diff options
Diffstat (limited to 'old/files/bookVII.html')
| -rw-r--r-- | old/files/bookVII.html | 6645 |
1 files changed, 6645 insertions, 0 deletions
diff --git a/old/files/bookVII.html b/old/files/bookVII.html new file mode 100644 index 0000000..3c063c6 --- /dev/null +++ b/old/files/bookVII.html @@ -0,0 +1,6645 @@ + +<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN"> +<html> +<head> +<title>Punicorum Liber Septimus</title> +<meta http-equiv = "Content-Type" content = "text/html; charset=UTF-8"> + +<link rel = "stylesheet" type = "text/css" href = "siliusstyles.css"> + +<body> + +<table class = "contents"> +<tr> +<td class = "center" colspan = "3"> +<a href = "../main.html">Præfatio</a> +</td> +</tr> +<tr> +<td> +<a href = "bookI.html">Liber I</a><br> +<a href = "bookII.html">Liber II</a><br> +<a href = "bookIII.html">Liber III</a><br> +<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br> +<a href = "bookV.html">Liber V</a> +</td> +<td> +<a href = "bookVI.html">Liber VI</a><br> +<b>Liber VII</b><br> +<a href = "bookVIII.html">Liber VIII</a><br> +<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br> +<a href = "bookX.html">Liber X</a><br> +<a href = "bookXI.html">Liber XI</a> +</td> +<td> +<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br> +<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br> +<a href = "bookXIV.html">Liber XIV</a><br> +<a href = "bookXV.html">Liber XV</a><br> +<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br> +<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a> +</td> +</tr> +<tr> +<td class = "center" colspan = "3"> +<a href = "comm.html">Appendices</a><br> +<a href = "indexAF.html">Index</a><br> +<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a> +</td> +</tr> +</table> + +<hr class = "mid"> + +<span class = "pagenum">404</span> + +<h3>C. SILII ITALICI</h3> + +<h1 class = "extended">PUNICORUM</h1> + + +<h3>LIBER SEPTIMUS.</h3> + +<hr> + +<h4><a name = "lib7_arg" id = "lib7_arg">ARGUMENTUM.</a></h4> + +<div class = "argument"> +<p><span class = "smallcaps">Q. Fabius Maximus Cunctator</span>, in quo +omnis Romanorum spes sita est, cum novo exercitu, ex civibus sociisque +conscripto, ad bellum proficiscitur, quod prudentia cautisque consiliis, +quibus solus omnium, quas ducit, copiarum vires æquat, gerere statutum +habet cum animo ac deliberatum; <a href = "#line7_1">1-19</a>.</p> + +<p>At Hannibal, quam primum de creatione novi summique magistratus fama +ad ipsum pervenit, Dictatoris genus et res ab ipso gestas a captivis +percontatur, ex quibus Cilnius ducem Rom. ejusque gentem amplissimis +verbis ornat, et ita indignationem quidem Pœni in se convertit, sed e +malis, quibus urgetur, supplicio se emergere frustra cupit; <a href = +"#line7_20">20-73</a>.</p> + +<p>Dum Romæ, votis rite nuncupatis, cives cum conjugibus supplicatum +eunt et sacris operantur, Fabius strenue iter facit, disciplinamque +militarem ad pristinos mores redigit; <a href = +"#line7_74">74-95</a>.</p> + +<p>Castris deinde jam in conspectu hostium positis, Pœnus, certa +victoriæ spe inductus, nullam dimicandi moram facit, et vallatos +maledictis ad certamen provocat; <a href = "#line7_96">96-122</a>.</p> + +<p>Verum ubi quieta omnia apud Romanos, nec castra ullo tumultu mota +videt, re infecta in Apuliam transit, variisque dolis constantem +Dictatoris animum tentare et circumvenire conatur; <a href = +"#line7_123">123-145</a>.</p> + +<p>Quum ita quoque nihil proficit, omnisque spes in inritum cadit, +tacita jam cura animum incensus, quod nunc demum edocti malis Romani +parem Hannibali ducem quæsissent, in Campaniam exercitum reducit; +<a href = "#line7_146">146-158</a>.</p> + +<p>Ibi amœnissimam Italiæ partem agrumque Falernum, qui generosissimo +vino abundabat, cujus faciendi rationem ipse Bacchus priscis temporibus +Falernum, hospitem suum, docuerat, inpune depopulatur; +<span class = "pagenum">405</span> +<a href = "#line7_159">159-211</a>.</p> + +<p>Qua rei indignitate in castris Romanorum seditio movetur, quam Fabius +comprimit, habita oratione, qua ostendit, rempublicam, continuis +cladibus adflictam, non nisi prudentissima et cauta belli gerendi +ratione ab interitu vindicari posse, et rem tempusque ita postulare, ut +adversus ferocem tot victoriis hostem nihil temere audeant, nec, nisi +certa spes et commoda rei bene gerendæ occasio obferatur, summam rerum +universo periculo committant, sed ante omnia suæ saluti atque securitati +consulere, conatusque hostiles singulari potius arte, quam temeraria vi +inpedire studeant; <a href = "#line7_212">212-259</a>.</p> + +<p>Invidia tamen Dictatoris augetur fraude ac dolo Hannibalis, qui ab +uno ejus agro, omnibus circa vastatis, ferrum ignemque abstineri jubet, +ut occultæ proditionis fœderisque clam cum hostibus icti suspicio +commoveatur; <a href = "#line7_260">260-267</a>.</p> + +<p>Sed mox Pœnus suis se artibus peti sentit, agmenque suum repente +præter opinionem inter Calliculam montem, Formiana saxa ac Literni +stagna inclusum videt, via ad Casilinum obsessa; <a href = +"#line7_268">268-281</a>.</p> + +<p>Quas insidias callide eludit, et noctis principio duces, Magonem, +Maraxen et Acherran somno excitat, militibusque tessera significat, quid +fieri velit: tum sarmentis ad cornua boum adligatis et incensis, +custodibus Romanis rei novitate terror incutitur; Pœnus vero salvus ex +faucibus elabitur, saltumque transgressus in agro Allifano castra ponit; +<a href = "#line7_282">282-376</a>.</p> + +<p>Fabius confestim et ubivis hostem subsequitur; at non ita multo post, +sacrorum causa Romam profecturus, non imperio tantum, sed consilio etiam +ac prope precibus agit cum Minucio, ut, ratione potius quam fortuna +fretus, bellum administret, et exemplum, quod ad imitandum habeat, +sequatur; <a href = "#line7_377">377-408</a>.</p> + +<p>Absente eo classis Pœnorum ex alto in portus Caietæ et Formiarum, in +finibus Campaniæ, invehitur, quo hostium adventu perterritæ Nereides ad +Protea, in antro, prope Capreas, commorantem, confugiunt, ut ab eo de +futura Italiæ fortuna cognoscant; <a href = +"#line7_409">409-434</a>.</p> + +<p>Deus marinus, exposita Romanorum origine, a Trojanis, propter iniquum +Paridis judicium et Junonis iram debellatis et terra marique cum duce +Ænea jactatis, repetenda, prædicit, urbem eorum æternam fore, bellumque +Punicum II, quamvis Cannensis etiamnunc clades inpendeat, a Scipione +Africana gloriose confectum iri; <a href = "#line7_435">435-493</a>.</p> + +<p>Quam fatorum seriem dum vates in antro reserat, Magister equitum, +inmemor monitorum Fabii, ferociter magis quam consulto rem gerit, et, +Hannibale, furoris ipsius alendi causa, fugam aliquoties simulante, jam +fama egregiæ victoriæ Romam perfertur; <a href = +"#line7_494">494-512</a>.</p> + +<p>Hinc populi +<span class = "pagenum">406</span> +jussu æquatur ei imperium cum dictatore, qui invicto a civibus +hostibusque animo ad castra revertitur et exercitum dividit; <a href = +"#line7_513">513-522</a>.</p> + +<p>Quo facto Minucius, secundis rebus delatoque sibi a populo honore +multo animosior ad omne periculum spernendum et quidvis audendum factus, +sine mora cum hoste iniquo confligit loco, et subito legiones omnisque +adeo respublica in maximo discrimine versantur; <a href = +"#line7_523">523-535</a>.</p> + +<p>Jam cæsis aliis, aliis fugam circumspectantibus, Fabius, conspecta +procul turbata acie, militibusque et Q. Fabio, filio, qui irata mente +contraria suadebat, ad opem suis ferendam stimulatis, repente, velut +cælo demissus, legionibus, salutis suæ jam desperantibus, succurrit, et +hostibus, quorum magnam stragem ipse ejusque exemplo incitati Syllæ, +Crassi, Metellus, Furnius, Torquatus, Brutus, Cato et Q. Fabius edunt, +victoriam, civibus vero confessionem erroris extorquet; <a href = +"#line7_536">536-729</a>.</p> + +<p>Minucius, inmerito hoc beneficio victus et nunc demum sentiens, +quanto satius sit, prudentia et cunctatione, quam temeritate, bellum +tali tempore administrare, castra cum Dictatore jungit, et, aris in +ipsius honorem exstructis vinoque ac dapibus Fabio, tanquam Deo, +libatis, <span class = "smallroman">PATREM</span> eum salutat; quod +exemplum milites sequuntur; <a href = "#line7_730">730-750</a>.</p> +</div> + +<hr class = "tiny"> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_1" id = "line7_1"> </a> +<span class = "smallcaps">Interea</span> <a href = "#var7_1">trepidis +Fabius spes unica rebus</a>:</p> +<p><a name = "line7_2" id = "line7_2"> </a> +Ille quidem socios atque ægram vulnere præceps</p> +<p><a name = "line7_3" id = "line7_3"> </a> +Ausoniam armabat, viridique ad <a href = "#var7_3">dura laborum</a></p> +<p><a name = "line7_4" id = "line7_4"> </a> +Bellator senio jam castra movebat in hostem.</p> +<span class = "pagenum">407</span> +<span class = "linenum">5</span> +<p><a name = "line7_5" id = "line7_5"> </a> +Sed <a href = "#var7_5">mens humana</a> major, nec tela, nec enses,</p> +<p><a name = "line7_6" id = "line7_6"> </a> +Nec fortes spectabat equos: tot millia contra</p> +<p><a name = "line7_7" id = "line7_7"> </a> +Pœnorum invictumque ducem, tot in agmina solus</p> +<p><a name = "line7_8" id = "line7_8"> </a> +Ibat, et in sese cuncta arma virosque gerebat.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">406</span> +<a name = "not7_1" id = "not7_1" href = "#line7_1">1.</a> +<i>trepidis spes unica rebus</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_48">X, 48</a>, et <i>fessis spes ultima</i>, +<a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_667">VIII, 667</a>; +<i>lumen</i> et <i>auxilium rebus nostris dubiis futurum</i>, Liv. +I, 39; II, 50, ext. de Fabia gente. +—<i>Res trepidæ</i>, periculosæ, in quibus trepidamus, φοβερὰ, ut +passim apud Liv. conf. Drakenb. +—<a name = "not7_2" id = "not7_2" href = +"#line7_2">2.</a> Duas legiones, teste Liv. XXII, 11, vel quatuor, +si Polyb. III, 88, fides habenda, ex civibus sociisque scripsit, et ad +Servilianum exercitum adjecit. +—<i>ægram vulnere</i>, cladibus adflictam et debilitatam. +—<a name = "not7_3" id = "not7_3" href = "#line7_3">3</a> <a +name = "not7_4" id = "not7_4" href = "#line7_3">sq.</a> +<i>viridi senio</i>, ut apud Virgil. Æn. VI, 304; conf. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_405">ad I, 405</a>, <i>virens +senecta</i>.</p> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">407</span> +<a name = "not7_5" id = "not7_5" href = "#line7_5">5.</a> +Egregia quidem laus prudentiæ Fabianæ, quæ ad hostes superandos plus +momenti habebat, quam omne exercitus robur. +—<a name = "not7_6" id = "not7_6" href = +"#line7_6">6.</a> <i>Nec spectabat</i>, minus iis confidebat, quam +cautis consiliis et cunctationi; vel non curabat, metuebat; quem sensum +minus probo. <span class = "smallcaps">Ed.</span> +—<a name = "not7_8" id = "not7_8" href = +"#line7_8">8.</a> Drak. ad h.l. et XVI, 19, comparat inf. +v. 743; XVI, 50; Virg. Æn. VII, 705, et Liv. XXVIII, 12.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_9" id = "line7_9"> </a> +Ac ni sacra seni vis inpressumque fuisset,</p> +<span class = "linenum">10</span> +<p><a name = "line7_10" id = "line7_10"> </a> +Sistere <a href = "#var7_10">Fortunam cunctando</a> adversa +foventem,</p> +<p><a name = "line7_11" id = "line7_11"> </a> +Ultima Dardanii transisset nominis ætas.</p> +<p><a name = "line7_12" id = "line7_12"> </a> +Ille modum Superis in Punica castra favoris</p> +<p><a name = "line7_13" id = "line7_13"> </a> +Addidit, et Libyæ finem inter prospera bella</p> +<p><a name = "line7_14" id = "line7_14"> </a> +Vincendi statuit: tumefactum cladibus ille</p> +<span class = "linenum">15</span> +<p><a name = "line7_15" id = "line7_15"> </a> +Hesperiis lento Pœnum moderamine lusit.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_9" id = "not7_9" href = "#line7_9">9.</a> +<i>vis sacra</i>, h.e. admirabilis, magna, præclara, divina, ut <i>sacer +Iulus</i>, <a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_71">VIII, +71</a>; <i>sacrum letum</i>, <a class = "crossref" href = +"bookII.html#line2_520">II, 520</a>; <i>rabies virtutis</i>, <a class = +"crossref" href = "bookVI.html#line6_42">VI, 42</a>; forte etiam +<i>sacra manus</i>, <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_357">VIII, 357</a>, et <i>sacras in sanguine +dextras</i>, <a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_578">XII, +578</a>; <i>annus sacer</i>, h.e. præclarus, egregius, vel felix ap. +Tibull. II, <span class = "smallcaps">v</span>, 82; ἱερὸς δίφρος, Hom. +Iliad. ρ, 464; ἱερὴ Θήβη, Εὐβοίη, Ἴλιος, ἱερὴ ἴς Τηλεμάχοιο Iliad. α, +366; β, 535; δ, 416; Odyss. β, 409; ἱερὸν μένος Ἀλκινόοιο, et κνέφας, +Odyss. η, 167; Iliad. λ, 194; ἱερὰ νᾶσος Thera, Ταίναρος et Σικύων ap. +Pind. Pyth. IV, <span class = "smallcaps">ii</span>, 78, et Nem. IX, +127. Sic et Ἀχιλλεὺς, vel ἅλα δῖαν, Λακεδαίμονα δῖαν, Iliad. α, 141; +Odyss. ε, 20. +—<i>inpressum</i>, fixum ac destinatum. +—Fabius minus confidebat legionibus suis, sed tanquam solus in +bella pergeret, in se uno omnem spem repositam habebat; <i>ac ni sacra +vis</i>, divina mens, cogitatio, ἱερον μενος, <i>seni fuisset</i>... +(<i>adversa</i>, Pœnorum partes) actum fuisset de imperio romano; +Lenz.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_12" id = "not7_12" href = "#line7_12">12.</a> +Minuit favorem deorum, inpr. Junonis, in Pœnos, h.e. perpetuæ Pœnorum +fortunæ modum statuit, qua ratione eadem sententia mox exprimitur. +—<a name = "not7_15" id = "not7_15" href = +"#line7_15">15.</a> Drak. comparat <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_11">VIII, 11</a>, et Claud. b. Get. v. 138. +<i>Primus fulmineum lento luctamine Pœnum Compressit Fabius</i>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_16" id = "line7_16"> </a> +Summe ducum, qui regna iterum labentia Trojæ</p> +<span class = "pagenum">408</span> +<p><a name = "line7_17" id = "line7_17"> </a> +Et fluxas Latii res, majorumque labores,</p> +<p><a name = "line7_18" id = "line7_18"> </a> +Qui Carmentis opes et <a href = "#var7_18">sceptra Evandria</a> +servas,</p> +<p><a name = "line7_19" id = "line7_19"> </a> +Surge, age, <a href = "#var7_19">et emerito</a> sacrum caput insere +cælo.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_16" id = "not7_16" href = "#line7_16">16.</a> +Egregia poetæ ad Fabium apostrophe, sed luxuriante ornatu expressa. +—<i>iterum labentia</i>. Cf. +<span class = "pagenum notes">408</span> +<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_43">ad I, 43</a>. +—<a name = "not7_17" id = "not7_17" href = +"#line7_17">17.</a> <i>fluxas Latii res</i>, ut ap. Virg. Æn. +X, 88; Cic. Att. IV, 2; Sall. Jug. 123. Nam <i>fluere</i> est +dilabi, interire. Vid. Gron. ad Liv. XXVII, 17. Italia vario modo +designatur. +—<a name = "not7_18" id = "not7_18" href = +"#line7_18">18.</a> <i>Carmentis</i>, seu Carmenta, Evandri mater. +Cf. <a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_816">XIII, +816</a>; Liv. I, 7; Virg. Æn. VIII, 335 sq.; ibique Heyne +Exc. I. +—<a name = "not7_19" id = "not7_19" href = +"#line7_19">19.</a> Altius te a terra in cælum tolle, scilicet +nominis amplitudine et inmortalitate, ut <i>sublimi ferire sidera +vertice</i> dixit Hor. Od. I, 1, extr. ubi vid. Jani. Ἐρις ap. Hom. +Iliad. δ, 442, ὀλίγη μὲν πρῶτα κορύσσεται, ἀυτὰρ ἔπειτα Οὐρανῷ ἐστήριξε +κάρη. +—<i>emerito</i>, merito, prudentia rebusque gestis promerito, ut +<a class = "crossref" href = "bookXI.html#line11_464">XI, 464</a>; Drak. +qui laudat Huet. ad Manil. I, 404; Heins. ad Vell. Pat. II, 11 et +al.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">20</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_20" id = "line7_20"> </a> +At Libyæ ductor, postquam nova nomina lecto</p> +<p><a name = "line7_21" id = "line7_21"> </a> +Dictatore vigent, raptim mutata Latinis</p> +<p><a name = "line7_22" id = "line7_22"> </a> +Imperia haud frustra reputans, cognoscere avebat,</p> +<p><a name = "line7_23" id = "line7_23"> </a> +Quæ fortuna viro, quodnam decus; <a href = "#var7_23">ultima +fessis</a></p> +<p><a name = "line7_24" id = "line7_24"> </a> +Ancora cur Fabius, quem post tot Roma procellas</p> +<span class = "linenum">25</span> +<p><a name = "line7_25" id = "line7_25"> </a> +Hannibali putet esse parem: <a href = "#var7_25">fervore +carentes</a></p> +<span class = "pagenum">409</span> +<p><a name = "line7_26" id = "line7_26"> </a> +Angebant anni, fraudique inaperta senectus.</p> +<p><a name = "line7_27" id = "line7_27"> </a> +Ocius adcitum captivo ex agmine poscit</p> +<p><a name = "line7_28" id = "line7_28"> </a> +Progeniem ritusque ducis dextræque <a href = "#var7_28">labore</a>s.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_20" id = "not7_20" href = "#line7_20">20.</a> +<i>nova nomina</i>, Dictatoris et magistri equitum. +—<a class = "missing" name = "not7_21" id = "not7_21" href = +"#line7_21" title = "numerus deest">21.</a> <i>vigent</i>, +celebrantur et in omnium ore sunt, Cell. Cf. Cic. Tusc. I, 38, +extr. +—<i>lecto Dictatore</i>, propr. Prodictatore, quia consul Romæ non +erat. Vid. Liv. XXII, 8. +—<a name = "not7_23" id = "not7_23" href = +"#line7_23">23.</a> <i>Ancora ultima</i>, alias <i>sacra</i>, Gr. +ἄγκυρα ἱερὰ, ᾗ χωρὶς ἀνάγκης οὐ χρῶνται, Polluc. I, 9; quod quam +egregie Fabio conveniat, monuit jam D. Heins. Spem ut plurimum in +numis sub symbolo ancoræ signari, observat Drakenb., qui præterea +comparat <a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_667">VIII, +667</a>; <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_48">X, 48</a>; Proverb. e Vatic. Append. Cent. +II, n. 18, et Schott. ad Proverb. et Suid. Cent. XIV, num. 50. +—<a name = "not7_24" id = "not7_24" href = +"#line7_24">24.</a> Imitat. Liv. XXII, 12. +—<a name = "not7_25" id = "not7_25" href = +"#line7_25">25.</a> <i>fervore carentes anni</i> Fabii, ut contra +<i>vividi</i>, <i>calidi</i>, <i>fervidi</i>, <i>ignei</i> dicuntur +juvenes. Cf. +<span class = "pagenum notes">409</span> +<a class = "crossref" href = "bookXVI.html#line16_596">XVI, 596</a>, et +Virg. Æn. V, 395... 396. +—<a name = "not7_26" id = "not7_26" href = +"#line7_26">26.</a> <i>inaperta</i>, non patens.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_27" id = "not7_27" href = "#line7_27">27.</a> +<i>adcitum poscit</i>, ab eo, quem adciverat, quærit, percontatur. +—<a name = "not7_28" id = "not7_28" href = +"#line7_28">28.</a> <i>labores</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookV.html#line5_561">V, 561</a>. Ipsum poetæ commentum satis +ingeniosum est, et ingenti Hannibalis sollicitudini, cujus justa erat +causa, consentaneum.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_29" id = "line7_29"> </a> +<a href = "#var7_29">Cilnius</a>, Arretî Tyrrhenis ortus in oris,</p> +<span class = "linenum">30</span> +<p><a name = "line7_30" id = "line7_30"> </a> +Clarum nomen erat; sed læva adduxerat hora</p> +<p><a name = "line7_31" id = "line7_31"> </a> +Ticini juvenem ripis, fususque ruentis</p> +<p><a name = "line7_32" id = "line7_32"> </a> +Vulnere equi, Libycis præbebat colla catenis.</p> +<p><a name = "line7_33" id = "line7_33"> </a> +Hic ardens <a href = "#var7_33">extrema malis, et rumpere</a> vitam:</p> +<p><a name = "line7_34" id = "line7_34"> </a> +«Non cum Flaminio tibi res, nec fervida Gracchi</p> +<span class = "linenum">35</span> +<p><a name = "line7_35" id = "line7_35"> </a> +In manibus consulta, inquit. Tirynthia gens est;</p> +<p><a name = "line7_36" id = "line7_36"> </a> +Quam si Fata tuis genuissent, Hannibal, oris,</p> +<span class = "pagenum">410</span> +<p><a name = "line7_37" id = "line7_37"> </a> +Terrarum imperium Carthaginis arce videres.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_29" id = "not7_29" href = "#line7_29">29.</a> +<i>Cilnius, clarum nomen</i>. Cf. V.L., et <a class = "crossref" href = +"bookV.html#not5_328">ad V, 328</a>. +—<i>Arreti</i>, vid. V.L., et <a class = "crossref" href = +"bookV.html#not5_123">ad V, 123</a>. +—<i>Tyrrhenis</i>, Etruscis, vid. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_719">ad IV, 719</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_33" id = "not7_33" href = "#line7_33">33.</a> +<i>Hic ardens</i>, vehementer cupiens, in <i>malis</i>, in captivitate, +<i>extrema</i>, mortem, ut ap. Virg. Æn. I, 219; VI, 457; Flor. +IV, 2, vel finem malorum. Schmid. interpretatur: <i>ardens +malis</i>, propter mala, ut <i>ardens furiis</i>, <a class = "crossref" +href = "bookXVII.html#line17_237">XVII, 237</a>. +—<i>extrema</i>, vehementissime, ut apud Græcos millies. +—<i>rumpere vitam</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_510">VI, 510</a>; alias <i>abrumpere</i>, de quo vid. +Heins. et Drak. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_597">ad II, 597</a>. +—<a name = "not7_34" id = "not7_34" href = +"#line7_34">34 sq.</a> +Oratio summo ornatu artificioque composita, et ad iram Hannibalis laude +Fabii incendendam aptissima. Verba Liv. XXII, 12. +—<i>fervida Gracchi consulta</i>. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_515">IV, 514 sq.</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookXV.html#line15_337">XV, 337</a>, ubi calidus Marcellus Fabio +Cunctatori obponitur. +—<a class = "missing" name = "not7_35" id = "not7_35" href = +"#line7_35" title = "numerus deest">35.</a> <i>In manibus</i> sunt, +h.e. adsunt, ut <a class = "crossref" href = +"bookXII.html#line12_197">XII, 197</a>, et ap. Virg. Ge. II, 45 (ubi +vid. Burm.), et Æn. X, 280. +—<i>Tirynthia gens</i>, cf. <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_627">VI, 627 sq.</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_3">ad II, 3</a>; <i>gens</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookII.html#not2_185">ad II, 185</a>. +—<a name = "not7_36" id = "not7_36" href = +"#line7_36">36,</a> <a name = "not7_37" id = "not7_37" href = +"#line7_37">37.</a> Conf. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_730">IV, 730</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXVII.html#line17_403">XVII, 403, 404</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_38" id = "line7_38"> </a> +Non ego te longa serie per singula ducam:</p> +<p><a name = "line7_39" id = "line7_39"> </a> +Hoc sat erit; <a href = "#var7_39">nosces</a> Fabios certamine ab +uno.</p> +<span class = "linenum">40</span> +<p><a name = "line7_40" id = "line7_40"> </a> +Veientum populi violata pace negabant</p> +<p><a name = "line7_41" id = "line7_41"> </a> +Adceptare jugum, ac vicino Marte <a href = "#var7_41">furebat</a></p> +<p><a name = "line7_42" id = "line7_42"> </a> +Ad portas bellum, consulque ciebat ad arma.</p> +<p><a name = "line7_43" id = "line7_43"> </a> +<a href = "#var7_43">Delectus</a> vetiti; privataque castra Penates</p> +<p><a name = "line7_44" id = "line7_44"> </a> +Herculei inplevere: domo (<a href = "#var7_44">mirabile</a>) ab una</p> +<span class = "linenum">45</span> +<p><a name = "line7_45" id = "line7_45"> </a> +Patricius junctis exercitus ibat in armis.</p> +<p><a name = "line7_46" id = "line7_46"> </a> +Ter centum <a href = "#var7_46">exsiluere</a> duces: quocumque +liberet,</p> +<p><a name = "line7_47" id = "line7_47"> </a> +Uno non pavidus rexisses bella magistro.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">410</span> +<a name = "not7_39" id = "not7_39" href = "#line7_39">39.</a> +<i>nosces Fabios certamine</i>, etc. ut apud Virg. Æn. II, 65 sq.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_40" id = "not7_40" href = "#line7_40">40.</a> +Cf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_4">ad II, 4 +sq.</a></p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_43" id = "not7_43" href = "#line7_43">43.</a> +sq. Cf. Liv. II, 48. +—<i>privata castra</i>, quæ privatis Fabiorum sumtibus alebantur, +ut contr. <i>publica bella</i>, <a class = "crossref" href = +"#line7_60">v. 60</a>. +—<i>Penates Herculei</i>, familia Fabiorum.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_47" id = "not7_47" href = "#line7_47">47.</a> +Vel <i>uno</i> horum <i>magistro</i>, duce (vid. <a class = "crossref" +href = "bookIII.html#not3_173">ad III, 173</a>) <i>non pavidus</i>, sine +periculi metu, <i>rexisses bella</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_307">VI, 307</a>. Comparant Liv. II, 49; Ovid. Fast. +II, 200; Eutrop. I, 14, et Appian. de reb. Samn. Exc. X, c. 3, tom. +I, p. 65, ed. Schweigh.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_48" id = "line7_48"> </a> +Sed, dirum egressis omen, scelerata minaci</p> +<span class = "pagenum">411</span> +<p><a name = "line7_49" id = "line7_49"> </a> +<a href = "#var7_49">Stridentis</a> sonitu tremuerunt limina portæ,</p> +<span class = "linenum">50</span> +<p><a name = "line7_50" id = "line7_50"> </a> +Maximaque Herculei mugivit numinis ara.</p> +<p><a name = "line7_51" id = "line7_51"> </a> +Invasere hostem; numerarique aspera virtus</p> +<p><a name = "line7_52" id = "line7_52"> </a> +Haud est passa viros, et plures milite cædes.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_48" id = "not7_48" href = "#line7_48">48.</a> +<i>dirum omen</i>, hoc est, portam Carmentalem, quæ <i>omen habet</i>, +ut utar verbis Ovid. Fast. II, 201 sq. Hinc <i>scelerata</i> dicebatur. +Vid. Festus, voc. <i>Scelerata</i> et <i>Religioni</i>; Serv. ad Virg. +Æneid. VIII, 338, et Flor. I, 12. +—<i>Scelerata</i>, infelix, inproba et abominabilis v.c. +<i>castra</i>, Suet. Claud. 1; <i>Sedes</i>, Ovid. Met. IV, 455, et +Tibull. I, <span class = "smallcaps">iii</span>, 67; (ubi vid. +Broukh. et Heyne) <i>limen</i>, Virg. Æn. VI, 563; <i>campus</i>, Liv. +VIII, 15, extr., et <i>vicus</i>, Liv. I, 48, et Ovid. Fastor. VI, +<span class = "pagenum notes">411</span> +609; cf. <a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_431">ad +V, 431</a>, et Duker. ad Flor. l.c. Fuit autem hæc porta in regione +<span class = "smallroman">VIII</span> urbis sub Capitolio a dextra +inter rupem Tarpeiam et Tiberim, nomenque a Carmentæ templo, prope eam +posito, adcepit. +—<a name = "not7_50" id = "not7_50" href = +"#line7_50">50.</a> Alterum omen, quod dat generis auctor. De +<i>ara Maxima</i> Herculis ad forum Boarium vid. Cerda et Heyne ad Virg. +Æn. VIII, 269 sq.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_52" id = "not7_52" href = "#line7_52">52.</a> +<i>viros</i>, Fabios, qui propter virtutem amplissimus numero exercitus +esse videbantur. Virtus non passa est numerari <i>plures milite +cædes</i>, h.e. cæsos hostes, qui multitudinem Fabiorum superabant; nisi +malis jungere, <i>virtus et cædes</i>, etc. Id tamen non magni momenti +facinus agnoscit Ernesti.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_53" id = "line7_53"> </a> +Sæpe globo densi, sæpe et per devia passim</p> +<p><a name = "line7_54" id = "line7_54"> </a> +<a href = "#var7_54">Dispersi subiere</a>, vicis meritique labore</p> +<span class = "linenum">55</span> +<p><a name = "line7_55" id = "line7_55"> </a> +Æquato: nulli quisquam virtute secundus,</p> +<p><a name = "line7_56" id = "line7_56"> </a> +Ducere ter centum Tarpeia ad templa triumphos.</p> +<p><a name = "line7_57" id = "line7_57"> </a> +Spes heu! fallaces oblitaque corda caducum</p> +<p><a name = "line7_58" id = "line7_58"> </a> +Mortali quodcumque datur! grex ille virorum,</p> +<p><a name = "line7_59" id = "line7_59"> </a> +Qui Fabia gente incolumi deforme <a href = "#var7_59">putabat</a></p> +<span class = "linenum">60</span> +<p><a name = "line7_60" id = "line7_60"> </a> +Publica bella geri, pariter cecidere Deorum</p> +<p><a name = "line7_61" id = "line7_61"> </a> +Invidia, subitis <a href = "#var7_61">circumvenientibus</a> armis.</p> +<p><a name = "line7_62" id = "line7_62"> </a> +Nec tamen <a href = "#var7_62">occisos</a> est cur lætere: +supersunt,</p> +<span class = "pagenum">412</span> +<p><a name = "line7_63" id = "line7_63"> </a> +<a href = "#var7_63">Quod tibi sit Libyæque satis</a>: certaverit +unus</p> +<p><a name = "line7_64" id = "line7_64"> </a> +Ter centum dextris; tam vivida membra, laborque</p> +<span class = "linenum">65</span> +<p><a name = "line7_65" id = "line7_65"> </a> +Providus, et cauta sollertia tecta quiete.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_55" id = "not7_55" href = "#line7_55">55,</a> <a +name = "not7_56" id = "not7_56" href = "#line7_56">56.</a> Haud quisquam +ex illis ulli, vel alteri primum quasi virtutis locum et gloriam +triumphi concedebat; sed ad hanc omnes simul eodem ardore adspirabant. +—Quilibet videbatur esse primus, qui triumphum mereretur, Cellar. +coll. Virg. Æn. XI, 441.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_57" id = "not7_57" href = "#line7_57">57.</a> +<i>caducum</i>, scilicet esse. +—<a name = "not7_60" id = "not7_60" href = +"#line7_60">60.</a> <i>Publica bella</i>, cf. <a class = "crossref" +href = "#not7_43">ad v. 43</a>. +—<i>Deorum Invidia</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#var3_78">ad III, 78 in V.L.</a> +—<a name = "not7_61" id = "not7_61" href = +"#line7_61">61.</a> <i>armis</i>, armatis hostibus, ut ap. Virg. +Æn. II, 409.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_62" id = "not7_62" href = "#line7_62">62.</a> +<i>Supersunt</i> cuncti in +<span class = "pagenum notes">412</span> +uno Fabio Cunctatore, qui solus tibi satis negotii dabit, et omnium +virtutem æquat.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_66" id = "line7_66"> </a> +Nec vero, calidi, nunc tu, cui sanguinis ætas,</p> +<p><a name = "line7_67" id = "line7_67"> </a> +Foderis <a href = "#var7_67">in pugna</a> velocius ilia planta</p> +<p><a name = "line7_68" id = "line7_68"> </a> +Bellatoris equi, frenisque momorderis ora.»</p> +<p><a name = "line7_69" id = "line7_69"> </a> +Quem cernens avidum leti post talia Pœnus,</p> +<span class = "linenum">70</span> +<p><a name = "line7_70" id = "line7_70"> </a> +«Nequidquam nostras, demens, ait, elicis iras,</p> +<p><a name = "line7_71" id = "line7_71"> </a> +Et captiva paras moriendo evadere vincla.</p> +<p><a name = "line7_72" id = "line7_72"> </a> +Vivendum est: arta <a href = "#var7_72">serventur</a> colla catena.»</p> +<p><a name = "line7_73" id = "line7_73"> </a> +Hæc juvenis, Divisque tumens ausisque secundis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_66" id = "not7_66" href = "#line7_66">66.</a> +Post nobiliores ducis virtutes hanc laudem supervacuam esse, et +manifeste poetam, dum verborum ornamenta sectetur, ingenio destitui, +judicat Ernesti. +—<a name = "not7_67" id = "not7_67" href = +"#line7_67">67.</a> <i>planta</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_212">VI, 212</a>. +—<a name = "not7_68" id = "not7_68" href = +"#line7_68">68.</a> <i>momorderis</i>, læseris, vexaveris; vel +doctior ratio pro vulgari, qua equus propr. frenos ore mordet, vel +mandit.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_69" id = "not7_69" href = "#line7_69">69.</a> +Imitat. Lucani II, 511 seq., judice Lefeb. sed Cæsar Pœno præstantior. +<span class = "smallcaps">Ed.</span> +—<a name = "not7_71" id = "not7_71" href = +"#line7_71">71.</a> <i>captiva</i>, quæ captivus ferre solet.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_73" id = "not7_73" href = "#line7_73">73.</a> +<i>Divis</i>, eorum favore. +—<i>tumens</i>, cf. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_288">ad II, 288</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_74" id = "line7_74"> </a> +At Patres Latiasque nurus raptabat ad aras</p> +<span class = "linenum">75</span> +<p><a name = "line7_75" id = "line7_75"> </a> +Cura Deum: mæsto subfusæ lumina <a href = "#var7_75">vultu</a></p> +<p><a name = "line7_76" id = "line7_76"> </a> +Femineus <a href = "#var7_76">matres</a> graditur chorus; ordine +longo</p> +<span class = "pagenum">413</span> +<p><a name = "line7_77" id = "line7_77"> </a> +Junoni pallam conceptaque vota dicabant.</p> +<p><a name = "line7_78" id = "line7_78"> </a> +«Huc ades, o regina Deum, gens casta precamur;</p> +<p><a name = "line7_79" id = "line7_79"> </a> +Et ferimus, <a href = "#var7_79">digno quæcumque est nomine, +turba</a></p> +<span class = "linenum">80</span> +<p><a name = "line7_80" id = "line7_80"> </a> +Ausonidum, pulchrumque, <a href = "#var7_80">et acu subtemine</a> +fulvo</p> +<p><a name = "line7_81" id = "line7_81"> </a> +Quod nostræ nevere manus, venerabile donum.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_74" id = "not7_74" href = "#line7_74">74.</a> +Conf. Liv. XXII, 10, et, ex quibus ornatum precesque petiit poeta; Virg. +Æn. I, 479 sq.; XI, 477 sq.; et Hom. Iliad. ζ, 269... 312; quæ loca +etiam expressit, similiterque a Minerva ad Junonem transtulit a Lefeb. +laudatus Stat. +<span class = "pagenum notes">413</span> +Th. X, 49... 69. +—<a name = "not7_77" id = "not7_77" href = +"#line7_77">77.</a> <i>pallam conceptaque vota</i>, h.e. pallam, +quam voverant. Palla, πέπλος, Dearum signis pro veste injici solebat. +Vid. Spanh. ad Callim. H. in Apoll. v. 32 et in Pall. +v. 70.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_79" id = "not7_79" href = "#line7_79">79.</a> +<i>digno</i>, honesto, <i>nomine</i> matronæ, vel castæ mulieris, donum +castæ Deæ obferentis. Quænam <i>digno nomine</i> sit, Stat. Th. +X, 56... 59, docere, monet Lef. +—<a name = "not7_80" id = "not7_80" href = +"#line7_80">80.</a> <i>subtemen</i> simpl. filum, propr. radio +stamini inmissum. Vid. Ovid. Met. VI, 55 sq.; Heyne ad Virg. Æn. III, +483, et ad Tibull. IV, <span class = "smallcaps">i</span>, 121. +—<i>fulvo</i>, aureo.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_82" id = "line7_82"> </a> +<a href = "#var7_82">Ac</a> dum decrescit matrum metus, hoc tibi, +Diva,</p> +<p><a name = "line7_83" id = "line7_83"> </a> +Interea velamen erit: si pellere nostris</p> +<p><a name = "line7_84" id = "line7_84"> </a> +Marmaricam terris nubem dabis, omnis in auro</p> +<span class = "linenum">85</span> +<p><a name = "line7_85" id = "line7_85"> </a> +Pressa tibi varia fulgebit gemma corona.»</p> +<p><a name = "line7_86" id = "line7_86"> </a> +Nec non et <a href = "#var7_86">proprio venerantur Pallada dono</a>,</p> +<p><a name = "line7_87" id = "line7_87"> </a> +Phœbumque, armigerumque Deum, primamque Dionen.</p> +<span class = "pagenum">414</span> +<p><a name = "line7_88" id = "line7_88"> </a> +Tanta adeo, quum res trepidæ, reverentia Divum</p> +<p><a name = "line7_89" id = "line7_89"> </a> +Nascitur! <a href = "#var7_89">at</a> raræ fumant felicibus aræ.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_82" id = "not7_82" href = "#line7_82">82.</a> +Imitat. Virg. Ecl. VII, 35... 36; Drak. +—<a name = "not7_84" id = "not7_84" href = +"#line7_84">84</a> <a name = "not7_85" id = "not7_85" href = +"#line7_84">sq.</a> +<i>Marmaricam nubem</i>, agmina Pœnorum: vid. <a class = "crossref" href += "bookI.html#not1_311">ad I, 311</a>. +—<i>Pressa in auro</i> junge, nisi malis inpressa coronæ.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_86" id = "not7_86" href = "#line7_86">86.</a> +<i>proprio dono</i>, peculiari Minervæ insigni, πέπλῳ ποικίλῳ, qui in +Panathenæis magnis solenni pompa circumferri, et Deæ signo injici +solebat. Vid. Spanh. ll. cc. Hom. Iliad. ζ, 271, 293, 302; Schol. ad +Eurip. Hecub. 470 sq.; Meurs. Panathen. c. 17 sq.; Heyne ad Virg. Cir. +v. 21 sq., et Æneid. I, 481; Winckelm. <i>Gesch. d. Kunst</i>, +T. I, p. 200. +—<a name = "not7_87" id = "not7_87" href = +"#line7_87">87.</a> <i>Dionen</i> (vid. <a class = "crossref" href += "bookIV.html#not4_106">ad IV, 106</a>.) <i>primam</i>, primum, +præcipue, ante alios deos: ei a dictatore etiam ædes vota. Vid. Liv. +XXII, 9 extr. +<span class = "pagenum notes">414</span> +et 10 extr.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_88" id = "not7_88" href = "#line7_88">88, 89.</a> +Pulcherrimi versus rerum veritate et verborum dilectu. Dausq. et Draken. +præter alios conferunt Liv. V, 51; XXV, 1; Stat. Th. IV, 661, +ubi vid. Barth. +—<a name = "not7_89" id = "not7_89" href = +"#line7_89">89.</a> <i>felicibus</i>, non extis, seu sacrificiis; +sed rebus, vel hominibus, quum secunda fortuna est. <span class = +"smallcaps">Ed.</span></p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">90</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_90" id = "line7_90"> </a> +Dum Roma antiquos templis indicit honores,</p> +<p><a name = "line7_91" id = "line7_91"> </a> +Jam Fabius, <a href = "#var7_91">tacito</a> procedens agmine, et +arte</p> +<p><a name = "line7_92" id = "line7_92"> </a> +Bellandi, lento similis, præcluserat omnes</p> +<p><a name = "line7_93" id = "line7_93"> </a> +Fortunæque <a href = "#var7_93">hostique</a> vias: discedere signis</p> +<p><a name = "line7_94" id = "line7_94"> </a> +Haud licitum; summumque decus, quo tollis ad astra</p> +<span class = "linenum">95</span> +<p><a name = "line7_95" id = "line7_95"> </a> +Imperii, Romane, caput, parere docebat.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_90" id = "not7_90" href = "#line7_90">90.</a> +Cf. Virg. Æneid. I, 632; III, 264. +—<i>honores</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#not3_218">ad III, 218</a>. +—<a name = "not7_91" id = "not7_91" href = +"#line7_91">91... 93.</a> Conf. Liv. XXII, 12, pr. Sed idem c. 9... +11, et Polyb. III, 88, memorant, ipsum Fabium, quo die magistratum +inierit, sacra curari jussisse, rebusque demum divinis peractis de bello +et republ. retulisse. +—<a name = "not7_92" id = "not7_92" href = +"#line7_91">91, 92.</a> Lenz interpretatur ita: <i>arte +Bellandi</i>, opera data, stratagemate quodam, <i>similis lento</i>, +similans se ignavum, qui tamen non erat, sed potius prudens cunctator, +(quemadmodum Minucius, apud Liv. XXII, 12 extr. eum <i>pro cunctatore +segnem, pro cauto timidum, adfingens vicina virtutibus vitia, +compellabat) præcluserat fortunæ omnes vias</i>, omnem aditum et impetum +in se; ut contra <i>deprehendit fortuna temeritatem</i> Minucii apud +Liv. XXII, 29. +—<i>lento similis</i>, ex industria et cum arte cunctans, Ernesti; +cui tamen hoc male ita expressum, et verba ista h.l. valde frigida +videntur. +—<a name = "not7_93" id = "not7_93" href = +"#line7_93">93.</a> Fabius omnes dicto suo <i>parere docebat</i>, +adeoque acerrime disciplinam militarem exercebat. Ingentem, teste Liv. +XXII, 11, dictaturæ speciem apud cives sociosque fecit, viatore ad +Servilium Cos. misso, qui ei nunciaret, ut sine lictoribus ad dictatorem +veniret. +—<a name = "not7_94" id = "not7_94" href = +"#line7_94">94.</a> <i>summum decus... caput</i>, dictatura, hoc +est dictator; vel potius ipse Fabius ita dicitur.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_96" id = "line7_96"> </a> +Verum ubi prima satis conspecta in montibus altis</p> +<p><a name = "line7_97" id = "line7_97"> </a> +Signa procul, fulsitque novis exercitus armis,</p> +<p><a name = "line7_98" id = "line7_98"> </a> +Adrectæ spes <a href = "#var7_98">Sidoniæ</a>, fervetque secundis</p> +<p><a name = "line7_99" id = "line7_99"> </a> +Fortunæ juvenis: vincendi sola videtur,</p> +<span class = "pagenum">415</span> +<span class = "linenum">100</span> +<p><a name = "line7_100" id = "line7_100"> </a> +Quod nondum <a href = "#var7_100">steterint</a> acies, mora. «Pergite, +clamat:</p> +<p><a name = "line7_101" id = "line7_101"> </a> +Ite citi, ruite ad portas, propellite vallum</p> +<p><a name = "line7_102" id = "line7_102"> </a> +Pectoribus: <a href = "#var7_102">quantum campi</a> distamus, ad +umbras</p> +<p><a name = "line7_103" id = "line7_103"> </a> +Tantum hosti superest. Resides ad bella vocantur,</p> +<p><a name = "line7_104" id = "line7_104"> </a> +Quîs pudeat certare, senes: quodcumque videtis,</p> +<span class = "linenum">105</span> +<p><a name = "line7_105" id = "line7_105"> </a> +<a href = "#var7_105">Hoc reliquum est, primo damnatum, ut</a> inutile, +bello.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_96" id = "not7_96" href = "#line7_96">96.</a> +<i>conspecta</i> haud procul Arpis, teste Liv. XXII, 12, (quem locum +poeta expressit) sed περὶ τας Αἶκας Hirpinorum apud Polyb. III, 88 extr. +Cf. Plut. in Fab. +—<a name = "not7_98" id = "not7_98" href = +"#line7_98">98.</a> <i>Arrectæ spes</i>, ut ap. Virg. Ge. +<span class = "pagenum notes">415</span> +III, 105; ubi vid. Heyne. +—<a name = "not7_101" id = "not7_101" href = +"#line7_101">101.</a> Cf. Liv. l.c. +—<a name = "not7_102" id = "not7_102" href = +"#line7_102">102.</a> <i>ad umbras</i>, priusquam pereat. +—<a name = "not7_103" id = "not7_103" href = +"#line7_103">103</a> <a name = "not7_104" id = "not7_104" href = +"#line7_103">sq.</a> +<i>Resides senes</i>, ut ap. Virg. Æn. I, 722; VI, 814; VII, 693. +—<a name = "not7_105" id = "not7_105" href = +"#line7_105">105.</a> Drak. comparat similia Cestii verba ap. +Senec. Suasor. V.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_106" id = "line7_106"> </a> +<a href = "#var7_106">En, ubi nunc Gracchi, atque ubi nunc sunt</a> +fulmina gentis</p> +<p><a name = "line7_107" id = "line7_107"> </a> +Scipiadæ? pulsi Ausonia, non ante <a href = "#var7_107">paventem</a></p> +<p><a name = "line7_108" id = "line7_108"> </a> +Dimisere fugam, quam terror ad ultima mundi</p> +<p><a name = "line7_109" id = "line7_109"> </a> +Oceanumque tulit: <a href = "#var7_109">profugus</a> nunc errat +uterque,</p> +<span class = "linenum">110</span> +<p><a name = "line7_110" id = "line7_110"> </a> +Nomina nostra tremens, et ripas servat Iberi.</p> +<p><a name = "line7_111" id = "line7_111"> </a> +Est etiam, cur Flaminio mihi gloria cæso</p> +<p><a name = "line7_112" id = "line7_112"> </a> +Creverit; et titulis libeat <a href = "#var7_112">cur figere</a> +nostris</p> +<p><a name = "line7_113" id = "line7_113"> </a> +Crudum Marte viri nomen. Quot demere noster</p> +<span class = "pagenum">416</span> +<p><a name = "line7_114" id = "line7_114"> </a> +Huic annos Fabio gladius valet! <a href = "#var7_114">et tamen</a> +audet.</p> +<span class = "linenum">115</span> +<p><a name = "line7_115" id = "line7_115"> </a> +Audeat! haud ultra faxo spectetur in armis.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_106" id = "not7_106" href = "#line7_106">106.</a> +De formula <i>ubi nunc est</i>, et <i>heu ubi nunc est</i>, vid. quos +Drak. laudat, Heins. ad Ovid. Her. IV, 150; Broukh. ad Prop. III, <span +class = "smallcaps">ix</span>, 59, et Burm. ad Petron. c. 115. +—<i>Gracchi</i>, conf. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_495">IV, 495 sq.</a> +—<i>fulmina gentis Scipiadæ</i>, verba Virg. Æn. VI, 843; ubi vid. +Intpp. +—<i>fulmina gentis</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_421">ad I, 421</a>. +—<a name = "not7_107" id = "not7_107" href = +"#line7_107">107.</a> <i>Scipiadæ</i>, h.e. Scipiones, ut <a class += "crossref" href = "bookVIII.html#line8_254">VIII, 254</a>; Virg. l.c. +et Ge. II, 170; Prop. III, <span class = "smallcaps">xi</span>, 67. Sic +et <i>Memmiades</i>, Drak. monente, pro Memmius dicitur Lucret. +I, 27; ubi vid. Lambin. <i>Scipiadæ</i> h.l. sunt P. et Cn. +Cornelii Scipiones fratres, pater et patruus Africani majoris, adversus +Hasdrubalem, Hannibalis fratrem, missi <i>ad ultima mundi</i>, h.e. +Hispaniam, ubi et peremti sunt. +—<i>paventem Dimisere fugam</i>, paventes fugere cessarunt. +Hannibal gloriatur, eos metu, quem ipse illis incusserit, Hispaniam +fugisse, et <i>ripas Iberi</i>, limites imperii, custodire.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_113" id = "not7_113" href = "#line7_113">113.</a> +<i>Crudum Marte</i>, vid. +<span class = "pagenum notes">416</span> +<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_405">ad I, 405</a>. +—<i>Quot</i>, quam paucos <i>annos</i>? quia jam exactæ ætatis +Fabius, adeoque eum vincere nulla gloria est. +—<a name = "not7_114" id = "not7_114" href = +"#line7_114">114.</a> <i>audet</i>, mecum pugnare.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_116" id = "line7_116"> </a> +Talia vociferans volucri rapit agmina cursu,</p> +<p><a name = "line7_117" id = "line7_117"> </a> +Ac, prævectus equo, nunc dextra provocat hostem,</p> +<p><a name = "line7_118" id = "line7_118"> </a> +Nunc voce increpitat; missa nunc eminus hasta</p> +<p><a name = "line7_119" id = "line7_119"> </a> +Fertur ovans, pugnæque agitat simulacra futuræ.</p> +<span class = "linenum">120</span> +<p><a name = "line7_120" id = "line7_120"> </a> +Ut <a href = "#var7_120">Thetidis</a> proles Phrygiis Vulcania +campis</p> +<p><a name = "line7_121" id = "line7_121"> </a> +Arma tulit, <a href = "#var7_121">clipe</a>o amplexus terramque, +polumque,</p> +<p><a name = "line7_122" id = "line7_122"> </a> +Maternumque fretum, totumque in imagine mundum.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_116" id = "not7_116" href = "#line7_116">116.</a> +<i>rapit</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_218">ad IV, 218</a>. +—<a name = "not7_118" id = "not7_118" href = +"#line7_118">118.</a> sq. Cf. Liv. XXII, 12. +—<a name = "not7_119" id = "not7_119" href = +"#line7_119">119.</a> <i>pugnæque agitat simulacra futuræ</i>, ut +<a class = "crossref" href = "bookXVI.html#line16_529">XVI, 529</a>; +Virg. Æneid. V, 585; (ubi vid. Intpp.) et Liv. XXIX, 22, Drakenb. +Ita se gerit, ac si jam nunc pugnam committat, adumbrat quasi futuram +pugnam, quemadmodum Achilles, armis Vulcaniis ornatus, Græcos clamore +claro ad certamen adcendit; Lenz.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_120" id = "not7_120" href = "#line7_120">120</a> <a name += "not7_121" id = "not7_121" href = "#line7_120">sq.</a> +Cf. Hom. Iliad. ς, 478 seq., 608; τ, 364 sq.; χ, 131 sq.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_123" id = "line7_123"> </a> +Cassarum sedet irarum <a href = "#var7_123">spectator</a>, et alti</p> +<p><a name = "line7_124" id = "line7_124"> </a> +Celsus colle jugi domat exsultantia <a href = "#var7_124">corda</a>,</p> +<span class = "linenum">125</span> +<p><a name = "line7_125" id = "line7_125"> </a> +Infractasque minas dilato Marte fatigat</p> +<p><a name = "line7_126" id = "line7_126"> </a> +Sollers cunctandi Fabius: ceu nocte sub atra</p> +<p><a name = "line7_127" id = "line7_127"> </a> +Munitis pastor stabulis per ovilia clusum</p> +<p><a name = "line7_128" id = "line7_128"> </a> +Inpavidus somni servat pecus; effera sævit,</p> +<p><a name = "line7_129" id = "line7_129"> </a> +Atque inpasta truces ululatus turba luporum</p> +<span class = "linenum">130</span> +<p><a name = "line7_130" id = "line7_130"> </a> +Exercet, morsuque quatit restantia claustra.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_123" id = "not7_123" href = "#line7_123">123</a> <a name += "not7_124" id = "not7_124" href = "#line7_123">sq.</a> +Cf. Polyb. III, 89, <i>corda</i> Pœnorum. +—<a name = "not7_125" id = "not7_125" href = +"#line7_125">125.</a> Ἀπομηνίζει, D. Heins. +—<a name = "not7_126" id = "not7_126" href = +"#line7_126">126</a> <a name = "not7_127" id = "not7_127" href = +"#line7_126">seq.</a> +Cf. Virg. Æneid. IX, 59 sq.; Hom. Iliad. μ, 299 sq. al. Sed variata h.l. +comparatio cedit tamen, et longe inferior Græca et Latina, ut mos est +Silio. <span class = "smallcaps">Ed.</span> +—<a name = "not7_128" id = "not7_128" href = +"#line7_128">128.</a> <i>Inpavidus somni</i>, inpavidum ducens +somnum, ut ap. Sen. Herc. Œt. 645. +—<a name = "not7_130" id = "not7_130" href = +"#line7_130">130.</a> <i>restantia</i>, ut <i>morantia +claustra</i>, <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_108">XIII, 108</a>; vid. <a class = "crossref" +href = "bookVI.html#not6_125">ad VI, 125</a>. +—<i>claustra</i>, fores; Draken.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">417</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_131" id = "line7_131"> </a> +Inritus <a href = "#var7_131">incepti</a> movet inde, atque Apula +tardo</p> +<p><a name = "line7_132" id = "line7_132"> </a> +Arva Libys passu legit, ac nunc valle <a href = +"#var7_132">residit</a></p> +<p><a name = "line7_133" id = "line7_133"> </a> +Conditus occulta, si præcipitare sequentem,</p> +<p><a name = "line7_134" id = "line7_134"> </a> +Atque inopinata detur circumdare fraude;</p> +<span class = "linenum">135</span> +<p><a name = "line7_135" id = "line7_135"> </a> +Nunc nocturna parat cæcæ celantibus umbris</p> +<p><a name = "line7_136" id = "line7_136"> </a> +<a href = "#var7_136">Furta viæ</a>, retroque abitum fictosque +timores</p> +<p><a name = "line7_137" id = "line7_137"> </a> +Adsimulat; <a href = "#var7_137">nunc</a> castra citus deserta +relicta</p> +<p><a name = "line7_138" id = "line7_138"> </a> +Ostentat præda, atque invitat prodigus hostem.</p> +<p><a name = "line7_139" id = "line7_139"> </a> +Qualis <a href = "#var7_139">Mæonia passim Mæandrus in ora</a>,</p> +<span class = "linenum">140</span> +<p><a name = "line7_140" id = "line7_140"> </a> +Quum sibi gurgitibus flexis revolutus oberrat.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">417</span> +<a name = "not7_131" id = "not7_131" href = "#line7_131">131.</a> +Cf. Liv. XXII, 12 et 41. +—<i>Apula Arva</i>, conf. Polyb. III, 88. +—<a name = "not7_134" id = "not7_134" href = +"#line7_134">134.</a> <i>Fraus</i> et <i>furta</i> insidiæ, ut ap. +Virg. Æn. XI, 515, 522: cf. <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#not6_70">ad VI, 70</a>; Drak. ad XVII, 91; Barth. Adv. +XIII, 7. +—<a name = "not7_135" id = "not7_135" href = +"#line7_135">135,</a> <a name = "not7_136" id = "not7_136" href = +"#line7_136">136.</a> Observa verborum ambages.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_139" id = "not7_139" href = "#line7_139">139.</a> +Vaga et inflexa Hannibalis itinera egregie comparantur Mæandro, Phrygiæ +fl. qui inter Cariam et <i>Mæoniam</i>, h.e. Lydiam, (vid. <a class = +"crossref" href = "bookIV.html#not4_719">ad IV, 719 sq.</a>) tot +tantisque flexibus fluit, ut sæpe reverti videatur. Cf. Virg. Æneid. +V, 251 (ubi vid. Cerda et Heyne); Ovid. Met. VIII, 162 sq., et +Epist. IX, 55 sq., ad quæ loca v. Heins. +—<a class = "missing" name = "not7_140" id = "not7_140" href = +"#line7_140" title = "numerus deest">140.</a> <i>Errare</i> voc. +propr. de fluminibus flexuosis, Drak. qui laudat Gron. ad Senec. Herc. +F. 684, et Burm. ad Petron. c. 131.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_141" id = "line7_141"> </a> +<a href = "#var7_141">Nulla vacant incepta</a> dolis: simul omnia +versat,</p> +<p><a name = "line7_142" id = "line7_142"> </a> +Miscetque exacuens varia ad conamina mentem.</p> +<p><a name = "line7_143" id = "line7_143"> </a> +Sicut aquæ splendor, radiatus lampade solis,</p> +<p><a name = "line7_144" id = "line7_144"> </a> +Dissultat per tecta, vaga sub imagine vibrans</p> +<span class = "linenum">145</span> +<p><a name = "line7_145" id = "line7_145"> </a> +Luminis, et tremula laquearia verberat umbra.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_141" id = "not7_141" href = "#line7_141">141</a> <a name += "not7_142" id = "not7_142" href = "#line7_141">sq.</a> +Imitat. præclari loci Virg. Æn. VIII, 20 sq.; ubi vid. Heyne. Rationem +poetarum, adfectionem animi commoti, fluctuantis, irati, etc., +comparandi cum rebus sub sensus cadentibus notat Ernesti coll. IX, 358 +sq.; XIII, 24 sq.; Virg. Æn. VII, 462; Ovid. Met. VIII, 472; +X, 373. +—<i>versat Miscetque</i> in animo, perpendit.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_143" id = "not7_143" href = "#line7_143">143.</a> +<i>splendor aquæ</i>, propr. solis, in aquæ superficiem incidens, et ab +ea repercussus. +—<a name = "not7_144" id = "not7_144" href = +"#line7_144">144.</a> <i>vibrans</i> se, celeriter et tremule ultro +citroque se movens; quod vario ornatu exprimitur. Cf. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_539">ad I, 539</a>. +—<i>vaga</i>, quæ celeri motu fulgebat. Vid. Burm. ad Val. Flac. +III, 558. +—<a name = "not7_145" id = "not7_145" href = +"#line7_145">145.</a> De <i>laquearibus</i>, +<span class = "pagenum notes">418</span> +vid. Ernesti Clav. Cic. voc. <i>lacunar</i>.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">418</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_146" id = "line7_146"> </a> +Jamque dolore furens ita secum <a href = "#var7_146">inmurmurat</a> +iræ:</p> +<p><a name = "line7_147" id = "line7_147"> </a> +«Obvia si primus nobis hic tela tulisset,</p> +<p><a name = "line7_148" id = "line7_148"> </a> +<a href = "#var7_148">Nullane nunc Trebiæ et Trasymeni</a> nomina? +nulli</p> +<p><a name = "line7_149" id = "line7_149"> </a> +Lugerent Itali? nunquam Phaethontius amnis</p> +<span class = "linenum">150</span> +<p><a name = "line7_150" id = "line7_150"> </a> +Sanguinea pontum turbasset decolor unda?</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_146" id = "not7_146" href = "#line7_146">146.</a> +Cf. Liv. XXII, 12, pr. +—<a name = "not7_147" id = "not7_147" href = "#line7_147">147... +150.</a> Color orationis, ut <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_29">X, 29 sq.</a>, et apud Virg. Æn. XI, 285 +sq.; ubi vid. Heyne. Si Fabius in hoc bello primus Rom. dux fuisset, +nonne nulla nunc Trebiæ et T. fama foret? (nonne eorum <i>nomina +nulla</i>, h.e. obscura et ignobilia, nec meis victoriis nobilitata +essent?) nonne nullus Romanorum, fortunam suorum tum lugeret? etc. +Encliticum et interrogativum <i>ne</i> pro <i>nonne</i> passim occurrit +(quod vel Lexicographi et Ernesti in Clav. Cic. tirones docebunt), et in +adfectu etiam non repetitur. +—<a name = "not7_149" id = "not7_149" href = +"#line7_149">149.</a> <i>Phaethontius amnis</i>, Padus vel +Eridanus, qui Trebiam et Ticinum in mare Hadriaticum devehit. Cf. +<a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_634">IV, 634</a>, <a class += "crossref" href = "bookIV.html#line4_647">647</a>, <a class = +"crossref" href = "bookIV.html#line4_691">691</a>; <a class = "crossref" +href = "bookV.html#line5_129">V, 129</a>, inpr.; <a class = +"crossref" href = "bookVI.html#line6_108">VI, 108</a>; <a class = +"crossref" href = "bookXVII.html#line17_501">XVII, 501</a> et <a class = +"crossref" href = "bookXVII.html#line17_606">606</a>. Cur +<i>Phaethontius</i> dicatur, vel tironibus notum ex Ovid. Met. II, +324.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_151" id = "line7_151"> </a> +Inventum, dum se cohibet, terimurque sedendo,</p> +<p><a name = "line7_152" id = "line7_152"> </a> +Vincendi <a href = "#var7_152">genus</a>; et quoties, velut obvius +iret,</p> +<span class = "pagenum">419</span> +<p><a name = "line7_153" id = "line7_153"> </a> +<a href = "#var7_153">Discinxit</a> ratione dolos, fraudesque +resolvit!»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_151" id = "not7_151" href = +"#line7_151">151,</a> <a name = "not7_152" id = "not7_152" href = +"#line7_152">152.</a> Withof. cf. sup. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_41">IV, 41</a>; Val. Fl. II, 194; Virg. Æn. VIII, +487; Senec. de Ben. IV, cap. 40, (ubi vid. Gron.) et, qui h.l. imitari +videntur, Florus II, 6, et Mamert. Paneg. ad Jul. cap. 5. +—<i>se cohibet</i> a pugna, eam detrectat; vel in castris se +includit. +—<i>terere</i>, τρίβειν, ἐπιτρίβειν, comminuere, adfligere, +conficere, perdere. +—<i>sedendo</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#not3_142">ad III, 142</a>, et Klotz. ad Tyrt. p. 143 +seq. +—<i>Vincendi</i> me vel nos. +—<span class = "pagenum notes">419</span> +<a name = "not7_153" id = "not7_153" href = "#line7_153">153.</a> +<i>ratione</i>, prudentia, arte. +—<i>Discingere</i> sensu metaph. id. qd. <i>resolvere</i>, +καταλύειν, detegere, et hinc inritum facere; (nam <i>sinus</i> etiam de +iis, quæ clam fiunt, v.c. de iis, qui <i>in sinu gaudent</i>, adhibetur, +et, si discingimur, quæ in sinu gestamus, patefiunt) deinde, metaphora a +laxa et fluente toga desumta, effeminare, frangere v.c. ingenium ap. +Sen. Ep. 92, extr. et denique exarmare, ut <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_34">VIII, 34</a>; Juvenal. VIII, 120; Martial. IX, +103, unde <i>discincti</i> dicuntur, vel negligentes, luxuriosi +mollesque homines (vid. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_56">ad II, 56</a>), vel exauctorati, et cum ignominia +missi, qui <i>cingulo</i> armisque privabantur. Cf. Ernesti Clav. Cic. +Omnia hæc ad <i>dolos fraudesque</i> bene transferri possunt.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_154" id = "line7_154"> </a> +Hæc secum, <a href = "#var7_154">mediam</a> somni quum buccina +noctem</p> +<span class = "linenum">155</span> +<p><a name = "line7_155" id = "line7_155"> </a> +Divideret; jamque, excubias sortitus iniquas,</p> +<span class = "pagenum">420</span> +<p><a name = "line7_156" id = "line7_156"> </a> +Tertius abrupta vigil iret ad arma quiete.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_154" id = "not7_154" href = "#line7_154">154, 156.</a> +Ut dies ap. Romanos in quatuor <i>excubias</i>, quarum quælibet tres +horas continebat, ita et nox in totidem <i>vigilias</i>, vel excubias, +quæ a tubicine committi, et a cornicine finiri atque revocari solebant, +dividebatur. Vid. Veget. III, 8, et Polyb. lib. VI, 37. Horæ diurnæ +breviores, et nocturnæ longiores erant hieme, at vice versa æstate, +quoniam quævis et dies et nox per æstatem et hiemem duodecim habebat +horas, ad rationem solis comparatas. Prisci vero Græci noctem in terna +tantum quatuor horarum spatia, φυλακὰς, dispescebant, quod ex Hom. +Iliad. κ, 253; Odyss. ξ, 483, et Mosch. II, 2, (ubi vid. Schweb.) +intelligitur: nisi quod Eurip. in Rheso τετράμοιρον νυκτὸς φρουρὰν jam +Trojanis temporibus in usu fuisse innuit. Cf. Drak. ad IV, 89; Heusing. +ad Corn. Nep. XVIII, 9, §. 3; Burm. ad Petron. c. 26; Bochart. +Hieroz. T. I, p. 396. In sacris libris noctem in ὀψὲ, +μεσονύκτιον (concubium), ἀλεκτρυοφωνίαν et τὸ πρωῒ dividi, monet +D. Heins. Post <i>mediam noctem</i> tertiam fuisse vigiliam, ex +h.l. adparet. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookXV.html#line15_605">XV, 605</a>; Senec. Thyest. 799; Liv. VII, 35, +pr.; XXVII, 47. +—<a class = "missing" name = "not7_155" id = "not7_155" href = +"#line7_155" title = "numerus deest">155.</a> <i>excubiæ</i> tam +nocturnæ sunt, quam diurnæ. +—<i>sortitus</i>; nam sorte milites inter se vigilias dividebant, +quæ inde Græcis λάχη dicuntur. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookIX.html#line9_92">IX, 92</a>, et inf. <a class = "crossref" href = +"#line7_368">v. 368</a>; ubi Drak. hæc notat: per vices excubasse +vigiles, Claud. in Eutrop. II, 418, innuit: nimirum quilibet milites +excubabant suis vicibus; at qua quisque noctis vigilia, sorte +comparabant. +—<i>iniquas</i>: vigiliarum enim commodiores et æquiores prima ac +quarta, Dausq. Sed et quævis vigilia gravis est, ac periculosa belli +tempore. +<span class = "pagenum notes">420</span> +Cf. inf. <a class = "crossref" href = "#line7_318">v. 318</a>. +—<a name = "not7_156" id = "not7_156" href = +"#line7_156">156.</a> <i>Abrumpere quietem</i>, ut κατασχίζειν +ὀνείρους dixit Anacr. III, 9; ubi vid. Cl. Fischer. Cf. Drak. ad +XV, 48.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_157" id = "line7_157"> </a> +Vertit iter, Daunique retro tellure relicta,</p> +<p><a name = "line7_158" id = "line7_158"> </a> +Campanas remeat <a href = "#var7_158">notus</a> populator in oras.</p> +<p><a name = "line7_159" id = "line7_159"> </a> +Hic vero, intravit postquam uberis arva <a href = +"#var7_159">Falerni</a>,</p> +<span class = "linenum">160</span> +<p><a name = "line7_160" id = "line7_160"> </a> +(<a href = "#var7_160">Dives ea</a>, et nunquam tellus mentita +colono)</p> +<p><a name = "line7_161" id = "line7_161"> </a> +Addunt frugiferis inimica incendia ramis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_157" id = "not7_157" href = "#line7_157">157.</a> +De itinere Hannibalis, et vastatione Falerni agri cf. Livius XXII, 13... +15, et Polyb. III, 88, 90... 92. +—<i>Dauni tellure</i>; vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_291">ad I, 291</a>. +—<a name = "not7_158" id = "not7_158" href = +"#line7_158">158.</a> <i>notus</i>, quia nunc <i>remeat</i>, +iterumque populatur Campanos agros. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_650">VI, 650 sq.</a></p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_160" id = "not7_160" href = "#line7_160">160.</a> +<i>Tellus numquam mentita</i>, quæ numquam avidi coloni <i>spem mentita +est</i> (ut ap. Hor. Epist. I, <span class = +"smallcaps">vii</span>, 87), h.e. fefellit, decepit, lusit, cui +opponitur terra <i>mendax</i>, ingrata, fallax, infida, γῆ ἄπιστος. Nam +segeti agroque <i>fides</i> tribuitur, quatenus ei <i>creditur</i> +semen, adeoque ipse domino, tamquam creditori, <i>debet</i>, et, si +fruges gignit, semenque reddit cum fœnore, fidem solvit. Cf. Drak. ad +h.l. Intpp. ad Hor. Od. III, <span class = "smallcaps">i</span>, 30; +<span class = "smallcaps">xvi</span>, 30. Broukh. et Heyne ad Tibull. +II, <span class = "smallcaps">i</span>, 19, et <span class = +"smallcaps">vi</span>, 21, 22; Heins. ad Ovid. ex Ponto, II, <span class += "smallcaps">ix</span>, et ad Val. Fl. VII, 229. Sed expende h.l. +verborum ambages. +—<a name = "not7_161" id = "not7_161" href = +"#line7_161">161.</a> <i>inimica incendia</i>, ut ap. Virg. Ge. IV, +330.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_162" id = "line7_162"> </a> +Haud fas, Bacche, tuos tacitum tramittere honores,</p> +<p><a name = "line7_163" id = "line7_163"> </a> +Quanquam magna incepta <a href = "#var7_163">vocant</a>: memorabere, +sacri</p> +<span class = "pagenum">421</span> +<p><a name = "line7_164" id = "line7_164"> </a> +Largitor laticis, gravidæ cui nectare vites</p> +<span class = "linenum">165</span> +<p><a name = "line7_165" id = "line7_165"> </a> +Nulli dant <a href = "#var7_165">prælis</a> nomen præferre Falernis.</p> +<p><a name = "line7_166" id = "line7_166"> </a> +Massica sulcabat meliore Falernus in ævo</p> +<p><a name = "line7_167" id = "line7_167"> </a> +<a href = "#var7_167">Ensibus ignotis</a> senior juga: pampinus +umbras</p> +<p><a name = "line7_168" id = "line7_168"> </a> +Nondum uva virides nudo texebat in arvo;</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_162" id = "not7_162" href = "#line7_162">162.</a> +Falernus ager in Campania, inter Cales et Sinuessam, ad radices montis +<i>Massici</i>, (qui est orientalis pars continuorum montium, quorum +pars occident. Gaurus, et septemtrionalis Falernus dicitur, de quo vid. +Intpp. ad Flor. I, 16; II, <span class = "smallcaps">vi</span>, 28) +ferax vini generosissimi, ex Plin. III, 5; XIV, 6; Athen. +I, 21; Horat. aliisque notissimi, cujus origo h.l. describitur, +translatis ad Falernum, quæ alii poetæ de aliis fingunt. Similiter enim +Bacchus Œneum, Icarium aliosque vini usum docuisse dicitur, ut Ceres +Triptolemum sationem frugum. vid. Diodor. III, 63 sq.; Heyne ad Tibull. +IV, <span class = "smallcaps">i</span>, 9; ad. Apollod. p. 114 +et 840; Munker ad Hygin. f. 129 et 130; Drak. cum Silio conferri jubet +Achill. Tat. amor. Clitoph. et Leuc. II, p. 67; quo teste Tyrii +idem apud se accidisse fabulantur. +—<i>tuos honores</i>, ut ap. Virg. Ge. II, 393. +—<a name = "not7_163" id = "not7_163" href = +"#line7_163">163</a> <a name = "not7_164" id = "not7_164" href = +"#line7_163">sq.</a> +<i>sacri laticis</i>, propter originem vini et usum in +<span class = "pagenum notes">421</span> +sacris. Cf. Hor. Od. I, <span class = +"smallcaps">xviii</span>, 1, et Val. Fl. V, 193.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_166" id = "not7_166" href = "#line7_166">166.</a> +<i>Falernus</i> est vel adjectivum, vel nom. propr. +—<i>ævo meliore</i>, aureo, ut ap. Virg. Æn. VI, 649. +—<a name = "not7_167" id = "not7_167" href = +"#line7_167">167.</a> <i>Ensibus ignotis</i>, quum nota nondum +essent bella, vel arma, quibus nunc misere montem illum Hannibal +vastabat, Drak. qui laudat Cic. Nat. D. III, 63; Sen. Hippol. +v. 531... 549; Broukh. ad Tibull. I, <span class = +"smallcaps">iii</span>, 35 et 47.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_169" id = "line7_169"> </a> +Pocula nec norant <a href = "#var7_169">succis</a> mulcere Lyæi,</p> +<span class = "linenum">170</span> +<p><a name = "line7_170" id = "line7_170"> </a> +Fonte sitim et pura soliti defendere lympha.</p> +<p><a name = "line7_171" id = "line7_171"> </a> +Adtulit hospitio, pergentem ad litora Calpes</p> +<p><a name = "line7_172" id = "line7_172"> </a> +Extremumque diem, pes dexter et hora Lyæum;</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_169" id = "not7_169" href = "#line7_169">169.</a> +<i>Pocula</i>, aquam, ut ap. Virg. Ge. I, 9, vel potum. +—<i>mulcere</i>, dulciora reddere, et suaviora. Cf. Virg. Æn. VII, +34; Ovid. Met. I, 108, et Fast. I, 155; Prop. IV, <span class += "smallcaps">vii</span>, 60. Notus est veterum mos, vinum aqua +miscendi, vel temperandi, de quo vid. Spanh. ad Callim. H. in. +Pall. v. 46, et Jani ad Hor. Od. III, <span class = +"smallcaps">xix</span>, 12. +—<a name = "not7_170" id = "not7_170" href = +"#line7_170">170.</a> <i>defendere</i>; vid. <a class = "crossref" +href = "bookV.html#not5_490">ad V, 490</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_171" id = "not7_171" href = "#line7_171">171.</a> +<i>hospitio</i>, ad hospitium seu domum Falerni. +—<i>litora Calpes</i>; vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_141">ad I, 141</a>. +—<a name = "not7_172" id = "not7_172" href = +"#line7_172">172.</a> <i>Extremum diem</i> occidentem, plagam +occidentalem, Hispaniam, quam sol postremo illustrat, ut <a class = +"crossref" href = "bookXIV.html#line14_8">XIV, 8</a>. +—<i>pes dexter et hora</i>, prospera fortuna. De Bacchi itinere et +expeditione in Hispaniam vid. Varro ap. Plin. III, 1; Sosthen. +Iberic. lib. XII, apud Plut. de flumin. p. 1159.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_173" id = "line7_173"> </a> +Nec pigitum parvosque lares humilisque subire</p> +<span class = "pagenum">422</span> +<p><a name = "line7_174" id = "line7_174"> </a> +Limina cælicolam tecti: cepere volentem</p> +<span class = "linenum">175</span> +<p><a name = "line7_175" id = "line7_175"> </a> +Fumosi postes, <a href = "#var7_175">et ritu</a> pauperis ævi</p> +<p><a name = "line7_176" id = "line7_176"> </a> +Ante focos mensæ: lætus nec senserat hospes</p> +<p><a name = "line7_177" id = "line7_177"> </a> +Advenisse Deum; sed enim de more parentum</p> +<p><a name = "line7_178" id = "line7_178"> </a> +<a href = "#var7_178">Grato cursabat</a> studio, instabatque +senectæ,</p> +<p><a name = "line7_179" id = "line7_179"> </a> +Donec opes festas <a href = "#var7_179">puris</a> nunc <a href = +"#var7_179">poma</a> canistris</p> +<span class = "linenum">180</span> +<p><a name = "line7_180" id = "line7_180"> </a> +Composuit, nunc <a href = "#var7_180">inriguis</a> citus extulit +hortis</p> +<p><a name = "line7_181" id = "line7_181"> </a> +Rorantes humore dapes: tum lacte favisque</p> +<p><a name = "line7_182" id = "line7_182"> </a> +Distinxit dulces epulas, nulloque cruore</p> +<p><a name = "line7_183" id = "line7_183"> </a> +Polluta castus mensa cerealia dona</p> +<p><a name = "line7_184" id = "line7_184"> </a> +Adtulit, ac primum Vestæ <a href = "#var7_184">decerpsit</a> honorem</p> +<span class = "linenum">185</span> +<p><a name = "line7_185" id = "line7_185"> </a> +Undique, et in mediam jecit libamina flammam.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_173" id = "not7_173" href = "#line7_173">173.</a> +Pulcherrimi versus, quibus elegantiarum studiosi comparent dulcissima +loca Ovid. Met. VIII, 626 seq. de Baucide ac Philemone, et Fast. +<span class = "pagenum notes">422</span> +V, 495 sq. de Hyrieo. +—<i>parvosque lares</i>, etc. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_616">ad I, 616</a>. +—<a name = "not7_174" id = "not7_174" href = +"#line7_174">174.</a> <i>volentem</i>, vid. <a class = "crossref +missing" href = "bookXI.html#not11_442" title = "recte 442">ad XI, +445</a>. +—<i>cepere</i> ut <i>adcepit</i>, <a class = "crossref" href = +"bookXVI.html#line16_2">XVI, 2</a>. +—<a name = "not7_175" id = "not7_175" href = +"#line7_175">175</a> <a name = "not7_176" id = "not7_176" href = +"#line7_175">sq.</a> +<i>ritu... mensæ</i>, quod notum ex Ovid. Fast. VI, 305 seq. et aliis. +—<a name = "not7_178" id = "not7_178" href = +"#line7_178">178.</a> <i>instabat senectæ</i>, ut <i>urgere ultra +vires</i> dixit Quinctil. XI, <span class = "smallcaps">iii</span>, 51, +vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_268">ad +I, 268</a>; <a class = "crossref" href = +"bookII.html#line2_407">II, 407</a>, et cf. <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_100">VI, 100</a>. +—<a name = "not7_179" id = "not7_179" href = +"#line7_179">179.</a> <i>opes festas</i>, festis diebus destinatas +ac reservatas. +—<a name = "not7_182" id = "not7_182" href = +"#line7_182">182,</a> <a name = "not7_183" id = "not7_183" href = +"#line7_183">183.</a> Μιασμοὺς multi veterum præter Pythagoræos putabant +τὰς τῶν ἐμψύχων ἀφαιρέσεις, D. Heins. Præterea Silius fingit, hæc +aureo sæculo, aut proximo certe tempore acta esse, quo nemo mensam +sanguine vel carne pollutam habebat, sed herbis vel fructibus +vescebantur homines, Drakenb. coll. Ovid. Met. I, 103 sq.; XV, 96 +sq. +—<a name = "not7_184" id = "not7_184" href = +"#line7_184">184.</a> <i>primum Vestæ decerpsit honorem</i>, primum +quædam in honorem Vestæ desumsit, libamina detraxit. Cf. V.L. et +<a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_218">ad III, 218</a>. +—<a name = "not7_185" id = "not7_185" href = +"#line7_185">185.</a> <i>in mediam jecit libamina flammam</i>, +<span class = "pagenum notes">423</span> +ἐν πυρὶ βάλλε θυηλὰς, Hom. Iliad. ι, 220. Cf. Lips. ad Tac. Ann. XV, +30.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">423</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_186" id = "line7_186"> </a> +Deesse tuos latices, hac sedulitate senili</p> +<p><a name = "line7_187" id = "line7_187"> </a> +Captus, Iacche, vetas: subito (mirabile dictu)</p> +<p><a name = "line7_188" id = "line7_188"> </a> +Fagina pampineo spumarunt pocula succo,</p> +<p><a name = "line7_189" id = "line7_189"> </a> +Pauperis hospitii pretium; vilisque rubenti</p> +<span class = "linenum">190</span> +<p><a name = "line7_190" id = "line7_190"> </a> +Fluxit <a href = "#var7_190">mulctra</a> mero, et quercu in cratera +cavata</p> +<p><a name = "line7_191" id = "line7_191"> </a> +Dulcis odoratis humor sudavit ab uvis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_188" id = "not7_188" href = "#line7_188">188.</a> +<i>Fagina pocula</i> ad simplicitatem priscæ vitæ et aureæ ætatis +pertinent. Drak. comparat Tibull. I, <span class = +"smallcaps">x</span>, 8; Ovid Met. VIII, 668 sq., et Fast. +V, 520. +—<a name = "not7_189" id = "not7_189" href = +"#line7_189">189.</a> <i>rubens</i>, vel nigrum fere fuisse vinum +Falernum, docent Dausq. et Drak. ex Martiali VIII, 77; IX, 23; +XI, 9 et 50. +—<a name = "not7_190" id = "not7_190" href = +"#line7_190">190.</a> <i>Fluxit mulctra</i>, propr. merum in +mulctra. Cf. Virg. Æn. III, 626, et Ge. II, 166; Val. Fl. VI, 360. +—<a name = "not7_191" id = "not7_191" href = +"#line7_191">191.</a> <i>Dulcis humor</i> videtur esse jucundus: +nam vinum Falernum propr. austerum, vel amarum erat, (unde +<i>severum</i>, <i>ardens</i>, <i>ferox</i>, <a class = "crossref" href += "#line7_211">v. 211</a>, et <i>indomitum</i>, Lucan. X, 163. +dicitur) et hinc Chio, dulciori vino, vel aqua temperari solebat. Vid. +Jani ad Hor. Od. I, <span class = "smallcaps">xxvii</span>, 9; +II, <span class = "smallcaps">xi</span>, 19; Broukh. et Heyne ad Tibull. +II, <span class = "smallcaps">i</span>, 28. De <i>odoratis uvis</i>, +vid. Vulp. ad Prop. II, <span class = "smallcaps">xxxiv</span>, 30; III, +<span class = "smallcaps">xv</span>, (17) 27. Ernesti ad Hom. η, in +Bacch. v. 34 sq. (Οἶνος ἡδύποτος κελάρυζ᾽ εὐώδης, ὤρνυτο δ᾽ ὀδμὴ +Ἀμβροσίη), et Heyne ad Virg. Ge. IV, 279.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_192" id = "line7_192"> </a> +«En cape, Bacchus ait, nondum tibi <a href = "#var7_192">nota</a>, sed +olim</p> +<p><a name = "line7_193" id = "line7_193"> </a> +Viticolæ nomen pervulgatura Falerni,</p> +<p><a name = "line7_194" id = "line7_194"> </a> +Munera»: et haud ultra latuit Deus: inde nitentem</p> +<span class = "linenum">195</span> +<p><a name = "line7_195" id = "line7_195"> </a> +Lumine purpureo frontem cinxere corymbi,</p> +<span class = "pagenum">424</span> +<p><a name = "line7_196" id = "line7_196"> </a> +Et fusæ per colla comæ, dextraque pependit</p> +<p><a name = "line7_197" id = "line7_197"> </a> +Cantharus, ac vitis, thyrso delapsa virenti,</p> +<p><a name = "line7_198" id = "line7_198"> </a> +Festas Nysæo redimivit palmite mensas.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_194" id = "not7_194" href = "#line7_194">194.</a> +De variis divinæ præsentiæ signis in discessu vid. Heyne Exc. XIII; ad +Virg. Æn. I, et de Bacchi indiciis a Drak. laud. Broukh. ad Tibull. +I, <span class = "smallcaps">vii</span>, (<span class = +"smallcaps">viii</span>) 45. +—<a name = "not7_195" id = "not7_195" href = +"#line7_195">195.</a> <i>corymbi</i>, (vid. Heyne ad Virg. Ecl. +III, 39.) h.l. corona hederacea Bacchi, qua et capita eorum, qui Orgia +agebant, ornabantur, unde Bacchus κορυμβοφόρος, βοτρυφόρος, +βοτρυόκοσμος, κισσοκόμης, κισσοχαρὴς, κισσόβρυος, dicitur. +—<i>Lumine purpureo</i>, splendido, vel potius pulchro juventæ +nitore et gratia, ut πορφυρέη Ἀφροδίτη, etc. Cf. omnino Heyne ad Virg. +Æn. I, 590; VI, 641; Jani ad Hor. Od. III, <span class = +"smallcaps">iii</span>, 12; IV, <span class = "smallcaps">i</span>, 10; +Vulp. ad Tibull. III, <span class = "smallcaps">v</span>, 4; +<i>pupureus vultus Bacchi</i>, Stat. Th. VII, 148. Bacchus autem et +Apollo sunt pulcherrimi deorum, quibus æterna est juventas, et coma +promissa ac intonsa, <i>fusæ per colla comæ</i> (<a class = "missing" +name = "not7_196" id = "not7_196" href = "#line7_196" title = "numerus deest">v. 196</a>), unde uterque etiam ἀκερσεκόμης, ἀκειρεκόμης, +ἀβροκόμης, χρυσοκόμης, χρυσοπλόκαμος, καλλιέθειρος, <i>intonsus</i>, +<i>indetonsus</i>, <i>semper puer et juvenis</i>. Vid. Broukh. ad +Tibull. I, <span class = "smallcaps">iv</span>, 37, 38; Intpp. ad +Ovid. Met. III, +<span class = "pagenum notes">424</span> +421; IV, 13... 18; Hor. Od. I, <span class = +"smallcaps">xxi</span>, 2; Ill. Harles. Anthol. Gr. poet. ad Anacr. +XXIX, 33 et 43, p. 32, 33. +—<a name = "not7_197" id = "not7_197" href = +"#line7_197">197.</a> De <i>Cantharo</i> Bacchi et Sileni vid. +Heyne ad Virg. Ecl. VI, 17; Dorville Sicula p. 408 sq.; Burm. ad +Val. Fl. II, 272, et Drak. ad h.l. qui docet, eum ab una tantum parte +ansam habere ap. Tristan. Comment. hist. T. II, p. 614; +Vaillant. num. Colon. T. II, p.m. 64, et Beger. Thes. Brand. +T. I, p. 15; sed ab utraque parte apud Cuper Apoth. Hom. +p. 175. +—<a name = "not7_198" id = "not7_198" href = +"#line7_198">198.</a> <i>Nysæo</i>, Bacchico. Vid. Heyne ad +Apollod. p. 563 sq., et ad Virg. Æneid. VI, 806.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_199" id = "line7_199"> </a> +Nec facilis læto certasse, Falerne, sapori,</p> +<span class = "linenum">200</span> +<p><a name = "line7_200" id = "line7_200"> </a> +Postquam iterata tibi sunt pocula, jam pede risum,</p> +<p><a name = "line7_201" id = "line7_201"> </a> +Jam lingua titubante moves, <a href = "#var7_201">patrique</a> Lyæo</p> +<p><a name = "line7_202" id = "line7_202"> </a> +Tempora quassatus grates et præmia digna</p> +<p><a name = "line7_203" id = "line7_203"> </a> +Vix intellectis conaris reddere verbis,</p> +<p><a name = "line7_204" id = "line7_204"> </a> +Donec composuit luctantia lumina Somnus,</p> +<span class = "linenum">205</span> +<p><a name = "line7_205" id = "line7_205"> </a> +Somnus, Bacche, tibi comes additus. <a href = "#var7_205">Hic</a> ubi +primo</p> +<p><a name = "line7_206" id = "line7_206"> </a> +Ungula dispersit rores Phaethontia Phœbo,</p> +<p><a name = "line7_207" id = "line7_207"> </a> +<a href = "#var7_207">Uviferis</a> late florebat Massicus arvis,</p> +<p><a name = "line7_208" id = "line7_208"> </a> +Miratus nemora, et <a href = "#var7_208">lucentes</a> sole racemos.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_200" id = "not7_200" href = +"#line7_200">200,</a> <a name = "not7_201" id = "not7_201" href = +"#line7_201">201.</a> Hæc ex Eubuli versibus ap. Suid. voc. Οἶνος +expressa putabat D. Heins. et ex Virg. Ge. II, 94; Drak. qui +comparat Lucret. III, 478; Oppian. Venat. IV, 202, et multa aliorum +loca. +—<a name = "not7_202" id = "not7_202" href = +"#line7_202">202.</a> <i>Tempora quassatus</i>, ut <i>quassus</i>, +(Ovid. Rem. Am. 146.) <i>ictus</i>, <i>percussus vino</i>, ὀινοπλήξ. +Vid. Broukh. et Heyne Obss. in Tibull. I, <span class = +"smallcaps">ii</span>, 3. Heins. ibid. et ad Prop. III, <span class += "smallcaps">vii</span>, 14; Burm. ad Val. Fl. VIII, 81. +—<a name = "not7_204" id = "not7_204" href = +"#line7_204">204.</a> <i>luctantia lumina</i>, quæ claudi nolebant, +et cum somno quasi pugnabant, ut ap. Val. Fl. VIII, 85. Cf. inf. +<a class = "crossref" href = "bookX.html#line10_343">X, 343</a>. +—<a name = "not7_205" id = "not7_205" href = +"#line7_205">205.</a> <i>Somnus Bacchi comes</i> in antt. monum. +Vid. Lessing. <i>wie die Alten d. Tod gebildet</i>, p. 48, et Grut. +Inscr. p. LXVII, 8. +—<a name = "not7_206" id = "not7_206" href = +"#line7_206">206.</a> <i>Ungula Phaethontia</i>, equi solis. +—<a name = "not7_207" id = "not7_207" href = +"#line7_207">207.</a> <i>Massicus</i>, vid. <a class = "crossref +missing" href = "#not7_162" title = "recte 162">ad v. 159</a>. +—<a name = "not7_208" id = "not7_208" href = +"#line7_208">208.</a> Conf. Virg. Ge. II, 82. Pulcher versus, ut et +sqq. <i>lucentes</i> propr. +<span class = "pagenum notes">425</span> +uvæ.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">425</span> +<p><a name = "line7_209" id = "line7_209"> </a> +<a href = "#var7_209">Id monti</a> decus, atque ex illo tempore +dives</p> +<span class = "linenum">210</span> +<p><a name = "line7_210" id = "line7_210"> </a> +Tmolus, et ambrosiis <a href = "#var7_210">Ariusi</a>a pocula +succis,</p> +<p><a name = "line7_211" id = "line7_211"> </a> +Ac Methymna <a href = "#var7_211">ferox</a> lacubus cessere +Falernis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_210" id = "not7_210" href = "#line7_210">210.</a> +<i>Tmolus</i>, Lydiæ mons, vino nobilis. Vid. Plin. V, 29, 30; +XIV, 7; Intpp. ad Virg. Ge. I, 56; II, 98, et Ovid. Met. VI, +15. +—<i>Ariusia pocula</i>, vinum Chium. Vid. Plin. XIV, 7; +Strab. XIV, p. 625, 637 (ubi ἡ Ἀριουσία χώρα), et Athen. I; quos +Dausq. jam laudavit. Conf. Victor. Varr. Lectt. XV, 24; inpr. Pier. +Heins. et Heyne ad Virg. Ecl. V, 71; ubi dulce hoc vinum +<i>nectar</i> dicitur, ut h.l. +—<i>ambrosii succi</i>. Conf. <a class = "crossref" href = +"#not7_191">ad v. 191</a>. +—<a name = "not7_211" id = "not7_211" href = +"#line7_211">211.</a> <i>Methymna</i>, h.e. vinum Methymnæum, ab +urbe Lesbi ins. unde <i>Lesbium</i> quoque vocatur. Cf. Virg. Ge. II, +90; Prop. IV, <span class = "smallcaps">viii</span>, 38, et Cell. Geogr. +T. II, p. 15. +—<i>ferox</i>, austerum, generosum, ut <i>inmite</i>, <a class = +"crossref" href = "bookVIII.html#line8_378">VIII, 378</a>; cf. <a class += "crossref" href = "#not7_190">ad v. 190</a>. +—<i>lacus</i> propr. est receptaculum, quo mustum continetur prelo +expressum, ut doliis excipiatur; (vid. Burm. ad Petron. c. 70 et 135.) +h.l. ipsum vinum, ut <i>prela Falerna</i> sup. <a class = "crossref" +href = "#line7_165">v. 165</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_212" id = "line7_212"> </a> +Hæc <a href = "#var7_212">tum</a> vasta dabat, terrisque infestus +agebat</p> +<p><a name = "line7_213" id = "line7_213"> </a> +Hannibal, <a href = "#var7_213">et sicci</a> stimulabant sanguinis +enses,</p> +<p><a name = "line7_214" id = "line7_214"> </a> +Ludificante ducem Fabio: jamque inproba castris</p> +<span class = "linenum">215</span> +<p><a name = "line7_215" id = "line7_215"> </a> +Ausoniis vota, et pugnandi prava libido</p> +<p><a name = "line7_216" id = "line7_216"> </a> +Gliscebat; proni decurrere monte parabant.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_212" id = "not7_212" href = "#line7_212">212.</a> +Cf. Liv. XXII, 14; Polyb. III, 89... 92. +—<a name = "not7_213" id = "not7_213" href = +"#line7_213">213.</a> <i>sicci stimulabant sanguinis enses</i>. Cf. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_11">ad I, 11</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_217" id = "line7_217"> </a> +Da famæ, da, Musa, virum, cui vincere bina</p> +<p><a name = "line7_218" id = "line7_218"> </a> +Concessum castra, et geminos domitare furores.</p> +<p><a name = "line7_219" id = "line7_219"> </a> +«Fervida si nobis corda, abruptumque putassent</p> +<span class = "pagenum">426</span> +<span class = "linenum">220</span> +<p><a name = "line7_220" id = "line7_220"> </a> +Ingenium Patres, et si <a href = "#var7_220">clamoribus</a>, inquit,</p> +<p><a name = "line7_221" id = "line7_221"> </a> +Turbari facilem mentem; non ultima rerum,</p> +<p><a name = "line7_222" id = "line7_222"> </a> +Et deplorati mandassent Martis habenas.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_217" id = "not7_217" href = "#line7_217">217.</a> +<i>Da famæ</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_73">ad IV, 73</a>. +—<i>bina castra</i>, et Hannibalis et sua, in quibus Romani +instinctu Minucii, magistri equitum, eadem, qua Pœni cupiditate +ardebant, Fabiique cunctationem increpabant. Cf. Polyb. III, 90, et Liv. +XXII, 14, 15; ubi Minucii oratio exstat, ut h.l. Fabii, qui ejus +criminationes refellit.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_219" id = "not7_219" href = "#line7_219">219.</a> +Oratio Fabii, qua feroces militum animos frangit, tam ob dignitatem +gravitatemque sententiarum, quam ob dilectum verborum, in perfectissimis +Silii locis adnumeranda est. +—Poeta quod jam +<span class = "pagenum notes">426</span> +Drak. ex Mureti Var. Lect. II, 14, adnotasse video, expressit verba Cic. +pro C. Rabir. c. 6. «Nihil me clamor iste commovet, sed consolatur, quum +indicat, esse quosdam cives imperitos, sed non multos. Numquam, mihi +credite, populus Romanus, hic, qui silet, consulem me fecisset, si +vestro clamore perturbatum iri arbitraretur.» Conf. Claud. b. Get. +v. 111 sq. +—<i>Ingenium abruptum</i>, ut <i>præceps</i>, h.e. temerarium, +fervidum, præproperum; unde <i>agere abrupte</i>, h.e. temere et +incaute, dixit Justin. II, <span class = "smallcaps">xv</span>, 4. +—<a name = "not7_220" id = "not7_220" href = +"#line7_220">220.</a> <i>clamoribus</i>, ut ap. Cic. l.c. vel +turbulentæ Minucii orationes per contemtum ita dicuntur, ut +<i>clamator</i> et <i>clamare</i>, Drak. coll. Petron. c. I; Quintil. +Inst. Or. II, 12; Gell. XIX, 9; Cic. Divinat. in Cæcil. c. 15, et +Brut. c. 49; Add. Cic. Or. III, 21 et 34.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_223" id = "line7_223"> </a> +<a href = "#var7_223">Stat pensata diu belli sententia</a>; vincam</p> +<p><a name = "line7_224" id = "line7_224"> </a> +Servare invitos, urgentesque ultima fata.</p> +<span class = "linenum">225</span> +<p><a name = "line7_225" id = "line7_225"> </a> +Nulli per Fabium e vobis cecidisse licebit.</p> +<p><a name = "line7_226" id = "line7_226"> </a> +Si lucis piget, et supremis esse cupido est</p> +<p><a name = "line7_227" id = "line7_227"> </a> +Nominis Ausonii, tædetque in tempore tali</p> +<p><a name = "line7_228" id = "line7_228"> </a> +Nullum clade nova, claræque fragore ruinæ</p> +<p><a name = "line7_229" id = "line7_229"> </a> +Insignem fecisse locum; revocandus ab atris</p> +<span class = "linenum">230</span> +<p><a name = "line7_230" id = "line7_230"> </a> +Flaminius vobis est sedibus: ille <a href = "#var7_230">ruendi</a></p> +<p><a name = "line7_231" id = "line7_231"> </a> +Jam dudum <a href = "#var7_231">properans</a> signum auspiciumque +dedisset.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_223" id = "not7_223" href = "#line7_223">223 sq.</a> +Cf. Polyb. III, 89, 90. +—<i>vincam servare</i>, ut ap. Prop. I, <span class = +"smallcaps">ix</span>, 5. Drak. vel ut <a class = "crossref" href = +"#line7_398">v. 398</a>, quamquam impedior, tamen pertinaciter id +agam ut servem, κρατήσω σώζειν, Schmid. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookV.html#not5_552">ad V, 552</a>. +—<a class = "missing" name = "not7_224" id = "not7_224" href = +"#line7_224" title = "numerus deest">224.</a> <i>urgentes ultima +fata</i> interitum adcelerantes, in summum discrimen inruentes. Vid. +<a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_731">ad IV, 731</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_226" id = "not7_226" href = "#line7_226">226.</a> +<i>lucis piget</i>, ut ap. Virg. Æn. V, 678. +—<i>supremis esse cupido est</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookIX.html#line9_322">IX, 322</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXVI.html#line16_493">XVI, 493</a>. Nota elegantia, quam multis +exemplis illustravit Heins. ad Ovid. Her. XIV, 64. +—<a name = "not7_227" id = "not7_227" href = +"#line7_227">227.</a> <i>tempore tali</i>, tam tristi et importuno, +ut <a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_311">XII, 311</a>; +Conf. Drak. ad VIII, 112, et Burm. ad Val. Fl. II, 144. +—<a name = "not7_228" id = "not7_228" href = +"#line7_228">228,</a> <a name = "not7_229" id = "not7_229" href = +"#line7_229">229.</a> Ad vecordiam diraque vota Caligulæ ap. Sueton. c. +31, adludi censebat Drak. Si vos tædet, nondum quartam cladem adcepisse, +etc. +—<i>claræ fragore ruinæ</i>, ut <i>Hesperiæ sonitus ruinæ</i> +apud. Horat. Od. II, <span class = "smallcaps">i</span>, 32, ubi vid. +Jani.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">427</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_232" id = "line7_232"> </a> +«<a href = "#var7_232">An nondum præceps</a> vicinaque fata videtis?</p> +<p><a name = "line7_233" id = "line7_233"> </a> +Una, ut debellet, satis est victoria Pœno.</p> +<p><a name = "line7_234" id = "line7_234"> </a> +<a href = "#var7_234">State, viri, et sentite ducem</a>: quum optabile +tempus</p> +<span class = "linenum">235</span> +<p><a name = "line7_235" id = "line7_235"> </a> +Deposcet dextras, tunc ista ferocia dicta</p> +<p><a name = "line7_236" id = "line7_236"> </a> +Æquentur factis. Non est, mihi credite, non est</p> +<p><a name = "line7_237" id = "line7_237"> </a> +Arduus in pugnas ferri labor: una reclusis</p> +<p><a name = "line7_238" id = "line7_238"> </a> +Omnes jam portis in campum effuderit hora.</p> +<p><a name = "line7_239" id = "line7_239"> </a> +Magnum illud solisque datum, quos mitis euntes</p> +<span class = "linenum">240</span> +<p><a name = "line7_240" id = "line7_240"> </a> +Jupiter adspexit, magnum est, ex hoste reverti.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">427</span> +<a name = "not7_232" id = "not7_232" href = "#line7_232">232.</a> +<i>præceps</i>, præcipitium, h.e. maximum et imminens periculum. Vid. +Drak.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_233" id = "not7_233" href = "#line7_233">233.</a> +<i>debellet</i>, bellum finiat.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_234" id = "not7_234" href = "#line7_234">234.</a> +Vid. <ins class = "correction" title = "‘Varr,’ legitur">Var.</ins> +Lect.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_239" id = "not7_239" href = "#line7_239">239.</a> +<i>quos mitis</i>, æquus, propitius, <i>Jupiter adspexit</i>, ut ap. +Virg. Æn. IV, 372; IX, 209, et inpr. VI, 128 seq., quem locum poeta +respexisse videtur.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_241" id = "line7_241"> </a> +Fortunæ Libys incumbit, flatuque secundo</p> +<p><a name = "line7_242" id = "line7_242"> </a> +Fidit agens puppim: dum desinat aura, <a href = +"#var7_242">sinusque</a></p> +<p><a name = "line7_243" id = "line7_243"> </a> +Destituat tumidos subducto flamine <a href = "#var7_243">ventus</a>,</p> +<p><a name = "line7_244" id = "line7_244"> </a> +In rem cunctari fuerit. Non ulla perenni</p> +<span class = "linenum">245</span> +<p><a name = "line7_245" id = "line7_245"> </a> +Amplexu Fortuna fovet: jam copia quanto</p> +<p><a name = "line7_246" id = "line7_246"> </a> +<a href = "#var7_246">Artior</a> est nullo Tyriis certamine! quantum</p> +<p><a name = "line7_247" id = "line7_247"> </a> +Detritum est famæ! quin inter cetera nostra</p> +<p><a name = "line7_248" id = "line7_248"> </a> +<a href = "#var7_248">Haud laude abfuerit</a>, modo qui.... Sed parcere +dictis</p> +<span class = "pagenum">428</span> +<p><a name = "line7_249" id = "line7_249"> </a> +Sit melius. Jam vos acies et prælia et hostem</p> +<span class = "linenum">250</span> +<p><a name = "line7_250" id = "line7_250"> </a> +Poscitis? o maneat, Superi, fiducia talis!</p> +<p><a name = "line7_251" id = "line7_251"> </a> +Interea, exclusa majoris sorte pericli,</p> +<p><a name = "line7_252" id = "line7_252"> </a> +Me solum, quæso, toti me opponite bello.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_241" id = "not7_241" href = "#line7_241">241.</a> +<i>incumbit Fortunæ</i>; conf. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_731">ad IV, 731</a>, etsi propter ea, quæ sequuntur, +suspicari fere possis, hoc loquendi genus petitum esse a navi, quæ +propellitur a nautis, qui <i>remis incumbunt</i>. Fortunam vero secundam +cum felici navigatione, et adversam cum tempestate atque naufragio +comparari, ex Ovid. Trist. I, <span class = "smallcaps">v</span>, +17, 36, aliisque locis vel tironibus notum est. Cf. Jani ad Hor. Od. +I, 14. +—<a name = "not7_242" id = "not7_242" href = +"#line7_242">242.</a> <i>dum</i>, donec. +—<i>sinus</i> velorum <i>tumidos</i>, ventu secundo inflatos. +—<a name = "not7_243" id = "not7_243" href = +"#line7_243">243.</a> <i>subducto</i>, cessante. +—<a name = "not7_244" id = "not7_244" href = +"#line7_244">244.</a> <i>In rem</i>, utile. +—<a name = "not7_245" id = "not7_245" href = +"#line7_245">245.</a> <i>copia</i>, commeatus. +—<a name = "not7_246" id = "not7_246" href = +"#line7_246">246.</a> <i>nullo certamine</i>, quum nulla sit pugna. +—<a name = "not7_247" id = "not7_247" href = +"#line7_247">247.</a> <i>Detritum</i>, minutum. +—<a name = "not7_248" id = "not7_248" href = +"#line7_248">248.</a> <i>Haud</i> a <i>laude nostra +<span class = "pagenum notes">428</span> +abfuerit</i>, h.e. laudis parandæ occasionem mihi dederit. +—<i>modo qui</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#not6_110">ad VI, 110</a>. Videtur Minucium carpere +voluisse, judice etiam Lefeb. Hannibal nobis porro gloriæ materiam +dabit, <i>modo</i> is non consilia mea impediat, qui a me dissentit. +Cellar. supplebat: qui modo Romanos tot cladibus adfecit: et sic fere +Cl. Ernesti: qui modo solus victor habebatur; quæ ultima verecunde +reticuerit Fabius, ne Hannibalis laude inminuta suam ipse augere +videatur.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_253" id = "line7_253"> </a> +His dictis fractus furor, et <a href = "#var7_253">rabida</a> arma +quierunt.</p> +<p><a name = "line7_254" id = "line7_254"> </a> +Ut, quum turbatis placidum caput extulit undis</p> +<span class = "linenum">255</span> +<p><a name = "line7_255" id = "line7_255"> </a> +Neptunus, totumque videt, <a href = "#var7_255">totique</a> videtur</p> +<p><a name = "line7_256" id = "line7_256"> </a> +Regnator ponto, sævi fera murmura venti</p> +<p><a name = "line7_257" id = "line7_257"> </a> +Dimittunt, nullasque <a href = "#var7_257">movent in frontibus +alas</a>;</p> +<p><a name = "line7_258" id = "line7_258"> </a> +Tum, sensim <a href = "#var7_258">infusa</a> tranquilla per æquora +pace,</p> +<p><a name = "line7_259" id = "line7_259"> </a> +Languentes tacito <a href = "#var7_259">lucent in litore</a> +fluctus.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_253" id = "not7_253" href = "#line7_253">253.</a> +Imitat. Virg. Æn. I, 127... 148 sq.; VI, 102.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_257" id = "not7_257" href = "#line7_257">257.</a> +<i>alas</i>, vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_589">ad +I, 589</a>. +—<i>in frontibus</i>: nam tempora quoque, vel capita ventorum +alata finguntur, v.c. Zetæ et Calais ap. Hygin. f. XIV. Cf. quos Drak. +laudat, Cuper. Apoth. Hom. p. 178, et Barth. ad Stat. Th. +V, 434. +—<a name = "not7_258" id = "not7_258" href = +"#line7_258">258.</a> <i>pace</i>; cf. <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#not6_168">ad VI, 168</a>. +—<a name = "not7_259" id = "not7_259" href = +"#line7_259">259.</a> <i>lucent</i>, reducto sole, ut ap. Virg. +Æneid. I, 143, et quia ventis non amplius turbantur.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">260</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_260" id = "line7_260"> </a> +Sensit cura sagax Pœni, fraudisque veneno</p> +<span class = "pagenum">429</span> +<p><a name = "line7_261" id = "line7_261"> </a> +Adgreditur mentes. Pauca atque hæc ruris aviti</p> +<p><a name = "line7_262" id = "line7_262"> </a> +Jugera, nec multis Fabius vertebat aratris;</p> +<p><a name = "line7_263" id = "line7_263"> </a> +Massicus uviferis addebat nomina glebis.</p> +<p><a name = "line7_264" id = "line7_264"> </a> +Hinc pestem <a href = "#var7_264">placitum</a> moliri, et spargere +causas</p> +<span class = "linenum">265</span> +<p><a name = "line7_265" id = "line7_265"> </a> +In castra ambiguas: ferro flammisque pepercit,</p> +<p><a name = "line7_266" id = "line7_266"> </a> +Suspectamque loco pacem dedit arte maligna,</p> +<p><a name = "line7_267" id = "line7_267"> </a> +Ceu clandestino traheretur fœdere bellum.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_260" id = "not7_260" href = "#line7_260">260.</a> +Conf. Liv. XXII, 23; Val. Max. VII, 3, extr. 8; Frontin. +I, <span class = "smallcaps">viii</span>, 2, et Plut. in Fab. +—<i>Sensit</i>, furorem militum in castris Rom. sævire, vel etiam +Fabii oratione consedisse. Hinc dolo invidiam duci +<span class = "pagenum notes">429</span> +parat. +—<i>cura sagax Pœni</i>; vid. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_599">ad IV, 599</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_264" id = "not7_264" href = "#line7_264">264.</a> +<i>Hinc</i>, ex hoc agro. +—<i>pestem moliri</i>, exitium parare, ut <i>insidias</i>, +<i>calamitatem</i>, <i>periculum</i>, <i>pestem patriæ civibus</i>, etc. +<i>moliri</i> dixit Cic. Cluent. 63, 64. Sext. I, et Catil. II, 1; +cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_645">ad +I, 645</a>. Id moneo, ne quis <i>amoliri</i> interpretetur cum +Draken. ad XIII, 48. +—<i>spargere causas</i>, etc., ex Virg. Æn. II, 98; ubi vid. +Heins. +—<a name = "not7_266" id = "not7_266" href = +"#line7_266">266.</a> <i>pacem dedit</i>, pepercit, eum incolumem +intactumque servavit.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_268" id = "line7_268"> </a> +Intellectus erat Fabio, Tyriosque videbat</p> +<p><a name = "line7_269" id = "line7_269"> </a> +Dictator sævire dolos: at <a href = "#var7_269">non vacat</a> ægre</p> +<span class = "linenum">270</span> +<p><a name = "line7_270" id = "line7_270"> </a> +Invidiam gladios inter lituosque timere,</p> +<p><a name = "line7_271" id = "line7_271"> </a> +Et dubia morsus famæ depellere pugna;</p> +<p><a name = "line7_272" id = "line7_272"> </a> +Donec <a href = "#var7_272">reptantem</a>, et nequidquam sæpe +trahendo</p> +<p><a name = "line7_273" id = "line7_273"> </a> +Huc illuc castra, ac scrutantem prælia Pœnum,</p> +<span class = "pagenum">430</span> +<p><a name = "line7_274" id = "line7_274"> </a> +Qua nemorosa juga, et <a href = "#var7_274">scopulosi</a> vertice +colles</p> +<span class = "linenum">275</span> +<p><a name = "line7_275" id = "line7_275"> </a> +Exsurgunt, clausit sparsa ad divortia turma.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_271" id = "not7_271" href = "#line7_271">271.</a> +Verba <i>morsus famæ</i> vel ad calumniam invidiamque, cui <i>dens</i> +et inf. <a class = "crossref" href = "#line7_512">v. 512</a> +<i>stimulus</i> tribuitur, vel ad dolorem, ex maligna fama haustum, +spectat. Dolor enim et cura <i>mordet</i>, <i>edit</i>, <i>adedit</i>, +<i>exedit</i>, <i>urit</i>, <i>fodit</i>, <i>stimulat</i>, <i>pungit +animum</i>, δάκνει φρένας, ἀμύσσει, κατέδει θυμὸν, vel, ut ap. Pind. +Isthm. V, 74, κνίζει ὄπιν. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_581">XIII, 581</a>, <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_665">665</a>, <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_679">679</a>; XVII, 345; Hom. Iliad. α, 243; ε, +493; ζ, 202; et vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#var1_85">ad I, 85 in V.L.</a>, <a class = "crossref" +href = "bookVIII.html#not8_25">ad VIII, 25</a>; Heins. ad Val. Fl. III, +694; V, 365, et ad Ovid. Met. +<span class = "pagenum notes">430</span> +XIV, 208. +—<a name = "not7_274" id = "not7_274" href = +"#line7_274">274.</a> Cf. Polyb. III, 92, 93, et Liv. XXII, 16. +—<i>juga</i> Calliculæ. +—<i>colles</i> Aminei Lefeb. coll. Liv. l.c. ubi tamen Calliculæ +potius mentio fit. De illis collibus vid. Intpp. ad Virg. Georg. II, 97. +—<a name = "not7_275" id = "not7_275" href = +"#line7_275">275.</a> <i>sparsa</i>, etc., militibus dispositis in +omnibus viis. +—<i>divortia</i>, fauces, seu angustias præsidio occupavit; Lenz. +Silius imitatur Virg. Æn. IX, 379. Cf. etiam supra <a class = "crossref" +href = "bookV.html#line5_42">V, 42, 46</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_276" id = "line7_276"> </a> +Hinc Læstrygoniæ saxoso monte premebant</p> +<p><a name = "line7_277" id = "line7_277"> </a> +A tergo rupes; undosis squalida terris</p> +<p><a name = "line7_278" id = "line7_278"> </a> +Hinc <a href = "#var7_278">Literna</a> palus: nec ferri aut militis +usum</p> +<p><a name = "line7_279" id = "line7_279"> </a> +Poscebat regio; septos sed fraude locorum</p> +<span class = "linenum">280</span> +<p><a name = "line7_280" id = "line7_280"> </a> +<a href = "#var7_280">Arta</a> fames, pœnas miseræ exactura Sagunti,</p> +<p><a name = "line7_281" id = "line7_281"> </a> +Urgebat, finisque aderat Carthaginis armis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_276" id = "not7_276" href = "#line7_276">276.</a> +<i>Læstrygoniæ rupes</i>, ut <i>Formiana saxa</i> ap. Liv. l.l. +<i>Formiæ</i>, olim <i>Hormiæ</i>, opp. Latii in finibus Campaniæ, prope +<i>Caietam</i> (hod. <i>Gaeta</i>), in intimo sinus Caietani, seu +Formiani recessu, ubi prisca <i>Læstrygonum</i>, horumque regum, +<i>Lami</i>, et ab eo oriundi <i>Antiphatis</i> sedes, et nunc +<i>Mola</i> est, in <i>Terra di Lavoro</i>. Cf. <a class = "crossref" +href = "#line7_410">v. 410</a>; <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_529">VIII, 529 sq.</a>; Plin. III, 5; Strab. +III, p. 161; V, p. 223; Intpp. ad Tibull. IV, <span class = +"smallcaps">i</span>, 59; ad Ovid. Met. XIV, 233 sq.; ad Cic. Att. +I, 3, 4, 10; II, 13; Eustath. ad Hom. Od. κ, 81; Spanh. ad Callim. +H. in Dian. 67; Jani ad Hor. Od. III, <span class = +"smallcaps">xvi</span>, 34; <span class = +"smallcaps">xvii</span>, 1... 9, inpr. Heyne Exc. I; ad Virg. Æn. +VII, 2. +—<a name = "not7_278" id = "not7_278" href = +"#line7_278">278.</a> <i>Literna palus</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookVI.html#not6_654">ad VI, 654</a>; <i>Literni +arenæ stagnaque perhorrida situ</i>; Liv. XXII, 16. +—<a name = "not7_280" id = "not7_280" href = +"#line7_280">280.</a> <i>Arta fames</i>, ut <a class = "crossref" +href = "bookV.html#line5_477">V, 477</a>, et mox <a class = +"crossref" href = "#line7_310">v. 310</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_282" id = "line7_282"> </a> +Cuncta per et terras et lati stagna profundi</p> +<p><a name = "line7_283" id = "line7_283"> </a> +Condiderat somnus, positoque <a href = "#var7_283">labore +dierum</a>,</p> +<p><a name = "line7_284" id = "line7_284"> </a> +Pacem nocte datam mortalibus orbis agebat.</p> +<span class = "linenum">285</span> +<p><a name = "line7_285" id = "line7_285"> </a> +At non Sidonium curis flagrantia corda</p> +<p><a name = "line7_286" id = "line7_286"> </a> +Ductorem, vigilesque metus haurire sinebant</p> +<p><a name = "line7_287" id = "line7_287"> </a> +Dona soporiferæ noctis: <a href = "#var7_287">nam</a> membra cubili</p> +<span class = "pagenum">431</span> +<p><a name = "line7_288" id = "line7_288"> </a> +<a href = "#var7_288">Erigit</a>, et fulvi circumdat pelle leonis,</p> +<p><a name = "line7_289" id = "line7_289"> </a> +Qua super instratos projectus gramine campi</p> +<span class = "linenum">290</span> +<p><a name = "line7_290" id = "line7_290"> </a> +Presserat ante toros: tunc ad tentoria fratris</p> +<p><a name = "line7_291" id = "line7_291"> </a> +Fert gressus vicina citos; nec degener ille</p> +<p><a name = "line7_292" id = "line7_292"> </a> +Belligeri ritus, taurino membra jacebat</p> +<p><a name = "line7_293" id = "line7_293"> </a> +Effultus tergo, et mulcebat tristia somno.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_282" id = "not7_282" href = "#line7_282">282.</a> +Idem orationis color apud Virg. Æn. IV, 522... 532; VIII, 26 sq.; IX, +224 sq.; Hom. Il. β, pr. et κ, pr. Narratio autem, quæ sequitur +v. 290... 347, ex heroum ævo, et tota fere ex Hom. Iliad. κ, petita +est. +—<i>stagna</i>, aquas, ut ap. Virg. Æn. I, 126; X, 765. +—<i>stagna profundi</i>, ut inf. <a class = "crossref" href = +"#line7_500">v. 500</a>, et ap. Lucan. VIII, 853. +—<i>stagna profundi</i>, mare, ut λιμνη; Lenz. +—<a name = "not7_284" id = "not7_284" href = +"#line7_284">284.</a> <i>Pacem</i>, quietem.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_285" id = "not7_285" href = "#line7_285">285.</a> +Cf. <a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_207">VIII, 207 +sq.</a> +<span class = "pagenum notes">431</span> +—<a name = "not7_288" id = "not7_288" href = +"#line7_288">288.</a> Cf. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_156">ad II, 156</a>. Ὀρθωθεὶς ἐέσσατο δέρμα λέοντος +Αἴθωνος, Hom. Iliad. κ, 21, 23. +—<a name = "not7_289" id = "not7_289" href = +"#line7_289">289.</a> Dormientibus olim pelles (<i>terga</i>, +<a class = "crossref" href = "#line7_293">v. 293</a>) substernebantur, +inpr. in castris. Cf. quos D. Heins. et Drak. citarunt, Hom. Odyss. +υ, 2; Iliad. κ, 155; Nonn. Dionys. XVI, 94 sq.; Add. Hom. Odyss. ξ, 530; +Iliad. ι, 657; H. in Ven. 158 sq; Virg. Æn. VII, 88, 94, et VIII, +368; ubi v. Heyne. +—<a name = "not7_290" id = "not7_290" href = +"#line7_290">290.</a> <i>fratris</i>, Magonis. +—<a name = "not7_291" id = "not7_291" href = +"#line7_291">291.</a> <i>nec degener ille</i>, etc., servans ritus +bellicos.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_294" id = "line7_294"> </a> +Haud procul hasta viri terræ defixa propinquæ,</p> +<span class = "linenum">295</span> +<p><a name = "line7_295" id = "line7_295"> </a> +Et <a href = "#var7_295">dira</a> e summa pendebat cuspide cassis:</p> +<p><a name = "line7_296" id = "line7_296"> </a> +At clipeus circa, loricaque, et ensis, et arcus,</p> +<p><a name = "line7_297" id = "line7_297"> </a> +Et telum Baliare simul tellure quiescunt.</p> +<p><a name = "line7_298" id = "line7_298"> </a> +Juxta lecta manus, juvenes in Marte probati;</p> +<p><a name = "line7_299" id = "line7_299"> </a> +Et sonipes <a href = "#var7_299">strato</a> carpebat gramina dorso.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_294" id = "not7_294" href = "#line7_294">294.</a> +Bene comparant Homer. Iliad. κ, 74 sq., et 151 sq. +—<i>hasta terræ defixa</i>, ἔγχεα Ὄρθ᾽ ἐπὶ σαυρωτῆρος ἐλήλατο, +Hom. l.c. Cf. Intpp. ad Virg. Æn. VI, 652, et XII, 130. +—<a name = "not7_295" id = "not7_295" href = +"#line7_295">295.</a> <i>dira cassis</i>, ut <i>minax</i> apud +Stat. Th. IV, 205, et <i>torva</i> ibid. VIII, 707; δεινὸν δὲ λόφος +καθύπερθεν ἔνευεν, Hom. Iliad. γ, 337; cf. Iliad. ζ, 468, 469, et Burm. +ad Val. Fl. VI, 519. +—<i>e summa pendebat cuspide cassis</i>, ut apud Val. Fl. VIII, +309; Drak.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">300</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_300" id = "line7_300"> </a> +Ut pepulere levem intrantis vestigia somnum,</p> +<p><a name = "line7_301" id = "line7_301"> </a> +«Heus! inquit (pariterque manus ad tela ferebat),</p> +<p><a name = "line7_302" id = "line7_302"> </a> +Quæ te cura vigil fessum, germane, fatigat?»</p> +<p><a name = "line7_303" id = "line7_303"> </a> +Ac jam constiterat, sociosque in cespite fusos</p> +<p><a name = "line7_304" id = "line7_304"> </a> +Incussa revocat castrorum ad munera planta,</p> +<span class = "linenum">305</span> +<p><a name = "line7_305" id = "line7_305"> </a> +<a href = "#var7_305">Quum</a> Libyæ ductor: «Fabius me noctibus <a href += "#var7_305">ægris</a>,</p> +<span class = "pagenum">432</span> +<p><a name = "line7_306" id = "line7_306"> </a> +In curas Fabius <a href = "#var7_306">nos excitat</a>; illa +senectus,</p> +<p><a name = "line7_307" id = "line7_307"> </a> +Heu! fatis <a href = "#var7_307">quæ</a> sola meis currentibus +obstat.</p> +<p><a name = "line7_308" id = "line7_308"> </a> +Cernis ut armata circumfundare corona,</p> +<p><a name = "line7_309" id = "line7_309"> </a> +Et vallet <a href = "#var7_309">clausos conlectus</a> miles in orbe.</p> +<span class = "linenum">310</span> +<p><a name = "line7_310" id = "line7_310"> </a> +Verum, age, <a href = "#var7_310">nunc</a> quoniam res artæ, percipe +porro,</p> +<p><a name = "line7_311" id = "line7_311"> </a> +Quæ meditata mihi. Latos conrepta per agros</p> +<p><a name = "line7_312" id = "line7_312"> </a> +Armenta adsueto belli de more sequuntur.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_300" id = "not7_300" href = "#line7_300">300.</a> +<i>vestigia</i>, sonitus pedum. +—<a name = "not7_301" id = "not7_301" href = +"#line7_301">301.</a> <i>inquit</i>, scilicet Magus.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_304" id = "not7_304" href = "#line7_304">304.</a> +<i>Incussa planta</i>, λὰξ ποδὶ κινήσας, +<span class = "pagenum notes">432</span> +Hom. Iliad. κ, 158. +—<a name = "not7_307" id = "not7_307" href = +"#line7_307">307.</a> <i>fatis currentibus</i>, ut <i>in cursu est +fortuna</i> et <i>dolor</i> ap. Ovid. Met. X, 401, et ex Ponto IV, +<span class = "smallcaps">xi</span>, 18; cf. <a class = "crossref" href += "#line7_479">v. 479</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_731">ad IV, 731</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_309" id = "not7_309" href = "#line7_309">309.</a> +<i>vallet in orbe</i>, undique circumdet; Lenz.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_310" id = "not7_310" href = "#line7_310">310.</a> +Cf. Liv. XXII, 16, 17; Polyb. III, 93, 94 (qui tamen Hasdrubali, non +Magoni id negotii mandatum tradunt); Frontin. Strateg. I, <span +class = "smallcaps">v</span>, 28; Appian. VII, <span class = +"smallcaps">xiv</span>, 15; Plut. in Fab. et quos Drak. laudat, Cornel. +Nep. Hann. 5; Quintil. Inst. Orator. lib. II, 17, et Pausan. Achaic. c. +26. +—<a name = "not7_311" id = "not7_311" href = +"#line7_311">311.</a> <i>conrepta</i> et avecta ex agris +hostium.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_313" id = "line7_313"> </a> +Cornibus arentes edicam innectere ramos,</p> +<p><a name = "line7_314" id = "line7_314"> </a> +Sarmentique leves fronti religare maniplos;</p> +<span class = "linenum">315</span> +<p><a name = "line7_315" id = "line7_315"> </a> +Admotus quum fervorem disperserit ignis,</p> +<p><a name = "line7_316" id = "line7_316"> </a> +Ut passim exsultent stimulante dolore juvenci,</p> +<p><a name = "line7_317" id = "line7_317"> </a> +Et vaga per colles cervice incendia jactent.</p> +<p><a name = "line7_318" id = "line7_318"> </a> +Tum terrore novo trepidus laxabit iniquas</p> +<p><a name = "line7_319" id = "line7_319"> </a> +Custos excubias, majoraque nocte timebit.</p> +<span class = "linenum">320</span> +<p><a name = "line7_320" id = "line7_320"> </a> +<a href = "#var7_320">Si cordi</a> consulta (moras extrema +recusant),</p> +<p><a name = "line7_321" id = "line7_321"> </a> +Adcingamur, ait.» Gemino tentoria gressu</p> +<p><a name = "line7_322" id = "line7_322"> </a> +Inde petunt: ingens clipeo cervice reposta</p> +<span class = "pagenum">433</span> +<p><a name = "line7_323" id = "line7_323"> </a> +Inter equos, interque viros, interque jacebat</p> +<p><a name = "line7_324" id = "line7_324"> </a> +Capta manu spolia et rorantia cæde Maraxes,</p> +<span class = "linenum">325</span> +<p><a name = "line7_325" id = "line7_325"> </a> +Ac dirum, in somno ceu bella capesseret, amens</p> +<p><a name = "line7_326" id = "line7_326"> </a> +Clamorem tum forte dabat, dextraque tremente</p> +<p><a name = "line7_327" id = "line7_327"> </a> +Arma toro et notum quærebat fervidus ensem.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_316" id = "not7_316" href = "#line7_316">316.</a> +<i>exsultent</i>, discurrant.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_318" id = "not7_318" href = "#line7_318">318.</a> +<i>laxabit</i>, deseret. +—<a name = "not7_319" id = "not7_319" href = +"#line7_319">319.</a> <i>Custos</i>, milites Rom. qui Pœnos +vallibus includebant, et ad transitum saltus insidendum locati +erant.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_320" id = "not7_320" href = "#line7_320">320.</a> +<i>extrema</i>, summa pericula. +<span class = "pagenum notes">433</span> +—<a name = "not7_322" id = "not7_322" href = +"#line7_322">322.</a> Milites olim, scutis capiti substratis, +dormiebant. D. Heins. ad v. 292; laudavit Hom. Iliad. λ, 730, +et Claud. b. Gildon. 352 sq. quibus Drak. addit Iscan. b. Troj. VI, 163 +sq., et Sax. Gram. hist. Dan. IV, p. 57. +—<a name = "not7_324" id = "not7_324" href = +"#line7_324">324.</a> <i>rorantia cæde</i>, sanguine. Vid. <a class += "crossref" href = "bookI.html#not1_525">ad I, 525</a>, et +<a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_447">IV, 447</a>. +—<a name = "not7_325" id = "not7_325" href = +"#line7_325">325.</a> Confer <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_64">I, 64 seq.</a> +—<a name = "not7_326" id = "not7_326" href = +"#line7_326">326.</a> <i>Clamorem tum forte dabat</i>, interruptum +nempe, qualem edunt dormientes. <span class = "smallcaps">Ed.</span></p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_328" id = "line7_328"> </a> +Huic Mago, inversa quatiens ut dispulit hasta</p> +<p><a name = "line7_329" id = "line7_329"> </a> +<a href = "#var7_329">Bellantem</a> somnum: «Tenebris, fortissime +ductor,</p> +<span class = "linenum">330</span> +<p><a name = "line7_330" id = "line7_330"> </a> +Iras compesce, atque in lucem prælia differ.</p> +<p><a name = "line7_331" id = "line7_331"> </a> +Ad fraudem occultamque fugam tutosque receptus</p> +<p><a name = "line7_332" id = "line7_332"> </a> +Nunc nocte utendum est: arentes nectere frondes</p> +<p><a name = "line7_333" id = "line7_333"> </a> +Cornibus, et latis adcensa inmittere silvis</p> +<p><a name = "line7_334" id = "line7_334"> </a> +<a href = "#var7_334">Armenta</a>, obpositi reserent quo claustra +manipli,</p> +<span class = "linenum">335</span> +<p><a name = "line7_335" id = "line7_335"> </a> +Germanus parat, atque obsessa evellere castra.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_329" id = "not7_329" href = "#line7_329">329.</a> +<i>Bellantem somnum</i>, in quo bellare sibi videbatur; somnians se +pugnare.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_334" id = "not7_334" href = "#line7_334">334.</a> +Ut milites Fabii, in præsidio viarum collocati, eo decedant.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_336" id = "line7_336"> </a> +Emergamus, et hic Fabio persuadeat astus,</p> +<p><a name = "line7_337" id = "line7_337"> </a> +<a href = "#var7_337">Non</a> certare dolis.» Nihil <a href = +"#var7_337">hinc</a> cunctante, sed acris</p> +<p><a name = "line7_338" id = "line7_338"> </a> +Incepti læto juvene, ad tentoria Acherræ</p> +<p><a name = "line7_339" id = "line7_339"> </a> +Festinant, cui parca quies, minimumque soporis,</p> +<span class = "linenum">340</span> +<p><a name = "line7_340" id = "line7_340"> </a> +Nec notum somno noctes æquare: feroci</p> +<p><a name = "line7_341" id = "line7_341"> </a> +Pervigil inservibat equo, fessumque levabat</p> +<p><a name = "line7_342" id = "line7_342"> </a> +Tractando, et frenis ora exagitata fovebat.</p> +<span class = "pagenum">434</span> +<p><a name = "line7_343" id = "line7_343"> </a> +At socii renovant tela, arentemque cruorem</p> +<p><a name = "line7_344" id = "line7_344"> </a> +Ferro <a href = "#var7_344">detergent</a>, et dant mucronibus iras.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_338" id = "not7_338" href = "#line7_338">338.</a> +<i>Acherræ</i>, cf. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#line3_299">III, 299</a>. +—<a name = "not7_339" id = "not7_339" href = +"#line7_339">339.</a> In his valde luxuriatur poeta. +—<a name = "not7_340" id = "not7_340" href = +"#line7_340">340.</a> <i>æquare noctes somno</i>, usitatius, somnum +nocte; Schmid. +—<a name = "not7_341" id = "not7_341" href = +"#line7_341">341.</a> <i>inservibat</i> per sync. ut +<i>sævibat</i>, <i>scibat</i>, <i>custodibat</i>, <i>lenibat</i>, +<i>vestibat</i>, <i>nutribat</i>, <i>operibat</i>, Dausq. Cf. App. +—<a name = "not7_342" id = "not7_342" href = +"#line7_342">342.</a> <i>fovebat</i>, ἁπαλύνει, quod vel mulcendo +adeoque manu fiebat, vel aqua tepida, vel oleo, +<span class = "pagenum notes">434</span> +teste Polluce I, §. 201; D. Heins.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_343" id = "not7_343" href = "#line7_343">343.</a> +<i>arentem cruorem</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_511">X, 511</a>. +—<a name = "not7_344" id = "not7_344" href = +"#line7_344">344.</a> Conf. <a class = "crossref" href = +"#line7_534">v. 534, 535</a>. +—<i>dant mucronibus iras</i>, ut ap. Stat. Achill. I, 436; +h.e. deterso sanguine, situ ac rubigine, gladios <i>saxo exasperant</i>, +ut <a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_19">IV, 19</a>; +Drak.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">345</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_345" id = "line7_345"> </a> +Quid fortuna loci poscat, <a href = "#var7_344">quid tempus</a>, et +ipsi</p> +<p><a name = "line7_346" id = "line7_346"> </a> +Quænam agitent, pandunt, et cœptis ire ministrum</p> +<p><a name = "line7_347" id = "line7_347"> </a> +Haud segnem hortantur: discurrit tessera castris,</p> +<p><a name = "line7_348" id = "line7_348"> </a> +Intentique docent, quæ sint properanda, monentque</p> +<p><a name = "line7_349" id = "line7_349"> </a> +Quisque suos: <a href = "#var7_349">instat trepidis</a>, stimulatque +ruentes</p> +<span class = "linenum">350</span> +<p><a name = "line7_350" id = "line7_350"> </a> +Navus abire timor, dum cæca silentia, dumque</p> +<p><a name = "line7_351" id = "line7_351"> </a> +Majores umbræ: rapida jam subdita peste</p> +<p><a name = "line7_352" id = "line7_352"> </a> +Virgulta, atque altis surgunt e cornibus ignes.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_347" id = "not7_347" href = "#line7_347">347.</a> +Drak. monet, <i>tesseras</i>, συνθήματα, duplicis olim generis ususque +fuisse; <i>primi</i>, ut iis milites in pugna se internoscerent, neque +vigiles fraude hostium circumvenirentur, (quæ breves et sæpe unius vocis +fuerint, ut apud Eurip. in Rheso 521; Xenoph. Cyrop. III, p. 85; +VII, p. 174, et de exped. Cyri I, p. 264; VI, p. 386; +Pausan. Phoc. I; Dion. Cass. XLIII, p. 235; XLVII, 352; LIX, +p. 662; Val. Max. I, 5, ex. 6; Suet. Calig. 57, et Ner. 9; +Tac. Ann. XIII, 2, al. sed interdum totam sententiam continuerint, +ut ap. Polyæn. I, 11, et Dion. Cass. LX. p. 675) alterius +generis, (τὰ παραγγέλματα καὶ διατάγματα) quibus dux militibus +significaverit, quid fieri voluerit, ut h.l. et <a class = "crossref" +href = "bookXV.html#line15_478">XV, 478 sq.</a>; Liv. VII, 35; IX, 32; +XXVII, 46; Suet. Galb. 6; cf. Lips. Exc. A. ad Tac. l.c. et Mil. Rom. +V, 9; Intp. ad Virg. Æn. VII, 637; Stewich. ad Veget. II, 7; +Bernart. ad Stat. Th. X, 17. +—<i>discurrit</i>, vid. Onosandri Stratag. c. 25; D. Heins. +—<a name = "not7_349" id = "not7_349" href = +"#line7_349">349.</a> <i>instat trepidis</i>. Cf. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#line1_268">I, 268</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookII.html#not2_407">II, 407</a>. +—<a name = "not7_350" id = "not7_350" href = +"#line7_350">350.</a> <i>timor Navus</i>, qui navos, strenuos, +fortes facit. Cf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_25">ad +IV, 25</a>. +—<a name = "not7_351" id = "not7_351" href = +"#line7_351">351.</a> <i>Majores umbræ</i>, occidente sole. Cf. +Virg. Ecl. I, 84; <i>primis tenebris noctis</i> Liv. +—<i>rapida peste</i>, igne sarmenta raptim pervadente; Cell. +—<i>peste</i>, ut mox <i>malum</i> et <i>lues</i>. Vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_174">ad I, 174</a>. +—<i>subdita peste Virgulta</i>, quibus ignis subditus est, ut +<a class = "crossref" href = "bookXVII.html#line17_224">XVII, 224</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_353" id = "line7_353"> </a> +Hic vero ut, gliscente malo et quassantibus ægra</p> +<p><a name = "line7_354" id = "line7_354"> </a> +Armentis capita, <a href = "#var7_354">adjutæ pinguescere flammæ</a></p> +<span class = "pagenum">435</span> +<span class = "linenum">355</span> +<p><a name = "line7_355" id = "line7_355"> </a> +Cœpere, <a href = "#var7_355">et vincens fumos</a> erumpere vertex:</p> +<p><a name = "line7_356" id = "line7_356"> </a> +Per colles dumosque, (lues agit atra) per altos</p> +<p><a name = "line7_357" id = "line7_357"> </a> +Saxosi scopulos montis lymphata feruntur</p> +<p><a name = "line7_358" id = "line7_358"> </a> +Corpora anhela boum, atque obsessis naribus igni</p> +<p><a name = "line7_359" id = "line7_359"> </a> +Luctantur frustra rabidi mugire juvenci.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_354" id = "not7_354" href = "#line7_354">354.</a> +Lefeb. hæc notat: «Die, flammæ adjutæ motu boum primum crescunt obscuræ; +dein magis ac magis exardescentes erumpunt per fumum, clarumque tandem +<span class = "pagenum notes">435</span> +earum vertex lumen vibrat. <i>Pinguis</i> non hic usurpatur de pice, ut +male intellexit Prudent. Rom. vers. 850 seq. sed de obscuritate flammæ, +quam veluti involvebat initio fumus, et legendus erat Salmas. in Solin. +T. I, p. 558, A. ed. Paris. Sic <i>murex pinguis</i> +X, 569, de intense rubro, in obscurum veluti cedente.» Sed forte +<i>pinguescere</i> h.l. est ali, nutriri, crescere. +—<i>adjutæ</i>, vid. V.L. et <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_289">ad IV, 289</a>. +—<a name = "not7_355" id = "not7_355" href = +"#line7_355">355.</a> <i>vincens fumos</i>, quibuscum antea +luctabatur, <i>erumpere</i> ad cælum cœpit <i>vertex flammæ</i>; Drak. +Conf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_631">ad II, +631</a>. +—<a name = "not7_357" id = "not7_357" href = +"#line7_357">357.</a> Cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_459">ad I, 459</a>. +—<a name = "not7_358" id = "not7_358" href = +"#line7_358">358.</a> <i>Corpora boum</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookIX.html#not9_572">ad <ins class = "correction" +title = "‘VI’ legitur">IX</ins>, 572</a>. Duo millia boum fuisse, +Plut. et Polyb. tradunt.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">360</span> +<p><a name = "line7_360" id = "line7_360"> </a> +Per juga, per valles errat Vulcania pestis,</p> +<p><a name = "line7_361" id = "line7_361"> </a> +Nusquam stante malo, vicinaque litora fulgent:</p> +<p><a name = "line7_362" id = "line7_362"> </a> +Quam multa, <a href = "#var7_362">adfixus cælo</a> sub nocte serena,</p> +<p><a name = "line7_363" id = "line7_363"> </a> +Fluctibus e mediis sulcator navita ponti</p> +<p><a name = "line7_364" id = "line7_364"> </a> +Astra videt; quam multa videt, fervoribus atris</p> +<span class = "linenum">365</span> +<p><a name = "line7_365" id = "line7_365"> </a> +Quum Calabros urunt ad pinguia pabula saltus,</p> +<span class = "pagenum">436</span> +<p><a name = "line7_366" id = "line7_366"> </a> +Vertice Gargani residens incendia pastor.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_362" id = "not7_362" href = "#line7_362">362.</a> +<i>adfixus</i>, intentus, cælo. Heins. et Drak. comparant Tibull. +I, <span class = "smallcaps">iii</span>, 87; <span class = +"smallcaps">vi</span>, 61, et Sen. Consol. ad Marciam, c. 2; <i>intenta +in unam rem et toto animo adfixa</i>. Sic et <i>pendere</i>, vel +<i>suspensum esse ab astris</i>, etc., ap. Val. Fl. I, 481; +<i>vultibus inhærere</i> dixit Ovid. Trist. IV, <span class = +"smallcaps">iii</span>, 19; conf. <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#not6_565">ad VI, 565</a>. +—<a name = "not7_364" id = "not7_364" href = +"#line7_364">364 sq.</a> +Cf. Hom. Iliad. υ, 490 sq.; Virg. Æn. X, 405 sq., et inpr. Lucan. +IX, 182 sq. +—<a name = "not7_365" id = "not7_365" href = +"#line7_365">365.</a> <i>urunt ad pinguia pabula saltus</i>, ut +gramina faciant pinguiora. Cf. Virg. Ge. I, 84 sq. +—<i>fervoribus</i>, cineribus. Ad ornatum spectat mentio +<i>Calabriæ</i> et <i>Apuliæ</i>, cujus mons est <i>Garganus</i>. Vid. +<a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_561">ad IV, 561</a>. In +his vicinis regionibus optima erant pascua, quæ Hor. Od. +<span class = "pagenum notes">436</span> +I, <span class = "smallcaps">xxxi</span>, 5; Colum. +VII, 2, et alii laudant.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_367" id = "line7_367"> </a> +<a href = "#var7_367">At facie subita volitantum montibus</a> altis</p> +<p><a name = "line7_368" id = "line7_368"> </a> +Flammarum, quîs tunc cecidit custodia sorti,</p> +<p><a name = "line7_369" id = "line7_369"> </a> +Horrere, atque ipsos nullo spargente vagari</p> +<span class = "linenum">370</span> +<p><a name = "line7_370" id = "line7_370"> </a> +Credere, et indomitos pasci sub collibus ignes.</p> +<p><a name = "line7_371" id = "line7_371"> </a> +Cælone exciderint, et magna fulmina dextra</p> +<p><a name = "line7_372" id = "line7_372"> </a> +Torserit Omnipotens, an cæcis <a href = "#var7_372">rupta</a> +cavernis</p> +<p><a name = "line7_373" id = "line7_373"> </a> +Fuderit egestas adcenso sulfure flammas</p> +<p><a name = "line7_374" id = "line7_374"> </a> +Infelix <a href = "#var7_374">tellus</a>, media in formidine +quærunt.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_367" id = "not7_367" href = "#line7_367">367.</a> +Cf. Liv. XXII, 17; Polyb. III, 94. +—<a name = "not7_368" id = "not7_368" href = +"#line7_368">368.</a> <i>cecidit</i>, obtigit, evenit, ut ap. Sall. +Cat. 21, et Jug. 31; Cic. Rabir. 2; Verr. I, 2; ad Att. +III, 1, et ad Qu. Fr. I, 3; Drak. +—<i>sorti</i>, pro sorte, ut <i>igni</i>, <a class = "crossref" +href = "bookI.html#line1_115">I, 115</a>, et inf. <a class = +"crossref" href = "#line7_358">v. 358</a>; <i>sorti provincia +evenit</i>, Liv. XXIX, 20; ubi vid. Gron. et Gifan. Ind. Lucret. voc. +<i>Colli</i>; Heins. ad Claud. in Rufin. I, 9; ad Ovid. Her. IV, +31; ad Vell. Pat. II, 30; Bentl. ad Hor. Serm. I, <span class = +"smallcaps">v</span>, 72; Perizon. ad Sanct. Minerv. I, 6; +II, 7; Drak. qui tamen non vidit, hæc esse verba Virg. Ge. IV, 165; +ubi vid. Heyne in V.L. Cf. sup. <a class = "crossref" href = +"#not7_154">ad v. 155</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#var8_125">ad VIII, 125, in V.L.</a> +—<a name = "not7_369" id = "not7_369" href = +"#line7_369">369.</a> Excubitores, miraculo rei adtoniti, non ab +hominibus, vel adeo jumentis ignes spargi, sed sponte vagari credebant, +ignari, utrum cælo deciderint, an e terra eruperint.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_371" id = "not7_371" href = "#line7_371">371.</a> +<i>magna dextra</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookIX.html#line9_438">IX, 438</a>, et apud Horat. Od. III, <span class += "smallcaps">iii</span>, 6; χεὶρ ἀνίκητος Διός, Sophocl. Œd. Col. +1517. +—<a name = "not7_372" id = "not7_372" href = +"#line7_372">372</a> <a name = "not7_373" id = "not7_373" href = +"#line7_372">sq.</a> +De ignibus subterraneis multa disputat Dausq. et plura Hard. ad Plin. +II, 106, et VII, 16.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">375</span> +<p><a name = "line7_375" id = "line7_375"> </a> +Jamque abeunt; faucesque viæ citus occupat armis</p> +<p><a name = "line7_376" id = "line7_376"> </a> +Pœnus, et in patulos exsultans emicat agros.</p> +<p><a name = "line7_377" id = "line7_377"> </a> +Huc tamen usque vigil processerat arte regendi</p> +<p><a name = "line7_378" id = "line7_378"> </a> +Dictator, Trebiam et Tusci post stagna profundi,</p> +<p><a name = "line7_379" id = "line7_379"> </a> +Esset ut Hannibali Fabium Romanaque tela</p> +<span class = "linenum">380</span> +<p><a name = "line7_380" id = "line7_380"> </a> +Evasisse satis: quin et vestigia pulsi</p> +<p><a name = "line7_381" id = "line7_381"> </a> +Et gressus premeret castris, nisi sacra vocarent</p> +<span class = "pagenum">437</span> +<p><a name = "line7_382" id = "line7_382"> </a> +Ad patrios <a href = "#var7_382">veneranda</a> Deos: tum, versus ad +Urbem,</p> +<p><a name = "line7_383" id = "line7_383"> </a> +Adloquitur juvenem, cui mos <a href = "#var7_383">tramittere</a> +signa</p> +<p><a name = "line7_384" id = "line7_384"> </a> +Et belli summam primasque jubebat habenas,</p> +<span class = "linenum">385</span> +<p><a name = "line7_385" id = "line7_385"> </a> +Atque his præformat dictis, fingitque monendo:</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_376" id = "not7_376" href = "#line7_376">376.</a> +<i>agros</i> Allifanos.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_377" id = "not7_377" href = "#line7_377">377 sq.</a>; +copiosior Liv. XXII, 18. +—<a name = "not7_378" id = "not7_378" href = +"#line7_378">378</a> <a name = "not7_379" id = "not7_379" href = +"#line7_378">sq.</a> +Ut post victorias ad Trebiam et Trasymenum satis esset H. h.e. is +contentus esset, etc. Cf. <a class = "crossref missing" href = +"bookX.html#line10_589" title = "recte 589sq.">X, 591</a>. +—<a name = "not7_381" id = "not7_381" href = +"#line7_381">381.</a> Conf. Liv. XXII, 18, et Polyb. III, 94. +—<i>gressus premeret</i>, +<span class = "pagenum notes">437</span> +pressisset; quod fecit, donec in Larinate agro castra communiret. +—<i>sacra</i> gentis Fabiæ, in colle Quirinali obeunda, quæ ne in +bello quidem intermitti fas erat. Vid. Val. Max. I, <span class = +"smallcaps">i</span>, 11, et Liv. V, 46 et 52. An publica sacra +sunt intelligenda, quum Fabius b. Punico II, non modo quinquies consul, +sed etiam pontifex, et XLII, vel LXII annos augur fuerit? vid. Liv. XXX, +26; Val. Max. VIII, <span class = "smallcaps">xiii</span>, 3; Plin. +VII, 48. +—<a name = "not7_383" id = "not7_383" href = +"#line7_383">383,</a> <a name = "not7_384" id = "not7_384" href = +"#line7_384">384.</a> Intell. magistrum equitum, <i>cui tramittere +signa</i> h.e. summum imperium tradere, absente dictatore, <i>mos +jubebat</i>; quod Barthium et Cell. non vidisse mireris. Ille monet, +<i>jubere rem alicui</i> dici pro, imperare ei, ut ap. Claud. laud. +Stilic. III, 85: hic jungit <i>jubebat habenas</i>, scilicet capere, ut +<i>regem jussit</i>, scilicet creari apud Liv. I, 22. +—<a name = "not7_385" id = "not7_385" href = +"#line7_385">385.</a> <i>præformat</i>, h.e. antea format, et +<i>fingit monendo</i>. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_441">ad I, 441</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_386" id = "line7_386"> </a> +«Si factis nondum, <a href = "#var7_386">Minuci</a>, te cauta +probare</p> +<p><a name = "line7_387" id = "line7_387"> </a> +Erudiit Fortuna meis; nec ducere verba</p> +<p><a name = "line7_388" id = "line7_388"> </a> +Ad verum decus, ac pravis arcere valebunt.</p> +<p><a name = "line7_389" id = "line7_389"> </a> +Vidisti clausum Hannibalem: nil miles et alæ</p> +<span class = "linenum">390</span> +<p><a name = "line7_390" id = "line7_390"> </a> +Juvere, aut densis legio conferta maniplis.</p> +<p><a name = "line7_391" id = "line7_391"> </a> +<a href = "#var7_391">Testor te, solus clausi; nec deinde +morabor.</a></p> +<p><a name = "line7_392" id = "line7_392"> </a> +Dis sine me libare dapem et solennia ferre:</p> +<p><a name = "line7_393" id = "line7_393"> </a> +<a href = "#var7_393">Hunc</a> iterum atque iterum vinctum vel montibus +altis,</p> +<p><a name = "line7_394" id = "line7_394"> </a> +Amnibus aut rapidis (modo pugna absistite) tradam.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_386" id = "not7_386" href = "#line7_386">386.</a> +<i>cauta</i>, consilia, <i>probare</i>, et <i>pravis</i>, temerariis +audacibusque præferre. +—<a name = "not7_387" id = "not7_387" href = +"#line7_387">387.</a> <i>verba</i>, monita mea.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_392" id = "not7_392" href = "#line7_392">392.</a> +<i>solennia</i> sacra, <i>solenne ac statum sacrificium</i>, ap. Cic. +Tusc. I, 41. +—<a name = "not7_393" id = "not7_393" href = +"#line7_393">393</a> <a name = "not7_394" id = "not7_394" href = +"#line7_393">sq.</a> +<i>vinctum tradum</i>, +<span class = "pagenum notes">438</span> +includam.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">438</span> +<span class = "linenum">395</span> +<p><a name = "line7_395" id = "line7_395"> </a> +Interea (crede experto, non <a href = "#var7_395">fallimus</a>) +ægris</p> +<p><a name = "line7_396" id = "line7_396"> </a> +Nil movisse salus <a href = "#var7_396">rebus:</a> sit gloria +multis,</p> +<p><a name = "line7_397" id = "line7_397"> </a> +Et placeat, quippe egregium, prosternere ferro</p> +<p><a name = "line7_398" id = "line7_398"> </a> +Hostem; sed Fabio <a href = "#var7_398">sit vos servasse</a> +triumphus.</p> +<p><a name = "line7_399" id = "line7_399"> </a> +Plena tibi castra atque intactus vulnere miles</p> +<span class = "linenum">400</span> +<p><a name = "line7_400" id = "line7_400"> </a> +Creditur: <a href = "#var7_400">hos nobis (erit hæc tibi gloria) +redde</a>.</p> +<p><a name = "line7_401" id = "line7_401"> </a> +Jam cernes Libycum <a href = "#var7_401">hunc</a> vallo adsultare +leonem,</p> +<p><a name = "line7_402" id = "line7_402"> </a> +Jam prædas obferre tibi, jam vertere terga,</p> +<p><a name = "line7_403" id = "line7_403"> </a> +Respectantem adeo, atque iras cum fraude coquentem.</p> +<p><a name = "line7_404" id = "line7_404"> </a> +Claude, oro, castra, et cunctas spes eripe pugnæ.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_395" id = "not7_395" href = "#line7_395">395.</a> +Summa δεινότης in his vss. +—<i>Interea</i>, ut alibi <i>interim</i>, pro <i>interdum</i>, +h.l. (et ap. Sen. Cons. ad Marc. c. 2; Quinctil. Inst. Or. II, 3, +aliisque locis, a Gron. ad Sen. de Ben. V, 42, et Pric. ad Appul. +Met. IX, p. 532, excitatis) positum non male putabat Drak. quia +Silius expresserit Liv. XXII, 18, extr. «Medicos quoque plus interdum +quiete, quam movendo atque agendo proficere.» Cf. V.L. +—<i>crede experto</i>, ut ap. Virg. Æn. XI, 283, et Ov. A. Amat. +III, 511; Drak. +—<a name = "not7_396" id = "not7_396" href = +"#line7_396">396.</a> Comparant Fabii verba ap. Liv. XXII, 25. +—<a name = "not7_397" id = "not7_397" href = +"#line7_397">397.</a> <i>quippe</i>, v. <a class = "crossref" href += "bookV.html#not5_117">ad V, 117</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_401" id = "not7_401" href = "#line7_401">401.</a> +<i>leonem</i>, ut ap. Hor. Od. III, <span class = "smallcaps">ii</span>, +11; cf. Hom. Iliad. ο, 592, 630; ω, 41, et sup. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#line1_569">I, 569</a>. +—<a name = "not7_403" id = "not7_403" href = +"#line7_403">403.</a> <i>iras coquentem</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookII.html#not2_327">ad II, 327</a>; unde +<i>recocti</i> adpellantur homines subdoli, quinque premere, quod +sentiunt, ad maturam occasionem possunt. <span class = +"smallcaps">Ed.</span></p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">405</span> +<p><a name = "line7_405" id = "line7_405"> </a> +Hæc monuisse satis: sed si compescere corda</p> +<p><a name = "line7_406" id = "line7_406"> </a> +Non datur oranti, magno te jure pioque</p> +<p><a name = "line7_407" id = "line7_407"> </a> +Dictator capere arma veto.» Sic castra relinquens</p> +<p><a name = "line7_408" id = "line7_408"> </a> +Vallarat <a href = "#var7_408">monitis</a>, ac se referebat ad +Urbem.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_406" id = "not7_406" href = "#line7_406">406.</a> +<i>jure pio</i>, quo in salutem patriæ utor, vel potius jure æquo, +potestate justa, ut <i>pium bellum</i> <a class = "crossref" href = +"bookXV.html#line15_162">XV, 162</a>; <i>justum piumque bellum</i>, Liv. +XXXIX, 36; XLII, 23; <i>jusque piumque</i>, Ovid. Art. I, 200, et +Her. VIII, 4. +—<i>jure pio</i>, sancto summi magistratus; Lenz. +—<a name = "not7_408" id = "not7_408" href = +"#line7_408">408.</a> <i>Vallarat</i>, tuta fecerat.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_409" id = "line7_409"> </a> +Ecce autem flatu classis Phœnissa secundo</p> +<span class = "pagenum">439</span> +<span class = "linenum">410</span> +<p><a name = "line7_410" id = "line7_410"> </a> +Litora Caietæ, Læstrygoniosque recessus</p> +<p><a name = "line7_411" id = "line7_411"> </a> +Sulcabat rostris, portusque <a href = "#var7_411">intrarat</a> +apertos,</p> +<p><a name = "line7_412" id = "line7_412"> </a> +Ac <a href = "#var7_412">totus</a> multo spumabat remige pontus;</p> +<p><a name = "line7_413" id = "line7_413"> </a> +Quum trepidæ fremitu <a href = "#var7_413">vitreis e sedibus +antri</a></p> +<p><a name = "line7_414" id = "line7_414"> </a> +Æquoreæ pelago simul emersere sorores,</p> +<span class = "linenum">415</span> +<p><a name = "line7_415" id = "line7_415"> </a> +<a href = "#var7_415">Ac</a> possessa vident infestis litora proris.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">439</span> +<a name = "not7_409" id = "not7_409" href = "#line7_409">409.</a> +Hæc classis Punica videtur eadem esse, quæ primo in Sardiniam, et deinde +Pisas in Italia, ubi, qui in ea erant, Hannibali se conjungi posse +speraverant, adpulit, sed classe Cn. Servilii conspecta, cursum +repetiit, teste Polyb. III, 96. +—<a name = "not7_410" id = "not7_410" href = +"#line7_410">410.</a> Vid. <a class = "crossref" href = +"#not7_276">ad v. 276</a>. +—<a name = "not7_413" id = "not7_413" href = +"#line7_413">413.</a> Pulcherrimum ornatissimumque episodium, cui +magnam poeta suavitatem adfudit imitatione, Virg. Ge. IV, 387... 529. +Forte etiam ante oculos habuit, Hom. Odyss. δ, 384 sq. Sed quorsum illud +inseruerit, vix adsequaris, nisi forte eo efficere voluit, ut lectores +tum docerentur, cur Venus tantopere Romanorum partibus faveat +perpetuoque rebus ab illis gerendis intersit, tum ad summam quidem, huic +populo inminentem cladem, sed finem quoque malorum et splendidas, tunc a +Scipione Africano, patriæ vindice, agendas, partes præpararentur; unde +iterum in subsidium adhibet vaticinium, ut <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_125">I, 125</a> (ubi vid. not.), et <a class = +"crossref" href = "bookIII.html#line3_570">III, 570 sq.</a>; ubi eadem +arte legentium animos sensusque ad Scipionem juvenem inclinaverat, +<a class = "crossref" href = "#line7_590">v. 590 sq.</a>, ut ad Fabium +<a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_613">VI, 613 sq.</a> +Poeta tamen melius forte carminis dignitati prospexisset, si narrationi +cladis Cannensis hoc episodium subjunxisset, et tum animos lectorum, +inpr. Romanorum, magna exspectatione suspensos et adflictos, brevi rerum +futurarum indicio recreasset: nisi potius omnino ejusmodi vaticiniis +animi adtentio magis infringitur, quam excitatur. +—<i>vitreis sedibus antri</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#var4_344">ad IV, 344, in V.L.</a> et Heyne ad Virg. Ge. IV, +363.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_416" id = "line7_416"> </a> +Tum magno <a href = "#var7_416">perculsa</a> metu Nereia turba,</p> +<p><a name = "line7_417" id = "line7_417"> </a> +Adtonitæ <a href = "#var7_417">propere refluunt</a> ad limina nota,</p> +<p><a name = "line7_418" id = "line7_418"> </a> +<a href = "#var7_418">Teleboum medio</a> surgunt qua regna profundo,</p> +<span class = "pagenum">440</span> +<p><a name = "line7_419" id = "line7_419"> </a> +Pumiceæque procul sedes: inmanis in antro</p> +<span class = "linenum">420</span> +<p><a name = "line7_420" id = "line7_420"> </a> +Conditur abrupto Proteus, ac spumea late</p> +<p><a name = "line7_421" id = "line7_421"> </a> +Cautibus objectis <a href = "#var7_421">rejectat</a> cærula vates.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_416" id = "not7_416" href = "#line7_416">416.</a> +<i>Nereia turba</i> Νηρηΐδες, de quibus, vid. Apollod. I, <span +class = "smallcaps">ii</span>, 7, et ad eum Heyne, p. 27 sq. +—<a name = "not7_418" id = "not7_418" href = +"#line7_418">418.</a> <i>Teleboum regna</i>, ut ap. Virg. Æneid. +<span class = "pagenum notes">440</span> +VII, 735. Capreæ ins. (hod. <i>Capri</i>) ad sinum Neapolit. et Sirenum +scopulos, ex adverso Surrenti, cujus incolæ Teleboæ et rex Theron. Cf. +<a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_541">VIII, 541</a>; +<a class = "crossref" href = "bookXIV.html#line14_443">XIV, 443</a>; Strab. +V, p. 171; Sueton. Tiber. c. 40, 43; Tac. Ann. IV, 67; Heyne Exc. +VIII, ad Virg. Æn. VII, 733 sq., p. 140, et ad Apollod. II, <span +class = "smallcaps">iv</span>, 5, p. 312; Cluver. Ital. ant. +IV, p. 1168. Ibi antrum <i>pumiceum, sedes</i> Protei, quæ etiam in +Pharo, Ægypti ins. et in Pallene Thessaliæ ei adsignatur; vid. Burm. ad +Val. Fl. II, 318; Heyne ad Virg. Ge. IV, 387; Æn. XI, 262, et ad +Apollod. p. 385. +—<a name = "not7_419" id = "not7_419" href = +"#line7_419">419</a> <a name = "not7_420" id = "not7_420" href = +"#line7_419">sq.</a> +<i>antro abrupto</i>, doctius <i>pendentia pumice tecta</i>, ap. Virg. +Ge. IV, 374; conf. ibid. v. 418.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_422" id = "line7_422"> </a> +Is postquam (sat gnarus enim rerumque metusque)</p> +<p><a name = "line7_423" id = "line7_423"> </a> +Per varias lusit formas, et terruit atri</p> +<p><a name = "line7_424" id = "line7_424"> </a> +Serpentis squamis, horrendaque sibila torsit,</p> +<span class = "linenum">425</span> +<p><a name = "line7_425" id = "line7_425"> </a> +<a href = "#var7_425">Aut</a> fremuit torvo mutatus membra leone,</p> +<p><a name = "line7_426" id = "line7_426"> </a> +«Dicite, ait, quæ causa viæ? quisve ora repente</p> +<p><a name = "line7_427" id = "line7_427"> </a> +Pervasit pallor? cur scire futura libido?»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_422" id = "not7_422" href = "#line7_422">422</a> <a name += "not7_423" id = "not7_423" href = "#line7_422">sq.</a> +Cf. Virg. Ge. IV, 396... 414, 440 seq., et ibid. Heyne ad v. 387; +it. Clariss. Hermann Myth. Hom. et Hesiod. p. 411, 412. +—<a name = "not7_424" id = "not7_424" href = +"#line7_424">424.</a> <i>sibila torsit</i>, ut <a class = +"crossref" href = "bookIX.html#line9_443">IX, 443</a>, et ap. Val. Fl. +VII, 525, et Prop. IV, <span class = "smallcaps">viii</span>, 8; +cf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_277">ad IV, +278</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_428" id = "line7_428"> </a> +Ad quæ <a href = "#var7_428">Cymodoce</a>, Nympharum maxima natu</p> +<p><a name = "line7_429" id = "line7_429"> </a> +Italidum: «Nosti nostros, præsage, timores.</p> +<span class = "linenum">430</span> +<p><a name = "line7_430" id = "line7_430"> </a> +Quid Tyriæ classes <a href = "#var7_430">ereptaque</a> litora nobis</p> +<p><a name = "line7_431" id = "line7_431"> </a> +Portendunt? num migrantur Rhœteia regna</p> +<span class = "pagenum">441</span> +<p><a name = "line7_432" id = "line7_432"> </a> +In Libyam Superis? aut hos Sarranus habebit</p> +<p><a name = "line7_433" id = "line7_433"> </a> +Navita jam portus? patria num sede fugatæ</p> +<p><a name = "line7_434" id = "line7_434"> </a> +Atlantem et <a href = "#var7_434">Calpen</a> extrema habitabimus +antra?»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_428" id = "not7_428" href = "#line7_428">428.</a> +Cf. Virg. Ge. IV, 338; Æn. V, 826, inpr. X, 225.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_431" id = "not7_431" href = "#line7_431">431.</a> +<i>num regna</i> +<span class = "pagenum notes">441</span> +<i>Rhœteia</i>, h.e. Romana (vid. ad. I, 115). +—<i>Superis migrantur</i>, h.e. a diis transferuntur? Nam +<i>migro</i> active est migrare facio, transfero, ut ap. Liv. +X, 34, extr.; Gell. II, 29, et, quem Draken. laudat, Cic. Off. +I, 10, ubi vid. Intpp. +—<a name = "not7_432" id = "not7_432" href = +"#line7_432">432.</a> <i>Sarranus</i>, vid. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_72">ad I, 72</a>. +—<a name = "not7_434" id = "not7_434" href = +"#line7_434">434.</a> <i>antra</i>, judice Dausq., in Libyæ insula, +quam Triton amnis circumdat. Cf. Diodor. III, 69. Sed vid. V.L.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">435</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_435" id = "line7_435"> </a> +Tum sic <a href = "#var7_435">involvens</a> repetita exordia retro</p> +<p><a name = "line7_436" id = "line7_436"> </a> +Incipit ambiguus vates, reseratque futura:</p> +<p><a name = "line7_437" id = "line7_437"> </a> +«Laomedonteus Phrygia quum sedit in <a href = "#var7_437">Ida</a></p> +<p><a name = "line7_438" id = "line7_438"> </a> +Pastor, et, errantes dumosa per avia tauros</p> +<span class = "pagenum">442</span> +<p><a name = "line7_439" id = "line7_439"> </a> +Arguta revocans ad roscida pascua canna,</p> +<span class = "linenum">440</span> +<p><a name = "line7_440" id = "line7_440"> </a> +Audivit sacræ lentus certamina formæ:</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_436" id = "not7_436" href = "#line7_436">436.</a> +<i>ambiguus vates</i> potest esse <i>obscuris vera involvens</i>, ut +utar verbis Virgil. Æn. VI, 100. Sed quia clare loquitur Proteus, varias +potius, quas induit, formas innui censet Drak. ut ap. Ovid. Met. +II, 9; ὀλοφώϊα εἰδὼς, Hom. Odyss. δ, 460; cf. Burm. ad Val. Fl. II, +318, et ad Ovid. Amor. III, <span class = "smallcaps">xii</span>, 28. +Schmidio videtur ut epitheton vatis solenne adcipiendum, quod non semper +aptam suo loco vim habeat, qualia multa sint apud poetas. +—<i>reserare</i>, ut <i>recludere</i> <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_19">I, 19</a>. +—<a name = "not7_437" id = "not7_437" href = +"#line7_437">437.</a> Fabula de judicio Paridis, quam in +posterioris ævi commentis numerat Hemsterh. ad Lucian. T. I, +p. 253, a. (ubi versus Hom. Iliad. ω, 28... 30, pro panno, a mala +manu adsuto, habet, refrag. Scalig. Poetic. V, 3, extr.), vel +tironibus nota est; vid. Hygin. f. 92; Lycophr. v. 90 sq.; Eurip. +Troad. v. 925 sq., et Lucian. Dial. Deor. 16 et 20. +—<i>Laomed.</i> Trojanus, ut <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_172">VIII, 172</a>. +—<i>sedit</i>, ut ap. Sen. Agam. 730, et Stat. Silv. I, <span +class = "smallcaps">ii</span>, 44; nam proprium est judicum; Drak. Cf. +Intpp. ad Phædr. I, <span class = "smallcaps">x</span>, 6, et +Ernesti Clav. Cic. Ex marm. et numo Paridem coram deabus sedentem nobis +exhibuit Drak.; vid. <a class = "crossref" href = "#var7_447">ad +v. 447, in V.L.</a> Cf. etiam Beger. Th. Br. T. I, p. 43, +et Montf. Antiq. expl. T. I, p. 1, pl. 108. +—<i>in Ida</i>, et quidem in ejus cacumine, Gargaro, teste +Luciano. Locum ipsum Καλλικολώνην dictum tradit Schol. ad Hom. Iliad. υ, +3, et Ἀλεξάνδρειαν, Steph. Byz. h.v. +—<a name = "not7_438" id = "not7_438" href = +"#line7_438">438.</a> <i>Pastor</i>, Paris, quem olim expositum +pastores in Ida educasse dicuntur. +—<i>errantes</i>, pascentes, ut ap. Virg. Ecl. I, 9; Æn. +I, 185, et Hor. Epod. +<span class = "pagenum notes">442</span> +II, 12. +—<a name = "not7_439" id = "not7_439" href = +"#line7_439">439.</a> <i>Arguta canna</i>, canoro calamo. +—<a name = "not7_440" id = "not7_440" href = +"#line7_440">440.</a> <i>lentus</i>, vid. <a class = "crossref" +href = "bookII.html#not2_489">ad II, 489</a>. +—<i>sacræ</i>, divinæ, ut <a class = "crossref" href = +"#line7_463">v. 463, 469</a>; ἱερὸν αἷμα, ap. Bion. Id. +I, 22.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_441" id = "line7_441"> </a> +Tum matris <a href = "#var7_441">currus</a> niveos agitabat olores,</p> +<p><a name = "line7_442" id = "line7_442"> </a> +Tempora sollicitus <a href = "#var7_441">litis</a> servasse, Cupido.</p> +<p><a name = "line7_443" id = "line7_443"> </a> +Parvulus ex humero <a href = "#var7_443">corytos</a>, et aureus +arcus</p> +<p><a name = "line7_444" id = "line7_444"> </a> +Fulgebat, nutuque vetans trepidare parentem,</p> +<span class = "linenum">445</span> +<p><a name = "line7_445" id = "line7_445"> </a> +Monstrabat gravidam telis se ferre pharentram.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_441" id = "not7_441" href = "#line7_441">441.</a> +<i>olores</i>, vid. a Drak. laud. Barth. ad Stat. Silv. I, <span +class = "smallcaps">ii</span>, 142, et cf. <i>Pitture d’Ercol.</i> +T. I, <i>tav.</i> 10. Passeres quoque (vid. Ill. Harles. Anthol. +Gr. poet. p. 203), vel columbas in monumm. antt. nonnunquam et +leones (v.c. ap. Beger. Thes. Brand. T. I, p. 170) ejus currui +junctos videmus. +—<a name = "not7_442" id = "not7_442" href = +"#line7_442">442.</a> Sollicite observabat tempus illud, ne, si +Venus serior venisset, crederetur male de forma sua præsumsisse, aut +aliis victoriam cessisse; Drak.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_443" id = "not7_443" href = "#line7_443">443</a> <a name += "not7_444" id = "not7_444" href = "#line7_443">sq.</a> +Ἐρως ap. Mosch. Id. I, 18 sq.: τόξον ἔχει μάλα βαιὸν, τυτθὸν τὸ +βέλεμνον, καὶ χρύσεον περὶ νῶτα φαρέτριον. +—<a name = "not7_445" id = "not7_445" href = +"#line7_445">445.</a> <i>Monstrabat</i>, etc. quo innuit, se facile +Paridem amore inflammare animumque ejus matri conciliare posse. +—<i>gravidam telis pharetram</i>, ut ap. Hor. Od. I, <span +class = "smallcaps">xxii</span>, 3; cf. Heins. ad Ovid. Met. +I, 443.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_446" id = "line7_446"> </a> +Ast alius nivea comebat fronte capillos,</p> +<p><a name = "line7_447" id = "line7_447"> </a> +<a href = "#var7_447">Purpureos</a> alius vestis religabat amictus,</p> +<span class = "pagenum">443</span> +<p><a name = "line7_448" id = "line7_448"> </a> +Quum sic suspirans roseo Venus ore decoros</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_446" id = "not7_446" href = "#line7_446">446.</a> +De Veneris in ornanda coma studio docte et copiose disputat Spanh. ad +Callim. H. in Pall. v. 17, 21, 22 et 31. +—<a href = "#line7_446">446.</a> <i>alius... alius</i>, ut +ap. Bion. Id. I, 80 sq., nam ὁπαδοὶ Ἀφροδίτης sunt multi Ἔρωτες, +Νυμφῶν παῖδες, τυτθοὶ omnes; unde <i>agmen Amorum</i> ap. Stat. Silv. +I, <span class = "smallcaps">ii</span>, 54; <i>turba Veneris</i> +inf. <a class = "crossref" href = "bookXI.html#line11_397">XI, 397</a>; +<i>exercitus</i> Cupidinum, ibid. <a class = "crossref" href = +"bookXI.html#line11_413">v. 413</a>, et ap. Val. Flacc. VI, 457, +ubi v. Burm. Ab his diversi Veneris <i>nati</i>, <a class = "crossref" +href = "#line7_449">v. 449</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookXI.html#line11_390">XI, 390</a>. Ἔρως et Ἀντέρως, vel Ἔρως et +Ἵμερος, quibus Pausan. Att. 43, Πόθον addit. Vid. Cic. N. D. c. 23, +et Jani ad Hor. Od. I, <span class = "smallcaps">ii</span>, 34; +<span class = "smallcaps">xix</span>, 1. Ceterum eandem operam, +quam Cupidines h.l. præstant, Nymphis tribuit Claud. loco insigni Nupt. +Hon. et Mariæ, v. 49 sq. +—<a name = "not7_447" id = "not7_447" href = +"#line7_447">447.</a> <i>Purpureos alius</i>, πορφύρεον φάρος +<span class = "pagenum notes">443</span> +Bion. Id. I, 3. +—<i>vestis religabat amictus</i>, h.e. vestem ligabat sc. cesto. +Drak. monet, <i>amictum vestis</i> etiam capi posse id, quod vesti +superinjiciatur, quum <i>vestes</i> sint interiora corporis tegumenta, +<i>amictus</i> vero superiora, de quo vid. Brouk. ad Tibull. +I, <span class = "smallcaps">ix</span> (al. 8.), 13. Similiter +Venerem exornant Gratiæ, ejus ministræ, venustatisque conciliatrices, +apud Hom. H. in Vener. v. 61 sqq., et Claudian. de Nupt. +Honor. et Mar. Carm. X, vers. 100 seq. De Venere autem, fingendis +disponendisque crinibus operam dante, locus class. est Apollon. III, 45 +sqq. +—<a name = "not7_448" id = "not7_448" href = +"#line7_448">448.</a> <i>roseo ore</i>, ut <i>purpureo</i> ap. Hor. +Od. III, <span class = "smallcaps">iii</span>, 12: ῥοδίνη παρειὴ, Παφίη +ῥοδέη, vel ῥοδόχρους Ἀφροδίτα ap. Anacr. XXIX, 18, et LIII, 22, ubi vid. +Cl. Fischer. Cf. sup. <a class = "crossref missing" href = +"bookI.html#not1_578" title = "recte 578">ad I, 577</a>, et Kœppen +ad Hom. Iliad. θ, 1.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_449" id = "line7_449"> </a> +Adloquitur natos: «Testis certissima vestræ</p> +<span class = "linenum">450</span> +<p><a name = "line7_450" id = "line7_450"> </a> +«Ecce dies pietatis adest: quis credere salvis</p> +<p><a name = "line7_451" id = "line7_451"> </a> +«Hoc ausit vobis? de forma atque ore (quid ultra</p> +<p><a name = "line7_452" id = "line7_452"> </a> +«Jam superest rerum?) certat Venus: omnia parvis</p> +<p><a name = "line7_453" id = "line7_453"> </a> +«<a href = "#var7_453">Si mea</a> tela dedi blando medicata veneno,</p> +<span class = "pagenum">444</span> +<p><a name = "line7_454" id = "line7_454"> </a> +«Si vester, cælo ac terris qui fœdera sancit,</p> +<span class = "linenum">455</span> +<p><a name = "line7_455" id = "line7_455"> </a> +«Stat supplex, quum vultis, avus; <a href = "#var7_455">victoria +nostra</a></p> +<p><a name = "line7_456" id = "line7_456"> </a> +«Cypron Idumæas referat de Pallade palmas,</p> +<p><a name = "line7_457" id = "line7_457"> </a> +«<a href = "#var7_457">De</a> Junone Paphos centum mihi fumet in +aris.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_453" id = "not7_453" href = "#line7_453">453.</a> +<i>medicare</i>, inficere, oblinere, +<span class = "pagenum notes">444</span> +ut <a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_197">XIII, +197</a>. Cf. Heyne ad Virg. Ge. I, 193; IV, 65. +—<i>blando</i>, μειλίχῳ, <i>veneno</i> et <i>telis</i>, eo unctis, +comparantur vis amoris, et, quæ eum excitant, oscula, etc. quod multis +exemplis docuit <i>Dorville</i> ad Chariton. T. II, p. 203: τὸ +φίλαμα καθάπερ ἰὸς εἰς τὰ σπλάγχνα κατεδύετο, ibid. T. I, +p. 24; τὰ χείλεα φάρμακον ἐντί, Mosch. Id. I, 27, ubi vid. +Ill. Harles. in Anthol. Gr. p. 129. Ἀκίδας ἐβαπτε Κύπρις, Μέλι τὸ +γλυκὺ λαβοῦσα. Ὁ δ᾽ Ἔρως χολὴν ἔμισγεν, Anacr. XLV, 5 sq., ubi vid. +Fischer V.C. cf. sup. <a class = "crossref" href = +"bookV.html#not5_19">ad V, 19</a>, et Cl. Barth. ad Prop. II, <span +class = "smallcaps">xii</span>, 13... 19. +—<a name = "not7_454" id = "not7_454" href = +"#line7_454">454.</a> Ornate pro, si ipse Jupiter <i>supplex +stat</i>, se victum vobis tradit, a vobis vinci potest; facite, ut +victoriam de Pallade et Junone reportem. Ἔρως κρατεῖ πάντων τῶν θεῶν, +καὶ αὐτοῦ τοῦ Διός Chariton. VI, 3; Ὅδε καὶ θεῶν δυνάστης, Ὅδε καὶ +βροτοὺς δαμάζει, Anacr. LVIII, 4, ubi vid. Fischer. Cf. et Hom. +H. in Ven. v. 34 sq., et alia loca ap. Rittershus. ad Oppiani +Cyn. 410. +—<i>fœdera</i>, leges, ut ap. Virg. Ge. I, 60, et Æn. +I, 62. +—<a name = "not7_456" id = "not7_456" href = +"#line7_456">456.</a> <i>Idumæas referat palmas</i>, ut ap. Virg. +Ge. III, 12, ubi vid. Heyne. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#not3_600">ad III, 600</a>. +—<i>Cyprus</i> ins. ejusque urbs <i>Paphos</i> sacra Veneri, quæ +inde Κύπρις, Κυπρογένεια, Παφίη, <i>Cypria</i>, <i>Paphia</i>, dicitur; +vid. Hesiod. Theog. v. 199; Spanh. ad Callim. II. in Del. +v. 21; Jani ad Hor. Od. I, <span class = +"smallcaps">iii</span>, 1; <span class = +"smallcaps">xxx</span>, 1. +—<a name = "not7_457" id = "not7_457" href = +"#line7_457">457.</a> Præivit iterum Virg. Æn. I, 415 sq., ubi +vid. Heyne.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_458" id = "line7_458"> </a> +<ins class = "correction" title = "« deest">«</ins>Dumque <a href = +"#var7_458">hic</a> aligeris instat Cytherea, sonabat</p> +<p><a name = "line7_459" id = "line7_459"> </a> +Omne nemus gradiente Dea; jam bellica virgo,</p> +<span class = "linenum">460</span> +<p><a name = "line7_460" id = "line7_460"> </a> +Ægide deposita, atque adsuetum casside crinem</p> +<span class = "pagenum">445</span> +<p><a name = "line7_461" id = "line7_461"> </a> +<a href = "#var7_461">Involvi</a> tum <a href = "#var7_461">comta +tamen</a>, pacemque serenis</p> +<p><a name = "line7_462" id = "line7_462"> </a> +<a href = "#var7_462">Condiscens</a> oculis, ibat, lucoque ferebat</p> +<p><a name = "line7_463" id = "line7_463"> </a> +Prædicto sacræ vestigia concita plantæ.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_458" id = "not7_458" href = "#line7_458">458.</a> +Egregii versus ob dilectum verborum, et singulæ deæ suis veluti notis +insignitæ repræsentationem. +—<i>instat</i>, precibus eos fatigat. +—<i>aligeri</i>, ὑπόπτεροι Ἔρωτες, de quo vid. pulcherr. loca +Bion. Id. IX, 6, 7 (ubi vid. Schwebel.); Mosch. I, 16, et +Longi Pastor. II, p. 33 sq., ubi cf. Moll. p. 40 sq. +—<i>sonabat</i>, etc. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_442">ad IV, 442 sq.</a> +—<a name = "not7_459" id = "not7_459" href = +"#line7_459">459</a> <a name = "not7_460" id = "not7_460" href = +"#line7_459">sq.</a> +Alia species Palladis, ad terrorem incutiendum adcommodata, adumbratur +<a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_442">IX, 442 sq.</a>, +<a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_461">461 sq.</a>, et Hom. +Iliad. ε, 733 sq. Eam in ipso Paridis judicio retinuit, testibus, a +Drak. jam laudatis, Appul. Met. X, p. 233, et Callim. H. in +Pall. v. 18 sq., ubi Spanhem. monet, tres deas minus sapienter +comtas exhiberi ab Eurip. Helen. 682 sq., et Androm. 283; it. in Anthol. +<span class = "pagenum notes">445</span> +IV, 19, epigr. 37. +—<a name = "not7_461" id = "not7_461" href = +"#line7_461">461.</a> <i>pacem</i>, mansuetudinem et hilaritatem, +(conf. <a class = "crossref" href = "bookVI.html#not6_168">ad VI, +168</a>) <i>serenis</i>, placidis, (ut <a class = "crossref" href = +"bookXIV.html#line14_81">XIV, 81</a>). +—<a name = "not7_462" id = "not7_462" href = +"#line7_462">462.</a> <i>oculis Condiscens</i>, adsumens, (ut, +monente Drak. <i>discere consortia</i>, ap. Claud. R. P. II, 368, +ubi vid. Heins.) præclare, si severitatem torvamque bellicæ deæ faciem +cogitaveris. Ipsa autem verba, quod Gron. Obss. I, 17, docet, ab +histrionibus petita, qui gestus discunt et meditantur, quos deinde in +scena agunt.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_464" id = "line7_464"> </a> +Parte alia intrabat <a href = "#var7_464">jussis Saturnia +silvis</a>,</p> +<span class = "linenum">465</span> +<p><a name = "line7_465" id = "line7_465"> </a> +Judicium Phrygis et fastus pastoris et <a href = +"#var7_465">Iden</a></p> +<p><a name = "line7_466" id = "line7_466"> </a> +Post fratris latura toros: postrema nitenti</p> +<p><a name = "line7_467" id = "line7_467"> </a> +Adfulsit vultu ridens Venus: omnia circa</p> +<p><a name = "line7_468" id = "line7_468"> </a> +Et nemora et penitus frondosis rupibus antra</p> +<p><a name = "line7_469" id = "line7_469"> </a> +Spirantem sacro traxerunt vertice odorem.</p> +<span class = "pagenum">446</span> +<span class = "linenum">470</span> +<p><a name = "line7_470" id = "line7_470"> </a> +Nec judex sedisse valet, fessique nitoris</p> +<p><a name = "line7_471" id = "line7_471"> </a> +Luce cadunt oculi, ac metuit dubitasse videri.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_465" id = "not7_465" href = "#line7_465">465.</a> +Judicium superbi pastoris in Ida post Jovis conjugium perlatura; ei se +submissura, quamvis connubio digna adeoque pulcherrima ab ipso Jove +judicata esset, et sic summum formæ præmium tulisset. Cellar. exponit: +judicium Paridis propter conjugium Jovis contemnens. Sic quoque Ernesti; +quia Junonis perpetuus character sit, majestate sua commovere. Enimvero +eam non sprevisse judicis sententiam, sed hanc potius causam fuisse +excidii Trojani et omnium malorum bellorumque, quibus postea tam +Trojani, quam ab his oriundi Romani ira Junonis et Palladis adflicti +sint, intelligitur ex <a class = "crossref" href = +"#line7_472">v. 472 sq.</a>, et Virgiliana expositione, Æneid. +I, 26. <span class = "smallcaps">Ed.</span> +—<a name = "not7_466" id = "not7_466" href = +"#line7_466">466.</a> Dulcissimi versus! <i>nitenti vultu +ridens</i>, ut <i>dulce adridens</i> <a class = "crossref" href = +"bookXI.html#line11_392">XI, 392</a>: Φιλομμειδὴς Ἀφροδίτη, Hom. Il. γ, +424; δ, 10, al.; ἡδὺ γελοιήσασα, et ἐφ᾽ ἱμερτῷ δὲ προσώπῳ αἰεὶ μειδιάει, +Hom. H. in Ven. I, 49; III, 2; μειδιάσας ἀθανάτῳ προσώπῳ +Sapph. II, 14; cf. Hesiod. Theog. 205, et Heins. ad Ovid. Met. +X, 558. +—<a name = "not7_467" id = "not7_467" href = +"#line7_467">467.</a> <i>Adfulsit</i>, præclare pro adparuit, +quonium et dii insolito aliquo splendore in conspectum veniunt, et Venus +dearum pulcherrima est; vid. Jani ad Hor. Od. IV, <span class = +"smallcaps">v</span>, 6, 7. +—<a name = "not7_468" id = "not7_468" href = +"#line7_468">468</a> <a name = "not7_469" id = "not7_469" href = +"#line7_468">sq.</a> +Ornatius extulit Maroniana Æn. I, 402 sq., ubi vid. Heyne et in +Exc. XIII. Virgilio forte præivit Hesiod. Scut. H. v. 7, 8: Τῆς +(Alcmenæ) καὶ ἀπὸ κρῆθεν βλεφάρων τ᾽ ἀπὸ κυανεάων Τοῖον ἀηθ᾽, οἷον τε +πολυχρύσου Ἀφροδίτης. Theogn., +<span class = "pagenum notes">446</span> +v. 8 sq., de Apolline, Πᾶσα μὲν ἐπλήθη Δῆλος ἀπειρεσίη Ὀδμῆς +ἀμβροσίης· ἐγέλασσε δὲ γαῖα πελώρη, Γήθησεν δέ βαθὺς πόντος ἁλὸς +πολιῆς.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_470" id = "not7_470" href = +"#line7_470">470,</a> <a name = "not7_471" id = "not7_471" href = +"#line7_471">471.</a> Conf. Hom. Iliad. γ, 396 sq., et H. in Ven. +v. 182 seq. +—<i>oculi fessi</i>, quorum aciem nitor deæ hebetaverat. Cf. +<a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_538">ad III, 538</a>. Non +diu ferre poterant adspectum pulchræ deæ, nimia luce coruscantis, ut ex +Argonautis οὐδέ τις ἔτλη Ἀντίον αὐγάσασθαι ἐς ὄμματα καλὰ Θεοῖο, h.e. +Apollinis, ap. Apollon. II, 683. +—<i>metuit dubitasse videri</i>. Ne dubitasse videretur, confestim +Venerem formosissimam judicavit, eique aureum malum dedit; Drak.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_472" id = "line7_472"> </a> +<ins class = "correction" title = "« deest">«</ins>Sed victæ fera bella +Deæ vexere per æquor,</p> +<p><a name = "line7_473" id = "line7_473"> </a> +Atque excisa suo pariter cum judice <a href = "#var7_473">Troja</a>.</p> +<p><a name = "line7_474" id = "line7_474"> </a> +Tum pius Æneas, terris jactatus et <a href = "#var7_474">undis</a>,</p> +<span class = "linenum">475</span> +<p><a name = "line7_475" id = "line7_475"> </a> +Dardanios Itala posuit tellure Penates.</p> +<p><a name = "line7_476" id = "line7_476"> </a> +Dum cete <a href = "#var7_476">ponto innabunt</a>, dum sidera cælo</p> +<p><a name = "line7_477" id = "line7_477"> </a> +Lucebunt, dum sol Indo se <a href = "#var7_477">litore</a> tollet,</p> +<p><a name = "line7_478" id = "line7_478"> </a> +Hic regna, et nullæ regnis per secula metæ.</p> +<p><a name = "line7_479" id = "line7_479"> </a> +At vos, o natæ, currit dum inmobile filum,</p> +<span class = "linenum">480</span> +<p><a name = "line7_480" id = "line7_480"> </a> +Hadriaci fugite infaustas <a href = "#var7_480">Sasonis</a> arenas.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_472" id = "not7_472" href = "#line7_472">472.</a> +<i>bella vexere</i>, Græcos adduxere Trojam.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_474" id = "not7_474" href = +"#line7_474">474,</a> <a name = "not7_475" id = "not7_475" href = +"#line7_475">475.</a> Vid. Heyne, Exc. XII, ad Virg. Æn. I, 378, et +Exc. IX, ad Æn. II, 293; cf. sup. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_43">ad I, 43</a>. +—<i>terris jactatus et undis</i>, ex Virg. Æn. I, 3.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_476" id = "not7_476" href = +"#line7_476">476,</a> <a name = "not7_477" id = "not7_477" href = +"#line7_477">477.</a> Orationis color similis Maronianæ, Ecl. V, 76 +sq., et Æn. I, 607 sq., ubi vid. Cerda. +—<i>Indo litore</i>, cf. Tibull. II, <span class = +"smallcaps">iii</span>, 56, et IV, <span class = "smallcaps">ii</span>, +20. +—<a name = "not7_478" id = "not7_478" href = +"#line7_478">478.</a> Hæc sumsit a Virg. Æn. I, 278, 279.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_479" id = "not7_479" href = "#line7_479">479.</a> +Descriptio pugnæ Cannensis. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_50">ad I, 50 sq.</a> +—<i>natæ</i> Nerei. +—<i>currit inmobile filum</i> Parcarum, fatum inmutabile. Cf. +<a class = "crossref" href = "#not7_307">ad v. 307</a>. Quamdiu +adversa Romanorum fata durant. +—<a name = "not7_480" id = "not7_480" href = +"#line7_480">480.</a> Conf. <a class = "crossref" href = +"bookIX.html#line9_469">IX, 469</a>. +—<i>Sason</i> parva ins. maris Ionii, seu <i>Hadriatici</i>, in +quod Aufidus, Cannensi clade nobilitatus, fluit. Cf. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#line1_52">I, 52 sq.</a> Sason inter +Epirum et Brundusium, <i>humilis vadis</i>, unde <i>æquore +perfunditur</i>, teste Lucano; vid. V.L. et Palmer. Antiq. Græc. +I, 33.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_481" id = "line7_481"> </a> +Sanguineis tumidus ponto miscebitur undis</p> +<p><a name = "line7_482" id = "line7_482"> </a> +Aufidus, et rubros inpellet in æquora fluctus;</p> +<span class = "pagenum">447</span> +<p><a name = "line7_483" id = "line7_483"> </a> +Damnatoque Deûm quondam per carmina campo</p> +<p><a name = "line7_484" id = "line7_484"> </a> +Ætolæ rursus Teucris pugnabitis umbræ.</p> +<span class = "linenum">485</span> +<p><a name = "line7_485" id = "line7_485"> </a> +Punica Romuleos quatient mox spicula muros,</p> +<p><a name = "line7_486" id = "line7_486"> </a> +<a href = "#var7_486">Multaque</a> Hasdrubalis fulgebit strage <a href = +"#var7_486">Metaurus</a>.</p> +</div> + +<span class = "pagenum notes">447</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not7_483" id = "not7_483" href = "#line7_483">483.</a> +<i>carmina</i> Marciana vulgo intelligunt propter locum Livii XXV, 12; +sed Sibyllina Drak. coll. <a class = "crossref" href = +"bookIX.html#line9_57">IX, 57 sq.</a> +—<a name = "not7_484" id = "not7_484" href = +"#line7_484">484.</a> <i>umbræ Ætolæ</i>, Diomedis, vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_125">ad I, 125</a>. +—<i>rursus Teucris pugnabitis</i>, quoniam Romani, a Trojanis +oriundi, in campo Diomedis pugnabunt. Animo poetæ insidebat locus Virg. +Æn. X, 26 et sqq.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_485" id = "not7_485" href = "#line7_485">485.</a> +Conf. <a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_507">XII, 507 +sq.</a> +—<a name = "not7_486" id = "not7_486" href = +"#line7_486">486.</a> Conf. <a class = "crossref missing" href = +"bookXV.html#line15_556" title = "recte 556">XV, 558 sq.</a>; Liv. +XXVII, 43 sq.; Flor. II, 6, et Hor. Od. IV, <span class = +"smallcaps">iv</span>, 37 sq., ubi vid. Jani. +—<i>Metaurus</i>, Umbriæ fl. (nunc <i>Metro</i>, seu +<i>Metaro</i>) non confundendus cum Metauro in Bruttiis, quem errorem +notavit quidem Hummel, sed nihilo secius per eum lapsus est, <i>Handbuch +d. alten Erdbeschr.</i> T. I, P. II, p. 456 et 508. +—<i>fulgebit</i>, clarus erit, vel potius, ut <i>flagrare +sanguine</i> <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_126">I, 126</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_487" id = "line7_487"> </a> +Hinc ille, <a href = "#var7_487">e furto</a> genitus, patruique +piabit</p> +<p><a name = "line7_488" id = "line7_488"> </a> +Idem ultor patrisque necem: tum litus Elissæ</p> +<p><a name = "line7_489" id = "line7_489"> </a> +Inplebit flammis, avelletque Itala Pœnum</p> +<span class = "linenum">490</span> +<p><a name = "line7_490" id = "line7_490"> </a> +Viscera <a href = "#var7_490">torrentem</a>, et propriis superabit in +oris.</p> +<p><a name = "line7_491" id = "line7_491"> </a> +Huic Carthago armis, huic Africa nomine cedet.</p> +<span class = "pagenum">448</span> +<p><a name = "line7_492" id = "line7_492"> </a> +Hic dabit ex sese, qui tertia bella fatiget,</p> +<p><a name = "line7_493" id = "line7_493"> </a> +Et cinerem Libyæ ferat in Capitolia victor.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_487" id = "not7_487" href = "#line7_487">487.</a> +Hæc ad Scipionem Afric. spectant. +—<i>e furto</i> Jovis <i>genitus</i>, σκότιος Hom. Iliad. ζ, 24, +vid. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_476">ad IV, 476</a>. +<i>Furtum</i>, quidquid furtim, vel clam fit, hinc clandestini amores, +furtivus concubitus. Sic φώριος εὐνὴ, ὑποκλέπτεσθαι εὐνὴν, σκοτόεσσαν +ὑποκλέπτειν Ἀφροδίτην, D. Heins. +—<i>patruique</i>, Cn. Corn. Scipionis Calvi, <i>patrisque</i>, P. +Corn. Scipionis, <i>necem piabit</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookXV.html#line15_10">XV, 10</a>. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_382">XIII, 382 sq.</a>, <a class = "crossref" href += "bookXIII.html#line13_671">671 sq.</a> +—<a name = "not7_488" id = "not7_488" href = +"#line7_488">488.</a> <i>litus Elissæ</i>, Carthaginiense, +Africanum; vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_81">ad +I, 81</a>. +—<a name = "not7_489" id = "not7_489" href = +"#line7_489">489.</a> <i>avelletque</i>, etc. Cf. <a class = +"crossref" href = "bookIII.html#line3_590">III, 590 sq.</a> +—<a name = "not7_490" id = "not7_490" href = +"#line7_490">490.</a> <i>Viscera</i>, ut <i>medullæ</i> et +<i>venæ</i>, (quæ verba jungit Cic. Phil. I, 15, et Catil. +I, 13) partes intimæ. Conf. Intpp. ad Virg. Æn. VI, 834. +—<i>torrentem</i>, ferro ignique vastantem, Drak. ad h.l. et ad +VIII, 272. Sic <i>urere</i>, <i>exurere</i>, φλέγειν, φλέγεσθαι, vel +πόλεμος ἄστυ ἀμφιδέδηε ap. Hom. Iliad. ζ, 329; μ, 35; ν, 736. Conf. Ind. +et Gron. ad Sen. Phœniss. 560; Cl. Ernesti Glossar. Liv. voc. +<i>urere</i>. +—<i>propriis</i>, Libycis.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_491" id = "not7_491" href = "#line7_491">491.</a> +<i>huic Africa nomine cedet</i>, δεινῶς pro, Africani cognomen adcipiet. +<span class = "pagenum notes">448</span> +Cf. Liv. XXX, 45.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_492" id = "not7_492" href = "#line7_492">492.</a> +Hujus Africani majoris filius, P. Corn. Scipio, adoptavit L. Æmilii +Pauli filium, P. Corn. Scipionem Africanum minorem Æmilianum, qui b. +Punicum III, finiet, Carthaginemque exscindet. +—<i>dabit ex sese</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#line3_625">III, 625</a>. +—<i>fatiget</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_63">ad I, 63</a>; <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_75">II, 75</a>. +—<a name = "not7_493" id = "not7_493" href = +"#line7_493">493.</a> <i>cinerem Libyæ</i>, παθητικῶς, ut apud +Virgilium, Æn. V, 787.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_494" id = "line7_494"> </a> +Quæ dum arcana Deûm vates evolvit in antro,</p> +<span class = "linenum">495</span> +<p><a name = "line7_495" id = "line7_495"> </a> +Jam monita et Fabium bellique equitumque magister</p> +<p><a name = "line7_496" id = "line7_496"> </a> +Exuerat <a href = "#var7_496">mentem</a>, ac præceps tendebat in +hostem.</p> +<p><a name = "line7_497" id = "line7_497"> </a> +Pascere <a href = "#var7_497">nec Pœnus pravum</a> ac nutrire +furorem</p> +<p><a name = "line7_498" id = "line7_498"> </a> +Deerat, et, ut parvo majora ad prælia damno</p> +<p><a name = "line7_499" id = "line7_499"> </a> +Eliceret, dabat interdum simulantia terga.</p> +<span class = "linenum">500</span> +<p><a name = "line7_500" id = "line7_500"> </a> +Non aliter, quam qui sparsa per stagna profundi</p> +<p><a name = "line7_501" id = "line7_501"> </a> +Evocat e liquidis piscem penetralibus esca,</p> +<p><a name = "line7_502" id = "line7_502"> </a> +Quumque levem summa vidit jam nare sub unda,</p> +<p><a name = "line7_503" id = "line7_503"> </a> +Ducit <a href = "#var7_503">sinuato captivum</a> ad litora lino.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_494" id = "not7_494" href = "#line7_494">494.</a> +Retexitur filum narrationis, inde a <a class = "crossref" href = +"#line7_409">v. 409</a>, abruptum. +—<a name = "not7_495" id = "not7_495" href = +"#line7_495">495.</a> Cf. Liv. XXII, 23 sq., et Polyb. III, 101, +102. +—<i>monita</i> Fabii, vid. <a class = "crossref" href = +"#line7_385">v. 385 sqq.</a> +—<a name = "not7_496" id = "not7_496" href = +"#line7_496">496.</a> <i>Exuere</i> aliquem κατὰ <i>mentem</i>, +oblivisci, vel repudiare, ut ἐκδύσασθαι τινὰ, <i>e. magistrum</i> Tac. +Ann. XIV, 52, extr. ubi vid. Ern. Contra <i>induere patrem</i> dixit +Claud. Cons. Hon. III, 157.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_497" id = "not7_497" href = "#line7_497">497.</a> +Cf. V.L. +—<a name = "not7_499" id = "not7_499" href = +"#line7_499">499.</a> <i>dabat simulantia terga</i>, fugam +simulabat.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_500" id = "not7_500" href = "#line7_500">500</a> <a name += "not7_501" id = "not7_501" href = "#line7_500">sq.</a> +Cf. <a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_47">V, 47 +sq.</a> +—<i>stagna profundi</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"#not7_282">ad v. 282</a>. +—<a name = "not7_502" id = "not7_502" href = +"#line7_502">502.</a> <i>levem</i>, velociter natantem. Cf. +<a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_394">ad III, 394</a>. +—<a name = "not7_503" id = "not7_503" href = +"#line7_503">503.</a> <i>sinuato</i>, ob motum et formam, epith. +orn.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">449</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_504" id = "line7_504"> </a> +Fama furit, versos hostes, Pœnumque salutem</p> +<span class = "linenum">505</span> +<p><a name = "line7_505" id = "line7_505"> </a> +Invenisse fuga: liceat si vincere, finem</p> +<p><a name = "line7_506" id = "line7_506"> </a> +Promitti cladum: sed enim ditione carere</p> +<p><a name = "line7_507" id = "line7_507"> </a> +Virtutem, et pœnas vincentibus esse repostas;</p> +<p><a name = "line7_508" id = "line7_508"> </a> +Clausurum jam castra ducem, rursusque referri</p> +<p><a name = "line7_509" id = "line7_509"> </a> +<a href = "#var7_509">Vaginæ jussurum enses</a>, reddatur in armis</p> +<span class = "linenum">510</span> +<p><a name = "line7_510" id = "line7_510"> </a> +Ut ratio, <a href = "#var7_510">et</a> purget miles, cur vicerit +hostem.</p> +<p><a name = "line7_511" id = "line7_511"> </a> +Hæc vulgus: nec non Patrum Saturnia mentes</p> +<p><a name = "line7_512" id = "line7_512"> </a> +Invidiæ stimulo fodit et popularibus auris.</p> +<p><a name = "line7_513" id = "line7_513"> </a> +<a href = "#var7_513">Tunc</a> indigna fide censent optandaque Pœno,</p> +<p><a name = "line7_514" id = "line7_514"> </a> +Quæ mox haud parvo <a href = "#var7_514">luerent</a> damnata +periclo.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">449</span> +<a name = "not7_504" id = "not7_504" href = +"#line7_504">504 sq.</a>, cf. Liv. XXII, 24, 25, et Polyb. III, +103. +—<a href = "#line7_504">504.</a> <i>Fama furit</i>, ut +<i>bacchatur</i> ap. Virg. Æn. IV, 666. +—<a name = "not7_505" id = "not7_505" href = +"#line7_505">505.</a> Singula invidiose dicta in Fabium. +—<a name = "not7_506" id = "not7_506" href = +"#line7_506">506.</a> <i>ditione</i>, vi ac potestate. Cf. Metilii +et Fabii verba ap. Liv. XXII, 25. +—<a name = "not7_507" id = "not7_507" href = +"#line7_507">507.</a> <i>Virtutem</i>, Minucium, virum fortem. +—<a name = "not7_510" id = "not7_510" href = +"#line7_510">510.</a> <i>purget</i> se, rationem reddat.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_512" id = "not7_512" href = "#line7_512">512.</a> +<i>stimulo fodit</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_113">ad I, 113</a>, et sup. <a class = "crossref" +href = "#not7_271">ad v. 271</a>. +—<i>aura popularis</i>, levis favor plebis; vid. Ern. Clav. Cic. +et Jani ad Hor. Od. III, <span class = "smallcaps">ii</span>, 20.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_513" id = "not7_513" href = "#line7_513">513.</a> +Cf. Liv. XXII, 25... 27, et Polyb. III, 103.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">515</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_515" id = "line7_515"> </a> +Dividitur miles; Fabioque equitumque magistro</p> +<p><a name = "line7_516" id = "line7_516"> </a> +<a href = "#var7_516">Imperia æquantur penitus: cernebat, et +expers</a></p> +<p><a name = "line7_517" id = "line7_517"> </a> +Irarum senior, magnas ne penderet alti</p> +<p><a name = "line7_518" id = "line7_518"> </a> +Erroris pœnas patria inconsulta, timebat.</p> +<p><a name = "line7_519" id = "line7_519"> </a> +Ac tum, multa putans secum, ut remeavit ab Urbe,</p> +<span class = "linenum">520</span> +<p><a name = "line7_520" id = "line7_520"> </a> +Partitus socias vires, vicina propinquis</p> +<span class = "pagenum">450</span> +<p><a name = "line7_521" id = "line7_521"> </a> +Signa jugis locat, et specula sublimis ab alta</p> +<p><a name = "line7_522" id = "line7_522"> </a> +Non Romana minus servat, quam Punica castra.</p> +<p><a name = "line7_523" id = "line7_523"> </a> +Nec mora: disjecto <a href = "#var7_523">Minucî</a> vecordia vallo,</p> +<p><a name = "line7_524" id = "line7_524"> </a> +Perdendi simul et pereundi ardebat amore.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_516" id = "not7_516" href = "#line7_516">516</a> <a name += "not7_517" id = "not7_517" href = "#line7_516">sq.</a> +Non tam patienter eandem rem tulit L. Papirius Cursor, de quo vid. Liv. +VIII, 30... 35. +—<i>cernebat</i>, Cell. exponit, prævidit periculum; et Lefeb. +«senex, expers irarum, quid agebat inconsulta patria, cernebat, et +timebat, ne ipsa penderet, etc.» +—<a name = "not7_518" id = "not7_518" href = +"#line7_518">518.</a> Cf. Liv. XXII, 36, extr. +—<i>patria inconsulta</i>, cui male consultum erat, +<i>unberathen</i>, <i>übelberathen</i>; Lenz. Immo temeraria: illa certe +notio vocis hujus nullo, opinor, exemplo firmari potest. Vid. <a class = +"crossref" href = "bookVIII.html#not8_217">ad VIII, 217</a>, sententiam +virorum doctorum. <span class = "smallcaps">Ed.</span></p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_519" id = "not7_519" href = "#line7_519">519.</a> +<i>multa putans, secum</i>, +<span class = "pagenum notes">450</span> +ut ap. Virg. Æneid. VI, 332. +—<a name = "not7_522" id = "not7_522" href = +"#line7_522">522.</a> <i>servat</i>, vid. <a class = "crossref" +href = "bookIII.html#not3_380">ad III, 380</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_523" id = "not7_523" href = "#line7_523">523.</a> +<i>Minuci vecordia</i>, ut <i>virtus Catonis</i> et <i>sapientia +Læli</i> ap. Horat. Cf. <a class = "crossref missing" href = +"bookIV.html#not4_599" title = "‘959’ legitur">ad IV, 599</a>.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">525</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_525" id = "line7_525"> </a> +Quem postquam rapidum vidit procedere castris</p> +<p><a name = "line7_526" id = "line7_526"> </a> +Hinc Libys, hinc Fabius, simul adcendere sagaces</p> +<p><a name = "line7_527" id = "line7_527"> </a> +In subitum curas: propere capere arma maniplis</p> +<p><a name = "line7_528" id = "line7_528"> </a> +Edicit, <a href = "#var7_528">vallique</a> tenet munimine turmas</p> +<p><a name = "line7_529" id = "line7_529"> </a> +Ausonius: torquet totas in prælia vires</p> +<span class = "linenum">530</span> +<p><a name = "line7_530" id = "line7_530"> </a> +Pœnorum ductor, propellitque agmina voce:</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_525" id = "not7_525" href = "#line7_525">525.</a> +Cf. Liv. XXII, 28, et Polyb. III, 104, 105. Sensum h.l. qui cuivis +facile in oculos incurrit, Drak. ita exposuit: Quum Minucium castris +procedere videret hinc Fabius, inde Hannibal; ille, ut milites arma +caperent, edixit, quos tamen intra castra continebat ad subita rerum +paratos: hic autem suos in aciem eduxit, ut absente Dictatore cum +magistro equitum manum consereret. +—<a name = "not7_527" id = "not7_527" href = +"#line7_527">527.</a> <i>In subitum</i>, ut <i>subitum</i>, <i>de +subito</i>, <i>subito</i>, <i>per subitum</i>, <i>per longum</i>, <i>per +tacitum</i>, quæ vid. in Ind. et ap. Drak. et N. Heins. ad XV, 145; +Cf. Heyne ad Virg. Æn. IX, 31. +—<i>curæ sagaces in subitum</i>, scil. periculum, seu consilium +capiendum, h.e. cautio et prudentia, quæ in quovis repentino casu +consilia habet parata et in promptu; Lenz. +—<a name = "not7_529" id = "not7_529" href = +"#line7_529">529.</a> <i>Ausonius</i>, Romanus, Rom. dux, Fabius, +ut <i>Pœnus</i> dicitur Hannibal. +—<i>torquet vires</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_640">IV, 640</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_531" id = "line7_531"> </a> +«Dum dictator abest, rape, miles, <a href = "#var7_531">tempora</a> +pugnæ.</p> +<p><a name = "line7_532" id = "line7_532"> </a> +<a href = "#var7_532">Non sperata</a> diu plano certamina campo</p> +<p><a name = "line7_533" id = "line7_533"> </a> +Obfert ecce Deus: <a href = "#var7_533">quoniam</a> data copia, +longum</p> +<p><a name = "line7_534" id = "line7_534"> </a> +<a href = "#var7_534">Detergete</a> situm ferro, multoque cruore</p> +<span class = "linenum">535</span> +<p><a name = "line7_535" id = "line7_535"> </a> +Exsatiate, viri, plenos rubiginis enses.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_531" id = "not7_531" href = "#line7_531">531.</a> +<i>rape tempora</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_569">ad I, 569</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_534" id = "not7_534" href = "#line7_534">534.</a> +Cf. sup. <a class = "crossref" href = "#line7_343">v. 343, 344</a>. +—<a name = "not7_535" id = "not7_535" href = +"#line7_535">535.</a> <i>Exsatiate enses</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookV.html#not5_274">ad V, 274</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_536" id = "line7_536"> </a> +Atque ea Cunctator pensabat ab aggere valli,</p> +<p><a name = "line7_537" id = "line7_537"> </a> +Perlustrans campos oculis, tantoque periclo</p> +<span class = "pagenum">451</span> +<p><a name = "line7_538" id = "line7_538"> </a> +Discere, <a href = "#var7_538">quinam</a> esset Fabius, te, Roma, +<a href = "#var7_538">dolebat</a>.</p> +<p><a name = "line7_539" id = "line7_539"> </a> +Cui natus, juncta arma ferens, «Dabit inprobus, inquit,</p> +<span class = "linenum">540</span> +<p><a name = "line7_540" id = "line7_540"> </a> +<a href = "#var7_540">Quas dignum</a>, pœnas; qui per suffragia cæca</p> +<p><a name = "line7_541" id = "line7_541"> </a> +Invasit nostros hæc ad discrimina fasces.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">451</span> +<a name = "not7_539" id = "not7_539" href = "#line7_539">539.</a> +Hæc de suo addidit poeta. Cf. <a class = "crossref" href = +"#not7_567">ad v. 567 sq.</a> +—<i>natus</i>, Q. Fabius, de quo vid. Liv. XXIV, 9, 12, 43... +46. Ejus verba h.l. summum indignationis adfectum spirant. +—<a name = "not7_540" id = "not7_540" href = +"#line7_540">540.</a> <i>suffragia cæca</i>, ut <a class = +"crossref" href = "bookVIII.html#line8_255">VIII, 255</a>; possunt esse, +seu plebis cæcæ et ignobilis (vid. <a class = "crossref missing" href = +"bookV.html#not5_3" title = "recte 3">ad V, 2</a>), vel incerta ac +vana, ut <i>suffragia ventosæ plebis</i> dixit Hor. Epist. I, <span +class = "smallcaps">xix</span>, 37. Sed præstat explicare inconsulta, +vel plebis cæco impetu, studio et favore in Minucium inclinantis. +—<a name = "not7_541" id = "not7_541" href = +"#line7_541">541.</a> <i>Invasit</i>, ut <a class = "crossref" href += "bookII.html#line2_292">II, 292</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_712">IV, 712</a>, ad se rapuit, vi nobis +extorsit.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_542" id = "line7_542"> </a> +Insanæ spectate tribus! pro <a href = "#var7_542">lubrica +rostra</a>,</p> +<p><a name = "line7_543" id = "line7_543"> </a> +Et vanis fora læta viris! nunc munera Martis</p> +<p><a name = "line7_544" id = "line7_544"> </a> +Æquent imperio, et solem concedere nocti</p> +<span class = "linenum">545</span> +<p><a name = "line7_545" id = "line7_545"> </a> +<a href = "#var7_545">Sciscant</a> inbelles! magna mercede piabunt</p> +<p><a name = "line7_546" id = "line7_546"> </a> +Erroris rabiem, et nostrum violasse parentem.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_542" id = "not7_542" href = "#line7_542">542.</a> +<i>rostra lubrica</i>, periculosa; vel fallacia, ut ap. Virg. Æn. XI, +716; vel denique levia, mobilia, (ut <i>mobiles Quirites</i> ap. Hor. +Od. I, <span class = "smallcaps">i</span>, 7) fluctuantia, +inconstantia, ut <i>lubricus adsensus</i> ap. Cic., Acad. IV, 108. +—<a name = "not7_544" id = "not7_544" href = +"#line7_544">544.</a> <i>solem concedere nocti</i>, δεινῶς pro, +Fabium, tantum ducem, cedere Minucio. Cf. Hor. Sat. I, <span class += "smallcaps">vii</span>, 24, et Cic. N. D. II, 5. +—<a name = "not7_545" id = "not7_545" href = +"#line7_545">545.</a> <i>Sciscere</i> voc. propr. de legibus +jubendis, et quidem plebeiis, quæ inde <i>scita plebis</i>, vel +<i>plebiscita</i> dicuntur; Drak. +—<i>inbelles</i>, h.l. non timidi et ignavi esse videntur, sed ad +bellum inepti, rectæ belli gerendi rationis ignari. Ita adversariis idem +probrum, quo Fabium lacerabant, etsi alio sensu ingeritur.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_547" id = "line7_547"> </a> +Tum senior, quatiens hastam, lacrimisque coortis:</p> +<p><a name = "line7_548" id = "line7_548"> </a> +«Sanguine Pœnorum, juvenis, tam tristia dicta</p> +<p><a name = "line7_549" id = "line7_549"> </a> +Sunt <a href = "#var7_549">abolenda</a> tibi: patiarne ante ora +manusque</p> +<span class = "linenum">550</span> +<p><a name = "line7_550" id = "line7_550"> </a> +Civem deleri nostras? aut vincere Pœnum,</p> +<p><a name = "line7_551" id = "line7_551"> </a> +Me spectante, sinam? <a href = "#var7_551">nos æquavisse minori</a>,</p> +<span class = "pagenum">452</span> +<p><a name = "line7_552" id = "line7_552"> </a> +Solvetur culpa, <a href = "#var7_552">si sunt</a> mihi talia corda.</p> +<p><a name = "line7_553" id = "line7_553"> </a> +Jamque hoc (ne dubites) longævi, nate, parentis</p> +<p><a name = "line7_554" id = "line7_554"> </a> +Adcipe, et æterno fixum sub pectore serva:</p> +<span class = "linenum">555</span> +<p><a name = "line7_555" id = "line7_555"> </a> +Succensere nefas patriæ, nec fœdior ulla</p> +<p><a name = "line7_556" id = "line7_556"> </a> +Culpa sub extremas fertur mortalibus umbras.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_548" id = "not7_548" href = "#line7_548">548.</a> +<i>tristia dicta</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_147">ad I, 147</a>. +—<a name = "not7_549" id = "not7_549" href = +"#line7_549">549.</a> <i>abolenda</i>, expianda. +<span class = "pagenum notes">452</span> +Conf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_61">ad +I, 61</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_554" id = "not7_554" href = "#line7_554">554.</a> +<i>æterno</i>, æternum, semper. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#var2_235">ad II, 235, in V.L.</a> +—<a name = "not7_556" id = "not7_556" href = +"#line7_556">556.</a> <i>fertur mortalibus</i>, eos +prosequitur.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_557" id = "line7_557"> </a> +Sic docuere senes. Quantus qualisque fuisti,</p> +<p><a name = "line7_558" id = "line7_558"> </a> +Quum pulsus lare et extorris Capitolia <a href = +"#var7_558">curru</a></p> +<p><a name = "line7_559" id = "line7_559"> </a> +<a href = "#var7_558">Intrares exsul! tibi</a> corpora cæsa, +Camille,</p> +<span class = "linenum">560</span> +<p><a name = "line7_560" id = "line7_560"> </a> +Damnata quot sunt dextra! pacata fuissent</p> +<p><a name = "line7_561" id = "line7_561"> </a> +Ni consulta viro, mensque inpenetrabilis iræ,</p> +<p><a name = "line7_562" id = "line7_562"> </a> +<a href = "#var7_562">Mutassentque solum</a> sceptris Æneia regna,</p> +<p><a name = "line7_563" id = "line7_563"> </a> +Nullaque nunc stares terrarum vertice, Roma.</p> +<p><a name = "line7_564" id = "line7_564"> </a> +Pone iras, o nate, meas: socia arma <a href = +"#var7_564">feramus</a>.</p> +<span class = "pagenum">453</span> +<span class = "linenum">565</span> +<p><a name = "line7_565" id = "line7_565"> </a> +Adceleremus opem.» <a href = "#var7_565">Jamque intermixta</a> +sonabant</p> +<p><a name = "line7_566" id = "line7_566"> </a> +Classica, <a href = "#var7_566">procursusque</a> viros conliserat +acer.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_557" id = "not7_557" href = "#line7_557">557.</a> +Præclare Fabius filio ad imitandum proponit exemplum M. Furii Camilli, +qui damnatus in exsilium abiit Ardeam, sed mox ibi, injuriarum oblitus +et publica, quam sua, fortuna mæstior, Gallos in castris trucidavit, +precibusque ingratæ civitatis cedens in patriam rediit, ubi Dictator +dictus Gallis internecione occisis triumphavit, et, post incensam a +Senonibus urbem, solus Romanos a consilio Veios migrandi revocavit; quaæ +nota sunt ex Liv. V, 32, 43... 55. +—<a name = "not7_558" id = "not7_558" href = +"#line7_558">558.</a> <i>curru</i>, triumphali; vid. <a class = +"crossref" href = "bookVI.html#not6_546">ad VI, 546</a>. De hac Camilli +victoria et triumpho prorsus tacet Polybius, unde utrumque ab historicis +Rom. confictum putant. Cf. Duker. ad Flor. I, 13, 17, p. 117. +Sed vid. sup. <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#lib6_notes">commentat. Argumento lib. VI subjuncta</a>. +—<a name = "not7_559" id = "not7_559" href = +"#line7_559">559</a> <a name = "not7_560" id = "not7_560" href = +"#line7_559">sq.</a> +<i>tibi Damnata dextra</i>, a te damnato. +—<a name = "not7_561" id = "not7_561" href = +"#line7_561">561.</a> <ins class = "correction" title = +"‘inpenetrabilisiræ’ legitur"><i>inpenetrabilis iræ</i></ins>, ut +<a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_413">VI, 413</a>. +—<a name = "not7_563" id = "not7_563" href = +"#line7_563">563.</a> Hæc Silii magis, quam Fabii temporibus +conveniunt.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_564" id = "not7_564" href = "#line7_564">564.</a> +<i>iras meas</i>, quæ potius me decent, qui, dimidia imperii parte +ademta, læsus sum; Mars. +<span class = "pagenum notes">453</span> +et Barth. Adv. I, 13. Male Dausq. quibus honori meo consultum is, +vel in quas imperium meum est.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_567" id = "line7_567"> </a> +Primus claustra manu portæ dictator et altos</p> +<p><a name = "line7_568" id = "line7_568"> </a> +Disjecit postes, rupitque in prælia cursum.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_567" id = "not7_567" href = "#line7_567">567 sq.</a> +Si Liv. XXII, 29; Polyb. III, 105; ceterisque historicis fides habenda, +Fabius Hannibalem repulit tantum et cedere coegit, non justa acie cum eo +conflixit, qua vinci eum posse primus apud Nolam docuit M. Marcellus; +vid. Liv. XXIII, 16, et Val. Max. IV, <span class = +"smallcaps">i</span>, 7. Silius vero brevem pugnæ Fabianæ +mentionem, quam illi injiciunt, in Dictatoris laudem amplificavit, ut +contra tot alia prælia, a Livio memorata, silentio fere prætermittit, +quia ad lectoris delectationem reique summam minus momenti habent. Quid +enim ad rerum magnitudinem, quæ animum admiratione percutit, ad +narrationis splendorem, et ad popularium inpr. mentes tenendas, majorem +vim habere poterat, quam imago magni viri, qui adhuc singulari prudentia +certamen fugit, summaque constantia in consilio, nihil temere audendi, +mansit, nunc autem, salute patriæ et re ipsa ita postulante, Hannibali +non magis virtute, quam rei militaris peritia cedit? Hinc etiam filius +tanti viri, qui militiam auspicatur, <a class = "crossref" href = +"#line7_713">v. 713 sqq.</a>, inter ceteros virtute eminet: de quo +in historicis nihil reperias. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_417">ad IV, 417</a>. +—<a name = "not7_568" id = "not7_568" href = +"#line7_568">568.</a> <i>rupit cursum</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_54">ad I, 54</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_569" id = "line7_569"> </a> +Non graviore movent venti certamina mole,</p> +<span class = "linenum">570</span> +<p><a name = "line7_570" id = "line7_570"> </a> +Odrysius Boreas, et Syrtim tollere pollens</p> +<p><a name = "line7_571" id = "line7_571"> </a> +<a href = "#var7_571">Africus: obnixi quum bella furentia +torquent,</a></p> +<p><a name = "line7_572" id = "line7_572"> </a> +Distraxere fretum, ac diversa ad litora volvunt</p> +<p><a name = "line7_573" id = "line7_573"> </a> +Æquor quisque suum; sequitur stridente procella</p> +<p><a name = "line7_574" id = "line7_574"> </a> +Nunc huc, nunc illuc, <a href = "#var7_574">raptum</a> mare, et intonat +undis.</p> +<span class = "pagenum">454</span> +<span class = "linenum">575</span> +<p><a name = "line7_575" id = "line7_575"> </a> +Haud <a href = "#var7_575">prorsus</a> daret ullus honos, tellusque +subacta</p> +<p><a name = "line7_576" id = "line7_576"> </a> +Phœnicum, et Carthago ruens, injuria quantum</p> +<p><a name = "line7_577" id = "line7_577"> </a> +Orta ex invidia decoris tulit: omnia namque</p> +<p><a name = "line7_578" id = "line7_578"> </a> +Dura simul devicta viro, metus, Hannibal, iræ,</p> +<p><a name = "line7_579" id = "line7_579"> </a> +Invidia, atque <a href = "#var7_579">una</a> Fama et Fortuna +subactæ.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_569" id = "not7_569" href = "#line7_569">569.</a> +Splendida comparatio militum, qui magno strepitu ex tentoriis castrisque +undique effusi in hostes ruunt et inter se conliduntur, cum ventis inter +se pugnantibus. Aliquantum congruit locus Virg. Æn. X, 356 sq. +—<a name = "not7_570" id = "not7_570" href = +"#line7_570">570.</a> <i>Odrysius Boreas</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_587">ad I, 587</a>, et <a class += "crossref" href = "bookIV.html#not4_431">IV, 431</a>. +—<a name = "not7_571" id = "not7_571" href = +"#line7_571">571.</a> <i>obnixi</i>, ut ap. Virg. l.c. ubi dubia +est lectio. +—<i>bella torquent</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_431">ad IV, 431</a>. +—<a name = "not7_572" id = "not7_572" href = +"#line7_572">572 sq.</a> +<i>volvunt quisque</i>, conf. Heins. ad Ovid. Met. I, 59, et +Stroth. ad Liv. I, 59. +—<a class = "missing" name = "not7_573" id = "not7_573" href = +"#line7_573" title = "numerus deest">573.</a> <i>stridente +procella</i>, ut ap. Virg. Æn. I, 102; ὑπὸ λιγέων ἀνέμων σπέρχωσιν +ἄελλαι Hom. Iliad. ν, 334; λιγυρῇσι πνοιῇσι Iliad. ε, 526; λιγυπνείοντας +ἀνέμους +<span class = "pagenum notes">454</span> +Odyss. δ, 567.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_575" id = "not7_575" href = "#line7_575">575.</a> +Hæc prorsus divina, sententiarum verborumque gravitate! +—<a name = "not7_576" id = "not7_576" href = +"#line7_576">576...</a> <a name = "not7_579" id = "not7_579" href = +"#line7_579">579.</a> <i>injuria quantum</i>, etc., quum omnibus +persuaderet, quanta injuria adfecissent eum, qui solus rectam belli +gerendi rationem teneret patriamque ab interitu retraxisset.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">580</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_580" id = "line7_580"> </a> +Pœnus ab excelso rapidos decurrere vallo</p> +<p><a name = "line7_581" id = "line7_581"> </a> +Ut vidit, tremuere iræ, ceciditque repente</p> +<p><a name = "line7_582" id = "line7_582"> </a> +Cum gemitu spes haud dubiæ præsumta ruinæ:</p> +<p><a name = "line7_583" id = "line7_583"> </a> +Quippe aciem denso circumvallaverat orbe,</p> +<p><a name = "line7_584" id = "line7_584"> </a> +<a href = "#var7_584">Hausurus</a> clausos conjectis undique telis.</p> +<span class = "linenum">585</span> +<p><a name = "line7_585" id = "line7_585"> </a> +Atque hic Dardanius <a href = "#var7_585">pravo</a> certamine ductor</p> +<p><a name = "line7_586" id = "line7_586"> </a> +Jam Styga et æternas intrarat <a href = "#var7_586">ment</a>e +tenebras.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_580" id = "not7_580" href = "#line7_580">580.</a> +<i>excelso vallo</i>, colle, seu tumulo, in quo Fabius castra ponere +solebat. Conf. <a class = "crossref" href = +"#line7_731">v. 731</a>. +—<a name = "not7_581" id = "not7_581" href = +"#line7_581">581.</a> <i>tremuere iræ</i>, tremuit Hannibal, qui +ante iratus et ferox erat. +—<a name = "not7_583" id = "not7_583" href = +"#line7_583">583.</a> Aciem Minucii corona militum circumdederat. +—<a name = "not7_584" id = "not7_584" href = +"#line7_584">584.</a> <i>Hausurus</i>, vid. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_392">ad I, 392</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_585" id = "not7_585" href = "#line7_585">585.</a> +Minucius, dux pravus, metu prope jam exanimatus erat. +—<a name = "not7_586" id = "not7_586" href = +"#line7_586">586.</a> <i>mente intrarat</i>, se intraturum putabat; +Drak. coll. II, 352; Stat. Th. X, 556, et inpr. Homer. Iliad. ο, +251: Καὶ δὴ ἔγωγ᾽ ἐφάμην νέκυας καὶ δῶμ᾽ Ἀΐδαο Ἥματι τῶδ᾽ ὄψεσθαι. Add. +Hor. Od. II, <span class = "smallcaps">xiii</span>, 21, 22, et inf. +<a class = "crossref" href = "#line7_741">v. 741</a>, ubi se jam +vidisse <i>umbras æternas</i> Minucius memorat.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_587" id = "line7_587"> </a> +Nam Fabium auxiliumque viri sperare pudebat;</p> +<p><a name = "line7_588" id = "line7_588"> </a> +Quum senior, gemino complexus prælia cornu,</p> +<p><a name = "line7_589" id = "line7_589"> </a> +Ulteriore ligat Pœnorum terga corona,</p> +<span class = "linenum">590</span> +<p><a name = "line7_590" id = "line7_590"> </a> +<a href = "#var7_590">Et modo claudentes aciem, nunc extima +cingens,</a></p> +<span class = "pagenum">455</span> +<p><a name = "line7_591" id = "line7_591"> </a> +Clausos ipse tenet: majorem surgere in arma,</p> +<p><a name = "line7_592" id = "line7_592"> </a> +Majoremque dedit cerni Tirynthius: altæ</p> +<p><a name = "line7_593" id = "line7_593"> </a> +Scintillant cristæ, et (mirum) velocibus ingens</p> +<p><a name = "line7_594" id = "line7_594"> </a> +Per subitum membris venit vigor: ingerit hastas,</p> +<span class = "linenum">595</span> +<p><a name = "line7_595" id = "line7_595"> </a> +<a href = "#var7_595">Aversumque</a> premit telorum nubibus hostem.</p> +<p><a name = "line7_596" id = "line7_596"> </a> +Qualis post <a href = "#var7_596">juvenem</a>, nondum subeunte +senecta,</p> +<p><a name = "line7_597" id = "line7_597"> </a> +Rector erat Pylius <a href = "#var7_597">bellis</a> ætate secunda.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_588" id = "not7_588" href = "#line7_588">588.</a> +<i>gemino complexus</i>, suo et Minucii. Cf. Liv. c. 29; Polyb. c. 105. +—<a name = "not7_589" id = "not7_589" href = +"#line7_589">589.</a> <i>Ulteriore</i>, exteriore. +—<a name = "not7_590" id = "not7_590" href = +"#line7_590">590.</a> Lenz. comparat Cic. Somn. Scip. IV, 9, +<i>orbium unus est cælestis extimus, qui reliquos omnes +complectitur</i>. +<span class = "pagenum notes">455</span> +—<a name = "not7_591" id = "not7_591" href = +"#line7_591">591.</a> <i>surgere in arma</i>, cf. <a class = +"crossref" href = "bookIV.html#not4_619">ad IV, 619</a>. Conf. Virg. Æn. +I, 589, ubi vid. Heyne. Conf. etiam Kœppen ad Hom. Iliad. δ, 439; +ε, 1 sq., et quæ disputavi in <i>Magazin für Philologen</i>, +T. I, p. 205 sq., 233 sq. +—<a name = "not7_592" id = "not7_592" href = +"#line7_592">592.</a> <i>Tirynthius</i>, generis auctor; vid. +<a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_3">ad II, 3</a>. +—<a name = "not7_594" id = "not7_594" href = +"#line7_594">594.</a> <i>Per subitum</i>, cf. <a class = "crossref" +href = "#not7_527">ad v. 527</a>. +—<a name = "not7_595" id = "not7_595" href = +"#line7_595">595.</a> <i>telorum nubibus</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_311">ad I, 311</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_596" id = "not7_596" href = "#line7_596">596.</a> +<i>juvenem</i>, juventutem. +—<a name = "not7_597" id = "not7_597" href = +"#line7_597">597.</a> <i>Rector Pylius</i>, Nestor. +—<i>ætate secunda</i>, media. Cf. Hom. α, 260 sq., ubi ipse de +suis laudibus rebusque gestis prædicat. Sic nostras <span class = +"smallcaps">J. B. Rousseau</span>,</p> + +<div class = "verse ital"> +<p>Au midi de mes années,</p> +<p>Je touchais à mon couchant.</p> + +<p class = "right"><span class = "smallcaps">Ed.</span></p> +</div> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_598" id = "line7_598"> </a> +Inde ruens, <a href = "#var7_598">Thurin</a>, et Buten, et Narin, et +Arsen</p> +<p><a name = "line7_599" id = "line7_599"> </a> +Dat leto, <a href = "#var7_599">fisumque</a> manus conferre +Mahalcen,</p> +<span class = "linenum">600</span> +<p><a name = "line7_600" id = "line7_600"> </a> +Cui decus insigne, et quæsitum cuspide nomen.</p> +<p><a name = "line7_601" id = "line7_601"> </a> +Tum Garadum, largumque comæ <a href = "#var7_601">prosternit</a> +Adherben,</p> +<p><a name = "line7_602" id = "line7_602"> </a> +Et geminas acies superantem vertice <a href = +"#var7_602">Thulim</a>,</p> +<p><a name = "line7_603" id = "line7_603"> </a> +Qui summas alto prensabat in aggere pinnas.</p> +<p><a name = "line7_604" id = "line7_604"> </a> +Eminus hos: gladio Sapharum, gladioque <a href = +"#var7_604">Monæsum</a>,</p> +<span class = "linenum">605</span> +<p><a name = "line7_605" id = "line7_605"> </a> +Et Morinum pugnas æris stridore cientem,</p> +<p><a name = "line7_606" id = "line7_606"> </a> +Dexteriore gena sedit cui <a href = "#var7_606">letifer</a> ictus,</p> +<p><a name = "line7_607" id = "line7_607"> </a> +Perque tubam fixæ decurrens vulnere malæ,</p> +<span class = "pagenum">456</span> +<p><a name = "line7_608" id = "line7_608"> </a> +Extremo fluxit propulsus murmure sanguis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_601" id = "not7_601" href = "#line7_601">601.</a> +<i>largum comæ</i>, εὐπλόκαμον. +—<a name = "not7_603" id = "not7_603" href = +"#line7_603">603.</a> <i>aggere</i>, vallo, vel muro. Cf. <a class += "crossref" href = "bookI.html#line1_265">I, 265</a>. Res in +miraculum aucta.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_605" id = "not7_605" href = "#line7_605">605.</a> +<i>pugnas æris stridore cientem</i>, ut <i>adcendere ære</i> <a class = +"crossref" href = "bookVIII.html#line8_488">VIII, 488</a>; utrumque ex +Virg. Æn. VI, 165; Drakenb. Add. Val. Fl. VI, 92. +—<a name = "not7_607" id = "not7_607" href = +"#line7_607">607</a> <a name = "not7_608" id = "not7_608" href = +"#line7_607">sq.</a> +Cf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_169">IV, 169 +sq.</a></p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_609" id = "line7_609"> </a> +Proximus huic jaculo Nasamonius occidit Idmon.</p> +<span class = "linenum">610</span> +<p><a name = "line7_610" id = "line7_610"> </a> +Namque super tepido lapsantem sanguine, et ægra</p> +<p><a name = "line7_611" id = "line7_611"> </a> +Lubrica nitentem nequidquam evadere planta,</p> +<p><a name = "line7_612" id = "line7_612"> </a> +Inpacto prosternit <a href = "#var7_612">equo, trepideque</a> +levantem</p> +<p><a name = "line7_613" id = "line7_613"> </a> +Membra adflicta solo, pressa violentius hasta,</p> +<p><a name = "line7_614" id = "line7_614"> </a> +Inplicuit terræ, telumque in cæde reliquit.</p> +<span class = "linenum">615</span> +<p><a name = "line7_615" id = "line7_615"> </a> +Hæret humi cornus motu tremefacta jacentis,</p> +<p><a name = "line7_616" id = "line7_616"> </a> +Et <a href = "#var7_616">campis</a> servat mandatum adfixa cadaver.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">456</span> +<a name = "not7_610" id = "not7_610" href = "#line7_610">610.</a> +<i>lapsantem sanguine</i>, ut Æn. II, 551. +—<a name = "not7_611" id = "not7_611" href = +"#line7_611">611.</a> <i>Lubrica evadere</i>, ex lubrico loco +emergere. +—<a name = "not7_612" id = "not7_612" href = +"#line7_612">612.</a> <i>Inpacto equo</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookIV.html#not4_370">ad IV, 370</a>. +—<a name = "not7_613" id = "not7_613" href = +"#line7_613">613.</a> <i>adflicta solo</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#var1_674">ad I, 674, in V.L.</a> +—<i>pressa violentius hasta</i>, ut ap. Virg. Æn. X, 347. +Conf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_383">ad +I, 383</a>. +—<a name = "not7_614" id = "not7_614" href = +"#line7_614">614.</a> <i>Inplicuit</i>, adfixit. +—<i>telum in cæde</i>, vulnere <i>reliquit</i>, ut ap. Virg. Æn. +XI, 637.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_615" id = "not7_615" href = "#line7_615">615</a> <a name += "not7_616" id = "not7_616" href = "#line7_615">sq.</a> +Luxuriantis ingenii versus.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_617" id = "line7_617"> </a> +Nec non exemplo laudis furiata juventus,</p> +<p><a name = "line7_618" id = "line7_618"> </a> +<a href = "#var7_618">Syllæque</a>, Crassique simul, junctusque +Metello</p> +<p><a name = "line7_619" id = "line7_619"> </a> +<a href = "#var7_619">Furnius</a>, ac melior dextræ Torquatus, +inibant</p> +<span class = "linenum">620</span> +<p><a name = "line7_620" id = "line7_620"> </a> +Prælia, et unanimi vel morte emisse <a href = +"#var7_620">voleba</a>nt</p> +<p><a name = "line7_621" id = "line7_621"> </a> +<a href = "#var7_621">Spectari</a> Fabio: miser hinc vestigia retro</p> +<p><a name = "line7_622" id = "line7_622"> </a> +Dum rapit, et molem subducto corpore vitat</p> +<span class = "pagenum">457</span> +<p><a name = "line7_623" id = "line7_623"> </a> +Intorti Bibulus saxi, atque in terga refertur;</p> +<p><a name = "line7_624" id = "line7_624"> </a> +Strage super lapsus socium, qua fibula morsus</p> +<span class = "linenum">625</span> +<p><a name = "line7_625" id = "line7_625"> </a> +Loricæ crebro laxata resolverat ictu,</p> +<p><a name = "line7_626" id = "line7_626"> </a> +Adcepit lateri, penitusque in viscera adegit,</p> +<p><a name = "line7_627" id = "line7_627"> </a> +Exstabat fixo quod forte cadavere, ferrum.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_617" id = "not7_617" href = "#line7_617">617.</a> +<i>furiata</i>, ἐναργῶς pro excitata, ut <a class = "crossref" href = +"bookXIV.html#line14_281">XIV, 281</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXVII.html#line17_298">XVII, 298</a>; conf. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_32">ad I, 32</a>. +—<a name = "not7_620" id = "not7_620" href = +"#line7_620">620.</a> <i>emisse</i>, vid. <a class = "crossref" +href = "bookIV.html#not4_754">ad IV, 754</a>. +—<a name = "not7_621" id = "not7_621" href = +"#line7_621">621.</a> <i>Spectari Fabio</i>, h.e. ejus plausum et +favorem. Bibulus retro cedens labitur super cadaver, ex quo telum +exstat, quod +<span class = "pagenum notes">457</span> +in latus adcipit. +—<a name = "not7_623" id = "not7_623" href = +"#line7_623">623.</a> <i>in terga refertur</i>, id. q. <i>vestigia +retro rapit</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_315">ad IV, 315</a>. +—<a name = "not7_624" id = "not7_624" href = +"#line7_624">624.</a> <i>qua fibula</i>, etc., imitat. Virg. Æn. +XII, 273, 274. ubi vid. Heyne, et ad Æn. I, 169; XII, 782. +—<i>morsus</i>, ut ap. Ovid. Met. VIII, 318; Claud. Cons. Olyb. et +Prob.; 88 Drak.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_628" id = "line7_628"> </a> +Heu sortem necis! evasit Garamantica tela</p> +<p><a name = "line7_629" id = "line7_629"> </a> +Marmaridumque manus, ut inerti cuspide fusus</p> +<span class = "linenum">630</span> +<p><a name = "line7_630" id = "line7_630"> </a> +Occideret, telo non in sua vulnera misso.</p> +<p><a name = "line7_631" id = "line7_631"> </a> +Volvitur exanimis, turpatque <a href = "#var7_631">decora +juventa</a></p> +<p><a name = "line7_632" id = "line7_632"> </a> +Ora novus pallor; membris dimissa solutis</p> +<p><a name = "line7_633" id = "line7_633"> </a> +Arma fluunt, erratque niger per lumina somnus.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_629" id = "not7_629" href = "#line7_629">629.</a> +<i>iners cuspis</i>, a nullo conjecta, et sine vi, ut <i>i</i>. +<i>ignis</i> <a class = "crossref" href = +"bookV.html#line5_572">V, 572</a>, et fere κόφων βέλος Hom. Iliad. +λ, 390, vel <i>telum sine ictu</i> Virg. Æn. II, 544. +—<i>fusus</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_113">ad II, 113</a>. +—<a name = "not7_630" id = "not7_630" href = +"#line7_630">630.</a> <i>telo non in sua vulnera misso</i>, ut +<i>alieno vulnere</i> dixit Virgil. Æn. X, 781.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_632" id = "not7_632" href = "#line7_632">632.</a> +<i>membris solutis</i>, ut λύθη ψυχὴ Iliad. ε, 296; λῦσε γυῖα Iliad. δ, +469; λῦντο γυῖα Iliad. η, 16; ο, 435. +—<a name = "not7_633" id = "not7_633" href = +"#line7_633">633.</a> <i>Arma fluunt</i> χαμαὶ πέσον. Cf. <a class += "crossref" href = "bookII.html#not2_131">ad II, 131</a>. +—<i>erratque niger per lumina somnus</i>, ut σκότος ὄσσ᾽ ἐκάλυψε, +vel στυγερὸς μὲν σκότος εἷλε, et ἀμφὶ δὲ ὄσσε κελαινὴ νὺξ ἐκάλυψε, Hom. +Iliad. δ, 461; ε, 47, 310. +—<i>niger somnus</i>, ut <i>mors atra</i>, μέλας et πορφύρεος +θάνατος, vel μέλαινα κῆρ Iliad. β, 834; ε, 22, 83; cf. <a class = +"crossref" href = "bookII.html#not2_574">ad II, 574</a>. Hinc et fuscæ +alæ, quibus nos Somnus, etiam æternus ille, obumbrare dicitur; vid. +<a class = "crossref" href = "bookX.html#not10_345">ad X, 345</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_634" id = "line7_634"> </a> +Venerat ad bellum Tyria Sidone, nepotum</p> +<span class = "linenum">635</span> +<p><a name = "line7_635" id = "line7_635"> </a> +Excitus prece, et auxilio socia arma ferebat,</p> +<p><a name = "line7_636" id = "line7_636"> </a> +Eoa tumidus pharetrati militis ala,</p> +<p><a name = "line7_637" id = "line7_637"> </a> +Gens Cadmi, Cleadas; fulva cui plurima passim</p> +<p><a name = "line7_638" id = "line7_638"> </a> +Casside, et aurato fulgebat gemma monili.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_634" id = "not7_634" href = "#line7_634">634</a> <a name += "not7_635" id = "not7_635" href = "#line7_634">sq.</a> +Episodium multis verborum ambagibus ornatum. +—<i>nepotum</i>, Pœnorum, cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_6">ad I, 6</a>. +—<a name = "not7_636" id = "not7_636" href = +"#line7_636">636.</a> <i>Eoa ala</i>, ut ap. Virg. Æn. I, 489. +—<a name = "not7_637" id = "not7_637" href = +"#line7_637">637.</a> <i>Gens Cadmi</i>, vid. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_6">ad I, 6</a>, et <a class = "crossref" +href = "bookII.html#not2_185">II, 185</a>. +—Miles orientis auro superbit, genio terræ materiam suppeditante; +Dausq. +—<i>fulva</i>, aurea.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_639" id = "line7_639"> </a> +Qualis ubi Oceani renovatus Lucifer unda</p> +<span class = "pagenum">458</span> +<span class = "linenum">640</span> +<p><a name = "line7_640" id = "line7_640"> </a> +Laudatur Veneri, et certat majoribus astris.</p> +<p><a name = "line7_641" id = "line7_641"> </a> +Ostro ipse, ac sonipes ostro; totumque per agmen</p> +<p><a name = "line7_642" id = "line7_642"> </a> +Purpura Agenoreis saturata micabat <a href = "#var7_642">ahenis</a>.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_639" id = "not7_639" href = "#line7_639">639.</a> +Imitat. Virg. Æn. VIII, 589 sq., ubi Heyne recte monet, non +<span class = "pagenum notes">458</span> +satis commode comparari Hom. Iliad. ε, 5 sq. Magis huc spectant +loca Iliad. χ, 317 sq., et Apollon. II, 40 sq.; quos imitati sunt, a +Drak. laudati, Ovid. ex P. II, v, 49, et Sen. Hippol. 749 seq. +—<i>renovatus</i> exponit D. Heinsius, ex Hespero Lucifer +factus; sed est modo ortus, unde <i>Lucifer</i> hic positus erit pro +Hespero; <i>Hesperus</i> enim idem astrum vocatur, quum oritur, +<i>Lucifer</i> vero, quum occidit; Drak. Veteres autem, Stoici in +primis, putabant, sidera, cursu suo fatigata, terræ humoribus +vaporibusque maris ali, pasci, refici, renovari ac recreari, ταῖς τῶν +ὑδάτων ἀναθυμιάσεσι τρέφεσθαι Plut. Plac. Phil. I, 3; Πίνες Θάλασσα +δ᾽ Αὔρας· Ὁ δ᾽ Ἥλιος Θάλασσαν· Τὸν δ᾽ Ἥλιον Σελήνη Anacr. +XIX, 3 sq.; ubi vid. Clar. Fischer. Cf. loc. simil. inf. +<a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_248">XII, 248</a>; Burm. +ad Val. Fl. II, 62 et 441; Heyne, Cerda et Burm. ad Virg. Æn. +I, 608; Spanh. ad Callim. H. in Dian. v. 141; Jablonsk. +Panth. Æg. P. II, p. 103, et, quos Drak. laudat, Gron. Diatr. Stat. +pag. 234; Lambin. ad Lucret. I, 232; Lips. Physiol. Stoic. II, 14, +et Livinei. ad eumen. paneg. Constant. Aug. c. 7. +—<a name = "not7_640" id = "not7_640" href = +"#line7_640">640.</a> <i>Laudatur</i>, placet, <i>Veneri</i>, cujus +stella est; vid. Guell. ad Virg. Æn. VIII, 590; Cic. N. D. II, 20; +Somn. Scip. 4 et 5. +—<i>saturata</i>, tincta, ut ap. Ovid. Met. XI, 166; Martial. +VIII, 48, et <i>satur</i> ap. Virg. Ge. IV, 335, ubi vid. Heyne. +—<a class = "missing" name = "not7_642" id = "not7_642" href = +"#line7_642" title = "numerus deest">642.</a> <i>Agenoreis</i> +Tyriis (vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_15">ad +I, 15</a>) <i>ahenis</i>, ut ap. Stat. Silv. I, <span class = +"smallcaps">ii</span>, 151, et Sen. Herc. Œt. 663. Conf. inf. <a class = +"crossref" href = "bookXVI.html#line16_177">XVI, 177</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_643" id = "line7_643"> </a> +Hic, avidum pugnæ, et tam clarum <a href = "#var7_643">exscindere</a> +nomen</p> +<p><a name = "line7_644" id = "line7_644"> </a> +Brutum exoptantem, varie nunc lævus in orbem,</p> +<span class = "linenum">645</span> +<p><a name = "line7_645" id = "line7_645"> </a> +Nunc dexter <a href = "#var7_645">levibus flexo per devia gyris</a></p> +<p><a name = "line7_646" id = "line7_646"> </a> +Ludificatus equo, volucrem <a href = "#var7_646">post</a> terga +sagittam</p> +<span class = "pagenum">459</span> +<p><a name = "line7_647" id = "line7_647"> </a> +Fundit, Achæmenio detrectans prælia ritu.</p> +<p><a name = "line7_648" id = "line7_648"> </a> +Nec damnata manus, medio sed (flebile) mento</p> +<p><a name = "line7_649" id = "line7_649"> </a> +Armigeri Cascæ penetrabilis hæsit arundo,</p> +<span class = "linenum">650</span> +<p><a name = "line7_650" id = "line7_650"> </a> +Obliquumque secans <a href = "#var7_650">subrecta</a> cuspide vulnus</p> +<p><a name = "line7_651" id = "line7_651"> </a> +<a href = "#var7_651">Uventi</a> ferrum admovit tepefacta palato.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_644" id = "not7_644" href = "#line7_644">644.</a> +<i>lævus in orbem</i>, ut ap. Virg. Æn. X, 885. Cf. sup. <a class = +"crossref" href = "bookIV.html#line4_317">IV, 317 seq.</a> +—<a name = "not7_645" id = "not7_645" href = +"#line7_645">645.</a> <i>levibus gyris</i>, ut ap. Iscan. b. Troj. +VI, 10, forte pro parvis, ut <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_592">X, 592</a>. Drak. vel ut <i>levibus +frenis</i>, <i>levis equitatus</i>, <i>faciles gyri</i> N. Heins. +—<a name = "not7_646" id = "not7_646" href = +"#line7_646">646.</a> <i>post terga</i>, retro, more Parthorum, ut +ap. Lucan. I, 230. Conf. intpp. ad Virg. Ge. III, 31; Jani ad Hor. +Od. I, <span class = "smallcaps">xix</span>, 11, et II, <span class += "smallcaps">xiii</span>, 17, et inf. <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_12">X, 12</a>, ubi Drak. laudat Barth. ad Stat. +Silv. I, <span class = "smallcaps">iv</span>, +<span class = "pagenum notes">459</span> +78, et ad Claud. laud. Stil. I, 68. +—<a name = "not7_647" id = "not7_647" href = +"#line7_647">647.</a> <i>Achæmenio</i>, Persico, seu Parthico, ut +passim, a primo Persarum rege, cujus posteri inde Achæmenidæ dicebantur; +vid. Herodot. VII, 11; Ammian. XIX, 4, et Hor. Od. II, <span class += "smallcaps">xii</span>, 21, ubi cf. Jani.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_648" id = "not7_648" href = "#line7_648">648.</a> +<i>Nec damnata manus</i>, non irritus, vanus fuit ictus; ὁ δ᾽ οὐχ ἅλιον +βέλος ἧκεν, Ἀλλὰ, etc. Iliad. ο, 575. +—<a name = "not7_649" id = "not7_649" href = +"#line7_649">649.</a> <i>penetrabilis</i>, active, penetrans, ut +<a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_240">XII, 240</a>; Virg. +Ge. I, 93; Æn. X, 481. +—<a name = "not7_650" id = "not7_650" href = +"#line7_650">650.</a> <i>subrecta</i>, sursum erecta, ut <a class = +"crossref" href = "bookX.html#line10_253">X, 253</a>, ubi Drak. +laudat Virg. Æn. IV, 183; Liv. VII, 10; Gron. ad Liv. VIII, 8, ad +Sen. Herc. F. 790; Acidal. ad Curt. IX, 5, et alibi. +—<a name = "not7_651" id = "not7_651" href = +"#line7_651">651.</a> <i>Uventi palato</i>, epith. orn. ut +<i>udum</i> ap. Virg. Ge. III, 388.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_652" id = "line7_652"> </a> +At Brutus, diro casu turbatus amici,</p> +<p><a name = "line7_653" id = "line7_653"> </a> +Ausum multa virum, et spargentem in vulnera sævos</p> +<p><a name = "line7_654" id = "line7_654"> </a> +Fraude fugæ calamos, jam nullis cursibus instat</p> +<span class = "linenum">655</span> +<p><a name = "line7_655" id = "line7_655"> </a> +Prendere cornipedis, sed totam pectoris iram</p> +<p><a name = "line7_656" id = "line7_656"> </a> +Mandat atrox hastæ, telumque volatile nodo</p> +<p><a name = "line7_657" id = "line7_657"> </a> +Excutit, ac summum, qua laxa monilia crebro</p> +<p><a name = "line7_658" id = "line7_658"> </a> +Nudabant <a href = "#var7_658">versu, tramittit</a> cuspide pectus.</p> +<p><a name = "line7_659" id = "line7_659"> </a> +Labitur intento cornu <a href = "#var7_659">transfossus</a>, et una</p> +<span class = "linenum">660</span> +<p><a name = "line7_660" id = "line7_660"> </a> +Arcum læva cadens, dimisit dextra sagittam.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_653" id = "not7_653" href = "#line7_653">653.</a> +<i>sævos</i>, exitiosiores et periculosiores, <i>fraude fugæ</i>, fuga +simulata, quoniam post tergum conjiciuntur, adeoque minus tibi ab iis +cavere possis. +—<a name = "not7_658" id = "not7_658" href = +"#line7_658">658.</a> <i>versus</i>, στίχος, ordo, ut passim, h.l. +catenulæ, quod quoque versum inflecti possunt, N. Heins. et Drak. +qui citarunt Virg. Ge. IV, 144; Æn. V, 119; Colum. R. R. II, 11; +Plin. XV, 29; XVII, 12; XVIII, 19; Grat. Cyn. 144, et alibi. +—<i>Nudabant</i>, nudam præbebant summam pectoris partem, quia +catenularum ordines laxe juncti erant.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_659" id = "not7_659" href = "#line7_659">659.</a> +Cf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_127">II, 127 +sq.</a>, ubi similiter Dorylas occiditur. <span class = +"smallcaps">Ed.</span> +—<i>intento cornu</i>, arcu, ut <a class = "crossref" href = +"bookII.html#line2_109">II, 109</a>; Cf. Burm. ad Val. Fl. III, 591.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_661" id = "line7_661"> </a> +At non tam tristi sortitus prælia Marte</p> +<p><a name = "line7_662" id = "line7_662"> </a> +Phœbei Soractis honor <a href = "#var7_662">Carmelus</a> agebat:</p> +<span class = "pagenum">460</span> +<p><a name = "line7_663" id = "line7_663"> </a> +Sanguine quippe suo jam <a href = "#var7_663">Bagrada</a> tinxerat +ensem,</p> +<p><a name = "line7_664" id = "line7_664"> </a> +Dux rectorque Nubæ populi; jam fusus eidem</p> +<span class = "linenum">665</span> +<p><a name = "line7_665" id = "line7_665"> </a> +Zeusis, Amyclæi stirps inpacata Phalanti,</p> +<p><a name = "line7_666" id = "line7_666"> </a> +Quem tulerat mater claro Phœnissa Laconi.</p> +<p><a name = "line7_667" id = "line7_667"> </a> +Talia dum metuit, nec pugnæ fisus in hoste</p> +<p><a name = "line7_668" id = "line7_668"> </a> +Tam rapido, nec deinde <a href = "#var7_668">fugæ</a>, suadente +pavore,</p> +<p><a name = "line7_669" id = "line7_669"> </a> +Per dumos miser <a href = "#var7_669">in</a> vicina cacumina quercus</p> +<span class = "linenum">670</span> +<p><a name = "line7_670" id = "line7_670"> </a> +Repserat, atque alta sese <a href = "#var7_669">occultabat</a> in +umbra</p> +<p><a name = "line7_671" id = "line7_671"> </a> +<a href = "#var7_671">Hampsicus</a>, insistens tremulis sub pondere +ramis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_662" id = "not7_662" href = "#line7_662">662.</a> +<i>Phœbei Soractis</i>, cf. <a class = "crossref" href = +"bookV.html#not5_175">ad V, 175</a>. +—<i>honor</i>, decus patriæ. +—<span class = "pagenum notes">460</span> +<a name = "not7_665" id = "not7_665" href = "#line7_665">665.</a> +<i>Amyclæi</i>, Spartani, <i>Phalanti</i>, quo duce Partheniæ Tarentum, +a Tarante conditum, occuparunt. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookXI.html#line11_16">XI, 16</a>; Heyne ad Virg. Ge. IV, 125, et Exc. +XIV ad Æn. III, 551; Jani ad Hor. Od. I, <span class = +"smallcaps">xxviii</span>, 29; II, <span class = "smallcaps">vi</span>, +11. +—<i>stirps inpacata</i>, propter odium Spartanorum in Romanos, +quod a Xanthippi bellique Punici I temporibus resederat. +—<a name = "not7_666" id = "not7_666" href = +"#line7_666">666.</a> <i>claro Laconi</i>, Spartano cuidam, qui a +claro illo Phalanto originem ducebat. Ejusmodi originem ducis Pœnorum, +vel propterea fingere poterat poeta, quod Spartani, duce Xanthippo, in +Africam venerant.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_667" id = "not7_667" href = "#line7_667">667.</a> +<i>Talia</i>, talem necem, qualem Carmelus Zeusi adtulerat, <i>metuit +Hampsicus</i>. +—<a name = "not7_669" id = "not7_669" href = +"#line7_669">669.</a> sqq. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookV.html#line5_469">V, 469 sqq.</a></p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_672" id = "line7_672"> </a> +Hunc longa, multa orantem, Carmelus, et altos</p> +<p><a name = "line7_673" id = "line7_673"> </a> +Mutantem saltu ramos, transverberat hasta;</p> +<p><a name = "line7_674" id = "line7_674"> </a> +Ut, qui <a href = "#var7_674">viscatos</a> populatur arundine lucos,</p> +<span class = "linenum">675</span> +<p><a name = "line7_675" id = "line7_675"> </a> +Dum nemoris celsi procera cacumina sensim</p> +<span class = "pagenum">461</span> +<p><a name = "line7_676" id = "line7_676"> </a> +<a href = "#var7_676">Substructa</a> certat tacitus contingere meta,</p> +<p><a name = "line7_677" id = "line7_677"> </a> +Sublimem calamo sequitur crescente volucrem.</p> +<p><a name = "line7_678" id = "line7_678"> </a> +Effudit vitam, atque alte manante cruore</p> +<p><a name = "line7_679" id = "line7_679"> </a> +Membra pependerunt curvato exsanguia ramo.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_672" id = "not7_672" href = "#line7_672">672.</a> +<i>multa orantem</i>; Maronianum illud, Æneid. XII, 294. <span class = +"smallcaps">Ed.</span> +—<a name = "not7_673" id = "not7_673" href = +"#line7_673">673.</a> <i>Mutantem saltu ramos</i>, modo in hunc, +modo in illum ramum insilientem. Lepida profecto imago: credas Hampsicum +sciuros venari; Ernesti. +—<a name = "not7_674" id = "not7_674" href = +"#line7_674">674.</a> Similis locus Val. Fl. VI, 260 sq.; vid. ibi +Intpp. et ad h.l. Drak. qui laudat Salmas. ad Solin. p. 83 et 765 +(1087); Gron. Obss. III, 18, et ad Auctor. Octaviæ v. 412; Intpp. +ad Petron. c. XL et CIX; Broukh. ad Prop. II, <span class = +"smallcaps">xv</span>, al. <span class = "smallcaps">xix</span>, 24; +Rader. et Grut. App. notar. ad Martial. IX, 54, et XIV, 218, et gemma +ap. Gorlæum Dactyl. T. II, num. 480, ed. Gronov. Cf. etiam Oppian. +III, 486 sq. +<span class = "pagenum notes">461</span> +—<a name = "not7_676" id = "not7_676" href = "#line7_676">676.</a> +N. Heins. hæc notat: «<i>Substructa meta</i>, ut mox et ap. +Martial. XIV, 218. +—<a class = "missing" name = "not7_677" id = "not7_677" href = +"#line7_677" title = "numerus deest">677.</a> <i>calamo +crescente</i>, vel <i>calamo structo</i> Prop. II, <span class = +"smallcaps">xv</span>, (19) 24; (ubi vid. Broukh. et Vulp.) <i>textis +arundinibus</i> Petron. 109; <i>crescente arundine</i> Martial. IX, 54, +et Gr. συνθέτους καὶ πηκτοὺς καλάμους. Dum enim viscatæ arundini aliæ ex +aliis arundines, atque illæ crassiores crassioresque +<i>substruebantur</i> et infigebantur, formam <i>metæ</i> reddebant ac +pyramidis: extremæ autem arundinum crescentium compagi frondentem ramum, +visco inlitum, inserebant, cui dum insidebant aves, (cantu inprimis +adlectæ) glutine adstringebantur.» Τὼς καλάμως ἅμα πάντας ἐπ᾽ ἀλλάλοισι +συνάπτων, Bion. Id. II, 5; Drak. Inf. <a class = "crossref" href = +"bookXIV.html#line14_309">XIV, 309</a>, <i>crescentia tecta</i> h.e. +turris pluribus contignationibus, seu tabulatis, quorum superiora +inferioribus minora sunt, alte educta. +—<i>Meta</i> (<a class = "missing" href = "#line7_676" title = +"post ‘calamo...’ positum">v. 676</a>), conus, et quæcumque res ex +orbiculari et lata basi in acutum fastigium surgit.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">680</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_680" id = "line7_680"> </a> +Jamque in palantes ac versos terga feroces</p> +<p><a name = "line7_681" id = "line7_681"> </a> +Pugnabant Itali, subitus quum mole pavenda</p> +<p><a name = "line7_682" id = "line7_682"> </a> +<a href = "#var7_682">Terrificis Maurus prorumpit Tunger in +armis.</a></p> +<p><a name = "line7_683" id = "line7_683"> </a> +Nigra viro membra, et <a href = "#var7_683">furvi</a> juga celsa +trahebant</p> +<p><a name = "line7_684" id = "line7_684"> </a> +Cornipedes, totusque novæ formidinis arte</p> +<span class = "linenum">685</span> +<p><a name = "line7_685" id = "line7_685"> </a> +Concolor æquabat liventia currus equorum</p> +<p><a name = "line7_686" id = "line7_686"> </a> +Terga, nec <a href = "#var7_686">erectis</a> similes inponere +cristis</p> +<p><a name = "line7_687" id = "line7_687"> </a> +Cessarat pennas, aterque tegebat amictus.</p> +<p><a name = "line7_688" id = "line7_688"> </a> +Ceu quondam æternæ regnator noctis, ad imos</p> +<p><a name = "line7_689" id = "line7_689"> </a> +Quum fugeret thalamos, <a href = "#var7_689">Hennæa</a> virgine +rapta,</p> +<span class = "linenum">690</span> +<p><a name = "line7_690" id = "line7_690"> </a> +Egit nigrantem Stygia caligine currum.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_683" id = "not7_683" href = "#line7_683">683.</a> +<i>furvi Cornipedes</i>, cf. Burm. ad Val. Fl. I, 149. +—<a name = "not7_684" id = "not7_684" href = +"#line7_684">684.</a> <i>arte formidinis novæ</i>, novam terroris +insolitamque speciem excogitandi.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_688" id = "not7_688" href = "#line7_688">688 sq.</a> +Cf. <a class = "crossref" href = "bookXIV.html#line14_240">XIV, 240 +sq.</a> +—<a class = "missing" name = "not7_689" id = "not7_689" href = +"#line7_689" title = "numerus deest">689.</a> <i>Hennæa +virgine</i>, vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_93">ad +I, 93</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_691" id = "line7_691"> </a> +At Cato, tum prima sparsus lanugine malas,</p> +<span class = "pagenum">462</span> +<p><a name = "line7_692" id = "line7_692"> </a> +Quod peperere decus Circæo Tuscula dorso</p> +<p><a name = "line7_693" id = "line7_693"> </a> +Mœnia, Laertæ quondam regnata nepoti,</p> +<p><a name = "line7_694" id = "line7_694"> </a> +Quamquam tardatos turbata fronte Latinos</p> +<span class = "linenum">695</span> +<p><a name = "line7_695" id = "line7_695"> </a> +Conlegisse gradum videt, inperterritus ipse</p> +<p><a name = "line7_696" id = "line7_696"> </a> +<a href = "#var7_696">Ferrata calce</a>, atque <a href = +"#var7_696">effusa largus habena</a></p> +<p><a name = "line7_697" id = "line7_697"> </a> +Cunctantem inpellebat equum: negat obvius ire,</p> +<p><a name = "line7_698" id = "line7_698"> </a> +Et trepidat <a href = "#var7_698">cassa</a> sonipes exterritus +umbra.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_691" id = "not7_691" href = "#line7_691">691.</a> +<i>prima sparsus lanugine malas</i>, +<span class = "pagenum notes">462</span> +ἐτὶ χνοάοντας ἴουλους ἀντέλλων Apollon. II, 93; πρὸς εὐάνθεμον δ᾽ ὅτε +φυὰν λάχναι νιν μέλαν γένειον ἔρεφον Pind. Ol. α, 109; Cf. Virg. Æn. +VIII, 160; <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_324">X, 324</a>, et sup. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_61">ad I, 61</a>; <a class = "crossref" +href = "bookIII.html#line3_84">III, 84</a>. +—<a name = "not7_692" id = "not7_692" href = +"#line7_692">692,</a> <a name = "not7_693" id = "not7_693" href = +"#line7_693">693.</a> M. Porcius Cato, qui Sapiens, Major, seu +Priscus et Censorius dicebatur. Romæ <i>decus</i>, ortus Tusculo; vid. +Corn. Nep. c. 1; Cic. Mur. 8. Primum quidem stipendium in pugna Cannensi +meruit, (inf. <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_13">X, 13 sq.</a>) vel demum post eam, Q. Fabio +Max. tertium consule; vid. Corn. Nep. c. 1; Cic. de Sen. c. 4, et Pighii +Ann. ad a. 549, p. 219. Sed poeta non ad tam subtilem et accuratam +temporum rationem exigendus est. +—<i>Tusculum</i>, Latii municipium, ubi Ciceronis, Tiberii +aliorumque prædia erant et nunc <i>Frascati</i> est, non longe a Roma, +conditum a Telegono, Circes et Ulyssis f. Laertis nepote, (unde +<i>Circæo decus et Laertæ quondam regnata nepoti</i>) in colle, ἐπ᾽ +ὀρεινῇ Strab. V, p. 165 (al. 239), quare h.l. +—<i>dorso Circæo</i>, ut ap. Horat. <i>superni Tusculi Circæa +mœnia</i> Epod. I, 29, vel <i>juga Telegoni</i> Od. III, <span +class = "smallcaps">xxix</span>, 8, ubi vid. Jani; Cf. inf. +<a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_535">XII, 535</a>; +Cluver. Ital. ant. III, 4, p. 942, et Intpp. ad Prop. II, +<span class = "smallcaps">xxxii</span>, 4. +—<a name = "not7_695" id = "not7_695" href = +"#line7_695">695.</a> <i>Conlegisse gradum</i>, ut <a class = +"crossref" href = "bookVI.html#line6_399">VI, 399</a>. +—<a name = "not7_696" id = "not7_696" href = +"#line7_696">696.</a> <i>effusa habena</i>, ut <a class = +"crossref" href = "bookXIII.html#line13_172">XIII, 172</a>, et Virg. Æn. +XII, 499, <i>irarumque omnes effundit habenas</i>. <span class = +"smallcaps">Ed.</span> +—<i>largus</i>, doctius pro, large, multum <i>effusa habena</i>. +Conf. V.L. +—<a name = "not7_698" id = "not7_698" href = +"#line7_698">698.</a> <i>assa umbra</i>, ut <i>vana</i> Virg. Æn. +X, <ins class = "correction" title = "‘_c_593’ legitur">593</ins>, Drak. +Cf. V.L.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_699" id = "line7_699"> </a> +Tum, celer in pugnam dorso delatus ab alto</p> +<span class = "linenum">700</span> +<p><a name = "line7_700" id = "line7_700"> </a> +Alipedem planta currum premit, atque volanti</p> +<p><a name = "line7_701" id = "line7_701"> </a> +Adsilit a tergo: cecidere et lora repente</p> +<p><a name = "line7_702" id = "line7_702"> </a> +Et stimuli; ferrumque super cervice tremiscens</p> +<span class = "pagenum">463</span> +<p><a name = "line7_703" id = "line7_703"> </a> +Palluit infelix subducto sanguine Maurus.</p> +<p><a name = "line7_704" id = "line7_704"> </a> +Ora rapit gladio, præfixaque cuspide portat.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_699" id = "not7_699" href = "#line7_699">699.</a> +Cato ab equi dorso desilit, et saltu conscendit currum Tungri, quem a +tergo adoritur. +—<a name = "not7_700" id = "not7_700" href = +"#line7_700">700.</a> <i>premit</i>, persequitur. +—<a name = "not7_701" id = "not7_701" href = +"#line7_701">701.</a> Cf. Virg. Æn. IX, 475, 476, ubi vid. Cerda et +Heyne. +—<a name = "not7_702" id = "not7_702" href = +"#line7_702">702.</a> <i>stimulus</i>, κέντρον, μάστιξ, Iliad. ψ, +383, +<span class = "pagenum notes">463</span> +387, 390; unde κεντρηνεκέες ἵπποι Iliad. ε, 752; cf. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_113">ad I, 113</a>. +—<a name = "not7_703" id = "not7_703" href = +"#line7_703">703.</a> <i>subducto sanguine</i>, metu exsanguis. Cf. +Virg. Æn. III, 259. +—<a class = "missing" name = "not7_704" id = "not7_704" href = +"#line7_704" title = "numerus deest">704.</a> Cato <i>ora +rapit</i>, (ut <a class = "crossref missing" href = +"bookXV.html#line15_807" title = "recte 807">XV, 810</a>, et +<i>diripere</i> <a class = "crossref missing" href = +"bookXV.html#line15_727" title = "recte 727">XV, 730</a>) cum impetu et +ardore amputat.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">705</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_705" id = "line7_705"> </a> +<a href = "#var7_705">At</a> sævo Mavorte ferox perrumpit anhelum</p> +<p><a name = "line7_706" id = "line7_706"> </a> +Dictator cum cæde globum: miserabile visu,</p> +<p><a name = "line7_707" id = "line7_707"> </a> +Vulneribus fessum ac <a href = "#var7_707">multo labente</a> cruore,</p> +<p><a name = "line7_708" id = "line7_708"> </a> +Ductorem cernit suprema ac fœda precantem.</p> +<p><a name = "line7_709" id = "line7_709"> </a> +Manavere genis lacrimæ, clipeoque paventem</p> +<span class = "linenum">710</span> +<p><a name = "line7_710" id = "line7_710"> </a> +Protegit, et natum <a href = "#var7_710">stimulans</a>, «Fortissime, +labem</p> +<p><a name = "line7_711" id = "line7_711"> </a> +Hanc pellamus, ait; Pœnoque ob mitia facta,</p> +<p><a name = "line7_712" id = "line7_712"> </a> +Quod nullos nostris ignes disperserit <a href = +"#var7_712">arvis</a>,</p> +<p><a name = "line7_713" id = "line7_713"> </a> +Dignum expendamus pretium.» <a href = "#var7_713">Tunc</a>, arte +paterna</p> +<p><a name = "line7_714" id = "line7_714"> </a> +Ac stimulis gaudens, juvenis circumdata Pœnum</p> +<span class = "linenum">715</span> +<p><a name = "line7_715" id = "line7_715"> </a> +Agmina deturbat gladio, campumque relaxat,</p> +<p><a name = "line7_716" id = "line7_716"> </a> +Donec Sidonius decederet æquore ductor.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_705" id = "not7_705" href = "#line7_705">705</a> <a name += "not7_706" id = "not7_706" href = "#line7_705">sq.</a> +Poeta exornavit Liviana XXII, 29. +—<i>globum anhelum</i>, qui angitur, laborat, in angustiis +versatur; Lenz. +—<a name = "not7_708" id = "not7_708" href = +"#line7_708">708.</a> <i>Ductorem</i>, Minucium. +—<i>suprema ac fœda</i>, mortem turpem.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_709" id = "not7_709" href = "#line7_709">709.</a> +Aptissime ingenio Fabii patris. Cf. <a class = "crossref" href = +"#line7_547">v. 547 sq.</a> +—<a name = "not7_710" id = "not7_710" href = +"#line7_710">710.</a> <i>natum</i>, vid. ad vers. 539. +—<a name = "not7_711" id = "not7_711" href = +"#line7_711">711,</a> <a name = "not7_712" id = "not7_712" href = +"#line7_712">712.</a> Conf. <a class = "crossref" href = +"#line7_260">v. 260 sq.</a> Sarcasmi vim facile senties.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_717" id = "line7_717"> </a> +Ceu, stimulante fame, rapuit quum Martius agnum</p> +<p><a name = "line7_718" id = "line7_718"> </a> +Averso pastore lupus, fetumque trementem</p> +<p><a name = "line7_719" id = "line7_719"> </a> +Ore tenet presso; tum, si vestigia <a href = "#var7_719">cursu</a></p> +<span class = "linenum">720</span> +<p><a name = "line7_720" id = "line7_720"> </a> +Auditis celeret balatibus obvia pastor,</p> +<p><a name = "line7_721" id = "line7_721"> </a> +Jam sibimet metuens, spirantem dentibus imis</p> +<span class = "pagenum">464</span> +<p><a name = "line7_722" id = "line7_722"> </a> +<a href = "#var7_722">Rejectat</a> prædam, et vacuo fugit æger +hiatu.</p> +<p><a name = "line7_723" id = "line7_723"> </a> +Tum <a href = "#var7_723">demum terris</a>, quas circumfuderat atra</p> +<p><a name = "line7_724" id = "line7_724"> </a> +Tempestas, Stygiæ tandem fugere tenebræ.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_717" id = "not7_717" href = "#line7_717">717</a> <a name += "not7_718" id = "not7_718" href = "#line7_717">sq.</a> +Pulcherrima comparatio et præclare verbis expressa, a qua non multum +differt Maroniana Æn. XI, 809 sq. Cf. Claud. in Rufin. II, 252 sq. +—<i>Martius lupus</i>, ut Virg. Æn. IX, 566 (ubi vid. Heyne), et +<i>Martia tigris</i>, ap. Val. Fl. III, 635. +—<a name = "not7_719" id = "not7_719" href = +"#line7_719">719.</a> <i>cursu</i>, cursim, festinanter, ut +<a class = "crossref" href = "bookXI.html#line11_137">XI, 137</a>; <a class += "crossref" href = "bookXVI.html#line16_7">XVI, 7</a>, et +<i>certamine</i> pro certatim <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_536">X, 536</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXII.html#line12_268">XII, 268</a>; Drak. +—<a name = "not7_721" id = "not7_721" href = +"#line7_721">721.</a> <i>spirantem</i>, ἀσπαίροντα. +<span class = "pagenum notes">464</span> +—<a name = "not7_722" id = "not7_722" href = +"#line7_722">722.</a> <i>vacuo hiatu</i>, ut ap. Claudian. l.c. Cf. +Burm. ad Val. Fl. III, 589, et ad Ovid. Met. VII, 786. +—<i>æger</i>, iratus et tristis, propter prædæ jacturam.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_723" id = "not7_723" href = +"#line7_723">723,</a> <a name = "not7_724" id = "not7_724" href = +"#line7_724">724.</a> Ornate pro, tum demum, hostis impetu rejecto, +mortis metus, quem Romanis præsentissimum incusserat periculum, et quo +occæcabantur eorum oculi, depulsus est. Cf. V.L. et <a class = +"crossref" href = "#line7_586">v. 586</a>.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">725</span> +<p><a name = "line7_725" id = "line7_725"> </a> +Torpebant dextræ, et sese meruisse negabant</p> +<p><a name = "line7_726" id = "line7_726"> </a> +Servari, subitisque bonis mens ægra natabat.</p> +<p><a name = "line7_727" id = "line7_727"> </a> +Ut, qui conlapsa pressi jacuere ruina,</p> +<p><a name = "line7_728" id = "line7_728"> </a> +Eruta quum subito membra, et nox atra recessit,</p> +<p><a name = "line7_729" id = "line7_729"> </a> +Connivent, solemque pavent <a href = "#var7_729">agnoscere</a> visu.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_726" id = "not7_726" href = "#line7_726">726.</a> +<i>mens natabat</i>, fluctuabat, dubia et incerta erat, quum nimia et +inopinata felicitas ipsis somnio similis videretur. Cf. Hor. Sat. II, +<span class = "smallcaps">vii</span>, 7; Sen. Ep. 35, extr. Manil. +IV, 256, et sup. <a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_122">ad +II, 122</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_727" id = "not7_727" href = "#line7_727">727.</a> +Præclara comparatio, quam nescio an ulli debeat poeta. Videtur tamen +ante oculos habuisse Virg. Æn. IV, 688... 692. +—<a name = "not7_729" id = "not7_729" href = +"#line7_729">729.</a> <i>Connivent</i>, claudunt sc. oculos.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">730</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_730" id = "line7_730"> </a> +Quîs actis, senior, numerato milite lætus,</p> +<p><a name = "line7_731" id = "line7_731"> </a> +<a href = "#var7_731">Collis</a> et tuto repetebat in aggere castra.</p> +<p><a name = "line7_732" id = "line7_732"> </a> +Ecce autem e media jam morte renata juventus,</p> +<p><a name = "line7_733" id = "line7_733"> </a> +Clamorem tollens ad sidera, et ordine longo</p> +<p><a name = "line7_734" id = "line7_734"> </a> +Ibat ovans, Fabiumque decus, Fabiumque salutem</p> +<span class = "pagenum">465</span> +<span class = "linenum">735</span> +<p><a name = "line7_735" id = "line7_735"> </a> +Certatim, et magna <a href = "#var7_735">memorabant</a> voce +Parentem.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_730" id = "not7_730" href = "#line7_730">730.</a> +Cf. Liv. XXII, <span class = "smallcaps">xxix</span>, 30, et Polyb. III, +105, ut indolem et δεινότητα poeticæ rei tractationis perspicias, quo, +præter majorem adfectus gravitatem, etiam hoc spectat, quod non a solo +Minucio, sed a toto exercitu is, cui omnes inmeritum vitæ servatæ +beneficium debebant, laudibus celebratur, et in Fabii honorem aræ +exstruuntur vinumque ac dapes ei, tanquam Deo, libantur. Ceterum iidem +historici tradunt, Fabium <i>parentem</i> esse vocatum ob servatum +exercitum, de quo vid. Drak. ad VIII, 2, ubi citat IX, 565. Claud. +laud. Stil. III, 51; Liv. V, 49, et Juven. VIII, 243. +—<i>numerato milite lætus</i>, quod pauci militum, quibus ipse +(non quibus Minucius, de quo vid. Liv. XXII, 29) præfuerat, perierant; +Lenz. Cf. sup. <a class = "crossref" href = "#line7_396">v. 396... +400</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">465</span> +<a name = "not7_735" id = "not7_735" href = "#line7_735">735.</a> +<i>memorabant voce Parentem</i>. Quintil. Declam. IX, «Fabio Maximo +immortalem adtulit laudem ereptus ex hostium manibus Minucius.» Notandum +est, viros tam bello strenuos in castris, quam togæ muniis in urbe +felices, <i>Patrum</i> nomine a veteribus adpellatos. Juvenal. sat. +VIII, v. 243, <i>Roma parentem, Roma patrem patriæ Ciceronem libera +dixit</i>. Liv. lib. V, cap. <span class = "smallroman">XLIX</span>, +«Dictator (Camillus) recuperata ex hostibus patria, triumphans in urbem +redit: interque jocos militares, quos inconditos jaciunt, <i>Romulus</i> +ac parens patriæ, conditorque urbis haud vanis laudibus adpellatur.» +Insigne decus et dulce in primis merito civi! quod autem apud posteros, +infami sæpius pretio prostitutum, vix unus et alter jure adepti +reperiantur: rarus enim rex populi dictus pater; rari duces, ut +Turennius! <span class = "smallcaps">Ed.</span></p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line7_736" id = "line7_736"> </a> +Tum, qui partitis <a href = "#var7_736">dissederat</a> ante +maniplis,</p> +<p><a name = "line7_737" id = "line7_737"> </a> +«Sancte, ait, o genitor, <a href = "#var7_737">revocato</a> ad lucis +honorem</p> +<p><a name = "line7_738" id = "line7_738"> </a> +Si fas vera queri, cur nobis castra virosque</p> +<p><a name = "line7_739" id = "line7_739"> </a> +Dividere est licitum? patiens cur arma dedisti,</p> +<span class = "linenum">740</span> +<p><a name = "line7_740" id = "line7_740"> </a> +Quæ solus rexisse vales? hoc munere lapsi</p> +<p><a name = "line7_741" id = "line7_741"> </a> +<a href = "#var7_741">Æternas</a> multo cum sanguine vidimus umbras.</p> +<p><a name = "line7_742" id = "line7_742"> </a> +Ocius huc aquilas servataque signa referte.</p> +<p><a name = "line7_743" id = "line7_743"> </a> +Hic patria est: murique Urbis stant pectore in uno.</p> +<p><a name = "line7_744" id = "line7_744"> </a> +Tuque dolos, Pœne, atque astus tandem exue notos:</p> +<span class = "linenum">745</span> +<p><a name = "line7_745" id = "line7_745"> </a> +Cum solo tibi jam Fabio sunt bella gerenda.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_736" id = "not7_736" href = "#line7_736">736.</a> +<i>dissiderat</i>; <i>Dissidere</i> hic est diversis locis sedere, +separatum esse. Sic Senec. Thyest. vers. 124, «Isthmi si quis amat regna +Corinthii, Et portus geminos, et mare dissidens.» <span class = +"smallcaps">Ed.</span> +—<a name = "not7_737" id = "not7_737" href = +"#line7_737">737.</a> <i>Sancte</i>, venerande, ut ap. Val. Fl. +I, 11. +—<a name = "not7_740" id = "not7_740" href = +"#line7_740">740.</a> <i>hoc munere lapsi</i>, perperam usi, vel +infelices, in perniciem ruentes. +—<a name = "not7_741" id = "not7_741" href = +"#line7_741">741.</a> Cf. supra <a class = "crossref" href = +"#line7_586">v. 586</a>, et congestis ibi exemplis adde Senec. in +Phœniss. vers. 233, «... cur caput tenebris grave Non mitto ad umbras +Ditis æternas?» in Hippolyt. v. 835, «Tandem profugi noctis æternæ +plagam;» <i>perpetuam noctem</i>, ibid. v. 221, «Adiit silentem +nocte perpetua domum.» Vide Horat. lib. II, Od. 13. <span class = +"smallcaps">Ed.</span></p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_742" id = "not7_742" href = "#line7_742">742.</a> +<i>huc</i>, ante tribunal; Lefeb. col. Liv. XXII, 30.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_743" id = "not7_743" href = "#line7_743">743.</a> +<i>murique</i>, etc., vid. <a class = "crossref" href = "#not7_8">ad +v. 8</a>. +—<i>stant</i>, cf. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#not3_173">ad III, 173</a>.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">466</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line7_746" id = "line7_746"> </a> +Hæc ubi dicta dedit, mille hinc (venerabile visu)</p> +<p><a name = "line7_747" id = "line7_747"> </a> +Cespite de viridi surgunt <a href = "#var7_747">properantius</a> +aræ.</p> +<p><a name = "line7_748" id = "line7_748"> </a> +Nec prius aut epulas, aut munera grata Lyæi</p> +<p><a name = "line7_749" id = "line7_749"> </a> +Fas cuiquam tetigisse fuit, quam multa precatus</p> +<span class = "linenum">750</span> +<p><a name = "line7_750" id = "line7_750"> </a> +In mensam Fabio sacrum libavit honorem.</p> +</div> + +<span class = "pagenum notes">466</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not7_746" id = "not7_746" href = "#line7_746">746 sq.</a> +«Tum dextræ interjunctæ, militesque, concione dimissa, a notis +ignotisque benigne atque hospitaliter invitati; lætusque dies ex admodum +tristi paulo ante ac prope exsecrabili factus: Romæ... pro se quisque +Maximum laudibus ad cælum ferre;» Liv. XXII, 30. Vid. vol. IV, ed. +nostr., p. 199. <span class = "smallcaps">Ed.</span> +—<a name = "not7_747" id = "not7_747" href = +"#line7_747">747.</a> Vid. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_701">ad IV, 701</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not7_748" id = "not7_748" href = "#line7_748">748.</a> +<i>munera Lyæi</i>, ut δῶρα Διονύσου, Ἀφροδίτης, Δήμητρος. Cf. sup. +<a class = "crossref" href = "#line7_183">v. 183</a>, <a class = +"crossref" href = "#line7_194">194</a>. Hesiod. Scut. H. 47; Stat. Silv. +IV, 6; Hor. Od. IV, <span class = "smallcaps">xv</span>, 26; Heyne +ad Virg. Æn. I, 636, 734; IV, 33; Kœppen ad Hom. Iliad. γ, 54. +—<a name = "not7_750" id = "not7_750" href = +"#line7_750">750.</a> Cf. Virg. Æn. I, 736; III, 177, 354. +Fabio, ut Deo, vinum libant; et revera θεὸς ἀπὸ μηχανῆς fuerat. Cf. +<a class = "crossref" href = "bookXI.html#line11_302">XI, 302</a>. +—<i>honorem</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#not3_218">ad III, 218</a>. Hæc apte finxit poeta. +Similiter Cimbris ad internecionem cæsis atque deletis, neminem fere +Romæ fuisse, qui non lautas in honorem Marii instruxerit cœnas, eique ut +Deo libaverit, memorant Plutarch. in vita Marii (Opp. T. I, +p. 421, ed. Frft.) et Valer. Max. VIII, <span class = +"smallcaps">xv</span>, 7. Augusto etiam libationes tam publicæ, +quam privatæ a.U.C. DCCXXIV et DCCXXV decretæ; de quo vid. Dio. Cass. +LI, 19 et 20; Hor. Od. IV, <span class = "smallcaps">v</span>, 31 sqq., +ibique Jani. Marum ipsi hastæ libavisse vidimus sup. <a class = +"crossref" href = "bookVI.html#not6_138">ad VI, 138</a>.</p> + + +<hr class = "mid"> + +<h5 class = "variae"><a name = "variae7" id = "variae7"> +Liber VII: Variæ Lectiones</a></h5> + +<div class = "variae"> + +<span class = "pagenum">406</span> +<p><a name = "var7_1" id = "var7_1" href = "#line7_1">1.</a> +<i>rabidis rebus</i> Colon. prob. N. Heins. quia <i>res trepidæ</i> +<a class = "crossref" href = "#line7_88">vers. 88</a>, iterantur, et +<i>certamen</i> ac <i>arma rabida</i> dicuntur, <a class = "crossref" +href = "#line7_253">v. 253</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookXVI.html#line16_410">XVI, 410</a>. Quam infirma sit utraque ratio, +non est quod doceam. Eodem suadente, post <i>rebus</i> στιγμην τελειαν +posui cum Drak. <i>Interea Fabius, trepidis spes u. r. Ille quidem, +socios</i>, etc. transponendum censebat Burm. Non male! +—<a name = "var7_3" id = "var7_3" href = +"#line7_3">3.</a> <i>clara laborum</i> priscæ edd. Conf. +<span class = "pagenum">407</span> +<a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_52">ad II, 52</a>; +<i>cruda l.</i> conj. N. Heins. coll. Virg. Æn. VI, 304. +—<a name = "var7_5" id = "var7_5" href = +"#line7_5">5.</a> <i>mente humana</i> Ox. <i>mente humano major</i> +emend. Barth. Adv. I, 13, ut <i>humano</i> sit pro <i>homine</i>, +de quo vid. Gronov. ad Liv. VIII, 9, et Gifan. Ind. Lucret. +Vulgatam lect. exemplis (<a class = "crossref" href = +"bookV.html#line5_426">V, 435</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_426">VI, 426</a>), quibus non indiget, vindicarunt +Draken. et Lefeb. +—<a name = "var7_10" id = "var7_10" href = +"#line7_10">10.</a> <i>Fortunam cunctando</i>, non <i>cunctando +F.</i>, Colon. +<span class = "pagenum">408</span> +—<a name = "var7_18" id = "var7_18" href = +"#line7_18">18.</a> <i>tecta Evandria</i> h.e. Pallanteum, et hinc +Roma, eo loco condita (vid. <a class = "crossref missing" href = +"bookVI.html#not6_631" title = "in Not.">ad VI, 631 sq.</a>), opinabatur +N. Heins. quod prob. Drak. et recepit Lef. Non male, quia modo vox +<i>regna</i> præcessit: <i>regna</i> argute dici monet Withof. ut ap. +Hor. Od. III, <span class = "smallcaps">iii</span>, 58. Maluerit tamen +<i>sceptra</i>, quæ vox dignior sit quam <i>tecta</i>, et ad vulg. lect. +propius adcedat. +—<a name = "var7_19" id = "var7_19" href = +"#line7_19">19.</a> <i>et in merito</i> R. 1, 3, et Med. unde +<i>et i. merito</i> suspic. N. Heins. quem v. <a class = "crossref" +href = "bookXI.html#var11_214">ad XI, 214</a>, <a class = "crossref" +href = "bookXI.html#var11_241">241</a>, ad Claud. R. P. I, 92, +et Epithal. Hon. et Mar. v. 276, ad Ovid. Amor. III, <span class = +"smallcaps">iii</span>, 1. Sed vulgatum <i>emerito</i>, h.e. +merito, Drak. firmat ex <a class = "crossref missing" href = +"bookXI.html#line11_461" title = "recte 461">XI, 464</a>; (<i>Emerito... +cælo</i>) Manil. I, 404; (<i>emeritum mundum</i>) Prop. IV, <span +class = "smallcaps">ii</span>, 61; Sidon. Apoll. II, 209; Val. Max. +IV, 1, ex. 6; conf. Heins. ad Vellei. Paterc. II, 11.</p> + +<p><a name = "var7_23" id = "var7_23" href = "#line7_23">23.</a> +<i>ultima passis</i> malebat D. Heins. et <i>quis Fabius</i> Burm. +<i>Ancora</i> ex Gr. ἄγκυρα rectius quam <i>anchora</i> scribitur. +—<a name = "var7_25" id = "var7_25" href = +"#line7_25">25.</a> <i>fervore carentes</i> Tell. a m. pr. Parm. +Med. et Benes. Vulgatam <i>calentes</i> defendunt Dausq. et Cell. et ad +Hannibalem referunt, coll. <a class = "crossref" href = +"#line7_66">v. 66</a>. Male! +<span class = "pagenum">409</span> +—<a name = "var7_28" id = "var7_28" href = +"#line7_28">28.</a> <i>laborem</i> e Colon. recepit Drakenb. Sed +magis hoc loco conveniunt <i>labores</i>, h.e. res gestæ, facta; conf. +<a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_561">not. ad +V, 561</a>.</p> + +<p><a name = "var7_29" id = "var7_29" href = "#line7_29">29.</a> +<i>Cilnius</i>, non <i>Cilinus</i>, Colon. Recte. <i>Cilnia</i> gens +Etrusca, et quidem nobilissima, e qua C. Cilnius Mæcenas, quem poeta +forte respexit, vid. Drak. ad Liv. X, 3; Lips. Antiq. Lectt. +I, 22, et ad Tac. Ann. VI, 11; Meibom. vit. Mæcen. L. B. 1653, +1654, c. 1; Demster. in Etruria regali II, 54, et Jani ad Horat. Od. +III, 29, 1; <i>Areti</i> Colon. Sed <span class = "greek" title = +"Arrhêtinôn polis">Ἀῤῥητίνων πόλις</span> dicitur Polyb. II, 19; <span +class = "greek" title = "Arrhêtion">Ἀῤῥήτιον</span> Appian. b. civ. +I, 91; III, 42; Strab. V, p. 154, 157, et sic semper in +lapidd. litera canina geminatur, v.c. apud Gruter. p. 372, 520 al. +—<a name = "var7_33" id = "var7_33" href = +"#line7_33">33.</a> <i>extrema mali atque abrumpere</i>, vel, quod +in Ven. Marsi exstat, <i>erumpere vitam</i> volebat N. Heins. prob. +Drak. ut <i>extrema mali</i> sint captivitas et servitudo, qua homini +libero nihil gravius accidere potest. Sed vulgata lectio, quam vix +commodum sensum habere putabat Drak., mihi exquisitior videtur: vid. +not. +<span class = "pagenum">410</span> +—<a name = "var7_39" id = "var7_39" href = +"#line7_39">39.</a> <i>disces</i> forte, qui critica prurigine +laborat, legere malit, ut apud Virg. Æneid. lib. II, v. 66. +—<a name = "var7_41" id = "var7_41" href = +"#line7_41">41.</a> <i>furebat</i> Colon. et Oxon. (sed, teste +Lefeb. omnes scripti) cum R. 1, 2, Parm. Med. et Beness. probb. +N. Heins. Drak. et Lefeb. Vulgatum <i>furebant</i>, puncto post hoc +verbum posito, retineri posse observat Gronov. Obss. I, 17. quem +secutus est Cell. Non male! <i>furebant Ad portas bellum</i> sibi esse, +vel furibundi conclamabant, interpretatur Barth. Adv. XXIII, 20. Sed +intell. portas Romæ; <i>ferebant</i> emend. Zinzerl. Promuls. crit. c. +20. +—<a name = "var7_43" id = "var7_43" href = +"#line7_43">43.</a> <i>Dilectus</i>, non <i>Delectus</i>, Col. +Utrumque recte dici, monent quos Drak. laudat, Lambin. ad Lucret. +I, 87; Ant. Augustin. ad Fest. vid. <i>Dilectus</i>, N. Heins. +ad Claud. Laud. Stilic. I, 316; ad Ovid. Met. I, 324, et +Bentl. ad Hor. Od. II, <span class = "smallcaps">iv</span>, 18. +—<a name = "var7_44" id = "var7_44" href = +"#line7_44">44.</a> <i>admirabile</i> ed. Basil. Wolfii et aliæ +inde expressæ. +—<a name = "var7_46" id = "var7_46" href = +"#line7_46">46.</a> <i>exsiliere</i>, vel <i>exiliere</i> Nicander +scripsit, et post eum alii. Sed <i>exiluere</i> in optimis scriptt. +legitur; vid. quos Drak. citavit, Gifan. Ind. Lucret., vid. +<i>Dissilui</i>, Gronov. ad Senec. Thyest. vers. 768; Heins. ad Claud. +Præf. Cons. Honor. III, 3, ad Ovid. Metam. V, 35; IX, 314; +X, 410; XIV, 406; <i>exsilire</i> R. 1. Ven. Marsi et al. +<i>esiluere</i> R. 2; <i>quæcumque</i> (bella) <i>liberet</i> +corrig. N. Heins. Non male! Possis et <i>quacumque</i>, scilicet +parte. +<span class = "pagenum">411</span> +—<a name = "var7_49" id = "var7_49" href = +"#line7_49">49.</a> <i>stridentes</i> Colon. ut sit adpositio; +<i>gemuerunt</i> emend. N. Heins. prob. Drak. quum <i>limina sonitu +tremere</i> non recte dicantur, et omen non in tremore, sed in stridore +portæ constiterit, ut ap. Claud. B. P. II, 6. Sed hoc verbis +<i>stridentis sonitu</i> satis innuitur, et verbum <i>tremere</i> de +quovis sonitu motuque usurpatur, vid. Burm. ad Ovid. Met. IV, 136; +V, 356, et ad Val. Fl. II, 78; 413; IV, 180; VI, 526. Quæ loca +etiam obstant, quominus leviori mutatione <i>fremuerunt</i> refingam, ut +πύλαι μύκον Hom. Iliad. η, 749, dixit. Ill. Ernesti interpretatur: +tellus, in qua posita erat porta, gravi ejus stridore contremuit, et +veluti concussa est. +—<a name = "var7_54" id = "var7_54" href = +"#line7_54">54.</a> <i>Dispersi subiere</i>, (hostes) <i>vicis</i>, +etc. ex emend. N. Heins. recepere Drak. et Lefeb. pro vulg. +<i>subiere vices, meritique</i>, etc. +—<a name = "var7_59" id = "var7_59" href = +"#line7_59">59.</a> <i>putabant</i> malebat N. Heins. +—<a name = "var7_61" id = "var7_61" href = +"#line7_61">61.</a> <i>circumfundentibus</i> minus langueret. +—<a name = "var7_62" id = "var7_62" href = +"#line7_62">62.</a> <i>occisis</i> Parm. quod non minus placere +<span class = "pagenum">412</span> +potest. +—<a name = "var7_63" id = "var7_63" href = +"#line7_63">63.</a> <i>Quod tibi sit L. satis</i> scripti cum +R. 1, 2, 3, Med. <i>Quot tibi sit</i> Parm. vulgo <i>quot tibi +sint</i>. Post <i>supersunt</i> punctum, et post <i>satis</i> comma +posuit Drak. suadente N. Heins. Nos vulgarem distinct. servavimus, +ut <i>Quod</i> sit pro quantum. +—<a name = "var7_67" id = "var7_67" href = +"#line7_67">67.</a> <i>in pugnam</i>, quod Lefeb. tacitus recepit, +vel <i>in pugnas</i> corrig. N. Heins. et Drak. ut etiam <a class = +"crossref" href = "bookVIII.html#line8_521">VIII, 521</a>; <a class = +"crossref" href = "bookIX.html#line9_459">IX, 459</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookXIII.html#line13_202">XIII, 202</a>. Recte +opinor. +—<a name = "var7_72" id = "var7_72" href = +"#line7_72">72.</a> <i>servetur</i> Put. ut sit græcismus; <i>arte +serventur c. catenæ</i>, vel <i>servetur</i>, conj. N. Heins. Non +male!</p> + +<p><a name = "var7_75" id = "var7_75" href = "#line7_75">75.</a> +<i>fletu</i>, pro <i>vultu</i> legendum putabat idem prob. Drak. ut +<i>lacrimis</i> apud Virg. Æn. I, 228, et <i>rore</i> apud Ovid. +Met. X, 360. Possis quoque <i>flumine</i> pro <i>lumina</i> +refingere, et doctius <i>mæstum subfusæ flumine vultum</i>, ut ap. Hom. +Iliad. ι, 14, et Virg. Æn. I, 465. At non inepta videtur vulgata, +modo <i>vultum</i> explices externam speciem, vel potius lineamenta +oris. Similiter <i>tacito sparsit vaga lumina vultu</i> dixit Val. Fl. +VI, 584. +—<a name = "var7_76" id = "var7_76" href = +"#line7_76">76.</a> <i>matrum</i> Dausq. tacitus scripsit contra +fidem librorum; <i>F. matres pariter chorus o. l.... dicabant</i>, vel +<i>graditur chorus... dicantes</i> libens rescripserit N. Heins. +Forte totus versus non ex Silii, sed ex inepti versificatoris vena +profluxit. Nam salvo sensu abesse potest, et non modo duri quid ei +<span class = "pagenum">413</span> +inest, sed etiam verba <i>matres</i>, <i>femineus chorus</i>, languent. +—<a name = "var7_79" id = "var7_79" href = +"#line7_79">79.</a> <i>dignum</i>, vel <i>digno quodcumque e. n. +turbæ A.</i> maluerit idem, et <i>dignum, quocumque es nomine, turba +A.... donum</i> Drak. prob. Ernesti, ut ad solennem precantium morem +respiciatur. Inepte sic lacessi Silium judicat Lefeb. Withof. conj. +<i>Et ferimus dignæ, quocumque es nomine, turba A.</i> +—<a name = "var7_80" id = "var7_80" href = +"#line7_80">80.</a> <i>et acu et subt.</i> conj. N. Heins. ut +vestes textæ et acu pictæ conjungantur. Forte leg. <i>acus +subtemine</i>: nam manus id <i>nevere</i>; quod tamen verbum ad texturam +quoque transtulit Virg. Æn. X, 818; <i>subtemine</i>, non +<i>subtegmine</i>, Colon. prob. Drak. quum <i>subtegmen</i> sit +contractum ex <i>subtegimen</i>, at <i>subtemen</i> ex +<i>subteximen</i>, ut <i>momen</i> ex <i>movimen.</i> Conf. Ill. Harles. +ad Val. Fl. VI, 227. +—<a name = "var7_82" id = "var7_82" href = +"#line7_82">82.</a> <i>Ac</i>, non <i>At</i>, scripti, R. 1, +et Med. +—<a name = "var7_86" id = "var7_86" href = +"#line7_86">86.</a> <i>propero dono</i> e R. 2, recepit Lefeb. +h.e. propere oblato, vel confecto. Non male: nam de aliis quoque Dis, +non de sola Pallade, h.l. agitur et Patres prætorem, omnia hæc ut mature +fierent, curare jusserant, teste Liv. XXII, 9, extr. Sed vulgata +videtur præferenda, si <i>proprium donum</i> ad solam Palladem, et τὸ +<i>venerantur</i> ad reliquos +<span class = "pagenum">414</span> +quoque deos referatur. An his etiam proprium fuit donum? +—<a name = "var7_89" id = "var7_89" href = +"#line7_89">89.</a> <i>at</i> Col. <i>ac</i> Ox. et Put. Vulgo +<i>et</i>.</p> + +<p><a name = "var7_91" id = "var7_91" href = "#line7_91">91.</a> +<i>tacito</i> Col. Tell. R. 2; <i>tanto</i> Ox. Vulgg. +<i>cauto</i>. Non male, judice Drak. quia Dictator, <i>itineribus summa +cum cura exploratis, exercitum ad hostem duxisse</i> dicitur Liv. XXII, +12 pr. <i>procedens</i>, non <i>præcedens</i>, scripti. +—<a name = "var7_93" id = "var7_93" href = +"#line7_93">93.</a> <i>hostisque</i> R. 2. +—<a name = "var7_98" id = "var7_98" href = +"#line7_98">98.</a> <i>Sidonii</i>, h.e. Pœni. Hannibalis, Colon. +Non male! +<span class = "pagenum">415</span> +—<a name = "var7_100" id = "var7_100" href = +"#line7_100">100.</a> <i>steterint</i>, non <i>steterit</i>, +scripti et Med. +—<a name = "var7_102" id = "var7_102" href = +"#line7_102">102.</a> <i>quanto campi</i> conj. N. Heins. +—<a name = "var7_105" id = "var7_105" href = +"#line7_105">105.</a> <i>ut</i> scripti et priscæ edd. ante Marsum, +qui primus <i>et</i> dedit. <i>Huic reliquum et primo d.</i> suspic. +N. Heins. Forte distinguendum, <i>primo</i> (h.e. primum, initio) +<i>damnatum, ut inutile bello</i>. +—<a name = "var7_106" id = "var7_106" href = +"#line7_106">106.</a> Ita scripti, ut <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_516">VI, 516 sq.</a> Vulgo <i>Heu ubi n. G., aut ubi +sunt nunc f. g.</i> quod non minus placebat Drak. Sed τὸ <i>en</i> magis +sarcasmo convenit, <i>atque ubi nunc duo f. g.</i> opinabatur +N. Heins. ut Silius Maroniana ad verbum exprimat: quasi variare +ipsum dedeceat. Hinc tamen orta videtur lectio, <i>fulmina belli</i>, +quam c. Tell. et R. 2. exhibent. +—<a name = "var7_107" id = "var7_107" href = +"#line7_107">107.</a> <i>paventem</i>, non <i>paventes</i>, scripti +et R. 2. +—<a name = "var7_109" id = "var7_109" href = +"#line7_109">109.</a> <i>profugus</i> Col. Ox. R. 1, Parm. +Med. Vulgo <i>tulit profugos: nunc</i>, etc. +—<a name = "var7_112" id = "var7_112" href = +"#line7_112">112.</a> <i>suffigere</i> conj. N. Heins. ut +<i>subscribere</i> dixit Horat. Od. III, <span class = +"smallcaps">xxiv</span>, 28. Sed <i>figere</i> eodem sensu doctius +dictum videri potest. Utrumque +<span class = "pagenum">416</span> +vero significat, addere gloriæ. +—<a name = "var7_114" id = "var7_114" href = +"#line7_114">114.</a> <i>at tamen</i> e Colon. recepit Lefeb. Non +male: sed idem +<a name = "var7_120" id = "var7_120" href = +"#line7_120">v. 120</a>, <i>Tethydis</i> pessime scripsit. Nam +Achillis mater <i>Thetis</i>, Nerei, vel Chironis f. fuit, non +<i>Tethys</i>, Cæli f. et Oceani conjux, quæ vulgo perperam +confunduntur. Conf. Heyne ad Apollod. III, <span class = +"smallcaps">xiii</span>, 5, p. 794 seqq. Præterea Tethys, yos, +Τήθυς, υος, non Tethys, ydis, dicitur, et prima producitur syllaba. +Conf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#var3_60">ad III, +60</a>.</p> + +<p><a name = "var7_121" id = "var7_121" href = "#line7_121">121.</a> +<i>clipei... in imagine</i> maluerit N. Heins. et +<a name = "var7_123" id = "var7_123" href = +"#line7_123">v. 123</a>, <i>speculator</i> coll. <a class = +"crossref" href = "#line7_521">v. 521</a>, cui loco Drak. adjicit +<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_679">I, 679</a>, +<a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_378">V, 378</a>.</p> + +<p><a name = "var7_124" id = "var7_124" href = "#line7_124">124.</a> +<i>colla</i> Put. R. 1, Parm. Med.</p> + +<span class = "pagenum">417</span> +<p><a name = "var7_131" id = "var7_131" href = "#line7_131">131.</a> +<i>incœpti</i>, ut <a class = "crossref" href = +"#line7_141">v. 141</a> et <a class = "crossref" href = +"#line7_163">163</a>, <i>incœpta</i>, male scripsit Lefeb. +—<a name = "var7_132" id = "var7_132" href = +"#line7_132">132.</a> <i>residit</i>, non <i>resedit</i>, Oxon. et +Puteol. Confer. <a class = "crossref" href = "bookV.html#var5_3">ad +V, 3</a>. +—<a name = "var7_136" id = "var7_136" href = +"#line7_136">136.</a> <i>Furta fugæ</i> conj. N. Heins. +—<a name = "var7_137" id = "var7_137" href = +"#line7_137">137.</a> <i>tum</i> scripti, quod recepit Draken. +Vulgatum <i>nunc</i> servavi cum Lefeb. qui <i>tunc</i> in c. Put. et +Tell. deprehendit. +—<a name = "var7_139" id = "var7_139" href = +"#line7_139">139.</a> <i>Mæoniæ campis M. in oræ</i> suspic. +N. Heins. nescio cui bono? +—<a name = "var7_141" id = "var7_141" href = +"#line7_141">141.</a> <i>Mille novat incepta</i> R. 1, 3, Med. h.e. +renovat. Non male!</p> + +<span class = "pagenum">418</span> +<p><a name = "var7_146" id = "var7_146" href = "#line7_146">146.</a> +<i>inmurmurat iræ</i> Colon. et plurimæ edd. prob. N. Heins. coll. +V, 332. Rectius forte <i>dolore iræ</i> jungit Lefeb. <i>ire</i> +ed. Ald. aliæque antt. <i>ira</i> emend. Scalig. ad oram Silii sui, +<i>ore</i> in mentem veniebat N. Heins. +—<a name = "var7_148" id = "var7_148" href = +"#line7_148">148.</a> <i>Nullane num Trebiæ, Trasymeni</i> Colon. +<i>Nullane nunc Trebiæ et T.</i> Oxon. et Put. cum R. 1 et 3, quam +lectionem in contextum recipere non dubitavi, quoniam optimorum libb. +auctoritate nititur, et modo notis interrogandi, quas adposui, +adjuvetur, non commoda tantum sententia se probat, sed dolori quoque et +adfectui loquentis egregie congruit. Vid. not. Possis et <i>tum</i> pro +<i>nunc</i> legere: sed nulla mutatione opus est. Vulgatam lect. +<i>Nulla essent T. et T. nomina, nulli</i>, etc. retinuit Drak. Sed τὸ +<i>essent</i> manifeste interpolationem redolet. <i>Nulli amnem Trebiæ +et T. n. nulli</i>, vel <i>Nulli amnem T. T. n. n.</i> corrig. +N. Heins. et prius recepit Lefeb. Ferrem, nisi et langueret, quia +<i>amnis</i> mox subsequitur, et libris parere tutius esset. <i>nulli +lugerent Itali</i> Colon. et Parm. <i>nulli Lugererēt Itali</i> +R. 2; <i>nulli Lugerent tituli</i> Ox. Put. R. 3; <i>nulli +Fulgerent tituli</i> Ven. Marsi; <i>ugerent Itali</i> Tell. <i>n</i> +super <i>u</i> scripto; <i>nulli Ingererent tituli</i> R. 1, et +Med. <i>nullis I. titulis</i> Ald. <i>nullos I. titulos</i> edd. +recentt. +—<a name = "var7_152" id = "var7_152" href = +"#line7_152">152.</a> <i>genus et</i> Put. quod recepi; <i>g. +ex</i> Oxon. Vulgo <i>genus: quoties</i> claudicante versu; <i>genus +est, quoties</i>, vel <i>genus, o quoties</i> conj. Dausq. et +N. Heins. prius etiam D. Heins. et Scalig. in mentem venit. +Illud recepit Draken. hoc Cell. <i>genus, En quoties</i> edidit Lefeb. +quod amplecterer, nisi MSS. auctoritas aliud suaderet. +<span class = "pagenum">419</span> +—<a name = "var7_153" id = "var7_153" href = +"#line7_153">153.</a> <i>Discinxit</i> sensu metaph. sumtum +inferioris ævi verbum esse, neque antiquioris auctoris, quam Appuleii, +exemplis firmari posse, notavit Barth. Adv. XXIX, 11. Sed primum quot +verba in suspicionem caderent, si hæc ratio valeret? deinde contrarium +docui in Obss. <i>Discussit</i> tamen, vel potius <i>Diffinxit</i>, quod +coll. simili loco Horat. Od. III, <span class = "smallcaps">xxix</span>, +47, omnino arridere potest, legendum putabat Drak. qui propterea +absurdissimus dicitur Lefeb. cui <i>diffinxit</i> potius vox barbara +videtur. At vid. Jani ad Horat. Od. I, <span class = +"smallcaps">xxxv</span>, 39, et Bentl. ad Hor. Serm. II, <span class = +"smallcaps">i</span>, 79. +—<a name = "var7_154" id = "var7_154" href = +"#line7_154">154.</a> <i>medio</i> Colon. forte rectius, judice +Lefeb. <i>media insomnem +<span class = "pagenum">420</span> +dum b. n. D.</i> conj. N. Heins. +—<a name = "var7_158" id = "var7_158" href = +"#line7_158">158.</a> <i>motus</i> Tell. et R. 2, prob. Lef. +quum tres Campani equites Pœnum, <i>ut Campanos ex Samnio peteret, +moverint</i>, teste Liv. XXII, 13. Male! vid. not. +—<a name = "var7_159" id = "var7_159" href = +"#line7_159">159.</a> <i>Falenti</i> Col. unde <i>Phalanti</i> +corrig. Carrion, quod tamen nomen conditoris Tarenti (vid. <a class = +"crossref missing" href = "bookXI.html#not11_16" title = "recte 16, in Not.">ad XI, 6</a>) ab h.l. alienum; <i>Phalerni</i> Put. et Mars. +—<a name = "var7_160" id = "var7_160" href = +"#line7_160">160.</a> <i>Dives agri</i> conj. N. Heins. Sed +quis unquam <i>tellurem agri</i> divitem dixit?</p> + +<p><a name = "var7_163" id = "var7_163" href = "#line7_163">163.</a> +<i>vocent</i> scripti cum R. 1, 3, Med. +<span class = "pagenum">421</span> +—<a name = "var7_165" id = "var7_165" href = +"#line7_165">165.</a> <i>prelis</i> forte rectius scribitur, a +premendo. +—<a name = "var7_167" id = "var7_167" href = +"#line7_167">167.</a> <i>Signis ignotis</i> Col. <i>Ensibus +ignotus</i> emend. D. Heins. <i>Finibus ignotis</i> (quum vino +præstantissimo necdum celebraretur Falernus ager), vel potius +<i>Censibus ignotis</i> (h.e. pecunia, opibus) N. Heins. qui +vulgatam nihili esse credebat. Sed vid. not. Mox <i>pampinus viridis</i> +ad marg. Silii corrig. Scaliger, quod recepit Cell. Sed vulgatam ex +Virgil. Eclog. IX, 20, firmat Drak. +—<a name = "var7_169" id = "var7_169" href = +"#line7_169">169.</a> <i>sucis</i>, ut ap. Virg. Ecl. III, 6 +(et in Philoxeni glossis), scribendum monet N. Heins. qui etiam +<i>sucis Lyæis</i> et <i>miscere</i> maluerit, coll. Virg. Ge. +I, 9. Posterius se probavit Drak. non mihi, quoniam vulgare verbum +est, et <i>mulcere</i> exquisitius, vid. not. Neque tamen dissimulare +possum, mihi potius pro <i>succis</i> legendum videri <i>fluviis</i>, +h.e. aqua, ut ap. Virg. Ge. III, 301; Stat. Th. IX, 573 al. Sic et +<i>fons</i> pro aqua fontana, et <i>flumen</i> passim obvium est, v.c. +ap. Virg. Æn. II, 719; XII, 119. Tum verba <i>pocula Lyæi</i> jungenda +sunt, totusque locus responderet Horatiano Od. II, <span class = +"smallcaps">ii</span>, 19, <i>Restinguet ardentis Falerni Pocula +prætereunte lympha</i>; vid. ibi Jani. +<span class = "pagenum">422</span> +—<a name = "var7_175" id = "var7_175" href = +"#line7_175">175.</a> <i>stant ritu</i> conj. N. Heins. et +<a name = "var7_178" id = "var7_178" href = +"#line7_178">v. 178</a>, <i>Gnavo occursabat</i> vel sine libris +legendum existimabat, refrag. Lefeb. qui absurde ita emendari contendit +et conf. Ovid. Fast. V, 503, <i>addidit et vultum verbis</i>. +—<a name = "var7_179" id = "var7_179" href = +"#line7_179">179.</a> <i>patulis</i>, vel potius <i>ruris</i> pro +<i>puris</i> substituendum videbatur N. Heins. Sed Drakenb. recte +notat, veteris ævi delicias non in pretiosa, sed in pura et munda +supellectile constitisse; conf. quos laudat, Ovid. Fast. VI, 320, et +Broukh. ad Tibull. I, <span class = "smallcaps">i</span>, 30; +<i>poma</i> Col. Put. R. 2, Benes. <i>coma</i> Oxon. Vulgo +<i>corna</i>. +—<a name = "var7_180" id = "var7_180" href = +"#line7_180">180.</a> <i>e riguis</i> maluerit N. Heins. quem +vid. ad Ovid. Met. V, 535. Nec tamen video cur vulgatam spernamus. +—<a name = "var7_184" id = "var7_184" href = +"#line7_184">184.</a> <i>decerpsit</i> scripti; <i>deterpsit</i> +R. 2. Vulgg. <i>Vestæ detersit honorem</i>, quod Marsus et Cell. +coll. XIII, 434, male exponunt: ignem Vestæ dicatum amovit, dissipavit, +ut libamina in medium jacere posset. <i>Vestæ honorem</i> focum +interpretantur Dausq. et D. Heins. Melius Lefeb. explicat: «ex iis, +quæ adfert, partem primam in honorem Vestæ detrahit, eaque veluti +libamina in focum mittit, consecrat, ut ἀκροθινιάζει ap. Dionys. Hal. +laudatum a Bernart. ad Stat. I, 553; ἀπήρξατό τε ταῖς Νύμφαις in +Longi Daphnid. p. 57, ed. Cl. Villoison. <i>Detersit</i> vox est +Ciceroniana Ep. ad Att. XIV, 10, extr.» Sed ibi Cicero jocose dixit, +<i>octoginta</i> (sestertia) <i>detersimus</i>, h.e. ex tota summa +cepimus, ut nos in familiari sermone <i>einstreichen</i>. Nollem itaque +his dictis adjecisset: delirant prope hic Heins. et Drak. dum +<span class = "pagenum">423</span> +obtrudunt <i>decerpsit</i>: quod verbum poeta dignius est.</p> + +<p><a name = "var7_190" id = "var7_190" href = "#line7_190">190.</a> +<i>multra</i> priscæ edd. +—<i>in uvis</i> Ox. Put. R. 1, 3, Med.</p> + +<p><a name = "var7_192" id = "var7_192" href = "#line7_192">192.</a> +<i>quippe</i> pro <i>nota</i> Colon. quod non capiebat N. Heins. +Placet autem Lefeb. qui jungit: <i>quippe tibi nondum nomen</i>.</p> + +<span class = "pagenum">424</span> +<p><a name = "var7_201" id = "var7_201" href = "#line7_201">201.</a> +<i>patrique</i>, non <i>patrioque</i>, Colon. +—<a name = "var7_205" id = "var7_205" href = +"#line7_205">205.</a> <i>Hic</i>, non <i>Hinc</i>, Col. +—<a name = "var7_207" id = "var7_207" href = +"#line7_207">207.</a> <i>Viniferis</i> Put. R. 1, 3, Parm. +Med. Mars. <i>Vitiferis</i> edd. recentt. Sed <i>Uviferis</i> Col. ut +<a class = "crossref" href = "#line7_263">v. 263</a>, et ap. Stat. +Silv. IV, <span class = "smallcaps">iii</span>, 64, <i>Uvifer +Massicus</i>. +—<a name = "var7_208" id = "var7_208" href = +"#line7_208">208.</a> <i>lucentes</i> Col. Put. Parm. +<i>lucenti</i> Oxon. <i>rorantes</i> R. 1, Med. Mars. (qui olim +<i>turgentes</i> amplectebatur, ut ap. Virg. Ge. II, 102, et Ovid. +Trist. IV, <span class = "smallcaps">vi</span>, 9) et Mart. +Herbipol. <i>fulgentes</i> primum edidit Nicander, quod περκάζοντας +exponit D. Heins. <i>liventes</i>, hoc est maturescentes, et nigrum +colorem ducentes, ingeniose conj. N. Heins. et recepit Lefeb. Ille +laudat Horat. Od. II, <span class = "smallcaps">v</span>, 10; Prop. IV, +<span class = "smallcaps">ii</span>, 13, et Juven. II, 81, hic Hom. +Iliad. ς, 562, et Anacr. LII, 1; conf. <a class = "crossref" href = +"#not7_189">not. ad v. 189</a>; <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_282">VI, 282</a>; <a class = "crossref" href = +"#line7_685">VII, 685</a>. +<span class = "pagenum">425</span> +—<a name = "var7_209" id = "var7_209" href = +"#line7_209">209.</a> <i>Id monti</i> quatuor scripti cum +R. 3, et Parm. <i>It monti</i> Med. Vulgo <i>It montis</i>, non +inprob. Lefeb. ut <i>it</i> significet <i>est</i>. Tacitus tamen edidit +<i>Id montis</i>. +—<a name = "var7_210" id = "var7_210" href = +"#line7_210">210.</a> <i>Ariusia</i> pro <i>Arvisia</i> scribendum +vidit jam N. Heins. Conf. not. +—<a name = "var7_211" id = "var7_211" href = +"#line7_211">211.</a> <i>ferox</i> non <i>ferax</i>, scripti et +R. 2, <i>lacibus</i> Col. ut <i>veribus</i>, <i>artibus</i>, etc. +unde <i>lacubus</i> restituerunt Modius et N. Heins. <i>latibus</i> +Oxon. <i>lucus</i> Put. <i>Latiis</i> in editis.</p> + +<p><a name = "var7_212" id = "var7_212" href = "#line7_212">212.</a> +<i>dum</i> e Col. recepit Drak. +—<a name = "var7_213" id = "var7_213" href = +"#line7_213">213.</a> <i>ut sicci</i> non male conj. Barth. Adv. +I, 13, h.e. in terras sæviebat, quum cæde crudelitatem explere non +posset; <i>en sicci</i> maluerit N. Heins. Idem <a name = +"var7_220" id = "var7_220" href = "#line7_220">v. 220</a>, +<i>clamoribus</i> pro <i>rumoribus</i> positum, vel ita forte legendum +censebat. Conf. nota Ennii verba ap. Cic. de Senect. c. 4.</p> + +<span class = "pagenum">426</span> +<p><a name = "var7_223" id = "var7_223" href = "#line7_223">223.</a> +<i>Stet p. d. bellis sententia, cives S. i.</i> opinabatur +N. Heins. <i>Servare</i> scripti et editi ante Nicandrum, qui +primus <i>Servando</i> dedit; <i>vincam Servando invitos</i> (ut sup. +<a class = "crossref" href = "#line7_151">v. 151, 152</a>), vel +<i>vincam Servari</i>, vel potius <i>Stat p. d. b. sententia mecum, +Servare</i>, etc. non male conj. Withof. quem vide in Spec. ad Guntheri +Ligurin. p. 65. Quos enim vincat, vel vincet Fabius? In loco Prop. +<i>me vincent</i>, etc. +—<a name = "var7_230" id = "var7_230" href = +"#line7_230">230.</a> <i>ruenti</i> priscæ edd. non inprob. Lefeb. +ut sensus sit, vobis inruere cupientibus. +—<a name = "var7_231" id = "var7_231" href = +"#line7_231">231.</a> <i>properus</i> +<span class = "pagenum">427</span> +malebat N. Heins.</p> + +<p><a name = "var7_232" id = "var7_232" href = "#line7_232">232.</a> +<i>Nondum in præcipiti</i>, vel <i>Ah! non præcipitis</i>, ut ap. Virg. +Æn. VI, 105, frustra corrig. Dausq. <i>At</i> Tell. quod mutata +distinct. non minus aptum. +—<a name = "var7_234" id = "var7_234" href = +"#line7_234">234.</a> Præstiterit, opinor, <i>State, viri, aut +sentite ducem!</i> Perperam certe post <i>ducem</i> comma vulgo ponunt, +et explicant: quiescite, et tum demum me ducem sentite, quum optabilis +occasio pugnam suaserit. Ita Cell. et alii. Sed Fabius hæc potius iratus +dixisse censendus est, et <i>sentire</i> hoc loco significat, damno suo +experiri, de quo vid. Burmann. ad Petron. c. 139, et ad Val. Fl. IV, +746; V, 505; VI, 502. +—<a name = "var7_242" id = "var7_242" href = +"#line7_242">242.</a> <i>minusque</i> edd. recentt. +—<a name = "var7_243" id = "var7_243" href = +"#line7_243">243.</a> <i>ventos</i> Col. +—<a name = "var7_246" id = "var7_246" href = +"#line7_246">246.</a> <i>Artior et</i> Col. Put. R. 2, +<i>Artior e</i> conj. N. Heins. et <i>Artior en</i> Lefeb. +—<a name = "var7_248" id = "var7_248" href = +"#line7_248">248.</a> <i>nostræ laudi</i> volebat N. Heins. et +prob. antiq. scripturam <i>afuerit</i> pro <i>abfuerit</i>, +<span class = "pagenum">428</span> +quæ exstat in c. Col. h.l. et <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_268">XIII, 268</a>, ubi Draken. laudat Intpp. Cæs. +b. G. I, 36, et Val. Fl. III, 629; Stewich. ad Arnob. contr. Gent. +III, pag. 79; Gifan. Ind. Lucret. vocc. <i>victus et vinctus, devictus +et devinctus somno</i>, Faern. et Muret. ad Cic. Phil. I, 2; Pier. +et Heins. ad Virg. Æn. VII, 498.</p> + +<p><a name = "var7_253" id = "var7_253" href = "#line7_253">253.</a> +<i>rapida</i> Nicander dedit, quem secuti sunt Ald. Gryph. Nut. et +Dausq. Conf. <a class = "crossref" href = "#var7_1">ad v. 1</a>, et +Virg. Æn. VI, 102. +—<a name = "var7_255" id = "var7_255" href = +"#line7_255">255.</a> <i>totique</i>, non <i>totoque</i>, Col. +paulo venustius judice N. Heins. qui +<a name = "var7_257" id = "var7_257" href = +"#line7_257">v. 257</a>, <i>in fluctibus</i>, vel <i>in +montibus</i>, vel <i>stridoribus</i> tentabat. Sed vid. not. +—<a href = "#line7_257">257.</a> <i>movent cum fratribus alas</i>, +h.e. invicem venti præliantes, conj. Withof. qui tamen vulgatam lect. +forte non sollicitandam recte putabat, quum et Hiemi <i>nebulosa frons, +tempora et caput glaciale</i> tribuantur infra <a class = "crossref" +href = "bookXII.html#line12_2">XII, 2</a> et al. Idem merito +repudiavit conject. Heins. <i>montibus</i> et <i>fluctibus</i>, quoniam +h.l. de mari sermo est, et vox <i>fluctus</i> mox sequitur. +—<a name = "var7_258" id = "var7_258" href = +"#line7_258">258.</a> <i>effusa</i>, vel <i>fusa</i> malebat idem, +et +<a name = "var7_259" id = "var7_259" href = +"#line7_259">v. 259</a>, <i>ludunt in l.</i>, vel <i>luctantur l. +recubant</i> pro <i>lucent</i> opinabatur Withof. si quid mutandum +esset.</p> + +<span class = "pagenum">429</span> +<p><a name = "var7_264" id = "var7_264" href = "#line7_264">264.</a> +<i>placitum</i>, non <i>placidam</i>, Colon.</p> + +<p><a name = "var7_269" id = "var7_269" href = "#line7_269">269.</a> +<i>non valet</i> Oxon. <i>acrem Invidiam</i>, vel <i>ægro</i> (ut in +marg. R. 1) non male corrig. N. Heins. sed melius forte +<i>agri</i> Barth. Adv. I, 13, ut sensus sit: non tanti erat ipsi +hic ager, ut ejus gratia pugnam maturaret, et sic Pœni dolos +ulcisceretur. Hoc recepere Cell. et Lefeb. qui ineptire putat +N. Heins. cum Drak. et conf. Cic. Leg. agrar. II, 26; <i>maximam +habet invidiam Sullanus ager</i>, et Justin. III, 7, <i>hujus</i> +Periclis <i>agros... gloriam invenit</i>. Possis etiam legere, <i>at non +vacat</i>, (non placet, ut <a class = "crossref" href = +"bookXVII.html#line17_378">XVII, 378</a>; Virg. Æn. I, 373; +X, 625 al.) <i>ægro Invidiam... timore, Et dubia... depellere +pugna</i>. In vulgata lect. illustranda misere se torquet Marsus. +Withof. emend. <i>non vacat æque</i>, etc. ut sensus sit: videbat quidem +illa, sed non ita, non æque vacat timere invidiam; alia agenda habebat. +Nec tamen ipsi displicebat conjectura Heinsii <i>ægro</i>, coll. +<a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_36">IX, 36</a>, <a class = +"crossref" href = "bookIX.html#line9_52">52</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookXVI.html#line16_512">XVI, 512</a>. +—<a name = "var7_272" id = "var7_272" href = +"#line7_272">272.</a> <i>raptantem</i> et <i>trahenda castra</i> +conj. Livineius. Melius <i>captantem nequidquam s. t.</i> N. Heins. +Inportunum certe est τὸ et, nisi <i>trahentem</i> refingere malis. +<span class = "pagenum">430</span> +—<a name = "var7_274" id = "var7_274" href = +"#line7_274">274.</a> <i>scruposi</i>, ut <a class = "crossref" +href = "bookVIII.html#line8_431">VIII, 431</a>, conj. N. Heins. +quem vid. ad Valer. Flacc. lib. II, v. 518. Sed conf. mox <a class += "crossref" href = "#line7_357">v. 357</a>. +—<a name = "var7_278" id = "var7_278" href = +"#line7_278">278.</a> <i>Literna</i>, non <i>Linterna</i>, scripti; +conf. <a class = "crossref" href = "bookVI.html#var6_654">ad VI, +654</a>. +—<a name = "var7_280" id = "var7_280" href = +"#line7_280">280.</a> <i>Arta</i>, non <i>Arcta</i>, scripti; vid. +<a class = "crossref" href = "bookV.html#var5_477">ad V, 477</a>. +<i>Atra fames</i> in mentem venit N. Heins. et <a name = "var7_283" +id = "var7_283" href = "#line7_283">v. 283</a>; <i>labore +diurno</i>.</p> + +<p><a name = "var7_287" id = "var7_287" href = "#line7_287">287.</a> +<i>nam</i>, non <i>jam</i>, scripti. +<span class = "pagenum">431</span> +—<a name = "var7_288" id = "var7_288" href = +"#line7_288">288.</a> <i>Eripit</i> conj. N. Heins. et +<i>Exigit</i> Drak. coll. XVI, 234. Sed non adsequor, cur vulgata ferri +non possit; conf. Val. Fl. VII, 145; Stat. Th. V, 248 al. +—<a name = "var7_295" id = "var7_295" href = +"#line7_295">295.</a> <i>Et Tyria... cassis</i> maluerit +N. Heins. ut <i>cassis Aurunca</i> <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_516">IV, 516</a>; <i>Sidonia</i> <a class = +"crossref" href = "bookXVI.html#line16_452">XVI, 452</a>. Sed +exquisitior est vulgata. +—<a name = "var7_299" id = "var7_299" href = +"#line7_299">299.</a> Forte leg. <i>stricto</i>, vel <i>strictus... +loro</i>. Cf. Hom. Iliad. κ, 475, et Virg. Æn. IX, 352.</p> + +<p><a name = "var7_305" id = "var7_305" href = "#line7_305">305.</a> +<i>Cum</i> pro <i>Tum</i> e scriptis recepit Drak. suadente +N. Heins. quos secutus sum, sed sublata στιγμῇ τελείᾳ post +<span class = "pagenum">432</span> +<i>planta</i>. <i>Cui</i> reposuit Lefeb. Non male; si modo libri +addicerent: <i>ægrum</i> dedit Nicander, et post eum alii. +—<a name = "var7_306" id = "var7_306" href = +"#line7_306">306.</a> <i>vos</i> suspic. Livineius, et <i>somno +excitat</i> N. Heins. Sed τῳ <i>nos</i> major vis subesse videtur: +non me tantum, sed te quoque et nos omnes. +—<a name = "var7_307" id = "var7_307" href = +"#line7_307">307.</a> <i>quam</i>, h.e. quantum, vel <i>ut</i> pro +<i>quæ</i> malebat N. Heins. Ego majorem distinct. post +<i>excitat</i> sustuli, ut <i>illa senectus</i> per adpositionem, et +docte dicta sit pro, ille senex. +—<a name = "var7_309" id = "var7_309" href = +"#line7_309">309.</a> <i>clauso collectos</i> (contractos, +artatos), quod Drak. recepit, vel <i>clausos collectum limes in +orbem</i> emend. N. Heins. quem vid. ad Virg. Æn. XII, 862; +<i>clauso collectus</i> ex c. Tell. et R. 2, reposuit Lefeb. +Equidem non nisi <i>orbem</i> pro <i>orbe</i> substituendum crediderim, +ut <i>in spiram se colligit anguis</i> ap. Virg. Ge. II, 154, et similia +al. +—<a name = "var7_310" id = "var7_310" href = +"#line7_310">310.</a> <i>non</i> pro <i>nunc</i> Put. <i>quando</i> +pro <i>quoniam</i> Tell. R. 1 et 2, quod recepit Lefeb. <i>quando +res arte nunc</i> R. 2. +—<a name = "var7_320" id = "var7_320" href = +"#line7_320">320.</a> Vulgatam distinctionem, <i>Si cordi, c. m. e. +r.</i>, mutavit N. Heins.</p> + +<span class = "pagenum">433</span> +<p><a name = "var7_329" id = "var7_329" href = "#line7_329">329.</a> +<i>Bellantis</i> primus edidit Nicander, prob. Dausq. qui etiam +<i>Bellanti</i> tentabat. Sed conf. Gronov. Obss. IV, 9. +—<a name = "var7_334" id = "var7_334" href = +"#line7_334">334.</a> <i>Sarmenta</i> scribendum videbatur +N. Heins. quum non ipsi tauri sint adcensi, sed frondes taurorum +cornibus adligatæ. At vulgata doctior est, ut <i>adcendere aram</i>, +<i>focum</i>, etc. et german. <i>eine Pfeife anzünden</i>. <i>qua</i> +Col. et Put. <i>quæ</i> Ox. +—<a name = "var7_337" id = "var7_337" href = +"#line7_337">337.</a> <i>Nos</i> et mox <i>hic</i> refinxit +Nicander, quem secuti sunt alii.</p> + +<span class = "pagenum">434</span> +<p><a name = "var7_344" id = "var7_344" href = "#line7_344">344.</a> +<i>detergent</i>, non <i>detergunt</i>, Col. quod cum Lef. recepi. Cf. +<a class = "crossref" href = "#line7_534">v. 534</a>; Jani ad Hor. +Od. I, <span class = "smallcaps">vii</span>, 15 et VV. DD. ad Virg. +Æn. VII, 626. Mox <i>quid tempus</i>, non <i>quod t.</i>, scripti ei +priscæ edd. +—<a name = "var7_349" id = "var7_349" href = +"#line7_349">349.</a> <i>instat trepidis</i>, non <i>instant +trepidi</i>, in scriptis. <i>instat trepidus</i> D. Heins. et Cell. +vitiose.</p> + +<p><a name = "var7_354" id = "var7_354" href = "#line7_354">354.</a> +<i>adjutæ pice crescere flammæ +<span class = "pagenum">435</span> +Cœpere</i> minus grato ad aures sono emend. et copiose illustravit +N. Heins. <i>Picis</i> in cornibus boum nemo mentionem facit. Vox +quidem <i>adjutæ</i> simpl. posita suspicionem interpolationis movere +potest: sed flammas quassatione capitum adjutas intelligere licet ex +iis, quæ præcedunt. <i>Capitum irrita quassatio excitans flammam</i>, +Liv. XXII, 17. +—<a name = "var7_355" id = "var7_355" href = +"#line7_355">355.</a> <i>et vinclis fumi</i>, vel <i>atque undans +fumo se erumpere vertex</i> conj. N. Heins. quam locutionem +<i>erumpere se</i> (ut <i>emergere se</i> inf. <a class = "crossref" +href = "#line7_413">v. 413</a>, <i>prorumpere se</i> ap. Cæs. +B. G. I, 80, <i>inrumpere se</i> Varr. ap. Non. Marcell. in +<i>Calidum</i>) Silio etiam obtrudit <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_642">VIII, 642</a>, et inpr. <a class = "crossref" +href = "bookXII.html#line12_438">XII, 438</a>, ubi Lucret. IV, 1113; +Virg. Ge. I, 446; IV, 368; Æn. XI, 548; aliaque loca adscripsit, et +Drak. laudavit Manut. ad Cic. Ep. ad Div. VIII, 14; Stewich. ad Arnob. +adv. gent. I, p. 52 et 56; II. p. 69; Gifan. Ind. Lucret. et +Broukh. ad Tibull. IV, <span class = "smallcaps">i</span>, 86.</p> + +<p><a name = "var7_362" id = "var7_362" href = "#line7_362">362.</a> +<i>intentus cælo</i> primus refinxit Nicander.</p> + +<span class = "pagenum">436</span> +<p><a name = "var7_367" id = "var7_367" href = "#line7_367">367.</a> +Ita scripti. <i>Hac facie subita volitantum in montibus</i> editi, prob. +Dausq. +—<a name = "var7_372" id = "var7_372" href = +"#line7_372">372.</a> <i>terra</i> pro <i>rupta</i> iterum primus +dedit Nicander, qui etiam +<a name = "var7_374" id = "var7_374" href = +"#line7_374">v. 374</a>, post <i>tellus</i> inseruit <i>tantis +damnata ruinis</i>. <i>Jamque fugam Rutuli</i>, et <i>Atque</i> pro +<i>Jamque</i> refinxit: quæ inepti versificatoris laciniæ se probabant +Dausq. nisi quod τὸ <i>terra</i> respuerit, quia <i>tellus</i> sequitur. +<span class = "pagenum">437</span> +—<a name = "var7_382" id = "var7_382" href = +"#line7_382">382.</a> <i>celebranda</i> et <i>versus adultum</i> +maluerit N. Heins. +—<a name = "var7_383" id = "var7_383" href = +"#line7_383">383.</a> <i>tramittere</i>, non <i>transmittere</i>, +scripti; conf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#var4_487">ad +IV, 487</a>.</p> + +<p><a name = "var7_386" id = "var7_386" href = "#line7_386">386.</a> +<i>Minuci</i>, non <i>Minuti</i>, in scriptis omnibusque illius gentis +numis; etsi in priscis marmor. utrumque reperitur: <span class = "greek" +title = "Minoukios">Μινούκιος</span> dicitur Polyb. III, 87, Appian. +Hannib. c. 12 seqq. Plut. vit. Fabii et aliis. +—<a name = "var7_391" id = "var7_391" href = +"#line7_391">391.</a> Versus hic spurius putidusque videbatur +N. Heins. et, qui uncinis eum inclusit, Drakenborchio; quod contra +putat Lefeb. qui cum verbis <i>nec deinde morabor</i> comparat Liviana +XXII, 25, <i>propediem effecturum</i>, <i>ut sciant homines</i>, etc. +Minus forte displicebit omniaque melius procedent, si +<a name = "var7_393" id = "var7_393" href = +"#line7_393">v. 393</a>, <i>Tunc</i> (quod tacite a Lefeb. quem +Ernesti secutus est, nunc editum video), scil. quum rediero, ut <a class += "crossref" href = "#line7_391">v. 391</a>, <i>deinde</i> +refinxeris. Pro vulg. <i>Nunc</i> ex Col. <i>Hunc</i> (ut <a class = +"crossref" href = "#line7_401">v. 401</a>) recepi: sed illud +præstat. Tum sententia <a class = "crossref" href = +"#line7_395">v. 395</a> hæc est: <i>Interea</i>, quamdiu absens +fuero, saluti erit ægræ reip. cum hoste non conflixisse. Sed vide notas. +<span class = "pagenum">438</span> +—<a name = "var7_395" id = "var7_395" href = +"#line7_395">395.</a> Parenthesin addidit N. Heins. +<i>fallimus</i>, non <i>fallimur</i> Colon. +—<a name = "var7_396" id = "var7_396" href = +"#line7_396">396.</a> Vulgo comma post <i>rebus</i>, et punctum +post <i>placeat</i> ponitur, quod mutavit Burmann. +—<a name = "var7_398" id = "var7_398" href = +"#line7_398">398.</a> <i>sic vos servasse</i> Colon. et Oxon. quod +recepit Drak. Vulgo <i>sit vos servar</i>. Τὸ <i>sit</i> cum Lef. +retinui, suadente Burm. <i>Sat Fabio cives servasse triumphi est</i>, +vel <i>Stet F. cives s. triumphus</i> suspic. N. Heins. coll. +<a class = "crossref" href = "#line7_224">v. 224</a>: <i>sic</i>, h.e. +nil movendo, cunctando, restituit Lenz, pro <i>sit</i>. +—<a name = "var7_400" id = "var7_400" href = +"#line7_400">400.</a> <i>has nobis erit hæc tibi gloria reddi</i> +conj. N. Heins., et aliud præterea mendum latere putabat, quum τὸ +<i>gloria</i> jam præcesserit: <i>vobis</i> Colon. et <i>se</i> pro +<i>tibi</i>, ut <i>sed</i> in R. 2, unde <i>sat</i> refinxit Lefeb. +Mihi in mentem venit legere <i>hos nobis, erit hæc si gloria redde</i>, +etsi vulgata quoque ferri potest. +—<a name = "var7_401" id = "var7_401" href = +"#line7_401">401.</a> <i>hunc</i>, non <i>huic</i>, scripti. +—<a name = "var7_408" id = "var7_408" href = +"#line7_408">408.</a> <i>monitus</i> ed. Dausq. +<span class = "pagenum">439</span> +vitiose.</p> + +<p><a name = "var7_411" id = "var7_411" href = "#line7_411">411.</a> +<i>intrarat</i> scripti et R. 2. Vulgatum <i>intrabat</i> servavit +Lefeb. qui +<a name = "var7_412" id = "var7_412" href = +"#line7_412">v. 412</a>, <i>tortus</i> tacite reposuit ex ingeniosa +et admodum probabili emend. N. Heins. quem vid. ad Val. Fl. IV, +657, et ad Catull. LXV, 13. Possis et <i>motus</i> scribere. +—<a name = "var7_413" id = "var7_413" href = +"#line7_413">413.</a> <i>vitrei se sedibus antri... emersere</i> +conj. N. Heins. quem cf. ad Ovid. Fast. III, 367. Id recepit Cell. +et prob. Draken. Conf. sup. <a class = "crossref" href = "#var7_355">ad +v. 355</a>. +—<a name = "var7_415" id = "var7_415" href = +"#line7_415">415.</a> <i>At</i> Put. unde <i>Ut</i> suspic. +N. Heins. +—<a name = "var7_416" id = "var7_416" href = +"#line7_416">416.</a> <i>perculsa</i> e scriptis et R. 2, +recepi, non inprob. Drak. Vulgata lectio <i>percussa</i> præferenda +videbatur N. Heins. Sed vid. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#var2_213">ad II, 213</a>. +—<a name = "var7_417" id = "var7_417" href = +"#line7_417">417.</a> <i>properæque fluunt</i> volebat +N. Heins. coll. III, 412; <i>limina</i>, h.e. antrum Protei, non +<i>litora</i>, quæ vox modo præcesserat, omnes scripti. +—<a name = "var7_418" id = "var7_418" href = +"#line7_418">418.</a> <i>Teleboum +<span class = "pagenum">440</span> +regna</i> ex emendat. N. Heins. recepi cum Lefeb. vid. not. +<i>Teleboa</i> Oxon. Vulgo <i>Teleboi</i>, quod ex <i>Telebou</i> ortum +videtur. <i>Telebois</i> non male corrig. Dausq. et sic tacite edidit +Cell. +—<a name = "var7_421" id = "var7_421" href = +"#line7_421">421.</a> <i>despectat</i> emend. N. Heins. prob. +Drakenb. Vulgatam scripturam Lefeb. defendit his verbis: «Inepte Heins. +<i>despectat</i>. Non capit. <i>Rejectat</i> verbum grave pro rejicit, +repellit, objiciendo cautes. Fucum sibi facit Drak. qui hanc emend. +probat, et absurde citat Stat. Th. II, 35, nam illi <i>stat sublimis</i> +recte præcedit <i>despicit</i>: at in Silio quomodo <i>despectabit</i>, +qui <i>conditur in imo antro</i>»? Inconcinna certe verba <i>objectis +rejectat</i>, et incondito ad aurem sono. Forte leg. <i>receptat</i>, +vel <i>reflectit</i>; nisi malis <i>Cautibus obversis</i>. <i>Cautes</i> +vero <i>objectæ</i> sunt forsan utrimque sibi obpositæ et procurrentes, +ut ap. Virg. Æn. I, 160 sq. et III, 534. Ceterum Silius h.l. +expressit Virgil. Ge. IV, 422.</p> + +<p><a name = "var7_425" id = "var7_425" href = "#line7_425">425.</a> +<i>At</i> primus dedit Nicander: <i>Et</i> vero Wolf. in Basil.</p> + +<p><a name = "var7_428" id = "var7_428" href = "#line7_428">428.</a> +<i>Cymothoe</i> ex c. Tell. et R. 2, recepit Lefeb. Conf. <a class += "crossref" href = "bookIII.html#line3_58">III, 58</a>. +—<a name = "var7_430" id = "var7_430" href = +"#line7_430">430.</a> <i>obsessaque</i> Put. unde <i>obsessaque l. +nautis</i> conj. N. Heins. et +<a name = "var7_434" id = "var7_434" href = +"#line7_434">v. 434</a>, <i>Calpes antra</i>, h.e. antrum Phorcydis +et Gorgonum ad Calpen: quod probat Drak. et recepit Lefeb. Conf. +<a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_59">ad II, 59</a>. Sed +vulgata lectio doctior, +<span class = "pagenum">441</span> +et per adpositionem explicanda videtur. <i>Pœnis</i> pro <i>nobis</i> +malebat Withof.</p> + +<p><a name = "var7_435" id = "var7_435" href = "#line7_435">435.</a> +<i>evolvens</i>, h.e. exponens, corrig. N. Heins. coll. <a class = +"crossref" href = "#line7_494">v. 494</a>, suffrag. Drak. quum +<i>involvere futura</i> significet, verbis obscuris et intricatis +ambagibus ea prædicere, et Proteus non obscure h.l., sed clare, ut +semper, vaticinetur. Male, judice Lefeb. cujus hæc nota est: +«Ineptissime <i>evolvens</i> Heinsius; non capit. Dic, connectens +præterita et futura, incipit a præteritis, et tandem reserat futura.» +—<a name = "var7_437" id = "var7_437" href = +"#line7_437">437.</a> <i>Ide</i> rescripsit Lefeb. ex auctoritate +codicis, nescio cujus, unde et <a class = "crossref" href = +"#line7_465">v. 465</a>, <i>Iden</i> edidit. +<span class = "pagenum">442</span> +—<a name = "var7_441" id = "var7_441" href = +"#line7_441">441.</a> <i>curru</i> et mox <i>liti</i> emend. +N. Heins. Sed recte <i>olores currus</i> jungit Drakenb. et +<i>servasse</i> pro observasse positum adcipit, vid. <a class = +"crossref" href = "bookIII.html#var3_380">ad III, 380</a>. +—<a name = "var7_443" id = "var7_443" href = +"#line7_443">443.</a> <i>corytos</i>, non <i>coritus</i>, Oxon. et +Put. cum priscis edd. <i>coritos</i> R. 1, et Med. +—<a name = "var7_447" id = "var7_447" href = +"#line7_447">447.</a> Vulgo post <i>Purpureos</i> distinguunt, et +tum <i>capilli purpurei</i> sunt pulchri, ut πορφύρεαι χαῖται ap. Anacr. +XXVIII, 11 et al. vid. sup. <a class = "crossref" href = +"#not7_195">not. ad v. 195</a>. Sed <i>purpureos amictus</i> +jungebat N. Heins. et ingeniose conj. <i>cesto</i>, vel +<i>cesti</i> pro <i>vestis</i>, probb. Drak. qui maxime in hoc judicio +Venerem cesto opus habuisse putabat, ut nempe magicis ejus illecebris +animum Paridis in suas partes pelliceret. Notus est κεστὸς Veneris, +cingulum, ex locis class. Hom. Il. ξ, 214 sqq. et Claud. de nupt. +<span class = "pagenum">443</span> +Hon. et Mar. 124 sq. Conf. Heins. ad Claud. nupt. Pall. et Celer. +v. 6; Broukh. ad Tibull. I, <span class = +"smallcaps">ix</span>, 5; Rigalt. ad Onosandr. p. 25; Alberti +ad Hesych. T. II, p. 239, et Winckelm. <i>Gesch. der Kunst</i> +P. I, pag. 198. Sed ex vulgata scriptura eadem, puto, sententia +exoritur; vid. not. et Virg. Æn. I, 404; ubi conf. Heyne. In alia +omnia discedit Lefeb. qui hæc adnotavit: «Nil intellectum hic Heinsio et +Draken. 1º Referunt <i>purpureos</i> ad <i>amictus</i>; sed <i>p. +crines</i> sunt <i>croceæ comæ</i> in Ovid. A. A. I, 530; +citante Cl. Ruhnken. ad hymn. Pseudhomer, v. 177, ubi χαῖται +κροκηΐῳ ἄνθει ὁμοῖαι. 2º Legendum erat <i>vestis amictum</i>, +pleonast. ut <i>tegmine vestis</i> <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_673">I, 673</a>, pro veste. +3º <i>Religabat</i> valet hic <i>solvebat</i>, vel ut in Ovid. +A. A. I, 529, <i>recingebat</i>, laxabat. Hoc sensu diserte +occurrit in Catull. LXII, 84; (ubi <a class = "crossref" href = +"#line7_76">v. 76</a>, voce <i>resolvens</i> explicatur) ej. +Argonaut. v. 174; Horat. Od. II, <span class = +"smallcaps">ii</span>, 24; coll. Virg. Æn. I, 320, 323. +4º Frustra vult Heinsius <i>cesti</i>. Sat intelligitur jam poeta +verbo <i>religare</i>. 5º Incaute Drak. vult, ut Venus cingatur suo +cesto. Nam traditio mythica nos docet, Deas tres ipsas Pastori omnino +nudas patuisse. Nec aliud dicit Prop. II, <span class = +"smallcaps">ii</span>, 14. Jam vero quare zona sine tunica? Nec aliud +exhibet numisma in Drak. ære incisum. Alia plura adferre possem e sola +historia Augusta Itali Angeloni, in qua Venus victrix nuda sine zona +occurrit, licet semel cum tunica, et cincta, manu pomum gerens, ut +amictum subtilem induta, sed sine zona, in magno marmore, quod Draken. +incidi curavit: sed hoc pudoris ergo factum a sculptore.» Vid. numum ap. +Morell. specim. rei numar. tab. XI, et marmor ap. Beger. Spicileg. +Antiq. p. 135. Nudæ etiam, Gratiarum instar, sunt Deæ in lapide +Maffei <i>Gemme antiche</i>, T. IV, t. 2, et apud quosdam poetas, +quos Spanh. ad Callim. H. in Pall. v. 53, laudavit; sed, teste +eodem, amictæ, seu stolatæ in aliquot monumm. antt. Vid. v.c. Begeri +Thes. Brandenb. T. I, p. 43, et Montfauc. <i>Antiq. +expliq.</i> T. I, P. I, pl. 108. Id quoque a poetis tradi +solet, et Palladis certe verecundiæ magis convenit. Præterea verbum +<i>religare</i> sensu solvendi non nisi ap. Catull. reperitur, et +vulgaris ejus vis huic loco satis apta est. Plura ad observatt. Lefeb. +respondere, nec vacat, nec opus est. Ceterum <i>vesti</i> conj. Schmid. +<span class = "pagenum">444</span> +—<a name = "var7_453" id = "var7_453" href = +"#line7_453">453.</a> <i>Si modo</i> maluerit N. Heins. et +<a name = "var7_455" id = "var7_455" href = +"#line7_455">v. 455</a>, <i>victoria nostram Cypron</i>. +—<a name = "var7_457" id = "var7_457" href = +"#line7_457">457.</a> <i>De</i>, non <i>Et</i>, Col.</p> + +<p><a name = "var7_458" id = "var7_458" href = "#line7_458">458.</a> +<i>hic</i> R. 1, 3, Parm. Med. non inprob. N. Heins. unde id +recepit Drak. Ille tamen conj. <i>hoc</i>, hac oratione; hic vero +<i>his</i>, quod et nobis in mentem venit. Possis et <i>Dumque his +aligeros inflat</i>. Vulgo <i>hæc</i>; quod Dausq. exponit τάδε, coll. +Virg. Æn. VIII, 433. Marsus Cupidinibus instando hæc dicit. +<span class = "pagenum">445</span> +—<a name = "var7_461" id = "var7_461" href = +"#line7_461">461.</a> <i>Involvit</i> quotquot noti sunt libri, +<i>Involvi</i> est ex emendat. Gronov. Obss. I, 17, et +N. Heins. qui tamen <i>comta manu</i> maluerit, <i>tamen</i> Oxon. +et omnes editi, præter Basil. Colin. et Dausq. qui <i>comam</i> habent, +<i>non comta tamen</i> conj. Barth. Adv. I, 13. +—<a name = "var7_462" id = "var7_462" href = +"#line7_462">462.</a> <i>Connivens</i> refinxit Nicander, et +<a name = "var7_464" id = "var7_464" href = +"#line7_464">v. 464</a>, <i>jussas silvas</i>, de quo vid. <a class += "crossref" href = "bookVI.html#var6_498">ad VI, 498</a>. +—<a name = "var7_465" id = "var7_465" href = +"#line7_465">465.</a> <i>Idem</i>, non <i>Idam</i>, scripti, unde +<i>Iden</i> reposui, suadente N. Heins. quod et tacitus fecit +Lefeb.</p> + +<span class = "pagenum">446</span> +<p><a name = "var7_473" id = "var7_473" href = "#line7_473">473.</a> +Vulgg. <i>Troja est</i>. Sed secutus sum cod. Col. et Ox. qui verbum +substantivum omittunt. +—<a name = "var7_474" id = "var7_474" href = +"#line7_474">474.</a> <i>unda</i> antt. edd. +—<a name = "var7_476" id = "var7_476" href = +"#line7_476">476.</a> <i>ponto innabunt</i>, non <i>innabunt +ponto</i>, Colon. <i>ponto vivent</i> R. 1, Med. et al. +—<a name = "var7_477" id = "var7_477" href = +"#line7_477">477.</a> <i>limine</i> conj. Burm. ad Ovid. Am. II, +<span class = "smallcaps">vi</span>, 1, notante Cl. Ernesti. +—<a name = "var7_480" id = "var7_480" href = +"#line7_480">480.</a> <i>Sasonis</i>, non <i>Sassonis</i>, Col. ut +etiam <a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_469">IX, 469</a>, +et ap. Plin. III, extr. Mel. II, 7; Lucan. II, 627; V, 650; +Æthic. et in Tab. Peuting. <span class = "greek" title = +"Sasôn">Σάσων</span> dicitur Polib. V, 110, et Strab. VI, +p. 194; <span class = "greek" title = "Sasôn">Σασών</span> Scylaci +p. 10 et 22; <span class = "greek" title = "Sasô">Σασὼ</span> Ptol. +III, 13. +<span class = "pagenum">447</span> +—<a name = "var7_486" id = "var7_486" href = +"#line7_486">486.</a> <i>Multaque</i>, non <i>Multa quoque</i>, +Col. et Ox. <i>lugebit</i>, vel potius <i>turgebit</i> (ut +<i>tumidus</i> <a class = "crossref" href = +"#line7_481">v. 481</a>) emend. N. Heins. Sed vid. not. +—<i>Mataurus</i> Col. ut et <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_449">VIII, 449</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXV.html#line15_559">XV, 559</a>, et, quos N. Heins. laudat, +Mel. II, 4, in MSS., Stephan. Μάταυρος πόλις Σικελίας, Gruter. p. +<span class = "smallcaps">clxi</span>, et Antonin. in Itiner. +<i>Mataurum <ins class = "correction" title = "‘flmen’ legitur">flumen</ins></i>. Sed <span class = "greek" title = +"Metauros">Μέταυρος</span> dicitur Strab. VI, p. 177; Livio, +Plinio, Horat. Claud. Lucano et aliis. Conf. <a class = "crossref" href += "bookIV.html#var4_187">ad IV, 187</a>. +—<a name = "var7_487" id = "var7_487" href = +"#line7_487">487.</a> <i>in furto</i> Col. quod recepit Lefeb. +<i>Hinc Jovis e furto</i>, vel <i>Ille Jovis furto hinc g.</i> suspic. +N. Heins. et +<a name = "var7_490" id = "var7_490" href = +"#line7_490">v. 490</a>, <i>torquentem</i>.</p> + +<span class = "pagenum">448</span> +<p><a name = "var7_496" id = "var7_496" href = "#line7_496">496.</a> +<i>mente</i> pro <i>mentem</i> conj. Cell. et ex ed. Gryph. recepere +Drakenb. et Lefeb. auctore N. Heins. Imo κατὰ <i>mentem</i>: quod +certe minus durum est, quam si copulam <i>et</i> suppleas cum Cell. +—<a name = "var7_497" id = "var7_497" href = +"#line7_497">497.</a> <i>nec Pœno deerat</i> ex Colon. recepit +Drakenb. et impense arridebat N. Heins. qui male comparabat Valer. +Flacc. lib. II, vers. 314. Equidem explicarem: <i>nec pascere Pœno +deerat</i>, scilicet facultas, de quo vid. <a class = "crossref missing" +href = "bookVI.html#not6_10" title = "in Not.">ad VI, 10</a>. Sed aptior +hoc loco vulgata lectio, quam reduxi cum Lefeb. <i>Nec deerat +pascere</i>, vel <i>quin</i>, vel <i>quo minus pasceret</i>; nil +intermisit, quo pasceret, nutriret, aleret perversam pugnandi +cupiditatem, qua Minucius flagrabat. Locutio passim obvia, v.c. XI, 50; +apud Prop. I, <span class = "smallcaps">xvi</span>, 7; Liv. +XXVIII, 8, pr. Tac. Hist. IV, 11 (<i>nec deerat ipse complecti</i> +in vulgg. edd.) et Ann. XIV, 39; <i>Pœnos</i> Oxon. <i>Pœnum</i> Put. +<i>furorem</i>, scilicet bellandi, Col. R. 2; Benes. Conf. <a class += "crossref" href = "bookI.html#not1_32">not. ad I, 32</a>. Vulgo +<i>favorem</i>, scilicet militum et vulgi, quem Minucius sibi +conciliaverat, de quo vid. Liv. XXII, 25, extr. 27, pr. Polyb. III, 103. +Sed alterum præstat. +—<a name = "var7_503" id = "var7_503" href = +"#line7_503">503.</a> <i>sinuato captivum</i> omnes scripti, +<i>sinnato c.</i> R. 2, <i>summato c.</i> Med. <i>Ducens summato +c.</i> R. 1, <i>Ducens hamato c. ad l. ferro</i> Parm. et Benes. +Vulgata scriptura +<span class = "pagenum">449</span> +<i>Ducit captivum sinuato</i>, cujus auctor metro haud dubie metuebat. +Sed vid. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#var3_495">ad III, +495</a>; vel potius <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#var6_226">ad VI, 226</a>; et <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_182">X, 182</a>, ubi eadem iterantur. <span +class = "smallcaps">Ed.</span></p> + +<p><a name = "var7_509" id = "var7_509" href = "#line7_509">509.</a> +<i>Vagina insuetos enses</i> Ox. et Put. +—<a name = "var7_510" id = "var7_510" href = +"#line7_510">510.</a> <i>et</i> exstat in scriptis, R. 1, +Parm. Med. Vulgo omittitur, prob. Lefeb. +—<a name = "var7_513" id = "var7_513" href = +"#line7_513">513.</a> <i>Tum</i> opinor; vid. <a class = "crossref" +href = "bookVI.html#var6_299">ad VI, 299</a>. +—<a name = "var7_514" id = "var7_514" href = +"#line7_514">514.</a> <i>luerint</i> malebat N. Heins.</p> + +<p><a name = "var7_516" id = "var7_516" href = "#line7_516">516.</a> +Ita distinxi cum Drak. suadente Burm. Vulgo <i>æquantur, penitus +cernebat</i>, etc. <i>Spernebat</i> emend. N. Heins. Non male. Sed +<i>Cedebat</i> verbis <i>expers irarum</i> aptius videtur. Pro +<i>cernebat</i>, Withof. conj. <i>cedebat</i>, vel <i>temnebat</i>. Nec +tamen plane respuebat vulg. lect. coll. sup. <a class = "crossref" href += "#line7_268">v. 268 sq.</a> +<span class = "pagenum">450</span> +—<a name = "var7_523" id = "var7_523" href = +"#line7_523">523.</a> <i>Minuci</i> (nam <i>Minici</i> +N. Heins. mendose scripsisse suspicor) Colon. ut semper. Vulgg. +<i>Minuti</i>, vid. <a class = "crossref" href = "#var7_386">ad vers. +386</a>.</p> + +<p><a name = "var7_528" id = "var7_528" href = "#line7_528">528.</a> +<i>vallique</i> Colon. et Tell. Vulgg. <i>nulloque</i>, ut +<i>Ausonius</i> sit Minucius, non Fabius. Male! +—<a name = "var7_531" id = "var7_531" href = +"#line7_531">531.</a> <i>tempora</i>, non <i>tempore</i>, Colon. +—<a name = "var7_532" id = "var7_532" href = +"#line7_532">532.</a> <i>Non sperata tibi</i>, vel <i>Nunc sperata +diu</i>, maluerit N. Heins. <i>Tam</i> pro <i>non</i> legendum +recte, opinor, putabat Withof. +—<a name = "var7_533" id = "var7_533" href = +"#line7_533">533.</a> <i>quando</i> ex R. 2, recepit Lefeb. +—<a name = "var7_534" id = "var7_534" href = +"#line7_534">534.</a> <i>Detergere</i> ed. Drak. vitiose.</p> + +<span class = "pagenum">451</span> +<p><a name = "var7_538" id = "var7_538" href = "#line7_538">538.</a> +<i>quinam</i>, non <i>quisnam</i>, Col. et Ox. Cf. <a class = "crossref" +href = "bookII.html#var2_645">ad II, 645</a>; <i>dolebit</i>, vel +<i>docebat</i> conj. Dausq. invita Minerva. +—<a name = "var7_540" id = "var7_540" href = +"#line7_540">540.</a> <i>Quas dignum est</i> scripti. Vulgo <i>Quas +dignum</i>. Sed <i>Quas dignus</i>, scil. dare, ἅς ἄξιος δοῦναι, ex +R. 1, recepit Lef. Non male! +—<a name = "var7_542" id = "var7_542" href = +"#line7_542">542.</a> <i>Libyca rostra</i> R. 1. +—<a name = "var7_545" id = "var7_545" href = +"#line7_545">545.</a> <i>Discant</i> R. 1 et 3, Parm. Med. Sed +vid. not. In vulgg. edd. ante Drak. distinguitur <i>Sciscant, imbelles +magna</i>, etc.</p> + +<p><a name = "var7_549" id = "var7_549" href = "#line7_549">549.</a> +<i>obolenda</i> Col. +—<a name = "var7_551" id = "var7_551" href = +"#line7_551">551.</a> <i>non</i> Col. et R. 2; <i>minorem</i> +scripti. +—Mox (<a class = "missing" name = "var7_552" id = "var7_552" href += "#line7_552" title = "numerus deest">v. 552</a>) <i>si sunt</i> +iidem et priscæ edd. ut <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_602">I, 602</a>, <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_647">647</a>; <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_270">X, 270</a>, al. Hæc omnia in contextum +recepit Lefeb. suadente N. Heins. qui tamen frustra <i>nonne</i> +emendabat: nam <i>non</i> centies interrogative pro <i>nonne</i> +occurrit. +<span class = "pagenum">452</span> +Tum sensus est: Nonne plebs in eo, quod minorem mihi æquavit, haud +peccasse videbitur, sed ego potius hac ignominia dignus ero, si talis +mihi mens est? <i>minore</i> antt. edd. Secutus sum Drak. qui vulgatam +lect. servavit, nisi quod <i>sunt</i> reposuit, et post <i>minori</i>, +non post <i>æquavisse</i> distinxit. Idem tamen probat lectionem MSS. +quia Romani non majorem minori, sed minorem majori, Minucium Fabio, +æquaverint. Hæc nimis subtiliter dicta agnoscit Ernesti, et monet, verba +nostra in universum de potestate imperatoria æquis inter utrumque +partibus divisa intelligi posse, coll. <a class = "crossref" href = +"#line7_515">v. 515</a>, et interrogationem illam frigere. Ceterum +omissio subjecti h.l. dura est. Forte leg. <i>plebs æquavisse... +corda</i>. +—<a name = "var7_558" id = "var7_558" href = +"#line7_558">558.</a> <i>cursu Intrares? exin tibi</i>, etc. +volebat Dausq. Sed <i>exsul</i> h.l. δεινῶς dicitur Camillus, qui post +exsilium triumphavit. +—<a name = "var7_562" id = "var7_562" href = +"#line7_562">562.</a> <i>Mutassent solium</i> conj. N. Heins. +quam ineptam esse conject. monet Withof. et duplex <i>que</i> eleganter +poni, exemplo Virgil. Æn. II, 56. +<span class = "pagenum">453</span> +—<a name = "var7_564" id = "var7_564" href = +"#line7_564">564.</a> <i>feramus, Ac celeremus opem</i> tacite +rescripsit Lefeb. +—<a name = "var7_565" id = "var7_565" href = +"#line7_565">565.</a> <i>Jamjamque immixta</i> suspic. Scalig. et +sic Puteol. cum edd. Marsi et Cell. +—<a name = "var7_566" id = "var7_566" href = +"#line7_566">566.</a> <i>concursus</i> primum edidit Nicander. Sed +nostram lect. magno eruditionis adparatu et exemplorum numero stabiliunt +N. Heins. et Drak.</p> + +<p><a name = "var7_571" id = "var7_571" href = "#line7_571">571.</a> +Post <i>Africus</i> comma, et post <i>torquent</i> colon posuit Lefeb. +—<a name = "var7_574" id = "var7_574" href = +"#line7_574">574.</a> <i>raptum</i>, non <i>raptim</i>, scripti et +R. 1 +<span class = "pagenum">454</span> +a m. sec. +—<a name = "var7_575" id = "var7_575" href = +"#line7_575">575.</a> <i>tantum</i> pro <i>prorsus</i> refinxit +Nicander. Sed <i>præstat</i> τὸ <i>prorsus</i>, quod etiam ex <a class = +"crossref" href = "bookVIII.html#line8_328">VIII, 328</a>; <a class = +"crossref" href = "bookXI.html#line11_153">XI, 153</a>, <a class = +"crossref" href = "bookXI.html#line11_237">237</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookXIV.html#line14_511">XIV, 511</a>, defendit +N. Heins. qui <a name = "var7_579" id = "var7_579" href = +"#line7_579">v. 579</a>, <i>uni</i> maluerit.</p> + +<p><a name = "var7_584" id = "var7_584" href = "#line7_584">584.</a> +<i>Hausurus</i>, non <i>Hausturus</i>, Col. et Put. <i>Ausurus</i> Ox. +sine adspiratione; conf. <a class = "crossref" href = +"bookXVI.html#var16_11">ad XVI, 11</a>, et Intpp. Virg. Æn. IV, 383. +—<a name = "var7_585" id = "var7_585" href = +"#line7_585">585.</a> <i>parvo c.</i> Put. R. 1, 3, Parm. Med. +Hinc <i>parvo discrimine</i> emend. N. Heins. quem vid. ad Ovid. +Metam. VII, 426. +—<a name = "var7_586" id = "var7_586" href = +"#line7_586">586.</a> <i>pæne</i> pro <i>mente</i> conj. idem. Sed +potior est vulgata. +—<a name = "var7_590" id = "var7_590" href = +"#line7_590">590.</a> Vulgo post <i>aciem</i> et <i>extima</i> +distinguunt, quod mutavi, quia mentem poetæ hanc puto esse: Pœnos, modo +claudentes aciem Minucii, nunc clausos +<span class = "pagenum">455</span> +ipse tenet, <i>extima</i> h.e. extremos hostes, vel a tergo cingens. Ego +vero vulgatam distinctionem restitui, et jure, opinor. <span class = +"smallcaps">Ed.</span> +—<a name = "var7_595" id = "var7_595" href = +"#line7_595">595.</a> <i>Aversumque</i>, non <i>Adversumque</i>, +scripti. Recte: nam a tergo hostem adoriebantur. +—<a name = "var7_596" id = "var7_596" href = +"#line7_596">596.</a> <i>juvenum</i> Colin. D. Heins. et +Dausq. +—<a name = "var7_597" id = "var7_597" href = +"#line7_597">597.</a> <i>bellans</i> opinabatur N. Heins.</p> + +<p><a name = "var7_598" id = "var7_598" href = "#line7_598">598.</a> +<i>Thurin</i>, non <i>Turin</i>, Col. R. 1. Med. <i>Beucen</i> Col. +<i>Narin</i>, non <i>Marin</i>, Col. Put. R. 1, 3, Parm. Med. unde +recepi. +—<a name = "var7_599" id = "var7_599" href = +"#line7_599">599.</a> <i>nisumque</i> conj. N. Heins. +<i>Mahalcem</i> Colon. Vulgo <i>Maleon</i>. +—<a name = "var7_601" id = "var7_601" href = +"#line7_601">601.</a> <i>consternit</i> Marsus et post eum alii. +—<a name = "var7_602" id = "var7_602" href = +"#line7_602">602.</a> <i>Thulim</i> e scriptis recepi; <i>Tylin</i> +et <i>Thylin</i> in editis. +—<a name = "var7_604" id = "var7_604" href = +"#line7_604">604.</a> <i>Monesum</i> alii. +—<a name = "var7_606" id = "var7_606" href = +"#line7_606">606.</a> <i>consedit letifer i.</i> ex Colon. reposuit +Lefeb. qui vulgatam frigere putat. Sed vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#var1_540">ad I, 540</a>. Poeta forte scripserat <i>cui +sedit</i>, et hinc librariorum pars <i>consedit</i>, alii <i>sedit +cui</i>.</p> + +<span class = "pagenum">456</span> +<p><a name = "var7_612" id = "var7_612" href = "#line7_612">612.</a> +<i>trepidoque solo</i> Colon. non inprob. N. Heins. ut <i>solum</i> +pro planta pedis positum sit. +—<a name = "var7_616" id = "var7_616" href = +"#line7_616">616.</a> <i>campo</i> Colon. quod recepit Lefeb.</p> + +<p><a name = "var7_618" id = "var7_618" href = "#line7_618">618.</a> +<i>juventus Syllæque C.</i> jungit idem. Sed plures potius horum nominum +juvenes, quam omnes, quibus Sylla et Crassus præerant, milites +intelligendi videntur, quoniam non nisi clarissima nomina memorantur. +<i>Syllæque Crassique</i> quatuor scripti, R. 1, 2, 3, Parm. Med. +Vulgata lectio <i>Sylla ruunt Crassusque</i> redolet interpolationem +ejus, qui ignorabat, syllabam finalem, per se brevem, sequentibus +duabus, vel tribus consonis, modo corripi, modo produci; conf. ad +<a class = "crossref" href = "bookXVII.html#line17_547">XVII, 547</a>, et +Draken. ad IX, 575, ubi laudat Gifan. Ind. Lucret. v. <i>E longum ob +Cr.</i> Barth. ad Claud. bell. Gildon. v. 136, ad Calpurn. Ecl. II, +32, ad Stat. Silv. I, <span class = "smallcaps">vi</span>, 10, et +Advers. XXIII, 4; Intpp. Virg. Æn. XI, 309, et Culic. v. 193; +Voss. Gramm. II, 15, et Zinzerl. diatr. promulsidi crit. subjunctam. +Adde <i>Dorville</i> ad Chariton. p. 184. Idem quoque nonnunquam +fit, etsi plures consonæ non sequuntur, ob cæsuram. Conf. simil. vers. +Virg. Æn. XII, 363. +—<a name = "var7_619" id = "var7_619" href = +"#line7_619">619.</a> <i>Furnius</i>, non <i>Fannius</i>, scripti. +Notus est <i>Furnius</i> ex Horat. Sat. I, <span class = +"smallcaps">x</span>, 86, et alius ex Cic. ad Div. X, 1 et 6. Clara +vero et gens <i>Fannia</i> fuit. +—<a name = "var7_620" id = "var7_620" href = +"#line7_620">620.</a> <i>fovebant</i> conj. N. Heins. +—<a name = "var7_621" id = "var7_621" href = +"#line7_621">621.</a> <i>Spectari</i> Col. Vulgo <i>inibant +Spectati Fabio</i>, omisso <a class = "crossref" href = +"#line7_620">v. 620</a>, quem ex c. Col. revocavit Modius. +<span class = "pagenum">457</span> +—<a name = "var7_631" id = "var7_631" href = +"#line7_631">631.</a> <i>decora juventæ</i>, ut ap. Virg. Æn. IV, +559, putabat N. Heins.</p> + +<span class = "pagenum">458</span> +<p><a name = "var7_642" id = "var7_642" href = "#line7_642">642.</a> +<i>aenis</i>, non <i>ahenis</i>, Col. et Ox. vid. <a class = "crossref" +href = "bookV.html#var5_606">ad V, 606</a>.</p> + +<p><a name = "var7_643" id = "var7_643" href = "#line7_643">643.</a> +<i>exscidere</i> ex scriptis, auctore N. Heins. recepit Drak. quod +tamen recte repudiavit, et ex comp. script. <i>exscīdere</i> ortum putat +Lef. Veteres dixerunt, vel <i>exscindere</i>, vel <i>excidere</i> (quod +ex præp. <i>ex</i>, et verbo <i>cædere</i> compositum est) non +<i>exscidere</i>: unde enim tum litera <i>s</i>? Neque huic verbo +respondet τὸ abscidere, de quo vid. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#var3_552">ad III, 552</a>. +—<a name = "var7_645" id = "var7_645" href = +"#line7_645">645.</a> <i>brevibus gyris</i> emend. Gronov. gustu ad +Stat. p. 374. Non male; cf. Broukh. et Heyne Obss. ad Tibull. IV, +<span class = "smallcaps">i</span>, 93, 94, et loca, a Drakenb. +adscripta, inf. ad <a class = "crossref" href = +"bookXVI.html#line16_489">XVI, 489</a>; Senec. Hippol. v. 313, et +Thyest. v. 841; Ovid. Met. II, 517; Lucan. III, 554; Add. Cic. Or. +III, 19; Colum. X, 226, et Stat. Silv. IV, <span class = +"smallcaps">vii</span>, 3. Sed vid. not. +<span class = "pagenum">459</span> +—<a name = "var7_646" id = "var7_646" href = +"#line7_646">646.</a> <i>post</i>, non <i>per</i>, Col. Tell. +R. 2, Benes. +—<a name = "var7_650" id = "var7_650" href = +"#line7_650">650.</a> <i>subjecta</i> priscæ edd. Male! +—<a name = "var7_651" id = "var7_651" href = +"#line7_651">651.</a> <i>Umenti</i> Col. unde <i>Humenti</i> tacite +rescripsit Lefeb. etsi forte rectius, vid. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#var2_469">ad II, 469</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#var3_522">III, 522</a>; <i>Viventi</i> in aliis.</p> + +<p><a name = "var7_658" id = "var7_658" href = "#line7_658">658.</a> +<i>versu, tramittit</i>, non <i>cursu transmittit</i>, Col. +—<a name = "var7_659" id = "var7_659" href = +"#line7_659">659.</a> <i>transfossus</i>, non <i>transfixus</i>, +Col.</p> + +<p><a name = "var7_662" id = "var7_662" href = "#line7_662">662.</a> +<i>Carmelus</i>, non <i>Charmelus</i>, +<span class = "pagenum">460</span> +scripti et priscæ edd. +—<a name = "var7_663" id = "var7_663" href = +"#line7_663">663.</a> <i>Bagrada</i>, non <i>Bragada</i>, scripti, +ut <a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_407">I, 407</a>, +et <a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_141">VI, 141</a>. Mox +iidem Nubæ, non <i>Jubæ</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#line3_269">III, 269</a>. +—<a name = "var7_668" id = "var7_668" href = +"#line7_668">668.</a> <i>fugæ</i> Col. et Tell. <i>fuga</i>, Ox. +Put. et R. 2. Vulgo <i>fugam suadente</i>, etc. +—<a name = "var7_669" id = "var7_669" href = +"#line7_669">669.</a> <i>in</i> et mox <i>occultabat</i>, non +<i>et... occultarat</i>, scripti et priscæ edd. +—<a name = "var7_671" id = "var7_671" href = +"#line7_671">671.</a> <i>Hampsicus</i> Col. Vulgo <i>Nampsicus</i>, +vel <i>Napsicus</i>, <i>Amsychus</i> conj. N. Heins. +—<a name = "var7_674" id = "var7_674" href = +"#line7_674">674.</a> <i>viscata</i> emend. jam Barth. Adv. +I, 13, quod N. Heins. et Drak. probarunt, et recepit quoque +Lefeb. Sic <i>viscata virga</i> dicitur Ovid. Met. XV, 474, et Varr. +R. R. III, 7; <i>pinguis virga</i> Martial. IX, 54; <i>viscati +viminibus</i> Petron. c. <span class = "smallroman">CIX</span>. Sed +vulgata lectio forte non mutanda, quia doctior est, et poetæ epitheta +verbis, ad quæ propr. non spectant, jungere +<span class = "pagenum">461</span> +solent. +—<a name = "var7_676" id = "var7_676" href = +"#line7_676">676.</a> <i>Substructa</i>, Colon. <i>Substracta</i>, +Tell. et R. 2. Vulgo <i>Subtracta</i>.</p> + +<p><a name = "var7_682" id = "var7_682" href = "#line7_682">682.</a> +Hæc est lectio c. Colon. quam etiam confirmant reliqui scripti et +R. 2, nisi quod pro <i>Tunger</i> in Put. <i>nigris</i>, in ceteris +<i>niger</i> exstat. Vulgo <i>Terrificus nigris p. Maurus</i>. +—<a name = "var7_683" id = "var7_683" href = +"#line7_683">683.</a> <i>furvi</i> pro <i>fulvi</i> cum Cell. +Draken. et Lefeb. reposui ex emendat. Dausq. et N. Heins. quem vid. +ad Ovid. Met. III, 273; conf. sup. <a class = "crossref" href = +"bookV.html#var5_220">ad V, 220</a>. +—<a name = "var7_686" id = "var7_686" href = +"#line7_686">686.</a> <i>arrectis</i> conj. N. Heins. Sed vid. +<a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_668">ad II, 668</a>. +—<a name = "var7_689" id = "var7_689" href = +"#line7_689">689.</a> <i>Hennæa</i>, non <i>Ætnæa</i>, scripti. +Conf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_93">ad +I, 93</a>.</p> + +<span class = "pagenum">462</span> +<p><a name = "var7_696" id = "var7_696" href = "#line7_696">696.</a> +<i>Ferrata calce</i>, h.e. calcaribus, non <i>Ferrato c.</i>, scripti, +ut etiam <a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_169">XIII, +169</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookXVII.html#line17_5">XVII, 5</a>. Conf. Ernesti Clav. Cic. +Intpp. Virg. Æneid. XI, 714, et, quos Draken. laudat, Nonius h.v. Voss. +art. Gramm. III, 34, et Davis. ad Cic. Tusc. Qu. I, 8. Mox forte +leg. <i>effusæ largus habenæ</i>, vel <i>effusam l. habenam</i>. Conf. +Intpp. ad Lucan. VII, 225. +—<a name = "var7_698" id = "var7_698" href = +"#line7_698">698.</a> <i>cassa</i> scripti, R. 1, 2, 3, Med. +Mars. Benes. conf. Heins. ad Ovid. Fast. VI, 406, <i>grandi</i> Junt. +Ald. Gryph. Nut. <i>crassa</i> Mart. Herbip. Basil. et al.</p> + +<span class = "pagenum">463</span> +<p><a name = "var7_705" id = "var7_705" href = "#line7_705">705.</a> +<i>Ac</i> scripti. +—<a name = "var7_707" id = "var7_707" href = +"#line7_707">707.</a> <i>multum labente</i> mavult N. Heins. +et +<a name = "var7_710" id = "var7_710" href = +"#line7_710">v. 710</a>, <i>instimulans</i>. +—<a name = "var7_712" id = "var7_712" href = +"#line7_712">712.</a> <i>arvis</i> scripti et R. 2, unde +reposui pro vulg. <i>agris</i>. +—<a name = "var7_713" id = "var7_713" href = +"#line7_713">713.</a> <i>Tum</i> leg. videtur; vid. <a class = +"crossref" href = "bookVI.html#var6_299">ad VI, 299</a>; <i>Marte +paterno</i> conj. N. Heins. et +<a name = "var7_719" id = "var7_719" href = +"#line7_719">v. 719</a>, <i>cursim</i>, et +<a name = "var7_722" id = "var7_722" href = +"#line7_722">v. 722</a>, <i>ejectat</i> coll. Virg. Æneid. +V, 470. Vulgata lectio <i>arte paterna</i> etiam Withofio non +displicebat coll. <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_12">VIII, 12</a>; Hor. Od. I, <span class = +"smallcaps">xii</span>, 9; aliisque simillimis locis, quæ laudavit +in Spec. ad Guntheri Ligurin. p. 17. +<span class = "pagenum">464</span> +—<a name = "var7_723" id = "var7_723" href = +"#line7_723">723.</a> <i>Tyriis</i> pro <i>terris</i> Ox. et Put. +<i>turmis</i> ingeniose emend. N. Heins. quod recepit Lefeb. Sed +præstiterit, opinor: <i>Tum demum tetræ,.... Stygiæ tandem f. t.</i> ut +gradatio sit, vel, τὸ <i>Stygiæ</i> interpretam. τοῦ <i>tetræ</i>. +Alioquin verba <i>demum</i> et <i>tandem</i> minus apta esse et languere +videntur. +—<a name = "var7_729" id = "var7_729" href = +"#line7_729">729.</a> <i>cognoscere</i> ex c. Tell. et R. 2, +reposuit Lefeb. Sed nihil interest.</p> + +<p><a name = "var7_731" id = "var7_731" href = "#line7_731">731.</a> +<i>Colles</i> Col. et Put. <i>Collis</i> ἀρχαϊκῶς scripsi, unde vulgata +lectio <i>Collibus</i> orta videtur. +<span class = "pagenum">465</span> +—<a name = "var7_735" id = "var7_735" href = +"#line7_735">735.</a> <i>memorabant</i>, non <i>memorabat</i>, Col. +et Oxon. +—<a name = "var7_736" id = "var7_736" href = +"#line7_736">736.</a> <i>dissederat</i> Col. h.e. diversis locis +sederat, separatus fuerat; <i>discederat</i> Put. <i>dissiderat</i> +malit Lefeb. ut <i>insiderat</i> <a class = "crossref" href = +"bookV.html#line5_3">V, 3</a>. Vulgo <i>discesserat</i>. +—<a name = "var7_737" id = "var7_737" href = +"#line7_737">737.</a> <i>revocato</i>, non <i>revocati</i>, Col. +—<a name = "var7_741" id = "var7_741" href = +"#line7_741">741.</a> <i>Tænarias</i> olim conj. N. Heins. et +postea <i>Pæne atras... umbras</i>, ut apud Hor. Od. II, <span class = +"smallcaps">xiii</span>, 21. Utrumque nimis abit a vulg. scriptura, quæ +etiam non minus venusta est. Cf. sup. <a class = "crossref" href = +"#line7_586">v. 586</a> et <a class = "crossref" href = +"#line7_688">688</a>. Sic et <i>perpetuæ u., perpetua, æterna, longa +nox</i>; vid. Drak. et Ind.</p> + +<span class = "pagenum">466</span> +<p><a name = "var7_747" id = "var7_747" href = "#line7_747">747.</a> +<i>properantibus</i> conj. Livineii, a Cortio et Ernesti notata.</p> +</div> + +<table class = "contents"> +<tr> +<td class = "center" colspan = "3"> +<a href = "../main.html">Præfatio</a> +</td> +</tr> +<tr> +<td> +<a href = "bookI.html">Liber I</a><br> +<a href = "bookII.html">Liber II</a><br> +<a href = "bookIII.html">Liber III</a><br> +<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br> +<a href = "bookV.html">Liber V</a> +</td> +<td> +<a href = "bookVI.html">Liber VI</a><br> +<b>Liber VII</b><br> +<a href = "bookVIII.html">Liber VIII</a><br> +<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br> +<a href = "bookX.html">Liber X</a><br> +<a href = "bookXI.html">Liber XI</a> +</td> +<td> +<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br> +<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br> +<a href = "bookXIV.html">Liber XIV</a><br> +<a href = "bookXV.html">Liber XV</a><br> +<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br> +<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a> +</td> +</tr> +<tr> +<td class = "center" colspan = "3"> +<a href = "comm.html">Appendices</a><br> +<a href = "indexAF.html">Index</a><br> +<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a> +</td> +</tr> +</table> + +</body> +</html> |
