι
εκείνη που τους την πηγαίνω! Δεν βλέπεις
τι πρόσωπο πεινασμένου έχει ο Έφις;
Είκοσι χρόνια τώρα δεν τον πληρώνουν
και τώρα ούτε να φάει δεν του δίνουν.
Και όμως, είδες πώς εξάπτεται το αφεντικό
όταν μιλήσει κανείς γα τις ξαδέλφες
του;» </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Οι
καιροί αλλάζουν: ακόμη και τα πουλαράκια
γερνούν», αποφάνθηκε η Στεφάνα, αλλά
και οι  δυο ένοιωθαν πως κάτι το καινούργιο,
κάτι το σημαντικό κρεμόταν πάνω από τη
μοίρα τους, σαν υπηρέτριες χωρίς κυρά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Στο
μεταξύ ο ντον Πρέντου συνόδευε τον Έφις
που ανηφόριζε ψηλά στο σοκάκι που το
είχαν πλύνει οι τελευταίες βροχές. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
χορτάρι φύτρωνε κατά μήκος των τοίχων
των έρημων σπιτιών. Μια γλυκιά, βαθιά
σιωπή τύλιγε τα πάντα τριγύρω. Κίτρινα
σύννεφα πρόβαλαν ξαφνιασμένα πάνω από
το υγρό Βουνό και από τα ψηλά του χωριού,
εμπρός από την εξώπορτα των Πιντόρ,
φαινόταν ο κάμπος σκεπασμένος με χρυσαφί
βούρλα και το πράσινο ποτάμι ανάμεσα
σε νησάκια άσπρης άμμου. Η σιωπή ήταν
τόση που ακούγονταν οι γυναίκες να
κοπανάνε τα ρούχα στο ποτάμι, κάτω από
το μοναχικό πεύκο της όχθης. Η γριά
Ποτόι, όρθια στο κατώφλι του σπιτιού
της, κοίταζε ακουμπισμένη με το ένα χέρι
στον τοίχο και το άλλο πάνω από τα μάτια.
Έμοιαζε με χούφταλο, μικροκαμωμένη, με
τα κοσμήματά της ακόμη πιο φανταχτερά
και πένθιμα επάνω στο σκελετωμένο σώμα
της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
κάνετε;», χαιρέτησε ο ντον Πρέντου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Περιμένω
την Γκριζέντα μου που πήγε στο ποτάμι.
Για να πω την αλήθεια, εγώ δεν ήθελα,
επειδή το παλικάρι, ο ανιψιός της
εξοχότητάς σας, της το απαγόρεψε και αν
το μάθει θα παρεξηγηθεί∙ η Γκριζέντα
μου όμως κάνει πάντα του κεφαλιού της.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι,
σας έγραψε ο Τζατσίντο;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Σε
ποιόν να γράψει; Δεν έγραψε ποτέ. Δεν
ξέρουμε τίποτε γι’ αυτόν, αλλά σίγουρα
πρέπει να γυρίσει γιατί το έταξε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Βέβαια,
και οι νεκροί γυρίζουν, όπως λέτε κι
εσείς!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
γριά όμως στράφηκε στον Έφις που στεκόταν
παράμερα με το κεφάλι κατεβασμένο και
κοίταζε το λιθόστρωτο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
το είπε σ’ εσένα ότι θα την παντρευτεί;
Εμπρός, πες το, το είπε ή όχι;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις τη κοίταξε μια στιγμή, όπως είχε
κοιτάξει τη Στεφάνα, και δεν απάντησε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αυτό
που με στενοχωρεί είναι που οι κυρίες
Πιντόρ μας κρατάνε κακία», είπε η γριά,
κοιτάζοντας πάλι εκεί πάνω. «Εμάς μας
έχουν διώξει και μόνο ο Τσουαναντόνι
μπορεί καμιά φορά να μπει στο σπίτι τους
που είναι πιο κλειστό και από το Κάστρο
στα χρόνια των Βαρόνων. Συγχώρεσαν την
Καλίνα, που κακό ψόφο να’ χει, και εμάς
όχι. Η Παναγία του Ριμέντιο να τις
προστατεύει. Όταν όμως γυρίσει το
παλικάρι όλα θα διορθωθούν: το είπε και
η ντόνα Νοέμι.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
δυο άντρες απομακρύνθηκαν, αλλά η γριά
φώναξε πίσω τον ντον Πρέντου και του
είπε χαμηλόφωνα:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
μπορούσατε να μου κάνετε μια χάρη; Να
πείτε εσείς στην Γκριζέντα να μην
πηγαίνει στο ποτάμι; Δεν είναι σωστό
γι’ αυτήν, που θα παντρευτεί έναν
άρχοντα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
ντον Πρέντου άνοιξε τα χοντρά του χείλη
για να γελάσει και να πει μια από τις
συνηθισμένες του χοντράδες, αλλά χαμήλωσε
το βλέμμα επάνω στην γριά που έτρεμε,
κοίταξε το κολιέ και τα σκουλαρίκια που
ταλαντεύονταν, και άγγιξε κι εκείνος
την χρυσή του καδένα και το πρόσωπό του
συννέφιασε, όπως εκείνο το βράδυ που
είδε να τρέμει ο ώμος του ανιψιού του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Πλησίασε
τον Έφις και στάθηκαν μπροστά στην
κλειστή εξώπορτα των Πιντόρ. Πάνω στα
σκαλοπάτια φύτρωναν τσουκνίδες. Ο ντον
Πρέντου θυμόταν πάντα τη Νοέμι να στέκετε
εκεί και να περιμένει στη σκιά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ωραία.
Συνεννοηθήκαμε; Πρέπει να κάνεις όπως
σου λέω, κατάλαβες;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κατάλαβα.
Θα κάνω τα πάντα», είπε ο Έφις.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Χτύπησε,
αλλά κανείς δεν άνοιγε. Και ο ντον Πρέντου
στεκόταν εκεί, να χαϊδεύει την καδένα
του και να κοιτάζει κάτω, προς το ποτάμι,
σαν να περίμενε κι εκείνος κάποιον.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
στο καλό. Μήπως πέθαναν κι αυτές;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Η
ντόνα Έστερ θα είναι στην εκκλησία και
η ντόνα Νοέμι ίσως έχει ξαπλώσει.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γιατί,
άρρωστη είναι;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
να πω! Τώρα τελευταία, όταν γυρίζω, τη
βρίσκω στο κρεβάτι. Έχει πονοκέφαλο.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Α,
πρέπει να την πείσουμε να βγαίνει, να
πάρει λίγο αέρα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αυτό
σκέφτομαι κι εγώ, αλλά πού να πάει;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
ντον Πρέντου κοίταζε κάτω, προς το
ποτάμι. Το πρόσωπό του φαινόταν
διαφορετικό, έμοιαζε σχεδόν όμορφο,
θλιμμένο και αφηρημένο, όπως εκείνο του
ανεψιού του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μπορεί
να πάει, λέω, κάπου∙ στο Μπάντε Σάλικε,
στο κτήμα μου κοντά στη θάλασσα. Υπάρχουν
εκεί ακόμη άσπρα σταφύλια….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
όψη του Έφις άστραψε. Κάτι θέλησε να πει
κι εκείνος, αλλά ακούστηκε ν’ ανοίγουν
από μέσα την εξώπορτα και ο ντον Πρέντου
απομακρύνθηκε χωρίς να στρέψει,
προσπαθώντας  να κρυφτεί στον τοίχο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.27cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.27cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>Κεφάλαιο
δωδέκατο</B></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
 </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.27cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Προς
μεγάλη έκπληξη του Έφις η ντόνα Έστερ
συναίνεσε στις προτάσεις του ξαδέλφου
της. Έτσι, το κτηματάκι πουλήθηκε και η
συναλλαγματική πληρώθηκε. Συνέβηκε
όμως κάτι που ξεσήκωσε κουτσομπολιά σ’
όλο το χωριό. Ο Έφις, αν και συνέχιζε να
είναι στην υπηρεσία της ντόνας Έστερ
και της ντόνας Νοέμι, κατόρθωσε να μείνει
σέμπρος στο κτηματάκι, έτσι έφερνε στο
σπίτι, στις κυράδες του, το μέρος εκείνο
από την παραγωγή που τους αναλογούσε.
Τελικά, λέγανε οι κακές γλώσσες, από
υπηρέτης που ήταν ανέβηκε στην κατηγορία
του συγγενή, ή καλύτερα του προστάτη
των κυριών Πιντόρ.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αυτό
που έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση ήταν
η συναίνεση του ντον Πρέντου, ο οποίος
εδώ και λίγο καιρό έμοιαζε διαφορετικός,
μέχρι που είχε αδυνατίσει κιόλας και
μια παράξενη φήμη κυκλοφορούσε ότι τον
μάγεψε κάποια μάγισσα με τα ιερά βιβλία.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ποιος
είχε συμφέρον γι’ αυτό; </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κανείς
δεν ήξερε. Αυτά τα πράγματα δεν γίνονται
ποτέ επακριβώς γνωστά, και εάν κάποιοι
τα ήξεραν δεν θα ήταν πλέον σημαντικά
και μυστηριώδη. Γεγονός είναι πάντως
ότι ο ντον Πρέντου αδυνάτιζε, δεν πρόσβαλε
πια τον πλησίον του και τελικά έκανε τη
βλακεία ν’ αγοράσει ένα κτήμα χωρίς
αξία και μαζί μ’ αυτό και τον υπηρέτη,
που του έδινε την ελευθερία του. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Στεφάνα και η Πατσάνα έλεγαν:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είναι
που θέλει να κάνει ελεημοσύνη στις
δύστυχες ξαδέλφες του.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αυτές
οι δύο όμως μεταξύ τους, στα κρυφά,
παραδέχονταν ότι φαινόταν να τον είχαν
μαγέψει, αφού συνέχιζε να στέλνει πολλά
δώρα στις κυρίες Πιντόρ, και σχολίαζαν
χαμηλόφωνα τον Έφις: όλα είναι πιθανά
σ’ αυτόν τον κόσμο, και ο Έφις αγαπούσε
τις κυράδες του τόσο, που θα μπορούσε
για χάρη τους ακόμη και μάγια να κάνει.
Τα πήγαινε-έλα του με τον ντον Πρέντου
έβαζαν κυρίως σε υποψίες τις υπηρέτριες.
Η Στεφάνα έψαξε μήπως κάτω από το κατώφλι
υπήρχε κρυμμένο κάποιο μαγικό αντικείμενο
και η Πατσάνα βρήκε μια μέρα μια μαύρη
καρφίτσα στο κρεβάτι του αφεντικού…..
Ασυνήθιστα πράγματα θα πρέπει να συμβούν.
</FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
χειμώνα οι κυρίες Πιντόρ δεν βγήκαν από
το σπίτι και ούτε έκαναν κουβέντα για
το αν θα πάνε στο Πανηγύρι του Ριμέντιο,
αλλά όσο μεγάλωναν οι μέρες και το
χορτάρι θέριευε στο παλιό νεκροταφείο,
τη ντόνα Έστερ έμοιαζε να την κατέχει
μια αίσθηση κούρασης, μια ατονία, όμοια
με εκείνη που κάθε χρόνο την άνοιξη
έκανε χλωμή τη Νοέμι. Σχεδόν δεν πήγαινε
πλέον στην εκκλησία, σερνόταν μέσα στο
σπίτι, καθόταν κάθε τόσο με τα χέρια
άψυχα επάνω στους μηρούς και παραπονιόταν
ότι της πονούσαν τα πόδια. Η φτώχεια στο
σπίτι δεν ήταν μεγαλύτερη από τις άλλες
χρονιές, αφού ο Έφις φρόντιζε για τα
πλέον απαραίτητα, αλλά η ατμόσφαιρα
εκεί έμοιαζε να είναι φορτωμένη με
θλίψη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τη
σαρακοστή οι δυο αδελφές πήγαν να
ξομολογηθούν. Ήταν ένα ωραίο, καθάριο
πρωινό, γεμάτο ήχους. Ακούγονταν φωνές
παιδιών και κουδουνίσματα κοπαδιών
κάτω, χαμηλά, ανάμεσα στα βουρλοτόπια
της πεδιάδας, και η φωνή του ποταμού
δυνατή, όλο και πιο δυνατή, που λες και
απειλούσε, αλλά στα αστεία. Στον καταγάλανο
ουρανό δεν υπήρχε ούτε ένα συννεφάκι
και η ατμόσφαιρα ήταν τόσο διαυγής που
επάνω στα βράχια του Κάστρου φαίνονταν
οι πέτρες που γυάλιζαν και ένα κενό
παράθυρο στα ερείπια, που άνοιγε στο
γαλάζιο του ουρανού ανάμεσα στον κισσό
που το περιέβαλε σαν γιρλάντα.  </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
παπα-Πασκάλε ήταν μέσα στο εξομολογητήριό
του και δεν είχε σκοπό να βγει από εκεί,
παρ’ όλο που η Νατόλια τον περίμενε με
καφέ και βουτήματα μέσα σ’ ένα κάνιστρο
στο σκευοφυλάκιο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Βλέποντας
να καταφθάνουν οι δυο αδελφές για να
εξομολογηθούν, η υπηρέτρια έκανε μια
χειρονομία απογοήτευσης και σκέφτηκε
ότι θα ήταν καλύτερα να πάει να ζεστάνει
τον καφέ στης φίλης της, της Γκριζέντα.
Να την λοιπόν που βγαίνει πίσω από το
ιερό, με το κάνιστρο στο κεφάλι και
κατεβαίνει το σοκάκι ανάμεσα σε συστάδες
από βάτα που λάμπουν από τις σταγόνες
της δροσιάς.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Από
την πόρτα της γριάς Ποτόι φαινόταν η
Γκριζέντα σκυμμένη πάνω στη φωτιά της
εστίας να ετοιμάζει τον καφέ της γιαγιάς
που ήταν άρρωστη στο κρεβάτι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αδυνατίζεις
κάθε μέρα και πιο πολύ», είπε η Νατόλια
μπαίνοντας.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Γκριζέντα πράγματι ήταν αδύνατη και
χλωμή, άγουρη ακόμα, αλλά κάπως μαραμένη.
Κάποιες κινήσεις του άσαρκου λαιμού
της και του κιτρινισμένου προσώπου της
θύμιζαν εκείνες της γιαγιάς της. Τα
μάτια της μόνο έλαμπαν μεγάλα και
καθάρια, γεμάτα μ’ ένα φως μελαγχολικό
και συνάμα δόλιο, όπως το νερό κάτω στους
βάλτους, ανάμεσα στα βούρλα της πεδιάδας.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ο
καφές μου κρύωσε. Τώρα που ήρθαν και οι
θείες σου, θα παγώσει», είπε η Νατόλια,
παίρνοντας την καφετιέρα από το κάνιστρο.
«Έτσι, θα πιω κι εγώ λίγο.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Οι
θείες μου! Ξύλο που τους χρειάζεται! Κι
σ’ εσένα μαζί μ’ αυτές! Εάν αδειάσουν
όλο το σακούλι με τις αμαρτίες τους,
σίγουρα θα βρεις νεκρό το αφεντικό σου
από συγκοπή μέσα στο εξομολογητήριο….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
γλώσσα! Φαίνεται πως σ’ έχει δαγκώσει
η οχιά. Πάρε ένα μπισκότο, να, σου το
προσφέρω σαν λουλούδι για να σου γλυκάνω
την καρδιά….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
καρδιά της Γκριζέντα όμως έσταζε
δηλητήριο και δεν δεχόταν αστεία.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εάν
ήρθες για να με τσιγκλήσεις, είσαι
γελασμένη, Νατόλια. Δεν έχεις αγκάθια
εσύ, γιατί είσαι ένας φλόμος και όχι ένα
τριαντάφυλλο. Εγώ δεν πονάω, ούτε λυπάμαι.
Είμαι δυνατή σαν το πεύκο στην όχθη του
ποταμού. Και θα έρθει μια μέρα που θα
μου στείλεις ανθρώπους και θα ζητάς να
γίνεις δούλα μου.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μπα!
και ποιόν θα παντρευτείς; Τον Βαρόνο
του Κάστρου;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
παντρευτώ ζωντανό εγώ και όχι πεθαμένο.
Επάνω σου να πέσουν οι πεθαμένοι!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μου
φαίνεται πως εσύ είσαι εκείνη που έκανε
μάγια στον ντον Πρέντου.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εάν
το θελήσω, παντρεύομαι ακόμη και τον
ντον Πρέντου», είπε η Γκριζέντα,
ανασηκώνοντας με έπαρση το τραγικό και
παιδικό συνάμα πρόσωπό της, «όμως έχω
άλλα στο μυαλό μου εγώ!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νατόλια την κοίταζε και την λυπόταν.
Της φαινόταν σαν να τα έχει λίγο χάσει,
η δύστυχη, κι έτσι έπαψε να την βασανίζει.
Πήρε ένα άλλο μπισκότο και πήγε να το
προσφέρει στη θεια-Ποτόι, στη γωνιά της.
Μια φωτεινή γραμμή έπεφτε από τη σκεπή
του μικρού, ισόγειου δωματίου, φωτίζοντας
το κρεβάτι όπου κειτόταν η γριά ντυμένη
και με το κολιέ και τα σκουλαρίκια της,
άκαμπτη σαν ξύλο, όμοια με λείψανο έτοιμο
για θάψιμο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Νομίζοντας
ότι κοιμάται η Νατόλια της άγγιξε το
χέρι που έκαιγε, αλλά η γριά το τράβηξε
 και της είπε χαμηλόφωνα:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Άκου
Νατόλια, κάνε μου μια χάρη. Πήγαινε στον
Έφις Μαρόντσου και πες του ότι πρέπει
να του μιλήσω. Μην το μάθει όμως η
Γκριζέντα. Πήγαινε, τρυγόνα μου, πήγαινε!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πού
να τον εύρω εγώ τον Έφις; Είναι στο
χωριό;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ανεβαίνει
από κτηματάκι, τον βλέπω που ανεβαίνει»,
είπε η γριά, βάζοντας το δάχτυλο στα
χείλη, επειδή έμπαινε η Γκριζέντα με
τον καφέ.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Βλέπεις
Νατόλια; Θέλησε να σηκωθεί σήμερα το
πρωί, παρόλο που έχει υψηλό πυρετό.
Γιαγιά, γιαγιά, γύρνα γρήγορα κάτω από
τις κουβέρτες!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
γυρίσω, θα γυρίσω. Όλοι κάτω από την
κουβέρτα θα γυρίσουμε», είπε η γριά, και
η Νατόλια έφυγε μ’ ένα βάρος στην καρδιά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Πράγμα
παράξενο∙ ξαναπερνώντας εμπρός από το
σπίτι των Πιντόρ είδε τον Έφις να
ανηφορίζει στον έρημο δρόμο. Προχωρούσε
σκυφτός κάτω από το βάρος του δισακιού,
τόσο σκυφτός που έμοιαζε να ψάχνει κάτι
καταγής.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Η
γριά θα πεθάνει και γι’ αυτό </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>βλέπει
</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>κιόλας»,
σκέφτηκε η Νατόλια. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
την κοίταξε με τα αδιάφορα μάτια του,
όπως ενός ζώου, και δεν είπε αν θα πήγαινε
ή όχι στη γριά. Καθώς γνώριζε ότι οι
κυράδες του εκείνη την ώρα εξομολογούνταν,
ξεφορτώθηκε το δισάκι, το απόθεσε στο
σκαλοπατάκι και κάθισε να τις περιμένει.
Οι τσουκνίδες του τρύπησαν τα χέρια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
υπηρέτρια γύρισε στην εκκλησία και
κοίταξε μήπως μπορούσε να πει στις
κυρίες ότι ο υπηρέτης είχε έρθει, - έτσι
θα άφηναν ελεύθερο τον παπά  Από τη μια
μεριά του εξομολογητηρίου όμως στεκόταν
η ντόνα Έστερ της οποίας φαινόταν η άκρη
από το σάλι να προβάλει σαν μαύρη
φτερούγα, και από την άλλη η ντόνα Νοέμι,
με την πλάτη πού και πού να τρέμει ελαφρά
κάτω από το μαύρο θαμπό ύφασμα και το
πόδι της μακρύ και νευρώδες να προεξέχει
από το ανασηκωμένο μεσοφόρι. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
άλλες εξομολογούμενες προσεύχονταν
εδώ κι εκεί μέσα στην εκκλησία, γονατισμένες
επάνω στο πρασινωπό πάτωμα. Μια βαθειά
σιωπή, ένα γαλάζιο φως, μια μυρωδιά χλόης
πλημμύριζαν την εκκλησία που ήταν υγρή
και θλιβερή σαν σπηλιά. Η Μαγδαληνή,
προβάλλοντας μέσα από την κορνίζα της,
έμοιαζε να έχει στραμμένη την προσοχή
της στις φωνές της άνοιξης που έρχονταν
με τον αρωματισμένο αέρα, και η Νοέμι
αισθανόταν κι εκείνη, ακόμη και εκεί
μέσα, ακόμη και πίσω από το δικτυωτό του
εξομολογητηρίου, που ανάδινε μια μυρωδιά
σκουριάς και ανθρώπινης αναπνοής, ένα
τρέμουλο ζωής, μια επιθυμία θανάτου,
μια αγωνία πάθους, μια λαχτάρα ταπείνωσης,
όλα τα βάσανα, τις πίκρες, τη μνησικακία
και το αγκομαχητό της αμαρτωλής από
έρωτα.   </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Επιστρέφοντας
είδαν τον Έφις να σηκώνεται με κόπο
ακουμπώντας το χέρι στο σκαλοπατάκι.
Τότε η Νοέμι, κάτω από την επίδραση ακόμα
του ελέους και της αγάπης του Θεού, πήρε
είδηση για πρώτη φορά ότι ο υπηρέτης
είχε το κακό του χάλι: γέρος, θλιβερός,
με ρούχα που έπλεαν επάνω του, και άπλωσε
το χέρι για να τον βοηθήσει να σηκωθεί.
Εκείνος όμως είχε κιόλας σηκωθεί και
δεν έδωσε σημασία στη χειρονομία της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
όταν μπήκαν μέσα και η ντόνα Έστερ ζήτησε
να μάθει νέα για το κτηματάκι σαν να
ήταν ακόμη δικό της, εκείνος απάντησε
σηκώνοντας τους ώμους με ασυνήθιστη
αγένεια και πήγε να πλυθεί στο πηγάδι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Απρίλης έκανε χαρούμενη ακόμη και τη
θλιβερή αυλή. Τα χελιδόνια πρόβαλαν το
μαύρο κεφαλάκι τους από τις φωλιές στο
χαγιάτι κοιτάζοντας τους συντρόφους
τους που πετούσαν χαμηλά σαν ν’
ακολουθούσαν τη σκιά τους πάνω στο πυκνό
 χορτάρι του παλιού νεκροταφείου. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις,
μου φαίνεται πως δεν είσαι πολύ καλά.
Πρέπει να πάρεις κάτι, ή να ξεκουραστείς
για μερικές μέρες», είπε η Νοέμι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Α,
ναι, ντόνα Νοέμι; Εγώ όμως σκέφτομαι να
περπατήσω!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
είσαι καλά σου λέω. Μην αστειεύεσαι. Τι
έχεις;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Την
κοίταζε με ζωηρό βλέμμα, λαμπερό, και
ήταν τόση η ξαφνική χαρά του που οι
ρυτίδες γύρω από τα μάτια του έμοιαζαν
ακτίνες από φως.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γερνάω»,
είπε, χτυπώντας τα χέρια και η χαρά του
χάθηκε ξαφνικά, όπως είχε έρθει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Γύρισε
στο χωριό επειδή ο ντον Πρέντου είχε
στείλει να τον φωνάξουν, διαφορετικά
δεν θα το είχε κουνήσει πια από κτηματάκι.
Τι μπορούσε να κάνει η λύπηση της ντόνας
Νοέμι ενάντια στο κακό που τον βασάνιζε;
Το μόνο που κατάφερνε ήταν να του το
μεγαλώνει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Πήγε
λοιπόν στο καινούργιο του αφεντικό και
το βρήκε σκαρφαλωμένο επάνω σε μια σκάλα
να κλαδεύει την κληματαριά κάτω από το
δίχτυ που σχημάτιζαν τα κλαδιά της
ροδιάς, κεντημένο με χρυσά φυλλαράκια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κι
εδώ τα χελιδόνια διασταυρώνονταν με
ταχύτητα, αλλά ψηλότερα, με φόντο το
γαλακτερό ουρανό. Μέσα στο σπίτι άκουγες
τις γυναίκες, που καθάριζαν τα δωμάτια
και τακτοποιούσαν τα πράγματα για το
Πάσχα. Μεγάλη ηρεμία βασίλευε τριγύρω.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις δεν ξέχασε ποτέ εκείνες τις στιγμές.
Είχε φύγει από το κτηματάκι με η βεβαιότητα
ότι κάτι εξαιρετικό θα συνέβαινε,
κοιτάζοντας όμως προς τα επάνω τη σκάλα
του φάνηκε ότι και ο ντον Πρέντου ήταν
λυπημένος, σχεδόν άρρωστος, και ότι
δίσταζε να κατέβει, κρατώντας στο ένα
χέρι το κλαδευτήρι που γυάλιζε και στο
άλλο μια κληματίδα, η βιολετιά άκρη της
οποίας έσταζε, όπως από ένα δάχτυλο
κομμένο σταγόνες αίμα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Περίμενε
να τελειώσω ή μήπως βιάζεσαι να φύγεις;»,
είπε ο ντον Πρέντου, αλλά αμέσως συνήλθε,
κάτι θυμήθηκε, και κατέβηκε βαρύς,
αφήνοντας τον Έφις να τραβήξει στην
άκρη τη σκάλα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Να»,
άρχισε, όταν βρέθηκαν στο ισόγειο δωμάτιο
που ήταν γεμάτο ήλιο και σκιές από
χελιδόνια, «να, πρέπει να σου πω κάτι…»,
και δίσταζε κοιτάζοντας τα χέρια του,
«να, θέλω να παντρευτώ τη Νοέμι.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις άρχισε να τρέμει τόσο δυνατά που
το χέρι του επάνω στο τραπέζι έμοιαζε
να χοροπηδά. Τότε ο ντον Πρέντου άρχισε
να γελά με εκείνο το άχαρο και όλο κακία
γέλιο του αλλοτινών καιρών.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
πιστεύω να θέλεις να την παντρευτείς
εσύ! Για σένα έχω τη Στεφάνα, το ξέρεις!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις σώπαινε∙ σώπαινε και τον κοίταζε
και τα μάτια του ήταν τόσο γεμάτα από
πάθος, από τρόμο, από χαρά που ο ντον
Πρέντου σοβάρεψε. Προσπάθησε όμως πάλι
να αστειευτεί.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γιατί
αναστατώνεσαι τόσο; Πιστεύεις ότι θα
σου πληρώσω όσα σου χρωστάνε; Όχι, βέβαια.
Εσύ θα τα βρεις με την Έστερ. Εγώ μένω
απ’ έξω. Έπειτα είναι και κάτι άλλο…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έξυσε
με το νύχι έναν λεκέ στο γιλέκο του,
παρατηρώντας τον με προσοχή.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Άραγε
με θέλει;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μα
τι λέτε!» ψέλλισε ο Έφις.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μην
είσαι τόσο σίγουρος! Ας μιλήσουμε όμως
σοβαρά τώρα. Το σκέφτηκα καλά πριν το
αποφασίσω. Αν θέλεις πίστεψέ με, το κάνω
περισσότερο από χρέος παρά από καπρίτσιο.
Τι περιμένω; Πού πάω; Στην ηλικία μου
δεν ταιριάζει μια γυναίκα πολύ νέα. Αυτό
όμως δεν έχει σημασία. Τέλος πάντων,
αποφάσισα. Εντάξει, δεν το αρνιέμαι: η
Νοέμι είναι ωραία και μου αρέσει, πάντα
μου άρεσε, για να σου πω την αλήθεια. Τι
τα θέλεις όμως; Η ζωή περνάει κι εμείς
την αφήνουμε να τρέχει σαν το νερό στο
ποτάμι, και μόνο όταν την χάνουμε
καταλαβαίνουμε ότι μας λείπει. Ας το
αφήσουμε όμως» πρόσθεσε, χτυπώντας τις
παλάμες του στα γόνατα και σηκώθηκε για
να ξανακαθίσει. «Αυτό που ενδιαφέρει
τώρα είναι να μάθουμε εάν η Νοέμι δέχεται.
Εγώ θα τη ζητήσω όπως πρέπει. Θα της
στείλω τον παπα-Πασκάλε ή τον γιατρό ή
όποιον δεχτεί να το κάνει. Δεν θέλω όμως
να εισπράξω μιαν άρνηση, ε, Θεός φυλάξοι,
αυτό όχι, να πάρει η οργή! Καταλαβαίνεις
Έφις;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις καταλάβαινε πολύ καλά και ένευε
καταφατικά με το κεφάλι και με τα μάτια
του που άστραφταν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Να
μιλήσω εγώ με την ντόνα Νοέμι;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
ντον Πρέντου του χτύπησε το γόνατο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μπράβο!
Αυτό είναι. Και όσο νωρίτερα, τόσο
καλύτερα, Έφις! Αυτά τα πράγματα δεν
πρέπει να τα αφήνουμε να μπαγιατεύουν.
Θα της πεις: «Ποιον πρέπει να στείλουν
να σε ζητήσει; Τον παπα-Πασκάλε, την
αδελφή του ή κάποιον άλλο;». Εάν πει να
μη στείλουν κανένα, τόσο το καλύτερο,
μα την πίστη μου, τόσο το καλύτερο! Έπειτα
θα ενεργήσουμε γρήγορα και αθόρυβα. Δεν
είμαστε πια παιδιά. Τι λες; Τον Σεπτέμβρη
κλείνω τα σαράντα οχτώ κι εκείνη πρέπει
να είναι τριάντα πέντε περίπου, τι λες;
Εσύ ξέρεις ακριβώς πόσο χρονών είναι;
Έπειτα θα της πεις ότι δεν έχει να βάλει
έγνοια στο μυαλό της: το σπίτι είναι
έτοιμο, υπηρέτριες υπάρχουν, κουτσομπόλες,
ναι, αλλά υπάρχουν και μάλιστα
καλοπληρωμένες. Ασπρόρουχα υπάρχουν,
τα πάντα υπάρχουν. Οι προμήθειες δεν
λείπουν, δόξα τω Θεώ! Αρκετά, γι’ αυτά
θα μιλήσουμε κατόπιν με την Έστερ. Το
μόνο που με στενοχωρεί είναι ότι….
Λοιπόν, θα σου το πω: ότι η Ρουθ πέθανε
έτσι ξαφνικά. Μπορεί και εκείνη να ήταν
ευχαριστημένη….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις σηκώθηκε. Ένοιωθε κάτι να τον
τσιγκλάει σε όλο του το είναι και έπρεπε
να φύγει, να κάνει το πεπρωμένο να
βιαστεί. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Περίμενε
λίγο ακόμη, διάολε! Θα σου δώσω να πιείς:
λίγη ρακή ή ούζο; Στεφάνα, που να σε πάρει
η οργή, εδώ είναι ο μνηστήρας σου,
Στεφάνα!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ακούγονταν
οι γυναίκες, που χτυπούσαν τα έπιπλα με
δύναμη. Τελικά εμφανίστηκε η ηλικιωμένη
υπηρέτρια, με μια πετσέτα του φαγητού
στο κεφάλι και μια άλλη στο χέρι, σοβαρή
και επιβλητική, ωστόσο, με τα μάτια όλο
εγκαρτέρηση στις επιθυμίες του αφεντικού
της. Άνοιξε το ντουλάπι, έβαλε ούζο στα
ποτήρια και κοίταξε τον Έφις με μια
φευγαλέα αίσθηση τρόμου, αλλά και
εξεταστικά συνάμα για να δει εάν εκείνος
έπαιρνε στα σοβαρά τα αστεία του
αφεντικού. Ο Έφις όμως ήταν τόσο ταπεινός
και σαστισμένος που την έκανε να ξανανέβει
επάνω και να πει στη νεαρή συντρόφισσά
της:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εάν
αυτός έκανε τα μάγια, τα έκανε καλά. Η
τύχη σα σαΐτα πέφτει επάνω τους. Καθάρισε
καλά για να μην έχουμε πολλή δουλειά
στο γάμο».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Το
δικό σου με τον Έφις;», είπε η Πατσάνα.
«Όσο για τον ντον Πρέντου πρέπει να
περιμένουμε πρώτα τη ντόνα Νοέμι να πει
το ναι!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Στεφάνα όμως τη μούντζωσε, έτσι και
αλλιώς τα λόγια αυτά της φαίνονταν
παράλογα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.27cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όταν
βρέθηκε στο δρόμο, αφού προηγουμένως ο
ντον Πρέντου τον συνόδευσε μέχρι την
εξώπορτα σαν φίλο, ο Έφις κοίταξε τριγύρω
του και αναστέναξε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όλα
είχαν αλλάξει. Ο κόσμος πλάταινε, όπως
η κοιλάδα μετά την καταιγίδα όταν η
ομίχλη ανεβαίνει και εξαφανίζεται: το
Κάστρο με φόντο το γαλανό ουρανό, τα
χαλάσματα που πάνω τους η χλόη τρεμόπαιζε
γεμάτη μαργαριτάρια, η πεδιάδα εκεί
κάτω με τις συστάδες των βούρλων σε
χρώμα σκουριάς, όλα είχαν μια γλυκύτητα
παιδικών αναμνήσεων, πραγμάτων που
χάθηκαν εδώ και πολύ καιρό, που θρηνήθηκαν,
που αγαπήθηκαν κι έπειτα ξεχάστηκαν
και τελικά ξαναβρέθηκαν όταν κανείς
δεν τα θυμόταν και δεν τα νοσταλγούσε
πια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όλα
είναι γλυκά, καλά, αγαπημένα: να τα βάτα
της εκκλησίας μπλεγμένα με τις κλωστές
από αράχνες πράσινες και βιολετιές της
δροσιάς, να ο γκρίζος φράχτης, η
σκουριασμένη πόρτα, το παλιό νεκροταφείο
με τα κόκαλα σαν άσπρα λουλούδια ανάμεσα
στην αγριοβρώμη και στις τσουκνίδες,
να το δρομάκι και η αιμασιά με τις μοβ
πεταλουδίτσες και τις κόκκινες πασχαλίτσες
που μοιάζουν με λουλουδάκια και χάντρες.
Όλα είναι φρέσκα, αθώα και όμορφα όπως
όταν είμαστε μικρά παιδιά και το σκάμε
από το σπίτι για να τρέξουμε μέσα στον
υπέροχο κόσμο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
εκκλησία ήταν ανοιχτή, εκείνες τις μέρες
της σαρακοστής, και ο Έφις πήγε να
γονατίσει στη θέση του, κάτω από τον
άμβωνα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Μαγδαληνή κοίταζε, χαρούμενη κι αυτή,
σαν ισπανίδα κυρία, φιλοξενούμενη των
Βαρόνων, που έχει βγει στο μπαλκόνι του
Κάστρου. Ένοιωθε κι εκείνη την άνοιξη
και ήταν ευτυχισμένη παρ’ όλο που οι
μέρες εκείνες ήταν του θείου πάθους.
Κάποιος πλούσιος φεουδάρχης θα πρέπει
να την είχε ζητήσει για σύζυγο, κι εκείνη
χαμογελούσε στους περαστικούς από το
μπαλκόνι της, και χαμογελούσε και στον
Έφις που ήταν γονατισμένος κάτω από τον
άμβωνα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κύριε,
σ’ ευχαριστώ, πάρε τώρα την ψυχή μου.
Είμαι ευτυχισμένος που υπέφερα, που
αμάρτησα, γιατί δοκιμάζω το θεϊκό σου
έλεος, τη συγχώρεσή σου, τη βοήθειά σου,
την απέραντη μεγαλοσύνη σου. Πάρε την
ψυχή μου, όπως το πουλί παίρνει το σπόρο
του σιταριού. Κύριε, σκόρπισέ με στους
τέσσερεις ανέμους, εγώ θα σε δοξάζω
επειδή εισάκουσες την καρδιά μου…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Την
ώρα όμως που με κόπο σηκωνόταν, με τα
γόνατά του να τον πονούν, ένοιωσε θλίψη,
σαν να πέρασε η σκιά ενός σύννεφου μέσα
από την εκκλησία, σκεπάζοντας το πρόσωπο
της Μαγδαληνής.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
το πρόσωπο της ντόνας Νοέμι το σκέπαζε
σκιά, ενώ σκυμμένη έραβε μέσα στην αυλή.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις έκοψε έναν πανσέ από την άκρη του
πηγαδιού και της τον προσέφερε. Εκείνη
σήκωσε με έκπληξη τα μάτια και δεν πήρε
το λουλούδι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μαντεύετε
ποιος σας το στέλνει; Πάρτε το.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εσύ
το έκοψες, εσύ να το κρατήσεις.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όχι,
σοβαρά, πάρτε το ντόνα Νοέμι.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κάθισε
μπροστά της, καταγής, με σταυρωμένα τα
πόδια σαν σκλάβος, κρατώντας τις πατούσες.
Δεν ήξερε πώς ν’ αρχίσει, ήξερε όμως
πως η κυρά μάντευε. Η Νοέμι, πράγματι,
είχε αφήσει τον πανσέ να πέσει σε μια
λευκή πτυχή του υφάσματος. Η καρδιά της
χτυπούσε∙ ναι, μάντευε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πού
είναι η ντόνα Έστερ;» είπε ο Έφις σκύβοντας
επάνω στα πόδια του. «Πόσο θα ευχαριστηθεί
όταν το μάθει! Ο ντον Πρέντου μου ζήτησε
να γυρίσω στο χωριό γι’ αυτόν το λόγο…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μα
τι λες, άθλιε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όχι,
μη με λέτε άθλιο! Είμαι ευχαριστημένος
σαν να έχω πεθάνει τώρα μες στη χάρη του
Θεού και να βλέπω τον ουρανό ανοιχτό.
Πέρασα από την εκκλησία πριν έρθω εδώ,
για να ευχαριστήσω τον Κύριο. Στη
συνείδησή μου, είναι έτσι …….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μα
γιατί Έφις;», είπε εκείνη με φωνή άχρωμη,
τρυπώντας με τη βελόνα τον πανσέ. «Δεν
σε καταλαβαίνω.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
σήκωσε το βλέμμα. Την είδε χλωμή, τα
χείλη της να τρέμουν, τα βλέφαρα χλομά
σαν εκείνα μιας πεθαμένης. Είναι η χαρά,
σίγουρα, που την έχει κάνει να χλομιάσει
τόσο, κι εκείνος νοιώθει ένα τρέμουλο,
μια επιθυμία να γονατίσει μπροστά της
και να της πει: ναι, ναι, είναι μεγάλη
χαρά, ντόνα Νοέμι, ας κλάψουμε μαζί.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δέχεστε,
ντόνα Νοέμι, κυρά μου; Είστε ευχαριστημένη,
ε; Να του πω να έρθει;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνη
βίασε τον εαυτό της∙ δάγκωσε τα χείλη,
ξανάνοιξε τα μάτια και το αίμα ξαναγύρισε
για να της βάψει το πρόσωπο, αλλά απαλά,
μια ιδέα γύρω από τα βλέφαρα και στα
χείλη. Κοίταξε τον Έφις κι εκείνος
ξαναντίκρισε τα μάτια της όπως τις
τρομερές μέρες, γεμάτα μνησικακία και
υπεροψία. Η σκιά ξανάπεσε επάνω του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μην
παρεξηγείτε που σας μιλάω πρώτος εγώ
γι’ αυτό, ντόνα Νοέμι! Είμαι ένας φτωχός
υπηρέτης, ναι, αλλά είμαι τάφος. Εάν
δεχτείτε, ο ντον Πρέντου θα στείλει τον
παπά να κάνει την πρόταση, ή όποιον
θέλετε εσείς…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι πέταξε κάτω τον κακοποιημένο
πανσέ και έπιασε ξανά το ράψιμο. Έμοιαζε
ήρεμη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εάν
ο Πρέντου θέλει να γελάσει, ας γελάσει∙
δε μ’ ενδιαφέρει.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ντόνα
Νοέμι!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
ναι! Δεν λέω ότι δεν είναι σοβαρή η
πρόταση, βέβαια, αλλιώς δεν θα ήσουν
εδώ. Τώρα όμως κάνε μου τη χάρη, σήκω και
φύγε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ντόνα
Νοέμι;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Λοιπόν,
τι τρέχει πάλι; Σήκω, μην κάθεσαι
γονατιστός εκεί πέρα, με σταυρωμένα τα
χέρια! Είσαι ηλίθιος!»¨</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μα
ντόνα Νοέμι, τι έχετε πάθει; Αρνείστε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αρνούμαι.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αρνείστε;
Μα γιατί, ντόνα Νοέμι μου;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γιατί;
Το ξέχασες; Είμαι γριά, Έφις, και οι γριές
δεν αστειεύονται με τη θέλησή τους. Μη
μου ξαναμιλήσεις γι’ αυτό.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μόνο
αυτό έχετε να μου πείτε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μόνο
αυτό έχω να σου πω.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Σώπασαν.
Εκείνη έραβε, εκείνος είχε σηκώσει τα
γόνατα και τα έσφιγγε με τα χέρια. Του
φαινόταν ότι ονειρεύεται, δεν καταλάβαινε.
Τελικά σήκωσε τα μάτια και κοίταξε
τριγύρω. Όχι, δεν ονειρευόταν, όλα ήταν
αληθινά: η αυλή ήταν γεμάτη ήλιο και
σκιά, κάποιες σχίζες έπεφταν από το
μπαλκόνι όπως πέφτουν οι πευκοβελόνες
το φθινόπωρο και πέρα από τον τοίχο
φαινόταν το Βουνό άσπρο σαν ζάχαρη και
όλα ήταν γλυκά και τρυφερά όπως το πρωί,
όταν είχε βγει από το σπίτι του ντον
Πρέντου. Του φαινόταν πως άκουγε ακόμη
τις γυναίκες να ξεσκονίζουν χτυπώντας
τα έπιπλα, αλλά λες και χτυπούσαν τον
ίδιο. Ναι, κάτι τον διαπερνούσε, στη
ράχη, στους ώμους, στα πλευρά και στους
αγκώνες, στα γόνατα και στις αρθρώσεις
των δακτύλων. Και η ντόνα Νοέμι ήταν
εκεί, χλωμή, και έραβε, έραβε και με τη
βελόνα της του τρυπούσε την ψυχή. Τα
χελιδόνια περνούσαν ασταμάτητα τριγύρω,
πάνω από τα κεφάλια τους, σαν κινητή
γιρλάντα από μαύρα λουλούδια, από μικρούς
μαύρους σταυρούς. Οι σκιές τους έτρεχαν
στο έδαφος σαν φύλλα που τα παίρνει ο
άνεμος, κι εκείνος θυμήθηκε τον πόνο
που δοκίμασε όταν σηκώθηκε κάτω από τον
άμβωνα, και τη σκιά στο πρόσωπο της
Μαγδαληνής. Αναστέναξε βαθειά. Καταλάβαινε.
Ήταν η τιμωρία του Θεού που βάραινε
επάνω του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
άρχισε αργά αργά να μιλάει , πιάνοντας
τον ποδόγυρο της φούστας της Νοέμι και
δεν καταλάβαινε καλά καλά τι έλεγε, θα
πρέπει όμως να μην ήταν και πολύ πειστικός
επειδή η γυναίκα συνέχιζε το ράψιμο και
δεν απαντούσε, ήρεμη πάλι με ένα
διφορούμενο χαμόγελο στα χείλη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
όταν φάνηκε να τα έχει πει όλα, όλη την
περασμένη δυστυχία, όλη τη λάμψη που
υποσχόταν το μέλλον, τότε μίλησε κι
εκείνη, αλλά σιγά, ανασηκώνοντας μόλις
τα μάτια, σαν να μιλούσε μόνο με αυτά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μην
το σκέφτεσαι τόσο Έφις, μην ανακατεύεσαι
περισσότερο στις δικές μας υποθέσεις.
Κι έπειτα ξέρεις: έχουμε ζήσει μέχρι
τώρα, καλά δεν ήμασταν μέχρι τώρα; Τι
μας έλειψε; Και θα συνεχίσουμε με τη
βοήθεια του Θεού. Δε θα μας λείψει το
ψωμί. Το σπίτι του Πρέντου είναι γεμάτο
πράγματα που ούτε να τα φυλάξω δε θα
μπορούσα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις σκεφτόταν απογοητευμένος. Τι να
κάνει, εάν δεν καταφύγει στο ψέμα;</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ξανάρχισε
να ψηλαφίζει το ρούχο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πρέπει
όμως να σας πω κάτι σοβαρό, ντόνα Νοέμι.
Δεν θα το ήθελα, αλλά εσείς με το πείσμα
σας με αναγκάζετε. Ο ντον Πρέντου το
έχει πάρει τόσο στα σοβαρά που εάν εσείς
δεν τον θελήσετε θα πεθάνει. Ναι, σαν να
του έχουν κάνει μάγια, δεν κοιμάται πια.
Εσείς δεν ξέρετε τι είναι αγάπη, ντόνα
Νοέμι∙ σκοτώνει. Πρέπει να έχει κανείς
λειψή συνείδηση για να αφήνει να πεθαίνει
ένας άνθρωπος….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
η Νοέμι γέλασε και τα γερά της δόντια
έλαμψαν έως μέσα, όπως εκείνα ενός μικρού
κοριτσιού που είναι πολύ χαρούμενο.
Εκείνο το γέλιο τον πείραξε τον Έφις,
τον θύμωσε, τον έκανε κακό και ψεύτη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κάτι
ακόμη πιο σοβαρό, ντόνα Νοέμι! Ναι, με
αναγκάζετε να σας το πω. Ο ντον Τζατσίντο
απειλεί να γυρίσει εδώ…. Καταλαβαίνετε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Σταμάτησε
να ράβει, τέντωσε τη μέση της, έριξε πίσω
το κεφάλι για να αναπνεύσει καλύτερα,
τα χέρια της έσφιξαν το ύφασμα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
ο Έφις πετάχτηκε επάνω τρομαγμένος,
νομίζοντας ότι ήταν έτοιμη να λιγοθυμήσει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κράτησε
όμως μια στιγμή μόνο. Τον ξανακοίταξε
με τα μάτια της όλο κακία και είπε ήρεμα:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
αν ακόμη γυρίσει, δεν έχουμε τίποτα να
χάσουμε. Και δεν χρειαζόμαστε κανέναν
για να μας προστατεύει». </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.27cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
μάζεψε από χάμου τον πανσέ και πήγε να
κάτσει στη σκάλα, όπως τη νύχτα μετά το
θάνατο της ντόνας Ρουθ. Δεν αναρωτιόταν
πλέον γιατί η Νοέμι απαρνιόταν τη ζωή∙
νόμιζε πως καταλάβαινε. Ήταν η τιμωρία
του Θεού που έπεφτε επάνω του, η τιμωρία
που βάραινε επάνω σ’ όλο το σπίτι. Κι
εκείνος ήταν το σκουλήκι μέσα στο φρούτο,
ήταν το σαράκι που έτρωγε το πεπρωμένο
της οικογένειας. Ακριβώς σαν το σαράκι,
όλα τα έκανε εκείνος κρυφά. Ροκάνισε,
ροκάνισε, ροκάνισε και τώρα γιατί
απορούσε που όλα γύρω του έγιναν κομμάτια;
Έπρεπε να φύγει∙ αυτό μόνο καταλάβαινε.
Μια μικρή ελπίδα μόνο τον στήριζε ακόμη,
όπως το κοτσάνι, χλωρό ακόμη, στήριζε
το χλωμό πανσέ που εκείνος κρατούσε
ανάμεσα στα δάχτυλα. Ο Θεός δεν θα
εγκατέλειπε τις δυστυχισμένες γυναίκες.
Όταν θα έφευγε εκείνος, η ντόνα Νοέμι,
που μπορεί να την είχε προσβάλει ο τρόπος
που της έκανε την πρόταση, θα υποχωρούσε.
Εξ άλλου δυο γυναίκες μόνες δεν μπορούν
να ζήσουν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έπρεπε
να φύγει. Πώς δεν το είχε καταλάβει μέχρι
τώρα; Του φαινόταν να τον καλεί κάποια
φωνή, και πράγματι μια φωνή τον κάλεσε,
πέρα από τον τοίχο, μέσα από τη σιωπή
του δρόμου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Σηκώθηκε
και ξεκίνησε, έπειτα γύρισε πίσω για να
πάρει το δισάκι που κρεμόταν σ’ ένα
κρεμαστάρι κάτω από το χαγιάτι. Το
κρεμαστάρι, καρφωμένο εκεί από αιώνες,
ξεκαρφώθηκε και αναπήδησε ανάμεσα στα
βότσαλα της αυλής σαν ένα μεγάλο, μαύρο
δάχτυλο. Εκείνος ανασκίρτησε. Ναι, έπρεπε
να φύγει∙ ακόμη και το κρεμαστάρι
ξεκαρφώθηκε για να μην δεχτεί πια το
δισάκι του. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
παρ’ όλη την έκπληξη της Νοιέμι, που
παρακολουθούσε με την κόγχη του ματιού
όλες τις κινήσεις του, εκείνος δεν
ξαναέβαλε το κρεμαστάρι στη θέση του
και κίνησε να φύγει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις;
Φεύγεις;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Σταμάτησε
με χαμηλωμένο το κεφάλι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
θα περιμένεις την Έστερ; Θα γυρίσεις
για το Πάσχα;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ένευσε
πως όχι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις,
σ’ έχω προσβάλει μήπως; Σου είπα κάτι
κακό;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κανένα
κακό, κυρά μου. Μόνο να, πρέπει να φύγω∙
έφτασε η ώρα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πήγαινε
τότε στο καλό.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
έμεινε για μια στιγμή σκεφτικός: του
φάνηκε πως κάτι ξέχασε, όπως όταν είναι
να ταξιδέψουμε και διερωτόμαστε εάν τα
έχουμε πάρει όλα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ντόνα
Νοέμι, έχετε κάτι να με διατάξετε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όχι,
τίποτε. Μου φαίνεται μόνο πως δεν είσαι
καλά∙ είσαι άρρωστος; Μείνε εδώ, θα
καλέσουμε το γιατρό. Τρέμουν τα πόδια
σου.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πρέπει
να πηγαίνω.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις,
άκουσέ με. Μην σου κακοφαίνεται για ό,
τι σου είπα. Έτσι είναι, δεν μπορώ, πίστεψέ
με. Ξέρω ότι αυτό σε δυσαρεστεί, αλλά
δεν μπορώ. Μην πεις τίποτε στην Έστερ
και πήγαινε, αφού θέλεις να φύγεις. Εάν
όμως νοιώσεις άσχημα, γύρισε. Να θυμάσαι
ότι αυτό είναι το σπίτι σου.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έριξε
το δισάκι επάνω στους ώμους του και
βγήκε. Στα σκαλοπάτια της εξώπορτας
τίναξε τα πόδια του, το ένα μετά το άλλο,
για να μην πάρει μαζί του ούτε τη σκόνη
από το σπίτι που εγκατέλειπε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>Κεφάλαιο
δέκατο τρίτο</B></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έξω
τον περίμενε ο Τσουαναντόνι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Σας
φώναξα τρεις φορές. Πάμε, η γιαγιά μου
δεν είναι καλά και θέλει να σας μιλήσει.
Γιατί δεν έρχεστε; Μη φοβάστε, δε θα σας
πάρουμε το ψωμί απ’ το δισάκι.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
γριά ήταν ακόμη ντυμένη στο κρεβάτι, με
τους καρπούς των χεριών της γυμνούς,
κόκκινους και φλογάτους σαν αναμμένα
δαυλιά. Έμοιαζε ναρκωμένη, αλλά όταν ο
Έφις έσκυψε επάνω της  του είπε με
σβησμένη φωνή:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Βλέπεις;
Πήγε πάλι στο ποτάμι για να πλύνει,
επειδή πρέπει να δουλέψει. Κι εσύ μου
είπες πως θα την παντρευόταν!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θεια-Ποτόι!
Πρέπει να κάνουμε υπομονή. Γεννηθήκαμε
για να υποφέρουμε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
γριά σήκωσε το χέρι της και τον τράβηξε
με δύναμη επάνω της. Μια οσμή σήψης και
τάφου αναδυόταν από το μικρό κρεβάτι,
εκείνος όμως δεν τραβήχτηκε παρόλο που
ένιωθε το κολιέ της θειας-Ποτόι να του
αγγίζει το πρόσωπο, ζεστό σαν να ήταν
επάνω στη φωτιά, και την αναπνοή της να
περνάει πάνω στα μαλλιά του σαν αράχνη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Άκουσέ
με Έφις, είμαστε μπροστά στο Θεό. Εγώ
είμαι έτοιμη να φύγω. Ο ίδιος ο ντον
Τζάμε θα έρθει να με πάρει, όπως το είχαμε
συμφωνήσει όταν ήμασταν παιδιά. Ήρθε η
ώρα να φύγουμε μαζί. Και στο δρόμο θα
του πω να μη σταματήσει εκεί που έπεσε,
εκεί που τον σκότωσες, και να σε συγχωρήσει
για την αγάπη που έδειξες για τις κόρες
του. Θα σε συγχωρήσει. Έφις∙ αρκετά
σήκωσες το βάρος. Κι εσύ όμως Έφις, σώσε
την Γκριζέντα μου. Θα χαθεί. Το θάνατό
μου μόνο περιμένει για να το σκάσει και
γι’ αυτό δεν μπορώ να κλείσω ήσυχη τα
μάτια. Πήγαινε στο παλικάρι και πες του
να μην την χάσει, να μην ξεχάσει ότι
υποσχέθηκε να την παντρευτεί. Να την
παντρευτεί, ναι, κι έτσι η ντόνα Νοέμι
θα πάψει να τον σκέφτεται. Πήγαινε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τον
έσπρωξε κι εκείνος γούρλωσε τα μάτια,
αλλά του φάνηκε να τον καίνε, να είναι
σκεπασμένα με στάχτη, σαν να γύριζε από
την κόλαση. Η γριά δεν ξανάνοιξε τα δικά
της. Τα χέρια της είχαν κοκαλώσει, τα
δάχτυλα ήταν άκαμπτα και ανοιχτά,
κουνούσε ακόμη τα χείλη της που είχαν
γίνει βιολετιά και γύρω γύρω μαύρα, αλλά
δε μιλούσε πια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Δεν
ξαναμίλησε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Από
την τρύπα της στέγης έπεφτε, σαν μέσα
από ένα αναποδογυρισμένο χωνί, μια
χρυσαφένια ηλιαχτίδα που φώτιζε επάνω
στο μικρό κρεβάτι το μαύρο της κορμί
και τα κολιέ της, αφήνοντας στην  σκιά
την υπόλοιπη έρμη κάμαρα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις κοίταζε σαν μέσα από τον πάτο ενός
πηγαδιού εκείνο το σημείο, ψηλό και
μακρινό. Ξαφνικά όμως του φάνηκε ότι η
ηλιαχτίδα παρεξέκλινε, έπεφτε απάνω
του και τον φώτιζε. Έτσι όλα ήταν ξεκάθαρα.
Τα μάτια του τώρα πια διέκριναν τα πάντα:
τριγύρω η σκιά από τα λάθη του, το κέντρο
φωτισμένο, που ήταν  η τιμωρία του Θεού
επάνω του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ξαναπήρε
το δισάκι, χωρίς να πει κουβέντα, και
έφυγε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.27cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Περνώντας
μπροστά από το σπίτι του ντον Πρέντου
φώναξε τη Στεφάνα και της είπε ότι έπρεπε
να φύγει για δικές του δουλειές και ότι
δεν ήξερε πότε θα γυρίσει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πες
μου τουλάχιστον πού πας.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Στο
Νούορο.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Δυο
μέρες του πήρε μέχρι που να φτάσει στο
Νούορο. Ανηφόριζε σιγά σιγά, με σύντομα
διαλείμματα, πέφτοντας στην άκρη του
δρόμου όταν κουραζόταν. Έκλεινε τα
μάτια, αλλά δεν κοιμόταν. Όταν τα ξανάνοιγε
έβλεπε την κιτρινωπή  δημοσιά να χάνεται
ανάμεσα στο πράσινο και το γαλάζιο του
ορίζοντα, επάνω προς τα βουνά του Νούορο
και κάτω προς τη θάλασσα της Μπαρονία,
και του φαινόταν πως έτσι ζούσε πάντα,
στην άκρη ενός δρόμου που είχε διανύσει
τον μισό και τον άλλο μισό τον είχε
μπροστά του. Κάτω στο βάθος είχε αφήσει
τον τόπο όπου έκανε το έγκλημα, επάνω,
προς τα βουνά, ήταν ο τόπος της μετάνοιας.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
καιρός ήταν καλός∙ οι κοιλάδες είχαν
κιόλας χορταριάσει και οι βίγκες άνθιζαν
σαν μάτια χαμογελαστών παιδιών.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ένα
δίχτυ από ρυάκια γυάλιζε ανάμεσα στο
πράσινο στις κατηφοριές και το ποτάμι
μουρμούριζε ανάμεσα στα σκλήθρα. Κανένα
κάρο περνούσε που και που από τη δημοσιά
και στον Έφις ερχόταν η επιθυμία να
ζητήσει να τον μεταφέρουν, αλλά αμέσως
λυπόταν γι’ αυτό. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όχι,
έπρεπε να περπατήσει για την εξιλέωσή
του, </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>να
φτάσει</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
χωρίς τη βοήθεια κανενός.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αυτό
το πρώτο του ταξίδι είχε ένα σκοπό, γι’
αυτό και τον απασχολούσαν ακόμη τα
εγκόσμια, να φτάσει σύντομα, να βιαστεί.
Μετά νόμιζε ότι θα ήταν ελεύθερος, θα
κουβαλούσε μόνο το δικό του φορτίο με
υπομονή, μέχρι το θάνατό του. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
πρώτο βράδυ διανυκτέρευσε σ’ ένα οδικό
φυλάκιο της κοιλάδας, αλλά δεν μπόρεσε
να κοιμηθεί. Η νύχτα ήταν διαυγής και
γλυκιά. Στον λευκό ουρανό πάνω από την
κοιλάδα, που την έκλειναν στήλες από
βράχια, κρεμόταν το φεγγάρι σαν χρυσή
λάμπα από το θόλο ενός ναού. Κάποιος
άρρωστος όμως βογκούσε μέσα στο θλιβερό
σαν στάβλο φυλάκιο και ο ανθρώπινος
πόνος τάραζε την ερημιά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις ξεκίνησε πάλι πριν την αυγή, πιο
κουρασμένος από πριν. Και να τα βουνά
της Ολιένα να ξεπετιούνται μέσα από τα
λευκά πυκνά σύννεφα σαν μια μάζα από
λιβάνι μπροστά στο τραχύ θυσιαστήριο
από γρανίτη της Ορτομπένε. Όλο το τοπίο
έχει μιαν ιερή όψη και ο Λυτρωτής
σταματάει το πέταγμα επάνω στον πιο
ψηλό βράχο, με το σταυρό να τινάζει τους
μαύρους βραχίονές του στο χρυσαφένιο
θόλο του ουρανού.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
ο Έφις γονατίζει αλλά δεν προσεύχεται,
δεν μπορεί να προσευχηθεί, ξέχασε τα
λόγια. Τα μάτια του όμως, τα χέρια του
που τρέμουν, όλο του το σώμα που
αναταράζεται από τον πυρετό, όλα είναι
μία προσευχή. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όσο
ανέβαινε προς το Νούορο άκουγε κάποιους
χτύπους, λες και μια μεγάλη καρδιά,
κρεμασμένη πάνω από την κοιλάδα, να
χτυπούσε δυνατά, όλο και πιο δυνατά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είναι
ο Μύλος και ο Τζατσίντο βρίσκεται εκεί»,
σκέφτηκε με χαρά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ήταν
ο τελευταίος σταθμός του ταξιδιού του
στον κόσμο, ο τελευταίος ανήφορος του
Γολγοθά του, εκείνο το ανηφορικό σοκάκι,
βρώμικο, όλο λίγδα, με ένα γατάκι ψόφιο
μέσα στα σκουπίδια και τον ουρανό πορφυρό
πάνω από τους ψηλούς τοίχους σκεπασμένους
με αγριάδα. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Στα
μισά του δρόμου γύρισε να κοιτάξει. Η
σκιά ανέβαινε από την κοιλάδα διαγράφοντας
έναν σκούρο κύκλο επάνω στις τριανταφυλλί
πλαγιές της Ορτομπένε και έφτανε μέχρι
τον ίδιο στο σοκάκι. Ψηλά ακουγόταν το
αγκομαχητό του Μύλου, ένα αρσενικό
καρδιοχτύπι σε αντίθεση προς το θηλυκό
κάλεσμα μιας καμπάνας που χτυπούσε τον
εσπερινό και στο βάθος του δρόμου
περνούσαν χωριάτες με τα ζεμένα βόδια
τους, επιβλητικοί αστοί όπως ο ντον
Πρέντου, γυναίκες με κανάτια στο κεφάλι.
Άλλες γυναίκες, χλωμές, κάθονταν να
ξεκουραστούν επάνω στις πέτρες από τους
χαμηλούς φράχτες που περικύκλωναν μια
εξωτερική αυλή.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις κοντοστάθηκε κουρασμένος, με το
δισάκι να του γλιστρά από τους ώμους,
και ξεκίνησε την κουβέντα μαζί τους.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πού
βρίσκεται ο ντον Τζατσίντο;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ποιος;
Εκείνος από το Μύλο; Εδώ, πιο πάνω. Τι
του κουβαλάς μες στο δισάκι; Είσαι ο
υπηρέτης του;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι.
Και τι κάνει ο ντον Τζατσίντο;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ε,
δουλεύει και διασκεδάζει. Είναι εύθυμος,
χρυσό παιδί. Όλες οι γυναίκες τρέχουν
από πίσω του…. τσακώνονται για χάρη του
λες και είναι γλυκό από μέλι…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
ο Έφις θυμήθηκε το πανηγύρι στο Ριμέντιο,
τη Νατόλια και την Γκριζέντα που χόρευαν
έχοντας στριμώξει ανάμεσά τους τον ξένο
και ένας δυνατός πόνος τον διαπέρασε,
αλλά ο πόνος αυτός του δημιούργησε μια
έντονη επιθυμία μα κάνει κάτι ενάντια
στη μοίρα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πού
μπορώ να τον βρω; Να είναι στο Μύλο τώρα;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κατά
φωνή….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
να τος πράγματι ο Τζατσίντο που έρχεται
βιαστικός, ξεσκούφωτος, με τα μαλλιά
του και τα ρούχα άσπρα από το αλεύρι.
Κάποιος είχε πάει να τον ειδοποιήσει
για τον ερχομό του υπηρέτη. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
γυρεύεις εδώ πάνω;», τον ρώτησε, πιάνοντας
τον από τα μπράτσα και ταρακουνώντας
τον. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις τον κοίταζε χωρίς να απαντά και
τον άφησε να τον σύρει μες στο σοκάκι
μέχρι επάνω, μέχρι μια μικρή αυλή
κλεισμένη ανάμεσα σε δυο σπίτια πάνω
από την κοιλάδα. Ένας άντρας, ένας αστός
κοντός, σχεδόν νάνος, με μεγάλα μελαγχολικά
μάτια και χλωμό πρόσωπο, έβγαζε νερό
από το πηγάδι και ο Τζατσίντο τον σύστησε
σαν τον σπιτονοικοκύρη του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πρέπει
να σου μιλήσω», είπε ο Έφις.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Σ’
ακούω, μίλησε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κάθισαν
στην κουζίνα αλλά ο αστός ετοίμαζε το
δείπνο και ο Έφις δεν ήθελε να μιλήσει
μπροστά του. Όσο για τον Τζατσίντο,
εκείνος αστειευόταν και γελούσε και
δεν ενθάρρυνε τη συζήτηση.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μέσα
από το παραθυράκι φαινόταν πάνω στους
βράχους της Ορτομπένε ο Λυτρωτής μικρός
σαν χελιδόνι, και από το περιβόλι ανέβαινε
μια μυρωδιά από βιόλες που θύμιζε την
αυλή εκεί κάτω των Πιντόρ.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις ένοιωσε πόνο στην καρδιά αλλά δεν
μπορούσε να μιλήσει. Είπε μόνο:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τζατσιντί,
το ’χεις ρίξει έξω, μου φαίνεται!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
να κάνω; Να πάω να κρεμαστώ;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
ανθρωπάκι όμως, που μαγείρευε σκυμμένο
μακαρόνια, σήκωσε τα θλιμμένα του μάτια
και ο Τζατσίντο γέλασε και κοίταξε τα
δοκάρια της στέγης.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ξέρεις
Έφις, τις πρώτες μέρες που ήρθα εδώ,
ενοικιαστής αυτού εδώ του καλού άνθρωπο
του Θεού, προσπάθησα στ’ αλήθεια να
κρεμαστώ. Το θυμώσατε Μικέλι;», το
ανθρωπάκι ένευσε πως ναι, αλλά κούνησε
το κεφάλι  με αποδοκιμασία. «Και αυτός
με έσωσε, μ’ έβαλε στο κρεβάτι σαν να
ήμουν μωρό. Με έδενε όταν έβγαινε. Είχα
υψηλό πυρετό, αλλά έπειτα πέρασαν όλα
και τώρα είμαι χαρούμενος και
ευχαριστημένος. Έτσι δεν είναι Μικέλι;
Δεν είμαι χαρούμενος και ευχαριστημένος;
Έλα Έφις, μίλησε. Σίγουρα έχεις έρθει
για να ταράξεις τη χαρά μου.» </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"> <FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Η
γριά Ποτόι πέθανε», είπε επιτέλους ο
Έφις και ο Τζατσίντο του πλησίασε το
πιρούνι στο πρόσωπο σαν να ήθελε να τον
τρυπήσει. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Φύγε</FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US">,</SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
πουλί της συμφοράς! Το ήξερα ότι θα
έφερνες την είδηση κάποιου θανάτου! Τι
άλλο;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
η Γκριζέντα ετοιμάζεται να μας αφήσει.
Θα την δεις να φτάνει εδώ σε μερικές
μέρες. Αυτά ήρθα να σου πω.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο ξαναπήρε το παιδικό του ύφος,
όπως κάποτε, θλιμμένο και τρομαγμένο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Α,
όχι, όχι! Δε θέλω να έρθει!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δε
θέλεις; Και πώς θα της το απαγορέψεις;
Στο κάτω κάτω είναι η αρραβωνιαστικιά
σου, υποσχέθηκες πως θα την παντρευτείς.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
μπορώ να την παντρευτώ. Αλήθεια δεν
είναι ότι δεν μπορώ, Μικέλι; Δεν μπορώ
και δε θέλω! Δεν είμαι σε θέση να παντρευτώ:
είμαι ένας κουρελής, έχω άλλες υποχρεώσεις
εγώ και το ξέρεις. Κοίταξε λοιπόν, μπορώ
να μιλήσω μπροστά σ’ αυτόν τον άνθρωπο
που ξέρει τα πάντα για μένα, όπως εσύ,
και με συμπονά. Εγώ πρέπει να πληρώσω
το χρέος από τις θείες μου. Γι’ αυτό
ήθελα να πεθάνω, επειδή η απελπισία
ξεχείλισε την καρδιά μου. Αυτός ο άνθρωπος
όμως μου είπε: θα σε κρατήσω </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>τζάμπα</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
στο σπίτι μου, θα σου δώσω στέγη και
τροφή όταν θα έχω, εσύ όμως θα πρέπει να
στρωθείς στη δουλειά για να πληρώσεις
το χρέος σου.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις κοίταζε το ανθρωπάκι μεταξύ
θαυμασμού και καχυποψίας και έμοιαζε
να τον ρωτά με τα μάτια: «γιατί τόση
γενναιοδωρία;». Κι εκείνος, που έτρωγε
με το πρόσωπο σκυμμένο επάνω στο πιάτο
του, σήκωσε τα μάτια και είπε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Επειδή
είμαστε χριστιανοί!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
ο Έφις επανήλθε στον εαυτό του, σαν μέσα
στο σπίτι της ψυχής του, και θυμήθηκε
γιατί είχε έρθει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
όμως, Τζατσίντο, πρέπει να παντρευτείς
την Γκριζέντα. Θα έρθει εδώ σε μερικές
μέρες∙ μην την διώξεις, μην την χάσεις!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μα
καλέ μου άνθρωπε! Δεν έχεις αυτιά για
ν’ ακούσεις; Σου λέω πως δε μπορώ να την
κρατήσω, δε μπορώ να την παντρευτώ.
Πρέπει να πληρώσω το χρέος από τις θείες
μου!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
το πληρώσεις με το να την παντρευτείς.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τόσα
πολλά κληρονόμησε;» είπε ο Τζατσίντο
γελώντας, αλλά ο Έφις τον κοίταζε σοβαρός
και επανέλαβε δυο φορές:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«
Ήρθα να σου μιλήσω γι’ αυτό».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
σπιτονοικοκύρης κατάλαβε ότι η παρουσία
του ενοχλούσε και βγήκε έξω σιωπηλός,
παρόλο που ο Τζατσίντο διαμαρτυρόταν
και του φώναζε να γυρίσει πίσω.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Άσ’
τον», είπε ο Έφις. «Αυτό που έχω να σου
πω δεν πρέπει να το μάθει κανείς.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
όμως, όταν έμειναν μόνοι, ένοιωσαν και
οι δυο αμηχανία. Το φως έμοιαζε να στέκει
εμπόδιο ανάμεσά τους. Βγήκαν στη μικρή
αυλή, κάθισαν στο σκαλοπάτι και ο
Τζατσίντο έκλεισε την πορτούλα πίσω
του, σαν να ήθελε να εμποδίσει το φως
και τη φωτιά να ακούσουν. Ο Έφις έψαχνε
τις λέξεις για να βγάλει από μέσα από
την καρδιά του το θλιβερό μυστικό. Α,
του φαινόταν τόσο μεγάλο και βαρύ που
δεν μπορούσε να το εξωτερικεύσει όλο:
κομμάτι κομμάτι, ίσως, ναι, ματώνοντας.
Έσκυψε μέσα του: έσκαβε, σιωπηλός,
τραβούσε, τραβούσε, όπως την πέτρα από
ένα πηγάδι. Τελικά ανασηκώθηκε
αναστενάζοντας, κουρασμένος και αδύναμος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τζατσίντο,
άκου τι έχω να σου πω. Έτσι είναι ο κόσμος.
Ο ντον Πρέντου θέλει να παντρευτεί τη
ντόνα Νοέμι και η ντόνα Νοέμι δεν θέλει.
Εσύ φταις γι’ αυτό!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο δεν απάντησε, αλλά του άρπαξε
δυνατά το μπράτσο λες και ήθελε να του
το τσακίσει, έπειτα το άφησε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις τον άκουσε να λαχανιάζει ελαφρά,
σαν να τον έπιασε ταραχή, και ο ίδιος με
τη σειρά του, την ώρα που του έσφιγγε το
μπράτσο και έκαιγε από το σφίξιμο,
ανάσαινε με αγωνία.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
εσύ φταις, εσύ φταις», ξανάρχισε σχεδόν
επιθετικά. «Δεν το ήξερες; Τόσο το
καλύτερο! Η γριά, αυτό τουλάχιστον δεν
σου το είπε. Τώρα όμως πρέπει να το
σκεφτείς σοβαρά. Πρέπει να το βγάλεις
από το μυαλό της θείας σου αυτό το σαράκι,
καταλαβαίνεις; Καταλαβαίνεις;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
μπορώ να κάνω εγώ;» είπε τελικά το
Τζατσίντο και σαν να τον ξανακυρίεψε η
παλιά του θλίψη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Σκυφτός
μες στη σκιά κοίταζε τη γη στα πόδια του
και έβλεπε μια μαύρη άβυσσο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
μπορείς να κάνεις; Το ξέρεις, σου το
είπα. Ξεκίνα εσύ να κάνεις το καθήκον
σου κι έπειτα εκείνη θα κάνει το δικό
της…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
μπορώ να κάνω, τι περνάει από το χέρι
μου; Πιστεύεις ότι εμείς κανονίζουμε
τη μοίρα μας; Θυμήσου τι λέγαμε εκεί
κάτω, στο κτηματάκι∙ το θυμάσαι; Κι εσύ,
εσύ ο ίδιος κανόνισες τη μοίρα σου;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έσκυψε
και ο Έφις κι έμειναν έτσι, κοντά κοντά,
τόσο που ο ένας ένοιωθε τη ζεστασιά από
το πλευρό του άλλου. Οι κρόταφοί τους
είχαν πλησιάσει, σαν να άκουγαν μια
υπόγεια φωνή.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«
Είναι αλήθεια! Δεν μπορούμε να κανονίσουμε
τη μοίρα μας», παραδέχτηκε ο Έφις.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Νομίζεις
ότι θα είναι ευτυχισμένη εάν παντρευτεί
το θείο Πιέτρο; Δεν φτάνει το ψωμί για
να μας κάνει ευτυχισμένους, τώρα το
καταλαβαίνω κι εγώ…. Χρειάζονται και
άλλα!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εσύ
όμως, πες μου, εσύ…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εγώ;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
εσύ, το ήξερες;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
να σου πω; Ένας άντρας τα καταλαβαίνει
πάντα αυτά τα πράγματα. Σου ορκίζομαι
όμως στην ψυχή της μάνας μου πως εγώ την
σεβάστηκα πάντα τη Νοέμι, σαν να ήταν
κάτι το ιερό…. Και όμως, ναι, σου το λέω,
επειδή ξέρω πως μπορώ να σου το πω, μόνο
μια φορά, όταν εκείνη λιγοθύμησε κι εγώ
έκλαψα επάνω από τα μάτια της, ναι, μπορώ
να σου το πω, όπως θα μπορούσα να το πω
και στη μάνα μου, με την ίδια αθωότητα
, ναι, κοιταχτήκαμε… μέσα από τα δάκρυα,
και ίσως τότε… ίσως τότε… Δεν ξέρω, να,
δεν σου λέω άλλα. Ίσως γι’ αυτό έφυγα,
περισσότερο γι’ αυτό παρά για το κακό
που έκανα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Να
σε ρωτήσω κάτι άλλο. Όταν ήρθες στο
κτηματάκι, την τελευταία φορά, το ήξερες
κιόλας;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Το
ήξερα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Λοιπόν»,
είπε ο Έφις ενώ σηκωνόταν, «είσαι ένας
πραγματικός άντρας!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
τα θέλεις;» απάντησε αμέσως ο Τζατσίντο
κολακευμένος. «Γνωρίζω λίγο τη ζωή,
τίποτε άλλο. Μαθαίνει κανείς γρήγορα
τη ζωή, όταν γεννιέται εκεί που γεννήθηκα
εγώ. Κι εσύ όμως γνωρίζεις τη ζωή, με τον
τρόπο σου, και γι’ αυτό καταλάβαμε ο
ένας τον άλλο παρόλο που μιλάμε διαφορετική
γλώσσα. Θυμήσου όταν κατέβαινα στο
κτηματάκι…. Έπαιζα και έβαλα ψεύτικη
υπογραφή επειδή ήθελα να πληρώσω τον
Λιμενάρχη και να του κάνω καλή εντύπωση
επιστρέφοντας. Θα έλεγε: ο δυστυχισμένος,
ορθοπόδησε. Εγώ όμως, αντίθετα, έπεσα
ακόμη πιο χαμηλά, πιο χαμηλά… Με έπιασε
όμως κάτι σαν τρέλα. Τώρα όμως άνοιξα
τα μάτια και βλέπω πού βρίσκεται η
πραγματική σωτηρία. Εσύ, πού τη βρήκες
την πραγματική σωτηρία; Ζώντας για τους
άλλους∙ αυτό θέλω να κάνω κι εγώ, Έφις»,
πρόσθεσε, μιλώντας του κοντά στο πρόσωπο.
«Εσύ είσαι που με έσωσες∙ σαν κι εσένα
θέλω να είμαι… Απάντησε, έχω δίκιο; Σ’
έριξα καταγής, στην Ολιένα, αλλά και
τους αγίους τους κακομεταχειριστήκαν,
δεν έπαψαν όμως να είναι άγιοι. Απάντησε,
έχω δίκιο;», επανέλαβε ταρακουνώντας
τον από τους ώμους. «Θυμάσαι τι λέγαμε
στο κτηματάκι; Εγώ το θυμάμαι πάνα και
γι’ αυτό λέω στον εαυτό μου: ο Έφις κι
εγώ είμαστε δυο δυστυχισμένοι, αλλά
είμαστε πραγματικοί άντρες και οι δυο,
περισσότερο και από τον θείο Πιέτρο και
από τον Μιλέζο, βέβαια! Ο θείος Πιέτρο;
Τι είναι ο θείος Πιέτρο; Άφησε τις θείες
να υποφέρουν τόσα χρόνια μόνες, μέσα
στη φτώχεια και στην καταφρόνια όλου
του χωριού, και τώρα κι αυτός πιστεύει
πως κάνει καλό επειδή θέλει να παντρευτεί
τη Νοέμι! Το κάνει επειδή η γυναίκα τού
αρέσει  σαν γυναίκα, όπως σ΄ εμένα αρέσει
η Γκριζέντα, και τίποτε περισσότερο.
Αγάπη είναι αυτή, συμπόνια; Κι εκείνη
καλά κάνει που δεν τον θέλει. Καλά κάνει!
Τη συμμερίζομαι! Η πραγματική αγάπη
ήταν η δική σου για εκείνες και αν είναι
κάποιος που θα έπρεπε να αγαπούν και να
παντρευτούν, ναι, το λέω, είσαι εσύ και
όχι ο θείος Πιέτρο…. Κι όμως σε πέταξαν
έξω σαν ένα γέρικο σκυλί, τώρα που δεν
μπορείς να τους προσφέρεις τίποτε. Και
όμως εσύ τις αγαπάς περισσότερο γι’
αυτό, επειδή η καρδιά σου είναι η καρδιά
ενός πραγματικού ανθρώπου. Λοιπόν, τι
κάνεις τώρα; Έι, άνθρωπέ μου!.... Ντροπή!
Αρκετά δεν έκλαψες; Εμπρός, κουράγιο!
Περπάτα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τον
ταρακούνησε πάλι πιάνοντάς τον από
πίσω, από τα μπράτσα, αλλά ο Έφις έκλαιγε
διπλωμένος στα δυο, με το κεφάλι ανάμεσα
στα γόνατα, και ενώ οι λυγμοί του γέμιζαν
τη σιωπή της νύχτας, θυμόταν το αίμα που
είχε φτύσει μπροστά στην παλιά εκκλησία
της Ολιένα, μετά το άλλο επεισόδιο με
τον Τζατσίντο. Και τώρα του φαινόταν
πως όλο το αίμα του έτρεχε από τα μάτια,
όλο το κακό αίμα, το αίμα της αμαρτίας.
Το σώμα του ήταν εξουθενωμένο και η ψυχή
του χτυπιόταν μέσα του, σ’ ένα χώρο κενό
και μαύρο σαν τη νύχτα. Τα λόγια αγάπης
όμως του Τζατσίντο έλαμπαν φωτεινά στο
σκοτεινό φόντο και τα ίδια του τα δάκρυά
τον φώτιζαν, άστραφταν τριγύρω του σαν
αστέρια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.27cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έμεινε
μια εβδομάδα στο Νούορο. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τόσο
ο ίδιος όσο και ο Τζατσίντο περίμεναν
να δούνε από τη μια στιγμή στην άλλη να
φτάνει η Γκριζέντα, αλλά οι μέρες
περνούσαν κι εκείνη δεν ερχόταν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο δεν είχε πάρει ακόμη καμία
απόφαση για την περίσταση, φαινόταν
όμως ήρεμος, δούλευε, γύριζε στο σπίτι
μόνο όταν ήταν η ώρα για φαγητό και
αστειευόταν με το σπιτονοικοκύρη του
ζητώντας του συμβολές πώς να υποδεχτεί
το κορίτσι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
θέλω βέβαια να την χάσω, την καημένη την
ορφανή! Εάν την παντρευόμασταν μαζί;
Μια γυναίκα στο σπίτι χρειάζεται.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
ανθρωπάκι τον κοίταζε με αποδοκιμασία,
αλλά δεν μιλούσε, τουλάχιστον όταν ήταν
μπροστά ο Έφις. Αυτός πάλι δεν ήθελε, με
τη σειρά του, να εκβιάσει τη μοίρα, και
σκεφτόταν ότι ήταν αμαρτία να προσπαθήσει
ν’ αντισταθεί στη θέληση της Θείας
Πρόνοιας. Σ’ αυτήν έπρεπε να αφεθούνε,
όπως ο σπόρος στον άνεμο. Ο Θεός ξέρει
τι γίνεται.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ωστόσο
δεν αποφάσιζε να φύγει, περιμένοντας
την Γκριζέντα και όταν δεν ήταν στο
σπίτι ο Τζατσίντο κατέβαινε το σοκάκι,
καθόταν στο φρύδι της κοιλάδας και
κατασκόπευε το λευκό δρόμο στους πρόποδες
του Βουνού. Ο ρυθμικός χτύπος του Μύλου
τον συγκινούσε, σχεδόν τον τρόμαζε. Του
φαινόταν σαν χτύπος καρδιάς, μιας
καινούργιας καρδιάς που έκανε να
ξανανιώσει η άγρια, η αρχαία γη. Μέσα σ’
εκείνους τους χτύπους παλλόταν και η
καρδιά του Τζατσίντο και του Έφις του
ερχόταν να κλάψει όταν τον σκεφτόταν.
Να τος, του φαινόταν ότι τον είχε πάντα
μπροστά στα μάτια του, ψηλό, ήρεμο, άσπρο
από το αλεύρι, σαν νεαρό φυτό που το
σκεπάζει η πάχνη, εξαγνισμένο από την
εργασία και από την πρόθεσή του να κάνει
το καλό. Όλοι τον αγαπούν κι εκείνος
είναι ευγενικός με όλους. Οι γυναίκες
που φέρνουν το σιτάρι στο Μύλο μαζεύονται
γύρω του ενώ είναι σκυμμένος και ζυγίζει
το αλεύρι και τον κοιτάζουν με μητρικό
βλέμμα, με ερωτικό βλέμμα. Ο Έφις πήγε
μια μέρα να τον δει και ανάμεσα στο
θόρυβο της μηχανής και στις κινήσεις
των χλωμών μορφών μπροστά σ’ ένα
φλεγόμενο φόντο, ανάμεσα στο μπλέξιμο
των σκιών και στο τρίξιμο των βαρών, του
φάνηκε πως διέκρινε μια μικρογραφία
του Καθαρτηρίου και τον Τζατσίντο να
βασανίζεται ανάμεσα στους κολασμένους,
περιμένοντας ωστόσο στο τέλος την
εξιλέωση.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.27cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Την
Κυριακή μετά το Πάσχα πήγε σε μια μικρή
αγροτική γιορτή στο ξωκλήσι της Βαλβέρντε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ήταν
ένα κρύο απόγευμα και στην κοιλάδα του
Ιζάλε φαινόταν να κυριαρχεί ακόμη ο
χειμώνας αφού την έδερνε ο βοριάς και
το Μόντε Άλμπο κάτω, στο βάθος, ανάμεσα
στα σύννεφα έμοιαζε με καράβι που είχε
εξοκείλει σε μια φουρτουνιασμένη
θάλασσα. Ο Έφις ακολουθούσε μια σειρά
από χωριάτισσες τυλιγμένες στις βαριές
τους κάπες και με τον άνεμο να τον χτυπά
το στήθος ένοιωθε κάτι καινούργιο, κάτι
δυνατό να μπαίνει μες στην καρδιά του.
Ο κόσμος περπατούσε θλιμμένος, αλλά
ήρεμος, σαν σε λιτανεία, λες και δεν
πήγαινε σ’ έναν τόπο γιορτής, αλλά
προσευχής. Ακόμη και ένα ακορντεόν από
μακριά επαναλάμβανε το θρησκευτικό
μοτίβο των δοξασιών κι εκείνος αισθανόταν
ότι η πορεία του προς την εξιλέωση είχε
αρχίσει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μόλις
έφτασε στο ξωκλήσι, ψηλά στη βραχώδη
πλαγιά, κάθισε κοντά στην είσοδο και
άρχισε να προσεύχεται. Του φαινόταν πως
η μικρή Παναγία κοίταζε λίγο τρομαγμένη
από την υγρή της κόγχη τον κόσμο που
είχε έρθει να ταράξει τη μοναξιά της,
πως ο άνεμος φυσούσε όλο και πιο δυνατά
και ο ήλιος χαμήλωνε γρήγορα στην κοιλάδα
για να αναγκάσουν τους ενοχλητικούς
προσκυνητές να φύγουν. Πράγματι, οι
γυναίκες τυλίγονταν καλύτερα μέσα στις
κάπες τους και, αφού έλεγαν τις προσευχές
στο κομποσκοίνι, έπαιρναν το δρόμο της
επιστροφής.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έμεινε
μόνο κάποια που πουλούσε μαντολάτα και
ζαχαρωτά από μαύρο αλεύρι, και δυο άντρες
που κάθονταν ο έναν στη μια και ο άλλος
στην  άλλη πλευρά της εισόδου της
εκκλησίας κάτω από τον γκρεμισμένο
πρόδομο. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις καθόταν σε μικρή απόσταση από
αυτούς και τους κοίταζε σοβαρός. Τους
αναγνώρισε, τους είχε ξαναδεί στο
πανηγύρι του Ριμέντιο: ήταν δυο ζητιάνοι
ντυμένοι κόσμια σαν αστοί, με τιρκουάζ
παντελόνια και σακάκια βελουτέ. Ο ένας
ήταν ακόμη νέος, ψηλός και σκυφτός, με
πρόσωπο ωχρό και αποστεωμένο, λες και
είχε απομείνει μόνο το δέρμα επάνω στα
κόκαλα, με τα μαυρισμένα του βλέφαρα
χαμηλωμένα, ζητιάνευε, ζητιάνευε
κουνώντας μόλις τα μελαγχολικά του
χείλη που σκέπαζαν τα μεγάλα προεξέχοντα
δόντια του. Έμοιαζε να κοιμάται και να
μιλά στον ύπνο του, αδιάφορος για τον
εξωτερικό κόσμο. Ο άλλος, γέρος μα
δυνατός, με  πρόσωπο κατακόκκινο και
όλο του το κορμί συνεπαρμένο από ένα
τρέμουλο που έμοιαζε ψεύτικο , είχε
τοποθετήσει ένα καπέλο ανάμεσα στα
ανοιχτά πόδια του και πότε πότε έσκυβε
για να δει μέσα τα κέρματα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
βράδυ όμως έπεφτε γρήγορα, φορτωμένο
με σύννεφα, και ο κόσμος έφευγε. Ακόμη
και η γυναίκα με τα γλυκά έκλεισε τα
κουτιά της που απόμειναν γεμάτα και
αγανακτισμένη άρχισε να μιλά με τους
ζητιάνους.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
άξιζε τον κόπο που κάναμε τόσο δρόμο!
Γιορτή της συμφοράς, αδέλφια μου!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
τα βγάζουμε πια πέρα», είπε ο γέρος,
άδειασε τα κέρματα σ’ ένα μαντήλι και
ξαναέβαλε το καπέλο στο κεφάλι. Μόλις
όμως έκανε να σηκωθεί ξανάπεσε, σαν να
γλίστρησαν τα πόδια του στο λιθόστρωτο
της εισόδου, και χτύπησε το κεφάλι στον
τοίχο και τα χέρια στο έδαφος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μόλις
άκουσε να κουδουνίζουν τα κέρματα επάνω
στην πέτρα, ο άλλος ζητιάνος ανασήκωσε
το ωχρό του πρόσωπο και άνοιξε διάπλατα
τα ανέκφραστα μάτια του σαν να άκουγε
έναν απειλητικό θόρυβο. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
γέρος βογκούσε. Η γυναίκα και ο Έφις
έτρεξαν κοντά του, αλλά δεν μπόρεσαν να
τον κάνουν να κρατήσει όρθιο το κεφάλι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πρέπει
να τον ξαπλώσουμε», είπε η γυναίκα, «θα
του δώσω τώρα λίγο ποτό να πιεί. Βάλ’
τον κάτω, βοήθησέ με.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τον
έβαλαν κάτω, αλλά οι σταγόνες από ένα
πράσινο υγρό που εκείνη προσπάθησε να
του χύσει στο στόμα επάνω στα κλειστά
δόντια, του χύθηκαν στο σαγόνι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μοιάζει
πεθαμένος. Κι εσύ δεν κουνιέσαι;», εκείνη
είπε στον άλλο ζητιάνο. «Ήταν άρρωστος;
Δεν απαντάς;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
άλλος προσπάθησε ν’ απαντήσει, αλλά
από το στόμα του βγήκε μόνο ένα τρεμάμενο
ούρλιασμα∙ έπειτα ξέσπασε σε λυγμούς.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Άντε,
κουνήσου, πήγαινε να φωνάξεις τους
βοσκούς που είναι εκεί πάνω, στο δάσος…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πού
τον στέλνεις, αφού είναι τυφλός;» είπε
ο Έφις ενώ έσκυβε και έβαζε το ένα του
χέρι επάνω στην καρδιά του γέρου. Η
καρδιά σκιρτούσε, σαν να προσπαθούσε
κάθε φορά να ανυψωθεί κι έπειτα έπεφτε
αμέσως κάτω.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
το σκοτάδι πύκνωνε ολοένα. Κάθε σύννεφο,
περνώντας από τον κοντινό ορίζοντα,
άφηνε ένα πέπλο, ο άνεμος λυσσομανούσε
πίσω από την εκκλησία και όλοι οι θάμνοι,
μ’ ένα χρώμα μεταλλικό πράσινο, σείονταν
προεξέχοντας πάνω από την κοιλάδα, σαν
να ήθελαν να φύγουν, κυριευμένοι από
μια έκρηξη θλίψης και τρόμου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ακόμη
και η γυναίκα φοβήθηκε από την ερημιά
και τον ξαφνικό θάνατο. Έβαλε τα κουτιά
επάνω στο κεφάλι της και είπε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πρέπει
να φύγω. Θα ειδοποιήσω το γιατρό στο
Νούορο.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κι
έτσι ο Έφις απόμεινε μόνος, ανάμεσα
στον ετοιμοθάνατο και στον τυφλό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ο
σύντροφός μου υπόφερε από καρδιά», έλεγε
ο ζητιάνος. «Τις τελευταίες ημέρες ήταν
άρρωστος, αλλά κανείς δεν το πίστευε.
Οι άνθρωποι δεν πιστεύουν ποτέ…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ήταν
συγγενής σου;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όχι.
Συναντηθήκαμε πριν δέκα χρόνια, στο
πανηγύρι του Μιράκολο. Εγώ τότε είχα
έναν σύντροφο, τον Ζουάν Μαρία, που με
κακομεταχειριζόταν. Με είχε σαν σκυλί.
Τότε αυτός ο φουκαράς ο γέρος με πήρε
μαζί του. Με είχε σαν παιδί του, δεν μου
άφηνε ποτέ το χέρι πριν καθίσω σε σίγουρο
μέρος. Τώρα όλα τελείωσαν…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
θα κάνεις τώρα;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
θες να κάνω; Θα μείνω εδώ περιμένοντας
το θάνατο. Τα έχω μαζί μου όλα, η ψυχή
μου να σωθεί.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μπορώ
να σε πάω μέχρι το Νούορο», είπε ο Έφις,
και ξαφνικά άρχισε να κλαίει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Σκυμμένος
επάνω στον ετοιμοθάνατο προσπαθούσε
να τον ξαναζωντανέψει βρέχοντας τα
χείλη του με το ποτό που άφησε η γυναίκα
και το μέτωπό του με ένα κουρέλι βουτηγμένο
στο κρασί. Αλλά το τραγικό του πρόσωπο
είχε πάρει χρώμα βιολετί και πράσινο,
όλο και πιο σκληρό και ακίνητο  στο
αβέβαιο φως του δειλινού. Και η καρδιά
του έπαψε να χτυπά. Ο Έφις ξαναζούσε την
πιο τρομερή στιγμή της ζωής του: θυμόταν
το γεφύρι, εκεί κάτω, ανάμεσα στον
κυματισμό των βούρλων κάτω από το
φεγγάρι, κι εκείνος σκυμμένος να
αφουγκράζεται την καρδιά του πεθαμένου
αφεντικού του….</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
παρ’ όλα αυτά αισθανόταν ξαλαφρωμένος,
όπως κάποιος που, ύστερα από μακρά
περιπλάνηση σε απρόσιτα μέρη, ξαναβρίσκει
το χαμένο δρόμο του, το σημείο απ’ όπου
ξεκίνησε. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εσύ
δεν θα φύγεις;» ρώτησε ο τυφλός, ακίνητος
πάντα στο πόστο του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
φύγω όταν το θελήσει ο Θεός. Τώρα θ’
ανάψω φωτιά γιατί πρέπει να περάσουμε
εδώ τη νύχτα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Πήγε
να βρει ξύλα. Ο άνεμος λυσσομανούσε όλο
και περισσότερο και τα σύννεφα
ανεβοκατέβαιναν από την Ορτομπένε, πάνω
κάτω σαν χείμαρροι λάβας, σαν στήλες
καπνού, σκορπίζοντας επάνω σ’ όλη την
κοιλάδα. Στα υψώματα όμως του Νούορο
μια λωρίδα ουρανού παρέμενε βαμμένη μ’
ένα μελαγχολικό γαλάζιο χρώμα λαζουρίτη
και το καινούργιο φεγγάρι έδυε τριανταφυλλί
ανάμεσα σε δυο γκρεμούς. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Πηγαίνοντας
προς το υπόστεγο ο Έφις είδε τον τυφλό
που μετακινήθηκε και ήταν τώρα σκυμμένος
επάνω από το σύντροφό του καλώντας τον
με τ’ όνομά του. Έκλαιγε και έψαχνε το
κομπόδεμα με τα κέρματα. Μόλις το βρήκε
το έριξε μέσα στον κόρφο του και συνέχισε
να κλαίει. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.27cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έτσι
πέρασαν τη νύχτα. Ο τυφλός διηγούταν τα
δικά του, ανακατεύοντάς τα με ιστορίες
από τη Βίβλο και ο πόνος τού περνούσε
γρήγορα, σαν ένα βίαιο κακό που περνάει
σύντομα. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
νομίζεις, αδερφέ μου; Εγώ γεννήθηκα
πλούσιος, ο πατέρας μου ήταν σαν τον
Ιακώβ, αλλά χωρίς τόσα πολλά παιδιά, και
έλεγε: δεν πειράζει που το παιδί μου
είναι τυφλό, τα μάτια του είναι από
χρυσάφι (εννοούσε τα πλούτη του) και θα
δει έτσι κι αλλιώς. Και η μητέρα μου, που
η φωνή της ήταν γλυκιά σαν φρούτο,
θυμάμαι, έλεγε: αρκεί ο Ιστένε μου να
μείνει αθώος, τίποτε άλλο δεν ενδιαφέρει.
Κι έτσι, που λες, αδελφέ μου, μου έφαγαν
την περιουσία όταν πέθαναν ο πατέρας
και η μητέρα μου, με τσιμπολόγησαν σαν
να’ μουνα ένα τσαμπί σταφύλι, όλοι τους,
συγγενείς και γνωστοί∙ ο Θεός να τους
συχωρέσει. Μ’ ανάγκασαν να βγω στη
ζητιανιά, εγώ όμως, πρέπει να σου πω,
κράτησα την αθωότητά μου: δεν έκανα ποτέ
κακό σε κανένα. Ο Κύριος όμως με βοήθησε
πάντα. Πρώτα ο Ζουάν Μαρία, ο Θεός ν’
αναπάψει την ψυχή του, κι  έπειτα αυτός
υπήρξαν οι σύντροφοί μου, τ’ αδέλφια
μου, όπως οι άγγελοι που συντρόφευαν
τον Τωβία. Τώρα …..»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
τώρα ακόμη δεν θα σου λείψει η συντροφιά»,
είπε ο Έφις σοβαρά. «Τι εννοείς όμως
όταν λες πως είσαι αθώος;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ότι
βαδίζω προς την αιωνιότητα», είπε ο
τυφλός χαμηλόφωνα. «Πηγαίνω προς μια
πύλη που θα με υποδεχτεί ορθάνοιχτη,
και δεν σκέφτομαι τίποτε άλλο. Εάν έχω
λίγο ψωμί, θα το φάω, εάν δεν έχω, δεν θα
πω κουβέντα. Δεν άγγιξα ποτέ τα πράγματα
των άλλων, δεν γνώρισα ποτέ γυναίκα. Ο
Ζουάν Μαρία μου έφερε κάποτε μια. Ένοιωσα
ότι είχε τη μυρωδιά του κακού και έπεσα
καταγής σαν να πέρασε άνεμος. Τι πρέπει
να κάνω, ψυχή μου; Εάν δε σώσω την ψυχή
μου, τι άλλο έχω αδελφέ μου;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τα
λεφτά όμως του πεθαμένου τα πήρες,
μπαγαμπόντη!» είπε ο Έφις.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δικά
μου ήταν. Τι τα θέλει τα λεφτά ένας
πεθαμένος; Ένα σου λέω: δεν έκλεψα ούτε
έχυσα ποτέ αίμα. Ούτε τ’ αδέλφια του
Ιωσήφ έχυσαν αίμα. Ο Ιούδας τους είπε:
καλύτερα να τον πουλήσουμε στους
Ισμαηλίτες παρά να τον σκοτώσουμε. Έτσι
και έκαναν. Την ξέρεις την ιστορία του
εβραίου Ιωσήφ; Λυπάμαι που φεύγεις,
αλλιώς θα σου την έλεγα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όχι,
δεν φεύγω», είπε ο Έφις, «θα σε συνοδεύω
από τώρα και στο εξής. Θα οδηγούμε από
το χέρι ο ένας τον άλλο.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
τυφλός χαμήλωσε μια στιγμή το κεφάλι,
ψαύοντας το κομπόδεμα με τα κέρματα:
δεν φάνηκε να εντυπωσιάζεται από την
απόφαση του αγνώστου. Τον ρώτησε μόνο:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κι
εσύ ζητιάνος είσαι;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι»,
είπε ο Έφις, «δεν το κατάλαβες;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εντάξει
τότε, πάρ’ το, κράτα το εσύ.» </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
του έδωσε το κομπόδεμα με τα χρήματα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.27cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>Κεφάλαιο
δέκατο τέταρτο</B></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Από
εκεί πήγαν στο πανηγύρι του Αγίου
Πνεύματος. Ο τυφλός γνώριζε καλά πότε
γίνεται κάθε πανηγύρι και ποιόν δρόμο
έπρεπε να πάρουν και ήταν εκείνος που
οδηγούσε το σύντροφό του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Περνώντας
από το Νούορο ο Έφις τον οδήγησε προς
το Μύλο, τον άφησε ακουμπισμένο σ’ ένα
τοίχο και πήγε να χαιρετήσει τον
Τζατσίντο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Φεύγω
για τόπους μακρινούς. Αντίο. Να θυμάσαι
την υπόσχεσή σου.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τζατσίντο ζύγιζε ένα σακί αλεσμένο
κριθάρι. Ανασήκωσε τα μάτια του με τα
λευκά από το αλεύρι βλέφαρα  και
χαμογέλασε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ποια
υπόσχεση;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ότι
θα ζυγίζεις καλά», είπε ο Έφις και έφυγε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μόλις
ζύγισε το σακί, ο Τζατσίντο πετάχτηκε
έξω και είδε τους δυο ζητιάνους ν’
απομακρύνονται πιασμένοι από το χέρι,
χλωμοί και τρεμάμενοι και οι δυο, σαν
άρρωστοι. Τον φώναξε, αλλά ο Έφις του
έκανε με το χέρι αντίο χωρίς να στρέψει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μόλις
βγήκαν από το χωριό άρχισαν οι ερωτήσεις,
επειδή ο τυφλός, παρ’ όλο που είχε το
δισάκι του γεμάτο, ήθελε να ζητάει
ελεημοσύνη από τους διαβάτες, ενώ ο Έφις
παρατηρούσε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γιατί
να ζητάμε, αφού έχουμε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
αύριο; Δεν σκέφτεσαι το αύριο; Τι ζητιάνος
είσαι εσύ; Φαίνεται πως είσαι καινούργιος.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
ο Έφις κατάλαβε πως δεν ήθελε να ζητάει
επειδή ντρεπόταν, και κοκκίνισε γι’
αυτό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
καιρός χειροτέρευε. Προς το βράδυ άρχισε
να βρέχει και οι δυο σύντροφοι πλησίασαν
σε μια καλύβα βοσκών, αλλά δεν τους
έβαλαν μέσα κι έτσι υποχρεώθηκαν να
βρουν καταφύγιο κάτω από ένα υπόστεγο
φτιαγμένο από κλαδιά, πλάι στη στάνη.
Τα σκυλιά γαύγιζαν, ένας πέπλος μελαγχολίας
περιέβαλε όλη την υγρή πεδιάδα και η
βροχή και ο άνεμος έσβηναν τη μικρή
φωτιά που ο Έφις προσπαθούσε ν’ ανάψει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
τυφλός έμενε απαθής, ακίνητος πίσω από
το πονεμένο του προσωπείο. Καθισμένος
– δεν ξάπλωνε ποτέ – με τα χέρια γύρω
από τα γόνατα, με τα μεγάλα  κίτρινα
δόντια του να λάμπουν στην ανταύγεια
της φωτιάς, με τα σκούρα του βλέφαρα
χαμηλωμένα, συνέχιζε να διηγείται τις
ιστορίες του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πρέπει
να ξέρεις πως χρειάστηκαν δεκατρία
ολόκληρα χρόνια για να χτιστεί το σπίτι
του Βασιλιά Σολομώντα. Βρισκόταν σ’
ένα δάσος που το έλεγαν Λίβανο εξ αιτίας
των ψηλών κέδρων που φύτρωναν εκεί.
Μέρος δροσερό. Και όλο το σπίτι ήταν
φτιαγμένο από χρυσές και ασημένιες
κολώνες, με τις τραβέρσες από γερό ξύλο,
δουλεμένο, και το πάτωμα από μάρμαρο,
όπως στις εκκλησίες. Στη μέση του σπιτιού
ήταν μια αυλή με μια βρύση που έτρεχε
νερό μέρα-νύχτα, και οι τοίχοι ήταν όλοι
από πολύτιμες πέτρες, κομμένες στο ίδιο
μέγεθος, όπως τα τούβλα. Ο πλούτος που
βρισκόταν εκεί μέσα ήταν ανυπολόγιστος:
τα πιάτα ήτα χρυσά, τα δοχεία χρυσά κι
εκείνα, και όλο το σπίτι ήταν στολισμένο
με ρόδια και κρίνα από χρυσάφι, ακόμη
και τα κολάρα των σκύλων ήταν χρυσά και
οι ιπποσκευές των αλόγων ασημένιες και
τα καλύμματά άλικα. Και ήρθε η βασίλισσα
του Σαβά, που είχε ακούσει να τα εξιστορούν
όλα αυτά μέχρι την άλλη άκρη του κόσμου,
και ζήλευε, επειδή κι εκείνη ήταν πλούσια
και ήθελε να δει ποιος ήταν πλουσιότερος.
Οι γυναίκες έχουν περιέργεια….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ένας
από τους βοσκούς, που τον είχαν ελκύσει
οι ιστορίες του τυφλού, πλησίασε στο
υπόστεγο τρέχοντας σκυφτός για να μην
βραχεί. Οι σύντροφοί του τον μιμήθηκαν.
</FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Συνεπαρμένος
από την επιτυχία του ο τυφλός ζωήρεψε,
σηκώθηκε, διηγήθηκε την ιστορία της
Θάμαρ με τις πίτες. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
βοσκοί γελούσαν δίνοντας μεταξύ τους
και καμιά αγκωνιά. Έφεραν γάλα, ψωμί και
έδωσαν και μερικά κέρματα στον τυφλό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις όμως ήταν λυπημένος και μόλις
μείνανε μόνοι έβαλε τις φωνές στο
σύντροφό του για τη δολιότητά του και
το κακό παράδειγμα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μιλάς
όπως μιλούσε η μητέρα μου», είπε ο τυφλός,
και αποκοιμήθηκε κάτω από τη βροχή.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Στο
πανηγύρι του Αγίου Πνεύματος υπήρχε
λίγος κόσμος αλλά εκλεκτός. Ήταν τσέλιγκες
με τις χοντρές γυναίκες τους και τα
όμορφα, σβέλτα κορίτσια τους. Έρχονταν
καβάλα στα άλογα, αγέρωχοι και μελαχρινοί
οι άντρες, ζωσμένοι με τα μακριά τους
μαχαίρια σε δερμάτινες στολισμένες
θήκες∙ οι νέοι ψηλοί, με τα δόντια και
το ασπράδι των ματιών τους που έλαμπαν,
ευκίνητοι σαν βεδουίνοι∙ τα κορίτσια
ευλύγιστα και ευχάριστα όπως οι βιβλικές
μορφές που ανέφερε ο τυφλός.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
καιρός εξακολουθούσε να είναι βροχερός
και γύρω από το εκκλησάκι, σκουρόχρωμο
ανάμεσα στις πέτρες και στους θάμνους
της πεδιάδας, βασίλευε μια απέραντη
σιωπή, μια έντονη μυρωδιά από δάση. Τα
σύννεφα που τρέχανε στον γκρίζο ουρανό
έδιναν στον τόπο μια όψη ακόμη πιο
φανταστική.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όλο
το πρωί ξεφύτρωναν καβαλάρηδες μέσα
από το ομιχλώδες μονοπάτι. Ξεπέζευαν
σιωπηλοί λες και είχαν μυστική συνάντηση
σ’ εκείνο το μακρινό σημείο του κόσμου.
Ο Έφις καθόταν με τον τυφλό στην είσοδο
της εκκλησίας και του φαινόταν να
ονειρεύεται. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εδώ
επίσης δεν υπήρχαν άλλοι ζητιάνοι κι
εκείνος ένοιωθε έναν αόριστο φόβο όταν
οι ισχυροί και υπεροπτικοί άντρες, που
από το στόμα και τα ρουθούνια τους
έβγαινε μια άχνα ζωής, περνούσαν μπροστά
του. Ένοιωθε φόβο και ντροπή αλλά και
ζήλια. Εκείνοι ήταν άντρες! Τα χέρια
τους έμοιαζαν νύχια αρπακτικού έτοιμα
ν’ αρπάξουν την τύχη στο πέρασμά της.
Έμοιαζαν όλοι ληστές, άνθρωποι πάνω από
το νόμο: δεν μετάνιωναν βέβαια για τις
αμαρτίες τους, εάν είχαν, δεν τους
βασάνιζε η συνείδηση, εάν είχαν πάρει
το νόμο στα χέρια τους, στη διάρκεια της
ζωής τους. Νόμιζε ότι τον κοιτούσαν με
περιφρόνηση, πετώντας του το νόμισμα,
ότι ντρέπονταν γι’ αυτόν σαν άνθρωπο
και ότι ήταν έτοιμοι να τον κλωτσήσουν
στο πέρασμά τους, σαν να ήταν ένα βρόμικο
κουρέλι. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αλλά
έπειτα κοίταζε μακριά: πέρα από την
ομίχλη του φαινόταν πως άρχιζε ένας
άλλος κόσμος και πως άνοιγε η πύλη για
την οποία μιλούσε ο τυφλός, η μεγάλη
πύλη της αιωνιότητας. Και μετάνιωνε για
την ντροπή του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Στο
πλάι του ο σύντροφός του συνέχιζε να
ζητά ελεημοσύνη απαγγέλλοντας ή
απευθυνόταν σ’ εκείνον για να τον ακούνε
οι περαστικοί:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
κάνουμε εμείς σ’ αυτή τη ζωή, που είμαστε
βάρος στους σπλαχνικούς ανθρώπους που
μας δίνουν ελεημοσύνη;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
κάνουμε, αδελφέ μου;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Λοιπόν,
σύντροφέ μου, όλα γίνονται με τη θέληση
του Κυρίου: εμείς είμαστε όργανα κι
Εκείνος μας χρησιμοποιεί για να δοκιμάσει
την καρδιά των ανθρώπων, όπως ο χωρικός
χρησιμοποιεί την τσάπα για να σκάψει
τη γη και να δει αν είναι γόνιμη.
Χριστιανοί, μη βλέπετε στο πρόσωπό μας
δυο φτωχές υπάρξεις, πιο θλιβερές και
από τα φύλλα που πέφτουν, πιο βρώμικες
και από τους λεπρούς. Να δείτε στο πρόσωπό
μας τα όργανα του Κυρίου που θέλει να
συγκινήσει τις καρδιές σας!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τα
χάλκινα νομίσματα έπεφταν μπροστά τους
σαν σκληρά, ηχηρά άνθη. Ήταν δυο ωραιότατοι
νέοι από το Νούορο που για να προσελκύσουν
την προσοχή των κοριτσιών άρχισαν να
ρίχνουν χρήματα στον τυφλό, βάζοντας
στόχο το στήθος του και γελώντας κάθε
φορά που το πετύχαιναν. Έπειτα πλησίασαν
και βάζοντας τώρα στόχο τον Έφις, το
διασκέδαζαν. Ο Έφις τιναζόταν σε κάθε
χτύπημα και του φαινόταν πως τον
λιθοβολούσαν, αλλά μάζευε τα κέρματα
με κάποια απληστία, και η κατάληξη ήταν,
μόλις τελείωσε το παιχνίδι, να μετανιώσει
πάλι και να ντρέπεται.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Στο
μεταξύ οι γυναίκες προετοίμαζαν το
γεύμα. Είχαν ανάψει φωτιά κάτω από ένα
απομονωμένο δέντρο και ο καπνός
ανακατευόταν με την ομίχλη. Η κηλίδα
των κόκκινων κορσέδων τους ξεχώριζε,
μέσα στο γκρίζο, πιο ζωηρή και από τη
φλόγα. Δεν είχε τραγούδια ούτε μουσική
σ’ αυτό το μικρό πανηγύρι που στον Έφις
φαινόταν να είναι μια συμμάζωξη  ληστών
και βοσκών που συγκεντρώθηκαν εκεί από
την επιθυμία να ξαναδούν τις γυναίκες
τους και να πάρουν μέρος στη λειτουργία.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
μεσημέρι όλοι μαζεύτηκαν κάτω από το
δέντρο, γύρω από τη φωτιά, και ο παπάς
κάθισε στη μέση. Ο καιρός ξάνοιγε, μια
χρυσή ηλιαχτίδα από το ζενίθ περνούσε
μέσα από τα σύννεφα και έπεφτε κατ’
ευθείαν επάνω στο δέντρο όπου γινόταν
το φαγοπότι. Κάτω από το δέντρο, οι βοσκοί
καθισμένοι καταγής, οι γυναίκες με τα
κάνιστρα στο χέρι, ο παπάς με ένα δισάκι
ριγμένο στους ώμους σαν σάλι για να
προφυλαχτεί από την υγρασία, τα παιδιά
που γελούσαν, τα σκυλιά που κουνούσαν
την ουρά και κοίταζαν τ’ αφεντικά τους
μες στα μάτια περιμένοντας να γλείψουν
το κόκαλο, όλα θύμιζαν τη γλυκιά γαλήνη
μιας βιβλικής σκηνής.  </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
γυναίκες, σπλαχνικές, έφερναν μεγάλα
πιάτα με κρέας και ψωμί στους δυο
ζητιάνους και μόλις ο τυφλός άκουγε το
σύρσιμο των βημάτων τους επάνω στη χλόη
ανέβαζε τη φωνή και άρχιζε τις ιστορίες
του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μάλιστα,
υπήρχε ένας βασιλιάς που έβαζε να
λατρεύουν τα δέντρα και τα ζώα, ακόμη
και τη φωτιά. Τότε ο Θεός, προσβεβλημένος,
έκανε τους υπηρέτες αυτού του βασιλιά
τόσο κακούς που άρχισαν να συνωμοτούν
για να σκοτώσουν τον αφέντη τους. Αυτό
και έκαναν. Μάλιστα, αυτός έβαζε να
λατρεύουν ένα Θεό όλον από χρυσάφι, γι’
αυτό στο κόσμο έμεινε η συνήθεια ν’
αγαπά τόσο το χρήμα, έτσι που ακόμη και
ο συγγενής σκοτώνει το συγγενή για το
χρήμα. Έτσι έγινε και μ’ εμένα, οι
συγγενείς μου, αφού είδαν ότι δεν έχω
το φως μου, μ’ έγδυσαν όπως ο άνεμος
γδύνει ένα δέντρο το φθινόπωρο.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
κόσμος έφυγε γρήγορα και οι δυο άντρες
έμειναν πάλι μόνοι μέσα στη θλίψη του
έρημου τόπου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ομίχλη αραίωνε, σκουρόχρωμα δάση έκαναν
την εμφάνισή τους με φόντο το ξεθωριασμένο
γαλάζιο του ορίζοντα∙ έπειτα παντού
γαλήνη, λες και αόρατα χέρια τράβηξαν
απ’ όλες τις μεριές τα πέπλα της
κακοκαιρίας και ένα μεγάλο ουράνιο τόξο
με εφτά ζωηρά χρώματα, και ένα μικρότερο
πιο ξεθωριασμένο, καμπύλωσαν πάνω από
το τοπίο. Η άνοιξη του Νούορο χαμογέλασε
τότε στον κακόμοιρο τον Έφις, καθισμένο
στην είσοδο της εκκλησίας. Μεγάλες
κίτρινες νεραγκούλες, υγρές σαν καμωμένες
από δροσιά, έλαμπαν στα ασημένια λιβάδια
και τα πρώτα αστέρια που εμφανίστηκαν
με το πέσιμο της νύχτας χαμογελούσαν
στα λουλούδια. Ο ουρανός και η γη έμοιαζαν
με δυο καθρέφτες που αντανακλούσαν ο
ένας μέσα στον άλλο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ένα
αηδόνι τραγουδούσε στο μοναχικό δέντρο
που επάνω του παρέμενε ακόμη διάχυτος
ο καπνός. Όλη η δροσιά της βραδιάς, όλη
η αρμονία των μακρινών, ήρεμων τοπίων,
και το χαμόγελο των αστεριών προς τα
λουλούδια και το χαμόγελο των λουλουδιών
προς τ’ άστρα, και η περήφανη ευθυμία
των νεαρών βοσκών και ο πόθος των γυναικών
κρυμμένος μέσα στους κόκκινους κορσέδες,
και όλη η μελαγχολία των φτωχών που ζουν
περιμένοντας τ’ αποφάγια από το τραπέζι
των πλουσίων, και οι μακρινοί πόνοι και
οι ελπίδες του επέκεινα, και το παρελθόν,
η χαμένη πατρίδα, η αγάπη, το έγκλημα, η
τύψη, η προσευχή, ο ψαλμός του προσκυνητή
που πηγαίνει, πηγαίνει και δεν ξέρει
πού θα περάσει τη νύχτα αλλά νιώθει πως
τον οδηγεί ο Θεός, και η μοναξιά του
πράσινου στο κτηματάκι εκεί πάνω, ο ήχος
του ποταμού και των σκλήθρων εκεί κάτω,
η μυρωδιά από τους φλόμους, το γέλιο και
το κλάμα της Γκριζέντα, το γέλιο και το
κλάμα της Νοέμι, το γέλιο και το κλάμα
τα δικά του, του Έφις, το γέλιο και το
κλάμα όλου του κόσμου, τρεμόπαιζαν και
πάλλονταν μέσα στις νότες του αηδονιού
επάνω στο μοναχικό δέντρο που έμοιαζε
ψηλότερο από τα βουνά, με την κορυφή του
ν’ αγγίζει τον ουρανό και την  άκρη του
τελευταίου φύλλου χωμένη μέσα σ’ ένα
αστέρι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
ο Έφις ξανάρχισε να κλαίει. Δεν ήξερε
το γιατί, αλλά έκλαιγε. Του φαινόταν πως
ήταν μόνος στον κόσμο, με σύντροφο το
αηδόνι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ένιωθε
ακόμη τα κέρματα των νεαρών από το Νούορο
να του χτυπούν το στήθος και ανασκιρτούσε
ολόκληρος σαν να τον λιθοβολούσαν∙
ήταν όμως μια ανατριχίλα χαράς, ήταν η
ηδονή του μαρτυρίου. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
σύντροφός του, με τον ώμο ακουμπισμένο
στην κλειστή είσοδο και τα χέρια γύρω
από τα γόνατα, κοιμόταν και ροχάλιζε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Από
εκεί έφυγαν για το Φόνι, για το πανηγύρι
των Αγίων Μαρτύρων. Περπατούσαν πάντα
με μικρά διαλείμματα, σταματώντας στις
στάνες, όπου ο τυφλός κατάφερνε να τον
ακούνε οι βοσκοί, που φαίνεται ότι τους
αναγνώριζε «από τη μυρωδιά», όπως έλεγε,
διηγούμενος τα πιο συγκινητικά επεισόδια
από την Παλαιά Διαθήκη στους απλοϊκούς
και τους θεοφοβούμενους, καθώς και
εκείνα που η κακή τους ερμηνεία τους
έδινε μια γεύση σκανδάλου για τους νέους
και τους ακόλαστους. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αυτή
η συμπεριφορά του συντρόφου του έθλιβε
τον Έφις. Μερικές φορές ένοιωθε τέτοια
αηδία που σχεδίαζε να τον εγκαταλείψει,
αλλά όταν το ξανασκεφτόταν του φαινόταν
ότι η πορεία του προς την εξιλέωση θα
ήταν έτσι πληρέστερη και έλεγε στον
εαυτό του:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είναι
σαν να οδηγώ έναν άρρωστο, ένα λεπρό. Ο
Θεός θα δώσει έτσι μεγαλύτερη προσοχή
στην αγαθοεργία μου».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Στο
δρόμο συνάντησαν και άλλους ζητιάνους
που πήγαιναν στο πανηγύρι. Όλοι χαιρετούσαν
τον τυφλό σαν παλιό γνώριμο, αλλά κοίταζαν
με καχυποψία τον Έφις.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>	«Εσύ
είσαι ακόμη δυνατός και καλοστεκούμενος»,
του είπε ένας νεαρός σακάτης, «πώς και
ζητάς ελεημοσύνη;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έχω
μια κρυφή αρρώστια που με τρώει και μ’
εμποδίζει να δουλέψω», απάντησε ο Έφις,
αλλά ντράπηκε για το ψέμα του. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ο
Θεός λέει να δουλεύουμε όσο μπορούμε∙
μακάρι να μπορούσα κι εγώ. Πόσο είναι
ευτυχισμένοι εκείνοι που μπορούν να
δουλεύουν!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις σκεφτόταν τον Τζατσίντο που έγινε
χαρούμενος και καλός μόλις βρήκε δουλειά,
και διερωτήθηκε με πίκρα εάν δεν έκανε
πάλι λάθος που εγκατέλειψε τις καημένες
τις κυράδες του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κι
έτσι πήγαινε και πήγαινε και ησυχία δεν
εύρισκε. Η σκέψη του ήταν πάντα εκεί
κάτω, ανάμεσα στις καλαμιές και στα
σκλήθρα του μικρού κτήματος. Κυρίως το
βράδυ, εάν κάποιο αηδόνι κελαηδούσε, η
νοσταλγία τον βασάνιζε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
να σκέφτεται άραγε ο ντον Πρέντου που
με περιμένει με την απάντηση της Νοέμι;
Ο Θεός όμως θα φροντίσει και θα φροντίσει
καλά, τώρα που εγώ, με το θανάσιμο αμάρτημά
μου και τον αφορισμό μου είμαι μακριά
από </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>αυτές.</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
πήγαινε, πήγαινε, στη σειρά με τους
ζητιάνους, επάνω , επάνω, μέσα από την
πράσινη κοιλάδα της Μαμογιάντα, επάνω,
επάνω, προς το Φόνι, μέσα από μονοπάτια
πάνω από τα οποία, μες το συννεφιασμένο
βράδυ, κρέμονταν τα βουνά του Τζεναρτζέντου
παίρνοντας φανταστικές μορφές από
τείχη, κάστρα, κυκλώπειους τάφους,
ασημένιες πολιτείες, γλαυκά δάση
σκεπασμένα με ομίχλη. Του φαινόταν όμως
πως το σώμα του ήταν ένας άδειος σάκος
που τον έδερνε ο άνεμος, σχισμένος,
βρώμικος, για πέταμα στα κουρέλια. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"> <FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
οι σύντροφοί του δεν ήταν καλύτεροι από
αυτόν. Περπατούσαν, περπατούσαν, χωρίς
να ξέρουν πού πηγαίνουν, χωρίς να ξέρουν
το γιατί. Τα μέρη διασκέδασης όπου
πήγαιναν τους ήταν αδιάφορα∙ δεν τα
εύρισκαν πιο χαρούμενα ή πιο θλιβερά
από τα μοναχικά μέρη όπου στάθμευαν για
ανάπαυση ή για φαγητό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Καυγάδιζαν
ωστόσο μεταξύ τους, φώναζαν αισχρόλογα,
μιλούσαν άσχημα για το Θεό, ζήλευαν ο
ένας τον άλλο: είχαν όλα τα πάθη των
τυχερών ανθρώπων. Ο Έφις, ψόφιος από την
κούραση, με τον πυρετό να του τρώει τα
σωθικά, δεν προσπαθούσε να τους συνεφέρει,
ούτε τους λυπόταν∙ του φαινόταν όμως
ότι βάδιζε μέσα σ’ ένα όνειρο, όπου τον
παρέσερνε μια συντροφιά φαντασμάτων,
όπως τόσες φορές συνέβαινε τις νύχτες
εκεί κάτω, στο κτηματάκι∙ ήταν κιόλας
νεκρός και περιφερόταν ακόμη σε τούτον
εδώ τον κόσμο, διωγμένος από τα βασίλεια
του άλλου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Στο
Φόνι, όπου οι ζητιάνοι βολεύτηκαν στη
μικρή αυλή γύρω από την εκκλησία που
ήταν γεμάτη κόσμο από μακρινά χωριά, ο
Έφις άρχισε να δοκιμάζει ένα νέο μαρτύριο.
Φοβόταν μήπως τον αναγνωρίσουν και
προσπαθούσε να κρυφτεί πίσω από το
σύντροφό του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Πλάι
τους ήταν άλλοι δυο ζητιάνοι: ένας γέρος
τυφλός και ένας νέος, ο οποίος πριν
έρθει, τρύπησε το στήθος του  κάτω από
τη δεξιά θηλή και έτριψε επάνω το γάλα
ενός δηλητηριώδους φυτού για να
δημιουργηθεί έτσι ένα πρήξιμο, που το
παρίστανε τάχα σαν κακοήθη όγκο. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις ένοιωθε οργή γι’ αυτή την απάτη
και, όταν τα νομίσματα έπεφταν στο καπέλο
του συντρόφου του, κοκκίνιζε γιατί του
φαινόταν ότι κορόιδευε κι εκείνος τους
σπλαχνικούς.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
τα κέρματα έπεφταν, έπεφταν. Δεν φανταζόταν
ποτέ ότι υπήρχαν τόσοι φιλεύσπλαχνοι
άνθρωποι στον κόσμο. Οι γυναίκες κυρίως
ήταν γενναιόδωρες και μια γλυκιά σκιά
σκέπαζε τα μάτια τους κάθε φορά που ο
ψεύτικος όγκος του νεαρού ζητιάνου
έκανε την εμφάνισή του πρησμένος και
μπλάβος σαν σύκο, ανάμεσα στις πτυχές
του ανοιχτού πουκάμισου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όλες
σχεδόν σταματούσαν, έσκυβαν το πρόσωπο
και ρωτούσαν. Μερικές ήταν ψηλές, λεπτές,
τυλιγμένες με ορμπάτσε [5], φορούσαν
ποδιές κεντημένες με κίτρινα και πράσινα
ιερογλυφικά και σκουφιά σκαρλάτα και
έμοιαζε να έρχονταν από μακριά, από την
αρχαία Αίγυπτο. Άλλες πάλι είχαν γερά
λαγόνια, πρόσωπο πλατύ με δυο μάγουλα
σαν ώριμα μήλα, στόμα σαρκώδες, φλογερό
και υγρό, όπως τα χείλη ενός βάζου με
μέλι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις απαντούσε με χαμηλωμένα τα μάτια
στις ερωτήσεις τους και έπαιρνε με λύπη
την ελεημοσύνη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αλλά
και μερικοί άντρες σταματούσαν γύρω
από τον τυφλό γέρο και τον ψεύτικο
άρρωστο, ένας μάλιστα έσκυψε για να δει
καλά τον όγκο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
ο Θεός να βάλει το χέρι του», είπε, «ήταν
ακριβώς έτσι και έζησε μόνο ένα χρόνο.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μόνο
ένα χρόνο;» φώναξε ένας άλλος. «Α, δεν
θα μου έφτανε να τελειώσω ούτε τρεις
από τις χίλιες δουλειές που έχω στο
μυαλό μου. Έλα, πάρε!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
έριξε στον άρρωστο ένα ασημένιο νόμισμα.
Τότε άρχισε ένας συναγωνισμός ποιος θα
προσφέρει τα περισσότερα στον καταδικασμένο
να πεθάνει σύντομα. Τα νομίσματα έπεφταν
βροχή πάνω στο δισάκι του έτσι που ο
σύντροφος του ΄Εφις κιτρίνισε από το
κακό του και η φωνή του έτρεμε από ζήλια.
Το μεσημέρι αρνήθηκε να φάει, έπειτα
σώπασε και φάνηκε να μελετάει κάτι
σκοτεινό. Πράγματι, όταν ο κόσμος
μαζεύτηκε πάλι στην αυλή και οι γυναίκες
περνώντας έψαχναν στις τσέπες τους να
βρουν κάτι για να δώσουν ελεημοσύνη
στον ψεύτικο άρρωστο, εκείνος άρχισε
να φωνάζει:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μα
κοιτάξτε τον καλά! Είναι πιο γερός από
εσάς. Τρυπήθηκε με μια δηλητηριασμένη
βελόνα».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
κάποιος έσκυψε για να δει καλύτερα τον
ψεύτικο όγκο και ο ζητιάνος, χλωμός,
ακίνητος, δεν αντέδρασε, δε μίλησε. Ο
γέρος σύντροφός του όμως σηκώθηκε
ξαφνικά, ψηλός, ταλαντευόμενος σαν
βλαστός δέντρου που τον σείει ο άνεμος,
έκανε μερικά βήματα και έπεσε επάνω
στον Ιστένε ρίχνοντάς του γροθιές στο
κεφάλι σαν να’ τανε σφυριά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Στην
αρχή ο Ιστένε έσκυψε το κεφάλι μέχρι
που το έβαλε σχεδόν ανάμεσα στα γόνατα,
έπειτα ανασηκώθηκε, άρπαξε τα πόδια του
επιτιθέμενου και τον τράνταξε ολόκληρο,
μη μπορώντας όμως να τον ρίξει κάτω του
δάγκωσε το γόνατο. Δε μιλούσαν και η
σιωπή τους έκανε τραγικότερη τη σκηνή.
Την επόμενη στιγμή όμως πέσανε μερικοί
επάνω τους και οι στριγκλιές των γυναικών
ενώθηκαν με τα γέλια των αντρών.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εγώ
πάντως θα ήθελα να ξέρω πώς τα κατάφερε
να τον δει!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αφού
δεν είναι τυφλός! Ο διάολος να τους
πάρει, προσποιούνται όλοι, από τον πρώτο
ως τον τελευταίο.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κι
εγώ που του έδωσα τρεις φορές από εννέα
ρεάλια! Πώς τον έκανες τον όγκο; … Πες
μου, θα σου δώσω άλλα εννέα ρεάλια: έτσι
θα κάνω κι εγώ για να μην πάω στο στρατό.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πρόσεχε
γιατί έρχονται οι καραμπινιέροι.»<BR>«Πάψτε.
Δεν τρέχει τίποτε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
κόσμος μέριασε για να περάσουν οι
καραμπινιέροι: ψηλοί, με κόκκινο και
γαλάζιο λοφίο να ανεμίζει σαν φανταστικό
πουλί, στάθηκαν επάνω από τους δυο
ζητιάνους που βρίσκονταν κουβαριασμένοι
καταγής.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
γέρος έτρεμε από οργή, αλλά δεν άνοιγε
το στόμα του∙ ο άλλος είχε ξαναπάρει
τη θέση του και είπε λυπημένα ότι δεν
ήξερε τίποτε, ότι δεν κουνήθηκε από τη
θέση του, ότι ένοιωσε κάποιον να πέφτει
επάνω του σαν τοίχος που καταρρέει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τους
σήκωσαν και τους απομάκρυναν. Ο κόσμος
τους ακλούθησε σαν σε λιτανεία. Ο Έφις
ακολουθούσε κι αυτός, αλλά έτρεμαν τα
πόδια του, ένας πέπλος κάλυπτε τα μάτια
του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τώρα
θα συλλάβουν κι εμένα και θα μάθουν
ποιος είμαι, θα τα μάθουν όλα για μένα
κα θα με καταδικάσουν.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κανείς
όμως δεν του έδινε σημασία και αφού
έκλεισαν τους δυο τυφλούς στην καζάρμα
ο κόσμος διαλύθηκε κι εκείνος απόμεινε
μόνος, σε απόσταση, καθισμένος επάνω σε
μια πέτρα να περιμένει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Φοβόταν,
αλλά για τίποτε στον κόσμο δεν θα
εγκατέλειπε τον τυφλό. Έμεινε εκεί μια
ώρα, δυο, τρεις. Ο τόπος ήταν έρημος: ο
κόσμος ήταν κάτω, στο πανηγύρι, και το
χωριό σ’ εκείνη τη γωνιά έμοιαζε
ακατοίκητο. Ο ήλιος έπεφτε επάνω στις
στέγες από σχίζες των μικρών, χαμηλών
και φτωχικών σπιτιών που έμοιαζαν με
καλύβες. Ο αέρας του απομεσήμερου
μετέφερε μυρωδιές από αρωματικά φυτά
και πού και πού κάποια φωνή, κάποιον ήχο
μακρινό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
γαλήνη εκείνη μεγάλωνε την ανησυχία
του Έφις. Για πρώτη φορά του φανερωνόταν
καθαρά, όπως εκείνος εκεί ο βράχος στο
βουνό μέσα στο διάφανο αέρα, το λάθος
της πορείας του προς την εξιλέωση. Όχι,
δεν ήταν εκείνο που είχε ονειρευτεί.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
οι κακόμοιρες οι κυράδες του που υπέφεραν
εκεί κάτω μόνες, εγκαταλειμμένες; Για
πρώτη φορά σκέφτηκε να επιστρέψει, να
τελειώσει τις μέρες του στα πόδια τους,
σαν ένα πιστό σκυλί. Να επιστρέψει, να
καταδικάσει έτσι την ψυχή του, αλλά να
μην τις κάνει να υποφέρουν: αυτή ήταν η
πραγματική εξιλέωση. Δεν μπορούσε όμως
να εγκαταλείψει και το σύντροφό του.
Και να που ανοίγει η πόρτα της καζάρμας
και βγαίνουν οι δυο τυφλοί κρατώντας ο
ένας το χέρι του άλλου σαν δυο αδέλφια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις πήγε κοντά τους και πήρε από το
χέρι το σύντροφό του. Έτσι, μπαίνοντας
στη σειρά γύρισαν στην  αυλή της εκκλησίας
κι εκεί έκαναν ένα γύρο ψάχνοντας τον
ψεύτικο άρρωστο. Ο κόσμος χόρευε και
έπαιζε μουσική,  το ηλιοβασίλεμα  έβαφε
τριανταφυλλί το καμπαναριό, τις στέγες,
τα δέντρα τριγύρω. Από την εκκλησία
έβγαιναν ψαλμωδίες δοξολογίας που
συνόδευαν τη χορευτική μουσική, και μια
μοσχοβολιά από λιβάνι που μπερδευόταν
με τις μυρωδιές των περιβολιών.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όσο
όμως και αν έψαξαν, δεν βρήκαν τον ψεύτικο
άρρωστο στην αυλή, ούτε στην εκκλησία
ή στους δρόμους τριγύρω. Κάποιοι είπαν
πως το ’σκασε από το φόβο των καραμπινιέρων.
Έτσι ο Έφις απόμεινε με τους δυο τυφλούς.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>Κεφάλαιο
δέκατο πέμπτο</B></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τους
έσερνε πίσω του για πολύ καιρό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Πήγαιναν
από πανηγύρι σε πανηγύρι μόνοι ή στη
σειρά με άλλους ζητιάνους, σαν
καταδικασμένοι που κατευθύνονται σε
έναν απλησίαστο χώρο μαρτυρίου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τα
πανηγύρια έμοιαζαν μεταξύ τους: τα
σημαντικότερα γίνονταν τη άνοιξη και
το φθινόπωρο γύρω από ξωκλήσια, επάνω
στα βουνά, στα οροπέδια, στο χείλος
κοιλάδων. Τότε, τα μέρη που ήταν έρημα
όλο το χρόνο, τα ακαλλιέργητα χωράφια
και τα ρουμάνια, σαν να άνθιζαν πάλι,
σαν να συνέβαινε ένα ξέσπασμα ζωής και
χαράς. Τα ζωηρά χρώματα της φορεσιάς
των χωρικών, το κόκκινο του σκαρλάτου,
το κίτρινο των τσεμπεριών, το φλογερό
κρεμιζί από τις ποδιές, έλαμπαν σα
λουλουδένιες κηλίδες ανάμεσα στο πράσινο
των σχίνων και στο φίλντισι των καλαμιών
που είχαν μείνει στα θερισμένα χωράφια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
παντού έπιναν, τραγουδούσαν, χόρευαν,
τσακώνονταν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις, ντυμένος κι εκείνος όπως οι άλλοι
ζητιάνοι, έσερνε πίσω του τους δυο
τυφλούς και του φαινόταν πως ήταν η
μοίρα του η ίδια: το έγκλημα και η τιμωρία
του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Δεν
τους αγαπούσε, αλλά τους ανεχόταν με
άπειρη υπομονή.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κι
εκείνοι δεν τον αγαπούσαν, αλλά ζήλευαν
ο ένας τον άλλο για την προσοχή που τους
έδειχνε, και καυγάδιζαν συνέχεια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τον
Αύγουστο και το Σεπτέμβριο ήταν σε
διαρκή κίνηση, λαχάνιαζαν από το
τρεχαλητό. Στην αρχή ανέβηκαν στο βουνό
Ορτομπένε για το πανηγύρι του Σωτήρος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ήταν
τον Αύγουστο∙ το φεγγάρι μεγάλο, κόκκινο,
έβγαινε από τη θάλασσα και φώτιζε τα
δάση. Από εκεί πάνω, ναι, ο Έφις έβλεπε
το Βουνό του μακριά και πέρασε τη νύχτα
με προσευχές, κάτω από το μαύρο σταυρό
που έμοιαζε να ενώνει το γαλανό ουρανό
με την γκρίζα γη. Την αυγή ακούστηκε μια
μακρινή ψαλμωδία. Μια λιτανεία ανέβαινε
από την κοιλάδα και σε λίγο οι βράχοι
καλύφθηκαν με άσπρο και κόκκινο, ανάμεσα
στους θάμνους γελαστά ξεφύτρωναν τα
πρόσωπα των παιδιών και κάτω από τα
πουρνάρια οι γέροι βοσκοί γονάτιζαν
σαν Δρυΐδες προσήλυτοι. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Επάνω
στην αγία τράπεζα, που ήταν φτιαγμένη
από ακατέργαστη πέτρα, το δισκοπότηρο
άστραψε στον ήλιο και ο Λυτρωτής φάνηκε
να διστάζει πριν ξεκολλήσει από το βράχο
και αρχίσει να πετάει, εγκαταλείποντας
το σταυρό ανάμεσα στη γκρίζα γη και το
γαλάζιο ουρανό. Ακούστηκε κάποιος να
κλαίει γοερά∙ ήταν ένας ζητιάνος ανάμεσα
σε δυο τυφλούς, πίσω από ένα θάμνο. Ήταν
ο Έφις. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
Σεπτέμβρη ανέβηκαν στο βουνό Γκονάρε.
Ο καιρός ήταν πάλι κακός, με βίαιες
καταιγίδες. Ρυάκια με θολά νερά χάραζαν
τις πλαγιές, κάτω απλώνονταν τα
παραμορφωμένα από τον άνεμο δάση, και
όλο το βουνό σκιρτούσε από τις βροντές.
Οι πιστοί όμως δεν το έβαζαν κάτω.
Ανέβαιναν από τα ελικοειδή μονοπάτια,
από τους φιδωτούς δρόμους και πλημμύριζαν
το ξωκλήσι, όπως το αίμα που από τις
φλέβες ανεβαίνει στην καρδιά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Από
μια κόγχη, που σχημάτιζαν οι πέτρες και
όπου είχε καταφύγει ο Έφις με τους
συντρόφους του, έβλεπε να περνούν οι
φιγούρες μέσα από την ομίχλη σαν να ήταν
επάνω στα σύννεφα και η ιστορία του
Κατακλυσμού, που ο νεαρός τυφλός
εξιστορούσε, του φαινόταν πως ήταν η
δική τους ιστορία. Να, μερικοί πατριάρχες
είχαν σωθεί και κατέφευγαν στο Βουνό.
Ανέβαιναν με τις γυναίκες τους και τα
παιδιά τους και ήταν λυπημένοι, αλλά
ταυτόχρονα και χαρούμενοι, επειδή τα
είχαν χάσει όλα και τα είχαν διασώσει
όλα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
γυναίκες ειδικά κοίταζαν επάνω από τ’
άλογα μέσα από την κορνίζα που σχημάτιζε
το σάλι τους, με μεγάλα αφηρημένα μάτια
τους, που στιγμές στιγμές σπιθοβολούσαν
από χαρά. Κάτι τις τρόμαζε, κάτι τις
χαροποιούσε, ίσως ο ίδιος τους ο φόβος.
Και μακρινές φωνές αντηχούσαν μες στην
ομίχλη σαν χλιμίντρισμα άγριων αλόγων
που τρέχανε στον άνεμο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις πάντα φοβόταν μήπως τον αναγνωρίσουν
παρόλο που ήταν ντυμένος με αστική
φορεσιά και είχε γκρίζα και ανακατεμένα
γένια σα να φορούσε μάσκα φτιαγμένη από
γαϊδουρότριχες. Κοίταζε τις φιγούρες
που περνούσαν στο μονοπάτι μπροστά του,
μήπως καμιά τού ήταν γνωστή, και πράγματι,
ξαφνικά έσκυψε κλείνοντας τα μάτια όπως
τα μικρά παιδιά, όταν θέλουν να κρυφτούν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>΄Ενας
άντρας κάπως ατημέλητος, καβάλα σ’ ένα
μαύρο άλογο, ανέβαινε αργά, καλυμμένος
ολόκληρος με ένα καπότο από ορμπάτσε
με φόδρα από σκαρλάτο. Ο άνεμος ανασήκωνε
τις άκρες αυτού του είδους του ισπανικού
πανωφοριού και άφηνε να φανεί το κεντημένο
δισάκι και τα χοντρά πόδια του καβαλάρη
πάνω στα αστραφτερά σαν από ασήμι
σπιρούνια. Η κουκούλα σκίαζε ένα πρόσωπο
καλοσυνάτο και σαρκαστικό, που στράφηκε
προς τους ζητιάνους μ’ ένα ελαφρά
ειρωνικό χαμόγελο ενώ με το χέρι τούς
πετούσε λίγα κέρματα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις ξανάνοιξε τα μάτια και ανασηκώθηκε
σιγά σιγά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ξέρεις
ποιος είναι εκείνος;», είπε στο νεαρό
τυφλό. «Είναι το αφεντικό μου!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μόλις
σταμάτησε η βροχή οι τρεις σύντροφοι
πήραν πάλι τον ανήφορο, σιωπηλοί, σκυφτοί,
σαν να έψαχναν στο μονοπάτι κάτι που
είχαν χάσει. Τα σύννεφα έτρεχαν επάνω
στους βράχους και οι θάμνοι και τα δέντρα
λύγιζαν από τον άνεμο, τρελά από την
επιθυμία να ξεκολλήσουν από τη γη και
να τ’ ακολουθήσουν. Βροντούσε ακόμα
και όλα είχαν ένα μεγαλείο αναταραχής
και αγωνίας. Ο Έφις αισθανόταν να τον
παίρνει η δίνη σαν να ήταν ξερό φύλλο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Στάθηκαν
πλάι σ’ έναν από τους σταυρούς που
σημαδεύουν το δρόμο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
άνεμος περνούσε ορμητικός, αλλά αργά
το απόγευμα ο ήλιος έκανε την εμφάνισή
του ανάμεσα στα σύννεφα σκίζοντάς τα
και σπρώχνοντάς τα μέχρι τον ορίζοντα
και όλα έλαμψαν τριγύρω στα βουνά και
στις κοιλάδες όπου η ομίχλη συγκεντρώθηκε
σε ασημένιες φωτεινές λίμνες.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Οι
ζητιάνοι ζεσταίνονταν στον ήλιο και ο
΄Εφις μάζευε την ελεημοσύνη τρέμοντας
σε κάθε θόρυβο βημάτων από φόβο μήπως
ξαναδεί τον ντον Πρέντου. Πότε πότε
ωστόσο ανασήκωνε το κεφάλι σαν να άκουγε
κάποια μακρινή φωνή.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Του
φαινόταν ότι καθόταν ακόμη μπροστά στην
καλύβα του στο κτηματάκι και άκουγε το
θρόισμα των καλαμιών, και ήταν η φωνή
της καρδιάς του που του έλεγε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις,
εάν βρίσκεσαι εδώ για πραγματική
εξιλέωση, γιατί φοβάσαι μην σ’
αναγνωρίσουν; Να σηκωθείς, όταν περάσει
το αφεντικό σου, και να τον χαιρετήσεις».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
ξαφνικά μια αίσθηση χαράς τον έκανε να
πεταχτεί επάνω, τον διαπέρασε ολόκληρο,
όπως ο ήλιος, που του στέγνωνε τα ρούχα
και του ζέσταινε τα ξυλιασμένα μέλη.
Και να, άρχισε πάλι να σκέφτεται τις
κυράδες του, τις αγαπούσε πάντα και
περίμενε τον ντον Πρέντου για να μάθει
νέα τους.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αλλά
ο ντον Πρέντου δεν κατηφόριζε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κατέβαινε,
μετά τη λειτουργία, μια σειρά από
χωριατοπούλες, όμορφες σαν τα τριαντάφυλλα,
η μια κολλητά στην άλλη, όλο γέλια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είδες
εκείνο το χοντρό που μετάλαβε;» , είπε
μια. «Είναι ένας ευγενής, πολύ πλούσιος,
που του έχουν κάνει μάγια.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
το ξέρω. Του έκανε μάγια μια φτωχή κοπέλα
που έπρεπε να την παντρευτεί και δεν
την παντρεύτηκε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
λες, καλέ Μαρία; Εάν του έχει κάνει μάγια,
του τα έκανε για να την παντρευτεί….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μη
με σπρώχνεις γι’ αυτό! Άντε πνίξου,
Φραντσίσκα Μπε!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Με
δόντια που άστραφταν στο όμορφο στόμα,
γεμάτο με βρομόλογα, περνούσαν μπροστά
από τον Έφις. Κάποια κοντοστεκόταν για
να πετάξει ένα μικρό νόμισμα στους
ζητιάνους και ο αέρας ανέμιζε τις άκρες
από το κεντημένο μαντήλι της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις περίμενε τον ντον Πρέντου. Κατέβαιναν
οι γέροντες πατριάρχες, οι σιωπηλές
γυναίκες, οι νέοι με τα ευκίνητα πόδια,
οι μικροί βοσκοί με θλιμμένα από τη
μοναξιά μάτια∙ ο ντον Πρέντου όμως δεν
φαινόταν πουθενά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις περίμενε. Μετά το μεσημέρι όμως
όλος ο κόσμος είχε γυρίσει στις καλύβες,
κάτω στο ξέφωτο και ο ντον Πρέντου δεν
είχε περάσει ακόμη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
ο Έφις ανέβασε τους συντρόφους του μέχρι
το ξωκλήσι, όπου λίγοι μόνο νέοι ήταν
μαζεμένοι σ’ έναν βράχο για να δουν τα
βερβέρικα άλογα που τρέχανε στα μισά
της πλαγιάς του βουνού. Ο άνεμος έμοιαζε
να παρασέρνει μαζί του στο μονοπάτι τα
άλογα που τα καβαλούσαν χωριάτες
κουκουλοφόροι. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις έβαλε τους τυφλούς να καθίσουν με
την πλάτη στον τοίχο και μπήκε στο
ξωκλήσι βαδίζοντας στις άκρες των ποδιών
μέχρι που έφτασε στα σκαλοπάτια της
Αγίας Τράπεζας όπου ο ντον Πρέντου,
γονατιστός και ακίνητος, προσευχόταν
με το πρόσωπο ανασηκωμένο, με τα μαλλιά
του γαλαζωπά στο χρυσαφί μισοσκόταδο
των κεριών,  με τη φόδρα από την άκρη του
καπότου του να προβάλλει κόκκινη, με το
σπιρούνι στο πόδι, όμοιος σε όλα με τους
Βαρόνους σε προσκύνημα, όπως τους είχε
δει ο υπηρέτης ζωγραφισμένους σε μια
παλιά εικόνα της εκκλησίας.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Προσευχόταν
απορροφημένος, αλλά, όταν ο Έφις του
άγγιξε ελαφρά το καπότο έστρεψε έκπληκτος
στην αρχή, έπειτα βίαιος, χωρίς να
αναγνωρίσει το ζητιάνο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Στο
διάολο! Ούτε εδώ δεν μας αφήνετε ήσυχους;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ντον
Πρέντου, αφεντικό! Είμαι ο Έφις, δεν με
αναγνωρίζετε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
ντον Πρέντου πετάχτηκε επάνω ανασηκώνοντας
τις άκρες από το καπότο του σαν να ήθελε
ν’ αγκαλιάσει τον υπηρέτη του, και
κοιτάχτηκαν σαν δυο παλιοί φίλοι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Λοιπόν;
 Λοιπόν;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Λοιπόν;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι»,
είπε ο ντον Πρέντου παίρνοντας πάλι το
λόγο πρώτος, «ο Τζατσίντο μου διηγήθηκε
τα κατορθώματά σου, βλάκα. Βάλθηκες να
κάνεις μια εύκολη δουλειά, ακαμάτη! Καλή
δουλειά, βέβαια! Έλα, πάρε!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Του
άπλωσε ένα νόμισμα, αλλά ο Έφις τον
κοίταζε στα μάτια με τη ματιά ενός πιστού
σκύλου και αναστέναζε χωρίς να
προσβάλλεται.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ντον
Πρέντου, αφεντικό, πείτε μου νέα για τις
κυράδες μου.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τις
κυράδες σου; Μήπως τις βλέπει κανείς;
Είναι κλεισμένες στη φωλιά τους σαν
κουνάβια.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
ο Τζατσίντο;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τον
είδα στο Νούορο, τον πειναλέο. Γιατί δεν
τον πήρες μαζί σου να ζητά ελεημοσύνη;
Ξέρεις τι κάνει τώρα; Παντρεύεται την
άλλη πειναλέα, την Γκριζέντα, μάλιστα,
ο ηλίθιος!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Καλά
κάνει∙ το είχε υποσχεθεί», είπε ο Έφις
και ένοιωσε πάλι να τον κυριεύει η χαρά.
«Να η χάρη του Θεού που ζητούσες,
αφεντικό», σκεφτόταν και χαμογελούσε
μπροστά στα προσβλητικά λόγια που ο
ντον Πρέντου, μετανιωμένος για το πρώτο
του ξέσπασμα καλοσύνης, του απηύθυνε
αντιμετωπίζοντάς τον σαν ζητιάνο που
ήταν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μετά
το πανηγύρι των Αγίων Αναργύρων της
Μαμογιάντα ο Έφις και οι τυφλοί πήγαν
στο Μπίτι για τη Θαυματουργή  Παναγία.
Πριν φτάσουν εκεί έκαναν στάση στο
Ορούνε, αλλά, παρόλο που ήταν κουρασμένος,
ο Έφις δεν κοιμήθηκε φοβούμενος μην του
κλέψουν το δισάκι με το κομπόδεμα που
είχε μαζέψει στα τελευταία πανηγύρια.
Προσευχόταν, ήρεμος, μισανοίγοντας
κάθε τόσο τα μάτια για να δει τους
συντρόφους του που κοιμόνταν κάτω από
μια βελανιδιά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ήταν
νύχτα ακόμη αλλά αχνόφεγγε το φως στην
Ανατολή ανάμεσα στα βουνά που άνοιγαν
προς τη θάλασσα: εκεί ξυπνούσε η αυγή.
Και να ο Έφις, νικημένος από τον ύπνο,
νομίζει ότι ονειρεύεται μη μπορώντας
ν’ ανοίξει τα βλέφαρα: βλέπει τον γέρο
τυφλό να ανακάθεται, να στήνει αυτί, ν’
ακουμπά το χέρι στον κορμό της βελανιδιάς,
να σηκώνεται και μετά από μια στιγμή
δισταγμού να τον πλησιάζει και με το
γαμψό του χέρι να τραβάει το δισάκι σαν
να το ψαρεύει μες στο σκοτάδι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
δεν κινείται, δε μιλά και ο γέρος το
σκάει σιγά σιγά προς τα επάνω, ανάμεσα
στους θάμνους και στις πέτρες, χωρίς να
στρέψει πίσω, μεγαλόσωμος και μαύρος
στο γαλάζιο φόντο του βουνού.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μόνο
όταν δεν τον έβλεπε πια κατάλαβε ότι
δεν ονειρευόταν και πετάχτηκε όρθιος,
αλλά του φάνηκε ότι ένα χέρι τον τραβούσε
προς τα κάτω αναγκάζοντάς τον να
ξανακαθίσει, να μείνει ακίνητος. Και
σιγά σιγά τη θέση της έκπληξης την πήρε
ένα κύμα χαράς, μια επιθυμία να γελάσει:
και γέλασε, και όλος ο ουρανός τριγύρω
γέμισε χρώματα, γαλάζιο και τριανταφυλλί,
και οι παπαδίτσες τραγουδούσαν ανάμεσα
στους θάμνους.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Να»,
σκεφτόταν. «Ο Θεός με ξαλάφρωσε από τον
ένα σύντροφό μου. Τι βάρος μου πήρε!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ξύπνησε
τον άλλο και του είπε τι είχε συμβεί.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Βλέπεις,
Έφις; Πείστηκες τώρα; Το ήξερα ότι
προσποιείται. Δεν το είπα αμέσως; Κι εσύ
τον κουβάλησες ξωπίσω σου. Νύχτα και
μέρα με βασάνιζες μ’ αυτόν. Τώρα θα πάμε
να τον καταγγείλουμε∙ θα τον ψάξουμε,
θα του λιανίσουμε τα κόκαλα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις χαμογελούσε. Στο πανηγύρι ήταν
σχεδόν ευτυχισμένος. Ένα πλήθος, όπως
δεν το είχε ξαναδεί, γέμιζε την εκκλησία,
το χώρο γύρω, το μονοπάτι που οδηγούσε
στο χωριό. Μια λιτανεία γύριζε συνέχεια
γύρω από το ναό, σαν ερπετό κόκκινο και
άσπρο, κίτρινο και μαύρο. Τα λάβαρα
ανέμιζαν όμοια με μεγάλες πεταλούδες,
και με τη μονότονη ψαλμωδία των προσκυνητών
ενώνονταν άσματα της χορωδίας,
κουδουνίσματα αλόγων σελωμένων για
αγώνες, φωνές χαράς. Περνούσαν γυναίκες
με ξέπλεκα τα μαύρα μαλλιά στους ώμους
σαν πλερέζες∙ ακολουθούσαν άντρες
ξεσκούφωτοι με ένα κερί στο χέρι,
ξυπόλητοι, σκονισμένοι, σαν να έρχονταν
από την άλλη άκρη του κόσμου. Τα μάτια
όλων ήταν γεμάτα ερωτηματικά και ελπίδα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
τα υπομονετικά άλογα ανέβαιναν στο
δρόμο γεμάτα χαρά ή πόνο. Τα καβαλούσαν
νέοι με φλογάτα πρόσωπα, όλο αίμα, κοπέλες
χλωμές που έκρυβαν το πάθος όπως τ’
αναμμένα κάρβουνα στη χόβολη, και
ανάπηροι, τρελοί, δαιμονισμένοι, όλοι
με μάτια γεμάτα ζωή και θάνατο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις είχε αποτραβηχτεί λίγο από την
εκκλησία, σ’ ένα μέρος που δεν περνούσε
πολύς κόσμος. Ο τυφλός δε σταματούσε,
ανάμεσα στο ένα παράπονο και στ’ άλλο,
να μουρμουρίζει συνεχώς και είχε ένα
πρόσωπο σκοτεινό, απειλητικό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Προς
το βράδυ -  η συγκομιδή ήταν πενιχρή –
άφησε να ξεσπάσει η οργή του, κατηγορώντας
τον Έφις ότι είχε σκοτώσει τον άλλο
σύντροφο για να τον ξεφορτωθεί και να
κρατήσει για τον εαυτό του τα χρήματα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις χαμογελούσε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έλα»,
του είπε, πιάνοντάς τον από το χέρι,  και
αφού περπάτησαν λίγο: «ακούς;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
τυφλός άκουγε τη φωνή του άλλου συντρόφου
που εκεί, μπροστά τους, ζητούσε ελεημοσύνη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τώρα
δεν θα κάνετε όπως την άλλη φορά», είπε
ο Έφις. «Εάν τσακωθείτε και σας συλλάβουν,
εγώ νίπτω τας χείρας.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
ο πραγματικός τυφλός έσκυψε επάνω στον
ψεύτικο και τον ρώτησε μέσα από τα
δόντια, χαμηλόφωνα:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γιατί
το έκανες αυτό, φαρισαίε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Επειδή
έτσι μου άρεσε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις χαμογελούσε. Ο τυφλός </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>έβλεπε</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
αυτό το χαμόγελο και εξοργιζόταν. Όλη
η οργή του προς τον σύντροφό του τον
κλέφτη στράφηκε προς τον καλό σύντροφο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
θέλω πια να πηγαίνω μαζί σου∙ καλύτερα
να πέσω καταγής και να περιμένω το
θάνατο. Είσαι ένας ηλίθιος, ένας άχρηστος.
Έρχεσαι μαζί μου για να διασκεδάσεις
και να με τυραννάς. Άντε πνίξου, στο
διάολο.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τα
λες αυτά γιατί ξέρεις πως δεν θα σ’
εγκαταλείψω», είπε ο Έφις. «Παρόλο που
είσαι τυφλός με γνωρίζεις, εγώ όμως δε
σε γνωρίζω παρόλο που βλέπω. Εάν όμως
πιστεύεις ότι μπορείς να βρεις έναν
άλλο σύντροφο, να το πράξεις. Θα σε
βοηθήσω.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
ψεύτικος τυφλός άκουγε και κρατούσε
σφιχτά επάνω του το κλεμμένο δισάκι.
Άρπαξε το χέρι του Ιστένε και του είπε:
«Μείνε μαζί μου, διάολε!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έμειναν
έτσι με τα χέρια ενωμένα, όπως τους είχε
δει ο Έφις να βγαίνουν από την καζάρμα
του Φόνι, και έμοιαζε να τον περιμένουν
κάπως προκλητικά να μιλήσει. Εκείνος
τράβηξε λοιπόν το κομπόδεμα με τα
νομίσματα που είχαν συγκεντρωθεί εκείνη
την ημέρα και αφού το κούνησε λίγο
μπροστά τους, κοιτάζοντάς τους και
χαμογελώντας, το άφησε να πέσει στο χέρι
του πραγματικού τυφλού και έφυγε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ελεύθερος!
Είχε όμως ακόμη την εντύπωση ότι σέρνει
από πίσω τους συντρόφους του και
ανησυχούσε γι’ αυτούς.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Περπάτησε
όλη τη νύχτα και όλη την επόμενη μέρα,
κάτω κατά μήκος της κοιλάδας του Ισάλε,
μέχρι που έφτασε στη θάλασσα. Εκεί έπεσε
στο χώμα, ανάμεσα σε δυο θάμνους φιλλυρέας,
και του φάνηκε πως γύρισε στο χωριό του
αφού έκανε το γύρο του κόσμου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Στον
ύπνο του όμως ξανάβλεπε τον τυφλό,
σκυφτό, με τα χείλη ωχρά, μισάνοιχτα
επάνω σε δόντια αγριμιού, και του φαινόταν
ότι τον περιγελούσε και τον συμπονούσε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Νομίζεις
ότι γύρισες και αναπαύεσαι. Θα δεις,
Έφις∙ τώρα αρχίζει πραγματικά η οδοιπορία
σου.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όσο
πλησίαζε στο κτηματάκι, ανηφορίζοντας
τη δημοσιά, άκουγε το παράπονο ενός
ακορντεόν και νόμιζε ότι τον γελούσαν
τ’ αυτιά του συνηθισμένα στους ήχους
των πανηγυριών.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τόσα
μακρινά πράγματα του έρχονταν στο νου
και όλα τα φύλλα θρόιζαν τριγύρω για να
τον χαιρετήσουν. Να η αιμασιά, να το
ποτάμι, ο λόφος, το καλύβι. Δεν ένοιωθε
συγκίνηση, αλλά εκείνο το γλυκό,
απροσδιόριστο παράπονο, που φαινόταν
ν’ ανεβαίνει από την ηρεμία του πρασινωπού
νερού, τον τραβούσε σαν δέλεαρ.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μπήκε,
σήκωσε το βλέμμα και αμέσως κατάλαβε
ότι το κτηματάκι ήταν κακοκαλλιεργημένο.
Έμοιαζε με τόπο που δεν έχει νοικοκύρη:
τα δέντρα ήταν κιόλας γυμνά από καρπούς
κι εδώ κι εκεί κρεμόταν κανένα σπασμένο
κλαδί.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Τσουαναντόνι, καθισμένος κάτω από την
πέργολα μπροστά στην καλύβα, έπαιζε το
ακορντεόν και ολοτρόγυρα το μονότονο
μοτίβο απλωνόταν  σαν ένα πέπλο ύπνου
πάνω από τον ερημωμένο τόπο. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Βλέποντας
τον άγνωστο άντρα να προχωράει σκυμμένος
για να ρίξει μια ματι μέσα στο καλύβι,
το αγόρι σταμάτησε να παίζει το ακορντεόν
και το γλυκό βλέμμα του έγινε απειλητικό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
θέλετε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
άντρας έβγαλε το σκούφο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μπαρμπα-Έφις!»,
φώναξε το αγόρι και ξανάρχισε να παίζει,
μιλώντας και γελώντας ταυτόχρονα. «Μα
εσείς δεν πεθάνατε; Κάποιοι έλεγαν πως
πήγατε στην Αμερική και γίνατε πλούσιος
και πως στέλνατε πολλά λεφτά στις κυράδες
σας. Τώρα ο φύλακας εδώ είμαι εγώ. Εάν
θέλω να σας διώξω σαν κλέφτη, μπορώ να
το κάνω. Δε θα το κάνω όμως. Θέλετε
σταφύλια; Πάρτε. Το αφεντικό μου, ο ντον
Πρέντου, αδιαφορεί γι’ αυτό το κομμάτι
γης: έχει τόσα άλλα κτήματα. Το μεγάλο,
στο Μπάντε Σάλικε, εκείνο μάλιστα, δίνει
παραγωγή. Τα φρούτα από ’δω το αφεντικό
μου τα στέλνει πεσκέσι στις ξαδέλφες
του, τις κυράδες σας, εκείνες όμως μένουν
πάντα κλεισμένες μέσα όπως ο σκαντζόχοιρος
στ’ αγκάθια του. Μπαρμπα-Έφις, πρέπει
να σας πω κάτι: προχθές το βράδυ – το
βράδυ μένω κλεισμένος μέσα στο καλύβι,
επειδή φοβάμαι τα φαντάσματα, και πάντα
ακούω τη γιαγιά μου να ξύνει την πόρτα
– προχθές το βράδυ λοιπόν, πόσο τρόμαξα!
Ένιωσα κάτι μαλακό να κουνιέται στα
πόδια μου. Φώναξα, μ’ έκοψε κρύος ιδρώτας,
αλλά την αυγή είδα ότι ήταν ένας
τραυματισμένος λαγός. Μάλιστα, έπεσε
στο δόκανο αλλά κατάφερε να ξεφύγει και
βρισκόταν εκεί με σπασμένο πόδι και με
κοίταζε με δυο μάτια σαν άνθρωπος. Του
έδεσα το πόδι, αλλά μετά έκανε πυρετό.
Έκαιγε μέσα στα χέρια μου σαν να ήταν
ένα κουβάρι φωτιά και μετά μελάνιασε
για τα καλά και ψόφησε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις κάθισε μπροστά στο καλύβι κοιτάζοντας
μακριά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
λες» ρώτησε σοβαρά, «ο ντον Πρέντου θα
με ξαναπάρει στη δούλεψή του;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
αγόρι έγινε επιθετικό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τότε
θα πρέπει να διώξει εμένα; Τι θα κάνω
τότε εγώ; Η Γκριζέντα θα παντρευτεί και
θα φύγει. Εγώ όμως τι θ’ απογίνω; Θα
ζητιανεύω; Όχι, να πάτε εσείς που είστε
και γέρος.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έχεις
δίκιο», είπε ο Έφις, και έσκυψε το κεφάλι.
Η υποχωρητικότητά του έκανε πάλι φιλικό
απέναντί του το μικρό υπηρέτη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ο
ντον Πρέντου είναι τόσο πλούσιος που
μπορεί έτσι και αλλιώς να σας πάρει.
Μπορεί να σας στείλει στα άλλα κτήματά
του, επειδή εμένα μου αρέσει εδώ. Εδώ
είναι καλό μέρος∙ το λέει και η Γκριζέντα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
κάνει η Γκριζέντα;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ράβει
το νυφικό της.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πες
μου, Τσουαναντόνι, ο ντον Τζατσίντο ήρθε
στο χωριό;»  </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ο
γαμπρός μου», είπε το αγόρι με περηφάνια,
«ήρθε, ναι, τον περασμένο Ιούλιο. Η
Γκριζέντα ήταν συνέχεια άρρωστη, παραλίγο
να τη βρει νεκρή. Ναι, ήρθε…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έπαψε,
με το πρόσωπο γερμένο πάνω στο ακορντεόν
και το βλέμμα σοβαρό από την ανάμνηση.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πες
τα μου όλα. Μπορείς να τα πεις σ’ εμένα,
Τσουαναντό. Είμαι κι εγώ της οικογένειας
σχεδόν.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
θα σας τα πω. Λοιπόν, η Γκριζέντα ήταν
άρρωστη, έλιωνε σαν το κερί. Τη νύχτα
είχε πυρετό. Σηκωνόταν σαν τρελή και
έλεγε: θέλω να πάω στο Νούορο. Όταν όμως
ήταν ν’ ανοίξει την πόρτα, δεν μπορούσε.
Καταλαβαίνετε: έξω ήταν η γιαγιά που
έσπρωχνε την πόρτα και την εμπόδιζε να
φύγει. Τότε, μια φορά, πήγα εγώ στο Νούορο.
Βρήκα το γαμπρό μου σ’ ένα μέρος που
έμοιαζε με την κόλαση: στο Μύλο. Του τα
είπα όλα. Τότε εκείνος ζήτησε τρεις
μέρες άδεια και ήρθε μαζί μου. Νοίκιασε
ένα άλογο, επειδή κοστίζει λιγότερο από
το αμάξι, και μ’ έβαλε στα καπούλια.
Ήταν ωραία που πηγαίναμε έτσι, σαν να
ήμασταν γίγαντες. Έτσι ζήτησε σε γάμο
τη Γκριζέντα κι έτσι, με τη βοήθεια του
Θεού, θα παντρευτούνε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Από
ποιόν τη ζήτησε σε γάμο;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
ξέρω∙ από την ίδια!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πες
μου Τσουαναντόνι, ο ντον Τζατσίντο πήγε
στις θείες του, στις κυράδες μου;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
αγόρι δίστασε πάλι. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι»,
είπε έπειτα, «πήγε. Νομίζω ότι μάλωσαν,
γιατί όταν βγήκε από εκεί τα μάτια του
ήταν κόκκινα, σαν να είχε κλάψει. Η
Γκριζέντα τον κοίταζε και γελούσε, αλλά
έσφιγγε τα δόντια. Εκείνος είπε: είναι
η τελευταία φορά που με βλέπουν.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις δεν έκανε άλλες ερωτήσεις. Πέρασε
τη νύχτα στην καλύβα και καθώς είχε
αρχίσει να φυσάει δυνατός αέρας και τα
καλάμια στο φρύδι της πλαγιάς θρηνούσαν
σαν ψυχές κολασμένων, προκαλώντας φόβο
στο μικρό φύλακα, άρχισε να του διηγείται
ιστορίες από τη Βίβλο, μιμούμενος την
προφορά του τυφλού.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
ήταν ένας βασιλιάς που έβαζε να λατρεύουν
τα δέντρα, με τη δικαιολογία ότι είναι
πνεύματα, καθώς και τα ζώα, ακόμη και τη
φωτιά. Τότε ο αληθινός Θεός προσβλήθηκε
και έκανε τους υπηρέτες αυτού του βασιλιά
τόσο κακούς, που συνωμότησαν για να
σκοτώσουν τον αφέντη τους. Ναι, έβαζε
να λατρεύουν ένα Θεό, όλον από χρυσάφι:
γι’ αυτό έμεινε στον κόσμο τόση αγάπη
για το χρήμα και οι συγγενείς, ακόμα,
σκοτώνουν τους συγγενείς για το χρήμα.
Ακόμη και τα αθώα πλάσματα λατρεύουν
το χρήμα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έπειτα
άρχισε να περιγράφει το ναό και τα
ανάκτορα του Βασιλιά Σολομώντα. Ο
Τσουανατόνι αποκοιμήθηκε κι εκείνος
ανιστορούσε ακόμη. Έξω τα καλάμια θρόιζαν
τόσο βίαια που έμοιαζε να δίνουν μάχη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Την
αυγή, βγαίνοντας από την καλύβα ο Έφις
είδε πράγματι εκατοντάδες από αυτά να
κρέμονται σπασμένα, με τα μακριά φύλλα
τους σκορπισμένα καταγής σαν σπασμένα
σπαθιά. Και όσα είχαν γλιτώσει, λίγο
μαδημένα, έμοιαζε να σκύβουν για να δουν
τους νεκρούς συντρόφους τους, χαϊδεύοντάς
τους με τα τραυματισμένα φύλλα τους.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πάρτε
λίγα σταφύλια, μπαρμπα-Έφις», του είπε
το αγόρι, αποχαιρετώντας τον σκεφτικό:
«εάν ο ντον Πρέντου σας ξαναστείλει εδώ
θα είμαι ευχαριστημένος. Θα περνάμε τον
καιρό λέγοντας ιστορίες. Πηγαίνετε στην
Γκριζέντα να της πείτε χαιρετίσματα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
να ο Έφις, που ανηφορίζει το δρόμο προς
το χωριό. Η αυγή είναι σχεδόν κρύα και
οι λευκοί λόφοι μοιάζουν σκεπασμένοι
με χιόνι. Τα μικρά βουνά, πάνω από τα
χωριουδάκια τα σκορπισμένα στην πεδιάδα,
μετά το Κάστρο, καπνίζουν σαν σκεπασμένα
καμίνια από κάρβουνο και όλα είναι
σιωπηλά και νεκρά στο ρόδινο πρωινό. Ο
Έφις όμως ξανάβρισκε την ψυχή του και
του φαινόταν ότι γύριζε στο σπίτι του
πόνου του σαν τον άσωτο υιό, αφού
προηγουμένως είχε σκορπίσει όλες τις
ελπίδες του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Πήγε
κατ’ ευθείαν στην τοκογλύφο και γέλασε
όταν κατάλαβε πως εκείνη δε τον αναγνώρισε
αμέσως και τον υποδέχτηκε καλοσυνάτα
νομίζοντας πως είναι ξένος, ένας υπηρέτης
που τον έστειλε κάποιος κτηματίας για
να ζητήσει λεφτά. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Καλίνα,
γριά καρακάξα, δε με αναγνωρίζεις; Κι
εσύ όμως αδυνάτισες.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κρατούσε
στο χέρι τα παπούτσια∙ άφησε να της
πέσουν το ένα μετά το άλλο, έπειτα έσκυψε
να τα μαζέψει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις,
βλέπεις; Η κατάρα που σου έδωσα έπιασε!
Ακόμη και τα ρούχα σου άλλαξες. Θυμήσου
που ήθελες να με σκοτώσεις.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είμαι
πάντα έτοιμος, εάν δεν πάψεις! Πες μου,
πως είσαι;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όχι
πολύ καλά. Εδώ και λίγο καιρό έχω συνέχεια
πονοκέφαλο και ο πόνος και η αγρύπνια
με κατάντησαν έτσι, χούφταλο, καμπούρα,
λες και με ρούφηξε ο βρικόλακας.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είναι
δίκαιο!», σκέφτηκε ο Έφις, αλλά δεν το
είπε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είναι
ένας διαολεμένος πόνος, ο πονοκέφαλος,
Έφις μου. Μέχρι που έταξα να πάω για
προσκύνημα στον Άγιο Φραγκίσκο, τώρα,
τον Οκτώβρη….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Άκουσε»,
είπε ο Έφις, που κάθισε μπροστά στην
παραστιά κι δεν έλεγε να φύγει, «δεν
χρειάζεται να πας για προσκύνημα. Εάν
θέλεις να κάνεις μετάνοια, κάνε την εδώ,
στο σπίτι σου.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εγώ
δεν έχω ανάγκη να κάνω μετάνοια! Εάν θα
πάω, θα πάω από ευλάβεια. Η ψυχή μου είναι
μπροστά στο Θεό, όχι μπροστά σε κάποιον
αμαρτωλό σαν κι εσένα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
χαμήλωσε το κεφάλι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Άκου»,
ξανάρχισε, «χρειάζομαι ρούχα και χρήματα.
Πρέπει να με βοηθήσεις, Καλίνα. Εάν
θέλεις, μπορείς να το κάνεις. Είμαι σαν
τον στρατιώτη που πήγε στον πόλεμο:
επιστρέφω, αλλά δεν μπορώ να φοράω αυτά
τα ρούχα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πες
μου τουλάχιστον, πού πήγες;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τίποτε
το σπουδαίο, θέλησα να γυρίσω λίγο τον
κόσμο. Πήγα μέχρι την Ανατολή όπου υπήρχε
ο ναός και το σπίτι του Βασιλιά Σολομώντα….
Το σπίτι αυτό ήταν όλο από χρυσάφι, με
πόρτες που είχαν πόμολα χρυσά σε σχήμα
ροδιού… και τα πιάτα και οι κανάτες
ήτανε χρυσά, ακόμη και τα κλειδιά και
οι αμπάρες που κλείνανε τις πόρτες ήταν
χρυσά…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
γυναίκα τον λοξοκοίταζε, ενώ περνούσε
τα καινούργια κορδόνια στα παπούτσια
της, χωρίς να πετάξει τα παλιά, που
μπορούσαν ακόμη να χρησιμέψουν στο
δέσιμο κάποιου πράγματος. Γιατί όμως
εκείνος μιλούσε έτσι, με τόνο παρακαλεστικό
σαν ζητιάνος; Την κορόιδευε ή είχε
πυρετό;</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις,
ψυχή μου, γύρισες τον κόσμο και έλιωσαν
τα παπούτσια σου και το μυαλό σου!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Παρόλα
αυτά του δάνεισε τα χρήματα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις, ωστόσο, δεν έφυγε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
μπορώ να βγω έτσι και να παρουσιαστώ
στις αναγελάστρες υπηρέτριες του ντον
Πρέντου. Πρέπει να μου βρεις ρούχα. Άντε:
τι σκέφτεσαι όταν δεν κοιμάσαι; Άντε,
άντε: χριστιανή μου.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι,
δεν είμαι χριστιανή εγώ; Πιο χριστιανή
από εσένα, ψυχή μου. Εγώ δεν άφησα ποτέ
το σπίτι μου να τρέχω στον κόσμο, γριά
γυναίκα….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εάν
δεν σταματήσεις, θ’ αρπάξω το στειλιάρι,
Καλί, πρόσεξε!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όλη
τη μέρα συνέχιζαν να τρώγονται, λίγο
στ’ αστεία, λίγο στα σοβαρά, αλλά το
απόγευμα εκείνη βγήκε και αγόρασε ένα
κουστούμι σχεδόν καινούργιο από μια
γυναίκα που ο άντρας της είχε πάει στην
Αμερική.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κατά
το βραδάκι ο Έφις επέστρεψε στις κυράδες
του. Ναι, κατά το βραδάκι, όπως μετά από
μια μέρα ελευθερίας που την περνά κανείς
περιπλανώμενος, χασομέρης και
ανικανοποίητος. Όλα ήταν ήσυχα και
θλιβερά  εκεί πέρα. Το Βουνό πρόβαλε
πάνω στο μαύρο σπίτι, στον ανοιχτοπράσινο
ουρανό του δειλινού, το καινούργιο
φεγγάρι έπεφτε επάνω στο Βουνό και ο
αποσπερίτης τρεμόπαιζε πάνω από το
φεγγάρι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
εξώπορτα ήταν κλειστή, το χορτάρι φύτρωνε
κατά μήκος του τοίχου και στα σκαλοπάτια,
όπως σ’ ένα εγκαταλειμμένο σπίτι∙ κι
ο Έφις φοβήθηκε να χτυπήσει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Είδε
το πορτάκι της Γκριζέντα που έλαμπε σαν
χρυσό ορθογώνιο επάνω στο μαύρο τοίχο,
και θυμήθηκε τι του ζήτησε ο Τσουανατόνι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Γκριζέντα στεκόταν μπροστά στη φωτιά
για να στεγνώσει τα βρεγμένα της εσώρουχα.
Ήταν ξυπόλυτη  και οι τορνευτές της
γάμπες έλαμπαν σαν να ήταν από μπρούντζο.
Βλέποντας τον άντρα άφησε να πέσουν τα
εσώρουχά της και γέλασε, ξεφωνίζοντας
από χαρά μόλις τον γνώρισε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μπα,
Γκριζέντα! Πας ακόμη στο ποτάμι; Ο άντρας
σου το επιτρέπει;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γιατί,
εκείνος δεν δουλεύει; Μήπως είναι
άρχοντας; Εάν ήταν άρχοντας, εγώ θα ήμουν
πεθαμένη τώρα. Λοιπόν, δεν θα μπείτε;
Καθίστε. Σας βαραίνει το δισάκι; Είναι
γεμάτο χρυσάφι; Κάνατε περιουσία στα
κρυφά∙ πονηρός που είστε!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κάθισε
και ακούμπησε το δισάκι καταγής, και
κοίταζε την Γκριζέντα, και η Γκριζέντα
τον κοίταζε πονηρά δίνοντάς του να
καταλάβει ότι ήξερε την αλήθεια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όμως
κι εμείς, μπαρμπα-Έφις, κι εμείς, εγώ και
ο Τζατσίντο, κάτι θα κάνουμε. Μπορούμε
ακόμη και πλούσιοι να γίνουμε, μπαρμπα-Έφις,
ποιος ξέρει; Όλα μπορούν να γίνουν σ’
αυτόν τον κόσμο∙ πιστεύω πως όλα μπορούν
να γίνουν.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μήπως
δεν είσαστε κιόλας πλούσιοι; Ποιοι είναι
πλουσιότεροι από εσάς;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έσκυψε
επάνω του, χαριτωμένη και παιδούλα, όπως
ήταν κάποτε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αυτό
έλεγα κι εγώ πάντα! Όταν οι κυράδες σας
δεν θέλανε εγώ κι ο Τζατσίντο να
παντρευτούμε, επειδή εγώ είμαι φτωχιά,
έλεγα: δεν είμαι νέα; δεν τον αγαπώ; Μήπως
η ντόνα Νοέμι και ο ντον Πρέντου, με όλα
τα καλά τους, είναι πλουσιότεροι από
εμάς; Από ηλικία, ναι, εάν το θέλουν, από
τίποτε άλλο όμως!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις ανασκίρτησε.  </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
παντρευτούν;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
παντρευτούν, ναι! Εκείνος έλιωνε, όπως
έλιωνα κι εγώ την περασμένη άνοιξη.
Λέγανε πως του είχαν κάνει μάγια. Τον
είχαν μαγέψει, ναι! Μάγια αγάπης. Μέχρι
που πήγε στην Ολιένα να συμβουλευτεί
μια μάγισσα. Τελευταία, την περασμένη
εβδομάδα, πήγε προσκύνημα στην Παναγία
στο Γκονάρε και έκανε τάμα τρία σκούδα
για να κάνει το θαύμα της. Αυτά λένε οι
κακές γλώσσες!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις κοίταζε σκεφτικός καταγής, ανάμεσα
 στα γόνατά του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πρέπει
να επιστρέψω;», αναρωτιόταν. «Λες να
πιστέψουν ότι με φέρνει ο καλός άνεμος;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
άξαφνα, για μια στιγμή, στενοχωρήθηκε
που η ντον Νοέμι είπε το ναι πριν εκείνος
γυρίσει. Αμέσως όμως σηκώθηκε μετανοιωμένος,
ταπεινωμένος. Α, πόσο αμαρτωλός ήταν
ακόμη!</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Νομίζεις
ότι ο ντον Πρέντου είναι εκεί;», ρώτησε
στρέφοντας πριν βγει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εγώ
είμαι εδώ, δεν είμαι εκεί, μπαρμπα-Έφις!»
είπε η Γκριζέντα τρέχοντας γελαστή προς
το μέρος του «και δεν μπορώ καν να πω:
πάω να δω, γιατί οι κυράδες σου
διπλομανταλώνουν την εξώπορτα όταν με
βλέπουν!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
έφυγε, αλλά για άλλη μια φορά ακόμη η
καρδιά του χτυπούσε δυνατά και του
φάνηκε πως τα χτυπήματα στην εξώπορτα
αντηχούσαν μέσα στα σωθικά του. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>Κεφάλαιο
δέκατο έκτο</B></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ήταν
η Νοέμι που του άνοιξε. Ο Έφις την είδε
να εμφανίζεται μπροστά του, στο γλαυκό
φόντο της αυλής, ψηλή ψηλή, λεπτή, με το
πρόσωπο χλωμό: η Λία κοριτσάκι, η Λία
αναστημένη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τον
κοίταξε καλά πριν τον αφήσει να μπει,
όπως κοιτάζει κανείς έναν ξένο, έπειτα
είπε μόνο: «α, εσύ είσαι;». Ήταν αρκετή
όμως αυτή η έκφραση δύσπιστης και κάπως
ειρωνικής έκπληξης για να τον ταπεινώσει
και να τον ταράξει περισσότερο. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γύρισα,
λοιπόν, ντόνα Νοέμι μου», είπε μπαίνοντας
και ακολουθώντας την μέσα στην αυλή. «Ο
περιπλανώμενος γύρισε. Και η ντόνα Έστερ
πώς είναι; Μου επιτρέπετε να την
επισκεφτώ;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
να, στο γλαυκό μισοσκόταδο τα πράγματα
βρίσκονταν ακίνητα στον τόπο τους: το
μπαλκόνι επάνω, μαύρο στο γκρι φόντο
του τοίχου, το πηγάδι με τα κόκκινα
λουλούδια, η τριχιά στη σκάλα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Στην
κουζίνα είχε φως, όχι όμως το λαμπρό φως
όπως στο σπίτι της Γκριζέντα, αλλά ένα
πένθιμο λυχνάρι πάνω από τον αρχαίο
πάγκο, στη μέση ενός πυκνού σκοταδιού.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όχι,
τίποτε δεν είχε αλλάξει: όλα ήταν νεκρά
ακόμη. Και ο Έφις σκέφτηκε με πόνο:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
πρέπει να είναι αλήθεια ότι η ντόνα
Νοέμι είπε το ναι.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ενστικτωδώς
προσπάθησε να κρεμάσει το δισάκι στο
κρεμαστάρι, αλλά το κρεμαστάρι δεν
υπήρχε. Κανείς δεν το ξαναέβαλε στη θέση
του κι έτσι εκείνος κράτησε κοντά του
το δισάκι σαν τον επισκέπτη που πρέπει
γρήγορα να φύγει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Έστερ διάβαζε ήσυχα καθισμένη σ’
ένα σκαμνάκι μπροστά στον αρχαίο πάγκο,
αλλά ξαφνικά ο γάτος, που ήταν ξαπλωμένος
στη σκιά της πλάι στο λυχνάρι και με τα
μάτια παρακολουθούσε τις κινήσεις των
χεριών της, πήδηξε στην ποδιά της σαν
να ήθελε να κρυφτεί και από εκεί τρύπωσε
κάτω από τον πάγκο. Εκείνη ανασήκωσε το
κεφάλι, είδε τον άγνωστο και άρχισε να
τον παρατηρεί με μάτια που πετούσαν
σπίθες και το βιβλίο έτρεμε στα χέρια
της.  </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Λοιπόν,
ναι, εγώ είμαι, κυρά μου! Γύρισα. Ο
περιπλανώμενος γύρισε. Τι έχετε να
πείτε, ντόνα Έστερ; Πώς πάει η υγεία;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις!
Έφις! Έφις!», ψέλλιζε εκείνη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εγώ
είμαι, ο Έφις! Δεν βλέπετε καλά, ντόνα
Έστερ, και φοράτε γυαλιά;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εσύ
είσαι, Έφις! Κάθισε. Ναι, δεν βλέπω καλά
από το πολύ το κλάμα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι όμως τους κοίταζε και τους δυο με
κακία και έμοιαζε να διασκεδάζει με το
θέαμα. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
Έστερ! Φοράς γυαλιά επειδή γέρασες πια.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κάθισε»,
είπε και σ΄ εκείνη, χτυπώντας το χέρι
της επάνω στον πάγκο, και ο Έφις κάθισε
πλάι στη γριά κυρά του πού έτρεμε ολόκληρη
από την έκπληξη. Στην αρχή δεν ήξεραν
τι να πούνε. Εκείνος έσφιγγε επάνω του
το δισάκι και έσκυβε το κεφάλι ντροπαλός,
εκείνη έβγαλε τα γυαλιά, τα έκλεισε
ανάμεσα στις σελίδες του βιβλίου και
φάνηκε να θέλει ν’ ακουμπήσει στο πλάι
του υπηρέτη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τελικά
έστρεψαν και οι δυο το βλέμμα και
κοιτάζονταν κι εκείνη έκανε με το κεφάλι
ένα νεύμα επίπληξης.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μπράβο!
Γύρισες εδώ κι εκεί και τελικά επέστρεψες!
Γιατί όμως δεν έγραψες δυο λέξεις, δεν
έστειλες χαιρετίσματα; Κι όμως τόσοι
ήρθαν από την Αμερική!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις έκανε ν’ απαντήσει, αλλά είδε τη
Νοέμι να γελά σαν να ήξερε κι εκείνη την
αλήθεια, και έπαψε ακόμη πιο ταπεινωμένος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κι
έφυγες έτσι, Έφις! Σαν να σ’ είχαμε
προσβάλει, χωρίς να πεις μια λέξη, Έφις!
Και σκέψου, σκέψου, εγώ έλεγα πάντα στον
εαυτό μου: γιατί το έκανε αυτό ο Έφις;
Μπορούμε τελικά να μάθουμε το γιατί;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Συμβαίνουν
αυτά! Γερνάει κανείς και ξαναμωραίνεται»,
απάντησε εκείνος με μια αόριστη κίνηση.
«Τώρα είμαι εδώ… Ας μη μιλάμε πια γι’
αυτό.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
τώρα, τι λογαριάζεις να κάνεις; Θα
γυρίσεις στον Πρέντου ή μήμπως, όπως
λέει ο κόσμος, είναι αλήθεια ότι έγινες
πλούσιος; Γιατί δεν αφήνεις κάτω αυτό
το δισάκι; Θα πάρεις κάτι εδώ, μια μπουκιά
έστω.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πρέπει
να φύγω, ντόνα Έστερ μου… Ήρθα μόνο για
να σας χαιρετήσω.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
μείνεις εδώ μέχρι αύριο», είπε η Νοέμι
και με μια αιλουροειδή σχεδόν κίνηση
του πήρε το δισάκι και το τοποθέτησε
πιο πέρα επάνω στον πάγκο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κοιτάχτηκαν,
κι εκείνος κατάλαβε ότι κάτι είχαν να
πουν εκείνοι οι δυο, να ξαναπιάσουν μια
κουβέντα που άφησαν στη μέση.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις,
άκουσε, θα μας εξιστορήσεις τουλάχιστον
τις περιπέτειές σου, αφού δεν μας έγραψες
ποτέ. Πόσα πράγματα θα έχεις να μας πεις
τώρα! Αχ, Έφις, Έφις, ποιος θα το πίστευε
ποτέ ότι όταν θα γερνούσες θα γύριζες
τον κόσμο!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κάλιο
αργά παρά ποτέ, ντόνα Έστερ μου! Λίγα
πράγματα όμως έχω να εξιστορήσω.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εξιστόρησε
αυτά τα λίγα…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ωραία,
ναι, θα σας πω…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι έστρωνε σιωπηλή το τραπέζι. Να,
το ίδιο κάνιστρο μαυρισμένο από τον
καιρό, λειασμένο από τη χρήση∙ να το
ίδιο ψωμί και το ίδιο προσφάγι. Ο Έφις
έτρωγε κι εξιστορούσε, με λόγια μπερδεμένα,
που τα σκέπαζε το δειλό ψέμα. Όταν όμως
έριξε τα ψίχουλα και την τελευταία
γουλιά στο πάτωμα – αφού η γη θέλει
πάντα το μικρό της μερίδιο από την τροφή
του ανθρώπου – τέντωσε λίγο την πλάτη
του και τα μάτια του τα κύκλωσαν λαμπερές
ρυτίδες.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Λοιπόν,
στο ταξίδι ήμασταν όλοι φτωχοδιάβολοι.
Πηγαίναμε και πηγαίναμε χωρίς να ξέρουμε
πού θα καταλήγαμε, πάντα όμως με την
ελπίδα του κέρδους. Πηγαίναμε στη σειρά,
όπως οι καταδικασμένοι…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μα
δεν ήσασταν στη θάλασσα;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Στη
θάλασσα, ναι, τι λέω; Στη θάλασσα και με
φουρτούνα μάλιστα. Βράχηκα πολλές φορές.
Από πείνα δεν υποφέραμε, όχι. Έπειτα,
ποιος πεινούσε; Εγώ, όχι. Καμιά φορά
αισθανόμουν σαν ένα χέρι να μου σφίγγει
δυνατά το στομάχι και ήταν σαν να ήθελε
να μου το ξεριζώσει, τότε έτρωγα και
ηρεμούσα. Μόλις φτάσαμε εκεί αρχίσαμε
να δουλεύουμε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
δουλειά ήταν;»  </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Α,
ήταν μια εύκολη δουλειά. Κάναμε το εξής:
μαζεύαμε το χώμα από το ένα μέρος και
το στοιβάζαμε στο άλλο…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είναι
αλήθεια ότι σκάβουν ένα κανάλι για να
περάσει η θάλασσα; Το νερό όμως δεν
ακολουθεί το σκάψιμο;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
έμπαινε μες στα σκαμμένα, αλλά υπάρχουν
μηχανήματα που το τραβούσαν έξω. Είναι
κάτι σαν αντλίες… τέλος πάντων, δεν
μπορώ να τις περιγράψω!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι άκουγε σιωπηλή, χαϊδεύοντας τη
ράχη του γάτου που γουργούριζε στην
ποδιά της ηδονικά. Άκουγε, αλλά η σκέψη
της έτρεχε μακριά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ήσασταν
στην ύπαιθρο; Λένε πως εκεί όλα είναι
ακριβά. Θυμάσαι τις ιστορίες που έλεγαν
οι μετανάστες, εκεί στο Ριμέντιο; Έπειτα
λένε ότι  είναι μια χώρα όπου δε γλεντά
κανείς.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όσο
γι’ αυτό, γλεντούνε κι εκεί! Όποιος
θέλει να διασκεδάσει, εννοείται! Άλλοι
παίζουν μουσική, άλλοι χορεύουν, άλλοι
προσεύχονται, άλλοι μεθούν, κι ύστερα
όλοι φεύγουν…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Φεύγουν;
Και πού πάνε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εννοώ
… στις παράγκες τους, για να ξεκουραστούν.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
τι γλώσσα μιλάνε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γλώσσα;
Όλες τις γλώσσες. Εγώ μιλούσα τη γλώσσα
της Σαρδηνίας με τους συντρόφους μου…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Α,
ώστε είχες συντρόφους από τη Σαρδηνία;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είχα
μερικούς συντρόφους από τη Σαρδηνία:
ένα γέρο κι ένα νέο. Μου φαίνεται πως
τους έχω ακόμη κολλημένους επάνω μου,
με το συμπάθιο.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τα
μάτια της Νοέμι άστραψαν χαιρέκακα. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ελπίζω
εμείς να είμαστε πιο καθαρές!» είπε,
σφίγγοντάς του το μπράτσο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
ένα γέρο κι ένα νέο. Τσακώνονταν συνέχεια:
ήταν κακοί, φθονεροί, ζηλιάρηδες, κατά
βάθος όμως ήταν και καλοί. Έτσι είναι
φτιαγμένος ο άνθρωπος: καλός και κακός
συνάμα. Στο κάτω κάτω είμαστε πάντα
δυστυχισμένοι∙ ακόμη και οι πλούσιοι
είναι συχνά δυστυχισμένοι. Α, να!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Να,
το σφίξιμο του χεριού της Νοέμι του
θύμιζε το σφίξιμο του Τζατσίντο, εκεί
μες στη μικρή αυλή του Νούορο, και το
μυστικό που εμπόδιζε τη γυναίκα να
δεχτεί την πρόταση του ντον Πρέντου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ο
ντον Πρέντου, για παράδειγμα», είπε
σχεδόν άθελα και πρόσθεσε κοιτάζοντας
τη νεαρή κυρά του, «μήπως δεν είναι
πλούσιος και δυστυχισμένος;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
κυρά του όμως γελούσε πάλι κι εκείνος
εξοργίστηκε παρά τη θέλησή του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πού
είναι το αστείο; Μήπως δεν είναι
δυστυχισμένος ο ντον Πρέντου; Μέχρις
ότου τον λυπηθείτε, ντόνα Νοέμι…. Κι
όμως, είναι καλός.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
η ντόνα Έστερ σηκώθηκε ακουμπώντας το
χέρι στη ράχη του πάγκου και στάθηκε
παρατηρώντας τους σοβαρή. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
καλός μου λες;», είπε η Νοέμι, χωρίς να
γελά πια. «Είναι γέρος τώρα και δεν
μπορεί πια να κοροϊδεύει τον κόσμο∙
αυτό είναι όλο! Ας μη μιλάμε γι’ αυτόν.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κι
όμως, θα μιλήσουμε γι’ αυτόν», είπε η
ντόνα Έστερ έντονα. «Έφις, εξήγησέ μου
τις κουβέντες σου.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
να σας εξηγήσω, ντόνα Έστερ; Ότι ο ντον
Πρέντου θέλει να παντρευτεί τη ντόνα
Νοέμι;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Α,
ώστε κι εσύ το ξέρεις; Πώς το ξέρεις;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εγώ
ήμουν ο πρώτος προξενητής.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ο
πρώτος κι ο τελευταίος», φώναξε η Νοέμι
πετώντας κάτω το γάτο σαν να ήταν κουβάρι.
«Αρκετά. Δεν θέλω να ξαναμιλήσουμε γι’
αυτό.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις όμως εναντιώθηκε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γιατί
εγώ δεν του πήγα ποτέ την απάντηση, ντόνα
Νοέμι! Πώς μπορούσα να του την πάω; Δεν
τολμούσα και γι’ αυτό έφυγα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Έστερ ξανακάθισε πλάι του κι
εκείνος την αισθάνθηκε που έτρεμε
ολόκληρη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Α,
Έφις», μουρμούριζε. «Εκείνος είχε τη
ιδέα από τότε κι εσύ δεν έλεγες τίποτε;
Και έφυγες; Γιατί όμως; Για να πω την
αλήθεια, όλα αυτά μου φαίνονται σαν
όνειρο. Εγώ ποτέ δεν έμαθα τίποτε: μόνο
οι ξένοι έρχονταν να μου το πουν, μόνο
οι ξένοι. Κι εσύ, αδελφή μου, κι εσύ… κι
εσύ…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
να σου πω, Έστερ; Μήπως με ζήτησε ο ίδιος;
Πότε εξηγήθηκε; Στέλνει δώρα, έρχεται
πότε πότε, κάθεται, φλυαρεί μαζί σου και
σ’ εμένα σχεδόν δεν λέει κουβέντα. Τον
έδιωξα ποτέ εγώ;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
τον διώχνεις, αλλά κάνεις κάτι χειρότερο.
Γελάς όταν έρχεται, τον κοροϊδεύεις.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έτσι
πρέπει! Ό, τι σπέρνει κανείς θερίζει.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Νοέμι,
γιατί μιλάς έτσι; Σαν να τρελάθηκες, εδώ
και κάμποσο καιρό! Δεν σκέφτεσαι πια
λογικά. Γιατί λες πως σε κοροϊδεύει,
αφού έστειλε μαντάτα πως σ’ αγαπά;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ένα
υπηρέτη έστειλε να μου το πει!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Έστερ κοίταξε τον Έφις, αλλά ο
Έφις σιωπούσε με κατεβασμένο το κεφάλι,
όπως έκανε κάποτε, όταν οι αδελφές
φιλονικούσαν. Περίμενε, εξάλλου, βέβαιος
ότι η Νοέμι, παρά την περιφρόνησή της,
θα γύριζε σ’ αυτόν για να συνεχίσουν
τη συζήτηση οι δυο τους μόνοι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις,
την ακούς πώς μιλάει; Κι όμως, σου λέω
πως δεν είσαι ο μόνος που της το έχει
πει. Και ο Τζατσίντο…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
όνομα αυτό όμως δημιούργησε ένα τρομαχτικό
κενό τριγύρω και ο Έφις είδε τη Νοέμι
να πετιέται όρθια αναστατωμένη∙ ωχρή
από θυμό και μίσος. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έστερ!»,
είπε με τραχιά φωνή. «Είχες ορκιστεί να
μην ξαναπροφέρεις το όνομά του.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
βγήκε, σαν να την έπνιγε η οργή. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι»,
μουρμούρισε η ντόνα Έστερ, σκύβοντας
στο αυτί του Έφις. «Τόσο τον μισεί που
μ’ έβαλε να ορκιστώ ότι δεν θα ξαναπώ
το όνομά του. Όταν ήρθε την τελευταία
φορά να μας πει πως παντρεύεται την
Γκριζέντα και να συμβουλεύσει τη Νοέμι
να δεχτεί τον Πρέντου, τον έδιωξε και
ήταν τρομερή, όπως την είδες τώρα. Κι
εκείνος έφυγε κλαίγοντας. Πες μου, όμως,
πες μου Έφις», συνέχισε θλιμμένη, «δεν
είμαστε πολύ άτυχες εμείς; Ο Τζατσίντο
που μας έχει καταστρέψει και παντρεύεται
εκείνη την ξεβράκωτη και η Νοέμι,
αντίθετα, που πετάει ένα τέτοιο τυχερό.
Γιατί γίνεται αυτό, Έφις, πες μου, εσύ
που έχεις γυρίσει τον κόσμο: παντού έτσι
είναι; Γιατί η μοίρα μάς τσακίζει έτσι,
σαν να είμαστε καλάμια;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι»,
της απάντησε τότε εκείνος, «ακριβώς σαν
τις καλαμιές στον άνεμο είμαστε, ντόνα
Έστερ μου. Να γιατί! Εμείς είμαστε τα
καλάμια και η μοίρα είναι ο άνεμος.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
εντάξει∙ γιατί όμως μια τέτοια μοίρα;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Και
ο άνεμος γιατί; Ο Θεός μόνο ξέρει.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γενηθήτω,
τότε, το θέλημά Του», είπε εκείνη σκύβοντας
το κεφάλι στο στήθος και βλέποντάς την
έτσι σκυμμένη, τόσο γριά και θλιμμένη,
ο Έφις ένοιωσε σχεδόν δυνατός. Και για
να την παρηγορήσει σκέφτηκε να της
διηγηθεί μια από τις τόσες ιστορίες του
τυφλού.   </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Άλλωστε
δεν είμαστε ποτέ ευχαριστημένοι. Ξέρετε
την ιστορία της Βασίλισσας του Σαβά;
Ήταν όμορφη και είχε ένα μακρινό βασίλειο
με πολλούς κήπους από συκιές και ροδιές
και ένα παλάτι ολόχρυσο. Άκουσε, λοιπόν,
να λένε ότι ο Βασιλιάς Σολομών ήταν
πλουσιότερος από εκείνη κι έχασε τον
ύπνο της. Η ζήλεια την έτρωγε τόσο που
αποφάσισε να κάνει ένα ταξίδι, παρόλο
που θα έπρεπε να διασχίσει τη μισή γη,
για να πάει να δει η ίδια…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Έστερ έσκυψε λίγο από την άλλη
μεριά και πήρε το βιβλίο μέσα στο οποίο
είχε βάλει τα γυαλιά της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αυτές
οι ιστορίες βρίσκονται εδώ, στην Αγία
Γραφή.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις κοίταξε ταπεινωμένος το βιβλίο
και δε συνέχισε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όταν
έμεινε μόνος ξάπλωσε στην ψάθα, αλλά,
παρά τη μεγάλη του κούραση, δεν μπόρεσε
να κοιμηθεί. Είχε την εντύπωση ότι οι
τυφλοί είχαν ξαπλώσει εκεί δίπλα του
και ότι τριγύρω και έξω, μέσα στα σκοτάδια,
απλωνόταν ένα άγνωστο χωριό. Οι κυράδες
του όμως βρίσκονταν εκεί, στον πάγκο
και τον κοίταζαν: η ντόνα Έστερ γριά και
με βλέμμα σχεδόν ικετευτικό, η ντόνα
Νοέμι χαμογελαστή, αλλά πιο τρομερή απ’
ότι όταν ήταν αυστηρή.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και,
πράγμα περίεργο, δεν ένοιωθε πια υποταγή
στη ντόνα Έστερ ούτε φόβο στη ντόνα
Νοέμι, ήταν σαν τον απελευθερωμένο δούλο
που έγινε πλούσιος σε σύγκριση με τα
φτωχά του αφεντικά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μπορώ
να τις βοηθήσω, μπορώ ακόμη να τις βοηθήσω
και ακόμη δεν το θέλουν…. Αύριο…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Περίμενε
με αγωνία το αύριο∙ να γιατί δεν μπορούσε
να κοιμηθεί. Αύριο θα μιλήσει με τη
Νοέμι. Θα ξαναπιάσουν τη συζήτηση που
είχε διακοπεί τόσους μήνες πριν και
ίσως μπορέσει να φέρει την καλή είδηση
στον ντον Πρέντου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
άρχισε να προσεύχεται, σιγά σιγά, έπειτα
όλο και πιο δυνατά, μέχρι που του φάνηκε
ότι είχε αρχίσει να ψέλνει όπως έκαναν
οι προσκυνητές εκεί πάνω, στη Θαυματουργή
Παναγία.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αύριο…
Όλα θα πάνε καλά αύριο∙ όλα θα τελειώσουν,
όλα θα ξεκαθαρίσουν. Του φαινόταν πως
καταλάβαινε τελικά γιατί ο Θεός τον
έσπρωξε να εγκαταλείψει το σπίτι των
κυράδων του και να φύγει περιπλανώμενος:
ήταν για να δοθεί χρόνος στο Τζατσίντο
να σκαλίσει βαθειά μες στη συνείδησή
του και στη Νοέμι για να γιατρευτεί από
το πάθος της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εάν
έδινα αμέσως τη απάντηση στον ντον
Πρέντου, όλα θα είχαν τελειώσει»,
σκεφτόταν με αίσθημα ανακούφισης και
ονειρευόταν ενώ τον έπαιρνε ο ύπνος.
Να, ένα ακαθόριστο διάχυτο φως φωτίζει
τριγύρω την πεδιάδα∙ είναι ένα λευκό
δαχτυλίδι επάνω από έναν μαύρο κύκλο.
Είναι η αυγή. Οι τυφλοί σηκώνονται,
μπλέκουν τα δάχτυλά τους, σκύβουν μπροστά
του και τον αναγκάζουν να καθίσει επάνω
στα χέρια τους και να βάλει τα μπράτσα
του γύρω από το λαιμό τους. Έτσι τον
ανασηκώνουν, τον παίρνουν μακριά,
τραγουδώντας, όπως κάνουν τα παιδιά
όταν παίζουν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Γελούσε:
δεν ήταν ποτέ τόσο ευτυχισμένος. Στο
βάθος όμως, στη σκοτεινή κουζίνα, η ντόνα
Έστερ και η ντόνα Νοέμι δε μετακινήθηκαν
από τον πάγκο. Και να, εκείνος αισθανόταν
υποταγή στη μια και φόβο για τη άλλη.
Έκλεισε τότε τα μάτια και προσποιήθηκε
ότι ήταν κι εκείνος τυφλός. Και πήγαιναν
έτσι και οι τρεις, εδώ κι εκεί, επάνω σ’
ένα μαλακό έδαφος, ψέλνοντας δοξαστικούς
ύμνους για το Άγιο Πνεύμα. Ένα χέρι όμως
άρπαξε από πίσω το καπότο του και
σταμάτησε την ομάδα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κοιμόσουν
κιόλας, Έφις; Κάνε υπομονή. Η Έστερ μου
είπε ότι θα φύγεις αύριο το πρωί νωρίς
και κατέβηκα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Πετάχτηκε
επάνω και ανακάθισε στην ψάθα, στα πόδια
της, που στεκόταν όρθια, ακίνητη,
μεγαλόσωμη με το φως στο χέρι. Ένας
σκοτεινός κύκλος με ένα δαχτυλίδι φωτός
τριγύρω, όπως το είχε ονειρευτεί, τους
περιέβαλε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έπειτα,
εγώ ήθελα να σου μιλήσω όταν θα ήσουν
μόνος, Έφις. Η Έστερ μερικά πράγματα δεν
τα καταλαβαίνει. Κι εσύ έπραξες άσχημα
να φλυαρήσεις μαζί της: ούτε εσύ
καταλαβαίνεις.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
σιωπούσε. Καταλάβαινε, σίγουρα, αλλά
έπρεπε να σιωπά και να προσποιείται
όπως ένας σκλάβος. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
καταλαβαίνεις και γι’ αυτό μιλάς πάρα
πολύ, Έφις! Εάν εσύ εκείνη την ημέρα μου
έφερνες μόνο τα προξενιά, χωρίς να μου
δώσεις συμβουλές, θα ήταν καλύτερα. Αντί
γι’ αυτό είπες ένα σωρό άχρηστα πράγματα.
Τώρα θέλω μόνο να μάθω εάν είναι αλήθεια
ότι εσύ δεν είπες τίποτε από αυτά που
κουβεντιάσαμε στον ντον Πρέντου.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τίποτα,
ντόνα Νοέμι μου!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κάτι
ακόμη θέλω να σε ρωτήσω, Έφις, αλλά πρέπει
να μου πεις την αλήθεια. Εσύ…» δίστασε
για λίγο, έπειτα ανέβασε τη φωνή, «μίλησες
γι’ αυτό με τον Τζατσίντο; Πες μου την
αλήθεια.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Όχι»,
είπε ψέματα με σταθερή φωνή: «σας
ορκίζομαι, δεν μίλησα γι’ αυτό».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πιστεύεις
τότε πως του το είπε ο ντον Πρέντου;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έτσι
πιστεύω, ντόνα Νοέμι μου.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κάτι
ακόμη. Πες μου, γιατί έφυγες;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Δεν
ξέρω. Αυτό σκεφτόμουν την ώρα που μ’
έπαιρνε ο ύπνος. Σκεφτόμουν ότι ο Κύριος
ήταν εκείνος που μ’ έκανε να φύγω.
Φοβόμουν και ντρεπόμουν να παρουσιαστώ
στον ντον Πρέντου μ’ εκείνη την απάντηση.
Ναι, ντόνα Νοέμι, επειδή ο ντον Πρέντου
με είχε πάρει στην υπηρεσία του μόνο
και μόνο γι’ αυτό το σκοπό, το ξέρω. Σας
αγαπούσε και ήθελε να είμαι εγώ ο
ενδιάμεσος. Όταν, λοιπόν, εσείς είπατε
όχι, όχι, εγώ έφυγα…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι άρχισε να γελά, αλλά με ένα γέλιο
ελαφρύ, τελείως διαφορετικό από το
προηγούμενο  μοχθηρό γέλιο. Φανέρωνε
συμπόνια για τον Έφις, συμπόνια για τον
ντον Πρέντου, αλλά και ικανοποίηση και
γλυκύτητα. Ποτέ, ποτέ ο Έφις δεν την είχε
ακούσει να γελά έτσι. Κι όμως, θυμόταν
εκείνο το γέλιο, εκείνο το πρόσωπο
σκυμμένο επάνω του, εκείνη τη σκιά κι
εκείνο το τρεμάμενο φως τριγύρω, και η
καρδιά του χτυπούσε, χτυπούσε και πήγαινε
να σπάσει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Λία, όπως ήταν τη νύχτα της φυγής, στεκόταν
μπροστά του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κάτι
ακόμη και τελειώσαμε. Άκου, πιστεύεις
πραγματικά ότι ο Τζατσίντο θα παντρευτεί
την Γκριζέντα;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ναι,
είναι σίγουρο»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πότε
θα παντρευτούν;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πριν
από τα Χριστούγεννα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνη
χαμήλωσε το φως, σαν να ήθελε να δει
καλύτερα το πρόσωπό του κι έτσι φώτισε
καλά το δικό της. Πόσο χλωμή ήταν και
πόσο νεανικό και ταυτόχρονα γερασμένο
ήταν το πρόσωπο της!</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
περηφάνια, το πάθος, η επιθυμία να
γκρεμίσει την παλιά, άθλια ζωή της και
με τα συντρίμμια να ξαναχτίσει μια άλλη,
καινούργια και δυνατή, όλα αυτά έλαμπαν
φλογερά μέσα στα μάτια της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Άκουσέ
με, Έφις», είπε τραβώντας πάλι το φως,
«να πεις, λοιπόν, στον Πρέντου ότι τον
θέλω, αλλά ότι πρέπει να παντρευτούμε
γρήγορα, πριν από εκείνους τους δυο.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><B>Κεφάλαιο
δέκατο έβδομο</B></FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις βρισκόταν πάλι εκεί πάνω, στο
κτηματάκι. Αφού είχε τελειώσει ο καιρός
της παραγωγής και είχε γίνει και η
συγκομιδή των καρπών, ο Τσουαναντόνι,
στον οποίο το αφεντικό είχε αναθέσει
τη βόσκηση ενός κοπαδιού προβάτων στα
βουρλοτόπια γύρω από το χωριό, έφυγε
ικανοποιημένος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Να
τος λοιπόν πάλι ο Έφις καθισμένος στη
συνηθισμένη του θέση μπροστά στο καλύβι,
κάτω από το γλαυκό φρύδι του καλαμιώνα.
Ο ουρανός είναι κόκκινος, ψηλά επάνω
από το λευκό λόφο. Περνάει ο άνεμος και
τα καλάμια τρέμουν και ψιθυρίζουν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις
θυμάσαι, Έφις θυμάσαι; Έφυγες, ξαναγύρισες,
είσαι πάλι ανάμεσά μας σαν κάποιος της
οικογένειας. Άλλος λυγίζει και άλλος
σπάει, άλλος αντέχει σήμερα αλλά θα
λυγίσει αύριο και μεθαύριο θα σπάσει.
Έφις θυμάσαι, Έφις θυμάσαι;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
έπλεκε μια ψάθα και προσευχόταν. Κάθε
τόσο ένας δυνατός πόνος στο πλευρό τον
έκανε να πετιέται με το κορμί ίσιο και
άκαμπτο σαν κάποιος να του έχωνε ένα
σιδερένιο πάσαλο στα νεφρά∙ διπλωνόταν
πάλι, ωχρός και τρέμοντας, ακριβώς σαν
ένα καλάμι στον άνεμο∙ αλλά μετά τον
σπασμό ένοιωθε μεγάλη αδυναμία, έντονη
ευφορία, επειδή ήλπιζε να πεθάνει
γρήγορα. Η μέρα του είχε τελειώσει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όσο
μπορούσε ν’ αντέξει έμενε εκεί πάνω,
κολλημένος στη γη που του είχε ρουφήξει
όλη την ικμάδα και όλα του τα δάκρια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
φθινόπωρο προχωρούσε με τις γλυκές
μέρες του Οκτώβρη, με τα πρώτα κρύα του
Νοέμβρη. Τα βουνά απέναντι και στο βάθος
της κοιλάδας έμοιαζαν με ηφαίστεια:
σύννεφα καπνού αυλακωμένα από ωχρές
φλόγες κι έπειτα πίδακες γαλαζωπής
λάβας και στήλες φωτιάς ανέβαιναν πέρα
μακριά, από τη θάλασσα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Προς
το βράδυ ο ουρανός ξεκαθάριζε, όλο το
ασήμι των ορυχείων του κόσμου μαζευόταν
σε μπλοκ και σε σωρούς στον ορίζοντα∙
αόρατοι εργάτες το δούλευαν, έχτιζαν
σπίτια, κτίρια, ολόκληρες πολιτείες, κι
αμέσως μετά τα χαλούσαν και ερείπια,
ερείπια άσπριζαν τότε μες στο δειλινό,
σκεπασμένα με χρυσή βλάστηση, με
ροδόχρωμους θάμνους∙ περνούσαν κοπάδια
από γκρίζα και μαύρα άλογα, ένα σημάδι
κίτρινο έλαμπε πίσω από ένα διαλυμένο
κάστρο και έμοιαζε να είναι η φωτιά
κάποιου ερημίτη ή κάποιου ληστή που
είχε καταφύγει εκεί πάνω: ήταν το φεγγάρι
που έβγαινε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Σιγά
σιγά το φως του φώτιζε όλο το μυστηριώδες
τοπίο και όπως στο άγγιγμα ενός μαγικού
δακτύλου, εξαφανίζονταν όλα. Μια γαλάζια
λίμνη πλημμύριζε τον ορίζοντα και η
καθάρια και κρύα φθινοπωρινή νύχτα, με
τα μεγάλα αστέρια της στον ουρανό και
με τις μακρινές φωτιές στη γη, απλωνόταν
από τα βουνά προς τη θάλασσα. Μες στη
σιγαλιά ο χείμαρρος έρεε, σαν να ήταν
το αίμα της αποκοιμισμένης κοιλάδας.
Και ο Έφις ένιωθε να τον πλησιάζει ο
θάνατος, σιγά σιγά, σαν ν’ ανέβαινε
σιωπηλός το μονοπάτι συνοδευόμενος από
μια ακολουθία περιπλανώμενων πνευμάτων,
από τον ήχο του κόπανου κάτω στο ποτάμι
των </FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>πάνας</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>,
από το ελαφρό φτερούγισμα των αθώων
ψυχών που είχαν μεταβληθεί σε φύλλα, σε
λουλούδια…</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μια
νύχτα βρισκόταν σε νάρκη μέσα στην
καλύβα όταν ξύπνησε απότομα σαν να τον
τράνταξε κάποιος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Του
φάνηκε πως μια μυστηριώδης ύπαρξη έπεσε
απάνω του, ψαχουλεύοντας τα σωθικά του
μ’ ένα μαχαίρι, και πως όλο το αίμα
ανάβλυσε από το κατακρεουργημένο σώμα
του, πλημμυρίζοντας την ψάθα, βρέχοντάς
του τα μαλλιά, το πρόσωπο, τα χέρια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Άρχισε
να φωνάζει σα να τον σκότωναν στ’
αλήθεια, αλλά μέσα στη νύχτα μόνο ο
ψίθυρος του νερού απαντούσε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
φοβήθηκε και σκέφτηκε να γυρίσει στο
χωριό, αλλά για πολλή ώρα τη νύχτα δεν
μπορούσε να κινηθεί, αδύναμος, σαν να
είχε χάσει αίμα. Κρύος ιδρώτας του έλουζε
όλο το κορμί.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Την
αυγή ξεκίνησε. Αντίο, αυτή τη φορά έφευγε
στ’ αλήθεια και τακτοποίησε όλα τα
πράγματα μέσα στην καλύβα: τα αγροτικά
εργαλεία στο βάθος, την ψάθα τυλιγμένη
στο πλάι, τη χύτρα αναποδογυρισμένη
επάνω στη σανίδα, το δεμάτι με τα βούρλα
στη γωνία, την εστία σκουπισμένη: όλα
σε τάξη, όπως αρμόζει σ’ έναν καλό
υπηρέτη που φεύγει και λογαριάζει την
καλή γνώμη που θα σχηματίσει ο
αντικαταστάτης του. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Πήρε
μαζί του το δισάκι, έκοψε ένα γιασεμί
από την αιμασιά και έφερε ένα γύρο για
να ρίξει μια ματιά. Όλη η κοιλάδα του
φάνηκε λευκή και γλυκιά σαν το γιασεμί.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όλα
ήταν σιωπηλά: τα φαντάσματα είχαν
αποτραβηχτεί πίσω από τα πέπλο της
αυγής, ακόμη και το νερό μουρμούριζε
πιο σιγαλά σαν να ήθελε ν’ αφήσει ν’
αντηχήσει καλύτερα το βήμα του Έφις στο
μονοπάτι. Μόνο τα φύλλα από τα καλάμια
κουνιόντουσαν πάνω στο φρύδι, ίσια,
δύσκαμπτα σαν σπαθιά που ακονίζονταν
πάνω στο μέταλλο του ουρανού.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις
αντίο, Έφις αντίο».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Επέστρεψε
στις κυράδες του και ξάπλωσε στην ψάθα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έκανες
καλά που ήρθες εδώ», είπε η ντόνα Έστερ
σκεπάζοντάς τον με ένα χράμι και η Νοέμι
έσκυψε κι εκείνη, του πήρε το σφυγμό,
του έπιασε το μπράτσο προσπαθώντας να
τον πείσει να μπει στο κρεβάτι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αφήστε
με εδώ, ντόνα Νοέμι μου», βογκούσε
χαμογελώντας, αλλά τα μάτια του ήταν
απλανή σαν εκείνα ενός τυφλού, σκεπασμένα
ήδη με τον πέπλο του θανάτου. «Εδώ είναι
η θέση μου.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αργότερα
ένας νέος παροξυσμός του πόνου τον έκανε
να διπλωθεί στα δυο και να μελανιάσει
και ενώ οι κυράδες του έστελναν να
φωνάξουν το γιατρό εκείνος άρχισε να
παραληρεί.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
κουζίνα γέμιζε με φαντάσματα και το
τρομερό ον, που δεν έπαυε να τον χτυπά,
του φώναξε στο αυτί:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εξομολογήσου!
Εξομολογήσου!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Έστερ γονάτισε κι αυτή μπροστά
στην ψάθα ψιθυρίζοντας:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις,
ψυχή μου, θέλεις να φωνάξουμε τον
παπα-Πασκάλε; Θα σου διαβάσει το Ευαγγέλιο
κι αυτό θα σε ανακουφίσει…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις όμως την κοίταζε με ακίνητο το
βλέμμα, με τα μάτια ανέκφραστα στο μελανό
του πρόσωπο που γυάλιζε από σταγόνες
ιδρώτα. Ο τρόμος του τέλους τον έπνιγε,
φοβόταν μήπως η ψυχή του εγκαταλείψει
ξαφνικά το σώμα, όπως είχε κι εκείνος
εγκαταλείψει το σπίτι των κυράδων του,
και εξορισμένη από τον κόσμο των μακάρων
αρχίσει να περιπλανιέται, ανήσυχη και
κολασμένη, με τα φαντάσματα της κοιλάδας.
Ωστόσο απάντησε όχι, όχι. Δεν ήθελε τον
παπά: περισσότερο και από τον θάνατο
και τη θεία καταδίκη, φοβόταν ν’
αποκαλύψει το μυστικό του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Να,
έρχεται και ο ντον Πρέντου, κάθεται
κοντά στην ψάθα και αρχίζει τα αστεία.
Είναι χαρούμενος, ο ντον Πρέντου∙
ξαναπάχυνε και η χρυσή αλυσίδα δεν
κρέμεται πια τόσο στο μαύρο του γιλέκο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γιατί
γύρισες εδώ, βλάκα; Εάν ερχόσουν στο
σπίτι μου θα σου έπεφτε άσχημα; Είσαι
σαν το γάτο που επιστρέφει και αν ακόμη
τον απομακρύνουν κλεισμένο μέσα σ’ ένα
σάκο. Άντε, πάμε∙ θα σε βάλω στο κρεβάτι
της Στεφάνα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
η Νοέμι, σκυμμένη με μια γαβάθα που
αχνίζει στο χέρι, ενώ του σκουπίζει τον
ιδρώτα από το πρόσωπο, προσπαθεί να
μιμηθεί το χοντρό αρραβωνιαστικό της.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έλα
πιες. Τι, θέλεις να πεθάνεις μαγκούφης;»
</FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Λοιπόν»,
είπε ο Έφις ανασηκώνοντας το κεφάλι,
αρνούμενος όμως το ζωμό, «φεύγουμε…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μα
τι λες; Θέλεις να ξαναφύγεις; Τι
σουρτούκης!» </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ε,
τι κάνεις; Πάμε στη Στεφάνα, που σου έχει
φυλάξει ένα ρόδι… Άντε, αγόρι μου!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις όμως ακούμπησε πάλι το κεφάλι κάτω
κι έκλεισε τα μάτια, όχι γιατί τον
πρόσβαλαν τ’ αστεία των αφεντικών του,
αλλά γιατί αισθανόταν πολύ μακριά από
εκείνους, από όλους. Μακριά, όλο και πιο
μακριά, αλλά μ’ ένα βάρος να τον πλακώνει,
μ’ ένα φορτίο που δεν του επέτρεπε να
πάει παραπέρα ή να γυρίσει πίσω. Ήταν
χειρότερα από τότε που έσερνε μαζί του
τους τυφλούς.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τελικά
ήρθε και ο γιατρός. Τον ψηλάφισε ολόκληρο,
χτύπησε τα δάχτυλά επάνω στην κοιλιά
του που ήταν σκληρή σαν τύμπανο, τον
γύρισε, τον ξαναγύρισε και έριξε επάνω
του το χράμι σαν σε ζύμη που ανεβαίνει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Το
συκώτι μάς κάνει άσχημα αστεία. Πρέπει
να πας στο κρεβάτι, Έφις.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
άρρωστος σήκωσε το δείχτη νεύοντας όχι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έτσι
κι αλλιώς θα πεθάνω, αφήστε με να πεθάνω
σαν υπηρέτης.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μπροστά
στο Θεό δεν υπάρχουν ούτε υπηρέτες ούτε
αφεντικά», είπε η ντόνα Έστερ και ο ντον
Πρέντου έσκυψε και έκανε να τον σηκώσει
στην αγκαλιά του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πάψε,
χαζέ. Πάψε!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις όμως άρχισε να βογκάει και τρανταζόταν
αδύναμα σαν ένα λαβωμένο πουλί που
προσπαθεί ακόμη να πετάξει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θέλετε
να με πεθάνετε πριν την ώρα μου…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
ο γιατρός έκανε νόημα με το χέρι και το
κεφάλι σηκώνοντας τα μάτια στον ουρανό
και ο ντον Πρέντου ακούμπησε πάλι κάτω
τον άρρωστο, τον ξανασκέπασε και δεν
αστειεύτηκε πια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κι
έτσι τον άφησαν. Και οι ώρες και οι μέρες
περνούσαν και ο Έφις μέσα στις παραισθήσεις
του ονειρευόταν ότι περπατούσε, περπατούσε
με τους τυφλούς μέσα από τις κοιλάδες
και τα βοσκοτόπια του οροπεδίου, και
ονειρευόταν τα πανηγύρια, τα χρήματα
που έπεφταν μπροστά του, τις φιλάνθρωπες
γυναίκες, τα όμορφα παλικάρια επάνω στα
ατίθασα άλογα που έτρεχαν στην πλαγιά
του Βουνού και που από μακριά του έριχναν
νομίσματα και προσβολές.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ψηλοί
όμως τοίχοι, καπνισμένοι, με κόκκινες
κηλίδες από χαλκό, με έναν πάγκο στο
βάθος, περιέβαλαν πάντα τον ορίζοντα.
Δεν μπορούσε κανείς να περάσει από την
άλλη μεριά, εκείνος όμως ήταν ανάγκη να
περάσει από την άλλη, για να ελευθερωθεί
από το βάρος του, για να γιατρευτεί από
τον πόνο του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Δυο
φορές η Νοέμι τον βρήκε όρθιο, να προσπαθεί
να βγει έξω από την αυλή. Πήραν το κλειδί
από την εξώπορτα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Έστερ έσκυβε επάνω του, τακτοποιούσε
το μαξιλάρι του, την κουβέρτα επάνω του,
του έλεγχε το σφυγμό του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις,
ο Ρετόρος θα έρθει να σ’ επισκεφθεί.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
σήκωνε το δείχτη, κάνοντας νόημα πως
όχι, με τα μάτια κλειστά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τις
πρώτες μέρες κάποιοι ζήτησαν να τον
επισκεφθούν, αλλά η Νοέμι μισάνοιγε την
εξώπορτα και τους έδιωχνε όλους. Εκείνος,
μέσα, άκουγε. Το ότι ο κόσμος τον θυμόταν,
ενώ εκείνος βρισκόταν τόσο μακριά, στην
άκρη του κόσμου, τον εξέπληττε και τον
αναστάτωνε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ποιος
με γύρευε πριν από λίγο;»,  ρώτησε ένα
πρωί την ντόνα Έστερ.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
πρέπει να ήταν ο Τσουαναντόνι.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εάν
ξαναέρθει, ντόνα Έστερ μου, κάντε μου
την χάρη να τον αφήστε να μπει… Καλά
είναι ν’ αρχίσουν οι αποχαιρετισμοί….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μα
τι λες, Έφις! Γιατί σου έχει καρφωθεί
αυτή η ιδέα στο μυαλό; Γιατί δεν θέλεις
να έρθει ο Ρετόρος; Θα σου διάβαζε το
Ευαγγέλιο και δεν θα φοβόσουν πια μην
πεθάνεις…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
δεν απάντησε. Όχι, δεν μπορούσαν να τον
κοροϊδέψουν. Η ώρα όμως δεν είχε φτάσει
ακόμη κι εκείνος γαντζωνόταν από τη ζωή
μόνο και μόνο επειδή φοβόταν μην αφήσει
το κουφάρι του στο σπίτι των κυράδων
του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Γύρω
του η ζωή έπαιρνε μια νέα όψη: ένα κύμα
χαράς έμοιαζε να πλημμυρίζει το σπίτι
όταν ερχόταν ο ντον Πρέντου: ήταν τα
δειλά γέλια της ντόνα Έστερ, οι κουβέντες
των αρραβωνιασμένων, τα σχέδια, οι
φλυαρίες, οι ξαφνικές σιωπές από σεβασμό
προς τον άρρωστο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τότε
εκείνος ένιωθε πως τους ήταν εμπόδιο
και επιθυμούσε να φύγει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ένα
πρωί η ντόνα Έστερ, που κοιμόταν στο
δωμάτιο του ισογείου για να τον προσέχει,
σηκώθηκε νωρίς, τακτοποίησε τα πράγματα
παραμιλώντας χαμηλόφωνα, και σκύβοντας
για να του δώσει να πιεί μια μικρή κούπα
γάλα του  είπε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Άντε,
Έφις, να είσαι χαρούμενος! Σήμερα ο
Πρέντου θα ορίσει τη μέρα του γάμου.
Είσαι ευχαριστημένος;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
έκανε νόημα πως ναι, έπειτα σκέπασε το
κεφάλι με το χράμι και εκεί κάτω του
φαινόταν πως ήταν κιόλας νεκρός, αλλά,
παρόλα αυτά, χαρούμενος για την καλή
τύχη των κυράδων του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
η Νοέμι σηκώθηκε νωρίς. Κουβέντιαζε με
την αδελφή της και έλεγε με καμάρι: </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γιατί
τη μέρα πρέπει να την ορίσει εκείνος κι
όχι εγώ; Εγώ δεν είμαι καμιά χωριάτισσα
για ν’ ακολουθώ τα έθιμα».</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τι
ανυπομονησία σ’ έχει πιάσει; Η αγγελία
έγινε και σήμερα θα συζητήσουμε για τα
υπόλοιπα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι ήταν ταραγμένη και ο Έφις την
άκουγε που πηγαινοερχόταν μέσα στο
σπίτι, ελαφροπατώντας αλλά ανήσυχη.
Τελικά κάθισε πλάι στην είσοδο για να
ράψει σιωπηλή και όταν ήρθε ο ντον
Πρέντου μετακίνησε το κάθισμα και
παραμέρισε το πανί της για να του
ελευθερώσει το πέρασμα, αλλά σήκωσε
μόλις το πρόσωπο για να τον κοιτάξει
και απάντησε με ένα ελαφρό νεύμα του
κεφαλιού στο χαιρετισμό του. Αμέσως η
ντόνα Έστερ κατέβηκε τις σκάλες δένοντας
το μαντήλι της, έτοιμη να κάνει το
διερμηνέα στους δυο αρραβωνιασμένους,
ανάμεσα στους οποίους συχνά δημιουργούνταν
παρεξηγήσεις επειδή η Νοέμι προσβαλλόταν
με το παραμικρό και τα έπαιρνε όλα στραβά
παρά την καλή θέληση του ντον Πρέντου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Στην
αρχή, μόλις μπήκε ο ντον Πρέντου, πλησίασε
τον Έφις και τον κοίταξε από ψηλά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πώς
πάει; Καλά, μου φαίνεται. Έλα να σηκωθούμε,
άντε!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις σήκωσε τα αδιάφορα, βαθουλωμένα
μάτια του και, μόλις ο ντον Πρέντου
έσκυψε να τον αγγίξει, άπλωσε το χέρι
σαν να ήθελε να σπρώξει το δυνατό κορμί
που άγγιζε το δικό του που βρισκόταν σε
διάλυση.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Φύγετε,
φύγετε…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
ο ντον Πρέντου πήγε να καθίσει κοντά
στην αρραβωνιαστικιά του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πώς
είναι η διάθεσή μας σήμερα;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Σταμάτα,
Πρέντου, μην τραβάς το πανί, με τρυπάει
η βελόνα….»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αυτό
θέλω κι εγώ!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πρέντου
άσε με∙ κάνεις σαν μικρό παιδί!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εσύ
φταις που μου έκανες μάγια για να
ξεμωραθώ…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πρέντου!
Σταμάτα!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ξέρεις
τι λέει η φιλοσοφίνα η Στεφάνα; Λέει πως
τώρα έκανες ανάποδα τα μάγια: πρώτα για
να αδυνατίσω, τώρα για να παχύνω…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Αστειεύεσαι
Πρέντου, οι υπηρέτριές σου όμως είναι
γλωσσούδες.» </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μα
είναι φανερό ότι παχαίνω. Μόνο ένας
τρόπος υπάρχει να λυθούν τα μάγια…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Έστερ ακούμπησε στο κάθισμα της
Νοέμι και κοίταξε τον ξάδελφο χωρίς να
μιλά, περιμένοντας. Εκείνος σήκωσε
πράγματι το βλέμμα επάνω της, χτύπησε
με τα χέρια τα γόνατά του  και είπε:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Λοιπόν,
πότε λέτε να τη σπάσουμε αυτή την
αλυσίδα;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Από
εσένα εξαρτάται, Πρέντου, ν’ αποφασίσεις.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
Νοέμι έραβε∙ σήκωσε κι εκείνη το πρόσωπο,
τα μάτια της έλαμπαν, αλλά αμέσως  τα
χαμήλωσε και δεν είπε λέξη.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έστερ,
εγώ λέω ένα μήνα πριν από τα Χριστούγεννα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ωραία,
ένα μήνα πριν από τα Χριστούγεννα.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Νομίζεις
ότι θα είναι όλα έτοιμα στα μισά του
μήνα;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">‘<FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Όλα
θα είναι έτοιμα, Πρέντου»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Εντάξει
τότε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Σιωπή:
η Νοέμι έραβε, η ντόνα Έστερ την κοίταζε
επάνω από τον ώμο. Τελικά ο ντον Πρέντου
ρώτησε σχεδόν δειλά:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κι
εσύ τι λες;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Για
τι πράγμα μιλάτε;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Νοέμι!»,
διαμαρτυρήθηκε η ντόνα Έστερ, αλλά ο
αρραβωνιαστικός τής έκανε νόημα να
σωπάσει και ξανάρχισε να  τραβά το ύφασμα
από τα γόνατα της μνηστής του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Για
τα μάγια μιλάμε! Να τα διαλύσουμε πριν
παχύνω υπερβολικά. Πώς θα τα διαλύσουμε,
λες εσύ; Έτσι, να έτσι! Στην υγειά εκείνου
που μας βλέπει.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
ανάμεσα στα κάπως βεβιασμένα γέλια της
ντόνα Έστερ και τις διαμαρτυρίες της
Νοέμι, που εκείνος την κρατούσε ακίνητη
από τους ώμους, ακούστηκε ένα ηχηρό
φιλί.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Πόσο
είμαι ευχαριστημένος! Τώρα μπορώ να
πεθάνω», σκαφτόταν ο Έφις κάτω από το
χράμι, είχε όμως την εντύπωση ότι δεν
μπορούσε να φύγει, ότι δεν μπορούσε να
βγει από εκείνο τον κύκλο των τοίχων
που τον περιέβαλε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
ντον Πρέντου έμεινε εκεί όλη την ημέρα,
καλεσμένος σε γεύμα από τις ξαδέλφες
του. Μιλούσε, γελούσε, κορόιδευε πάλι
τους άλλους∙ κάθε τόσο όμως σιωπούσε
και για τον λόγο ότι η Νοέμι ασχολιόταν
λίγο μαζί του. Μια βαριά σιωπή πλάκωνε
τότε τον Έφις, κι εκείνος καταλάβαινε
ότι τους ήταν εμπόδιο, ότι γινόταν βάρος
και έδινε στενοχώρια στις γυναίκες αλλά
και στον ίδιο τον ντον Πρέντου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έπρεπε
</FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><I>να
φύγει</I></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>,
ν’ αφήσει ελεύθερους τους αρραβωνιασμένους
ν’ αγαπηθούν, ν’ αστειευτούν, χωρίς να
έχουν μπροστά τους την εικόνα του
θανάτου. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
ξαφνικά, εκεί μες στο σκοτάδι, κάτω από
το χράμι, του φάνηκε πως κατάλαβε γιατί
δεν μπορούσε να φύγει. Υπήρχε κάτι που
τον κρατούσε ακόμη μέσα στο σπίτι των
αφεντικών του, σαν ένας ανεξόφλητος
λογαριασμός, που έπρεπε να ξεχρεωθεί.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
όταν η ντόνα Έστερ έσκυψε απάνω του,
πιστεύοντας πως αποκοιμήθηκε και σήκωσε
ελαφρά τη άκρη από το χράμι, τον είδε να
έχει ορθάνοιχτα τα μάτια, το πρόσωπο
του να είναι κόκκινο και τα χείλη του
να τρέμουν.  </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«
Έφις, τι έχεις;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Της
έκανε νόημα με τα βλέφαρα να πλησιάσει
περισσότερο και της ψιθύρισε με αδύνατη
φωνή:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ντόνα
Έστερ μου, παρακαλώ, φωνάξτε, εάν θέλετε,
τον παπα-Πασκάλε.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Μετά
την εξομολόγηση δεν ξαναμίλησε, δεν
ξαναπαραπονέθηκε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έμενε
με σκεπασμένο το κεφάλι, αλλά η ντόνα
Έστερ κάθε φορά που ανασήκωνε το χράμι
έβλεπε το ταλαιπωρημένο του πρόσωπο
όλο και πιο μικρό, μελανό, ζαρωμένο σαν
ξερό δαμάσκηνο. Ένα βράδυ άνοιξε τα
μάτια και την κοίταξε με εκείνο το
έντρομο βλέμμα του που της προκαλούσε
τόση λύπη και ψιθύρισε σχεδόν χωρίς
φωνή πια:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είναι
μακρύς, ντόνα Έστερ μου! Πρέπει να κάνουμε
υπομονή.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ποιος
είναι μακρύς, Έφις;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ο
δρόμος… Πού να φτάσουμε στο τέρμα!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Του
φαινόταν πράγματι ότι περπατούσε
συνέχεια. Ανέβαινε ένα βουνό, διέσχιζε
ένα βοσκοτόπι, αλλά φτάνοντας στην άκρη
του να σου ένα άλλο βουνό, μια άλλη
πεδιάδα και στο βάθος η θάλασσα. Τώρα
όμως περπατούσε ήρεμος και το μόνο που
τον στενοχωρούσε ήταν το ότι δεν έφτανε
στο τέρμα για να απαλλάξει από την
παρουσία του σώματός του το σπίτι των
κυράδων του. Μια μέρα όμως, ή μήπως ήταν
νύχτα – δεν είχε πια την αίσθηση του
χρόνου – του φάνηκε πως είχε φτάσει στο
τοιχάκι του φράχτη στο μικρό κτήμα, ψηλά
στο φρύδι με τα καλάμια και πως είχε
ξαπλώσει βαρύς επάνω στις πέτρες. Τα
καλάμια θρόιζαν σκύβοντας μέχρις αυτόν
για να τον αγγίξουν, για να τον γλείψουν
με τα φύλλα τους που είχαν κάτι το
ζωντανό, σα δάχτυλα, σα γλώσσες. Και του
μιλούσαν, και ένα του τσιμπούσε το αφτί
για ν’ ακούει καλύτερα: ήταν ένα
μυστηριώδες μουρμούρισμα που επαναλάμβανε
τον ψίθυρο των φαντασμάτων της κοιλάδας,
τη φωνή του ποταμού, την ψαλμωδία των
προσκυνητών, τον χτύπο του Μύλου, τους
αναστεναγμούς του ακορντεόν του
Τσουαναντόνι. Εκείνος άκουγε, γαντζωμένος
μπρούμυτα στο τοιχάκι και από τη μια
μεριά έβλεπε την κουζίνα των κυράδων
του και από την άλλη μια ομιχλώδη έκταση,
όπως επάνω από το Βουνό Γκονάρε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Έστερ ανέβαινε από την κοιλάδα
με το πρόσωπο σκεπασμένο από μια μαύρη
φτερούγα. Ανασήκωνε τη φτερούγα, έδειχνε
το μελαχρινό πρόσωπό της, πονεμένο, στα
μάτια της ζωγραφισμένη η λύπη, αλλά
αποτραβιόταν από το τοιχάκι σαν να
φοβόταν μην πέσει. Και να άλλες φιγούρες
που ανέβαιναν κι αυτές, όλες με το πρόσωπο
κρυμμένο πίσω από μια μαύρη φτερούγα,
και όλες πλησίαζαν, αλλά αμέσως
οπισθοχωρούσαν τρομαγμένες από τον
κίνδυνο μην γκρεμοτσακιστούν από την
άλλη μεριά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις τις αναγνώριζε όλες αυτές τις
φιγούρες, τις άκουγε που μιλούσαν,
καταλάβαινε ότι ήταν ζωντανές και
πραγματικές∙ και όμως είχε την εντύπωση
ότι ονειρευόταν : ήταν φιγούρες του
ονείρου της ζωής.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ήταν
ο παπάς, ήταν ο Μιλέζος, ήταν ο Τσουαναντόνι,
ήταν οι υπηρέτριες του ντον Πρέντου και
ο ίδιος ο ντον Πρέντου και η Νοέμι.
Μερικές φορές κάποιος από αυτούς έπαιρνε
το θάρρος και προσπαθούσε να τον βοηθήσει,
να τον κατεβάσει από το τοιχάκι, χωρίς
να τα καταφέρνει.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
άρχισε να αισθάνεται άσχημα από την
παρουσία τους. Έστρεψε το πρόσωπο προς
τα πέρα και κοίταξε από την άλλη μεριά
την ομιχλώδη κοιλάδα. Και να που άρχισε
η ομίχλη να διαλύεται∙ κηλίδες χρυσαφένιων
δασών έκαναν την εμφάνισή τους ανάμεσα
σε γαλάζια ανοίγματα, και στο φρύδι της
απότομης πλαγιάς, επάνω του μια ροδιά,
σαν εκείνες που εξιστορούσε ο τυφλός,
έγερνε τα κλαδιά της βαριά από τα κόκκινα
φρούτα, ανοιγμένα, που άφηναν να πέφτουν
οι μαργαριταρένιοι σπόροι τους.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αυτοί
όμως που βρίσκονταν δώθε από το τοιχάκι
δεν τον άφηναν ήσυχο να ατενίζει μια
τέτοια ομορφιά. Εκείνος δεν έστρεφε
πλέον το πρόσωπο προς αυτούς∙ μόνο μια
μέρα ένα χέρι που ακούμπησε στον ώμο
του και μια φωνή που τον καλούσε σιγά
σιγά στο αυτί τον έκαναν να τιναχτεί.
«Έφις! Έφις!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Το
πρόσωπο του Τζατσίντο, τα γλυκά του
μάτια, υγρά από συμπόνια ήταν καρφωμένα
επάνω του. Ανάμεσα στις τόσες νεκρές
φιγούρες εκείνη του φάνηκε η μόνη ζωντανή
ακόμη, τόσο ζωντανή που τα ζεστά του
χέρια είχαν τη δύναμη να τον ανασηκώσουν,
να τον ξαναφέρουν κατ’ ευθείαν στον
κόσμο των ζωντανών.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αυτό
κράτησε όμως μια στιγμή μόνο, και να που
την κάλυπτε και αυτή ένα πέπλο, έχανε
τη δύναμή της, ξαναγινόταν φάντασμα και
ο Έφις ένοιωσε πόνο, λες και ήταν ο
Τζατσίντο που πέθαινε και όχι εκείνος.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις,
έλα, έλα! Τι κάνεις; Δε μου μιλάς; Για
σένα έχω έρθει, ξέρεις. Είμαι εδώ. Δεν
θέλανε να μ’ αφήσουν να μπω κι εγώ πήδησα
τον τοίχο. Έλα, κοίταξέ με!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
τον κοίταζε, αλλά δεν έβλεπε πια τα μάτια
του.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Η
θεία Νοέμι το ’σκασε αμέσως μόλις με
είδε! Δε θα με συγχωρήσει ποτέ! Τι σου
είπε; Πες μου. Ότι δε θέλει πια να με δει,
ότι ορκίστηκε να μην ξαναπροφέρει το
όνομα μου; Το ξέρω, αλλά δεν πειράζει.
Είμαι ευχαριστημένος που παντρεύεται.
Ξέρεις τι έγινε την τελευταία φορά που
ήρθα; Εγώ της έλεγα: «Παντρευτείτε, θεία
Νοέμι∙ ο θείος Πιέτρο είναι πλούσιος,
σας αγαπά, θα σας κάνει ευτυχισμένη».
Εκείνη με κοίταζε με περιφρόνηση κι εγώ
καταλάβαινα καλά πως δεν θα το αποφάσιζε
ποτέ. Λοιπόν Έφις, άκου – να μιλάμε
χαμηλόφωνα, να μην μας ακούει – θυμήθηκα
τη συμβουλή σου. Την κοίταξα καλά μέσα
στα μάτια και της είπα: «Θεία Νοέμι, εγώ
θα παντρευτώ την Γκριζέντα, επειδή μόνο
η Γκριζέντα, φτωχή σαν κι εμένα, νέα και
μόνη σαν κι εμένα, μπορεί να είναι η
σύντροφός μου». Τότε η Νοέμι χλόμιασε
σαν να ήταν νεκρή∙ φοβήθηκα και έφυγα.
Έκλαιγα∙ σου το είπε; Έλα, Έφις, δεν με
ακούς. Έλα! Να η θεία Έστερ. Δεν είναι
αλήθεια, θεία Έστερ, ότι ο Έφις προσποιείται
τον άρρωστο για να μην έρθει στο γάμο
μου και στο γάμο της θείας Νοέμι και μας
φέρει δώρα; Κι όμως, λένε πως έφερες
χρήματα, όταν γύρισες από το ταξίδι
σου…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις άκουγε τα λόγια και τα καταλάβαινε
μάλιστα, αλλά ήταν χωρίς ήχο, σαν να ήταν
λόγια γραμμένα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έλα,
πες μου τουλάχιστον τι έχεις. Ούτε που
πήγες δεν μου λες. Θυμάσαι τότε που ήρθες
στο Μύλο και σε ρώτησα πού πήγαινες; Κι
εσύ απάντησες: σ’ ένα ωραίο μέρος. Δεν
το θυμάσαι; Άνοιξε τα μάτια, κοίταξέ με.
Πού πήγες;…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις άρχισε πάλι να αισθάνεται άσχημα.
Άνοιξε για μια στιγμή τα μάτια, τα
ξανάκλεισε∙ ήταν κιόλας βαριά τα βλέφαρά
του από τον ύπνο του θανάτου. Και τα
λόγια του Τζατσίντο μπερδεύονταν, από
την άλλη μεριά του μικρού τοίχου, με το
θρόισμα των καλαμιών, με το μουρμούρισμα
του αγέρα που περνά.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κι
όμως, ξαφνικά φάνηκε να ανακτά τις
δυνάμεις του και να ξαναζωντανεύει. Το
βράδυ ένας βίαιος παροξυσμός της
αρρώστιας του τον εξουθένωσε: ο πόνος
τού πήρε τη μιλιά και την ακοή, είδε όμως
τον ντον Πρέντου να κοιτάζει τη Νοέμι
με δυσαρέσκεια, επειδή ο γάμος είχε
οριστεί για την άλλη μέρα και εάν εκείνος
πέθαινε θα έφερνε γρουσουζιά στους
παντρεμένους  ή θα τους ανάγκαζε να
αναβάλουν για μιαν άλλη μέρα το γάμο.
Τότε, μέσα στα σκοτάδια που τον τύλιγαν
σαν να άναψε ένα μακρινό φως: η θέληση
να παλέψει με το θάνατο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ξεσκέπασε
το πρόσωπό του και μίλησε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Ντόνα
Έστερ, είμαι καλύτερα. Δώστε μου να πιώ.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έτρεξαν
και οι δυο αδελφές και η Νοέμι η ίδια
του ανασήκωσε το κεφάλι και του έδωσε
να πιεί.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Μπράβο
Έφις! Έτσι είναι καλά. Ξέρεις τι θα γίνει
σήμερα;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
ένευσε καταφατικά πίνοντας.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Είσαι
ευχαριστημένος, έτσι δεν είναι Έφις;
Πόσες φορές τη σκέφτηκες αυτή τη μέρα;
Θα σου φαίνεται σαν όνειρο.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
ένευε πως ναι, ναι: όλα ήταν, όλα είναι
ένα όνειρο</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έπειτα
τον άφησαν μόνο, επειδή η Νοέμι έπρεπε
να ντυθεί∙ κι εκείνος ανασήκωσε το
κεφάλι και σαν να κρυφοκοίταξε τριγύρω
συνεχίζοντας να κάνει νοήματα
επιδοκιμασίας. Όλα πήγαιναν καλά∙ η
γαμήλια τελετή θα γινόταν στο σπίτι του
γαμπρού κι εδώ τίποτα δεν τάραζε την
παλιά γαλήνη. Για αν μην ενοχλήσει η
Νοέμι τον άρρωστο δεν καθάρισε ούτε την
κουζίνα, όπως συνηθίζεται στους γάμους.
Το σπίτι και η αυλή ήταν σιωπηλά, ο γάτος
ήταν ακίνητος επάνω στον πάγκο, μαύρος
με πράσινα μάτια σαν να ήταν η προσωποποίηση
της μοναξιάς. Μέσα στην σιωπή ακουγόταν
να τρίζει το σκοροφαγωμένο ξύλο του
μπαλκονιού. Ο Έφις σηκώνοντας λίγο
περισσότερο το κεφάλι ξαναείδε για
τελευταία φορά το παλιό νεκροταφείο με
τον κατεστραμμένο του τοίχο, τα χόρτα
του και τα κόκαλα που ήταν σα λουλούδια
 </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έξαφνα
όμως μια φιγούρα φάνηκε στην πόρτα:
ψιλή, λεπτή, φορώντας στενά ρούχα γκρενά
με μαύρα λουλούδια, είχε ένα στεφάνι
από τριαντάφυλλα στο κεφάλι κι εδώ κι
εκεί στο πρόσωπο, στο σώμα, στα πόδια
κάτι που έλαμπε: τα μάτια, τα κοσμήματα,
τα παπούτσια…</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κοίταξε
με ορθάνοιχτα τα μάτια και αναγνώρισε
τη Νοέμι, αλλά πίσω της, ταχτοποιώντας
της τα τριαντάφυλλα στο καπέλο και τις
πτυχές στο φόρεμα, στεκόταν η ντόνα
Έστερ, που με τις άκριες από το σάλι της
σαν μαύρες φτερούγες ριγμένες στους
ώμους, του φάνηκε σαν να ήταν η σκιά της
νύφης.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Καλά
δεν είμαι έτσι;», ρώτησε η Νοέμι όρθια
μπροστά του, διορθώνοντας τις μανσέτες
της. «Δε νομίζεις πως είναι στενό αυτό
το φόρεμα; Είναι της μόδας. Κοίτα τι
όμορφο που είναι αυτό: είναι το δώρο του
Πρέντου.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έσκυψε,
παρόλο που το φόρεμα ήταν στενό, και του
έδειξε ένα σεντεφένιο ροζάριο με ένα
μεγάλο χρυσό σταυρό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Βλέπεις;
Ήταν ο σταυρός ενός παλιού επισκόπου.
Τον είχε η γιαγιά του Πρέντου που ήταν
και δική μας γιαγιά κι έτσι θα μείνει
στην οικογένεια. Ωραίος δεν είναι, ε;
Κοίτα το Χριστό, λες και χαμογελάει, ενώ
κυλούν τα δάκρια και το αίμα του…. Και
πίσω, κοίτα…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
Έφις κοίταζε σιωπηλός, ακίνητος, με τα
μελανά και στεγνά του χέρια γαντζωμένα
στην άκρη από το χράμι που τον σκέπαζε
και έμοιαζε να ξεπροβάλει, νεκρός ήδη,
από τον άλλο κόσμο για ν’ ατενίσει, για
μια τελευταία φορά, την ευτυχία της
κυράς του. Εκείνη όμως είπε, σκύβοντας
ακόμη περισσότερο, με διπλωμένα τα
γόνατα έτσι που το πρόσωπο της ν’ αγγίζει
το δικό του πρόσωπο:</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Βλέπεις
τι δώρο, Έφις!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
ήταν χλωμή μέσα στο γκρενά της φόρεμα,
με τα μοχθηρά της μάτια γεμάτα δάκρια.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αλλά
ο Έφις δεν ένοιωσε πόνο γι’ αυτό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Γεννηθήκαμε
για να υποφέρουμε, όπως Εκείνος. Πρέπει
να κλαίμε και να σωπαίνουμε…», είπε με
μιαν ανάσα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
αυτή ήταν η ευχή του. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Από
εκείνη τη στιγμή κι έπειτα δεν ξαναμίλησε.
Του φαινόταν πως είχε γαντζωθεί  στην
άκρη από το χράμι για να μην πέσει από
την άλλη μεριά και πως έβλεπε από πάνω
από το τοιχάκι το θέαμα του κόσμου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
να που έρχονται ο ντον Πρέντου με τους
συγγενείς για να πάρουν τη νύφη. Μπαίνουν,
κάθονται γύρω γύρω μες στην κουζίνα σαν
φιγούρες ενός ονείρου, συγκεχυμένες,
αλλά με τονισμένες κατά περίεργο τρόπο
κάποιες λεπτομέρειές τους.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ο
ντον Πρέντου ντυμένος στα μαύρα με μια
καινούργια, στενή φορεσιά που τον
αναγκάζει να βαριανασαίνει, αλλά ο Έφις
δεν ξεχωρίζει το πρόσωπό του, ενώ βλέπει
το σαρκαστικό στόμα του Μιλέζου, μακρύ,
στενό, γεμάτο λες από συγκρατημένο
γέλιο, και την εξογκωμένη κοιλιά μιας
συγγένισσας των αδερφάδων Πιντόρ,
εκείνης που θα συνοδεύσει τη νύφη, και
δυο κεριά με ροζ κορδέλες που τα κρατούν
δυο χλωμά χεράκια. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Και
όλοι τους είναι σοβαροί σαν να ήρθαν να
πάρουν εκείνον, νεκρό, και όχι την κυρά,
νύφη, και περπατούν σιγά για να μην τον
ενοχλήσουν.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Έστερ, με λυμένο το σάλι ν’ ανεμίζει
λίγο επάνω στους ώμους της, βάζει σε
τάξη την πομπή: πρώτα τα μικρά παιδιά
με τα μεγάλα κεριά στα χέρια, έπειτα η
νύφη με τη συγγένισσά της, έπειτα ο
γαμπρός με τους συγγενείς του, στο τέλος
οι λίγοι καλεσμένοι με το Μιλέζο τελευταίο
που έμοιαζε να περιγελά σιωπηλά όλους.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Τώρα
θα μ’ αφήσουν μόνο», σκέφτεται ο Έφις
με κάποια πίκρα. «Μόνο. Και είμαι εγώ
εκείνος που τα σκάρωσε όλα!»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Στην
πόρτα η Νοέμι έστρεψε για να του κάνει
αντίο με το χρυσό σταυρό. Αντίο. Κι
εκείνος, όπως συνέβη και με τον Τζατσίντο,
σχημάτισε την εντύπωση πως εκείνη ήταν
που πέθαινε.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έβγαιναν
όλοι, έφευγαν. Η ντόνα Έστερ έσκυψε απάνω
του, σαν να ήθελε να τον σκεπάσει με τις
μαύρες φτερούγες της. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Θα
γυρίσω σύντομα, εγώ, μόλις τους συνοδεύσω.
Πρέπει να πηγαίνω τώρα∙ να είσαι φρόνιμος
και να μην το κουνήσεις από εδώ.»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Ναι,
έμενε ακίνητος στη θέση του, ακίνητος
και μόνος. Ακουγόταν το ακορντεόν που
έπαιζε ο Τσουαναντόνι προς τιμήν των
νεόνυμφων κι εκείνος ξανάρχισε να
θυμάται ένα σωρό πράγματα: το θόρυβο
του Μύλου, επάνω στο Νούορο, τα σύννεφα
επάνω από το Βουνό Γκονάρε, το θρόισμα
των καλαμιών στο φρύδι του λόφου….</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Έφις,
θυμάσαι; Έφις, θυμάσαι;»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τι
μεγάλη που έγινε η κουζίνα! Σκοτεινή
και χλιαρή, με τους τοίχους της
απομακρυσμένους, μ’ ένα φόντο μυστηριώδες
σαν βοσκοτόπι τη νύχτα. Το αηδόνι
τραγουδούσε, ο τυφλός έλεγε την ιστορία
του χρυσού παλατιού του Βασιλιά Σολόμωντα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«….
όλα ήταν χρυσά, όπως στον κόσμο της
αλήθειας∙ όλα ήταν καθαρά, αστραφτερά.
Χρυσά ρόδια, χρυσά δοχεία, χρυσές ψάθες…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κι
εκείνος έβλεπε το σπίτι του ντον Πρέντου,
με τις ροδιές γεμάτες φρούτα, τους
φοίνικες, στα ψαθιά απλωμένα τσαμπιά
σταφύλια και χρυσές κολοκύθες.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Η
Νοέμι θα περάσει καλά… εκεί… θα τρώει
καλά, θα παχύνει, θα δώσει λεφτά στην
ντόνα Έστερ για να διορθώσει εδώ το
μπαλκόνι. Θα περάσει καλά… Θα είναι σαν
τη Βασίλισσα του Σαβά. Αλλά κι εκείνη,
η Βασίλισσα του Σαβά, δεν ήταν ευχαριστημένη…
Η Νοέμι θα τον βαρεθεί κι εκείνη το χρυσό
σταυρό της και θα θελήσει να φύγει
μακριά, όπως η Λία, όπως η Βασίλισσα του
Σαβά, όπως όλοι…»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Αυτό
όμως δεν του έκανε καμία έκπληξη πια∙
να πάει κανείς μακριά, πρέπει να πάει
κανείς μακριά, σε άλλα μέρη, όπου υπάρχουν
πράγματα σπουδαιότερα από τα δικά μας.
</FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Κι
εκείνος ετοιμαζότανε για εκεί.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Έκλεισε
τα μάτια και τράβηξε το χράμι επάνω στο
κεφάλι του. Και να που ξαναβρέθηκε επάνω
στο τοιχάκι του μικρού κτήματος. Τα
καλάμια μουρμούριζαν, η Λία και ο
Τζατσίντο κάθονταν σιωπηλοί μπροστά
στην καλύβα και κοίταζαν προς τη θάλασσα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Του
φάνηκε πως αποκοιμήθηκε. Ξαφνικά όμως
τινάχτηκε, είχε την αίσθηση ότι γκρεμιζόταν
από το τοιχάκι.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Είχε
πέσει από την άλλη μεριά, στην κοιλάδα
του θανάτου.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Έστερ τον βρήκε έτσι, ήρεμο,
ακίνητο, κάτω από το χράμι, άκαμπτο.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Τον
κούνησε, τον φώναξε και μόλις κατάλαβε
ότι ήταν νεκρός και ότι τον άφησαν να
πεθάνει μόνος, άρχισε να κλαίει γοερά,
με ένα βραχνό βογγητό που την τρόμαξε.
Προσπάθησε να ηρεμήσει, αλλά δεν μπορούσε∙
λες και μια ψυχή θρηνούσε μέσα της
ενάντια στη θέλησή της. Τότε πήγε και
έκλεισε την εξώπορτα για να μην έρθει
κανείς ξαφνικά και τη δει να οδύρεται
μ’ αυτόν τον τρόπο για το νεκρό υπηρέτη
και μάθει ο κόσμος ότι τον άφησαν να
πεθάνει μοναχό, ενώ για την οικογένεια
εκείνη ήταν μια μεγάλη μέρα γιορτής.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Περιμένοντας
να περάσει η ώρα σήκωσε το κουφάρι, που
ήταν ξερακιανό και ελαφρύ σαν εκείνο
μικρού παιδιού, το έπλυνε, το έντυσε,
μιλώντας του χαμηλόφωνα, ανάμεσα στις
προσευχές της, για να του διηγηθεί πώς
έγινε η γαμήλια τελετή, πως η Νοέμι
έκλαιγε την ώρα που έμπαινε στο καινούργιο,
το πλούσιο σπίτι της – έκλαιγε από
ευτυχία, εννοείται – πως το σπίτι ήταν
γεμάτο δώρα, πως ο κόσμος τους έραινε
με ρύζι και λουλούδια μέχρι μέσα στην
αυλή των νεόνυμφων, για να τους ευχηθεί
καλή τύχη, πως όλοι, με λίγα λόγια, ήταν
ευχαριστημένοι. </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>«Κι
εσύ έκανες τέτοιο πράγμα… να φύγεις
έτσι, στα κρυφά… χωρίς να πεις τίποτα…
σαν την άλλη φορά… Α, Έφις, δεν έπρεπε
να το κάνεις αυτό… σήμερα, σήμερα
ακριβώς!...»</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Εκείνος
έμοιαζε ν’ ακούει, με τα γυάλινα μάτια
του μισόκλειστα, ήρεμος αλλά αποφασισμένος
να μην απαντήσει σαν καλός υπηρέτης,
γεμάτος σεβασμό.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>Η
ντόνα Έστερ θυμήθηκε ότι του άρεσαν τα
λουλούδια, έκοψε ένα γεράνι από το πηγάδι
και του το έβαλε ανάμεσα στα δάχτυλα,
επάνω στο σταυρό. Στο τέλος σκέπασε το
νεκρό με ένα ύφασμα από πράσινο μετάξι
που το είχαν βγάλει για το γάμο. Το ύφασμα
όμως ήταν κοντό και τα πόδια έμειναν
ακάλυπτα, στραμμένα, όπως συνηθίζεται,
προς την πόρτα και έμοιαζε ο υπηρέτης
να κοιμάται για τελευταία φορά στο
αρχοντικό σπίτι, να αναπαύεται, πριν
ξεκινήσει το ταξίδι προς την αιωνιότητα.</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=4 STYLE="font-size: 16pt"><B>ΤΕΛΟΣ</B></FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>[1]
</FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US">Rettore</SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>:
στους καθολικούς ο ιερωμένος που
διευθύνει ένα εκκλησιαστικό ίδρυμα,
μια μη ενοριακή εκκλησία, μια ιερατική
σχολή (σεμινάριο) (σ.τ.μ.)</FONT></FONT></P>
<P LANG="en-US" CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="sdfootnote-western"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>[2}
Χαρακτηριστικό κτίσμα της Σαρδηνίας
σε σχήμα κόλουρου κώνου, κατασκευασμένο
 από μεγάλες πέτρες  σε μορφή ξερολιθιάς,
που χρησίμευε ως οχυρωμένη κατοικία.
(σ.τ.μ.) </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="sdfootnote-western"><BR>
</P>
<P CLASS="sdfootnote-western"><SUP><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>[</FONT></FONT></SUP><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>3]
Τυπικό γλυκό της Σαρδηνίας αποτελούμενο
από αμύγδαλα, ζάχαρη ή μέλι και φλούδα
πορτοκαλιού (σ.τ.μ.)  </FONT></FONT>
</P>
<P CLASS="sdfootnote-western"><BR>
</P>
<P CLASS="sdfootnote-western"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>[4]</FONT></FONT><SUP><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>
 </FONT></FONT></SUP><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3><SPAN LANG="en-US">Morra</SPAN></FONT></FONT><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>:
Παλιό, λαϊκό παιχνίδι μεταξύ δύο παιχτών
που παίζεται με τα δάχτυλα του ενός
χεριού (σ.τ.μ.)</FONT></FONT></P>
<P CLASS="sdfootnote-western"><BR>
</P>
<P CLASS="sdfootnote-western"><FONT FACE="Courier New, monospace"><FONT SIZE=3>[5]
Ύφασμα της Σαρδηνίας από ακατέργαστο
μαλλί, ανθεκτικό και σχεδόν αδιάβροχο
(σ.τ.μ.)</FONT></FONT></P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm"><BR>
</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm">
</P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm">

</P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm">

</P>
<P CLASS="western" STYLE="text-indent: 1.25cm; margin-bottom: 0cm">

</P>
<P CLASS="western" STYLE="margin-bottom: 0cm">
</P>







<pre>





End of the Project Gutenberg EBook of Canne al vento (Reeds in the Wind), by 
Grazia Deledda

*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK CANNE AL VENTO (REEDS IN THE WIND) ***

***** This file should be named 28658-h.htm or 28658-h.zip *****
This and all associated files of various formats will be found in:
        https://www.gutenberg.org/2/8/6/5/28658/

Produced by Christos Alexandridis

Updated editions will replace the previous one--the old editions
will be renamed.

Creating the works from public domain print editions means that no
one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
(and you!) can copy and distribute it in the United States without
permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
such as creation of derivative works, reports, performances and
research.  They may be modified and printed and given away--you may do
practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
subject to the trademark license, especially commercial
redistribution.



*** START: FULL LICENSE ***

THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK

To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
distribution of electronic works, by using or distributing this work
(or any other work associated in any way with the phrase "Project
Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
Gutenberg-tm License (available with this file or online at
https://gutenberg.org/license).


Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
electronic works

1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
and accept all the terms of this license and intellectual property
(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.

1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
used on or associated in any way with an electronic work by people who
agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
even without complying with the full terms of this agreement.  See
paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
works.  See paragraph 1.E below.

1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
collection are in the public domain in the United States.  If an
individual work is in the public domain in the United States and you are
located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
keeping this work in the same format with its attached full Project
Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.

1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
a constant state of change.  If you are outside the United States, check
the laws of your country in addition to the terms of this agreement
before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
creating derivative works based on this work or any other Project
Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
the copyright status of any work in any country outside the United
States.

1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:

1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
copied or distributed:

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org

1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
and distributed to anyone in the United States without paying any fees
or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
1.E.9.

1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
with the permission of the copyright holder, your use and distribution
must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
permission of the copyright holder found at the beginning of this work.

1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
License terms from this work, or any files containing a part of this
work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.

1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
electronic work, or any part of this electronic work, without
prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
active links or immediate access to the full terms of the Project
Gutenberg-tm License.

1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
License as specified in paragraph 1.E.1.

1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
that

- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
     must be paid within 60 days following each date on which you
     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
     address specified in Section 4, "Information about donations to
     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."

- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
     License.  You must require such a user to return or
     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
     and discontinue all use of and all access to other copies of
     Project Gutenberg-tm works.

- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
     of receipt of the work.

- You comply with all other terms of this agreement for free
     distribution of Project Gutenberg-tm works.

1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
electronic work or group of works on different terms than are set
forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
Foundation as set forth in Section 3 below.

1.F.

1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
works, and the medium on which they may be stored, may contain
"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
your equipment.

1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
liability to you for damages, costs and expenses, including legal
fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
DAMAGE.

1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
written explanation to the person you received the work from.  If you
received the work on a physical medium, you must return the medium with
your written explanation.  The person or entity that provided you with
the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
refund.  If you received the work electronically, the person or entity
providing it to you may choose to give you a second opportunity to
receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
is also defective, you may demand a refund in writing without further
opportunities to fix the problem.

1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.

1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
provision of this agreement shall not void the remaining provisions.

1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
with this agreement, and any volunteers associated with the production,
promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
that arise directly or indirectly from any of the following which you do
or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.


Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm

Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
electronic works in formats readable by the widest variety of computers
including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
people in all walks of life.

Volunteers and financial support to provide volunteers with the
assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.


Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
Foundation

The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
permitted by U.S. federal laws and your state's laws.

The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
throughout numerous locations.  Its business office is located at
809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
information can be found at the Foundation's web site and official
page at https://pglaf.org

For additional contact information:
     Dr. Gregory B. Newby
     Chief Executive and Director
     gbnewby@pglaf.org


Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation

Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
spread public support and donations to carry out its mission of
increasing the number of public domain and licensed works that can be
freely distributed in machine readable form accessible by the widest
array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
status with the IRS.

The Foundation is committed to complying with the laws regulating
charities and charitable donations in all 50 states of the United
States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
with these requirements.  We do not solicit donations in locations
where we have not received written confirmation of compliance.  To
SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
particular state visit https://pglaf.org

While we cannot and do not solicit contributions from states where we
have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
against accepting unsolicited donations from donors in such states who
approach us with offers to donate.

International donations are gratefully accepted, but we cannot make
any statements concerning tax treatment of donations received from
outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.

Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
ways including including checks, online payments and credit card
donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate


Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
works.

Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
concept of a library of electronic works that could be freely shared
with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.


Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
keep eBooks in compliance with any particular paper edition.


Most people start at our Web site which has the main PG search facility:

     https://www.gutenberg.org

This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.


</pre>

</BODY>
</HTML>
generated by cgit v1.2.3 (git 2.25.1) at 2026-09-01 09:23:12 +0000