diff options
Diffstat (limited to '27955-h')
| -rw-r--r-- | 27955-h/27955-h.htm | 1584 | ||||
| -rw-r--r-- | 27955-h/images/ie1904-305.gif | bin | 0 -> 2532 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 27955-h/images/o1904-312.gif | bin | 0 -> 639 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 27955-h/images/p1904-305.jpg | bin | 0 -> 101080 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 27955-h/images/p1904-308.jpg | bin | 0 -> 45802 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 27955-h/images/p1904-309.jpg | bin | 0 -> 246321 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 27955-h/images/p1904-312.jpg | bin | 0 -> 107260 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 27955-h/images/t1904-305.gif | bin | 0 -> 3598 bytes |
8 files changed, 1584 insertions, 0 deletions
diff --git a/27955-h/27955-h.htm b/27955-h/27955-h.htm new file mode 100644 index 0000000..7a3330b --- /dev/null +++ b/27955-h/27955-h.htm @@ -0,0 +1,1584 @@ + +<!DOCTYPE html +PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd"> + +<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source, using XSLT. If you find any mistakes, please edit the XML source. --> +<html lang="nl-1900"> +<head> +<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=ISO-8859-1"> + +<title>Mandalay, de jongste hoofdstad van Birma</title> +<link rel="schema.DC" href="http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/"> +<meta name="author" content="Anoniem"> +<meta name="DC.Creator" content="Anoniem"> +<meta name="DC.Title" content="Mandalay, de jongste hoofdstad van Birma"> +<meta name="DC.Date" content="#####"> +<meta name="DC.Language" content="nl-1900"><style type="text/css"> +/* Standard CSS stylesheet */ + + + +body +{ +font: 100%/1.2em "Times New Roman", Times, serif; +margin: 1.58em 16%; +text-align: left; +} + +.titlePage +{ +border: #DDDDDD 2px solid; +margin: 3em 0% 7em 0%; +padding: 5em 10% 6em 10%; +} + +h1.docTitle +{ +font-size:1.6em; +line-height:2em; +} + +h2.byline +{ +font-size:1.1em; +font-weight:normal; +line-height:1.44em; +} + +span.docAuthor +{ +font-size:1.2em; +font-weight:bold; +} + +h2.docImprint +{ +font-size:1.2em; +font-weight:normal; +} + +.transcribernote +{ +background-color:#DDE; +border:black 1px dotted; +color:#000; +font-family:sans-serif; +font-size:80%; +margin:2em 5%; +padding:1em; +} + +.div0 +{ +padding-top: 5.6em; +} + +.div1 +{ +padding-top: 4.8em; +} + +.index +{ +font-size: 80%; +} + +.div2 +{ +padding-top: 3.6em; +} + +.div3, .div4, .div5 +{ +padding-top: 2.4em; +} + +.footnotes .body, +.footnotes .div1 +{ +padding: 0; +} + +h1, h2, h3, h4, h5, h6, .pseudoh1, .pseudoh2, .pseudoh3, pseudoh4 +{ +clear: both; +font-style: normal; +text-transform: none; +} + +h3, .pseudoh3 +{ +font-size:1.2em; +line-height:1.2em; +} + +h3.label +{ +font-size:1em; +line-height:1.2em; +margin-bottom:0; +} + +h4, pseudoh4 +{ +font-size:1em; +line-height:1.2em; +} + +h4.lghead +{ +margin-left:10%; +margin-right:10%; + +} + +.alignleft +{ +text-align:left; +} + +.alignright +{ +text-align:right; +} + +.alignblock +{ +text-align:justify; +} + +p.tb, hr.tb +{ +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +text-align: center; +} + +p.poetry +{ +margin:0 10% 1.58em; +} + +span.hemistich /* invisible text to achieve visual effect of hemistich indentation. */ +{ +color: white; +} + +p.line +{ +margin:0 10%; +} + +p.argument, p.note, p.tocArgument +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +text-indent:0; +} + +p.argument, p.tocArgument +{ +margin:1.58em 10%; +} + +p.tocChapter +{ +margin:1.58em 0%; +} + +p.tocSection +{ +margin:0.7em 5%; +} + + +div.epigraph +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +width: 60%; +margin-left: auto; +} + +.epigraph .bibl +{ +text-align: right; +} + +.epigraph .poem +{ +margin-left: 0; +} + +.epigraph .line +{ +margin-left: 0; +text-indent: 0; +} + +.trailer +{ +clear: both; +padding-top: 2.4em; +padding-bottom: 1.6em; +} + +.floatLeft +{ +float:left; +margin:10px 10px 10px 0; +} + +.floatRight +{ +float:right; +margin:10px 0 10px 10px; +} + +p.figureHead +{ +font-size:100%; +text-align:center; +} + +.figure p +{ +font-size:80%; +margin-top:0; +text-align:center; +} + +p.smallprint,li.smallprint +{ +color:#666666; +font-size:80%; +} + +span.parnum +{ +font-weight: bold; +} + +.leftnote +{ +font-size:0.8em; +height:0; +left:1%; +line-height:1.2em; +position:absolute; +text-indent:0; +width:14%; +} + +.pagenum +{ +display:inline; +font-size:70%; +font-style:normal; +margin:0; +padding:0; +position:absolute; +right:1%; +text-align:right; +} + +a.noteref, a.pseudonoteref +{ +font-size: 80%; +text-decoration: none; +vertical-align: 0.25em; +} + + +.red +{ +color: red; +} + +.displayfootnote +{ +display: none; +} + +div.footnotes +{ +margin-top: 1em; +padding: 0; +} + +hr.fnsep +{ +margin-left: 0; +margin-right: 0; +text-align: left; +width: 25%; +} + +p.footnote +{ +font-size: 80%; +margin-bottom: 0.5em; +margin-top: 0.5em; +} + +p.footnote .label +{ +float: left; +text-align:left; +width:2em; +} + +.footnotes td, .footnotes th, .footnotes .tablecaption +{ +font-size: 80%; +} + +.centertable +{ +/* center the table */ +margin: 0px auto; +} + +.poem +{ +margin-left:5%; +position:relative; +text-align:left; +width:90%; +} + +.poem h4 +{ +font-weight:normal; +margin-left:5em; +} + +.poem .linenum +{ +color:#777; +font-size:90%; +left:-2.5em; +margin:0; +position:absolute; +text-align:center; +text-indent:0; +top:auto; +width:1.75em; +} + +.versenum +{ +font-weight:bold; +} + +/* right aligned page number in table of contents */ +.tocPagenum, .flushright +{ +position: absolute; +right: 16%; +top: auto; +} + +.footnotes .line +{ +font-size:80%; +margin:0 5%; +} + +.poem .i0 +{ +display:block; +margin-left:2em; +} + +.poem .i1 +{ +display:block; +margin-left:3em; +} + +.poem .i2 +{ +display:block; +margin-left:4em; +} + +.poem .i3 +{ +display:block; +margin-left:5em; +} + +.poem .i4 +{ +display:block; +margin-left:6em; +} + +.poem .i5 +{ +display:block; +margin-left:7em; +} + +.poem .i6 +{ +display:block; +margin-left:8em; +} + +.poem .i7 +{ +display:block; +margin-left:9em; +} + +.poem .i8 +{ +display:block; +margin-left:10em; +} + +.poem .i9 +{ +display:block; +margin-left:11em; +} + +span.corr +{ +border-bottom:1px dotted red; +} + +span.abbr +{ +border-bottom:1px dotted gray; +} + +span.measure +{ +border-bottom:1px dotted green; +} + +.letterspaced +{ +letter-spacing:0.2em; +} + +.smallcaps +{ +font-variant:small-caps; +} + + +.caps +{ +text-transform:uppercase; +} + +.fraktur +{ +font-family: 'Walbaum-Fraktur'; +} + +.rm +{ +font-style: normal; +} + +hr +{ +clear:both; +height:1px; +margin-left:auto; +margin-right:auto; +margin-top:1em; +text-align:center; +width:45%; +} + +h2.docImprint,h1.docTitle,h2.byline,h2.docTitle,.aligncenter,div.figure +{ +text-align:center; +} + +h1,h2 +{ +font-size:1.44em; +line-height:1.5em; +} + +h1.label,h2.label +{ +font-size:1.2em; +line-height:1.2em; +margin-bottom:0; +} + +h5,h6 +{ +font-size:1em; +font-style:italic; +line-height:1em; +} + +p,p.initial +{ +text-indent:0; +} + +p.firstlinecaps:first-line +{ +text-transform: uppercase; +} + +p.dropcap:first-letter +{ +float: left; +clear: left; +margin: 0em 0.05em 0 0; +padding: 0px; +line-height: 0.8em; +font-size: 420%; +vertical-align:super; +} + +.poem +{ +padding: .5em 0% .5em 0%; +} + +p.quote,div.blockquote,div.argument +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +margin:1.58em 5%; +} + +.pagenum a, a.noteref:hover, a.hidden:hover, a.hidden +{ +text-decoration:none; +} + + +ul { list-style-type: disc; } +ol { list-style-type: decimal; } +ol.AL { list-style-type: lower-alpha; } +ol.AU { list-style-type: upper-alpha; } +ol.RU { list-style-type: upper-roman; } +ol.RL { list-style-type: lower-roman; } +.lsdisc { list-style-type: disc; } +.lsoff { list-style-type: none; } + +.castlist, .castitem { list-style-type: none; } + + + + + +/* Supplement CSS stylesheet "style/arctic.css.xml +" */ + + + +body +{ +background: #FFFFFF; +font-family: "Times New Roman", Times, serif; +} + +body, a.hidden +{ +color: black; +} + +h1, h2, h3, h4, h5, h6, .pseudoh1, .pseudoh2, .pseudoh3, .pseudoh4 +{ +color: #001FA4; +font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; +} + +p.byline +{ +font-style: italic; +margin-bottom: 2em; +} + +.figureHead, .noteref, .pseudonoteref, span.leftnote, p.legend, .versenum, .stage +{ +color: #001FA4; +} + +.rightnote, .pagenum, .linenum, .pagenum a +{ +color: #AAAAAA; +} + +a.hidden:hover, a.noteref:hover +{ +color: red; +} + +p.dropcap:first-letter +{ +color: #001FA4; +font-weight: bold; +} + +sub, sup +{ +line-height: 0; +} + + + +</style></head> +<body> + + +<pre> + +Project Gutenberg's Mandalay, de jongste hoofdstad van Birma, by Anonymous + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Mandalay, de jongste hoofdstad van Birma + De Aarde en haar Volken, 1904 + +Author: Anonymous + +Release Date: February 1, 2009 [EBook #27955] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MANDALAY *** + + + + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at https://www.pgdp.net/ + + + + + + +</pre> + + +<div class="body"><span class="pagenum">[<a id="xd0e83" href="#xd0e83">305</a>]</span><div class="div1"> +<div class="figure"><img border="0" src="images/t1904-305.gif" alt="Mandalay, de jongste hoofdstad van Birma." width="720" height="44"></div> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p1904-305.jpg" alt="De beide apostels van het Neo-Boeddhisme, prins Ginavaravansa en achter hem staande, kolonel Olkott." width="720" height="454"><p class="figureHead">De beide apostels van het Neo-Boeddhisme, prins Ginavaravansa en achter hem staande, kolonel Olkott.</p> +</div><p> + + +</p> +<p style="
 background: url(images/ie1904-305.gif) no-repeat top left;
 
 padding-top: 60px;
 "><span style="
 float: left;
 width: 95px;
 height: 90px;
 background: url(images/ie1904-305.gif) no-repeat;
 
 background-position: 0px -60px;
 
 text-align: right;
 color: white;
 ">E</span>r zijn zeker niet veel staten, zelfs onder de grootste, die er zich op kunnen beroemen zooveel hoofdsteden te hebben gehad +als Birma. Negen steden, zoo het er niet meer zijn, sommige reeds sinds eeuwen in ruïnen veranderd, andere nog in goeden staat, +hebben achtereenvolgens den koningen van Birma tot residentie gediend. Een verandering van dynastie, een ongeluk, een natuurramp, +alles werd aangegrepen als voorwendsel om den zetel der regeering naar een andere plek over te brengen. + +</p> +<p>Van die verschillende hoofdsteden is Mandalay de laatste, Mandalay, oudtijds de stad van koning Thibô, het heilige Pattanyapoera, +nu hoofdplaats van de engelsche kolonie Birma. In den winter van 1899 werd schrijver dezes er heen gelokt door het vooruitzicht, +een boeddhistisch feest bij te wonen. De luister van de feestelijkheden zou de stad nog belangwekkender maken, dan zij op +alle andere tijden is. Nu het een engelsche stad is, kan men er natuurlijk gemakkelijk toegang krijgen, en in plaats van de +langzame en vaak gestoorde vaart over de Irawaddi heeft men slechts enkele uren sporens door te maken. + +</p> +<p>Een chineesche bouwmeester moet de aanlegger der stad geweest zijn, want zij is naar de regelen, waar de gestaarte heeren +zich aan houden, in twee zeer verschillende deelen gesplitst, de burgerlijke stad en in het midden daarvan de koningsstad. +Ik had enkele uren te mijner beschikking, voordat het feest begon, en ik begaf mij naar de koningsstad, om te zien, wat de +nieuwe eigenaar er van gemaakt had. + +</p> +<p>Breede straten, die elkander onder rechte hoeken sneden, als de blokken van New-York, sommige omzoomd door tamarinden, brachten +mij aan een groot vierkant van palissaden van teakhout, zes meter hoog en van binnen versterkt met een drievoudigen steenen +muur. Binnen die omheining, die ongeveer 12 H. A. groot moet zijn, ligt wat oudtijds het paleis des konings was, de paleizen +zijner vrouwen van de ministers, de woningen der olifanten, het arsenaal, de toren, welks wateruurwerk den Birmanen den tijd +aangaf, en verder ruïnen, puinhoopen, modderpoelen en wolken stof. + +</p> +<p>De paleizen zijn veranderd in kazernen of in societeiten; tennisvelden zijn aangelegd in de koninklijke tuinen, en de engelsche +soldaten rooken en spelen onder de impassibele aangezichten der vergulde Boeddha’s. +<span class="pagenum">[<a id="xd0e102" href="#xd0e102">306</a>]</span></p> +<p>Nadat ik aan dat schouwspel eenige minuten lang mijn aandacht had gewijd in een stemming, die op weg was zeer droefgeestig +te worden, ging ik een bezoek brengen aan twee personen, die ik te Mandalay kon ontmoeten, twee zeer interessante personen, +hoofdpersonen bij het feest, die zich van die eer verzekerd hadden door de apostolische rol, hun toegewezen in den godsdienst +van Boeddha. + +</p> +<p>Ginavaravansa, prins van Siam, besteedt voor het Boeddhisme zijn aanzienlijk fortuin en is onvermoeid werkzaam in het belang +van dien godsdienst. Terwijl hij met groote kosten de monumenten van den eeredienst laat onderhouden, vooral den prachtigen +tempel van Anaradhapoera, reist hij, gekleed in ’t gele kleed van den pelgrim, door de verschillende landen met boeddhistischen +godsdienst, om zich rekenschap te kunnen geven van den waren staat, waartoe die ontaarde eeredienst vervallen is, en om met +kennis van zaken die middelen aan te wenden, die de schoone leer van den Meester weer kunnen zuiveren en in haar volle eer +herstellen. + +</p> +<p>Als rechterhand en raadgever van den prins staat naast hem een man, bekend in alle deelen van het onmetelijke indische rijk, +en die in zijn hoedanigheid van burger uit het vrije Amerika aanspraak maakt op den titel van kolonel, kolonel Olkott. Hij +is president van het Theosofisch Genootschap, door Mevrouw Blavatsky gesticht, vereeniging, wier doel het is, de losse ringen +aan elkander te soldeeren van een keten, waardoor de verschillende landen met Boeddhavereering aan elkaâr verbonden zouden +worden. De vereeniging telt niet minder dan tweehonderd onderafdeelingen. + +</p> +<p>In de voorrede van een klassiek studiewerk, door professor Grünwedell gewijd aan de mythologie van het Boeddhisme, spreekt +prins Ochtomsky, een der meest verlichte kenners van dien godsdienst, met geestdrift van het werk, dat de kolonel heeft ondernomen. +Hij voorziet niet zonder een greintje optimisme den tijd, waarin de boeddhistische wereld, die nu los aaneenhangt, een geheel +zal vormen met een vaste organisatie, waarin de tempel van Boeddha Graya, die 2500 jaar geleden door koning Asoka werd opgericht +op de plek, waar het licht werd in de ziel van den “Grooten Godsdienststichter,” weer zal worden opgericht, om heiligdom te +zijn voor het Boeddhisme, plaats van bijeenkomst en van toespraken voor de geleerde belijders van dien godsdienst, en om voor +de geloovigen, wier aantal zoo groot is als twee derden der bevolking van Azië, tot Jeruzalem en Mekka te worden. + +</p> +<p>Ongelukkig deelt kolonel Olkott niet in de stoute verwachtingen van een zoo snel succes, en hij beklaagt zich bitter over +de onverschilligheid, waarmee zijn plannen worden begroet door de boeddhisten van de hoogste rangen. + +</p> +<p>Maar toch heeft hij als ’t ware een nieuwe geloofsbelijdenis kunnen vaststellen. In Japan, in Birma, op Ceylon hebben de boeddhisten +de veertien artikelen van die leer vrij gewillig aanvaard. Het zal belangwekkend zijn, dit neo-boeddhisme te volgen bij de +vorderingen, die het tegenwoordig maakt in Indo-China, China, Korea en Thibet. Het zou gelukkig zijn, indien bij de egoïstische +tendenzen van deze eeuw een leer mocht zegevieren, waarvan het eerste en belangrijkste geloofsartikel voorschrijft, “zich +jegens de menschen, wie zij ook mogen zijn, te gedragen met verdraagzaamheid, zachtheid en broederliefde en alle schepselen +met liefde en mededoogen te behandelen”... + +</p> +<p>Het feest, waarop te Mandalay bijeenkwamen prins Ginavaravansa, kolonel Olkott en waarbij schrijver dezes mocht tegenwoordig +zijn, was een zeer grootsch en zeer bijzonder feest ter eere van de kroning eener reuzendagoba. Die belangwekkende pagoden, +die overal verrijzen waar de boeddhistische godsdienst wordt beleden, dragen verschillende namen. In Birma heeten ze Tse-di. +Zij zijn ongelijk van grootte; enkele verheffen zich niet meer dan een paar meters boven den grond, terwijl andere een hoogte +van 100 M. bereiken of die nog te boven gaan. Er komen dan ook geloovigen van allerlei aard hun godsdienstplichten vervullen, +want hier zijn die heiligdommen bescheiden bedehuizen, waar het een of ander kostbaar stuk wordt bewaard als herinnering aan +een daad van vroomheid, en ginds geven hun poorten toegang tot imposante gewelven, waar voortdurend gebeden worden gemompeld +en waar de offeranden zich opstapelen, waar edelsteenen fonkelen tusschen ’t goud van tronen en beelden. De vorm zelfs is +niet overal dezelfde, want hoewel het gewone type der boeddhistische pagode een kegelvormig steenen bouwwerk is, heeft men +er eveneens, die in plaats van een kegel een pyramide dragen. Maar alle of bijna alle hebben op den top een soort van kroon, +bestaande uit een spiraal van verguld brons, die eindigt in een pijl, het aziatische symbool van het verhevene en grootsche. +Het aantal spiraalwindingen vertegenwoordigt de verschillende Boeddha’s, die tot nu toe op aarde zijn verschenen. + +</p> +<p>Die kroon is de Thi, of zooals men eigenlijk moet schrijven, de Hti. Van beneden gezien, lijkt die versiering soms wat nietig +en klein, geplaatst als zij vaak is op 100 M. hoogte. In werkelijkheid is de kroon bij de groote dagoba’s een stuk van verscheiden +meters, dat een respectabel aantal kilo’s weegt. Zelfs als zij uit elkander is genomen, blijft het omgaan met de deelen een +moeilijk en gevaarlijk werk. + +</p> +<p>De installatie van zoo’n Thi is een zaak van het grootste gewicht, waarvoor reusachtige stellingen worden gebouwd, en een +dichte drom van arbeiders is er dagen lang mee bezig. De bekroning van zoo’n dagoba is dan ook een zeer interessant schouwspel +en evenals de inwijding van een tempel gaat zij met een groote toestrooming van menschen gepaard en met een lange reeks van +allerlei feesten. + +</p> +<p>Om het geld bijeen te krijgen voor de vervaardiging van den Thi, hadden de Punghi’s Birma in alle richtingen doorreisd. Die +jonge monniken, dienaren van de tempels, gaan van huis tot huis en bieden overal hun geciseleerde zilveren schalen aan, waarmee +zij voor zich en hun collega’s het dagelijksch brood ophalen. Men ziet hen op de uren van de maaltijden in lange rijen den +weg naar het klooster inslaan. + +</p> +<p>De plechtige dag was aangebroken, waarop het goddelijk symbool voor goed boven op den top van de dagoba zou worden geplaatst. +Uit heel Indo-China, uit Laos en de Sjanlanden, uit Siam en van den <span class="pagenum">[<a id="xd0e125" href="#xd0e125">307</a>]</span>Himalaya was een aanzienlijk aantal Boeddhisten toegestroomd, om de plechtigheid bij te wonen. Sinds acht dagen zag men er +een dichte menigte en een mengeling van talen werd gehoord als enkel maar ’t geval moet zijn geweest bij ’t bouwen van den +toren van Babel. Uit de wonderlijke kaleidoscoop, die ik een der interessantste schouwspelen reken van al mijn reizen door +Azië, vielen telkens onbekende, verrassende figuren in het oog. + +</p> +<p>De Birmanen met hun half-chineesche, half-maleische gelaatstrekken, hun gesluierde oogen en platten neus, verschillen reeds +zeer van het Hindoe-type. Maar wat te denken van die wonderlijke wezens, die verder langs mij heen trokken? Mannen uit Katschin, +die er als ruwe krijgers uitzagen; afschuwelijke toovenaarsters uit Bunong met getatoeëerd gezicht en misvormde ooren, waarin +groote zilveren versierselen hingen, terwijl haar armen tot de ellebogen behangen waren met banden in den vorm van slangen +of ringen, die verscheiden kilo’s wogen; vrouwen van den Khan, met groote pyramidevormige strooien hoeden, wier mannen onder +hun enorme hoeden allerlei buitensporige kapsels hebben geborgen; inboorlingen uit Mao met bamboestokjes in de lellen hunner +ooren, kokertjes van 30 à 40 cM. lengte, waarin de voorraad tabak geborgen is en waaruit de enorme sigaretten voor den dag +zullen komen, die men nergens anders dan in Birma ziet, familiesigaretten van een voet lengte, die de man en de vrouw elkander +toereiken, en die ze bij wijze van een lekkernijtje het kleine kind in den mond stoppen, als het schreit. + +</p> +<p>Dat alles ging met een onophoudelijk gedraaf heen en weer, uit en in den tempel en men bracht er buiten de muilen aan den +ingang een aangestoken waskaars binnen, om die te plaatsen vóór de Boeddhabeelden of bij den stapel offeranden. Duizenden +van die kaarsen verlichtten met een flikkerend, walmend licht de beelden, de tronen en de relieken, die gewoonlijk opgeborgen +zijn in een geheimzinnig halfduister, en wierpen op de hooge muren grillige, vreemde schaduwen. + +</p> +<p>De mooie en fiere houding der geboren Birmanen vormde een scherpe tegenstelling met het half-wilde voorkomen der overige Indo-Chineezen. +Men moet hen zien op zulk een feestdag, met den zijden hoofddoek van bleeke tint en de groote mantels van kostbare stof om +zich heen gedrapeerd, om hun flinke houdingen en de losheid van hun optreden te bewonderen. Een bazar is in Birma altijd een +schilderachtig iets, dat een betooverende werking uitoefent; de vreemde producten, met smaak gerangschikt; de aardige, kleine +verkoopstertjes, vol gratie en vroolijkheid; het goed humeur en de beleefde manieren van een volksmenigte, die niet van duwen +en scheuren houdt, dat alles werkt mee, om aan den toevalligen reiziger een indruk te geven van welbehagen, van algemeene +welwillendheid en beleefdheid, juist het tegengestelde van een europeesch marktplein. De voorbereiding voor het feest verhoogde +de aantrekkelijkheid van den bazar en maakte den indruk, dien men kreeg, dieper en sterker. De offers van merkwaardige vruchten +en zonderlinge bloemen, de hoopen koren en rijst, op lakens van een verblindende witheid uitgespreid, de bonte menigte, die +af en aan golfde in gereserveerde kalmte, al die elementen werkten op de verbeelding en deden iemand als in een droom verkeeren, +gewiegd door den sterken geur uit al die bloemen en vruchten, de brandende waskaarsen en, het moet gezegd, de uitwaseming +van al die menschen onder de heete tropenzon. + +</p> +<p>Er was in den tempel zelven een vrij primitieve waskaarsenfabricage aan den gang, waar men, uit een grooten voorraad, waskaarsen +van verschillende vormen en afmetingen goot. Ieder liet zich vóór zijn oogen een kaars, zooals hij die verlangde, maken en +liet er een of ander speciaal voorbehoedmiddel bij inbrengen, dat bestemd was om de macht der Nats of booze geesten te bezweren. +De vrees voor booze geesten drukt aanhoudend op ’t gemoed der Birmanen, vooral van de bewoners van Boven-Birma. Zij verklaren +uit het ingrijpen van bovennatuurlijke wezens de eenvoudigste en meest voorkomende natuurverschijnselen. Een regenboog wordt +volgens hen veroorzaakt door een reuzenkrab, die in de onmetelijke zee leeft; het dier komt nu en dan boven, om adem te scheppen; +de zonnestralen vallen op den rand van zijn als met parelmoer omgeven muil en worden weerkaatst tegen het hemelgewelf. Een +dergelijke naïeve en toch ingewikkelde verklaring wordt gegeven van een zonsverduistering. Een reuzenpad dreigt de zon te +verslinden, maar op het monster worden pijlen afgeschoten en geweerschoten gelost, met het gevolg dat er altijd succes behaald +wordt en dat de lieve zon weer voor den dag komt aan den stralenden hemel, ’t geen de menschen sterk doet hechten aan hun +bovennatuurlijke verklaring. + +</p> +<p>Die vrees voor de Nats riep ook allerlei dwaze dansen in het leven, zonderlinge gevechten en andere tooneelen, die ’t programma +van de feestelijkheden vullen. Jonge priesters strijden tot het uiterste tegen maskers van booze geesten met koppen van padden +of andere booze geesten, waarover de een of andere Birmaan zich in het bijzonder meent te moeten beklagen. Uit zulk een epischen +strijd komen de priesters altijd zegevierend voor den dag, tot niet gering voordeel van hun beurs en tot levendige voldoening +van hun lastgevers. + +</p> +<p>Ongelukkig is niet alle bijgeloof van de Birmanen zoo onschuldig. Swhay Yoe, een der engelsche reizigers, die hen bijzonder +goed heeft bestudeerd, verhaalt, dat de muren van Mandalay op meer dan vijftig menschenlijken rusten, want in Birma, evenals +in Palestina oudtijds, moet elke eerste steen van een gebouw een “levende steen” zijn, opdat de booze geesten er van verwijderd +zullen blijven. + +</p> +<p>In 1880, toen er een ongeluk gebeurd was met een reservoir van heilige olie, eischte de sterrewichelaar van het hof, dat honderd +mannen, honderd vrouwen, honderd jongens, honderd meisjes, honderd soldaten en honderd vreemdelingen geofferd zouden worden. +Men begon zich reeds van enkele slachtoffers meester te maken, maar toen de verschrikte bevolking in doodelijken angst in +menigte de vlucht nam, moest er een tegenbevel worden uitgevaardigd. + +</p> +<p>Het plein, waar ’t feest zou plaats hebben, kreeg een zeer levendig aanzien. Alles werkt er trouwens toe mee, de oogen te +bekoren, en de onbeteekenendste <span class="pagenum">[<a id="xd0e143" href="#xd0e143">308</a>]</span>feiten roepen dadelijk een schilderachtig tooneeltje op, al is het maar een barbier, die op den hoek van een straat met een +oude spijker een patiënt een kies trekt; of een kind, een half naakt jongetje, dat met een lang gesteelde kalebas water schept +uit een der groote kruiken onder een reuzenparasol, die voor het vrij gebruik van de voorbijgangers op straat zijn neergezet; +of een mohammedaansche vogelkoopman, wien men zijn papegaaien afkoopt en zijn andere vogels, om ze vervolgens dadelijk te +laten vliegen, ’t geen door de Boeddhisten als een werk van vroomheid wordt beschouwd. + +</p> +<p>De toegangen tot den tempel waren bezet met afschuwelijk verminkte wezens, lepralijders en mismaakten en ongelukkigen van +allerlei aard. Er stonden tenten als op een kermis, waar monstruositeiten te zien waren en reuzen en dwergen; ook winkels, +waar men naast de benoodigdheden voor het feest, als waskaarsen, bloemen, vruchten en linten van allerlei kleur, ook kinderspeelgoed +en snuisterijen verkocht. + +</p> +<p>Meer op den achtergrond verspreidden verschillende restauraties van Chineezen de sterke geuren van de lievelingsgerechten +van het land, de <i>ngapi</i> en de <i>kukswe</i>. + +</p> +<p>Laatstgenoemd gerecht wordt bereid van macaroni en varkensvleesch, tot een ragoût gemengd en gekruid met uien, spaansche peper +en andere toespijs; het andere is de <i>ngapi</i>, de verschrikkelijke <i>ngapi</i>, waarvan het hoofdbestanddeel rottende visch is, die men in de buurt van alle birmaansche dorpen al in de verte ruikt. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure floatLeft" style="width: 324px"><img border="0" src="images/p1904-308.jpg" alt="Punghi, een bedelmonnik met zijn nap voor de liefdegaven." width="324" height="498"><p class="figureHead">Punghi, een bedelmonnik met zijn nap voor de liefdegaven.</p> +</div><p> + + +</p> +<p>Weer zijn het die slechte Chineezen, die in ’t geheim sterke drank verkoopen en opium, waartoe zij den nacht uitkiezen, den +nacht, als de tapijten uitgespreid zijn voor het spel, welks zes-en-dertig hokjes afbeeldingen geven van zes-en-dertig dieren. +Uit hunne tenten steeg dat echt aziatisch geluid van dobbelsteenen in de tinnen kokers, dat bescheiden gerinkel, dat men in +alle hoekjes van het Verre Oosten in den laten avond hoort. + +</p> +<p>Op een andere plek werd door de onvermijdelijke exploitanten van de menschelijke domheid de toekomst aan weetgierigen voorspeld. +Zoowel als zij met stentorstem de wonderen van hun ijdele wetenschap uitbazuinen, als wanneer ze zachtjes hun slachtoffer +een geheim der toekomst van het grootst belang in ’t oor fluisteren, altijd trekken ze nog meer bezoekers dan de kinematograaf +en de grammophoon, die hun geheimen ontsluieren in een andere kraam. + +</p> +<p>Hier weer biedt men u verschillende dranken aan met sodawater, verder thee en ijs; en al die zachtzinnige menschen, die babbelen, +rooken en drinken, wachtten ongeduldig op het oogenblik, waarop de plaatsing van den Thi beginnen zou. + +</p> +<p>Het sieraad van den tempel was prachtig in zijn soort; de bronzen cirkels waren rijk bewerkt en fonkelden onder hun goudlaag, +die in de zon schitterde. De reuzenpijl stak fel tegen de blikkerende lucht af met haar snijwerk en haar lichtglansen vol +gloed. + +</p> +<p>Om het toestel op zijn hooge standplaats te brengen, had men een reuzensteiger gebouwd van den grond af tot den hoogsten top +van de pagode; een overvloed van bontgekleurde vlaggen en schitterend witte of zeer zacht gekleurde zonneschermen gaf aan +de onmetelijke kooi van bamboes een vroolijk aanzien. Het zag er prachtig en grandioos uit, en alleen een europeesche prefect +van politie zou er een aanmerking op hebben kunnen maken als niet soliede en stevig genoeg. + +</p> +<p>De Thi werd op een kar geheschen, die over een hellend vlak gleed. De kar was, als de geheele stelling, versierd met veel +vlaggen, en de vier hoeken droegen vier groote fonkelend witte zonneschermen, die wijd waren uitgespreid. Toen ik te Mandalay +aankwam, was men reeds zes dagen bezig met het ophijschen der zware machine. De langzame opstijging zou op den zevenden dag +afloopen; toen eerst naderde het toestel zijn aangewezen plaats, en toen pas zou de arbeid van de birmaansche werklieden bekroond +worden, doordien de Thi zou prijken op den hoogsten top der dagoba. + +</p> +<p>Er hadden geruchten geloopen, door officieuse inlichtingen versterkt, dat de prins van Siam op den steiger komen zou, om van +het hoogste punt de beslissende bevestiging van den Thi te zegenen. Ik had zoo grooten lust hem te vergezellen, dat ik, alle +bescheidenheid op zij zettend, het waagde, hem vergunning te vragen, met hem het wankele bouwwerk tot boven toe te mogen bestijgen. + +</p> +<p>Hij had mij reeds met de grootste welwillendheid toegestaan zijn portret te maken en ik had hem mogen photografeeren in gezelschap +van den ouden heer Olkott, de ontwerpers van het feest en hun vrouwen, die, bescheiden op den achtergrond gegroepeerd, steeds +waren voortgegaan met het rooken harer reusachtige sigaretten. Nu hij mij één gunst had toegestaan, zou hij bijna niet anders +kunnen, dan ook ten tweeden male mijn wensch te vervullen. + +</p> +<p>Ik moet bekennen, dat mijn vraag niet met geestdrift werd aangehoord. Hoe groot ook de verdraagzaamheid der Boeddhisten zij, +hoe ruim hun inzichten mogen wezen in zake de aanhangers van een anderen godsdienst dan den hunnen, de administrateurs van +den tempel en bijna alle toeschouwers moesten wel van oordeel zijn, dat men bij de inwilliging van mijn verzoek den Thi en +daarmee het geheele feest zou ontheiligen. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p1904-309.jpg" alt="Stelling om den thi naar boven te hijschen. De met vlaggen en zonneschermen versierde thi, de kroon van de pagode." width="695" height="1024"><p class="figureHead">Stelling om den <i>thi</i> naar boven te hijschen. De met vlaggen en zonneschermen versierde <i>thi</i>, de kroon van de pagode. +</p> +</div><p> + + +</p> +<p>Men gaf mij te verstaan, dat, zoo er het minste <span class="pagenum">[<a id="xd0e199" href="#xd0e199">310</a>]</span>ongeluk gebeurde bij de installatie van de kroon, wat bij den enormen omvang van het sieraad niet onwaarschijnlijk was, de +menigte mij zeker aansprakelijk zou stellen voor de ramp; dat bij de eenigszins ruwe zeden van een groot deel der toeschouwers +mijn persoon ernstig gevaar liep, en ten slotte beriep men zich op de moeilijkheid der klimpartij en zelfs op het eraan verbonden +gevaar, om mij den toegang tot den steiger te verbieden. + +</p> +<p>Doch zoo kwam men niet van mij af. Ik beproefde niet de aandacht te vestigen op mijn vlugheid en mijn minachting voor het +gevaar, want ik wist, dat ik met een voorwendsel te doen had, en ging dus maar dadelijk recht op mijn doel af. Ik had in een +album met kijkjes en photografieën van een reis door den Himalaya het portret van een beroemden lama, een hoog vereerd Boeddhist, +afgezant van den Dalaï-Lama, dien ik had genomen te midden van andere boeddhistische hoogwaardigheidsbekleeders in den voorhof +van den Pemiontschi-tempel in Sikkim. Ik gaf zoo’n photo ten geschenke aan dien bestuurder van de dagoba, wiens meening den +meesten invloed scheen te hebben en gaf hem te verstaan, dat het mij aangenaam zou geweest zijn het gewichtige feest, dat +ik nu mocht bijwonen, op dezelfde wijze te vereeuwigen op bladen, waarop men voor altijd de vluchtige herinnering zou kunnen +vastleggen. Maar hoe moest dat, als ik niet op de stellage mocht klimmen? Ik kon toch niet van beneden de wonderen van de +hoogte photografeeren. + +</p> +<p>’t Vooruitzicht, voor de nakomelingschap te blijven leven, prikkelde sterk de eigenliefde van mijn vriend, en hij haalde zijn +confrères over, de bestijging toe te staan aan een man, die dan toch zulke innige betrekkingen onderhield met boeddhistische +lama’s, dat men hem als een der hunnen mocht beschouwen. + +</p> +<p>Voorzien van hun kostbare toestemming, bekeek ik eens van meer nabij den gevaarlijken weg, waarlangs ik op den top van de +pagode zou moeten komen, en nu ik zeker was van het recht erop te mogen klimmen, vond ik moeilijkheden, die ik tot hiertoe +niet had verwacht. + +</p> +<p>Eindelijk kwam het gewichtige oogenblik. De prins van Siam, gevolgd door eenige priesters en door de werklieden met den arbeid +belast, stapte vlug tegen den steiger op. Zij hadden bloote voeten, en het viel hun betrekkelijk gemakkelijk, met hun teenen +de bamboelatten te omspannen van de hellende stellage, die als ladder dienst deed. Zij klommen als katten omhoog, terwijl +ik, gehinderd door mijn zware reisbottines met hun gladde zolen, geen enkele trede hooger kwam, zonder een ongerusten blik +te werpen op den bijna vertikalen weg, die maar geen einde nam. Daar ik niet durfde omkeeren en voelde, dat ik, zooals ik +nu was uitgerust, nooit boven zou aankomen, nam ik het heldhaftige besluit, mijn schoenen uit te trekken. Met één hand mij +stevig vasthoudend, maakte ik ze met de andere los en wierp ze naar beneden. Dat scheen wel een geniale inval, want door mij +van die rampzalige schoenen te ontdoen, maakte ik een einde aan een schandaal. Het was immers heiligschennis, met geschoeiden +voet die bamboezen latten te betreden, die voor een werk van vroomheid waren opgericht, en de toejuichingen der menigte bewezen +mij, dat men daar beneden dankbaar was, omdat ik mij onderwierp aan een formaliteit, waartoe de Punghi’s en de prins van Siam +eveneens bereid waren. + +</p> +<p>Op een estrade ter halver hoogte voegde ik mij bij prins Ginavaravansa en degenen, die hem omringden. De stellage, geschud +door den wind en bezwaard met ons aller gewicht, begon meer en meer te schommelen. Een honderdtal voeten onder ons rumoerde +de menigte luider, en ’t bonte aanzien van die bewogen groepen; de vlaggen, wapperend in den wind; een helsch lawaai van muzikanten, +die op het platform boven ons hoofd op horens bliezen, op trommels sloegen en in de handen klapten; de afgrond, gapend onder +mijn voeten; de afstand van de eene trede tot de andere, die mij al grooter en grooter scheen te worden, dat alles werkte +samen, om mij een gevaarlijk gevoel van duizeligheid te geven. + +</p> +<p>Prins Ginavaravansa was op het punt onwel te worden en nam het besluit, weer naar beneden te gaan. Ik had grooten lust, dat +voorbeeld te volgen; maar de vrees, aan mijn waardigheid afbreuk te doen, weerhield mij. Toen deed ik een uiterste poging, +begon stoutmoedig het laatste eind van den klim, en eindelijk goed en wel boven op de hoogste étage, waar de muzikanten zaten, +zwaaide ik zegevierend met den zwarten doek van mijn photografietoestel, terwijl horens en trommels een woedend leven maakten +boven het geschreeuw en de toejuichingen van de scharen beneden. + +</p> +<p>Het kostte heel wat moeite, om op den wankelen bodem de drie pooten van mijn toestel vast te zetten. Ik moest gebruik maken +van oogenblikjes, waarin de wind mij even rust gunde, tusschen de geweldige stooten van den Thi, die met schokken werd omhoog +geheschen, en de bevingen, door het geweld der musici veroorzaakt, wier heilige ijver toenam, naarmate het zware gevaarte +dichterbij kwam. + +</p> +<p>Toen de Thi ter <span class="corr" id="xd0e217" title="Bron: bestember">bestemder</span> plaatse was aangekomen, overtroffen de luide bijvalsbetuigingen der menigte en de donder van de muziek alles, wat men zich +kan voorstellen van oorverdoovend geraas. Het waren eenige oogenblikken van helsch rumoer, hoogste crisis van gegil, horengetoeter +en tromgeroffel, waarna het doofmakend orkest eindelijk zweeg, terwijl beneden bij vermoeide kelen langzamerhand de opgewonden +godsdienstijver wat bekoelde. + +</p> +<p>Terwijl de birmaansche werklieden, op en over den steiger klauterend als acrobaten van professie, den Thi bevestigden op den +reuzenlangen paal, geplant in de fondamenten der dagoba en oprijzend tot haar top, vermaakte ik mij met het bestudeeren van +de blauwe tatoeëeringen op hun bronzen beenen. Ze stelden duidelijk een nauwsluitende kous voor, en het speet mij, dat mijn +photografische platen niet bij machte waren, de vreemde teekening weer te geven. De Birmaan stelt er een soort van glorie +in, om zonder een klacht de pijn te verdragen, die het aanbrengen van de tatoeëeringen meebrengt; maar er wordt beweerd, dat +een goede dosis opium hem tot pijnstillend middel dient en dat hij op goedkoope manier zich voordoet als stoïcijn. +<span class="pagenum">[<a id="xd0e222" href="#xd0e222">311</a>]</span></p> +<p>Ik zou wel uren lang op mijn belvédère hebben willen blijven. Ik vergat er de wederwaardigheden der bestijging en den angst +voor de aanstaande nederdaling bij dat wonderschoonste van alle panorama’s. De geheele stad lag aan mijn voeten te schitteren; +de zon bestraalde ’t goud van de pagoden, spiegelde zich in de gewijde vijvers, bescheen de onrustige golven van de bochtige +Irawaddi. De koninklijke stad vertoonde duidelijk haar donker, somber vierkant van vervallen grootheid midden in de feestvierende +stad. + +</p> +<p>Meer naar het Noorden achter de met bosschen bedekte bergen, die den geheimzinnigen stroom omgeven, staken tegen ’t blauw +van den hemel de eerste versterkingen van Katschin en van Yunnan af. Langzamerhand zweeg alles om mij heen; ik hoorde nog +enkele hamerslagen van een timmerman, die minder vlug of voorzichtiger was dan zijn broeders, en weldra werden mijn droomen +enkel afgebroken door de vage geluiden, die van beneden tot mij opstegen. + +</p> +<p>Eindelijk begaf ik mij naar beneden en rukte mij los uit de schaar van die beminnelijke pelgrims, voor wie het feest van den +Thi een episode slechts is in hun vagabondeerend bestaan, omdat ze in hun heele leven niets anders doen dan rondloopen door +de landen, waar men tot Boeddha bidt. Daar brengen ze nu naar dezen, dan naar genen tempel vruchten, bloemen en waskaarsen +en kondigen de vervulling van hun godsdienstplichten aan door zware slagen op een reuzenklok. Ik ging daarna de monumenten +bezoeken, die getuigen van de groote beteekenis, die het Boeddhisme heeft in ’t interessante Mandalay. + +</p> +<p>Als kostbaarste herinnering aan den tijd toen de koningen van Birma Mandalay tot hoofdstad hadden, is ongetwijfeld het Gouden +Klooster van de koningin aan te wijzen. Het verdient dien naam ten volle; ’t is een tempel van teakhout, geheel met goud bedekt. +Hij is bij uitstek goed bewaard gebleven. + +</p> +<p>Men krijgt toegang langs enkele treden, overwelfd door een zuilengalerij met vergulde pilaren. De gebeeldhouwde en opengewerkte +deuren zijn met goud overtogen. Binnen vindt men geheel vergulde Boeddhabeelden, en allerlei meubeltjes, waarin of waarop +vroeger andere beelden werden bewaard. Aan den tempel grenst een klooster van vijf verdiepingen, waar de Punghi’s wonen, aan +den dienst der godheid verbonden. Ook vindt men er een herberg naast voor vreemde monniken. + +</p> +<p>Aan den voet van den heuvel, waarop Mandalay ligt, omsluit een wijde ruimte, waarin zich een hooge pagode verheft, zevenhonderd +kleine tempels van sierlijken bouwtrant, elk voorzien van een marmeren plaat, waarop een gedeelte van het boeddhistisch Evangelie +is gegrift, het <i>Pittagat</i>. Dit is de gewijde bibliotheek van Mandalay. + +</p> +<p>De pagode boven op den heuvel bevat twee beelden; het eene wijst met den vinger naar de plek, waar koning Mindon Min van den +hemel het bevel ontving, om de nieuwe hoofdstad te bouwen; het andere, gekeerd naar de Sjanbergen, wijst volgens de legende +naar het land, waar de koningen van Birma een schuilplaats moesten vinden, als zij door den engelschen overweldiger verjaagd +zouden zijn. + +</p> +<p>In 1859 was Mandalay door Mindon Min gesticht, die voor deze residentie Amarapoera aan de Irawaddi verliet, omdat het gefluit +der stoombooten op de rivier hem al te zeer herinnerde aan de aanwezigheid der Engelschen, den gehaten veroveraar van Beneden-Birma. +De stad ging snel vooruit, en in 1862 reeds plaatste Engeland er een consul. In 1878 wijdde Thibô, de elfde opvolger van den +beroemden Alomprâ, soldatenkoning, die de dynastie in 1757 grondvestte, een liberalen regeeringsvorm in, die het land ten +zegen zou hebben kunnen zijn, maar die door hofintriges niet tot zijn recht kwam en tot moordtooneelen aanleiding gaf. + +</p> +<p>Intusschen hadden de gebeurtenissen in Annam en Tonkin aan Frankrijk in Indo-China een overwegenden invloed verzekerd. Thibô, +die hoopte bij die mogendheid op steun te kunnen rekenen tegen Engeland, vroeg en verkreeg in 1884, dat er een fransche consul +zich te Mandalay zou vestigen. In 1885 sloot hij met Frankrijk een handels- en vriendschapsverbond. + +</p> +<p>John Buil kon dat bondgenootschap niet onverschillig aanzien, omdat het zijn plannen contrariëerde en hem den zoo begeerden +weg dreigde af te snijden over Bhamô naar China. Dus vond hij, gebruik makend van de moeilijkheden, waarmee Frankrijk in Tonkin +had te worstelen, een voorwendsel in een geschil, dat tusschen Thibô en een engelsche maatschappij bestond, en maakte zich +van Boven-Birma meester in 1885. Wat er ook over moge gezegd zijn, of liever wat de engelsche politiek er ook over gezwegen +moge hebben, de tegenstand was verschrikkelijk. De birmaansche patriotten, die zich heldhaftig en hardnekkig verdedigden, +werden tot rebellen verklaard, als schuldigen en misdadigers behandeld en systematisch uitgeroeid. De birmaansche vorsten +antwoordden met gelijke munt, en in de weinige gevallen, waarin ’t geluk hen diende, gingen ze met groote wreedheid te werk. +Thibô moest zich ten slotte overgeven; de overwinnaar verbande hem naar Indië, en generaal Prendergast bezette Mandalay. + +</p> +<p>Hoe schoon en hoe belangrijk ook de monumenten mogen zijn, die het Boeddhisme in Mandalay bezit, men vindt er toch niet de +allermooiste pagoden. Pegoe, de oude hoofdstad van Boven-Birma, veel ouder dan Mandalay, want haar bloeitijd, waarvan nog +de kolossale ruïnen harer vestingmuren getuigen, bereikte haar grootsten luister in de zesde eeuw van onze jaartelling, bezit +een prachtige pagode, die van Schwemodo, een der heiligste van het land. Men zegt, dat er in het heiligdom twee haren van +den Goddelijken Meester worden bewaard. + +</p> +<p>Dit gebouw, in den vorm van een klokketoren, is geheel verguld. Op een hoogte gelegen, overstraalt het al het omringende land, +als ’t licht der ondergaande zon het beschijnt. Het rijst tot meer dan 100 M. hoogte op en rust op een achthoekig voetstuk, +waarlangs aan de elk 50 M. lange zijden 128 kleine dagoba’s staan. Verscheiden goudsmeden zijn aanhoudend bezig, op de wanden +nieuwe blaadjes goud te hechten, door geloovigen geschonken. Fabelachtige sommen moeten voor den tempel gebruikt zijn. + +</p> +<p>Te Rangoen heeft het vergulden van de pagoden <span class="pagenum">[<a id="xd0e252" href="#xd0e252">312</a>]</span>Sche Dagon aan koning Mindon Min 1200,000 francs gekost, en de beide pagoden lijken genoeg op elkander, dat een gewoon reiziger +ze kan verwarren. De pagode van Rangoen geniet in geheel Indo-China nog grooter vereering, want zij bezit, behalve acht haren +van den Goddelijken Meester, nog verscheiden kostbare relieken. Op feestdagen gaan dan ook ware stroomen van menschen door +de schilderachtige poort, die toegang tot den tempel geeft. Naast dien ingang staan twee reuzenleeuwen, fabeldieren, die er +op wacht schijnen te staan en de herinnering levendig houden aan een plaatselijke legende, volgens welke een leeuwin een birmaanschen +prins gevoed zou hebben en van verdriet zou zijn gestorven, toen men den voedsterling haar had ontnomen. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/p1904-312.jpg" alt="Ingang der pagode van Rangoen met de dieren uit de fabelleer." width="691" height="562"><p class="figureHead">Ingang der pagode van Rangoen met de dieren uit de fabelleer.</p> +</div><p> + + +</p> +<p>Ik had een brief van aanbeveling voor een mijner landgenooten, hoofd van een groot handelshuis. De zaken zijn in Mandalay +bijna geheel in handen van vreemdelingen; de Birmanen, die over ’t algemeen lui en onverschillig zijn, hebben eerst alles +overgelaten aan Armeniërs en Chineezen en daarna aan de Europeanen, Italianen, Grieken, Franschen, Duitschers, die allen, +saâmgevat onder den naam Kala of Koela, aan de Kaladan of Koeladan wonen. Dat is de hoofdstraat aan den zuidkant van de stad, +doorloopend tot dichtbij Amarapoera; zij heeft door de verscheidenheid van de gebouwen een veel levendiger aanzien dan de +ommuurde stad. + +</p> +<p>Er zijn talrijke bazars. De engelsche invoer heeft de inlandsche weefnijverheid zoo goed als onmogelijk gemaakt, de stichting +van een groote ijzerfabriek met alle moderne machines in de buurt van Mandalay op den linker oever van de Irawaddi heeft de +birmaansche ijzerwerkers zeer benadeeld. Maar de fabriek van inlandsche zijde, de stof, die zeer algemeen is, omdat bijna +alle klassen der birmaansche maatschappij nooit iets anders dragen, behoudt ondanks de concurrentie, die zich van de patronen +meester maakt, den voorrang door de soliditeit der stof en den glans der kleuren. + +</p> +<p>Ik liep door de straten der stad en amuseerde mij met de bamboehuizen op palen, waar de diluviale regens zich een weg onder +door banen, en kwam op het gezochte kantoor. Even bleef ik bij den ingang staan, toen ik er mijn vriend in gesprek vond met +een jeugdige Birmaansche. Bescheiden wilde ik mij terugtrekken, toen de chef zei: “Kom binnen, ik heb hier een mijner correspondenten +bij mij.” Ik verzocht hem, zich niet te laten storen en ging heen, en even daarna had de jonge dame rustig en kalm een zaak, +die rijst betrof, afgesloten, waarmee groote belangen gemoeid waren. + +</p> +<p>Birmaansche echtgenooten dragen de zorg voor den handel graag aan hun vrouwen over, en deze verliezen er hun bekoorlijkheid +niet bij, noch hun vrouwelijke gratie. Ik nam de gastvrijheid van mijn landgenoot aan, en toen ik Mandalay verliet, behield +ik nog den lichtglans in mijn oogen van de groote gouden kronen boven de tempels en in mijn hart de herinnering aan de moedige, +lieve, werkzame birmaansche vrouwen. + + +</p> +<p></p> +<div class="figure"><img border="0" src="images/o1904-312.gif" alt="Ornament." width="305" height="14"></div><p> + + + +</p> +</div> +</div> +<div class="back"> +<div class="transcribernote"> +<h2>Colofon</h2> +<h3>Beschikbaarheid</h3> +<p>Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen overal, met vrijwel geen beperkingen van welke soort dan ook. U mag het +kopiëren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden van de Project Gutenberg Licentie bij dit eBoek of on-line op <a href="https://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>. + +</p> +<p>Dit eBoek is geproduceerd door Jeroen Hellingman en het on-line gedistribueerd correctie team op <a href="https://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>. + +</p> +<p lang="en">This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give +it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at <a href="https://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>. + +</p> +<p lang="en">This eBook is produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed Proofreading Team at <a href="https://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>. + +</p> +<h3>Codering</h3> +<p>Dit bestand is in een verouderde spelling. Er is geen poging gedaan de tekst te moderniseren. Afgebroken woorden aan het einde +van de regel zijn stilzwijgend hersteld. Kennelijke zetfouten in het origineel zijn gecorrigeerd. Dergelijke correcties zijn +gemarkeerd met het corr-element. + +</p> +<p>Hoewel in het origineel laag liggende aanhalingstekens openen gebruikt, zijn deze in dit bestand gecodeerd met “. Geneste +dubbele aanhalingstekens zijn stilzwijgend veranderd in enkele aanhalingstekens. + +</p> +<h3>Documentgeschiedenis</h3> +<ol class="lsoff"> +<li>2009-01-31 Begonnen. + +</li> +</ol> +<h3>Externe Referenties</h3> +<p>Dit Project Gutenberg eBoek bevat externe referenties. Het kan zijn dat deze links voor u niet werken.</p> +<h3>Verbeteringen</h3> +<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p> +<table width="75%"> +<tr> +<th>Bladzijde</th> +<th>Bron</th> +<th>Verbetering</th> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a class="pageref" href="#xd0e217">310</a></td> +<td width="40%">bestember</td> +<td width="40%">bestemder</td> +</tr> +</table> +</div> +</div> + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Mandalay, de jongste hoofdstad van +Birma, by Anonymous + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MANDALAY *** + +***** This file should be named 27955-h.htm or 27955-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/2/7/9/5/27955/ + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at https://www.pgdp.net/ + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> +</html> diff --git a/27955-h/images/ie1904-305.gif b/27955-h/images/ie1904-305.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..0efdaab --- /dev/null +++ b/27955-h/images/ie1904-305.gif diff --git a/27955-h/images/o1904-312.gif b/27955-h/images/o1904-312.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c898f37 --- /dev/null +++ b/27955-h/images/o1904-312.gif diff --git a/27955-h/images/p1904-305.jpg b/27955-h/images/p1904-305.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..02aa8ed --- /dev/null +++ b/27955-h/images/p1904-305.jpg diff --git a/27955-h/images/p1904-308.jpg b/27955-h/images/p1904-308.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..3bd5af0 --- /dev/null +++ b/27955-h/images/p1904-308.jpg diff --git a/27955-h/images/p1904-309.jpg b/27955-h/images/p1904-309.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..cfbe3d7 --- /dev/null +++ b/27955-h/images/p1904-309.jpg diff --git a/27955-h/images/p1904-312.jpg b/27955-h/images/p1904-312.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..657bf91 --- /dev/null +++ b/27955-h/images/p1904-312.jpg diff --git a/27955-h/images/t1904-305.gif b/27955-h/images/t1904-305.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..480e19a --- /dev/null +++ b/27955-h/images/t1904-305.gif |
