diff options
| author | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:38:02 -0700 |
|---|---|---|
| committer | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:38:02 -0700 |
| commit | 3c9f83d50efba6d602faee55eff9fe871d2b0740 (patch) | |
| tree | 99df38bee3b52b48fe5b4098c6ff2e39bcec87db /28296-0.txt | |
Diffstat (limited to '28296-0.txt')
| -rw-r--r-- | 28296-0.txt | 887 |
1 files changed, 887 insertions, 0 deletions
diff --git a/28296-0.txt b/28296-0.txt new file mode 100644 index 0000000..f293193 --- /dev/null +++ b/28296-0.txt @@ -0,0 +1,887 @@ +The Project Gutenberg EBook of Rozmowa Pòlocha z Kaszëba, by Florian Ceynowa + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Rozmowa Pòlocha z Kaszëba + +Author: Florian Ceynowa + +Release Date: March 9, 2009 [EBook #28296] + +Language: Kashubian and Polish + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ROZMOWA PÒLOCHA Z KASZËBA *** + + + + +Produced by Zasoby Kaszubsko-Pomorskie/Nasze Kaszuby +(http://www.naszekaszuby.pl), Project Rastko - Kashuby, +Zoran Stefanovic, Jimmy O'Regan and the Online Distributed +Proofreading Team at http://dp.rastko.net + + + + + +Rozmowa + +Pólocha s Kaszebą + +napjsąno przez + +s. p. Xędza Szmuka z Pucka, + +a do dreku pódąno + +przez + +Sena Wójkwójca ze Sławószena. + +Roku Panskjeho 1850. + +Dregje vedanje, + +s Krajobrazę Zemje Kaszebskje. + +V Śvjecu nad Vjsłą +wu czarnoxężnjka J. Hauffe. + +1865. + + + + +Dobri żort +Tinfa vort. + +Przesłovje Kaszebskje. + +Wójas, jak zdecheł. +Polcamj recheł, +Bó beł grocz. + +Z leforki rebackje. + + + + +Rozmova Polaka s Kaszubą. + +Póloch. Zkąd Ti jesteś, Chłopje? + +Kaszeba. Jo jem z Kaszeb, Panje. + +Pól. Co to są te Kaszubi? + +Kasz. Panje, je to kroj wód Bóga zdovna wóbjecąni, krój svjęti, v +chterim mleko o mjód płenje; a ledze, co v tim kraju mjeszkają, nazevają +sę ledzamj vebrąnemj, póchódzącemj wód Jizraela dovneho. + +P. Ja słiszałem o vjelorakich Kaszubach. K. Jo, Panje; e moj wójc, co +beł bógati, bó mjeł sztere wółe e sztere kónje, a mjeszkeł vjele lat v +jedni vsi Kaszebski, dze beł przesężnim, narachóveł dwójakich: jedni są +grebi, a dregi są Fein-Kaszebj. Grebi są ti, co njmają swójich +przevjlejov, anje takieh łask wód Pana Boga, jakje mają Fein-Kaszebj, +chterzi przez swóje męztwo,--co je napjsąne v xędze chronikorum +Kaszebski, Tomje II. zeszece 30. na stronje 179, a to v te slova: Nom +jich każe bjc, a vszetkieb wubjjeme--vjeczni sobje zaszczet wu całeho +svjata zrobjle. Ztąd póvstało mjono nasze Każebj czele Kaszebj; e vjes, +njedalek bójovjszcza leżąco, Sławószeno mu pó vjeczne czase naszę slavę +głosec e słavą słenac; a nasz Xąże Svjatopełk, co pótenu tak wójoveł, +jakbe cali svjat chceł pełknąc, zo to nąm nadeł rożne diploma, chtere +jesz pódzisdzen leżą na roteszu Puckim, jako v stołecznim mjesce zemje +Kaszebskje. Pódregje mąme me no sę sląne vszetkje te łaski, chtere mjele +ni dovni naszi przodkovje; Abraham, Jizak, Jakub, Mojżesz e jinni. + +P. Moj Bracje;, jak vjdzę, to njbi coś do pravdi movjsz i fundamentalnie +vivodzjsz; ale njemogłbiś mi granje vaszej zjemj opjsać. + +K. Panje, grance Kaszebskje są v móji głovje tak mócno veznaczone, że +jich njgde zabec nimogę; e tak kóżde dzecko, co sę dziś na svjat rodzi, +ju vjtro je polcę wukazeje. Grance Kaszebskje jidą, pócząvsze wód +Gdąnska, starożetneho Gaza, górą Libanską, a pónaszemu górami +Kólibskimj, bó me barzo rod kó dodajeme, prze mełim mórże Genezareckim, +prze vjelgim morze Strzodzemnim, półacenje mare mediterraneum zvąnim, co +leżi mjedze zemjamj Preską, Reską, Szvecką, Dunską e Pómórską, jasz do +Wusco Slepskjeho e dali rzeką, do njeho vpodającą; a vrocają puszczą +Jizraëlską, pónaszemu Tuchólska, nad granicą Filistinską czele +krziżacką, bó ten naród beł krziżę dlo Kaszebov, prze Samariji, to je +Marienburgu dzisejszim czele zemj Malbórski do Gdąnska. + +P. Ale, moj Bracje, ja słiszałem, że Kaszubj po urodzenju dzjevjęc dnj +są slepimj; vjęc to musj bić grubi narod, vcale do Polakov njepodobni i +vątpję, czili do pravdzivego człovjeka. + +K. Moj Panje, jo jem wó tim njeczeł, anje jem vjedzeł. Ale dajme, +przepusceme, że Kaszebj pó wurodzenju dzevjne dnjov są slepemj ale kje +wonj dzesąteho dnja przezdrżą, tej wónj tesz e przez dębovą deskę vjdzą, +a zos Pólosze abo Mazurze, chóc zaros prze wurodzenju przezdrzą, to +jednak pótemu przez całe żece są slepemj. + +P. Kochani Bracje, ja słiszałem vjele o Kaszubach i jich kraju, +jednakovoż jich początku dovodzjè njemogę; gdiż rożni różnje o njch +povjadają, i njevjem, komu z njeh mam vjerzić. + +K. Panje kóchani, kje jo co rzekę, to ju vjerze jak pjsmovj, bò Kaszeba, +kje wón provdę godo, żodną mjarą łgac njmoże. Provda, że Kaszebj +njegodają ze storech szpargałov bò sę v storech papjorarch, xęgach, cobe +jim na vekozanje jich pòczątku służele, njekòchają. Ale te, co wónj +mjele, muzseł kòżdi vjarogòdni przesężni jedneho veznaczoneho doja do +głovneho mjasta Pucka przenjese; a zebravsze vszetkje pjsma wòd Jadama +jasz do wòbjabjenjo svjęteho Jana, wulożele wònj je v jednę xęgę e +kozale ją drekovac e dale ji nazvę „Biblejo.“ A tak vedrekovavsze jednę +xążkę z nech storech szpargalov, zalepjle wònj sobje tu temj pòdezas ne +vjelgje zeme, wò chteri jesz njejeden z nas czeł, pòkażone wòkna. + +P. Ale, moj Bracje, jużeś też teraz skłamał, povjadając, że Kaszubj +mjeli stare papjeri, bo starodavnj na tablicach lub skórze pjsali. + +K. Moj Panje, jo meszlę, że jo jem provdę pòvjedzeł, bò Kaszeba njm sę +rodzi, to ju mo gòtova kòszelę; a dze je plotnjano kòszela, tę muszą bec +s czasę szotore, a ze szotor robją v Kaszebach papjor, dlo teho muszeł +bec rechli papjor jak toblece abo skora. Skorę pòtrzebują ledze na +skòrznje, do sli e tę dali, a toblece le do karczmę abo dlo dzeci do +szkòłe. A jakle jo, moj wòjc, meho wòjca--wòjca wòjc pamjętac mògłe e +możeme, to vjedno szotornjce do papjernj szotore skupjale, e to beł +vjelgi handel v Kaszebach. Jo pòzvolaję no to, że v Pòlsce na skórach e +toblecach pjsale e pjszą, bò tę mjele e mają vjele bedła e drzeva, a +przez to vjele skor e toblec; ale wu nas je vjele lne e szotor, a ztąd e +vjele papjore. + +P. Moj Bracje, jak ja słiszę, to Ti Kaszubov vistavjasz na vjelkich +ludzj; albovjem, kjedi onj Bibliją vidali, to musjeli albo apostołamj +albo coś nad apostołi bić. Zaczim i to, co v njej czitami, musjało sję +nje v Palestinje, ale v Kaszubach stać. + +K. Moj Panje, jo jem sę wuczeł dosc vesokje szkòłe e mjeł jem szkolneho, +co liczeł przez setmedzesęt lat e vjele mog pamjętac; a ten mje +pòvjodel, że pòłacenje Palestina zovje sę pònaszemu Kaszebe. + +P. Ęj, moj Bracje, twoje Kaszubi są Palestiną! Pokaż mj też jednę vjoskę +podobną do Palestinskich; a zaraz Cj uvjerzę. + +K. Cho, cho! moj Panje, kò nje jednę vjes, ale jo Vąm pòkozoł e pòkożę +mjasta, mjasteczka, mòrza, jezora, gore, rzeki, puszcze e całe kraje, +zgòła vszetko, co kje wuczejece - chebabe jesce njeżevi bele - muszice +sę Pòlocha veprzesic, a wòstac Fein-Kaszebą. + +P. Moj Bracje, povjedź mj też; gdzje bił Raj? Boć pevno v Palestinje. + +K. Moj Panje, Roj beł e je v Kaszebach, tę dze sę sztere rzeki schòdzą; +ale szkòda, że do njeho teros njmożeme dąnc anje dopłenąc, tak vłosnje, +jak Vpąn do swòjeho raju njmożesz; a kjebe jes tę procę pòdją, lo jo le +gvesno rzec mògę, żebe jes do nasze zemje zaszed, zkądbe jes potemu +njevjedzeł, dze sę wudac, bò do Raju je ju teros cęszko trafjc, chebabe +do Kaszeb sę chcało. + +P. Moj kochani Kaszuba, povjedź mj też, gdzje na vaszej zjemj są ove +puszcze, przez które Jizraëlicj przecbodzjli i v ktorich sję 40 lat +bavjli? + +K. Tak, moj Panje, mòji przodkovje bele na puszczi, chtero sę nazeva +Charavia pòłacenje, a teros ją Kaszebj zovją v rożnech mjescach rożnje, +ale głovną częsc jednak perzinkę z łacinska Karvją czele +Karvjanskim-błotę. Tu wònj łazele szterdzesce lat. + +P. Ej, moj Bracje, ja vjem, że to błoto jest małe; może tilko ma czteri +mjle dlugoścj i półmjli szirokoścj. + +K. Mój kochiani Panje, ta puszczo zoczino sę wod czervonjeho mórza, co +sę nazevo pólacenje mare recens, a pónaszemu zatoką Frigską; a to dlo +teho, że tu nad tą wódą bela Frigijo, provincijo Perziji czele zemju +Preskje, e cignje sę vnet pjaszczestemj brzegamj, vnet wurodzajnemj +kępamj, vnet trovnemj albo torfovemj błotamj prze mełim mórze +Genezareckim e vjegim mórze Balteckim jasz do jezora Zarnovskjeho, lacus +Piasnensis. Do Mełeho mórza vpodo rzeka Jordan, co sę pónaszemu Plutnjcą +zovje; a to dlo teho, że tu lud Póganski e Żedovski wósteł wód grzechov +wóplokąni. Oj, kjebełe Vpąn naszę storą mapę czele landkortę, na chteri +krajobroz całe nasze zemje sę znajdeje, vjdzeł; jak wónj to szle przez +tę puszcze, kje na nj jesz vjelgje lase e wódę beło, tobe Vpąn sę +njepomału zdzevjeł: bó wónj to tu, to tę, to donąd, to nazod, jak ręki +łazele. Kó tej jesz żodne drogi, anje ros stegne pódceve tę njebeło. Dlo +teho njmożeme sę dzevjc, że to tak długo derovało, bó wónj tesz rzasę e +dobrze sę na nj mjele, kje jim le głod njedokuczeł. Vjele mjesc, przez +chtere wónj przechódzele, jesz pódzisdzen wód jich szczesco abo +njeszczesco swóje mjona mają, tak v Wólivje pósodale wónj jesz wólivę, +ale v Kólibkach bele wónj ju tak zmęczoni, że sę le kólibale e muszele +sę na posiłk do Copote copnąc. V Grabovce narznęle wónj sobje grabovech +kijov e palec, ale mjmo teho v Chilonj ju vjele jich sę le tak chileło, +a prze Cesovj muszeł jeden dregjeho dali cesnąc. Pótemu przeszle wónj do +błota Zamóstneho, dze sę mjele drobkę lepj, bó tu natrafjle vjele +pasturzi, co dobetk pasle e njemógąc naszim przodkom stavjc wóporę jich +dobrze póczestovale e jim móst przez rzekę zbudovale, abe sę tech +njeproszonech gósci jak norechli ze sve vede pózbec. Ztąd póvzę vjes +Móste e to całe błoto swóje mjono. Dali szle wónj przez kępę Pucką e +Svorzevską dlo błota Karvjanskjeho; nawóstatku trafjle wónj do Jericho, +pónaszemu Cechócena, a to dlo teho je tak przezvale, bó tu sę barzo +ceszele. Wuceszoni njedale wónj sobje czase, abe przez rzekę ku +Jerozolemje móst vestavjle, le redale; zkąd rzeka e vjes Reda swóje +mjono vzęłe. A że coros barżi mjesce płacze smjech zajmóveł, pókazeje +vjes Smjechova. Jesz jo Vpane co vjci póvjim. Kje Mojżesz vesłel +wórędovnjkov, cobe sę vevjadovale wó zemj wóbjecani, tej jich zdradzele. +No tę to pamjątkę wuzdrzisz Vpan porę kot, prze ti puszczi vestavjonech, +co sę nazevają Zdrada. Meho wójca wójc mje póvjodeł, że jeho wójc jesz +pamjęteł jeden vądoł Jizraëlski njedalek tech zabudovan. Abe ta pomjątka +njgde njevegasła, vestavjono tu chalupę, chtero pódziszdzen wód +vszetkich jinszech checzi stoji wóddolono, bó v nj mjeszkają ledze, co +le njeba szukają. + +P. Póvjedź mj tez na której górze jest u vas Mojżesz pochovani? + +K. Panje, wu nas je pó gorach vjele grobov Jizraëlskich, mjedze chteremj +możeże tesz je grob Mojżesza. Jeszle Vpąn wjesz, na chteri gorze v +Palestinje Możesz leżi, to mje wukaże, a jo tesz pókożę na chteri wu +nas. Ale naszi przodkovje nąm to do vjadomósce podałe, że sami +njevjedzele, dze jeho anjołovje zanjesle. + +P. A słuchajże, moj kochani, gdzje sję też Christus urodził? Vszakże +pravda, że v Bettlehem. + +K. Provda, Panje, v Bettlehem Hebrajskim, a Kaszubskim Betovje. Bó +Bettlehem nazevo sę pónaszemu, jak me vjernje przekłodome, Betowo; a tę +wón sę wurodzeł. + +P. A Pjoter, apostoł, zkąd bił rodem? + +K. Wód morza z Kreszvjce, chteroto vjes rebacko jesz pódziszdzen sę tim +chełpj. + +P. A Paveł zkąd? + +K. Z Bolszeva, bó tę beła tej bóżnjca Żedovsko, a won beł jich noveższim +szkolnim. + +P. Moj kochani, pamjętam, żeś ta bardzo zachwalił stołeczne mjasto +Kaszub; povjedź mj też, zkąd ma sve słavne jimiję? + +K. Ho, moj Panje, wó timbe trzeba vjele gadac, ale jo to krotko póvjem. +Kjej Pjoter łovjeł rebe na mórze, tej przeszed Kristus e rzek do njeho: +Pjotrze puc za mną, e to do trzece rize póvtorzeł; a ztąd to mjasto +dostało mjono Puck, chterebo przed tim njmjało. A pó njechterim czase, +jak ju beło znacznim mjastę, beła v njm akciza czele czło, prze chterim +sędzęł Matteusz, evanjelista, człovjek dosc pjsmjenni, co jeho sobje +Kristus za wucznja przebreł, jak mądre v naszim storim wópjsanju. A że +to czło czele col sę głovnje prze brąmje ku pełnjovi wódbjerało, dosta +ztąd jedna vjes, bleze leżąco, mjono Celbowo. + +P. Pravda, że słavne są Kaszubi, kjedi apostołov vidałi. + +K. O jo, Panje, njetelko vse e mjasta, ale navet pustkóvjo nom +njejedneho apóstoła vedałe. Moj Panje, czase dobre wódmjenjają sę często +v złe; a jednak e bele e są ledze, co dobre czase pamjętają: tak e +mjasta zamjenjają sę njeros na vse. Jak stori ledze póvjodają, belo +przed tim wu nas vjele mjast, co teros są vsamj, bo dze przed tim stojeł +kóscoł, tę teros często stoją kószare, a dze przed tim beł jaki pałac +abo dwor. tę teros je chałupka wógrodnjczo. Tak pód mcho wójca checzamj +bele e są sklepe e kóretorze, co provadzą vje Bog dze. Z te przeczene +muszeł tu przed vjele lati bec jaki vspanjali ząmk. Ale chóc sę +mjasteczka e mjasta ve vse wódmjenjają, to jednak sveho mjona njgde +njetracą. Tak jobe mog Vpane vjele mjast pókazac, co teros są vsamj, a +jednak mają nazvjtka mjast nech dovnech. Ale wó tim ju gvesno je dosc. + +P. Moj Bracje, povjedź mj też, gdzje jest ta puszcza, v której zostavał +Christus? + +K. Moj Panje, jo sę dolebog na mapach czele krajobrazach dobrze +njeznaję; ale gvesno mdze Vpąn lepj vjedzeł, dze są puszcze Vałdovskje, +a tę Kristus wóstoveł. + +P. A vjęcéj mjast już njemasz? + +K. Pan gvesno njeros z evanjelije czeł, że wumarłeho njesle z Naim. +chtereho Kristus vskrzeseł; a to mjasteczko je, teros chócle vsą, wu nas +e nazevo sę pónaszemu Nanc. Bleze mórza je Genezaret, co pónaszemu +nazevo st; Gnjeżdzewo. Kó jednak muszeł Genezaret bec bleze mórza, bó +mąme v pjsmje, że Kristns chódzeł prze morze Genezareckim. Dlo tebo Vpąn +jesz pódzisdzen njedalek naszeho Gnjeżdzeva vjdzisz morze, zazveczoj +Mełim zvąne. Vjesz tesz Vpąn dobrze, że v novi Jerozolemje je Kristus +wumęczoni. Ta Jerozolema je wu nas, v naszech Kaszebarh, e nazevo sę +teros Vejheropolis, Vejherovo abo Novemjasto. Jeszle sę Vpąn chcesz wó +provdze przekónac, to tej le tę jidze, a wuzdrzisz nę słovną bramę, +wógrod Jecemanski czele wógrojc, rzekę Cedron, dom Annasza e Kaifasza, +nę smrodlevą pjvnjcę, Piłota e Heroda pałace, nen słovni rotesz, także +drogę, chterą Kristus s krziżę szed na gore kalvariską, dze jeho +wukrziżovale, e grob, v chteri jcha zlożele.--Kjebe jes Vpąn do teho +mjasta przeszed, tohe chóc nomjesze dzecko, co te dobrze pó gorach łazec +wumjeje, Vąm to vszetko pókozało. Jednak mje teros Vpąn wuvjerzisz. + +P. A Rzim jest daleko od vas? + +K. Ale dosc dalek, bó Rzim nazevo sę pónaszemu Pjotrowo czele +Pjotrogarda (Petersburg) pó Pjotrze; abo, jak njejedni z Remje chcą, +Remjo, co leżi njedalek wód trakte ze Gdąnska do Jerozoleme. + +P. A Kartagina, gdzje też jest? + +K. Kartagina nazevo sę pónaszemu Kópenhoga, mjasto jesz pódzisdzen +vjelgi handel provadzące Njechterzi mjeszkance Kortoszena, wuvożają +Kortoszeno za Kartaginę, co leżi njedalek Zarnovca, bleze gor +Korlekóvskich. V ton sam spósob meszlą Svorzevjanj, że dovno Samarijo je +Svorzewo. Ale jak vjeme, pójedinczi ledze mógą sę bardzo letko melec. +Jesz jednę rzecz to Vpane póvjem. Kó doch Vpąn wumjeje półacenje. Je wu +nas njedalek Jerozoleme czele Novehomjasta no mjesce, wó chterim mąme: +Stetit Jezus in loco campestri. To mjesce nazevo sę teros Kąpjno; e jesz +dzisdzen kóżdi przechódząci tę vstąpj, abo dlo wugaszenjo pragnjączki, +abo na nocleg, abo tesz na jaka rozrivkę. Na tim molu e Jezus, jak szed +do Jerozoleme ze Slawószena przez Bóżąstopkę, chterą mjedze Mechóvą a +Pjosznjcą v kamjenjn vecesnjoną vjdzime, staną.-- + +Ale teros, Mósce Dobrodzeju, jo tesz sę zapitaję. Póvjedz mje Vpąn, jaką +móvą apóstołovje godale, jak na njuh svjęti Duch zestąpjeł? + +P. Moj Bracje, ja miślę, ze rożnemj jęzikamj, bo tak mami z davnich +vjeścj. + +K. Ho nje, moj Panje! Jo vjem, że le jedną móvą godale. + +P. Przecjeż nje po Kaszubsku! + +K. Vłosnje tak; bó to je móva!--Żebe jes ją Vpan zneł, to zarzekaję sę, +żebe jes beł apóstołę, bó v ti jedni móvje zavjerają sę vszetkje jinne, +tę je Pólsko, Serbsko, Czesko, Resko, Presko, Letevsko, Mjemjecko, +Szvecko, Dunsko, Ęgjelsko, Francesko, Łacinsko, Grecko, Hebrajsko jednim +słovę, vszelkje móve; a z tech zrobjeł Pan Bog jednę godkę e nazveł ją +Kaszebską; ale wużeczeł je le tim, co są te gódnosce vort. + +P. Moj Bracje, móv mi przinajmnjej kilka słov czisto Kaszubskich. + +K. Nekó pójle Vasc sa a mdzema doch drobkę korbała. + +P. Moj Bracje, tego ja njerozumjem. + +K. Kó teras Vpąn vjdzisz, jako to snożo móva. jakje to pyszne, vebórne +słova. Cobe jes Vpon deł, żebe jes ją wumjeł? + +P. A cobi trzeba uczinjć, żebi sję tego jęzika nauczić? + +K. Wóstac Fein-Kaszebą. + +P. Ale jakrżebi to trzeba zrobjć? + +K. Kó tobe nolepj tak szło. Vpąn pudze ze mną do stołeczneho mjasta +Pucka; a jo tę za Vpanę vnjosę instanciją, abe Vpana przejęle. + +P. A któż to przymuje? + +K. Noveższo rada Kaszebsko, co sę na rotesz cotidzen schódzi w v +starosvjeckim wubjorze Ją musisz Vpąn wó przejęce do tak znaczneho +wóbevatelstva prosec. Pótemu kozą ti przełożoni Kaszeb vjęlgą xęgę +Kaszebską przenjesc e Pana mjono e przezvjstko zapjsac; a tej dadzą +trębje e strzelac na vivat; nawóstatku pórpovadzą wónj Vpana do vęgorza, +co leżi na lencuchu wurzeszoni e codzen dva kórce słode póżero e beczkę +pjva vepijo. Jak to vszetko sę wódpravj, tej mdzesz Vpąn Fein-Kaszebą. + +P. A trzeba od tego płacjć? + +K. Rada noveższo njck njebjerze; ale wód wóle kóżdeho zależi, cze chce +co na wutrzimanje vęgórza dac, a przevileje gvesno rechli wódbjerze. + +P. A moje dzjecj będą także Kaszubamj? + +K. A to vej! Kó kje me Vpana nobilejeme, to przez to samo e dzece sę +nobileją. + +P. Jakże, moj Kochani, będzje s jęzikjem? + +K. Muszisz sobje, Vpąn, trzemać Kaszebskjeho szkolneho, a wón Vpana vnet +przekabaczi. + +P. Ale, moj Kochani, njemjalbim jakjéj nagani v Polsce za to, żem +Kaszubą został. + +K. Broń Boże, kó to je jak novjkszi zaszczet, chteri sobje ju dovno +Pólosze żeczele, ale jim naszi przodkovje vjnlgje trudnosce robjle, +wósoblevje Sobjesłav, Mszczugovje e Svjatopełk; a pótemu Krziżoce,, +zmjarzło znija przez njch samech vegrząno, a nawóstatku jinszi +Mjemcovje. Mimo teho są wu nas jesz yjedno Pólosze; a zos v Pólsce vjele +takich Vpąn nalezesz, co mają swój indigenat z Kaszeb, e tech jak +norechli na vjelgich panov szekują e jim gvjozde dają. + +P. Co? To i Kaszubj mogą gvjazdi nosjć? + +K. Kó gvesno, bó to je vłosnje nasz herb. Me vszetce mjeszkome abo pód +cemna gvjozdą abo pód jasnim xężecę. + +P. Mjasto stołeczne, co ma za herb? + +K. Wóno mo lva a łososa, co wóznoczo móc na lądze e na mórze. + +P. Ale, ale! moj Bracje, jeszcze jedno povjnjenem vjedzjeć. Gdibi mnje +sję kto zapitał: Kto zrodzjł pjérvszego Kaszubę. Bo to biva, że ten +zrodzjł ovego, a ov zrodzjł onego; ale kto zrodzjł Kaszubę? Możebi mj +kto povjedzjał, że djabeł; dopjerobim mjał sję do vikręcanja. A co +jeszcze gorsza, gdibi mj dokładnje to dovjodł, tobim sję njemało +zavstidzjł, żem sję dał Kaszubje oszukać. + +K. Moj Kochani Panje, muszi ten reno vstac e pózde jic spac, chto chce +Kaszebę wószekac. Ale zo to tesz mo Kaszeba v swóji noterze to dobre, że +njgde njewószekujo, le provdą a Bógę jidze. Jeszle chto Vpane póvje, że +czort przeklęti Kaszebę zrodzeł, to vjerze mje Vpąn, jak jem pódcevi +Kaszeba, że ten z djobła godo. To je provda, że czort przeklęti njeżeczi +czlovjekovj szszesco, e dlo teho jemu sę decht vjedno przcivjo, +wósoblevje dobremu Kaszebje. Krotko a vęzłovato takjemu bluznjerce tej +rzecze, że póczątk Kaszebov je ten: Jich wójcamj są senovje Bózki a jich +matkamj corki leckje. Czort njeje senę Bózkim anje peszną corką lecką; +tim spósobę Kaszebj anje wód djobła anje jeho macoche njepóchódzą, le +wód Boga. + +P. Ale jakże to Bog Kaszubę zrodzjł? + +K. Wóto tak, jak Abraham Jizaka, a Jizak Jakuba e jinech. + +P. Bili cj także Kaszubamj? + +K. Abo jinaczi! A jesz jedni z nostarszerch, jak jem ju póvjedzeł. + +P. Czi onj także na ratuszu Puckim sve diplomi odebrali? + +K. Nje, wónj diplomov njewótrzimale, bó sę v tim kraju rodzele. + +P. Ale, moj Bracje, ja sliszalem przecjvnje, że Kaszubj mjeli ukrziżovac +Christusa i że onj vlasnje bili cj, ktorzi mu taką zełżivą śmjerć +zadali. Pravdaż to? + +K. Moj Panje, żebe jeho złi czlovjek njebeł vedeł, tobe jeho złi ledze +njebele męczele e njewukrziżovale; e bełbe wón tech rąk wuszed. Ale jak +to sę rzecze: dostać sę le v mrovjszcze, a vnet ful mrovk. Provda, że to +bele Kaszebj, ale grebi, co njmają wósvjecenjo, co żeja bez przevilejov. + +P. A gdzje sję Judasz narodzjł? Czili nje v Kaszubach? + +K. Kó jo, ale v grebceh, vłosnje v jich giovnim mjesce Kóscerzenje. + +P. To pevnje ztamtąd musjeli bić i krziżovnjci Christusa? + +K. Albo to nje. Vpąn vjesz, że Judasz, kjej pószed do Pana Jezusa do +wógrojca, tej se sobą zabreł vjelgą grepę lede, a to tę z tech bórov wód +Kóscerzena e Chójnjc. Jch możę Vpon letko pó tvorzi e stroju póznac; bó +wu nas anje wąsov anje długich sukjen anje pasov njenoszą anje nas tu +Łeczokamj njeprzezevają jak jich, co przed lati vjedno łeczokóve chódoki +nosele. + +P. Vszakże mj sję zdaje, że to jest lud chrześcijański i bardzo pobożni. + +K. Vpąn provdę godosz, bó wónj ve vszetkim sveho naczelnjka Judasza +nasladeją, chteri vłosnje tak zrobjeł, jak Pana Jezusa zaprzedeł. Wón +wódnjos pjenjądze do kóscoła e żałoveł za grzeche, że zdradzał krev +njevjnną; a wónj zos żałeją, że njevjnneho wumęczele. Mjele apostolovje +do czenjenjo, njszle jich navrocele e njejeden tę swóje żece straceł. + +P. Ale moj Bracje. jakże Ti możesz ludzj obmavjać i jich vinovać, kjedi +njevjesz dokładnje o jich vistępku. Albo Ti vjesz zapevnje, że Borovjci +wukrziżovali Christusa. + +K. Moj Panje, jo njgde njegodaję, kje jo co decht gvesno njevjem; ale wó +czim jo jem przekonani, to jo póvjodaję. Tak jo jem ros, będąc v +tętejszech stronach, z vłosne tętejszeho szkolneho gębę czeł, kje wón sę +v móji przetomnosci zapiteł: Chto wukrziźovei Kristusa? Jasz tu jeden z +nostarszech e nowuczenszech szkólokov vstaje e wódpóvjodo: Naszi +przodkovje. Na co szkolni wódrzek: barzo dobrze. Tak mje sę vedaje, że +to muszi bec provda.-- + +P. A u vas jak ucżą? Kto ukrziżovała Chrstusa? + +K. Żedze; a pó Żedach cesle. Ale Żedze krziżovale celestneho; a cesle je +drzevjaneho. + +P. Moj Bracje, mamej jeszcze jedno pitanje, ale cjeho do ucha: Povjedź +mj też tak szczerze z Kaszubska, jak rozumjsz: Czili vszisci +Fein-Kaszubj są poczcivj ludzje i czili sję można na njeh spuścjć i jich +poczcivoścj ufac.-- + +K. (pód nosę) Dajgo djobe, jak wón mje teros zajacheł, co sę njemdę mog +vevjchlac, bó doch Póloch schitrzeł e mje wuchvoceł--ale ju muszę, bó +jidze wó moj pódcevi charakter. (glosno) Nje kóżdi Fein Kaszeba je +pódcevi. To je wósoblevszi dor wód Pana Bóga. Bó jedni Kaszebj są +pódcevi z przerodzenjo; a ti są z pókolenjo Jaffeta: jinni wuczą sę ba +pódcevemj, a ti są z pókolenjo Sema; a jesz jinszi, provdę veznac muszę, +chóc s bólescą serca, są szelmamj z notere, a ti są z pókolenjo Chama. E +ti to vłosnje są, wó chterech Kristus rzek: Njech rostą jasz do żnjva, a +pótemu jich spolę. O gdebe wón jich ju dziś spoleł, bó nąm dobrim +Kaszebąm le vstid e sromotę robją.--P. A są też vszisci Fein-Kaszebj +vjernimj?--K, (pód nosę). Vej ju zos knepel v drodze, njech czort spoli. +(głosno). To provda, mój Panje, że ti, co wód Chama póchódza, znjvją, +dze njeseles, bjerzą, dze njck njepółożele.-- + +P. Teraz, moj Kochani, o Kaszubach już dosić vjem i chcę sę do jutra nad +tim dobrze zastanovjć, co na prziszłośé mj vipada zrobjć.--K. Jo no to +zezvolają, ale na dzisejsze póżegnanje: njebędze Vpąn taki e zażima +tobaki, bó dobro tobaczka wód pana Macka!--P. A gdzje pan Macjek?--K. V +Lębórgu na rogu.--P. Chvała Panu Bogu! + + + + + +End of Project Gutenberg's Rozmowa Pòlocha z Kaszëba, by Florian Ceynowa + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ROZMOWA PÒLOCHA Z KASZËBA *** + +***** This file should be named 28296-0.txt or 28296-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/8/2/9/28296/ + +Produced by Zasoby Kaszubsko-Pomorskie/Nasze Kaszuby +(http://www.naszekaszuby.pl), Project Rastko - Kashuby, +Zoran Stefanovic, Jimmy O'Regan and the Online Distributed +Proofreading Team at http://dp.rastko.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |
