diff options
Diffstat (limited to 'old/files/bookIII.html')
| -rw-r--r-- | old/files/bookIII.html | 7060 |
1 files changed, 7060 insertions, 0 deletions
diff --git a/old/files/bookIII.html b/old/files/bookIII.html new file mode 100644 index 0000000..602102f --- /dev/null +++ b/old/files/bookIII.html @@ -0,0 +1,7060 @@ + +<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN"> +<html> +<head> +<title>Punicorum Liber Tertius</title> +<meta http-equiv = "Content-Type" content = "text/html; charset=UTF-8"> + +<link rel = "stylesheet" type = "text/css" href = "siliusstyles.css"> + +<body> + +<table class = "contents"> +<tr> +<td class = "center" colspan = "3"> +<a href = "../main.html">Præfatio</a> +</td> +</tr> +<tr> +<td> +<a href = "bookI.html">Liber I</a><br> +<a href = "bookII.html">Liber II</a><br> +<b>Liber III</b><br> +<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br> +<a href = "bookV.html">Liber V</a> +</td> +<td> +<a href = "bookVI.html">Liber VI</a><br> +<a href = "bookVII.html">Liber VII</a><br> +<a href = "bookVIII.html">Liber VIII</a><br> +<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br> +<a href = "bookX.html">Liber X</a><br> +<a href = "bookXI.html">Liber XI</a> +</td> +<td> +<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br> +<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br> +<a href = "bookXIV.html">Liber XIV</a><br> +<a href = "bookXV.html">Liber XV</a><br> +<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br> +<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a> +</td> +</tr> +<tr> +<td class = "center" colspan = "3"> +<a href = "comm.html">Appendices</a><br> +<a href = "indexAF.html">Index</a><br> +<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a> +</td> +</tr> +</table> + +<hr class = "mid"> + + +<span class = "pagenum">151</span> + +<h3>C. SILII ITALICI</h3> + +<h1 class = "extended">PUNICORUM</h1> + + +<h3>LIBER TERTIUS.</h3> + +<hr> + +<h4><a name = "lib3_arg" id = "lib3_arg">ARGUMENTUM.</a></h4> + +<div class = "argument"> +<p><span class = "smallcaps">Sagunto</span> diruta, Bostar in Libyam +mittitur, ut de eventu belli Romanis inlati oraculum Jovis Hammonis in +Marmarica consulat; <a href = "#line3_1">1-13</a>.</p> +<p>Hannibal ipse Gades petit, ubi in templo Herculis, cujus labores in +foribus sculptos contemplatur, donaria Deo vota suspendit; <a href = +"#line3_14">14-44</a>.</p> +<p>Et recessum adcessumque maris admiratur; <a href = +"#line3_45">45-60</a>.</p> +<p>Inde Himilcen, uxorem suam, quamvis invitam cum filiolo lactente in +Africam amandat; <a href = "#line3_61">61-157</a>.</p> +<p>Curis vero et laboribus fessus, nocte adpetente, somno altiore +obprimitur, in quo ei obfertur species Mercurii, qui ipsius cunctationem +increpat, seque ab Jove ducem in Italiam ei missum memorat; <a href = +"#line3_158">158-213</a>.</p> +<p>Hoc visu lætus extemplo copias ex hibernis educit, quæ sigillatim +recensentur; <a href = "#line3_214">214-405</a>.</p> +<p>Has per Pyrenæum saltum Bebrycumque fines traducit, et ex Volcarum +agro Rhodanum ac deinde Druentiam, qui et ipse Alpinus amnis longe +omnium Galliæ fluviorum difficillimus transitu est, trajicit; <a href = +"#line3_406">406-476</a>.</p> +<p>Tum per Gallias, fusis, qui iter morari atque impedire conabantur, ad +Alpes contendit, in quarum jugum milites, pugnando et tædio laborum +malorumque fessi, sed promissis et oratione ducis confirmati, duodecimo +demum die evadunt; <a href = "#line3_477">477-556</a>.</p> +<p>Gravissimo labore jam præter omnium opinionem exantlato, Venus de +periculo, Romanis inminente, cum patre conqueritur; <a href = +"#line3_557">557-569</a>.</p> +<p>Jupiter contra, spe belli fortiter a Romanis gerendi feliciterque +olim finiendi, filiæ dolorem levat, et futuram Romæ fortunam +splendidumque Flaviæ gentis imperium, vaticinantis in modum, exponit; +<a href = "#line3_570">570-629</a>.</p> +<p>Interea Hannibal, Alpibus per varios casus et tot discrimina rerum +superatis, in Italiam degreditur, et in +<span class = "pagenum">152</span> +Taurinis, quæ Gallis proxima gens est, castra ponit; <a href = +"#line3_630">630-646</a>.</p> +<p>Eodem Bostar, ex Africa reversus, pervenit, et oraculo Jovis +Hammonis, cujus situm et originem describit, prosperum futuri belli +eventum portendi nuntiat, quo militi ad dimicandum animus incenditur; +<a href = "#line3_647">647-714</a>.</p> +</div> + +<hr class = "tiny"> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_1" id = "line3_1"> </a> +<span class = "smallcaps">Postquam</span> rupta fides Tyriis, et mœnia +castæ,</p> +<p><a name = "line3_2" id = "line3_2"> </a> +Non æquo Superum genitore, eversa Sagunti;</p> +<p><a name = "line3_3" id = "line3_3"> </a> +Extemplo positos finiti cardine mundi</p> +<p><a name = "line3_4" id = "line3_4"> </a> +Victor adit populos, cognataque <a href = "#var3_4">limina</a> +Gades.</p> +<span class = "linenum">5</span> +<p><a name = "line3_5" id = "line3_5"> </a> +Nec vatum mentes agitare et præscia corda</p> +<p><a name = "line3_6" id = "line3_6"> </a> +Cessatum super imperio: citus æquore Bostar</p> +<p><a name = "line3_7" id = "line3_7"> </a> +Vela dare, et rerum prænoscere fata jubetur.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">152</span> +<a name = "not3_1" id = "not3_1" href = "#line3_1">1.</a> Conf. Liv. +XXI, 21. +—<i>castæ</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_481">ad I, 481</a>. +—<a name = "not3_2" id = "not3_2" href = +"#line3_2">2.</a> <i>Non æquo</i>, quod Drak. monet, vel cum Marso +exponi potest, injusto Jove, qui ejus eversionem permisit (cf. <a class += "crossref" href = "bookII.html#line2_657">II, 657</a> et <a class = +"crossref" href = "bookII.html#line2_69">699</a>); vel præter fas et +æquum, quemadmodum <i>æquo Jove</i> fieri dicitur, quidquid recte et +ordine fit (v.c. Horat. Ep. II, <span class = "smallcaps">i</span>, 68); +vel denique, cum Cell., invito, irato, quæ ratio ceteris præstare +videtur: nam Jupiter ὅρκιος est. Vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_9">ad I, 9</a>; et <a class = "crossref" href = +"bookII.html#line2_364">II, 364</a>. Sic <i>Jove non probante</i> dixit +Hor. Od. I, <span class = "smallcaps">ii</span>, 19, ubi vid. +Intpp. +—<i>eversa</i> post octo, vel novem menses Vid. Polyb. III, 17; +Liv. XXI, 15; Flor. II, 6. +—<a name = "not3_3" id = "not3_3" href = +"#line3_3">3.</a> <i>Extemplo adit Gades</i>, sed, teste Liv. XXI, +21, 22, primum Carthaginem novam. Cf. <a class = "crossref" href = +"#not3_159">ad v. 159</a>. +—<i>cardine</i>, termino, vel extrema parte mundi, tunc temporis +cogniti. Cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_141">ad +I, 141</a>. +—<i>positos</i>, κειμένους. Vid. Heins. ad Ovid. ex Ponto +I, <span class = "smallcaps">v</span>, 78. +—<a name = "not3_4" id = "not3_4" href = +"#line3_4">4.</a> <i>limina</i>, aedes, urbes. +—<i>cognata</i> Carthagini: nam Phœnices, et quidem Tyrii, a Rubro +mari profecti, utramque urbem condidere. Vid. Strab. III, p. 116, +al. 221; Curt. IV, 4; Vellei. I, 2; Diodor. V, 20; +Isidor. Orig. XV, 1; Plin. IV, 22; et V, 19; ubi vid. Hard. +Fest. Avien. Descr. Orb. v. 611 sq. et alii, qui tradunt, insulam, +prius Κοτινοῦσαν dictam, a Phœnicibus Ἐρυθίαν (quam Strabo l.c. et +p. 257. C. aliique a Gadibus distinguunt), et a Pœnis <span class = +"greek" title = "Gadeira">Γάδειρα</span>,<span class = "greek" title = +"(Hebrew) Gader"> גדר </span>h. sepem, marinis objectam fluctibus, +vocatam esse. De Carthaginis originibus vid. <a class = "crossref" href += "bookI.html#not1_21">ad I, 21 sqq.</a></p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_5" id = "not3_5" href = "#line3_5">5.</a> +<i>agitare</i>, explorare. +—<a name = "not3_6" id = "not3_6" href = +"#line3_6">6.</a> <i>imperio</i> orbis terrarum.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_8" id = "line3_8"> </a> +Prisca fides <a href = "#var3_8">adytis</a> longo servatur ab ævo,</p> +<span class = "pagenum">153</span> +<p><a name = "line3_9" id = "line3_9"> </a> +Qua sublime sedens, Cirrhæis æmulus antris,</p> +<span class = "linenum">10</span> +<p><a name = "line3_10" id = "line3_10"> </a> +Inter anhelantes Garamantas corniger Hammon,</p> +<p><a name = "line3_11" id = "line3_11"> </a> +Fatidico pandit venientia secula luco.</p> +<p><a name = "line3_12" id = "line3_12"> </a> +Hinc omen cœptis, et casus scire futuros</p> +<p><a name = "line3_13" id = "line3_13"> </a> +Ante diem, bellique vices novisse petebat.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_8" id = "not3_8" href = "#line3_8">8.</a> Oraculum +Hammonis (de quo vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_414">ad I, 414</a>, et inf. <a class = "crossref" +href = "#line3_666">v. 666 sqq.</a>) <i>æmulum</i> Delphico, h. tam +antiquum et celebre, ut cum Delphico de principatu quasi contendat. +<span class = "pagenum notes">153</span> +—<a name = "not3_9" id = "not3_9" href = +"#line3_9">9.</a> <i>sublime sedens</i>, vid. Heins. ad Ovid. Ep. +IX, 129, et Burm. de Jove Fulgerat, p. 322 sqq. Dausq. hæc verba eo +spectare putabat, quod Hammonis simulacrum, quum responsum petitur, +navigio aurato gestant sacerdotes, si fides habenda Curt. IV, 7, et +Diodor. XVII, 50. +—<i>Cirrha</i>, Phocidis urbs et navale Delphorum, unde pro ipsis +Delphis, et <i>antra Cirrhæa</i> pro oraculo Delphico, quod ex specu edi +solebat, ponuntur. +—<a name = "not3_10" id = "not3_10" href = +"#line3_10">10.</a> <i>anhelantes</i> ob sitim, qui æstu solis +torrentur. +—<a name = "not3_13" id = "not3_13" href = +"#line3_13">13.</a> <i>Ante diem</i>, ut ap. Virg. Æn. IV, 620, et +Ovid. Met. I, 148. +—<i>novisse petebat</i>, quærebat, optabat, ut ap. Horat. Ep. +I, <span class = "smallcaps">xi</span>, 29, et Martial. +V, 51.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_14" id = "line3_14"> </a> +Exin <a href = "#var3_14">clavigeri</a> veneratus numinis aras</p> +<span class = "pagenum">154</span> +<span class = "linenum">15</span> +<p><a name = "line3_15" id = "line3_15"> </a> +Captivis onerat donis, quæ nuper ab arce</p> +<p><a name = "line3_16" id = "line3_16"> </a> +Victor fumantis rapuit <a href = "#var3_16">semiusta</a> Sagunti.</p> +<p><a name = "line3_17" id = "line3_17"> </a> +Vulgatum, nec cassa fides, ab origine fani</p> +<p><a name = "line3_18" id = "line3_18"> </a> +Inpositas durare trabes, solasque per ævum</p> +<p><a name = "line3_19" id = "line3_19"> </a> +Condentum novisse manus: <a href = "#var3_19">hinc</a> credere +gaudent</p> +<span class = "linenum">20</span> +<p><a name = "line3_20" id = "line3_20"> </a> +Consedisse Deum, seniumque repellere templis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_14" id = "not3_14" href = "#line3_14">14.</a> Hannibal +Gades petit, et adcedit templum Herculis Gaditani, ut apud Liv. XXI, 21. +Locus noster class. est de hujus dei sacris, de quibus aliunde parum +nobis constat, et de templo, quod ultra XII M.P. a Gadibus aberat teste +Strab. III, p. 117, al. 169, et summæ semper religionis fuit, unde +Romani etiam, aliique populi sæpe illud voti causa adiere; de quo vid. +Diodor. V, 20. Opes ejus et ornamenta magno sibi usui fuisse +memorat Cæsar b. Civ. II, 18. Illud duæ inprimis columnæ quadratæ ex +auro argentoque conflatæ (sed si Strab. fides habenda, χαλκαὶ +ὀκτοπήχεις, ἐν αἷς ἀναγέγραπται τὸ ἀνάλαμα τῆς κατασκευῆς τοῦ ἱεροῦ), +cum scriptura Phœnicia ornasse, et fabulæ etiam de duabus Herculis +columnis locum dedisse dicuntur. Conf. Arrian. de Expedit. Alex. M. II, +16; Appian. Hisp. c. 2 (qui in hoc templo, a Phœnicibus condito, horum +ritu Herculem Tyrium, non Ægyptium, vel Thebanum, sua etiamnum ætate +cultum fuisse tradunt), Mela III, 6; Diodor. V, 20; Macrob. +Sat. I, 20; Eustath. ad Dionys. Perieg. v. 65; inpr. Philostr. +vit. Apollon. V, 5, p. 190, 191; Bochart. Chan. I, 34, +p. 675 sq.; Gyrald. Synt. X, 333; Tristan. Comm. hist. +p. 378, 382 sq., et 486. Ceterum Silius ad sacra Herculis Gaditani +nonnulla, quæ proprie ad sacra hujus dei apud Ægyptios et in Italia +pertinent, transtulisse, et <a class = "crossref" href = +"#line3_159">v. 32 sqq.</a> ubi res ab eo gestas recenset, Herculem +Gaditanum cum Thebano confudisse videtur. +—<i>aras onerat</i> (scil. Hannibal, non Bostar, quod Barth. +putabat) <i>donis</i>, ut ap. Virg. Æn. +<span class = "pagenum notes">154</span> +V, 101; et X, 620.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_17" id = "not3_17" href = "#line3_17">17.</a> Vulgaris, +nec vana quoque fama est, templum non saxo, sed trabibus asseribusque +exstructum esse, nec unquam refectionem desiderasse. Πετρῶδες δὲ αὐτῆς +οὐδὲν, ἀλλὰ βαλβῖδι ξεστῇ εἴκασται. Ceterum Marsus monet, poetam ad hoc +templum traduxisse, quod de templo Apollinis Uticensi et Dianæ Saguntino +memoret Plin. XVI, 40, eorum scil. «trabes etiam nunc durare, ita ut +positæ fuerint prima urbium origine.» +—<a name = "not3_19" id = "not3_19" href = +"#line3_19">19.</a> <i>gaudent</i>, solent, ut <i>amant</i>, +φιλοῦσι. +—<a name = "not3_20" id = "not3_20" href = +"#line3_20">20.</a> <i>Consedisse</i>, sedem ibi ac domicilium +constituisse, vid. V.L.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_21" id = "line3_21"> </a> +Tum, quîs fas et honos adyti penetralia nosse,</p> +<p><a name = "line3_22" id = "line3_22"> </a> +Femineos prohibent gressus, ac limine curant</p> +<p><a name = "line3_23" id = "line3_23"> </a> +Sætigeros arcere sues: nec discolor ulli</p> +<p><a name = "line3_24" id = "line3_24"> </a> +Ante aras cultus; velantur corpora lino,</p> +<span class = "linenum">25</span> +<p><a name = "line3_25" id = "line3_25"> </a> +<a href = "#var3_25">Et</a> Pelusiaco præfulget stamine vertex.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_21" id = "not3_21" href = "#line3_21">21,</a> <a name = +"not3_22" id = "not3_22" href = "#line3_22">22.</a> Sacerdotes a sacris +et ara H. feminas arcent, ut in Italia, vid. Macrob. Sat. I, 12. +Gell. II, 6; et Prop. IV, <span class = "smallcaps">iv</span>, (al. +<span class = "smallcaps">ix</span>), 21... 70. +—<a name = "not3_23" id = "not3_23" href = +"#line3_23">23.</a> Id Herculi Ægyptio proprium fuisse notat Dausq. +et ab Ægyptiis ortum, qui sues et subulcos aversabantur ut inpuros, quod +vel ex Herodoto II, 47, notum. Sed aliis locis porcos Herculi inmolatos +esse, patet ex Sext. Empyr. Pyrrh. hypotyp. III, 24, p. 155; et +Phædr. Fab. V, 4, quos citavit Drak. +—<i>curant arcere</i>, pro arcent, Drak. qui laudat Barth. ad +Stat. Th. II, 360, cf. Virg. Æn. IX, 518. +—<i>nec discolor</i>, unus idemque. +—<a name = "not3_24" id = "not3_24" href = +"#line3_24">24.</a> <i>velantur lino</i>, h. vestibus lineis, +quarum usus sacris Isidis proprius. Vid. Broukh. ad Tibull. +I, <span class = "smallcaps">iii</span>, 30. Cave tamen existimes, +his verbis, lectionem vulg. loci Virg. Æ. XII, 120. confirmari. +—<a name = "not3_25" id = "not3_25" href = +"#line3_25">25.</a> <i>Pelusiaco stamine</i>, Ægyptio lino: nam +<i>Pelusium</i> urbs Ægypti, nunc <i>Tineh</i>, non <i>Damiata</i>. +Epitheton ornat et cum dilectu positum est: de hujus enim lini candore +et mollitia vid. inf. <a class = "crossref" href = +"#line3_374">v. 374</a>; Plin. XIX, 1, et Grat. Cyneg. +<span class = "pagenum notes">155</span> +v. 41 sq. <i>Stamen</i> vero h.l. est vitta, seu infula, ut ap. +Prop. IV, <span class = "smallcaps">ix</span>, 52. Frontes sacerdotum +Ægypt. vitta forte linea, non, ut vulgo, lanea, cingebantur. Vide Heyne +ad Virgilium, loco citato.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">155</span> +<p><a name = "line3_26" id = "line3_26"> </a> +Discinctis mos <a href = "#var3_26">tura</a> dare, atque e lege +parentum</p> +<p><a name = "line3_27" id = "line3_27"> </a> +Sacrificam lato vestem distinguere clavo.</p> +<p><a name = "line3_28" id = "line3_28"> </a> +Pes nudus, tonsæque comæ, castumque cubile:</p> +<p><a name = "line3_29" id = "line3_29"> </a> +Inrestincta focis servant altaria flammæ.</p> +<span class = "linenum">30</span> +<p><a name = "line3_30" id = "line3_30"> </a> +Sed <a href = "#var3_30">nulla effigies, simulacrave nota Deorum</a></p> +<span class = "pagenum">156</span> +<p><a name = "line3_31" id = "line3_31"> </a> +Majestate locum, et sacro inplevere timore.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_26" id = "not3_26" href = "#line3_26">26, 27.</a> Poeta +ad Herculem traduxisse videtur, quæ solis cultui apud Phœnices propria +erant. Heliogabalus certe, Bassianus olim dictus, et Emesæ in Phœnicia +natus, ibi ut solis sacerdos προῃει σχήματι βαρβάρῳ, χιτῶνας χρυσοϋφεῖς +καὶ ἁλουργεῖς χειριδωτοὺς καὶ ποδήρεις ἀνεζωσμένος, τά τε σκέλη σκέπων +πάντα ἀπ᾽ ὀνύχων ἐς μήρους, ἐσθῆσιν ὁμοίως χρυσῷ καὶ πορφύρᾳ +πεποικιλμέναις, et, quum Imperator esset ac Nicomediæ hiemaret, τὴν +ἱερωσύνην τοῦ ἐπιχωρίου θεοῦ, ᾗ ἐντέθραπτο, περιεργότερον ἐξώρχητο· +σχήμασί τε ἐσθῆτος πολυτελεστάτης χρώμενος, διά τε πορφύρας χρυσοῦ +ὑφάσμασι, περιδεραίοις τε καὶ ψελλίοις κοσμομένος· +—ἦν τε αὐτῷ τὸ σχῆμα μεταξὺ Φοινίσσης ἱερᾶς στολῆς <ins class = +"correction" title = "κα legitur">καὶ</ins> χλιδῆς Μηδικῆς: unde et +principes Romanorum Heliogabalo et Soli sacra faciebant, ἀνεζωσμένοι +χιτῶνας ποδήρεις καὶ χειριδωτοὺς, νόμῳ Φοινίκων (ut fere h.l. <i>e lege +parentum</i>) ἐν μέσῳ φέροντες μίαν πορφυραν ὑποδήμασι τε λίνου +πεποιημένοις ἐχρῶντο, ὥσπερ οἱ κατ᾽ ἐκεῖνα τὰ χωρία προφητεύοντες. Vid. +Herodian. V, 3 et 5. Non ad manum mihi est, quem ex eodem +Herod. docte h.l. illustrasse N. Heins. notavit, Rubenius rei +vestiar. I, 17. +—<a name = "not3_27" id = "not3_27" href = +"#line3_27">27.</a> <i>latus</i> itaque <i>clavus</i> etiam +sacerdotum insigne fuit, et Baliares, Gaditanis vicini, πλατυσήμους +χιτῶνας invenere. Vide quos Dausq. laudavit, Strab. III, p. 116, +al. 169; et Eustath. ad Dionys. Per. Vid. 65.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_28" id = "not3_28" href = "#line3_28">28.</a> Ἀνυποδησία +in sacris plurium populorum usitata erat. Vid. Spanh. ad Callim. H. in +Cer. vers. 125, et Sagittar. de Nudipedal. vett. +—<a name = "not3_29" id = "not3_29" href = +"#line3_29">29.</a> Hercules ut in Græcia roboris, sic in Oriente +et inpr. Phœnicia, ubi origo totius fabulæ et ideæ, quam veteres sibi de +hoc deo informarunt, quærenda est, Solis symbolum fuit: unde ignis +æternus, ut in templo Vestæ. Vide Selden. de Molocho in Synt. I. de Diis +Syris c. 6. Cl. Herman. Mythol. Lyricor. pag. 293 seqq.; Voss. Theol. +Gent. II, 15; et quos Drak. laudat, Tristan. Comm. hist. T. I, +p. 494; T. II, p. 165; et Beger. Thes. Brand. T. III, +p. 46.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_30" id = "not3_30" href = "#line3_30">30.</a> Comparant +Philostr. vit. Apoll. V, 5, ubi refert, in hoc templo Herculi +Ægyptio et Thebano aras esse, ἀγάλματα δέ αὐτοῖν οὐκ εἶναι· βωμοὺς δὲ +τοῦ μὲν Αἰγυπτίου δύο χαλκοῦς καὶ ἀσήμους, ἕνα δὲ τοῦ Θηβαίου. Huic loco +alium, non minus +<span class = "pagenum notes">156</span> +aptum et memorabilem adjicio ex Herodiano V, 3, ubi de Phœnicio +Solis templo agitur: ἄγαλμα μὲν οὖν, ὥσπερ παρ᾽ Ἑλλησιν ἢ Ῥωμαίοις (ut +h.l. <i>simulacra nota</i> sc. Romanis atque recepta) οὐδὲν ἐστηκε +χειροποιητὸν θεοῦ φέρον εἰκόνα· λίθος δὲ τίς ἐστι μέγιστος, κάτωθεν +περιφερὴς, λήγων εἰς ὀξύτητα. Κωνοειδὲς αὐτῷ σχῆμα, μέλαινά τε ἡ χροιὰ. +διοπετῆτε αὐτὸν εἶναι σεμνολογοῦσιν, ἐξοχὰς δὲ τινας βραχείας καὶ τύπους +δεικνύουσιν· εἰκόνα τε Ἡλίου ἀνέργαστον εἶναι θέλουσιν, οὕτω βλέποντες. +Herculem sub symbolo ignis inrestincti, non arboris, quod ex <a class = +"crossref" href = "#line3_691">v. 691</a>, perperam Dausq. +colligebat, cultum fuisse suspicabatur Drak. +—<a name = "not3_31" id = "not3_31" href = +"#line3_31">31.</a> <i>timore</i>, vide <a class = "crossref" href += "bookI.html#not1_82">ad I, 82</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_32" id = "line3_32"> </a> +In foribus labor Alcidæ Lernæa recisis</p> +<p><a name = "line3_33" id = "line3_33"> </a> +Anguibus hydra jacet, <a href = "#var3_33">nexuque</a> elisa leonis</p> +<span class = "pagenum">157</span> +<p><a name = "line3_34" id = "line3_34"> </a> +Ora Cleonæi patulo <a href = "#var3_34">cælantur</a> hiatu.</p> +<span class = "linenum">35</span> +<p><a name = "line3_35" id = "line3_35"> </a> +<a href = "#var3_35">Ast Stygius</a>, sævis terrens latratibus +umbras,</p> +<p><a name = "line3_36" id = "line3_36"> </a> +Janitor, æterno tum primum tractus ab antro,</p> +<p><a name = "line3_37" id = "line3_37"> </a> +Vincla indignatur, metuitque Megæra catenas.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_32" id = "not3_32" href = "#line3_32">32.</a> In foribus +templi labores Herculis (Thebani) expressi, non vero pictis tabulis, ut +<a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_653">VI, 653 sqq.</a> +sed <i>cælatura</i>, vel sculptorio et anaglypho opere (<i>en bas +relief</i>) quod ex v. 34 intelligitur, et ex Philostr. l.c. nisi +quod hic in ara et columnis τὰ δώδεκα Ἡρακλέους ἐργα ἐκτετυπῶσθαι λίθου +ὄντα, memorat: quæ Silius, Maronis vestigia premens, ad fores templi +transtulit, quæ ita olim ornari solebant. Drakenb. laudat Cic. Verr. IV, +56; Val. Fl. V, 417; Claud. Cons. Hon. VI, 44; Ovid. Met. +II, 4; Prop. II, <span class = "smallcaps">xxiii</span>, 2. +Cf. Heyne Exc. XV, ad Virg. Æn. I, 453 sq.; et Not. ad Ge. III, 26 +sq; et Æn. VI, 20 sq. Posteriorem locum poeta noster etiam in eo +expressit, quod otium fecit Hannibali ad argumentum sculpturæ +perlustrandum, misso Bostare, qui oraculum consuleret, quemadmodum Æneas +interea Achaten ablegaverat ad Sibyllam adducendam. Qua occasione utitur +ad narrationem de sacris Herculis rebusque ab eo gestis, quæ alioquin ab +h.l. aliena videri possit, carmini suo intexendam. Præterea ad Virgilii +ductum sculpturæ argumentum divisisse videtur. Nam in unis forium valvis +expressa, puto, hydra Lernæa, leo Nemeæus et Cerberus, v. 32... 37. +<i>Juxta</i> vero, h. in alteris valvis (<i>contra</i> ap. Virg. Æn. VI, +23; et Val. Fl. I, 137), reliqua v. 38... 44. Facile autem +adparet, Silium non nisi sex Herculis <i>labores</i>, ἄθλους, +recensuisse, et pugnas cum Antæo, Centauris et Acheloo ad alias res ab +eo gestas spectare. Quis vero poetam ad ejusmodi subtilitatem exiget? +—<a href = "#line3_32">32.</a> Cf. <a class = "crossref" href += "bookII.html#not2_158">ad II, 158</a>; et de ipso mytho Cl. Herman. +Mythol. Homeri et Hes. p 75. +—<a name = "not3_33" id = "not3_33" href = +"#line3_33">33.</a> <i>leo Cleonæus</i>, vulgo Νέμεος, vel +Νεμεαῖος: nam <i>Cleone</i>, seu <i>Cleonæ</i>, Κλεωναὶ, op. Argol. non +longe a silva Nemea +<span class = "pagenum notes">157</span> +aberat. +—<a name = "not3_34" id = "not3_34" href = +"#line3_34">34.</a> <i>hiatus</i>, χάσμα ὀδόντων Anacr. II, 4. +—<i>patulus</i>, ut <i>Nemeæus magnus hiatus</i> ap. Lucret. +V, 24: cf. Burm. ad Val. Fl. I, 34; et Drak. ad h.l. qui +<i>patulum</i> dici monet ob guttur elisum, non ob malas divulsas, quod +Marsus putabat.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_35" id = "not3_35" href = "#line3_35">35.</a> De +Cerbero, et descensu H. ad inferos vid. Heyne ad Apollod. II, 5, +12. p. 428 sqq.; et Herman. Mythol. Homeri et Hes. p. 147 et +404. Ipsa verba Silius mutuatus est a Virg. Æn. VI, 395, 400, 401; et +VIII, 296, quod a lectione sollicitanda VV. DD. revocare debebat. Sed +vid. V.L. +—<a name = "not3_37" id = "not3_37" href = +"#line3_37">37.</a> <i>Megæra</i> pro Furiis. +—<i>metuit catenas</i> præclare ad vim Herculis declarandam.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_38" id = "line3_38"> </a> +Juxta Thraces equi, pestisque Erymanthia, et altos</p> +<p><a name = "line3_39" id = "line3_39"> </a> +Æripedis ramos superantia cornua <a href = "#var3_39">cervi</a>.</p> +<span class = "pagenum">158</span> +<span class = "linenum">40</span> +<p><a name = "line3_40" id = "line3_40"> </a> +Nec levior vinci Libycæ telluris alumnus</p> +<p><a name = "line3_41" id = "line3_41"> </a> +Matre super, stratique genus deforme bimembres</p> +<p><a name = "line3_42" id = "line3_42"> </a> +Centauri, <a href = "#var3_42">frontemque minor nunc amnis +Acarnan</a>.</p> +<p><a name = "line3_43" id = "line3_43"> </a> +Inter quæ fulget sacratis ignibus Œte,</p> +<span class = "pagenum">159</span> +<p><a name = "line3_44" id = "line3_44"> </a> +Ingentemque animam rapiunt ad sidera flammæ.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_38" id = "not3_38" href = "#line3_38">38.</a> <i>Equi +Thraces</i>, h.e. Diomedis, Thraciæ regis, ἀνδροφάγοι. Vid. Heyne ad +Apollod. II, 5, 8, p. 370 sqq. +—<i>pestis E.</i> aper in Erymantho, monte Arcadiæ. Vid. Heyne +l.c. p. 350; <i>pestis</i>, ut <i>p. Lernæa, Nemeæa</i>, πῆμ᾽ +ἀνθρώποις ap. Hesiod. Theog. v. 329. cf. <a class = "crossref" href += "bookI.html#not1_174">ad I, 174</a>. +—<a name = "not3_39" id = "not3_39" href = +"#line3_39">39.</a> <i>cervus</i>, vel <i>cerva Cerynitis</i> a +poetis fingitur χρυσόκερως, vel quia Dianæ sacra fuit et omnia divina +sunt aurea, vel propter summam cornuum pulchritudinem; eadem +<i>æripes</i>, χαλκόπους, +<span class = "pagenum notes">158</span> +ob præcipuum robur et velocitatem pedum. Vid. Diodor. IV, 13; Qu. Calab. +VI, 223; Heyne ad Virg. Æn. VI, 803; et ad Apollod. II, 5, 3, +p. 348 sqq.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_40" id = "not3_40" href = "#line3_40">40.</a> Intell. +<i>Antæus</i>, cujus regia Irasa ad Tritonidem paludem in Cyrenaica +fuit, quique hospites ad luctam provocasse, et tactu terræ, matris suæ, +novas vires collegisse dicitur. Vid. Heyne ad Apollod. II, <span class = +"smallcaps">v</span>, 11, p. 417 seq.; et ad Pind. Pyth. IX, 185. +—<a name = "not3_41" id = "not3_41" href = +"#line3_41">41.</a> De Centauris, qui poetis <i>bimembres</i>, +<i>biformes</i>, <i>semiferi</i>, <i>semihomines</i>, διφυεῖς, vocantur, +et de Herculis pugna cum iis, res nota vel ex Ovid. Met. XII, 198 sq. +vid. Heyne ad Virg. Æn. VII, 674; VIII, 293; ad Apollod. p. 351... +9; et ad Pind. Pyth. II, 41. +—<a name = "not3_42" id = "not3_42" href = +"#line3_42">42.</a> <i>amnis Acarnan</i>, Achelous, fl. Acarnaniæ, +quam ab Ætolia dividit. De ejus lucta cum Hercule vid. Ovid. Met. +IX, 8 sq. Herman. Myth. Lyricor. p. 288 sqq. Heyne ad +Apollod., p. 461; et <i>Antiquarische <ins class = "correction" +title = "‘Auffatze’ legitur">Aufsätze</ins></i> P. I. De cornibus +fluviorum, quæ originem locumque huic fabulæ dederunt vide <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_415">ad I, 415</a>. +—<i>frontem minor</i> græce dicitur, qui alterum cornu amisit et +frontem habet truncam. N. Heins. et Drak. contulere Juven. Sat. +VIII, 4, <i>Curios jam dimidios, numerosque minorem Corvinum</i>, +et Lucan. II, 717, <i>Rapta puppe minor subducta est montibus Argo</i>. +Add. Val. Fl. I, 582, <i>Nec scopulos, aut antra minor tellus</i>. +—<i>nunc</i>, post Herculis luctam, quum antea, ut taurus et ut +deus fluvii, duo cornua haberet. Sic de eadem re Val. Fl. I, 36, +<i>ambobus jam cornua fracta juvencis</i>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_43" id = "not3_43" href = "#line3_43">43.</a> +<i>Œte</i>, Οἴτη, mons Thessaliæ, Herculis rogo nobilitatus. Vid. Heyne +ad Apollod. II, 7, 7, p. 480... 6. +—<i>sacratis ignibus</i>, fulmine, quo Hercules raptus et inter +Deos relatus est. (Nam in inferis est ejus Εἴδωλον, αὐτὸς δὲ μετ᾽ +ἀθανάτοισι θεοῖσι Τέρπεται ἐν θαλίῃς, ut utar verbis Homer. Od. λ, 601.) +Cf. Soph. Philoct. 1427. Apollod. l.c. et Diodor. IV, 38 et 39, ubi vid. +Wessel.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">45</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_45" id = "line3_45"> </a> +Postquam oculos <a href = "#var3_45">varia</a> inplevit virtutis +imago,</p> +<p><a name = "line3_46" id = "line3_46"> </a> +Mira dehinc cernit: surgentis mole profundi</p> +<p><a name = "line3_47" id = "line3_47"> </a> +<a href = "#var3_47">Injectum</a> terris subitum mare, nullaque +circa</p> +<p><a name = "line3_48" id = "line3_48"> </a> +Litora, et infuso stagnantes æquore campos.</p> +<p><a name = "line3_49" id = "line3_49"> </a> +Nam qua cæruleis Nereus evolvitur antris,</p> +<span class = "linenum">50</span> +<p><a name = "line3_50" id = "line3_50"> </a> +Atque imo freta contorquet Neptunia fundo,</p> +<p><a name = "line3_51" id = "line3_51"> </a> +<a href = "#var3_51">Proruptum</a> exundat pelagus, cæcosque +relaxans</p> +<p><a name = "line3_52" id = "line3_52"> </a> +<a href = "#var3_52">Oceanus</a> fontes torrentibus ingruit undis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">159</span> +<a name = "not3_45" id = "not3_45" href = "#line3_45">45.</a> Vide, quo +studio poeta ornatum sectetur. Postquam Hannibal res præclaras, ab +Hercule gestas, in foribus templi expressas viderat, æstus marinos +contemplabatur, et miraculo rei stupebat; ut Syphax inf. <a class = +"crossref" href = "bookXVI.html#line16_195">XVI, 195 seqq.</a> Vss. +46... 54 adcessus, et v. 55 sq. recessus sc. defluxus maris +describitur. +—<i>inplevit</i>, ad satietatem delectavit. +—<a name = "not3_46" id = "not3_46" href = +"#line3_46">46.</a> <i>molem profundi</i> (τοῦ βάθους) pro aquarum +inmani copia nova phrasi dictum videbatur Barth. Adv. XXI, 15. Sed +quamvis non modo magnitudinem et difficultatem, sed copiam quoque poetis +<i>molem</i> dici, vel tironibus nota res est. Vid. Ind.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_49" id = "not3_49" href = "#line3_49">49...</a> <a name += "not3_50" id = "not3_50" href = "#line3_50">50.</a> +Cfr. Virg. Æn. II, 419. +—<a href = "#line3_49">49.</a> <i>cæruleis antris</i>, ut mox +<i>imo fundo et cæcos</i> (reconditos, profundos) <i>fontes</i>. +—<a name = "not3_51" id = "not3_51" href = +"#line3_51">51.</a> <i>Proruptum pelagus</i>, vide Heinsium ad +Claudian. de laud. Stiliconis, II, 462; Heyne ad Virgilium, Æneid. +I, 246, in V.L.; et Exc. VII; Burmann. ad Valerium Flaccum, IV, +507.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_53" id = "line3_53"> </a> +Tum vada, ceu sævo penitus permota tridenti,</p> +<p><a name = "line3_54" id = "line3_54"> </a> +Luctantur terris tumefactum inponere pontum.</p> +<span class = "linenum">55</span> +<p><a name = "line3_55" id = "line3_55"> </a> +Mox remeat gurges, <a href = "#var3_55">tractoque</a> relabitur +æstu,</p> +<span class = "pagenum">160</span> +<p><a name = "line3_56" id = "line3_56"> </a> +<a href = "#var3_56">Ac ratis</a> erepto campis deserta profundo,</p> +<p><a name = "line3_57" id = "line3_57"> </a> +<a href = "#var3_57">Et fusi</a> transtris exspectant æquora nautæ.</p> +<p><a name = "line3_58" id = "line3_58"> </a> +Cymothoes ea regna vagæ, pelagique labores</p> +<p><a name = "line3_59" id = "line3_59"> </a> +Luna movet: Luna, inmissis per cærula bigis,</p> +<span class = "linenum">60</span> +<p><a name = "line3_60" id = "line3_60"> </a> +Fertque refertque fretum, sequitarque reciproca <a href = +"#var3_60">Tethys</a>.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_53" id = "not3_53" href = "#line3_53">53.</a> <i>sævo +tridenti</i>, ut ap. Virg. Æn. I, 138, ubi vid. Heyne. +—<i>tridenti</i> sc. Neptuni, quamvis et Nereo tribuitur a Virg. +Æn. II, 418. +—<a name = "not3_55" id = "not3_55" href = +"#line3_55">55.</a> <i>æstu</i>, fluctibus. +—<i>tracto</i>, retracto, rejecto. Virg. Æn. X, 307, +<i>retrahitque pedem simul unda relabens</i>. +<span class = "pagenum notes">160</span> +—<a name = "not3_56" id = "not3_56" href = +"#line3_56">56.</a> <i>ratis</i> et <i>nautæ exspectant æquora</i>, +æstum maris, quo a terra continente repellantur. +—<i>deserta</i>, relicta in <i>campis</i>, litore, terra <i>erepto +p.</i> recessu maris.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_58" id = "not3_58" href = "#line3_58">58.</a> Causam +æstus, vel fluxus et refluxus maris, jam olim ante Cartesium quidam, +v.c. Pytheas Massiliensis ap. Plut. de plac. philos. III, 17, a sole, +sed plerique rectius a luna repetebant; quorum sententiam firmarunt +potissimum Newton. philos. nat. princip. mathem. quique hunc excerpsit +Edm. Halley <i>in the true theory of the tides, in the philos. Transact. +N. 226, art. 2</i>. Cf. <i>Recueil des pièces qui ont remporté le prix à +l’Acad. roy. des Sciences</i>, T. IV; VV. DD. ad Virg. Georg. II, 479; +Strab. III, p. 117 sq. loc. class. Plin. II, 97 (ubi vid. Intpp.), +et, quos Drak. laudat, Mand. II, 90; Claud. Cons. Hon. VI, 499; in +Paneg. Mall. Theod. v. 107; Sidon. Apoll. XXII, 107; et, qui plures +causas jungunt, Lucan. I, 412 sq., et Mela III, 1. +—<i>Cymothoes</i> (Nereidis ap. Virg. Æn. I, 144. al.), +<i>regna</i>, h.e. mare. +—<i>vagæ</i> vid. Broukh., et Heyne ad Tibull. I, 3, 39; et +II, 6, 38. +—<i>labores pelagi</i>, eleganter pro æstu et recessu maris. +—<a name = "not3_59" id = "not3_59" href = +"#line3_59">59.</a> <i>bigis</i>, vid. Heyne Exe. II, ad Virg. +Æn. II. +—<a name = "not3_60" id = "not3_60" href = +"#line3_60">60.</a> <i>reciproca T.</i> ut <i>revoluta</i> ap. +Claud. in Ruf. I, 132.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_61" id = "line3_61"> </a> +Hæc propere spectata duci: <a href = "#var3_61">nam multa +fatigant</a>.</p> +<p><a name = "line3_62" id = "line3_62"> </a> +<a href = "#var3_62">Curarum prima exercet, subducere bello</a></p> +<span class = "pagenum">161</span> +<p><a name = "line3_63" id = "line3_63"> </a> +Consortem thalami, parvumque sub ubere natum.</p> +<p><a name = "line3_64" id = "line3_64"> </a> +Virgineis juvenem tædis, primoque Hymenæo</p> +<span class = "linenum">65</span> +<p><a name = "line3_65" id = "line3_65"> </a> +Inbuerat conjux, memorique tenebat amore.</p> +<p><a name = "line3_66" id = "line3_66"> </a> +At puer, obsessæ generatus <a href = "#var3_66">in ore</a> Sagunti,</p> +<p><a name = "line3_67" id = "line3_67"> </a> +Bissenos lunæ nondum compleverat orbes.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a class = "missing" name = "not3_61" id = "not3_61" href = "#line3_61" +title = "numerus deest">61.</a> <i>fatigant</i> vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_63">ad I, 63</a> et V.L. +—<a name = "not3_62" id = "not3_62" href = +"#line3_62">62.</a> Dulcissimi versus, qui amorem conjugalem et +parentis adfectum spirant. Juvenes harum deliciarum +<span class = "pagenum notes">161</span> +studiosi comparent Hom. Il. ζ, 394 sq. inpr. v. 440 sq., et 474 sq. +Lucan. V, 722 sq. Virg. Æn. XII, 435 sq. ubi vid. Heyne. Scalig. +Poet. V, 16. +—<a name = "not3_63" id = "not3_63" href = +"#line3_63">63.</a> <i>parvum sub ubere natum</i>, ὑπομάζιον, ut +<a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_71">IX, 71</a>. Virg. Æn. +V, 285. Stat. Th. III, 683; al. Drak. +—<a name = "not3_64" id = "not3_64" href = +"#line3_64">64.</a> Conf. <a class = "crossref" href = +"bookXVII.html#line17_73">XVII, 73</a>, ubi Drak. monet, amorem primum +majorem acrioremque putari secundo. +—<a name = "not3_65" id = "not3_65" href = +"#line3_65">65.</a> <i>memori amore</i>, ut <i>memori ira</i> +<a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_71">XIII, 71</a>, ubi +Drak. laudat Ovid. Epist. XXI, 9; et Met. XII, 583; Liv. IX, 29; et +Virg. Æn. I, 4, ubi vid. Heyne.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_68" id = "line3_68"> </a> +Quos, ut seponi stetit et secernere ab armis,</p> +<p><a name = "line3_69" id = "line3_69"> </a> +Adfatur ductor: «Spes o Carthaginis altæ,</p> +<span class = "linenum">70</span> +<p><a name = "line3_70" id = "line3_70"> </a> +Nate, nec Æneadum levior metus, amplior, oro,</p> +<p><a name = "line3_71" id = "line3_71"> </a> +Sis patrio decore, et factis tibi nomina condas,</p> +<p><a name = "line3_72" id = "line3_72"> </a> +<a href = "#var3_72">Quîs</a> superes bellator avum, jamque ægra +timoris</p> +<p><a name = "line3_73" id = "line3_73"> </a> +Roma tuos numeret lacrimandos matribus annos.</p> +<p><a name = "line3_74" id = "line3_74"> </a> +Ni præsaga meos ludunt præcordia sensus,</p> +<span class = "linenum">75</span> +<p><a name = "line3_75" id = "line3_75"> </a> +<a href = "#var3_75">Ingens hic terris</a> crescit labor: ora +parentis</p> +<span class = "pagenum">162</span> +<p><a name = "line3_76" id = "line3_76"> </a> +Agnosco, torvaque oculos sub fronte minaces,</p> +<p><a name = "line3_77" id = "line3_77"> </a> +Vagitumque gravem, atque irarum elementa mearum.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_69" id = "not3_69" href = "#line3_69">69</a> <a name = +"not3_70" id = "not3_70" href = "#line3_69">sqq.</a> +Cf. Val. Fl. I, 267 sq. <i>amplior sis patrio decore</i>, major +patre tuo claro: πατρὸς πολλὸν ἀμείνων <ins class = "correction" title = +"Il. ζ, v. ad 62n supra">Hom. l.c.</ins> v. 479. +—<a name = "not3_71" id = "not3_71" href = +"#line3_71">71.</a> <i>nomina condas</i>, famam pares, ut <a class += "crossref" href = "bookIV.html#line4_37">IV, 37</a>. +—<a name = "not3_73" id = "not3_73" href = +"#line3_73">73.</a> Cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_110">I, 110 sq.</a>, et <a class = "crossref" +href = "bookIV.html#line4_729">IV, 729</a>. +—<i>numeret</i>, augurans et timens futura pericula.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_75" id = "not3_75" href = "#line3_75">75.</a> +<i>crescit</i> ut ap. Flor. II, 6. «Scipio, qui in exitium +<span class = "pagenum notes">162</span> +Africæ crescit» Drak. +—<i>labor</i>, calamitas, ut πόνος, μόχθος, κόπος: vel qui Romanis +multorum laborum et exitii causa, erit ut <i>metus Æneadum</i>, et +contra <i>spes Carth.</i> Cf. <a href = "bookIV.html#line4_815">IV, 815, +816</a>, et ad <a href = "bookI.html#not1_479">I, 479</a>. +—<a name = "not3_77" id = "not3_77" href = +"#line3_77">77.</a> <i>Vagitum gravem</i>, signum futuræ +fortitudinis, iracundiæ et fervidi ingenii, unde <i>Felix</i> (terra) +<i>quæ tantis sonuit vagitibus</i> dixit Martial. IX, 21, adulator +Domitiani. +—<i>elementa irarum mearum</i>, prima indicia indolis bellicæ et +virtutis paternæ.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_78" id = "line3_78"> </a> +Si quis forte Deum <a href = "#var3_78">tantos inciderit actus</a>,</p> +<p><a name = "line3_79" id = "line3_79"> </a> +<a href = "#var3_79">Ut</a> nostro abrumpat leto primordia rerum;</p> +<span class = "linenum">80</span> +<p><a name = "line3_80" id = "line3_80"> </a> +Hoc <a href = "#var3_80">pignus belli</a>, conjux, servare labora!</p> +<p><a name = "line3_81" id = "line3_81"> </a> +Quumque datum fari, duc per cunabula nostra;</p> +<p><a name = "line3_82" id = "line3_82"> </a> +Tangat <a href = "#var3_82">Elissæas</a> palmis puerilibus aras,</p> +<p><a name = "line3_83" id = "line3_83"> </a> +Et cineri juret patrio Laurentia bella.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_78" id = "not3_78" href = "#line3_78">78.</a> Drak. +laudat Lucan. V, 659, <i>licet ingentes abruperit actus</i> (ut et +inf. <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_136">X, 136</a>) <i>Festinata dies fatis</i>. +—<i>Incidere</i>, abscindere, præcidere, impedire, tollere, id. +quod <i>abrumpere</i> vs. seq. quo eadem sententia exprimitur. +—<a name = "not3_80" id = "not3_80" href = +"#line3_80">80.</a> <i>pignus belli</i>, puerum, qui bellum a me +inchoatum continuet; Ern.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_81" id = "not3_81" href = "#line3_81">81.</a> Cf. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_78">I, 78</a> sqq. +—<i>duc per cunabula nostra</i>, eum puerum sic forma et institue, +ut ego in pueritia institutus sum. +—<a name = "not3_82" id = "not3_82" href = +"#line3_82">82.</a> <i>Tangat aras</i>, ritu eorum, qui precantur +et jurant, ut ap. Virg. Æ. IV, 219; XII, 201; Hor. Od. III, <span class += "smallcaps">xxiii</span>, 17; Prop. III, <span class = +"smallcaps">xx</span>, 25.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_84" id = "line3_84"> </a> +Inde, ubi flore novo pubescet firmior ætas,</p> +<span class = "linenum">85</span> +<p><a name = "line3_85" id = "line3_85"> </a> +Emicet in Martem, et calcato fœdere victor</p> +<span class = "pagenum">163</span> +<p><a name = "line3_86" id = "line3_86"> </a> +In Capitolina tumulum mihi <a href = "#var3_86">vindicet</a> arce.</p> +<p><a name = "line3_87" id = "line3_87"> </a> +Tu vero, tanti felix quam gloria partus</p> +<p><a name = "line3_88" id = "line3_88"> </a> +Exspectat, veneranda fide, discede periclis</p> +<p><a name = "line3_89" id = "line3_89"> </a> +Incerti Martis, durosque relinque labores:</p> +<span class = "linenum">90</span> +<p><a name = "line3_90" id = "line3_90"> </a> +Nos clausæ nivibus rupes, subpostaque cælo</p> +<p><a name = "line3_91" id = "line3_91"> </a> +Saxa manent, nos, Alcidæ mirante noverca,</p> +<p><a name = "line3_92" id = "line3_92"> </a> +Sudatus labor, et, bellis labor acrior, Alpes.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_84" id = "not3_84" href = "#line3_84">84.</a> <i>flore +novo</i>, κουριδίῳ ἄνθει, D. Heins. πρὶν σφῶϊν ὑπὸ κροτάφοισιν ἰούλους +Ἀνθῆσαι, πυκάσαι τε γένυν εὐανθέϊ λάχνῃ Hom. Od. λ, 318; conf. <a class += "crossref" href = "bookI.html#not1_61">ad I, 61</a>. +—<a name = "not3_85" id = "not3_85" href = +"#line3_85">85.</a> <i>Emicet</i>, inruat, <i>in Martem</i>, ut +<a class = "crossref" href = "bookXV.html#line15_158">XV, 158</a>; <a class += "crossref" href = "bookXVI.html#line16_524">XVI, 524</a>. +—<i>calcato fœdere</i> ut ap. Stat. Th. III, 208. <i>Calcare</i>, +ut πατεῖν pro ὑπερβαίνειν. D. Heins. Tum <i>calcare fœdus</i>, ut +ὑπερβασίῃ ὅρκια δηλειν dixit Hom. Il. γ, 107; et, κατὰ δ᾽ ὅρκια πιστὰ +πάτησαν, Il. δ, 157. Sed verbum <i>calcare</i> notionem potius spernendi +exprimit, et nostra dictio petita est a victoris more, quo contemtus et +insultationis causa collum, vel pectus et caput devictorum olim +calcabat, λὰξ ἐν στήθεσι βαίνων Il. ν, 618; de quo copiose disputavit +Barth. ad Stat. Th. II, 713. Ἐχθροῖσιν αὐτοῦ ζῶντ᾽ ἐπεμβῆναι ποδὶ, et οὐ +γὰρ θανόντι +<span class = "pagenum notes">163</span> +και προσεμβῆναι σε χρὴ dixit Sophocl. in Electra et Ajace. Hinc πατεῖν +pro καταφρονεῖν v.c. ap. Anacr. XLVI, 6, Σοφίη, Τρόπος πατεῖται, et +ap. Aristophan. Equit., p. 596, Βουλὴν πατήσεις καὶ στρατηγοὺς +κλαστήσεις, cf. <a class = "crossref" href = "bookVI.html#not6_414">ad +VI, 414</a> et <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#not6_549">550</a>. +—<a name = "not3_86" id = "not3_86" href = +"#line3_86">86.</a> <i>tumulum</i> inanem sc. honararium, +cenotaphium, ut ap. Tac. Ann. II, 7; Virg. Æn. VI, 380, 506; et +Suet. Claud. I; conf. <a class = "crossref" href = +"bookXV.html#line15_807">XV, 807</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_88" id = "not3_88" href = "#line3_88">88.</a> +<i>fide</i> Drak. et Lefeb. non male adcipiunt pro <i>fidei</i>, ut +<i>segnitie</i> <a class = "crossref" href = +"bookIX.html#line9_6">IX, 6</a>; cf. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#line2_409">II, 409</a>, <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_574">IV, 574</a>, <a class = "crossref" href = +"bookXVI.html#line16_249">XVI, 249</a>, et de ipso archaismo VV. DD. ad +Hor. Od. III, 7, 4; et Sat. I, 3, 95, ad Virg. Ge. +I, 208; Gell. IX, 14; Heins. et Burm. ad Ovid. Met. III, 341. +—<a name = "not3_90" id = "not3_90" href = +"#line3_90">90.</a> <i>subposta cælo Saxa</i>; Alpes tam altæ, ut +cælum ferre videantur. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_202">I, 202</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXI.html#line11_136">XI, 136</a>, <a class = "crossref" href = +"bookXI.html#line11_217">217</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXII.html#line12_73">XII, 73</a>. +—<a name = "not3_91" id = "not3_91" href = +"#line3_91">91.</a> <i>Alcidæ noverca</i>, Junone, conf. <a class = +"crossref" href = "bookII.html#not2_356">ad II, 356</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_93" id = "line3_93"> </a> +Quod si promissum vertat Fortuna favorem,</p> +<p><a name = "line3_94" id = "line3_94"> </a> +Lævaque sit cœptis, te <a href = "#var3_94">longa stare senecta</a></p> +<span class = "linenum">95</span> +<p><a name = "line3_95" id = "line3_95"> </a> +Ævumque extendisse velim: tua justior ætas,</p> +<p><a name = "line3_96" id = "line3_96"> </a> +Ultra me inproperæ ducant cui fila Sorores.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_93" id = "not3_93" href = "#line3_93">93.</a> Similis +color orationis ap. Virg. Æn. IX, 211 sq. +—<a name = "not3_94" id = "not3_94" href = +"#line3_94">94.</a> <i>Lævus</i>, ut <i>sinister</i> et σκαιὸς, +adversus; cf. VV. DD. ad Virg. Ge. IV, 7; Burm. et Heins. ad Val. +Fl. I, 370, IV, 540. +—<i>stare</i> vid. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#var2_639">ad II, 639, in V.L.</a> +—<a name = "not3_95" id = "not3_95" href = +"#line3_95">95.</a> <i>justior</i>, ut δίκαιος pro ἄξιος, D. Heins, +<i>tua vita dignior ætas</i>, Virg. Æn. IX, 212. +—<a name = "not3_96" id = "not3_96" href = +"#line3_96">96.</a> <i>cui fila ducant Ultra me</i>, longiora meis, +h.e. cui longiorem, quam mihi, vitam dent. +—<i>Sorores</i>, Parcæ, <i>inproperæ</i>, tardæ in filo rumpendo, +ut <i>Sorores pigræ</i> ap. Stat. Silv. II, 3, 21; ex emendat. +Heinsii, quem vid. ad Ovid. Met. IV, 470, Drak.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_97" id = "line3_97"> </a> +Sic ille: at contra Cirrhæi sanguis Imilce</p> +<span class = "pagenum">164</span> +<p><a name = "line3_98" id = "line3_98"> </a> +Castalii, cui materno de nomine dicta</p> +<p><a name = "line3_99" id = "line3_99"> </a> +Castulo Phœbei servat cognomina <a href = "#var3_99">vatis</a>,</p> +<span class = "linenum">100</span> +<p><a name = "line3_100" id = "line3_100"> </a> +Atque ex sacrata repetebat stirpe parentes:</p> +<p><a name = "line3_101" id = "line3_101"> </a> +Tempore quo Bacchus populos domitabat Iberos,</p> +<p><a name = "line3_102" id = "line3_102"> </a> +Concutiens thyrso atque armata Mænade Calpen,</p> +<p><a name = "line3_103" id = "line3_103"> </a> +<a href = "#var3_103">Lascivo genitus</a> Satyro nymphaque Myrice,</p> +<p><a name = "line3_104" id = "line3_104"> </a> +<a href = "#var3_104">Milichus</a> indigenis late regnarat in oris,</p> +<span class = "linenum">105</span> +<p><a name = "line3_105" id = "line3_105"> </a> +Cornigeram adtollens genitoris imagine frontem.</p> +<p><a name = "line3_106" id = "line3_106"> </a> +Hinc patriam clarumque genus referebat Imilce,</p> +<p><a name = "line3_107" id = "line3_107"> </a> +Barbarica paulum vitiato nomine lingua.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a class = "missing" name = "not3_97" id = "not3_97" href = "#line3_97" +title = "‘97’ solum">97 sqq.</a> Imilce nata <i>Castulone</i>, (Liv. +XXIV, 41), urbe Punico bello clarissima, (vid. Liv. XXIII, 19, 20), in +finibus Hispaniæ Bæt. et Tarrac. ad ripas Bætis sita, hod. forte +<i>Cazlona</i>, vel <i>Cazorla</i>. Poeta in gratiam +<span class = "pagenum notes">164</span> +uxoris tanti viri, vel veterem aliquam famam secutus, vel sola nominum +similitudine ductus, tradit, Castalium quemdam Cirrhæum h. ex Phocide +(ubi <i>Cirrha</i> urbs Delphis vicina, et <i>Castalius</i> fons, Musis +sacer in Parnassi radicibus, est) vel, si Marianæ II, 9, fides +habenda, Cirrhæum Castalium, h.e. Phocensem, oppidum illud condidisse, +et Castulone matris nomine <i>Castulonem</i> (quæ inde inf. <a class = +"crossref" href = "#line3_391">v. 391</a> <i>Parnassia</i> vocatur) +adpellasse, ibique Milichum, Satyri et Myrices Nymphæ filium, unum ex +Imilces majoribus, regnasse: quod etiam a Dausq. laudatus Mariana +I, 12, memorat. Cellarius Geogr. ant. II, 1, p. 124, hæc +notat: «Castulo sive vera Phocensium colonia fuit, sive fictum ita est a +poetis; quod tamen non ratione caret. Nam ut Lud. Nonius c. 64 tradit, +mons urbis bivertex est, ut Parnassus: ab uno latere tenuis scaturigo, +non impar Castalio fonti: etiam numismata ibi reperta, quæ alatum +Pegasum referebant. Sed lusum ita esse, vera nominis origo, a Bocharto +tradita, ostendit, quippe a crepidine fluvii (Arab.<span class = "greek" +title = "(Hebrew) Kas(h)talat"> קשטלת</span>) derivat, et ex Strab. +confirmat, qui Bætim ad hanc urbem propter ῥάχεις ὀρῶν rupes amni +imminentes, negat esse navigabilem.» +—<a name = "not3_101" id = "not3_101" href = +"#line3_101">101.</a> Bacchum in expeditionibus suis in Hispaniam +quoque venisse, ibique a Luso, comite ejus, Lusitaniam, ut a Pane +Hispaniam, nomen adcepisse, memorant Marian. VI, p. 203; Sosthenes +ap. Plut. de flumin. p. 1159; et Varro ap. Plin. III, 1; cf. +Diodor. III, 62; et Voss. Theol. gent. I, 33. +—<a name = "not3_102" id = "not3_102" href = +"#line3_102">102.</a> <i>armata</i> thyrso et hasta, conf. Ovid. +Met. VI, 592 sqq. +—<a name = "not3_105" id = "not3_105" href = +"#line3_105">105.</a> Vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_407">ad I, 407</a> et <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_415">415</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_106" id = "not3_106" href = "#line3_106">106.</a> +<i>Hinc.</i> ὅθεν, h.e. ἀφ᾽ οὗ, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#var1_283">ad I, 283, in Var. Lect.</a> +—<a name = "not3_107" id = "not3_107" href = +"#line3_107">107.</a> <i>vitiato nomine</i>, ut infra, <a class = +"crossref" href = "#line3_366">v. 366</a> <i>violato</i>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_108" id = "line3_108"> </a> +Quæ tunc sic lacrimis sensim manantibus infit:</p> +<span class = "pagenum">165</span> +<p><a name = "line3_109" id = "line3_109"> </a> +«Mene, oblite tua nostram pendere <a href = "#var3_109">salute</a>,</p> +<span class = "linenum">110</span> +<p><a name = "line3_110" id = "line3_110"> </a> +Abnuis inceptis comitem? sic fœdera nota</p> +<p><a name = "line3_111" id = "line3_111"> </a> +Primitiæque tori, <a href = "#var3_111">gelidos ut scandere</a> +tecum</p> +<p><a name = "line3_112" id = "line3_112"> </a> +<a href = "#var3_111">Deficiam</a> montes conjux tua? crede vigori</p> +<p><a name = "line3_113" id = "line3_113"> </a> +Femineo: castum haud superat labor ullus amorem.</p> +<p><a name = "line3_114" id = "line3_114"> </a> +Sin solo adspicimur sexu, <a href = "#var3_114">fixumque +relinqui</a>,</p> +<span class = "linenum">115</span> +<p><a name = "line3_115" id = "line3_115"> </a> +Cedo equidem, nec fata moror: Deus adnuat, oro.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">165</span> +<a name = "not3_109" id = "not3_109" href = "#line3_109">109.</a> +Suavissima contentio, cujus exemplum poeta petiit a Virg. Æn. IX, 199 +sqq. conf. etiam Lucan. V, 739 sq., 761 sq. Hom. Il. ζ, 407 seq. et +inf. <a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_500">VI, +500 sq.</a> +—<a name = "not3_110" id = "not3_110" href = +"#line3_110">110.</a> <i>Sic fœdera nota Primitiæque tori</i>, sic +me ab initio conjugii nostri expertus es, ut credas, me a latere tuo +discessuram, utque justa tibi causa sit, cur me deseras? cf. Virgilium, +Æn. II, 44, <i>sic notus Ulysses</i>; et Lucan. V, 767 seq. +—<a name = "not3_112" id = "not3_112" href = +"#line3_112">112.</a> <i>crede vigori</i>, confide audaciæ et +viribus meis.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_114" id = "not3_114" href = "#line3_114">114.</a> Si +solam sexus imbecillitatem, non amorem conjugalem et, quos hic dat atque +habet, vires respicis. +—<i>adspicimur</i>, dijudicor. +—<a name = "not3_115" id = "not3_115" href = +"#line3_115">115.</a> <i>adnuat</i>, faveat cœptis tuis.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_116" id = "line3_116"> </a> +I felix, i numinibus votisque secundis,</p> +<p><a name = "line3_117" id = "line3_117"> </a> +Atque acies inter flagrantiaque arma, relictæ</p> +<p><a name = "line3_118" id = "line3_118"> </a> +Conjugis et nati curam servare memento.</p> +<p><a name = "line3_119" id = "line3_119"> </a> +Quippe nec Ausonios tantum, nec tela, nec ignes,</p> +<span class = "linenum">120</span> +<p><a name = "line3_120" id = "line3_120"> </a> +Quantum te, metuo: ruis ipsos acer in enses,</p> +<p><a name = "line3_121" id = "line3_121"> </a> +Objectasque caput telis, <a href = "#var3_121">nec te ulla</a> +secundo</p> +<p><a name = "line3_122" id = "line3_122"> </a> +Eventu satiat virtus: tibi gloria soli</p> +<span class = "pagenum">166</span> +<p><a name = "line3_123" id = "line3_123"> </a> +Fine caret, credisque viris ignobile letum</p> +<p><a name = "line3_124" id = "line3_124"> </a> +Belligeris in pace mori: tremor inplicat artus,</p> +<span class = "linenum">125</span> +<p><a name = "line3_125" id = "line3_125"> </a> +Nec quemquam horresco, qui se tibi <a href = "#var3_125">conferat</a> +unus.</p> +<p><a name = "line3_126" id = "line3_126"> </a> +<a href = "#var3_126">Sed tu, bellorum genitor, miserere</a>, +nefasque</p> +<p><a name = "line3_127" id = "line3_127"> </a> +Averte, et serva caput inviolabile Teucris.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_116" id = "not3_116" href = "#line3_116">116.</a> Cf. +Virg. Æn. VI, 546. +—<a name = "not3_118" id = "not3_118" href = +"#line3_118">118.</a> <i>memento</i>, μέμνησο, <i>servare</i> pro +serva, sed majore cum vi, ut passim ap. Horat. <i>curam servare +memento</i>, ita scil. ut non tui tantum, sed nostri quoque causa vitæ +tuæ parcas, nec temere periculo te obferas.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_120" id = "not3_120" href = "#line3_120">120.</a> +Quantum tibi metuo, ne quid gravius tibi adcidat, Cell. Male. <i>te</i> +scil. tam audacem gloriæque cupidum; nimiam audaciam tuam mentisque +fervorem. Conf. <a class = "crossref" href = +"#line3_146">v. 146</a>; Δαιμόνιε, φθίσει σε τὸ σὸν μένος, Hom. Il. +ζ, 407. +—<a name = "not3_122" id = "not3_122" href = +"#line3_122">122.</a> <i>gloria</i>, +<span class = "pagenum notes">166</span> +gloriæ cupiditas, conf. Ern. clav. Cic. +—<a name = "not3_123" id = "not3_123" href = +"#line3_123">123</a> <a name = "not3_124" id = "not3_124" href = +"#line3_123">sq.</a> Cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_59">I, 59</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookXIV.html#line14_630">XIV, 630 sq.</a>, et inf. <a class = +"crossref" href = "#not3_145">ad v. 145</a>; <i>ignobile letum</i>, +ut <i>mors inhonorata</i>, <i>inhonesta</i>, <i>ingloria</i>, +<i>turpis</i>, <i>ignava</i>, cujus contr. <i>pulchra</i>, +<i>honesta</i>, <i>honora</i>, <i>egregia</i>, <i>speciosa</i>, quæ manu +viri fortis infertur; vid. Ind. et Drak. ad IV, 607. Sic et +<i>ignobilis</i>, <i>inglorius</i>, δυσκλεὴς dicitur, qui ruri, vel in +otio et pace vitam agit, Homer. Il. ι, 22. Virg. Ge. II, 486; IV, 564, +et Æn. X, 52. Ὁ μέγας δὲ κίνδυνος ἄναλκιν οὐ φῶτα λαμβάνει. Θανεῖν +δ᾽ οἷσιν ἀνάγκα, τί κέ τις ἀνώνυμον γῆρας ἐν σκότῳ Καθήμενος ἕψοι μάταν, +ἁπάντων καλῶν ἄμμορος; Pind. Olympic. I, 129 sq. +—<a name = "not3_125" id = "not3_125" href = +"#line3_125">125.</a> <i>se tibi</i>, suam virtutem tuæ, +<i>conferat</i>, vel, ut <i>componat</i>, tecum pugnet, ut ap. Virg. Æn. +X, 735.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_126" id = "not3_126" href = "#line3_126">126.</a> +<i>nefas</i> ἐναργῶς pro opprobrio, ut <i>prohibete nefas</i> ap. Virg. +Æn. 197. +—<a name = "not3_127" id = "not3_127" href = +"#line3_127">127.</a> <i>inviolabile Teucris</i> (h. Romanis) junge +et cf. <a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_602">ad +V, 602</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_128" id = "line3_128"> </a> +Jamque adeo egressi steterant in litore primo,</p> +<p><a name = "line3_129" id = "line3_129"> </a> +Et promota ratis, <a href = "#var3_129">pendentibus</a> arbore +nautis,</p> +<span class = "linenum">130</span> +<p><a name = "line3_130" id = "line3_130"> </a> +Aptabat sensim pulsanti carbasa vento;</p> +<p><a name = "line3_131" id = "line3_131"> </a> +Quum, lenire metus properans, ægramque levare</p> +<p><a name = "line3_132" id = "line3_132"> </a> +Adtonitis mentem curis, sic Hannibal orsus:</p> +<p><a name = "line3_133" id = "line3_133"> </a> +«Ominibus parce et lacrimis, fidissima conjux!</p> +<span class = "pagenum">167</span> +<p><a name = "line3_134" id = "line3_134"> </a> +Et pace et bello cunctis stat terminus <a href = +"#var3_134">ævi</a>,</p> +<span class = "linenum">135</span> +<p><a name = "line3_135" id = "line3_135"> </a> +Extremumque diem primus tulit: <a href = "#var3_135">ire per ora</a></p> +<p><a name = "line3_136" id = "line3_136"> </a> +Nomen in æternum paucis mens ignea donat,</p> +<p><a name = "line3_137" id = "line3_137"> </a> +Quos Pater æthereis Cælestum destinat oris.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_129" id = "not3_129" href = "#line3_129">129.</a> +<i>ratis</i> (proprie nautæ) pandebat vela vento inflanda. +—<a name = "not3_132" id = "not3_132" href = +"#line3_132">132.</a> <i>Adtonitis</i>, quæ mentem uxoris +adtonitam, sollicitam faciebant, ut apud Virg. Æn. VI, 53, <i>Adtonitæ +magna ora domus</i>, ubi vid. Heyne. Sic <i>sollicito labori</i> inf. +<a class = "crossref" href = "#line3_161">v. 161</a>, ubi vid. not. +Quoad sensum, ad <i>mentem</i> quoque referri potest. +—<a name = "not3_133" id = "not3_133" href = +"#line3_133">133.</a> Hæc expressa ex Hom. Il. ζ, 486, +<span class = "pagenum notes">167</span> +sq. et Virg. Æn. XII, 72 sq., ubi vid. Heyne.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_134" id = "not3_134" href = "#line3_134">134.</a> Silius +variavit Maroniana Æn. VI, 128 sq. et V, 467 sqq. +—<i>stat</i> pro <i>est</i>. Vid. <a class = "crossref" href = +"#not3_94">ad v. 94</a>. +—<a name = "not3_135" id = "not3_135" href = +"#line3_135">135.</a> <i>Extremumque diem primus tulit</i>, ut +<i>Primus dies dedit extremum</i> ap. Sen. Œd. v. 988. Drak. Cf. ad +II, 224. Schmidius male exponit: extremus dies sc. finis belli qualis +sit futurus, primo die est significatum. Hannibal potius h.l. propositum +consiliumque suum tuetur brevitate vitæ, qua ad materiam gloriæ mature +quærendam incitemur. +—<i>ire per ora</i> v. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_511">ad II, 511</a>. +—<a name = "not3_136" id = "not3_136" href = +"#line3_136">136.</a> <i>mens ignea</i>, ut <i>ardens virtus</i> +ap. Virg. Æ. VI, 130; et <i>ignea virtus</i> ap. Lucan. IX, 7. +Conf. <a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_209">VI, 209</a>, +<i>donat</i>, al. <i>dat</i>, ut <a class = "crossref" href = +"#line3_597">v. 597</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_138" id = "line3_138"> </a> +An Romana juga, et famulas Carthaginis arces</p> +<p><a name = "line3_139" id = "line3_139"> </a> +Perpetiar? Stimulant manes, noctisque per umbras</p> +<span class = "linenum">140</span> +<p><a name = "line3_140" id = "line3_140"> </a> +Increpitans genitor: stant aræ atque horrida sacra</p> +<p><a name = "line3_141" id = "line3_141"> </a> +Ante oculos, brevitasque vetat mutabilis horæ</p> +<p><a name = "line3_142" id = "line3_142"> </a> +Prolatare diem: sedeamne, ut noverit una</p> +<p><a name = "line3_143" id = "line3_143"> </a> +Me tantum Carthago? <a href = "#var3_143">et, qui sim, nesciat +omnis</a></p> +<p><a name = "line3_144" id = "line3_144"> </a> +Gens hominum? letique metu decora alta relinquam?</p> +<span class = "linenum">145</span> +<p><a name = "line3_145" id = "line3_145"> </a> +Quantum etenim distant a morte silentia vitæ?</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_138" id = "not3_138" href = "#line3_138">138.</a> +<i>juga</i>, jugum servitutis, a Romanis nobis inpositum. +—<i>famulas</i> cf. ad I, 74. +—<a name = "not3_139" id = "not3_139" href = +"#line3_139">139.</a> <i>manes et genitor</i>, h. manes genitoris +mei. +—<a name = "not3_140" id = "not3_140" href = +"#line3_140">140.</a> <i>aræ atque horrida sacra</i> cf. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#line1_81">I, 81 seqq.</a>, et +<a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_426">ad II, +426 sqq.</a> +—<a name = "not3_141" id = "not3_141" href = +"#line3_141">141.</a> «Vitæ summa brevis spem nos vetat inchoare +longam,» Horat. Od. I, 4, 22. +—<i>mutabilis horæ</i>, temporis modo felicis, modo infausti. +—<a name = "not3_142" id = "not3_142" href = +"#line3_142">142.</a> <i>Prolatare diem</i> ut ap. Sallust. Cat. 43 +ubi vid. Corte. +—<i>Sedere</i> ut καθῆσθαι ap. Hom. Il. ω, 403; et al. pro +negligentem, ignavum, otiosum esse, obscuram agere vitam. Vid. Ind. et +Ern. clav. Cic. +—<a name = "not3_144" id = "not3_144" href = +"#line3_144">144.</a> <i>decora alta</i>, gloriam magnam et +præclaram, ut ap. Virg. Æn. X, 737, 875.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_145" id = "not3_145" href = "#line3_145">145.</a> +<i>silentia vitæ</i>, ut <i>mutum ævum</i> <a class = "crossref" href = +"#line3_579">v. 579</a>, vita obscura et ignobilis, vel hominis +otiosi, qui latet et nihil memorabile agit, qui <i>vitam silentio +peragit</i> (Sallust. Cat. pr.), vel <i>in tenebris trahit</i> (Virg. +Æn. II, 92); ut. <i>vitæ tenebræ</i> inf. <a class = "crossref" href = +"bookXV.html#line15_70">XV, 70</a>. Comparant Hor. ad Od. IV, 9, +29. «Paullum sepultæ distat inertiæ Celata virtus,» +<span class = "pagenum notes">168</span> +et Claud. Cons. Hon. IV, 222. «Vile latens virtus: quid enim submersa +tenebris Proderit obscuro?» cf. <a class = "crossref" href = +"#line3_123">ad v. 123</a>.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">168</span> +<p><a name = "line3_146" id = "line3_146"> </a> +<a href = "#var3_146">Nec tamen</a> incautos laudum exhorresce +furores:</p> +<p><a name = "line3_147" id = "line3_147"> </a> +<a href = "#var3_147">Et nobis est lucis honos</a>, gaudetque +senecta</p> +<p><a name = "line3_148" id = "line3_148"> </a> +Gloria, quum longo titulis celebratur in ævo.</p> +<p><a name = "line3_149" id = "line3_149"> </a> +Te quoque magna manent suscepti præmia belli:</p> +<span class = "linenum">150</span> +<p><a name = "line3_150" id = "line3_150"> </a> +Dent modo se Superi, Thybris tibi serviet omnis,</p> +<p><a name = "line3_151" id = "line3_151"> </a> +Iliacæque nurus, et dives Dardanus auri.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_146" id = "not3_146" href = "#line3_146">146.</a> +<i>laudum furores</i> vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_32">ad I, 32</a>. +—<a name = "not3_147" id = "not3_147" href = +"#line3_147">147.</a> <i>Et nobis est lucis honos</i>, τιμη etiam +ego non vile vitæ pretium statuo, non sperno eam. Refellit verba uxoris +<a class = "crossref" href = "#line3_119">v. 119 sq.</a></p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_149" id = "not3_149" href = "#line3_149">149</a> sqq. +Nihil aptius dici poterat ad animum muliebrem movendum, ejusque dolorem +mitigandum. Nec tamen minus placent verba Hectoris apud Homerum, Il. ζ, +454 sq. ubi metu captivitatis uxorem flectere studet. +—<a name = "not3_150" id = "not3_150" href = +"#line3_150">150.</a> <i>Dare se alicui</i>, sc. faciles dicuntur, +qui ad ejus voluntatem se adcommodant, eique vel omni officiorum genere +grati esse student, vel favent. Cf. Heins. ad Ov. Epist XVI, 161; et +Gronov. Diatr. Stat. c. 20. +—Italia triplici modo designatur, respectu ad Trojanam Romanorum +originem habito.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_152" id = "line3_152"> </a> +Dumque ea permixtis inter se fletibus orant,</p> +<p><a name = "line3_153" id = "line3_153"> </a> +Confisus pelago celsa de puppe magister</p> +<p><a name = "line3_154" id = "line3_154"> </a> +Cunctantem ciet: abripitur divulsa marito.</p> +<span class = "linenum">155</span> +<p><a name = "line3_155" id = "line3_155"> </a> +Hærent intenti vultus, et litora servant,</p> +<p><a name = "line3_156" id = "line3_156"> </a> +Donec, iter liquidum volucri rapiente carina,</p> +<p><a name = "line3_157" id = "line3_157"> </a> +<a href = "#var3_157">Consumsit visus pontus, tellusque +recessit.</a></p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_156" id = "not3_156" href = "#line3_156">156.</a> +<i>iter liquidum</i>, ὑγρὰ κέλευθα θαλάσσης. +—<i>rapiente</i> vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_569">ad I, 569</a>. +—<a name = "not3_157" id = "not3_157" href = +"#line3_157">157.</a> <i>Consumsit pontus visus</i>, forte ademit +adspectum; <i>consumere</i> vocem dixit Tac. Hist. I, 42; vel +finiit conspectum amantium, ut <a class = "crossref" href = +"bookIX.html#line9_47">IX, 47</a>; et <a class = "crossref" href = +"bookXV.html#line15_411">XV, 411</a>. Sed vid. V.L.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_158" id = "line3_158"> </a> +At Pœnus belli curis avertere amorem</p> +<span class = "pagenum">169</span> +<p><a name = "line3_159" id = "line3_159"> </a> +Adparat, et repetit properato mœnia gressu.</p> +<span class = "linenum">160</span> +<p><a name = "line3_160" id = "line3_160"> </a> +Quæ dum perlustrat, crebroque obit omnia visu,</p> +<p><a name = "line3_161" id = "line3_161"> </a> +<a href = "#var3_161">Tandem sollicito cessit vis dura labori,</a></p> +<p><a name = "line3_162" id = "line3_162"> </a> +Belligeramque datur somno componere mentem.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">169</span> +<a name = "not3_159" id = "not3_159" href = "#line3_159">159.</a> +<i>mœnia</i> putant esse Carthaginem Novam; nec ignoro, eo Hannibalem, +Sagunto capta, in hiberna concessisse, et, quum Gades profectus Herculi +vota exsolvisset, rediisse, teste Liv. XXI, 21 et 22. Sed quoniam nulla +hujus urbis ante mentio facta est, crediderim potius, eum a litore post +discessum conjugis, mœnia Gadium repetiisse; cf. <a class = "crossref" +href = "#not3_3">ad v. 3</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_161" id = "not3_161" href = "#line3_161">161.</a> <i>vis +dura cessit labori</i>, ab eo victa et fatigata est; Withof. coll. +<a class = "crossref" href = "#line3_549">v. 549</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_163" id = "line3_163"> </a> +Tum pater omnipotens gentem exercere periclis</p> +<p><a name = "line3_164" id = "line3_164"> </a> +Dardaniam, et fama sævorum tollere ad astra</p> +<span class = "linenum">165</span> +<p><a name = "line3_165" id = "line3_165"> </a> +Bellorum meditans, priscosque referre <a href = +"#var3_165">labores</a>,</p> +<p><a name = "line3_166" id = "line3_166"> </a> +<a href = "#var3_165">Præcipitat consulta viri; segnemque +quietem</a></p> +<span class = "pagenum">170</span> +<p><a name = "line3_167" id = "line3_167"> </a> +Terret, et inmissa rumpit formidine somnos.</p> +<p><a name = "line3_168" id = "line3_168"> </a> +Jamque per humentem noctis Cyllenius umbram</p> +<p><a name = "line3_169" id = "line3_169"> </a> +Aligero lapsu portabat jussa parentis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_163" id = "not3_163" href = "#line3_163">163.</a> Hoc H. +somnium memorant etiam Liv. XXI, 22; Cic. de Div. I, 24; Val. Max. +I, 7, ext. 1, et Zonaras: sed partes, quas omnes isti juveni cuidam +divina specie tribuunt, Silius sapienter ad Mercurium, Jovis nuntium +somniorumque præsidem, transtulit. Videtur etiam ante oculos habuisse +Virg. Æn. IV, 222 sq., 258 sq. Conf. tamen Polyb. III, 48, ubi hanc +aliasque fabulas, de Hannibalis itinere ejusque difficultate fictas +ridet. +—Drak. monet, ingeniose a poeta causam reddi, cur Romani, quibus +imperium in Pœnos fatis deberetur, initio hujus belli adversissimam +experti sint fortunam. Conf. <a class = "crossref" href = +"#line3_576">v. 576</a>; et <a class = "crossref" href = +"bookIX.html#line9_348">IX, 348</a>. +—<a name = "not3_165" id = "not3_165" href = +"#line3_165">165.</a> <i>priscos referre labores</i>, bellum +Punicum reducere. Ita malim adcipere, quam cum Drak. de calamitate +Gallica. +—<a name = "not3_166" id = "not3_166" href = +"#line3_166">166.</a> <i>Præcipitat consulta viri</i>, stimulat eum +ad consilia belli gerendi et incepta strenue exsequenda. +<span class = "pagenum notes">170</span> +—<a name = "not3_167" id = "not3_167" href = +"#line3_167">167.</a> <i>formidine</i>, nocturno visu, qui +formidinem ei injiciebat.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_168" id = "not3_168" href = "#line3_168">168.</a> Verba +Jovis, quibus Mercurio hoc negotium ab eo injunctum, omittuntur, quæ +narrandi brevitas poetam decet. +—<i>humentem noctis umbram</i> cf. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#var2_469">ad II, 469, in V.L.</a></p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">170</span> +<p><a name = "line3_170" id = "line3_170"> </a> +Nec mora: mulcentem securo membra sopore</p> +<p><a name = "line3_171" id = "line3_171"> </a> +Adgreditur juvenem, <a href = "#var3_171">ac monitis</a> incessit +amaris:</p> +<p><a name = "line3_172" id = "line3_172"> </a> +«Turpe duci totam somno consumere noctem,</p> +<p><a name = "line3_173" id = "line3_173"> </a> +O rector Libyæ; vigili stant bella magistro.</p> +<p><a name = "line3_174" id = "line3_174"> </a> +Jam maria effusas cernes turbare carinas,</p> +<span class = "linenum">175</span> +<p><a name = "line3_175" id = "line3_175"> </a> +Et Latiam toto pubem volitare profundo,</p> +<p><a name = "line3_176" id = "line3_176"> </a> +Dum lentus cœpti terra cunctaris Ibera.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_170" id = "not3_170" href = "#line3_170">170.</a> +<i>mulcentem sopore</i>, θελγοντα ὑπνῳ. +—<a name = "not3_172" id = "not3_172" href = +"#line3_172">172.</a> Comparant Hom. Il. β, 24 et 61, Οὐ χρὴ +παννύχιον εὕδειν βουληφόρον ἄνδρα. +—<a name = "not3_173" id = "not3_173" href = +"#line3_173">173.</a> <i>stant</i>, constant, vel nituntur, ut +<i>fama bella stant</i> dixit Curt. III, <span class = +"smallcaps">viii</span>, 7; regnum, vel resp. <i>stat +concordia</i>, <i>virtute</i>, <i>disciplina</i>, etc. Liv. IV, 40; +VIII, 7; XV, 19, al. conf. <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#line7_743">VII, 743</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXVII.html#line17_401">XVII, 401</a>; Virg. Æn. II, 163; Valer. +Flacc. III, 673. +—<i>stare</i> omnino dicitur, quidquid durat, vel firmum, stabile, +immobile, (ut <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_649">VIII, 649</a>), constans ac certum est, +adeoque observatur, ut <i>cadere</i>, quod infirmum est et violatur v.c. +<i>fides</i> <a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_472">VI, +472</a>; Val. Fl. VIII, 249; <i>vultus stans</i>, h.e. constans et +immotus, <a class = "crossref" href = "bookXV.html#line15_29">XV, +29</a>; et Lucan. V, 214; <i>voluptas stans</i> (stabilis) <i>et +movens</i> Cic. Fin. II, 10, coll. 23; <i>pax</i> Val. Fl. II, 84; ubi +vid. Burm. et ad Petron. 3; et Quinctil. Decl. III, 13. Possis etiam τὸ +<i>stant</i> exponere, dignitatem et auctoritatem obtinent, rebus +prosperis opibusque florent, <i>vigent</i>, ut <i>socio stant castra +labore</i> inf. <a class = "crossref" href = +"#line3_377">v. 377</a>; conf. Virg. Æn. I, 268; et II, 88; +ubi vid. Heyne. +—<i>magistro</i>, duce, imperatore, ut <i>magister equitum</i> +etc. Cf. N. Heins. et Drak. ad h.l. ad VII, 47; et VIII, 389.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_174" id = "not3_174" href = "#line3_174">174.</a> +<i>maria turbare</i> ut ap. Virg. Æn. IV, 566. +—<a class = "missing" name = "not3_176" id = "not3_176" href = +"#line3_176" title = "‘175’ legitur">176.</a> <i>lentus cœpti</i> +conf. Bentl. ad Horat. A. P. v. 172.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_177" id = "line3_177"> </a> +Scilicet, id satis est decoris, memorandaque virtus,</p> +<p><a name = "line3_178" id = "line3_178"> </a> +Quod tanto cecidit molimine Graia Saguntos?</p> +<p><a name = "line3_179" id = "line3_179"> </a> +<a href = "#var3_179">En age, si quid inest animo par fortibus +ausis,</a></p> +<span class = "pagenum">171</span> +<span class = "linenum">180</span> +<p><a name = "line3_180" id = "line3_180"> </a> +<a href = "#var3_179">Fer gressus</a> agiles mecum, et comitare +vocantem:</p> +<p><a name = "line3_181" id = "line3_181"> </a> +Respexisse veto; monet hoc pater ille Deorum:</p> +<p><a name = "line3_182" id = "line3_182"> </a> +Victorem ante altæ statuam te mœnia Romæ.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_178" id = "not3_178" href = "#line3_178">178.</a> +<i>Saguntos</i>, una urbs. +—<i>Graia</i> epithet. ornans, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_332">ad I, 332</a>. Drak. contra notat, +<i>Græca</i> et <i>Græcula</i> Romanis plerumque per contemtum dici, ut +<a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_41">XII, 41</a>; et +Petron. Sat. c. 46; (ubi vid. Burm.) unde sensus h.l. fit, nullum adhuc +decus partum expugnatione +<span class = "pagenum notes">171</span> +Sagunti, urbis Græcæ et inbellis, sed id omne in obsidione Romæ positum +esse.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_181" id = "not3_181" href = "#line3_181">181.</a> Hæc de +non respiciendo superstitio in sacris mortuorum inferorumque non ignota +est, ut ἀμεταστρεπτεὶ aliquid fieri jubeant, et ad eam adludunt Hom. Od. +κ, 527, 528; Virg. Ecl. VIII, 102 (ubi vid. Cerda); Theocr. XXIV, 91 sq. +(unde Maronis locus originem cepit) Æschyl. Χοηφόροις v. 97; +aptissime autem a Mercurio, qui νεκροπομπὸς est, hæc præsertim in somnis +dicuntur; D. Heins. qui plura docte, sed intempestive, ut solebat, et +parum apte disputavit. Ceterum idem memorant historici ad v. 163, +laudati. <i>ille</i> cum emphasi hic et alibi poni monent Drak. ad. h.l. +et ad Liv. I, 24; Heins. ad Virg. Æ. VII, 110; et ad Claud. Cons. +Hon. IV, 284; Broukh. ad Tibull. I, 4, 23; ubi tamen vid. Heyne in +Obss. +—<i>pater ipse Deorum</i> non male conji. Livin. ad verba +<i>respexisse veto</i> cf. etiam Ovid. Met. X, 51; et quæ de Loti +uxore tradunt libri sacri; Ern. +—<a class = "missing" name = "not3_182" id = "not3_182" href = +"#line3_182" title = "numerus deest">182.</a> <i>altæ mœnia +Romæ</i> ut ap. Virg. Æn. I, 7.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_183" id = "line3_183"> </a> +Jamque videbatur dextram injectare, graduque</p> +<p><a name = "line3_184" id = "line3_184"> </a> +Lætantem trahere in Saturnia regna citato;</p> +<span class = "linenum">185</span> +<p><a name = "line3_185" id = "line3_185"> </a> +Quum subitus circa fragor, et vibrata per auras</p> +<p><a name = "line3_186" id = "line3_186"> </a> +Exterrent sævis a tergo sibila linguis;</p> +<p><a name = "line3_187" id = "line3_187"> </a> +Ingentique metu Divum præcepta paventi</p> +<p><a name = "line3_188" id = "line3_188"> </a> +Effluxere viro, et turbatus lumina flectit.</p> +<p><a name = "line3_189" id = "line3_189"> </a> +Ecce jugis rapiens silvas, ac robora vasto</p> +<span class = "linenum">190</span> +<p><a name = "line3_190" id = "line3_190"> </a> +Contorta amplexu, tractasque per invia rupes,</p> +<p><a name = "line3_191" id = "line3_191"> </a> +Ater letifero stridebat turbine serpens.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_183" id = "not3_183" href = "#line3_183">183.</a> +<i>dextram injectare, et trahere</i> modo accusatoris, qui reum in jus +rapit; quo Silius respexisse videtur. +—<a name = "not3_184" id = "not3_184" href = +"#line3_184">184.</a> <i>Saturnia regna</i> ut <a class = +"crossref" href = "bookI.html#line1_70">I, 70</a>; <i>fragor</i> +cæli. Conf. <a class = "crossref" href = "#line3_196">v. 196, +197</a>; et Liv. XXI, 22. +—<a name = "not3_188" id = "not3_188" href = +"#line3_188">188.</a> <i>Effluxere</i>, vid. <a class = "crossref" +href = "bookII.html#line2_628">II, 628</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_189" id = "not3_189" href = "#line3_189">189.</a> +<i>rapiens</i> sc. evellens, evertens arbores. +—<a name = "not3_191" id = "not3_191" href = +"#line3_191">191.</a> Pulcher versus dilectu verborum. <i>Alter</i> +cf. Bentl. ad Hor. Serm. II, 8; extr. <i>stridere</i> vid. <a class += "crossref" href = "bookII.html#not2_53">ad II, 53</a>; <i>turbine</i>, +gyro, vel sonitu.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_192" id = "line3_192"> </a> +Quantus <a href = "#var3_192">non æquas</a> perlustrat flexibus +Arctos,</p> +<span class = "pagenum">172</span> +<p><a name = "line3_193" id = "line3_193"> </a> +Et geminum lapsu sidus circumligat anguis:</p> +<p><a name = "line3_194" id = "line3_194"> </a> +Inmani tantus fauces diducit hiatu,</p> +<span class = "linenum">195</span> +<p><a name = "line3_195" id = "line3_195"> </a> +Adtollensque caput nimbosis montibus æquat.</p> +<p><a name = "line3_196" id = "line3_196"> </a> +Congeminat sonitus <a href = "#var3_196">rupti</a> violentia cæli,</p> +<p><a name = "line3_197" id = "line3_197"> </a> +Imbriferamque hiemem <a href = "#var3_197">permixta</a> grandine +torquet.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_192" id = "not3_192" href = +"#line3_192">192 sqq.</a> Eadem comparatione ingentis serpentis cum +cœlesti angue sc. dracone utuntur etiam, ab aliis jam laudati, Stat. Th. +V., 529 seqq.; et Ovid. Met. III, 46 sq. +—<i>Arcti non æquæ</i>, h. inæquales magnitudine, ut <i>Arcti +diversæ</i> <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_198">I, 198</a>. Ursa major et minor, inter quas +<span class = "pagenum notes">172</span> +Serpens volvitur; cf. Virg. Ge. I, 244 sq. +—<i>perlustrat</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_266">ad II, 266</a>. +—<a name = "not3_193" id = "not3_193" href = +"#line3_193">193.</a> <i>circumligat</i>, alteram Arcton capite, +alteram cauda amplectitur: quem poetarum errorem notat Drak. nam propr. +non nisi Helices caput cauda tangit, et circa Cynosuram vertitur. +—Rationem illam multi poetæ sequuti, v.c. Virg. Ge. I, 124; +Ovid. Met. III, 45; et Manil. I, 305; qui adcommodate ad veritatem +astronomicam utrasque Arctos a Dracone potius divisas et sejunctas +retulerunt; Ern. coll. Ernesti ad Hom. Il. ς, 488. +—<a name = "not3_194" id = "not3_194" href = +"#line3_194">194,</a> <a name = "not3_195" id = "not3_195" href = +"#line3_195">195.</a> Quam ornate pro, tantus erat hic serpens!</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_196" id = "not3_196" href = "#line3_196">196.</a> +<i>sonitus</i>, tonitru, (sonitus ex adtritu orbium cælestium ortus) +Drak. coll. Prop. II, <span class = "smallcaps">xiii</span> (al. <span +class = "smallcaps">xvi</span>), 49; ubi vid. Broukh. Sed malim fere +interpretari: auget sonitum, a serpente excitatum. +—<i>rupti</i> vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_135">ad I, 135</a>. +—<a name = "not3_197" id = "not3_197" href = +"#line3_197">197.</a> <i>hiems</i>, ut χειμὼν, tempestas. Cf. +Noris. Cenot. Pis. Diss. II, p. 136. +—<i>torquet hiemem</i>, ut ap. Virg. Æn. IX, 671; ubi vid. +Heyne.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_198" id = "line3_198"> </a> +Hoc trepidus monstro, (neque enim sopor ille, nec altæ</p> +<p><a name = "line3_199" id = "line3_199"> </a> +Vis aderat noctis, virgaque fugante tenebras</p> +<span class = "linenum">200</span> +<p><a name = "line3_200" id = "line3_200"> </a> +Miscuerat lucem somno Deus) ardua quæ sit,</p> +<span class = "pagenum">173</span> +<p><a name = "line3_201" id = "line3_201"> </a> +Scitatur, pestis; terrasque urgentia membra</p> +<p><a name = "line3_202" id = "line3_202"> </a> +Quo ferat, et quosnam populos <a href = "#var3_202">deposcat</a> +hiatu.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_199" id = "not3_199" href = "#line3_199">199.</a> Virga, +ῥάβδος, Mercurii satis nota vel ex Virg. Æn. IV, 242 sq. Cf. Cl. +Hermann. Mythol. Hom. et Hes., p. 128; et Lyricorum, pag. 180. +—<a name = "not3_200" id = "not3_200" href = +"#line3_200">200.</a> <i>somno</i>, nocte, ut <i>nox</i> pro +<i>somno</i> <a class = "crossref" href = "#line3_216">v. 216</a>, +et <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_563">II, 563</a>; ita +D. Heins. et Drak. qui præterea monent, hæc verba ad fidem visis et +prædictioni adstruendam pertinere, quum somnia matutina vulgo veriora +crederentur vespertinis, quorum suspecta fides esset. Vid. quos Drak. +laudat, Cic. de Div. I, 28; Horat. Sat. I, <span class = +"smallcaps">x</span>, 33; Ovid. Epist. XIX, 196; Stat. Th. II, 120; et +Quint. Cal. I, 133 sq. Adde Broukh. ad Tibull. III, <span class = +"smallcaps">iv</span>, 1... 7; et Eustath. ad Homer. Od. δ, 841. +Sed Mercurius <i>soporem</i> potius discussit et <i>lucem somno +miscuit</i>, ita ut H. somniantium more cuncta cernere sibi videretur: +nam <i>alta nocte</i>, h.e. alto somno obpressi nil vident. +—Marsus bene: «quoniam videbat, quamvis esset nox.» Ernesti: «non +crepusculum matutinum describitur, verum mihi parenthesis omnis huc +redit, non verum et profundum soporem fuisse, in quo omnia obscura sint, +sed Deum <i>miscuisse lucem somno</i>, h.e. effecisse, ut, quamvis +oculis clausis, lucida +<span class = "pagenum notes">173</span> +omnia adparerent Hannibali, ut fit in somniis.» +—<a name = "not3_201" id = "not3_201" href = +"#line3_201">201.</a> <i>urgentia</i>, vexantia, infestantia.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_203" id = "line3_203"> </a> +Cui gelidis almæ Cyllenes editus antris:</p> +<p><a name = "line3_204" id = "line3_204"> </a> +«Bella vides optata tibi: te maxima bella,</p> +<span class = "linenum">205</span> +<p><a name = "line3_205" id = "line3_205"> </a> +Te strages nemorum, te <a href = "#var3_205">moto</a> turbida cælo</p> +<p><a name = "line3_206" id = "line3_206"> </a> +Tempestas, cædesque virum, magnæque ruinæ</p> +<p><a name = "line3_207" id = "line3_207"> </a> +Idæi generis, lacrimosaque fata sequuntur.</p> +<p><a name = "line3_208" id = "line3_208"> </a> +Quantus per campos populatis montibus actas</p> +<p><a name = "line3_209" id = "line3_209"> </a> +Contorquet silvas squalenti tergore serpens,</p> +<span class = "linenum">210</span> +<p><a name = "line3_210" id = "line3_210"> </a> +Et late humectat terras spumante veneno:</p> +<p><a name = "line3_211" id = "line3_211"> </a> +Tantus, perdomitis <a href = "#var3_211">decurrens Alpibus, atro</a></p> +<p><a name = "line3_212" id = "line3_212"> </a> +<a href = "#var3_211">Involves</a> bello Italiam, tantoque fragore</p> +<p><a name = "line3_213" id = "line3_213"> </a> +Eruta convulsis prosternes oppida muris.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_203" id = "not3_203" href = "#line3_203">203.</a> Cf +Virg. Æn. VIII, 138, 139. +—<i>Almum</i> dicitur, quidquid vel <i>alit</i>, vel recreat, +adeoque gratum, beneficum, bonum, sanctum et venerabile est. Conf. Heyne +ad Virg. Æn. I, 306; et Tibull. I, <span class = +"smallcaps">x</span>, 67. +—<a name = "not3_207" id = "not3_207" href = +"#line3_207">207.</a> <i>Idæi generis</i>, cf. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_126">ad I, 126</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_211" id = "not3_211" href = "#line3_211">211.</a> +<i>Bellum atrum</i> est horridum (vid. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_431">ad IV, 431</a>), vel triste potius et infaustum, +ut <i>ater dies</i>, <i>atra cura</i>, <i>formido</i> etc. <i>niger +metus</i> Val. Fl. III, 404; ubi vid. Weitz. Cf. Burm. ad Petron. c. 82 +et 89. Cerda ad Virg. Æn. IX, 719. +—<i>perdomitis</i>, superatis.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_214" id = "line3_214"> </a> +His ægrum stimulis liquere Deusque soporque:</p> +<span class = "linenum">215</span> +<p><a name = "line3_215" id = "line3_215"> </a> +It membris gelidus sudor; lætoque pavore</p> +<p><a name = "line3_216" id = "line3_216"> </a> +Promissa evolvit somni, noctemque retractat.</p> +<p><a name = "line3_217" id = "line3_217"> </a> +Jamque Deum regi Martique sub omine fausto</p> +<span class = "pagenum">174</span> +<p><a name = "line3_218" id = "line3_218"> </a> +<a href = "#var3_218">Instauratus</a> honos; niveoque ante omnia +tauro</p> +<p><a name = "line3_219" id = "line3_219"> </a> +<a href = "#var3_219">Placatus</a> meritis monitor Cyllenius aris.</p> +<span class = "linenum">220</span> +<p><a name = "line3_220" id = "line3_220"> </a> +Extemplo edicit convellere signa, repensque</p> +<p><a name = "line3_221" id = "line3_221"> </a> +Castra quatit clamor permixtis dissona linguis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_214" id = "not3_214" href = "#line3_214">214.</a> +<i>ægrum</i> animo, anxium et sollicitum. +—<i>stimulis</i>, visis nocturnis, quibus ad bellum stimulabatur. +—<a name = "not3_215" id = "not3_215" href = +"#line3_215">215.</a> <i>It membris</i>, per membra, ut <i>per +artus</i> ap. Virg. Æ. II, 173. +—<i>pavore</i>, δεισιδαιμονίᾳ D. Heins. Sed. conf. Ovid. Metam. +X, 287; inf. <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_572">VI, 572</a>; inpr. <a class = "crossref" href = +"bookXVI.html#line16_432">XVI, 432</a>; ubi N. Heins. hæc notat: +«Videtur <i>pavor</i> esse aliquid medium inter spem metumque: <i>lætum +horrorem</i> dixit Stat. Th. I, 493; et <i>lætum pudorem</i> id. +Silv. V, <span class = "smallcaps">iii</span>, 218; qui locus huic +illustrando egregie facit: elegans autem descriptio læti hujus pavoris +ap. Stat. Th. VI, 392 sq., 802 sq.» <i>Pavebat</i> adhuc propter +horrendum visum (<a class = "crossref" href = +"#line3_198">v. 198</a>), et <i>lætus erat</i>, quoniam læta omnia +eo portendi Deus dixerat.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_217" id = "not3_217" href = "#line3_217">217.</a> +<i>omine</i>, +<span class = "pagenum notes">174</span> +ostento, prodigio. +—<a name = "not3_218" id = "not3_218" href = +"#line3_218">218.</a> <i>Instaurare honorem</i> ut ap. Virg. Æ. +V, 94, cf. Æ. III, 62; IV, 63; VII, 146. +—<i>honos</i>, ut τιμὴ dicitur omne id, quo Dii placantur et quod +in eorum honorem fit, sacrificium, libatio, etc. conf. Drak. ad VII, 90. +Burm. ad Grat. v. 458; ad Petron. Fragm., p. 636; et ad +Anthol. vet. lat. T. I, lib. I, Ep. <span class = +"smallcaps">lxiii</span>, 8; Cuper. Obss. II, 3; Broukh. ad +Tibull. IV, <span class = "smallcaps">vi</span>, 1.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_221" id = "not3_221" href = "#line3_221">221.</a> +<i>permixtis dissona linguis</i> propter variarum gentium copias, non +quia Pœni <i>bilingues</i> et <i>Migdilibyes</i>, quod Dausq. in mentem +venit.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_222" id = "line3_222"> </a> +<a href = "#var3_222">Prodite</a>, Calliope, famæ, quos horrida +cœpta</p> +<p><a name = "line3_223" id = "line3_223"> </a> +Excierint populos, tulerintque in regna Latini;</p> +<p><a name = "line3_224" id = "line3_224"> </a> +Et quas indomitis urbes armarit <a href = "#var3_224">Iberis</a>,</p> +<span class = "linenum">225</span> +<p><a name = "line3_225" id = "line3_225"> </a> +Quasque Parætonio glomerarit litore turmas</p> +<p><a name = "line3_226" id = "line3_226"> </a> +Ausa sibi <a href = "#var3_226">Libye</a> rerum deposcere frenos,</p> +<p><a name = "line3_227" id = "line3_227"> </a> +Et terris mutare jugum: non ulla, nec unquam</p> +<p><a name = "line3_228" id = "line3_228"> </a> +<a href = "#var3_228">Sævior it</a> trucibus tempestas acta +procellis;</p> +<span class = "pagenum">175</span> +<p><a name = "line3_229" id = "line3_229"> </a> +Nec bellum <a href = "#var3_229">raptis</a> tam dirum mille carinis</p> +<span class = "linenum">230</span> +<p><a name = "line3_230" id = "line3_230"> </a> +Acrius infremuit, trepidumque exterruit orbem.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a class = "missing" name = "not3_222" id = "not3_222" href = +"#line3_222" title = "‘122’ legitur">222.</a> Catalogus copiarum +Hannibalis manifestam prodit imitationem Virg. Æn. VII, 641 sqq.; ubi +vid. not. ill. Heynii, quæ paucis mutatis ad h.l. transferri potest. +Conf. Liv. XXI, 21 et 22. +—<i>Calliope</i> princeps Musarum. +—<a name = "not3_223" id = "not3_223" href = +"#line3_223">223.</a> <i>Prodere famæ</i>, ut <i>prodere +memoriæ</i>. +—<a name = "not3_224" id = "not3_224" href = +"#line3_224">224.</a> <i>Iberis</i> pro Iberorum, ut mox +<i>terris</i> pro terrarum. +—<a name = "not3_225" id = "not3_225" href = +"#line3_225">225.</a> <i>Parætonius</i>, Παραιτόνιος ap. Strab. +lib. ult. sed <span class = "greek" title = +"Paraitonion">Παραιτόνιον</span> apud Ptol. IV, 5; Plin. V, 6; +al. Libyci Nomi urbs, Hammonia, inter Cyrenaicam et Ægyptum, cum magno +portu: unde <i>Parætonius</i> est vel Ægyptius, ut ap. Lucan. X, 9; +vel Lybicus, ut h.l. XVII, 450; et V, 356; ubi Syrtis major ita +dicitur, etsi inter eam et Parætonium tota Cyrenaica jacet. +—<a name = "not3_226" id = "not3_226" href = +"#line3_226">226.</a> <i>rerum freni</i> vid. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_144">ad I, 144</a>. +—<a name = "not3_227" id = "not3_227" href = +"#line3_227">227.</a> Conf. Virg. Æn. VII, 222 sqq., et inf. +<a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_618">VIII, +618 sqq.</a> +<span class = "pagenum notes">175</span> +—<i>terris mutare jugum</i>, imperium populorum, vel orbis +terrarum; Romanis eripere et ad se transferre. +—<a name = "not3_229" id = "not3_229" href = +"#line3_229">229.</a> <i>raptis</i> in hostem, sc. Trojam, vel +raptim collectis, vel denique raptim remorum ventorumque vi actis. +—<i>mille carinis</i> ut <a class = "crossref missing" href = +"bookVIII.html#line8_621" title = "recte 621">VIII, 628</a>; <a class = +"crossref" href = "bookXV.html#line15_277">XV, 277</a>; et ap. Virg. Æn. +II, 198; (ubi vid. Cerda et Heyne), Ovid. Epist. VIII, 26; XIII, 97; et +Metam. XII, 6; XIII, 93; Sen. Troad. 27; et Agam. 40; Petron. c., +89; Liv. XLV, 27; Drak.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_231" id = "line3_231"> </a> +Princeps signa tulit Tyria Carthagine pubes,</p> +<p><a name = "line3_232" id = "line3_232"> </a> +Membra levis, celsique decus fraudata superbum</p> +<p><a name = "line3_233" id = "line3_233"> </a> +Corporis; <a href = "#var3_233">at</a> docilis fallendi, et nectere +tectos</p> +<p><a name = "line3_234" id = "line3_234"> </a> +Nunquam tarda dolos: <a href = "#var3_234">rudis his tunc parma</a>; +brevique</p> +<span class = "linenum">235</span> +<p><a name = "line3_235" id = "line3_235"> </a> +Bellabant ense; at vestigia nuda, sinusque</p> +<p><a name = "line3_236" id = "line3_236"> </a> +Cingere inadsuetum; et rubræ velamine vestis</p> +<p><a name = "line3_237" id = "line3_237"> </a> +Ars erat in pugna fusum occuluisse cruorem.</p> +<p><a name = "line3_238" id = "line3_238"> </a> +<a href = "#var3_238">His</a> rector fulgens ostro super altior +omnes</p> +<p><a name = "line3_239" id = "line3_239"> </a> +Germanus nitet Hannibalis, <a href = "#var3_238">gratoque +tumultu</a></p> +<span class = "pagenum">176</span> +<span class = "linenum">240</span> +<p><a name = "line3_240" id = "line3_240"> </a> +Mago quatit currus, et fratrem spirat in armis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +Vss. <a name = "not3_231" id = "not3_231" href = "#line3_231">231 +sqq.</a> +recensentur Libyæ, et <a class = "crossref" href = "#line3_325">325... +405</a> Hispaniæ populi et civitates, ex quibus Hannibal exercitum +conscripserat: sed de ordine, quo geographi progrediuntur, parum +sollicitus est poeta. +—<a name = "not3_232" id = "not3_232" href = +"#line3_232">232.</a> Conf. <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_304">VI, 304 sq.</a> <i>Numquam tarda nectere +dolos</i>, πλέκειν μηχανὰς, παλάμας, λόγους, προφάσεις, etc. h. +δολοπλόκος. +—<a name = "not3_234" id = "not3_234" href = +"#line3_234">234.</a> <i>Rudis parma</i> vid. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_629">ad I, 629</a>. +—<a name = "not3_235" id = "not3_235" href = +"#line3_235">235.</a> <i>vestigia nuda</i>, pedes non ocreati, ut +ap. Virg. Æn. VII, 689. +—<a name = "not3_236" id = "not3_236" href = +"#line3_236">236.</a> <i>sinus cingere inadsuetum</i> vid. <a class += "crossref" href = "bookII.html#not2_56">ad II, 56</a>. +—<i>rubræ... cruorem</i>, ob quam causam et terribilem præterea +adspectam, puniceis quoque vestibus utebantur Iberes, teste Polyb. III, +et Spartani, de quibus vid. Ælian. V. H. VI, 6; et Val. Max. +<ins class = "correction" title = "sic scriptum: vel pro II. vi. 2 ‘punicis in proelio tunicis utebantur’"><span class = +"smallcaps">ii</span>, 2</ins>, ubi Vorstius idem de Persis notat. +Conf. a Drak. laudati Cragius de republ. Laced. L. III, tab. 6, c. 6; et +Meurs. Misc. Lacon. II, 19.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_239" id = "not3_239" href = "#line3_239">239.</a> +<i>Grato</i> Magoni <i>tumultu</i>, ut +<span class = "pagenum notes">176</span> +ἵππων καὶ σακέων ἁδομένα πατάγῳ ap. Callim. <ins class = "correction" +title = "‘h.’ legitur">H.</ins> in Lav. Pall. v. 44, de Pallade; +Drak. +—<a name = "not3_240" id = "not3_240" href = +"#line3_240">240.</a> <i>fratrem spirat</i>, ejus virtutem adfectat +et præ se fert. Sic πνείειν μένεα dixit Hom. Il. β, 536; γ, 8; πνέειν +Ἄρη Æschyl. Agam. 387; ἐμπνέειν ἀπειλῆς καὶ φόνου Act. XI, 1; φυσᾷν +πόλεμον, πνεῖν δόρυ καὶ λόγχας (Aristoph. in Ran.), πνεῖν θυμὸν, seu +φόνον, (Theocr. Id. XXII, 82.) πνεῖν et φυσᾷν μέγα, vel μεγάλα pro μέγα +φρονεῖν etc., conf. Heins. ad Ovid. Met. V, 348; et Vulp. ad Prop. +II, <span class = "smallcaps">xv</span>, 53.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_241" id = "line3_241"> </a> +Proxima Sidoniis Utica est effusa maniplis,</p> +<p><a name = "line3_242" id = "line3_242"> </a> +Prisca situ, veterisque ante arces condita Byrsæ.</p> +<p><a name = "line3_243" id = "line3_243"> </a> +<a href = "#var3_243">Tum</a>, quæ Sicanio præcinxit litora muro,</p> +<p><a name = "line3_244" id = "line3_244"> </a> +In clipei speciem curvatis turribus, Aspis.</p> +<span class = "linenum">245</span> +<p><a name = "line3_245" id = "line3_245"> </a> +Sed dux in sese converterat ora Sychæus,</p> +<p><a name = "line3_246" id = "line3_246"> </a> +Hasdrubalis proles, cui vano corda tumore</p> +<p><a name = "line3_247" id = "line3_247"> </a> +Maternum inplebat genus, et resonare superbo</p> +<p><a name = "line3_248" id = "line3_248"> </a> +Hannibal haud <a href = "#var3_248">unquam</a> cessabat avunculus +ore.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_241" id = "not3_241" href = "#line3_241">241.</a> +<i>Utica est effusa maniplis</i> h. copiæ ejus effunduntur, effundunt +se, vid. <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_151">II, +151</a>. +—<i>Sidonios manipulos</i> Dausq. ad Uticenses refert, propter +originem: nam Utica fuit colonia Tyria. Sed Drak. rectius connectit +verba <i>proxima Sidoniis maniplis</i> h.e. Carthaginiensibus, ut voc. +<i>proxima</i> (quod absolute etiam pro <i>proxime</i> positum videri +potest) more Silii tertio casui jungatur. Secundæ post Carthaginem +partes merito Uticæ tribuuntur, quia hæc urbs et dignitate et +magnitudine secunda a Carthagine, et hac diruta caput totius Africæ, +Romanorumque receptaculum et statio ad res Libyæ componendas fuit. +—<a name = "not3_242" id = "not3_242" href = +"#line3_242">242.</a> <i>situ</i>, vetustate, ut ap. Ovid. Met. +VII, 303. +—<i>Byrsæ</i> vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_24">ad I, 24</a>. Utica a Tyriis (Plin. V, 9, +Mel. I, 7. Justin. XVIII, 4); paucis post Gades annis, Codri, +adeoque Saulli temporibus; teste Velleio I, <span class = +"smallcaps">ii</span>, 9; et, si Aristot. de Mirabil. fides +habenda, 287 annis ante Carthaginem condita est.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_243" id = "not3_243" href = "#line3_243">243.</a> +<i>Sicanio muro</i>, structo ab Agathocle, Siciliæ rege καθ᾽ ὃν καιρὸν +ἐπέπλευσε τοῖς Καρχηδονίοις, Strab. XVII, p. 1191; Diodor. et Oros. +monente Dausq. +—<a name = "not3_244" id = "not3_244" href = +"#line3_244">244.</a> <i>Clupea</i>, seu <i>Clypea</i>, Κλυπέα, +Græcis Ἀσπὶς dicta, urbs maritima Africæ, in promont. Mercurii (nunc +<i>Cabo di Bona</i> in regno Tunitano) sita, quæ a clipei forma numen +adcepisse dicitur, et prima fuit ex urbibus Libyæ, quam romani b. Punico +I, expugnarunt. Polyb. I, 29; Fl. II, 2. Κλυπέαν et Ἀσπίδα +distinguit Ptol. IV, 3, quem errorem jam notavit a Drak. laudatus +Salmas. Exerc. Plin., p. 227. +—<i>Turres</i> pro ædificiis, et urbe in universum: collem etiam +nomine Aspis ibidem situm Strabo XVII, p. 1191, docet; Ern. +—<a name = "not3_246" id = "not3_246" href = +"#line3_246">246.</a> Similis orationis color <a class = "crossref" +href = "bookXIV.html#line14_94">XIV, 94 sq.</a>; et <a class = +"crossref" href = "bookXV.html#line15_291">XV, 291 sq.</a> +—<i>tumore</i> vid. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_288">ad II, 288</a>. +—<a name = "not3_247" id = "not3_247" href = +"#line3_247">247.</a> <i>Maternum</i> +<span class = "pagenum notes">177</span> +<i>genus</i>: nam ejus mater Hannibalis soror fuit.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">177</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_249" id = "line3_249"> </a> +Adfuit undosa cretus Berenicide miles,</p> +<span class = "linenum">250</span> +<p><a name = "line3_250" id = "line3_250"> </a> +Nec tereti dextras in pugnam armata dolone</p> +<p><a name = "line3_251" id = "line3_251"> </a> +Destituit Barce sitientibus arida venis.</p> +<p><a name = "line3_252" id = "line3_252"> </a> +Nec non <a href = "#var3_252">Cyrene</a> Pelopei stirpe nepotis</p> +<p><a name = "line3_253" id = "line3_253"> </a> +<a href = "#var3_253">Battiadas pravos fidei</a> stimulavit in arma.</p> +<p><a name = "line3_254" id = "line3_254"> </a> +Quos trahit antiquo laudatus Hamilcare quondam,</p> +<span class = "pagenum">178</span> +<span class = "linenum">255</span> +<p><a name = "line3_255" id = "line3_255"> </a> +Consilio viridis, sed <a href = "#var3_255">belli</a> serus, +Ilertes.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_249" id = "not3_249" href = "#line3_249">249.</a> +<i>Berenice</i>, urbs Pentapoleos, seu Cyrenaicæ, unde <i>Berenicis</i> +scil. regio, ut ap. Lucan. IX, 524; tractus Cyrenaicæ prope et circa +eam, juxta mare mediterr., et Syrtim majorem; hinc <i>Undosa</i>, de quo +voc. vid. Heyne ad Virg. Æ. III, 693. +—<a name = "not3_250" id = "not3_250" href = +"#line3_250">250.</a> <i>dolon</i> Dausq. Cell. et aliis est pugio, +quibus favent Plut. in Graccho (ξιφίδιον λῃστρικὸν, ὁ δόλωνα καλοῦσιν), +Hesychius (δόλωνες ξιφίδια ἐν ξύλοις ἀποκεκρυμμένα) et Serv. ad Virg. +Æn. VII, 664, ubi vid. tamen Heyne. +—<a class = "missing" name = "not3_251" id = "not3_251" href = +"#line3_251" title = "numerus deest">251.</a> <i>Barce arida</i> +vid. <a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_62">ad II, +62</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_252" id = "not3_252" href = +"#line3_252">252.</a> <i>Cyrene</i>, seu <i>Cyrenæ</i>, caput +Cyrenaicæ et urbs quondam Carthaginis æmula, cujus conditor Aristoteles, +seu <i>Battus</i> Theræus III, ortus ex posteris Theræ, quo duce colonia +Spartanorum ex Peloponneso (unde h.l. <i>Pelopei stirpe nepotis</i>), +deducta in Theram, Ægæi maris insulam, a Cadmo primum et Phœnicibus +inhabitatam. vid. Herodot. IV, 150, 170; Pindar. Pyth. IV et V; Apollon. +IV, 1750 seq. inpr. Spanh. ad Callim. Cyrenæi vatis H. in Apoll. +v. 65... 75, 83 sq., et quos Cl. Schlichthorst, Collega +conjunctiss., Geogr. Africæ Herodot., p. 139 seq. laudavit, +<i>Hardion</i>, <i>Mém. de l’Acad. des Inscrip.</i>, T. IV; et +<i>Bouhier</i>, <i>Recherches et Diss. sur Hérodote</i>, c. 12 pag. 134 +sq. Conf. inf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_628">IV, +628</a>; et <a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_57">VIII, +57 sq.</a> +—<a name = "not3_253" id = "not3_253" href = +"#line3_253">253.</a> <i>Battiadus</i> vid. <a class = "crossref" +href = "bookII.html#not2_61">ad II, 61</a>. +—<i>pravos fidei</i>, perfidos vid. V.L. +—De <i>Cyrenes</i> origine, de Theræis et Batto vid. Strab. XVII, +p. 1194; valde durum et fere absurdum foret, si poeta perfidiæ +notam, quæ ex Drakenb. rationibus ad solum Battum pertinebat, ad +Cyrenaicos ideo transferre voluerit, quod ab illo Battiadæ dicti +fuerint; Ern.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_254" id = "not3_254" href = "#line3_254">254.</a> +<i>trahit</i>, ducit. +<span class = "pagenum notes">178</span> +—<a name = "not3_255" id = "not3_255" href = +"#line3_255">255.</a> <i>consilio viridis</i>, cui <i>serus</i> +obponitur, est promtus ad consilia capienda, conf. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_187">ad I, 187</a>. +—<i>serus belli</i>, quia senex erat. +—<i>seri studiorum</i> apud Hor. Sat. I, <span class = +"smallcaps">x</span>, 20. <i>Ed.</i></p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">256</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_256" id = "line3_256"> </a> +<a href = "#var3_256">Sabratha</a> tum Tyrium vulgus, Sarranaque +Leptis,</p> +<p><a name = "line3_257" id = "line3_257"> </a> +<a href = "#var3_257">Œaque</a> Trinacrios Afris permixta colonos,</p> +<p><a name = "line3_258" id = "line3_258"> </a> +Et Tingin rapido mittebat ab æquore Lixus.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_256" id = "not3_256" href = "#line3_256">256.</a> +<i>Sabratha</i>, <i>Œa</i> et <i>Leptis</i> magna, urbes Africæ propr. +sic dictæ, ex quibus conflata Tripolis illa Africana, vel vetus, hod. +<i>Tripoli vecchio</i>; vid. Solin. c. 27 et 40. Posterior propius +Syrtim majorem, priores ad Syrtim minorem sitæ. +—<i>Sabratha</i> (nunc <i>Sabart</i>) dicitur <i>Sabrata</i> Plin. +IV, 3, Antonin. Itiner., p. 227, et aliis; sed <span class = +"greek" title = "Sabathra">Σαβάθρα</span> Ptol. IV, 3; qui ab ea +urbem mediterran. <span class = "greek" title = +"Sabratan">Σαβράταν</span> distinguit. +—<i>Tyrium vulgus Sarranaque Leptis</i>, nam Sabratha et Leptis +Tyriorum coloniæ; vid. Sallust. b. Jug. c. 19 et 77. Cf. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_72">ad I, 72</a>. <i>Leptis</i> +magna, Phœnicibus <i>Leptis</i> h.e. statio dicta, (Lucan. IX, 948) +Romanis vero <i>Neapolis</i> (Ptolem. IV, 3; Strab. XVII, +p. 835); et hod. <i>Lebeda</i>. A Neapoli diversam putant Plin. +V, 4; et Mela I, 7. Cave tamen eam confundas cum altera +Neapoli in Zeugitana (Plin. V, 3), vel cum Lepti parva juxta +Adrumetum et Syrtim minorem, nunc <i>Lemta</i>, vel, ut alii putant, +<i>Susa</i> in regno Tunitano, de qua vid. Ptol. IV, 3; Plin. +V, 4. +—<a name = "not3_257" id = "not3_257" href = +"#line3_257">257.</a> <i>Œa</i>, Ωἴα, aliis <i>Œea</i> Ωἴεα, hod. +<i>Tripoli</i>; vide Wesseling. ad Antonin. Itin., p. 63; et VV. +DD. ad Tac. Hist. IV, 50. +—<i>Œa</i> colonia jam a veteribus dicta; unde <i>Trinacrios +colonos</i>, ex Sicilia eo delatos; Ern. +—<a name = "not3_258" id = "not3_258" href = +"#line3_258">258.</a> <i>Tingis</i> et <i>Lixus</i>, nunc +<i>Tinja</i> et <i>l’Arais</i>, vulgo <i>Tanger</i> et <i>Larache</i>, +urbes Mauretaniæ, non Cæsariensis, sed Tingitanæ (<i>Fez</i> et +<i>Marocco</i>), et coloniæ Romanorum, a Claudio Cæsare deductæ, quarum +prior Traducta Julia est dicta, et parti Mauretaniæ cognomen dedit. Vid. +Plin. V, 1, et ibi Harduin. +—<i>Lixus</i>, aliis <i>Lixum</i>, <i>Tinga</i>, <i>Linga</i>, +<i>Linx</i>, Λὶγξ, Strab. II, p. 68; XVII, p. 825; et <span +class = "greek" title = "Lixa">Λίξα</span>, Ptolem. IV, 1, dicitur. +—<i>rapido ab æquore</i> quia oram Oceani adjacet. +—<i>mittebat Tingin</i>, ejus forte imperio olim subjectam. Non +defuerunt certe inter Romanarum rerum scriptores, qui Lixum prævalidam +urbem ipsaque Carthagine majorem fuisse traderent, quos merito vituperat +Plin. V, 1.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_259" id = "line3_259"> </a> +<a href = "#var3_259">Tum Vaga</a>, et antiquis dilectus regibus +Hippo,</p> +<span class = "pagenum">179</span> +<span class = "linenum">260</span> +<p><a name = "line3_260" id = "line3_260"> </a> +Quæque procul <a href = "#var3_260">cavit</a> non æquos Ruspina +fluctus,</p> +<p><a name = "line3_261" id = "line3_261"> </a> +Et Zama, et uberior <a href = "#var3_261">Rutulo nunc sanguine</a> +Thapsus.</p> +<p><a name = "line3_262" id = "line3_262"> </a> +Ducit tot populos ingens et corpore et armis,</p> +<p><a name = "line3_263" id = "line3_263"> </a> +Herculeam factis servans <a href = "#var3_263">ac</a> nomine famam,</p> +<p><a name = "line3_264" id = "line3_264"> </a> +Antæus, celsumque caput super agmina tollit.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_259" id = "not3_259" href = "#line3_259">259.</a> +<i>Vaga</i>, Οὐάγα, Ptol. IV, 3; aliis <i>Vacca</i>, hod. +<i>Vegja</i>, opp. Numidiæ +<span class = "pagenum notes">179</span> +prope Cirtam, notissimum ex Sallust. bell. Jug. c. 29, 47, 66 sq., ubi +vid. Cort. et Cell. Aliam hujus nominis urbem in Byzacio memorat Plin. +V, 4. +—<i>antiquis dilectus regibus Hippo</i>, h.e. Hippo regius, nunc +<i>Bona</i>, urbs Numidiæ, sedes olim regni (Strab. XVII, p. 832), +et postea D. Augustini episcopi; a qua differt Hippo Zarytos, vel propr. +διάῤῥυτος, h.e. irriguus, hod. <i>Ben Zert</i>, in Zeugitana, prope +Uticam. +—<a name = "not3_260" id = "not3_260" href = +"#line3_260">260.</a> <i>Ruspina</i>, urbs Byzacii, inter Adrumetum +et Leptin parvam, nunc forte <i>Susa</i> in regno Tunitano. +—<i>non æquos</i>, exundatione noxios, ut ap. Virg. Ge. II, 225; +III, 546; et inf. <a class = "crossref" href = +"bookV.html#line5_477">V, 477</a>. Conf. <a class = "crossref" href += "bookI.html#not1_101">ad I, 101</a>; et <a class = "crossref" +href = "bookII.html#line2_364">II, 364</a>. +—<i>procul</i>, nam a portu II M. P. abest, Cell. coll. Hirt. +bell. Afric. c. 10. +—<a name = "not3_261" id = "not3_261" href = +"#line3_261">261.</a> <i>Zama</i>, hod. <i>Zamora</i>, urbs Numidiæ +mediterr., Jubæ regia, satis nota ex Liv. XXX, 29; Sallust. b. Jug. 57; +Flor. III, 1; et Strab. XVII, p. 831. +—<i>Thapsus</i>, nunc <i>Demsas</i>, oppid. marit. Byzacii, non +procul a Syrti minore et Lepti parva. Dion. I, 43; Liv. XXIX, +30 al. +—<i>Rutulo</i>, Romano, <i>nunc sanguine uberior</i>, h. pinguior +et fecundior. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookXIV.html#line14_130">XIV, 130</a>; et Virg. Ge. I, 491. Non +multo post pugnam Pharsalicam, Cæsar ibi copias Scipionis, Afranii et +Jubæ, qui Pompeii partibus studebant, ingenti clade prostravit. Vid. +Flor. IV, 2; et Hirt. b. Afric. c. 28, 44, et 79.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_262" id = "not3_262" href = "#line3_262">262,</a> +<a name = "not3_264" id = "not3_264" href = "#line3_264">264.</a> +<i>Antæum</i> ex posteris gigantis illius, de quo vid. <a class = +"crossref" href = "#not3_40">ad v. 40</a>, fuisse fingit.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">265</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_265" id = "line3_265"> </a> +Venere Æthiopes, gens haud incognita Nilo,</p> +<p><a name = "line3_266" id = "line3_266"> </a> +Qui magneta secant: <a href = "#var3_266">solis honor ille +metalli</a>,</p> +<span class = "pagenum">180</span> +<p><a name = "line3_267" id = "line3_267"> </a> +Intactum chalybem vicino ducere saxo.</p> +<p><a name = "line3_268" id = "line3_268"> </a> +His simul, inmitem testantes corpore solem,</p> +<p><a name = "line3_269" id = "line3_269"> </a> +<a href = "#var3_269">Exusti venere Nubæ</a>: non ærea cassis,</p> +<span class = "linenum">270</span> +<p><a name = "line3_270" id = "line3_270"> </a> +Nec lorica riget ferro, <a href = "#var3_270">non tenditur</a> +arcus;</p> +<p><a name = "line3_271" id = "line3_271"> </a> +Tempora multiplici mos est defendere lino,</p> +<p><a name = "line3_272" id = "line3_272"> </a> +Et lino munire latus, scelerataque succis</p> +<p><a name = "line3_273" id = "line3_273"> </a> +Spicula dirigere, et ferrum <a href = "#var3_273">infamare</a> +veneno.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_265" id = "not3_265" href = "#line3_265">265.</a> +<i>Æthiopes</i> sunt vel occidentales et Hesperii, in Africa interiore +et ad mare Atlanticum, vel orientales, supra Ægyptum, usque ad sinum +Arabicum, habitantes: sed Æthiopia veteribus passim tota interior Libya +dicitur. +—<i>Nilo</i>, cujus fontes Mela, III, 9, in Æthiopia +occident., Ptol. IV, 9, et alii in Æthiopia orient. et quidem in +Lunæ montibus, alii vero alibi quæ rendos putarunt, quosque nuper Cl. +<i>Bruce</i> invenisse creditur. +—<a name = "not3_266" id = "not3_266" href = "#line3_266">266.</a> +<span class = "pagenum notes">180</span> +Vid. V.L. +—<i>metalli</i>, lapidis. +—<a name = "not3_267" id = "not3_267" href = +"#line3_267">267.</a> <i>chalybem ducere saxo</i>, ex montium +visceribus proferre, Schmid. Sed <i>ducere</i> est adtrahere, ut +<i>ducere ferrum</i> apud Lucret. VI, 907, ubi plura de magnete +disputat, ut de ejus vi v. 1098 sq. Cf. Plin. XXXIV, 14; XXXVI, 16; +Claud. Epigr. XIV, de magnete, ubi vid. Barth. p. 998 sq.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_268" id = "not3_268" href = "#line3_268">268.</a> +<i>simul</i> pro cum, ut <i>una</i>, <i>pariter</i>, ὁμῶς, ὁμοῦ, et ἅμα, +ap. Hom. Iliad. α, 226; Odyss. α, 331 al. Cf. Drak. ad VIII, 395; Burm. +et Heins. ad Ovid. Fast. I, 567; et ad Val. Fl. IV, 88. +—<a name = "not3_269" id = "not3_269" href = +"#line3_269">269.</a> <i>Nubæ</i> populus Libyæ interioris, vel, +teste Strab. XVII, p. 786. Æthiopiæ ad sinistrum, seu occident. +flexum Nili. Contra Nubæ Plinii VI, 30, Agathem. et Ptol. IV, 8, +non longe absunt ab Arabiæ latere, Nili ripa orient. et mari Rubro. +—<a name = "not3_270" id = "not3_270" href = +"#line3_270">270.</a> Galeæ et loricæ Nubarum non aheneæ, sed +linteæ. Milites λινοθώρακες noti vel ex Corn. Nep. Iphicr. 1; Hom. +Iliad. β, 529, 830; Plin. XXIX, 1; Xenoph. Cyrop. VI, <span class = +"smallcaps">iv</span>, 2; Liv. IV, 20 et al., quos laudavit Dausq. +Cf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_291">IV, 291</a>; et +IX, 587, quibus tamen locis <i>multiplex linum</i> non galeam, ut h.l. +sed, quod Drak. jam notavit, thoracem, ex variis linis invicem inpositis +compactum, significat. Cf. Cuper. Obss. II, 12; Casaub. ad Sueton. Galb. +c. 19; Lips. Mil. Rom. III, 6; Ferrar. rei vestiar. II, <span class += "smallcaps">iv</span>, 11; et inpr. Nicet. Choniat. hist. p. 247; +in Script. Byzant. ed. Paris. 1647. +—<i>riget</i> exquisite pro, est illis. +—<a name = "not3_272" id = "not3_272" href = +"#line3_272">272,</a> <a name = "not3_273" id = "not3_273" href = +"#line3_273">273.</a> <i>Spicula scelerata</i>, noxia, <i>succis</i> +herbarum venenatarum, h.e. veneno imbuta. Cf. <a class = "crossref" href += "#line3_219">219</a>, <a class = "crossref" href = +"#line3_324">324</a>. Sic <i>sceleratum frigus</i>, Virg. Ge. II, 256; +<i>sinapis</i>, Plaut. Pseud. III, <span class = "smallcaps">ii</span>, +28; <i>herba</i>, Apul. de herbis, c. 8.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_274" id = "line3_274"> </a> +Tum primum castris Phœnicum tendere ritu</p> +<span class = "linenum">275</span> +<p><a name = "line3_275" id = "line3_275"> </a> +Cinyphii didicere Macæ: squalentia barba</p> +<p><a name = "line3_276" id = "line3_276"> </a> +Ora viris, humerosque tegunt <a href = "#var3_276">velamine +capri</a></p> +<span class = "pagenum">181</span> +<p><a name = "line3_277" id = "line3_277"> </a> +<a href = "#var3_276">Sætigero</a>; panda manus est armata cateia.</p> +<p><a name = "line3_278" id = "line3_278"> </a> +Versicolor contra <a href = "#var3_278">cætra</a>, et falcatus ab +arte</p> +<p><a name = "line3_279" id = "line3_279"> </a> +Ensis <a href = "#var3_279">Adyrmachidis</a>, ac lævo tegmina crure.</p> +<span class = "linenum">280</span> +<p><a name = "line3_280" id = "line3_280"> </a> +Sed mensis asper populus, victuque maligno:</p> +<p><a name = "line3_281" id = "line3_281"> </a> +Nam calida tristes epulæ torrentur arena.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_274" id = "not3_274" href = "#line3_274">274.</a> +Imitat. Virg. Ge. III, 311 sq., ubi vid. Heyne. +—<i>tendere</i>, scil. tentoria, ut ap. Virg. Æ. II, 29 al. +—<a name = "not3_275" id = "not3_275" href = +"#line3_275">275.</a> <i>Cinyphii Macæ</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookII.html#not2_60">ad II, 60</a>. +—<a name = "not3_276" id = "not3_276" href = +"#line3_276">276.</a> Pro <i>velamine capri</i> +<span class = "pagenum notes">181</span> +pellem struthionum Macis tribuit Herodot. IV, 157, Drak. +—<a name = "not3_277" id = "not3_277" href = +"#line3_277">277.</a> <i>cateia</i>, ut ap. Virg. Æn. VII, 741, ubi +vid. Heyne, et Lips. Poliorc. IV, 4. +—<i>panda</i>, incurva, inflexa, ob longitudinem; vel cujus lignum +est lentum.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_278" id = "not3_278" href = "#line3_278">278.</a> Etiam +hæc petita ex Virg. Æn. VII, 732, ubi Servius monet, <i>cætram</i> esse +scutum loreum, quo utantur Afri et Hispani. +—<a name = "not3_279" id = "not3_279" href = +"#line3_279">279.</a> Ἀδυρμαχίδαι, Ægyptiis confines, oram totius +Nomi Libyci in Marmarica obtinebant. De eorum sedibus moribusque conf. +<a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_223">IX, 223 sq.</a>; +Herod. IV, 168 seq., et Schlichth. Geogr. Afric. Herod. +p. 119 sq. +—<i>tegmina</i>, ocreæ, in sinistro pede. Conf. <a class = +"crossref" href = "bookVIII.html#line8_419">VIII, 419</a>; et Heyne Exc. +VIII ad Virg. Æn. VII, 689, p. 135, ed. pr. +—<a name = "not3_280" id = "not3_280" href = +"#line3_280">280.</a> <i>asper mensis</i>, ut <i>asper victu</i>, +ap. Virg. Æn. VIII, 318; et contra <i>facilis victu</i>, Æn. +I, 442, ubi vid. Heyne in V.L. et Exc. XIV. +—<i>victum</i> proprie dici parva aridaque que alimenta, observat +Burm. ad Val. Fl. IV, 459. +—<i>maligno</i>, cui <i>benignus</i> obponitur, exili, parco, +tenui, ut <i>malignus aditus, ignis, lux</i>, etc., apud Virg. Æ. VI, +270; XI, 525; Martial. X, 96.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_282" id = "line3_282"> </a> +Quin et Massyli fulgentia signa tulere,</p> +<p><a name = "line3_283" id = "line3_283"> </a> +<a href = "#var3_283">Hesperidum veniens lucis</a> domus ultima +terræ.</p> +<p><a name = "line3_284" id = "line3_284"> </a> +Præfuit intortos demissus vertice crines</p> +<span class = "pagenum">182</span> +<span class = "linenum">285</span> +<p><a name = "line3_285" id = "line3_285"> </a> +Bocchus atrox, qui sacratas in litore silvas,</p> +<p><a name = "line3_286" id = "line3_286"> </a> +Atque inter frondes revirescere viderat aurum.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_282" id = "not3_282" href = "#line3_282">282.</a> +<i>Massyli</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_101">ad I, 101</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_283" id = "not3_283" href = "#line3_283">283.</a> De +<i>Hesperidibus</i> earumque hortis ac pomis cf. <a class = "crossref" +href = "bookIV.html#line4_636">IV, 636 sq.</a>; <a class = "crossref" +href = "bookVI.html#line6_184">VI, 184</a>; Spanh. ad Callim. H. in Cer. +v. 11; Hermann, Mythol. Hom. p. 402; Heyne ad Virg. Æ. IV, 480 +sq.; ad Apollod. p. 406 sq.; et Comm. de Theog. Hes. pag. 141. +—<i>domus</i>, alias stirps, familia, h.l. totus populus; quo +sensu vix alibi reperitur. +—<i>ultima terræ</i>, in extremo occidentali Africæ litore. +—Bocchus Hesperidum hortos viderat, h. ex Mauretania advenerat. +Conf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_636">IV, +636</a> sq. +—<a name = "not3_284" id = "not3_284" href = +"#line3_284">284.</a> <i>intortos</i>, +<span class = "pagenum notes">182</span> +crispatos, ut apud Martial. VIII, <span class = +"smallcaps">xxxiii</span>, 9. +—<i>demissus crines</i>, comis promissis. +—<a name = "not3_285" id = "not3_285" href = +"#line3_285">285.</a> <i>atrox</i>, fortis (vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_2">ad I, 2</a>); nisi forte +poeta respexit ad Bocchum, Mauretaniæ regem, et vel generum, vel socerum +Jugurthæ, quem L. Sullæ vivum tradidit. +—<i>sacratas</i>, vid. Heyne ad Virg. Æ. IV, 485.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_287" id = "line3_287"> </a> +Vos quoque desertis in castra mapalibus itis,</p> +<p><a name = "line3_288" id = "line3_288"> </a> +Misceri gregibus <a href = "#var3_288">Gætulia sueta</a> ferarum,</p> +<p><a name = "line3_289" id = "line3_289"> </a> +Indomitisque loqui, et sedare leonibus iras.</p> +<span class = "linenum">290</span> +<p><a name = "line3_290" id = "line3_290"> </a> +Nulla domus; plaustris habitant: migrare per arva</p> +<p><a name = "line3_291" id = "line3_291"> </a> +Mos, atque errantes circumvectare penates.</p> +<p><a name = "line3_292" id = "line3_292"> </a> +<a href = "#var3_292">Hinc</a> mille alipedes turmæ, velocior Euris</p> +<p><a name = "line3_293" id = "line3_293"> </a> +Et doctus virgæ sonipes, in castra <a href = +"#var3_293">ruebant</a>.</p> +<p><a name = "line3_294" id = "line3_294"> </a> +Ceu pernix quum densa vagis latratibus inplet</p> +<span class = "linenum">295</span> +<p><a name = "line3_295" id = "line3_295"> </a> +Venator dumeta Lacon, aut exigit Umber</p> +<p><a name = "line3_296" id = "line3_296"> </a> +Nare sagax e calle feras, perterrita late</p> +<p><a name = "line3_297" id = "line3_297"> </a> +Agmina præcipitant volucres formidine cervi.</p> +<p><a name = "line3_298" id = "line3_298"> </a> +Hos agit haud læto vultu, nec fronte serena,</p> +<p><a name = "line3_299" id = "line3_299"> </a> +Asbytes nuper cæsæ germanus, <a href = "#var3_299">Acherras</a>.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_287" id = "not3_287" href = "#line3_287">287</a> <a name += "not3_288" id = "not3_288" href = "#line3_287">sq.</a> +Vid. <a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_85">ad II, 85</a>, +et <a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_441">441 sq.</a>; +Sallust. b. Jug. c. 18 et inpr. Jani ad Horat. Od. III, <span class = +"smallcaps">xxiv</span>, 9 sq. +—<a name = "not3_289" id = "not3_289" href = +"#line3_289">289.</a> Vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_406">ad I, 406</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_293" id = "not3_293" href = "#line3_293">293.</a> +<i>doctus virgæ sonipes</i>, conf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_215">ad I, 215</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_294" id = "not3_294" href = "#line3_294">294.</a> +<i>vagi</i> proprie sunt ipsi canes. +—<a name = "not3_295" id = "not3_295" href = +"#line3_295">295.</a> <i>Lacon</i> et <i>Umber</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_421">ad I, 421</a>; et <a class += "crossref" href = "bookII.html#line2_689">II, 689</a>. +—<a class = "missing" name = "not3_296" id = "not3_296" href = +"#line3_296" title = "numerus deest">296.</a> Spartanæ canes non +minus erant <i>nare sagaces</i>, εὔρινες (vid. Sophocl. Ajac. v. 8; +Grat. Cyneg. v. 171 sq.; et Voss. ad Val. Fl. VI, 420), quam +<i>pernices</i>, θάσσονες αὐράων, Callim. H. in Dian. v. 94, ubi +vid. Spanh. +—<a name = "not3_297" id = "not3_297" href = +"#line3_297">297.</a> <i>formidine</i>, ut ap. Virg. Ge. III, 372; +et Æ. XII, 750, ad quæ II. vid. Cerda et Heyne.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_298" id = "not3_298" href = "#line3_298">298.</a> +<i>haud læto</i>, etc., ob mortem Asbytes, de qua vid. <a class = +"crossref" href = "bookII.html#line2_56">II, 56 sq.</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookII.html#line2_197">197</a>, ut de morte Acherræ, +<a class = "crossref" href = "bookX.html#line10_76">X, 76</a>, et +Iarbæ, qui utriusque pater fuit, <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_414">I, 414</a>, Drak.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">183</span> +<span class = "linenum">300</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_300" id = "line3_300"> </a> +Marmaridæ, medicum vulgus, strepuere catervis;</p> +<p><a name = "line3_301" id = "line3_301"> </a> +Ad quorum cantus serpens oblita veneni,</p> +<p><a name = "line3_302" id = "line3_302"> </a> +Ad quorum <a href = "#var3_302">tactum</a> mites jacuere cerastæ.</p> +<p><a name = "line3_303" id = "line3_303"> </a> +Tum, chalybis pauper, <a href = "#var3_303">Banjuræ</a> cruda +juventus,</p> +<p><a name = "line3_304" id = "line3_304"> </a> +Contenti parca durasse hastilia flamma,</p> +<span class = "linenum">305</span> +<p><a name = "line3_305" id = "line3_305"> </a> +Miscebant avidi trucibus fera murmura linguis.</p> +<p><a name = "line3_306" id = "line3_306"> </a> +Nec non Autololes, levibus gens ignea plantis,</p> +<p><a name = "line3_307" id = "line3_307"> </a> +Cui sonipes cursu, cui cesserit incitus amnis;</p> +<p><a name = "line3_308" id = "line3_308"> </a> +Tanta fuga est! certant pennæ, campumque volatu</p> +<p><a name = "line3_309" id = "line3_309"> </a> +Quum rapuere, pedum frustra vestigia quæras.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">183</span> +<a name = "not3_300" id = "not3_300" href = "#line3_300">300...</a> +<a name = "not3_302" id = "not3_302" href = "#line3_302">302.</a> +<i>Marmaridæ</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_57">ad II, 57</a>. +—<i>medicum vulgus</i>, qui ὀφιοδήκτοις medentur. Vid. de toto +h.l. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_412">ad +I, 412</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_303" id = "not3_303" href = "#line3_303">303.</a> +<i>Banjuræ</i>, Βανίουραι, populus Mauretaniæ Cæsar., ap. Ptol. +IV, 1, et Plin. V, 2, ubi vid. Hard. +—<i>Bajuræ</i> dicuntur Ammian. Marcell. XXIX, 5, aliis <span +class = "greek" title = "Baniouroi">Βανιουροι</span> et <span class = +"greek" title = "Baniourbai">Βανιουρβαι</span>. +—<i>cruda</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_405">ad I, 405</a>. +—<a name = "not3_306" id = "not3_306" href = +"#line3_306">306.</a> <i>Autololes</i>, vid. <a class = "crossref" +href = "bookII.html#not2_63">ad II, 63</a>; <i>vagi</i>, dicuntur Lucan. +IV, 677. +—<i>ignea</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_209">VI, 209</a>; et ap. Virg. Æn. XI, 718, ubi vid. +Heyne. +—<a name = "not3_308" id = "not3_308" href = +"#line3_308">308.</a> <i>certant pennæ</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_234">ad I, 234</a>. +—<i>pennæ</i>, cum avibus, ut <a class = "crossref" href = +"#line3_344">v. 344</a>. +—<i>campum rapuere</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_569">ad I, 569</a>. +—<i>volatu</i>, cursu. +—<a name = "not3_309" id = "not3_309" href = +"#line3_309">309.</a> <i>pedum</i>, etc., ut ap. Virg. Æ. VII, 808 +sq. Plura exempla desideranti suppeditabit Drak. ad IV, 147.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">310</span> +<p><a name = "line3_310" id = "line3_310"> </a> +Spectati castris, <a href = "#var3_310">quos</a> succo nobilis arbor</p> +<p><a name = "line3_311" id = "line3_311"> </a> +Et dulci pascit lotos nimis hospita bacca.</p> +<p><a name = "line3_312" id = "line3_312"> </a> +Quique atro <a href = "#var3_312">rabidas</a> effervescente veneno</p> +<span class = "pagenum">184</span> +<p><a name = "line3_313" id = "line3_313"> </a> +Dipsadas inmensis horrent Garamantes arenis.</p> +<p><a name = "line3_314" id = "line3_314"> </a> +Fama docet, cæsæ rapuit quum Gorgonis ora</p> +<span class = "linenum">315</span> +<p><a name = "line3_315" id = "line3_315"> </a> +Perseus, in <a href = "#var3_315">Libyam</a> dirum fluxisse cruorem;</p> +<p><a name = "line3_316" id = "line3_316"> </a> +Inde Medusæis terram exundasse chelydris.</p> +<p><a name = "line3_317" id = "line3_317"> </a> +Millibus his ductor spectatus Marte <a href = +"#var3_317">Choaspes</a>,</p> +<p><a name = "line3_318" id = "line3_318"> </a> +Neritia Meninge satus, cui tragula semper</p> +<p><a name = "line3_319" id = "line3_319"> </a> +Fulmineam armabat, <a href = "#var3_319">celebratum</a> missile, +dextram.</p> +<span class = "linenum">320</span> +<p><a name = "line3_320" id = "line3_320"> </a> +<a href = "#var3_320">Hinc</a> coit <a href = "#var3_320">æquoreus</a> +Nasamon, invadere <a href = "#var3_320">fluctu</a></p> +<p><a name = "line3_321" id = "line3_321"> </a> +Audax naufragia, et prædas <a href = "#var3_321">avellere</a> ponto:</p> +<p><a name = "line3_322" id = "line3_322"> </a> +<a href = "#var3_322">Hinc</a>, qui stagna colunt Tritonidos alta +paludis,</p> +<p><a name = "line3_323" id = "line3_323"> </a> +Qua virgo, ut fama est, bellatrix edita lympha</p> +<p><a name = "line3_324" id = "line3_324"> </a> +Invento primam Libyen perfudit olivo.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_310" id = "not3_310" href = +"#line3_310">310.</a> Intell. <i>Lotophagi</i>, non longe a Syrti +minore et Meninge ins. quæ inde Λωτοφαγῖτις dicitur Ptol. IV, 3; +Strab. I, p. 25, al. 44; III, p. 157, al. 233; XVII, +p. 834, al. 1191; Plin. V, 7; et ἡ τῶν Λωτοφάγων νῆσος, Polyb. +I, 39. +—<a name = "not3_311" id = "not3_311" href = +"#line3_311">311.</a> <i>lotos nimis hospita</i>, tam dulcis, ut +vescentes non nisi inviti discedant et patriæ obliviscantur. Cf. Virg. +Culic. v. 123 sq. (<i>Impia lotos... quæ hospita nimis tenuit +dulcedine captos</i>); et Plin. XIII, 17. Loca class. Hom. Odyss. ι, 84 +seq.; et Herodot. IV, 177, 178. Conf. et Athenæus XIV, 18; et de loto, +quæ Arab. <i>Seedra</i> vocatur et in Barbaria abundat, vid. Salmas. +Exerc. Plin. p. 728 sq.; Riccii Diss. Hom. T. III, p. 74. sq.; +Spanh. de U. et P. N. VI, p. 301 sq.; Wesseling ad Diodor. T. I, +p. 40; et <i>Shaw Voyages</i>, T. I, p. 292 seq., et n. 270 +coll. <i>Travels of M. Bruce</i> in Præf.</p> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">184</span> +<a name = "not3_313" id = "not3_313" href = "#line3_313">313.</a> +<i>Dipsas</i>, serpens, διψὰς, vel πρηστὴρ et καῦσος dicta, quoniam ejus +morsu oritur tumor quidam solutus sitisque inexplebilis, unde +indesinenter bibentes mox dissiliunt. Vid. Dioscor. VIII, 119; Cæl. XXV, +c. ult. Ælian. H. A. VI, 51; Lucan. IX, 610, 718, 738 seq.; Plin. +XXIII, 8; XXXV, 5.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_314" id = "not3_314" href = "#line3_314">314</a> <a name += "not3_315" id = "not3_315" href = "#line3_314">sq.</a> +Fabula satis nota vel ex Ovid. Met. IV, 616 sq., et, quos alii laudant, +Lucan. IX, 619 sq.; et Apollon. IV, 1513 sq.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_318" id = "not3_318" href = "#line3_318">318.</a> +<i>Meninx</i>, ins. maris mediterr. postea <i>Girba</i>, nunc +<i>Zerbi</i> dicta. Cf. ad v. 310. +—<i>Neritia</i>, Ulyssis ara et adventu inclita. Vid. Strabo XVII, +p. 834; Eustath. ad Hom. Iliad. β, 632; et Odyss. ρ, 217; cf. +<a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_317">ad II, 317</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_320" id = "not3_320" href = "#line3_320">320.</a> Cf. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_408">I, 408 seq.</a> +—<a name = "not3_321" id = "not3_321" href = +"#line3_321">321.</a> <i>naufragia</i>, naufragas naves. +—<a name = "not3_323" id = "not3_323" href = +"#line3_323">323.</a> Vid. Heyne ad Virg. Æn. II, 171; et ad +Apollod. p. 40 et 747. Cf. inf. <a class = "crossref" href = +"bookIX.html#line9_297">IX, 297</a>; et <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_65">ad II, 65</a>. +—<a name = "not3_324" id = "not3_324" href = +"#line3_324">324.</a> De <i>olivo</i> a Minerva <i>invento</i>, +vid. Bentl. et Jani ad Hor. Od. I, <span class = +"smallcaps">vii</span>, 7; et Spanh. ad Callim. H. in Pall. +v. 26. Confusæ h.l. vulgari poetarum errore Pallas Libyca et Ἀθήνη +Atheniensium.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">325</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_325" id = "line3_325"> </a> +Nec non <a href = "#var3_325">totus</a> adest vesper, populique +reposti.</p> +<span class = "pagenum">185</span> +<p><a name = "line3_326" id = "line3_326"> </a> +Cantaber ante omnes, hiemisque æstusque famisque</p> +<p><a name = "line3_327" id = "line3_327"> </a> +Invictus, palmamque ex omni ferre labore.</p> +<p><a name = "line3_328" id = "line3_328"> </a> +Mirus amor populo, quum pigra incanuit ætas,</p> +<p><a name = "line3_329" id = "line3_329"> </a> +Inbelles jam dudum annos prævertere <a href = "#var3_329">saxo</a>,</p> +<span class = "linenum">330</span> +<p><a name = "line3_330" id = "line3_330"> </a> +Nec vitam sine Marte pati: quippe omnis in armis</p> +<p><a name = "line3_331" id = "line3_331"> </a> +Lucis causa sita, et damnatum vivere paci.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_325" id = "not3_325" href = "#line3_325">325.</a> +Recensentur populi Hispaniæ, et quidem 325... 377, Hisp. +<span class = "pagenum notes">185</span> +Tarrac., seu citerioris (mentione simul insularum <a class = "crossref" +href = "#line3_362">v. 362... 365</a> inserta); <a class = +"crossref" href = "#line3_378">378... 383</a>, Lusitaniæ; et <a class = +"crossref" href = "#line3_384">384... 405</a>, Hisp. Bæticæ, vel +hodiernæ Andalusiæ et Granadæ. +—<i>vesper</i> populus Hesperiæ, h.e. Hispaniæ.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_326" id = "not3_326" href = +"#line3_326">326.</a> <i>Cantaber invictus</i>, cf. <a class = +"crossref" href = "bookV.html#line5_195">V, 195 sq.</a>; et Jani ad +Hor. Od. II, <span class = "smallcaps">vi</span>, 2; III, <span +class = "smallcaps">viii</span>, 22.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_328" id = "not3_328" href = "#line3_328">328 seq.</a> +Cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_225">I, 225 +sq.</a>; et Lucan. II, 105. +—<a name = "not3_329" id = "not3_329" href = +"#line3_329">329.</a> <i>prævertere</i>, vid. <a class = "crossref +missing" href = "bookIV.html#var4_802" title = "recte 802">ad IV, 804, +in V.L.</a> +—<a name = "not3_331" id = "not3_331" href = +"#line3_331">331.</a> <i>damnatum vivere paci</i>, dedecori est et +contemtui, in pace vivere, ut <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_448">VI, 448</a>; vel nolunt, recusant, ut <a class = +"crossref" href = "bookV.html#line5_60">V, 60</a>; vel inprobant, +ut <a class = "crossref" href = "bookXI.html#line11_285">XI, 285</a>. +—<i>vivere paci</i> (dat comm.), ut pacis artes exerceant.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_332" id = "line3_332"> </a> +Venit et Auroræ lacrimis perfusus in orbem</p> +<p><a name = "line3_333" id = "line3_333"> </a> +Diversum, patrias fugit quum devius oras,</p> +<p><a name = "line3_334" id = "line3_334"> </a> +Armiger Eoi non felix Memnonis <a href = "#var3_334">Astyr</a>.</p> +<span class = "linenum">335</span> +<p><a name = "line3_335" id = "line3_335"> </a> +His parvus sonipes, nec Marti <a href = "#var3_335">notus</a>: at +idem,</p> +<p><a name = "line3_336" id = "line3_336"> </a> +Aut inconcusso glomerat vestigia dorso,</p> +<span class = "pagenum">186</span> +<p><a name = "line3_337" id = "line3_337"> </a> +Aut molli pacata celer <a href = "#var3_337">rapit</a> esseda collo.</p> +<p><a name = "line3_338" id = "line3_338"> </a> +<a href = "#var3_338">Cydnus</a> agit, juga Pyrenes venatibus acer</p> +<p><a name = "line3_339" id = "line3_339"> </a> +Metiri, jaculove extendere prælia Mauro.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_332" id = "not3_332" href = "#line3_332">332.</a> +Venerunt et Astures, oriundi ab <i>Astyre</i>, Memnonis armigero, post +domini mortem ex Oriente in Hispaniam profecto: quod poeta propter +nominis similitudinem, ut solet, comminiscitur. +—<a name = "not3_334" id = "not3_334" href = +"#line3_334">334.</a> <i>lacrimis</i>, cf. Ovid. Met. XIII, 621, +622. +—<i>Auroræ lacrimis perfusus</i>, vivens in extremis orientis +partibus. +—De <i>Memnone</i>, Tithoni et Auroræ f. Æthiopum duce, vid. +Quint. Cal. lib. II; et Heyne ad Apollod. p. 756; et Exc. XIX, ad +Virg. Æn. I, 489. +—<a name = "not3_335" id = "not3_335" href = +"#line3_335">335.</a> Plinius VIII, 42: «In Hispania, inquit, +Gallaica gens et Asturica equini generis, quos Thieldones vocamus, +minori forma adpellatos Asturcones, gignunt, quibus non vulgaris in +cursu gradus, sed mollis alterno crurum explicatu glomeratio: unde equis +tolutim (h.e. volutim, volubiliter, si fides habenda Nonio I, 12, +nec potius <i>volutim</i> substituendum) carpere incursus traditur +arte.» Ejusmodi Asturco, gradarius, seu tolutarius equus, βαδιστὴς, +Gallis dicitur <i>guilledin</i>, vel <i>haquenée</i>, <i>qui va +l’amble</i>, nobis <i>Passgänger</i>, <i>Zelter</i>. Cf. <a class = +"crossref" href = "bookXVI.html#line16_349">XVI, 349 sq.</a>, et +<a class = "crossref" href = "bookXVI.html#line16_584">584</a>; Martial. +XIV, ep. 199, et, quos Drak. laudat, Ulit. ad Grat. v. 514; Gron. +et Burm. ad Petron. c. 86. +—<a name = "not3_336" id = "not3_336" href = +"#line3_336">336.</a> <i>inconcusso dorso</i>, molli lenique +incessu. +<span class = "pagenum notes">186</span> +—<i>glomerat vestigia</i>, ut ap. Plin. l.c., et Virg. Ge. III, +117, ubi vid. Intpp. +—<i>glomerat vestigia</i> equus, quum passibus brevioribus +incedit, ut faciunt parvi equi; Ern. +—<a name = "not3_337" id = "not3_337" href = +"#line3_337">337.</a> Conferenda et ex h.l. explicanda sunt verba +Virg. Ge. III, 204. +—<i>pacatum</i>, pacis usui inserviens, <i>essedum</i>, cujus +contr. currus bellicus.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_338" id = "not3_338" href = "#line3_338">338.</a> +<i>Cydnus</i> Asturas <i>agit</i>, h.e. ducit, ut mox <a class = +"crossref" href = "#line3_354">v. 354</a>. +—<i>acer metiri</i>, δεινὸς διοδεύειν, ut ap. Lucan. I, 146. +—<i>metiri juga</i>, ut <i>metiri æquor</i>, Virg. Ge. IV, 389; et +μετρεῖν πέλαγος, Hom. Odyss. γ, 179, dixit. +—<a name = "not3_339" id = "not3_339" href = +"#line3_339">339.</a> <i>jaculo Mauro</i>, vid. Heins. ad Ovid. +Fast. V, 580; Bentl. et Jani ad Hor. Od. I, <span class = +"smallcaps">xxii</span>, 2. +—<i>extendere prælia</i>, eminus pugnare; Schmid.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">340</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_340" id = "line3_340"> </a> +Venere et Celtæ sociati nomen Iberis.</p> +<p><a name = "line3_341" id = "line3_341"> </a> +His pugna cecidisse decus, corpusque <a href = +"#var3_341">cremari</a></p> +<p><a name = "line3_342" id = "line3_342"> </a> +<a href = "#var3_342">Tale nefas</a>: cælo credunt Superisque +referri,</p> +<span class = "pagenum">187</span> +<p><a name = "line3_343" id = "line3_343"> </a> +Inpastus carpat si membra jacentia vultur.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_340" id = "not3_340" href = "#line3_340">340.</a> +Celtiberos in parte australi Hispaniæ Tarrac., qui a <i>Celtis</i>, +dextram <i>Iberi</i> fl. ripam occupantibus, nomen originemque habent, +περιφράζει, ut Lucan. IV, 9, nam versus natura ipsum nomen non +admittit. Celtas autem et Iberos, seu Hispanos post multas pugnas +postremo in unum nomen populumque coaluisse, nota res est. V. quos +laudant Appian. Hisp. c. 2 (ubi vid. Schweigh. V. Cl.); Strab. I, +p. 33; Diodor. V, pag. 309. +—<a name = "not3_341" id = "not3_341" href = +"#line3_341">341.</a> Nefas iis videtur, <i>corpus tale</i>, h.e. +ejus, qui pugna cecidit, cremari, Drak. coll. XIII, 471 seq. +—<a name = "not3_342" id = "not3_342" href = +"#line3_342">342.</a> <i>cælo credunt referri</i>, etc., in cælum +redire putant animam, si, etc. Quare? forte quia aves cælo diisque adeo +propiores esse fingebantur, ex qua rudi notione auguria quoque orta, et +quod in apotheosi Cæsarum aquila animam defuncti in cælum portare +credebatur. Caspii, teste Strab. XI, si mortuos ab avibus dilaniari +viderent, prædicabant beatos, sin a feris aut canibus, non item. Stob. +Ecl. 122, Diogenem dixisse testatur, si canes cadaver suum dilacerarent, +Hyrcanam fore sepulturam; si vultures, Iberam. Barcæi Iberi, seu Hispani +eos, qui in prælio ceciderant, ut summa virtute ornatos, vulturibus +objiciebant, quod eas aves sacras putabant, de quo vid. +<span class = "pagenum notes">187</span> +Ælianus H. A. X, 22. Conf. Kirchman. de funer. Rom. Append. c. 2, +p. 595 sq.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_344" id = "line3_344"> </a> +Fibrarum, et pennæ, divinarumque sagacem</p> +<span class = "linenum">345</span> +<p><a name = "line3_345" id = "line3_345"> </a> +Flammarum misit dives <a href = "#var3_345">Callæcia</a> pubem,</p> +<p><a name = "line3_346" id = "line3_346"> </a> +Barbara nunc patriis ululantem carmina linguis,</p> +<p><a name = "line3_347" id = "line3_347"> </a> +Nunc, pedis alterno percussa verbere terra,</p> +<p><a name = "line3_348" id = "line3_348"> </a> +Ad numerum resonas gaudentem plaudere cætras.</p> +<p><a name = "line3_349" id = "line3_349"> </a> +Hæc requies ludusque viris, ea <a href = "#var3_349">sacra</a> +voluptas.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_344" id = "not3_344" href = "#line3_344">344.</a> +<i>pennæ</i>, aves, ut ἀγαθαὶ πτέρυγες, ap. Callim. H. in Lav. Pall. +v. 124. +—<a name = "not3_345" id = "not3_345" href = +"#line3_345">345.</a> <i>dives Callæcia</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookII.html#not2_397">ad II, 397</a>. Triplex +divinandi genus jungitur, extispicium, vel haruspicina, augurium ex +volatu, cantu ac tripudio avium, et auspicium ex tonitru et <i>divinis +flammis</i>, h. fulmine. Drak. jam comparavit Virg. Æ. X, 179 sq.; +Lucan. I, 587 sq.; Val. Fl. I, 231 sq., ubi vid. Burm. et +Tibull. I, <span class = "smallcaps">viii</span>, 3, ubi vid. +Broukh. Strabo, III, p. 232, de Lusitanis in genere similia habet; +Ern. +—<a name = "not3_346" id = "not3_346" href = +"#line3_346">346.</a> Hæc, quod jam Drak. monuisse video, spectant +ad morem barbarorum, quo saltantes et cætras percutientes virorum +fortium, seu heroum laudes canunt, quum prælium ineunt, vel eo finito +quiescunt et Diis sacra faciunt, vel <i>sacras</i> epulas festis diebus +celebrant. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_420">VIII, 420 seq.</a>; Liv. XXXVIII, 17; et Virg. +Æn. VII, 698, ubi vid. Heyne. Drak. ad X, 230, comparat Liv. XXI, +28; Val. Fl. VI, 92 sq.; Lucan. I, 447 sq.; Tac. Ann. II, 88, et +Mor. Germ. 2; Ammian. Marcell. XV, 9. Observa autem h.l. dilectum +verborum. +—<a href = "#line3_346">346.</a> Cf. Lips. analect. ad mil. +rom. III, 1; Opp. T. III, p. 430; ubi etiam similis Diodori +locus de Hispanis laudatur: Ἐν δὲ τοῖς πολέμοις πρὸς ῥυθμοὺς ἐμβαίνουσι, +καὶ παιᾶνας ᾄδουσιν, ὅταν ἐπίωσι τοῖς ἀντιτεταγμένοις. +—<i>carmina barbara</i>, more barbarorum incondita ad celebrandum +auctorem stirpis. +—<a name = "not3_347" id = "not3_347" href = +"#line3_347">347.</a> <i>pedis alterno verbere</i>, pede in +numerum, alterne posito. +—<a name = "not3_348" id = "not3_348" href = +"#line3_348">348.</a> <i>Ad numerum</i>, πρὸς ῥυθμὸν, ut VI, 363; +et ap. Virg. Ecl. VI, 27; et Ge. IV, 175: ἀμβολαδὶς τετύποντες, Cyclopes +ferrum cudentes ap. Callim. H. in Dian. v. 61, ubi vid. Spanh. +—<i>cætras plaudere</i>, saltare Pyrrhichen, τὴν ἐνόπλιον χορείαν, +de qua vid. D. Heins. ad h.l. Ern. et Spanh. ad Callim. H. in Jov. +v. 52, 53; in Dian. v. 241, 242; et in Del. v. 136, 137; +Cf. inf. <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_230">X, 230 sq.</a>; et Lucret. II, 635 sq. +<i>Armati in numerum pulsarent æribus æra</i>, etc.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_349" id = "not3_349" href = "#line3_349">349.</a> +<i>ludus</i>, παιδιὰ, animi relaxatio. +—<i>sacra</i>, in sacris epulis et festis diebus.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">350</span> +<p><a name = "line3_350" id = "line3_350"> </a> +Cetera femineus peragit labor: <a href = "#var3_350">addere</a> +sulco</p> +<span class = "pagenum">188</span> +<p><a name = "line3_351" id = "line3_351"> </a> +Semina, et inpresso tellurem vertere aratro</p> +<p><a name = "line3_352" id = "line3_352"> </a> +Segne viris: quidquid duro sine Marte <a href = +"#var3_352">gerendum</a>,</p> +<p><a name = "line3_353" id = "line3_353"> </a> +Callaici conjux obit inrequieta mariti.</p> +<p><a name = "line3_354" id = "line3_354"> </a> +Hos <a href = "#var3_354">Viriathus</a> agit, Lusitanumque remotis</p> +<span class = "linenum">355</span> +<p><a name = "line3_355" id = "line3_355"> </a> +Extractum lustris; primo Viriathus in ævo,</p> +<p><a name = "line3_356" id = "line3_356"> </a> +<a href = "#var3_356">Nomen</a> Romanis factum mox nobile damnis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_350" id = "not3_350" href = "#line3_350">350</a> <a name += "not3_351" id = "not3_351" href = "#line3_350">sq.</a> Idem de +Scythis, Celtis, Thracibus et Artabris memorant Strab. III, p. 250, +et alii quos laudat Dausq. 356.</p> + +<span class = "pagenum notes">188</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not3_354" id = "not3_354" href = "#line3_354">354.</a> +<i>Viriathus</i> Lusitanus, qui serius cum Romanis bellum gessit, notus +ex Liv. Epit. 52; Flor. II, 17; Cic. Off. II, 11 al. Vid. V.L. +—<a name = "not3_356" id = "not3_356" href = +"#line3_356">356.</a> Silius forte eo respexit, quod Viriathi nomen +ignobile antea fuit, quia ex pastore venator, ex venatore latro, et mox +justi exercitus dux factus est; Ern. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_220">X, 220 sq.</a></p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_357" id = "line3_357"> </a> +Nec <a href = "#var3_357">Cerretan</a>i, quondam Tirynthia castra,</p> +<p><a name = "line3_358" id = "line3_358"> </a> +Aut Vasco, insuetus galeæ, ferre arma morati.</p> +<p><a name = "line3_359" id = "line3_359"> </a> +<a href = "#var3_359">Non</a>, quæ Dardanios post vidit, Ilerda, +furores,</p> +<span class = "linenum">360</span> +<p><a name = "line3_360" id = "line3_360"> </a> +Nec, qui Massageten monstrans feritate parentem,</p> +<p><a name = "line3_361" id = "line3_361"> </a> +Cornipedis fusa satiaris, <a href = "#var3_361">Concane</a>, vena.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_357" id = "not3_357" href = "#line3_357">357.</a> +<i>Cerretani</i> et <i>Vascones</i>, populi Hisp. Tarrac. in hodierna +Catalonia et Navarræo regno, ad Pyrenæi radices habitantes. Plin. +III, 3. +—<i>Tirynthia castra</i>, quod Hercules tradebatur per Cerretanos +ad Pyrenæos versus iter fecisse; Ern. Coll. v. 421 sq. +—<a name = "not3_358" id = "not3_358" href = +"#line3_358">358.</a> <i>insuetus galeæ Vasco</i>, cf. <a class = +"crossref" href = "bookV.html#line5_197">V, 197</a>; <a class = +"crossref" href = "bookIX.html#line9_232">IX, 232</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_359" id = "not3_359" href = "#line3_359">359.</a> +<i>Ilerda</i>, urbs Hispaniæ Tarrac., hod. <i>Lerida</i>, ad Sicorim fl. +(<i>Segre</i>) quæ mala belli civilis, a Cæsare et Pompeio gesti, +experta est. Vid. Cæs. b. Civ. I, 43... 59; Lucan. IV, 11 sq.; +Flor. IV, 2. +—<a name = "not3_360" id = "not3_360" href = +"#line3_360">360,</a> <a name = "not3_361" id = "not3_361" href = +"#line3_361">361.</a> Concani (vid. V.L.) imitantur morem Massagetarum +vel Scytharum, qui sanguinem equinum bibunt, de quo vid. Dausq. ad h.l. +VV. DD. ad Martial. spect. 3, 4; Barth. +<span class = "pagenum notes">189</span> +ad Claud. in Rufin. I, 311, et Stat. Achill. I, 307; Cerda ad +Virg. Ge. III, 463, et Burm. ad Val. Fl. II, 157. <i>Lætum equino +sanguine Concanum</i>, dixit Hor. Od. III, <span class = +"smallcaps">iv</span>, 34, ubi vid. Jani. +—<i>parentem</i>, conditores urbis, teste Tarapha, Dausq. +—<i>Massagetæ</i>, inclita Scythiæ orientalis gens, Parthis +vicina. Plin. VI, 19; Herodot. II, 201.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">189</span> +<p><a name = "line3_362" id = "line3_362"> </a> +Jamque <a href = "#var3_362">Ebusus</a> Phœnissa movet, movet Arbacus +arma,</p> +<p><a name = "line3_363" id = "line3_363"> </a> +<a href = "#var3_363">Aclyde</a>, vel tenui pugnax instare veruto:</p> +<p><a name = "line3_364" id = "line3_364"> </a> +Jam cui Tlepolemus sator, et cui <a href = "#var3_364">Lindus</a> +origo,</p> +<span class = "pagenum">190</span> +<span class = "linenum">365</span> +<p><a name = "line3_365" id = "line3_365"> </a> +<a href = "#var3_365">Funda</a> bella ferens Baliaris et alite +plumbo;</p> +<p><a name = "line3_366" id = "line3_366"> </a> +Et quos nunc <a href = "#var3_366">Gravios</a> violato nomine Graium</p> +<p><a name = "line3_367" id = "line3_367"> </a> +Œneæ misere domus Ætolaque Tyde.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_362" id = "not3_362" href = "#line3_362">362.</a> +Pityusæ, Πιτυοῦσαι, insulæ maris Balearici prope Hispaniam, a piceis, +quibus abundant, sic dictæ (nam πίτυς est pinus) quarum major +<i>Ebusus</i>, minor Ὀφιοῦσα, hodie <i>Iviça</i> et <i>Formentara</i>. +Posterior tam parva est, ut a quibusdam nulla ejus ratio habeatur. +Livius XXVIII, 37, <i>Pityusam</i> sing. num. dixit, et Plin. +III, 5, extr. <i>Pityusæ a Græcis dictæ: nunc Ebusus vocatur +utraque. Phœnissa</i>, Phœnicum, vel Pœnorum colonia, quibus<ins class = +"correction" title = "in libro יבושה (Yekusa) pro Yebusa legitur"> +יכושה</ins>, <i>Jebuso</i>, a <i>siccatis ficubus</i>, dictam +suspicabatur Bochartus. +—<i>Ebusus</i> Diodoro V, 16, <span class = "greek" title = +"Eresos">Ἔρεσος</span>, et Dioni Cass. XLIII, p. 258, <span class = +"greek" title = "Ebesos">Ἔβεσος</span> dicitur; Ern. <span class = +"greek" title = "Artabroi">Ἄρταβροι</span>, seu <span class = "greek" +title = "Artabrai">Ἄρταβραι</span>, memorantur etiam Eunap. p. 99. +Cf. <i>d’Orville</i> ad Chariton VI, 7, p. 549; ed. Lips. +—<a name = "not3_363" id = "not3_363" href = +"#line3_363">363.</a> <i>Verutum</i>, jaculi genus, de quo vid. +Lips. Pol. IV, 4; Heyne ad Virg. Ge. II, 168; Æ. VII, 665. +—<a name = "not3_364" id = "not3_364" href = +"#line3_364">364,</a> <a name = "not3_365" id = "not3_365" href = +"#line3_365">365.</a> Moverunt arma Baliares, qui a Rhodiis originem +ducunt. Nam τινὲς μετὰ τὴν ἐκ Τροίας ἔφοδον τὰς Γυμνησίας νήσους (h. +<i>Baliares</i>, hod. <i>Majorca</i> et <i>Minorca</i>) +<span class = "pagenum notes">190</span> +ὑπὸ τῶν Ῥοδίων κτισθῆναι λέγουσιν, teste Strab. XIV, quocum consentiunt +Timæus et alii. +—<i>Tlepolemus</i>, Herculis f. qui, Licymnio Argis occiso, exsul +venit Rhodum ins. ibique <i>Lindum</i>, Jalyssum et Camirum condidit, +quæ loca in unam postea urbem, Rhodum, coaluere, vid. Hom. Iliad. β, +653... 671; Pind. Ol. VII, 49 sq.; Strab. XIV, p. 655, al. 749 sq.; +Diodor. IV, 58... 60; V, 19, et Heyne ad Apollod. II, <span class = +"smallcaps">vii</span>, 6, et II, <span class = +"smallcaps">viii</span>, 2. Verba <i>cui Tlepol. s.</i> Dausq. et +Cell. ad <i>Rhodam</i>, Ῥόδην, (nunc <i>Roses</i>) Hisp. Tarrac. urbem, +ad Pyrenæum sitam, referunt; paulo durius, opinor, etsi hoc oppidum a +Rhodiis conditum, et postea a Massiliensibus restitutum tradit Strabo +l.c. +—<a name = "not3_366" id = "not3_366" href = +"#line3_366">366,</a> <a name = "not3_367" id = "not3_367" href = +"#line3_367">367.</a> <i>Gravios</i> dicit nomen et originem habere a +<i>Graiis</i> s. Græcis, quorum dux Diomedes, <i>Ætoliæ</i> rex, +<i>Tydei</i> f. et <i>Œnei</i> nepos, Hispaniam quoque adiit (cf. +Dionys. Perieg. v. 483 sq.), <i>Tydenque</i>, Graviorum urbem, +condidit et ex patris nomine vocavit; vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_235">ad I, 235</a>, et cf. <a class = "crossref" +href = "bookXVI.html#line16_369">XVI, 369</a>, ubi <i>Tinde</i>, quæ +Diomedis Thracis regia fuit, pro <i>Tyde</i> reponebant Salmas. ad +Solin. p.m. 631, al. 898, et Gronov. Diatr. Stat. c. 55, p. 364, ut +Sil. Diomedem Ætolum cum Thracio confuderit. Refragantur Drak. et N. +Heins. ad l.c. et Voss. ad Mel. p. 133. Cf. de Diomede Heyne ad +Apollod. I, <span class = "smallcaps">viii</span>, 4... 6, et +Exc. I, ad Virg. Æn. XI. Τοῦδαι urbs Γρουΐων in Hispania ap. Ptol. +III, 6; <i>Tyde</i> eorum castellum Plin. IV, 20. <i>Tude</i> +Antonin. hodie <i>Tuy</i> in Gallicia.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_368" id = "line3_368"> </a> +Dat Carthago viros, Teucro fundata vetusto,</p> +<span class = "pagenum">191</span> +<p><a name = "line3_369" id = "line3_369"> </a> +Phocaicæ dant Emporiæ, <a href = "#var3_369">dat Tarraco</a> pubem</p> +<span class = "linenum">370</span> +<p><a name = "line3_370" id = "line3_370"> </a> +Vitifera, et Latio tantum cessura <a href = "#var3_370">Lyæo</a>.</p> +<p><a name = "line3_371" id = "line3_371"> </a> +Hos inter clara thoracis luce nitebat</p> +<p><a name = "line3_372" id = "line3_372"> </a> +<a href = "#var3_372">Sedetana</a> cohors, quam Sucro rigentibus +undis</p> +<p><a name = "line3_373" id = "line3_373"> </a> +Atque altrix celsa mittebat <a href = "#var3_373">Sætabis</a> arce,</p> +<p><a name = "line3_374" id = "line3_374"> </a> +Sætabis et telas Arabum <a href = "#var3_374">sprevisse</a> superba,</p> +<span class = "pagenum">192</span> +<span class = "linenum">375</span> +<p><a name = "line3_375" id = "line3_375"> </a> +Et Pelusiaco <a href = "#var3_375">filum componere lino</a>.</p> +<p><a name = "line3_376" id = "line3_376"> </a> +Mandonius populis, domitorque insignis equorum</p> +<p><a name = "line3_377" id = "line3_377"> </a> +Inperitat Cæso, et socio stant castra labore.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_368" id = "not3_368" href = "#line3_368">368.</a> +<i>Carthago</i> Nova, quæ, Polybio Καινόπολις Polyæno <i>Phœnissa</i>, +et a sparti copia in vicinis campis <i>Spartaria</i> et ἡ Σπαρταγενὴς +Plin. XXXI, 8; Anton. Itin. p. 396, ed. Wess. et Appian. Hisp. +c. 12, nobis vero <i>Cartagena</i> dicitur, ab Hasdrubale paulo ante b. +Punicum II condita; vid. Polyb. II, 13; Strab. III, p. 157 sq., +Bochart. Chan. I, 35; Hard. ad Plin. XIX, 2, et Schweigh. V. +Cl. ad Appian. t. III, p. 218 sq.; Silius vero h.l. et <a class = +"crossref" href = "bookXV.html#line15_192">XV, 192</a>, Teucrum urbis +conditorem facit, ut Justin. XLIV, 3. Quosdam Teucri comites, non +ipsum huc venisse tradit Strabo l.c. De Teucro +<span class = "pagenum notes">191</span> +ejusque exsilio vid. Heynii Exc. XXIII, ad Virg. Æn. I, et Jani ad Hor. +Od. I, <span class = "smallcaps">vii</span>, 21. De situ, +dignitate, et interitu urbis vid. Livius XXVI, 42. +—<a name = "not3_369" id = "not3_369" href = +"#line3_369">369.</a> <i>Emporiæ</i>, Ἐμπορίαι Ptol. II, 6, +nunc <i>Ampurias</i>, urbs Hisp. Tarrac. prope Pyrenæos et mare +mediterr. sita. +—<i>Phocaicæ</i>; cf. Liv. XXVI, 19. A Massiliensibus eam conditam +memorant Strab. III, p. 110, al. 159; Scylax in Periplo p. 2; +Steph. Byz. et alii: nam Massilia etiam Phocæensium colonia fuit. Cf. +omnino Liv. XXXIV, 9, et Plin. III, 3, seu 4, ex quibus etiam +intelligitur, cur <i>Emporiæ</i> in plur. dicantur et Ἐμπορεῖον Δίπολις +Strab. l.c. +—<i>Tarraco</i>, hod. <i>Tarragona</i>, in ora Cataloniæ, unde +pars Hispaniæ olim Tarraconensis dicta: nam fuit quondam urbs in his +oris maritimarum opulentissima, teste Mela II, 6, ævoque Strabonis +numero civium ne ipsi quidem Carthagini cessit. +—<a name = "not3_370" id = "not3_370" href = +"#line3_370">370.</a> Cf. Plin. XIV, 6. +—<i>Tarraco Campano tantum cessura Lyæo</i> iisdem fere verbis +dixit Martial. XIII, 118. <i>Lyæo Latio</i>, vinis Latii, quæ olim +generosa fuere, ut Falerna, Massica, etc.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_371" id = "not3_371" href = "#line3_371">371.</a> +<i>Thoracis</i> linei, Drak. ad IX, 587; cf. <a class = "crossref" href += "#not3_270">ad v. 270</a>. +—<a name = "not3_372" id = "not3_372" href = +"#line3_372">372.</a> <i>Sedetani</i> prope Celtiberiam, cujus +gentis caput Cæsaraugusta, nunc <i>Saragossa</i>. Plin. II, 3; +Ptol. II, 6. +—<i>Sucro</i> oppidum apud Antonin. et Liv. XXVIII, 24 (hod. +<i>Alzira</i>), sed fluvius inter Saguntum et Carthaginem, nunc +<i>Xucar</i>, ap. Plin. III, 3; Ptol. II, 6, et Strab. III, +p. 159. +—<i>rigentibus undis</i>, ut <a class = "crossref" href = +"#line3_671">v. 671</a>. +—<a name = "not3_373" id = "not3_373" href = +"#line3_373">373.</a> <i>Sætabis</i>, hod. forsan <i>Xativa</i> in +regno Valentiæ, ad fluvium ejusdem nominis, qui in Sucronem influit. +—<i>altrix</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_218">ad I, 218</a>. +—<i>celsa arce</i>, quia in colle sita. +—<a name = "not3_374" id = "not3_374" href = +"#line3_374">374.</a> <i>A Sætabi tertia in Europa lino palma</i>, +etc. Plin. XIX, 1. Hinc <i>sudaria Sætaba</i>, ap. Catull. epigr. +XXV, +<span class = "pagenum notes">192</span> +cf. Casaub. ad Strab. III, p. 99. +—Cf. <a class = "crossref" href = "#not3_24">ad v. 24, +25</a>, et Plin. l.c. +—<a name = "not3_375" id = "not3_375" href = +"#line3_375">375.</a> <i>filum componere</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_39">ad I, 39</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_376" id = "not3_376" href = "#line3_376">376.</a> +<i>domitor equorum</i>, ut apud Virg. Æ. VII, 651 et 691, ubi vid. +Heyne. +—<a name = "not3_377" id = "not3_377" href = +"#line3_377">377.</a> <i>socio stant castra labore</i>, vid. +<a class = "crossref" href = "#not3_173">ad v. 173</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_378" id = "line3_378"> </a> +At <a href = "#var3_378">Vettonum</a> alas Balarus probat æquore +aperto.</p> +<p><a name = "line3_379" id = "line3_379"> </a> +Hic adeo, quum ver placidum flatusque tepescit,</p> +<span class = "linenum">380</span> +<p><a name = "line3_380" id = "line3_380"> </a> +Concubitus servans tacitos, grex <a href = "#var3_380">perstat</a> +equarum,</p> +<p><a name = "line3_381" id = "line3_381"> </a> +Et Venerem occultam genitali concipit aura.</p> +<p><a name = "line3_382" id = "line3_382"> </a> +Sed non multa dies generi, properatque senectus,</p> +<p><a name = "line3_383" id = "line3_383"> </a> +<a href = "#var3_383">Septimaque his stabulis longissima ducitur +æstas.</a></p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_378" id = "not3_378" href = "#line3_378">378.</a> +<i>Vettones</i> populus Lusitaniæ circa Tagum, inter Durium et Anam. +—<i>probat</i>, pro ducit, ut sup. <i>agit</i>, <i>rapit</i>, +<i>raptat</i>, <i>trahit</i>; (nam poeta variat) propr. forte lustrat. +<i>Probare</i> certe est examinare, inspicere v.c. opus, athletas, +hostias apud Cic. Agr. II, 34; Verr. I, 54; Off. I, 40; <i>p. +villam publicam</i>, ap. Liv. IV, 22, ubi vid. Drak. Schmidius +interpretatur: re ipsa demonstrat, egregios esse in planis campis +milites.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_379" id = "not3_379" href = +"#line3_379">379.</a> Cf. <a class = "crossref" href = +"bookXVI.html#line16_365">XVI, 365, 366</a>. Constat, in Lusitania, +circa Olisiponem opp. (<i>Lisbonam</i>) et Tagum amnem, equas <i>Favonio +flante</i> obversas animalem concipere spiritum, idque partum fieri et +gigni pernicissimum ita: sed <i>triennium vitæ</i> non excedere. Ita +Plin. VIII, 42; cf. Varr. R. R. II, <span class = +"smallcaps">i</span>, 9; Colum. VI, <span class = +"smallcaps">xxvii</span>, 3 sq., et Solin. c. 23. Silius pro +triennio septem annos habet exemplo Virg. Ge. III, 271 sqq., ubi vid. +Cerda et Heyne. Verba Justini XLIV, 3, hæc sunt: «Fabula ex equarum +fecunditate et gregum multitudine nata, qui tanti in Gallæcia et +Lusitania, ac tam pernices visuntur, ut non immerito vento ipso concepti +videantur.» +—<a name = "not3_380" id = "not3_380" href = +"#line3_380">380.</a> <i>servans</i>, observans, ut <a class = +"crossref" href = "bookVI.html#line6_384">VI, 384... 563</a>; <a class = +"crossref" href = "bookVII.html#line7_442">VII, 442... 522</a>; <a class += "crossref" href = "bookVIII.html#line8_351">VIII, 351</a>; N. Heins. +Add. <a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_45">V, 45</a>; +<a class = "crossref" href = "bookXV.html#line15_217">XV, 217</a>; +<a class = "crossref" href = "bookXVI.html#line16_317">XVI, 317</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_383" id = "not3_383" href = "#line3_383">383.</a> +<i>stabulis</i>, +<span class = "pagenum notes">193</span> +h. equis stabulantibus, vel qui stabulis quam bello aptiores sunt, ut +<i>naufragia</i>, <i>servitia</i>, <i>aucupia</i>, etc. Ita Dausq. cujus +altera ratio: <i>his</i> equis in <i>stabulis</i>, minus probanda.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">193</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_384" id = "line3_384"> </a> +At non Sarmaticos adtollens <a href = "#var3_384">Uxama</a> muros</p> +<span class = "linenum">385</span> +<p><a name = "line3_385" id = "line3_385"> </a> +Tam levibus persultat equis: hinc venit in arma</p> +<p><a name = "line3_386" id = "line3_386"> </a> +Haud ævi fragilis sonipes, crudoque vigore</p> +<p><a name = "line3_387" id = "line3_387"> </a> +Asper frena pati, aut <a href = "#var3_387">jussis parere +magistris</a>.</p> +<p><a name = "line3_388" id = "line3_388"> </a> +<a href = "#var3_388">Rhyndacus</a> his ductor; telum sparus: ore +ferarum</p> +<p><a name = "line3_389" id = "line3_389"> </a> +Et rictu horrificant galeas; venatibus ævum</p> +<span class = "linenum">390</span> +<p><a name = "line3_390" id = "line3_390"> </a> +Transigitur, vel, more patrum, vis raptaque pascunt.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_384" id = "not3_384" href = "#line3_384">384.</a> Quæ de +vitæ genere et armis notantur, Sarmatica sunt; Ern. coll. Strab. VII, +p. 480; ubi et equi Scythici ὀξεῖς καὶ δυσπειθεῖς adpellantur, unde +h.l. <i>crudus vigor</i>, ferocitas et contumacia nondum arte domita. +—<a name = "not3_385" id = "not3_385" href = +"#line3_385">385.</a> <i>Tam levibus</i>, ad cursum agilibus; nam +equi Ἴβηρες ἔασι θοοὶ πόδας ἠνεμόεντας teste Oppiano, quem laudat Dausq. +cf. <a class = "crossref" href = "#not3_379">ad v. 379</a>. +—<i>persultant</i> proprie equi. +—<a name = "not3_386" id = "not3_386" href = +"#line3_386">386.</a> <i>crudo</i>, vid. <a class = "crossref" href += "bookI.html#not1_405">ad I, 405</a>. +—<a name = "not3_387" id = "not3_387" href = +"#line3_387">387.</a> Cf. Virg. Ge. III, 208. +—<i>jussis magistris</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_173">ad I, 173</a>, et Heins. ad Ovid. Epist. XV, +83.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_388" id = "not3_388" href = "#line3_388">388.</a> +<i>sparus</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_521">VIII, 521</a>, εἶδος ἀκοντιοῦ in Gloss. Labb. +Drak., qui laudat Donat. ad Liv. XXXIV, 15, et Pontan. in Gloss. prisco +Gall. h.v. cf. Heyne ad Virg. Æ. XI, 682. +—<i>ore ferarum</i>, etc.; cf. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#line2_156">II, 156</a>. +—<a name = "not3_390" id = "not3_390" href = +"#line3_390">390.</a> <i>rapta pascunt</i> Sarmatas et Iberos, +Dausq.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_391" id = "line3_391"> </a> +<a href = "#var3_391">Fulgent</a> præcipuis Parnasia Castulo signis,</p> +<p><a name = "line3_392" id = "line3_392"> </a> +Et celebre Oceano atque alternis æstibus Hispal,</p> +<span class = "pagenum">194</span> +<p><a name = "line3_393" id = "line3_393"> </a> +Ac Nebrissa <a href = "#var3_393">Dionyseis conscia</a> thyrsis,</p> +<p><a name = "line3_394" id = "line3_394"> </a> +Quam Satyri coluere leves, redimitaque sacra</p> +<span class = "linenum">395</span> +<p><a name = "line3_395" id = "line3_395"> </a> +Nebride, et <a href = "#var3_395">arcano</a> Mænas nocturna Lyæo.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_391" id = "not3_391" href = "#line3_391">391.</a> +<i>Parnasia Castulo</i>, vid. sup. <a class = "crossref" href = +"#not3_97">ad v. 97</a>. +—<a name = "not3_392" id = "not3_392" href = +"#line3_392">392.</a> <i>Hispal</i>, seu <i>Hispalis</i>, nunc +<i>Sevilla</i>, Andalusiæ caput, urbs Hisp. Bæticæ, ad dextram ripam +Bætis, qui non procul ab ea in sinum Gaditanum fluit, et hinc æstum +marinum statis vicibus adcipit. +—<i>Hispalis</i> ad Bætin fl. ubi sunt æstuaria ex oceano Gaditano +confluentia, de quibus, vid. Strab. III, p. 206 sq., et Plin. II, +97; Ern. +—<i>celebre Oceano</i>, h. +<span class = "pagenum notes">194</span> +magna, quam faciebat, mercatura. +—<i>alternis æstibus</i>, ἀψοῤῥόῳ ὕδατι, ut ap. Prop. II, <span +class = "smallcaps">xxvi</span>, 54; cf. <a class = "crossref" href = +"bookXV.html#line15_226">XV, 226... 237</a>. +—<a name = "not3_393" id = "not3_393" href = +"#line3_393">393.</a> <i>Nebrissa</i>, hodie <i>Lebrixa</i>, inter +Hispalin et mare sita. Quæ de sacris, vel orgiis Bacchi, ibi agitatis, +memorantur, ad lusum ingenii, ex similitudine voce. <i>Nebrissa</i> et +<i>nebris</i> ortum, referenda videntur. cf. tamen <a class = "crossref" +href = "#not3_101">ad v. 101 sq.</a>, et <a class = "crossref" href += "bookVII.html#not7_171">ad VII, 171</a>. Res, vel loca <i>conscia</i> +dicuntur eorum, quæ in ipsis fiunt, vel quæ in se continent. cf. mox +v. 399; (ubi vid. Drak.) V, 23; VIII, 531; Heyne ad Tibull. +I, <span class = "smallcaps">vii</span>, 48, et Burm. ad Val. Fl. +I, 5. +—<a name = "not3_394" id = "not3_394" href = +"#line3_394">394.</a> <i>Satyri leves</i>, agiles et veloces, vel +leviter saltantes ac salientes, ἐλαφροὶ, κοῦφοι, vel etiam hilares, +læti, jocosi, φιλοπαίγμονες, quibus <i>graves</i>, βαρεῖς, obponuntur. +cf. Jani ad Hor. Od. I, <span class = "smallcaps">i</span>, 31; II, +<span class = "smallcaps">xi</span>, 6, et Burm. ad Val. Fl. +I, 389. +—<a name = "not3_395" id = "not3_395" href = +"#line3_395">395.</a> <i>Nebris</i>, νεβρίς, pellis hinnuli, +νεβρου, quam Bacchus et Bacchæ gestabant, unde ille βασσαρεὺς, νεβρώδης, +νεβριδόστολος, seu νεβριδόπεπλος, hæ βασσαρίδες dicuntur. vid. Cl. +Hermann. Mythol. Lyricorum p. 261, 262, et Jani ad Hor. Od. +I, <span class = "smallcaps">xviii</span>, 11. +—<i>Mænas nocturna Lyæo</i>, sacra nocturna celebrans, νυκτελοῦσα +τὰ Ὄργια, in honorem Bacchi, qui inde Νυκτέλιος, νύκτερος Orph. H. +LI, 4, +<span class = "pagenum notes">195</span> +et Virg. Georg. IV, 521, <i>nocturnus</i> vocatur. Sed vid. V.L. +—<i>Lyæo arcano</i>, ut ἄῤῥητος et κρύφιος apud Orph. H. +XXIX, 3, cujus τελετὰς effari nefas est, vel cujus sacra secreto et +noctu aguntur, cujusque orgiis et mysteriis secessus, a profanis remoti +et phantasiæ incendendæ apti, conveniunt. Forte et poeta respexit ad +λικνοφόρους, vel κανηφόρους, quæ vannum mysticam Iacchi pluresque cistas +(λίκνα, seu κανᾶ) ferebant, in quibus τὰ μυστικα Bacchi, vel Cereris +erant recondita, de quibus vid. Spanh. ad Callim. H. in Cer. <span class += "smallcaps">v.</span> 127.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">195</span> +<span class = "linenum">396</span> +<p><a name = "line3_396" id = "line3_396"> </a> +Arganthoniacos armat Carteia nepotes.</p> +<p><a name = "line3_397" id = "line3_397"> </a> +Rex proavis fuit humani ditissimus ævi,</p> +<p><a name = "line3_398" id = "line3_398"> </a> +<a href = "#var3_398">Ter denos decies</a> emensus belliger annos.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_396" id = "not3_396" href = "#line3_396">396.</a> +<i>Carteia</i>, ad Calpen promont. in ora oceani Gaditani (Liv. XXVIII, +30), urbs olim inclita, metallis abundans (Diodor. VI, 9), et +primum a Phœnicibus inhabitata, deinde a Pœnis capta, quæ Græcis quondam +<i>Tartessos</i> dicta, si fides habenda Plin. III, 1; Mell. +II, 6; Pausan. <ins class = "correction" title = "‘Eliac.’ incerte legitur">Hellad.</ins> VI, p. 378, et Strab. III, p. 148, C, +et 151, B; quia forte post Tartessi excidium ejus mereatura et nomen +Carteiam translatum, quod suspicatur <i>P. Flores in Espanna Sagrada P. +IX</i>. Silius omnino utramque urbem distinguit, et Arganthonium Carteiæ +regem facit, non, ut alii, Gaditanum, et, ut plerique, Tartessiorum +regem: nam Carteiæ, Tartessi et Gadium nomina a veteribus permisceri +solent. Wessel. ad Antonin. Itin. p. 407, Carteiam putat esse, quæ +nunc <i>Rocadillo</i> adpellatur. Carteiam vero Calpen esse, et, +Tartessus quæ fuerit, non constare, monet Vales. ad Exc. Peiresc. pag. +72. Confer Schweigh. V.C. ad Appian. Hisp. c. 2, et inpr. Carteri Itin. +(<i>Reise von Gibraltar nach Malaga</i>), pag. 30... 69, ubi copiose de +fatis et situ Carteiæ disputat. +—<a name = "not3_398" id = "not3_398" href = +"#line3_398">396... 398</a>. <i>Arganthonium</i> CL annos vixisse +tradunt Anacr. ap. Plin. VII, 48; Strab. III, p. 225; Phlegont. de +longævis c. 4 (ubi vid. Meurs.), Censorin. et Lucian. in Macrobiis; sed +CXX annos memorant Herodot. I, 163 (ubi vid. Wessel.); Lycophr. +Schol. p. 94; Cic. de Sen. c. 19, et Asin. Pollio ap. Val. Max. +VIII, 13, ext. 4.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_399" id = "line3_399"> </a> +Armat Tartessos, stabulanti conscia Phœbo,</p> +<span class = "pagenum">196</span> +<span class = "linenum">400</span> +<p><a name = "line3_400" id = "line3_400"> </a> +Et Munda, <a href = "#var3_400">Emathios</a> Italis paritura +labores:</p> +<p><a name = "line3_401" id = "line3_401"> </a> +Nec decus <a href = "#var3_401">auriferæ</a> cessavit Corduba terræ.</p> +<p><a name = "line3_402" id = "line3_402"> </a> +Hos duxere viros flaventi vertice <a href = "#var3_402">Phorcys</a>,</p> +<p><a name = "line3_403" id = "line3_403"> </a> +Spiciferisque gravis bellator <a href = "#var3_403">Arauricus</a> +oris,</p> +<p><a name = "line3_404" id = "line3_404"> </a> +Æquales ævi; genuit quos ubere ripa</p> +<span class = "linenum">405</span> +<p><a name = "line3_405" id = "line3_405"> </a> +Palladio <a href = "#var3_405">Bætis</a> umbratus cornua ramo.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_399" id = "not3_399" href = +"#line3_399">399.</a> <i>Tartessus</i>, portos Hispaniæ, Phœnicum +navigationibus celeberrimus, inter duo Bætis ostia, cujus ne vestigium +quidem ullum Strabonis ætate reliquum fuit. Sed jam Salomonis ævo hæc +urbs, vel, quod Carter l.c. probabilius fecit, Carteia, tum<span class = +"greek" title = "(Hebrew) Tarsis/Tarshish"> תרשׁישׁ </span>dicta, +mercatura inclaruit; vid. Bochart. Geogr. S. III, 7, p. 160... +165; et Michaelis Spicileg. Georg. ext. hebr. post Bochartum P. I. +p. 82 sq. +—<i>stabulanti conscia Phœbo</i>, ubi sol equorum stabula habet, +et ad hæc eos disjunctos ducit, h.e. occidit. Cf. <a class = "crossref" +href = "bookVI.html#line6_1">VI</a>, pr. <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_538">X, 538</a>, et Ovid. Met. XIV, 416. +—<i>conscia stabulanti Phœbo</i>, quia ad Oceanum occiduum ultra +Hispaniam sita est; Ern. coll. +<span class = "pagenum notes">196</span> +v. 411, et Virgil. Æneid. lib. XI, v. 913. +—<i>conscia</i>, vid. <a class = "crossref" href = "#not3_393">ad +vers. 393</a>. +—<a name = "not3_400" id = "not3_400" href = +"#line3_400">400.</a> <i>Munda</i> ab hodierna ejusdem nominis urbe +tertio Hispanorum milliario aberat. De priscis ejus monumm. vid. Carter. +l.c. p. 190 sqq. Prope eam Cæsar atroci prœlio cum Pompeii M. +filiis conflixit, vid. Strab. III; Dion. XLIII, p. 233; Liv. Epit. +CXV; Flor. IV, 2; Hirt. b. Hisp. c. 29 seqq. +—<i>labores Emathios</i>, calamitatem, qualem experti sunt in +Emathia, h.e. Macedonia, ad Philippos et Pharsalum, vid. Heyne ad Virg. +Ge. I, 489 sqq. +—<a name = "not3_401" id = "not3_401" href = +"#line3_401">401.</a> <i>Corduba</i>, nunc <i>Cordova</i>, Lucani +et utriusque Senecæ patria. +—<i>auriferæ terræ</i>, Hispaniæ. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_155">I, 155... 228 sqq.</a>, et inpr. a Drak. +laud. Martial. IX, 61.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_402" id = "not3_402" href = "#line3_402">402.</a> +<i>flaventi vertice</i>, juvenis, vel pulcher. vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_438">ad I, 438</a>. +—<a name = "not3_403" id = "not3_403" href = +"#line3_403">403.</a> <i>Spiciferis oris</i>, cultis terris +agrisque, quibus Hispania maxime Bætica excelluit, <i>gravis</i>, noxius +et timendus, ut <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_412">I, 412</a>; <i>aves cultis graves</i> dixit +Ovid. Fast. I, 683; de Bæticæ regionis fertilitate vid. Plin. +III, 1; ibid. XVII, 12, <i>olea non alia major in Bætica arbor</i>. +Ern. +—<a name = "not3_405" id = "not3_405" href = +"#line3_405">405.</a> <i>Palladio ramo</i>, oliva (vid. <a class = +"crossref" href = "#not3_324">ad v. 324</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookI.html#line1_238">I, 238</a>.) qua utraque +Bætis ripa consita est. Bene comparant Martial. XII, 100. +—<i>cornua</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_415">ad I, 415</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_406" id = "line3_406"> </a> +Talia Sidonius per campos agmina ductor</p> +<p><a name = "line3_407" id = "line3_407"> </a> +Pulvere nigrantes raptat, <a href = "#var3_407">lustransque</a> sub +armis,</p> +<p><a name = "line3_408" id = "line3_408"> </a> +Qua visu comprendere erat, fulgentia signa,</p> +<p><a name = "line3_409" id = "line3_409"> </a> +Ibat ovans, longaque umbram tellure trahebat.</p> +<span class = "linenum">410</span> +<p><a name = "line3_410" id = "line3_410"> </a> +Non aliter, quoties perlabitur æquora <a href = +"#var3_410">curru</a>,</p> +<span class = "pagenum">197</span> +<p><a name = "line3_411" id = "line3_411"> </a> +Extremamque petit, Phœbea cubilia, Tethyn</p> +<p><a name = "line3_412" id = "line3_412"> </a> +Frenatis Neptunus equis; fluit omnis ab antris</p> +<p><a name = "line3_413" id = "line3_413"> </a> +Nereidum chorus, et sueto certamine nandi</p> +<p><a name = "line3_414" id = "line3_414"> </a> +Candida perspicuo <a href = "#var3_414">connectunt</a> brachia +ponto.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_407" id = "not3_407" href = "#line3_407">407.</a> +<i>raptat</i>, raptim ducit, ut <i>rapit</i> ap. Virg. Æn. VII, 725, et +X, 178. +—<a name = "not3_408" id = "not3_408" href = +"#line3_408">408.</a> <i>erat</i>, ἐξῆν. +—<a name = "not3_409" id = "not3_409" href = +"#line3_409">409.</a> Longe <i>umbram</i>, h.e. densam pulveris +nubem excitat, exercitu iter faciente.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_410" id = "not3_410" href = "#line3_410">410.</a> +Comparatio ad ducem, et, quæ eum sequuntur, copias spectat. Conf. Virg. +Æn. V, 816 sqq. +—<i>perlabitur æquora curru</i>, +<span class = "pagenum notes">197</span> +ut ibid. I, 147, 155, 156. +—<a name = "not3_411" id = "not3_411" href = +"#line3_411">411.</a> <i>Extremam Tethyn</i>, occident. Oceanum, +cf. <a class = "crossref" href = "#line3_60">v. 60</a>. +—<i>Phœbea cubilia</i>, cf. Ovid. Met. II, 68 seq. +—<a name = "not3_412" id = "not3_412" href = +"#line3_412">412.</a> <i>antris</i>, ut <a class = "crossref" href += "#line3_49">v. 49</a>.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">415</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_415" id = "line3_415"> </a> +At Pyrenæi frondosa cacumina montis</p> +<p><a name = "line3_416" id = "line3_416"> </a> +Turbata Pœnus terrarum pace petebat.</p> +<p><a name = "line3_417" id = "line3_417"> </a> +Pyrene celsa nimbosi verticis arce</p> +<p><a name = "line3_418" id = "line3_418"> </a> +Divisos Celtis <a href = "#var3_418">late</a> prospectat Iberos,</p> +<p><a name = "line3_419" id = "line3_419"> </a> +Atque æterna tenet magnis divortia terris.</p> +<span class = "linenum">420</span> +<p><a name = "line3_420" id = "line3_420"> </a> +Nomen Bebrycia duxere a virgine colles,</p> +<p><a name = "line3_421" id = "line3_421"> </a> +Hospitis Alcidæ crimen; qui, sorte laborum</p> +<p><a name = "line3_422" id = "line3_422"> </a> +<a href = "#var3_422">Geryonæ</a> peteret quum longa tricorporis +arva,</p> +<p><a name = "line3_423" id = "line3_423"> </a> +Possessus Baccho, sæva Bebrycis in aula</p> +<span class = "pagenum">198</span> +<p><a name = "line3_424" id = "line3_424"> </a> +Lugendam formæ sine virginitate reliquit</p> +<span class = "linenum">425</span> +<p><a name = "line3_425" id = "line3_425"> </a> +Pyrenen, letique Deus, si credere fas est,</p> +<p><a name = "line3_426" id = "line3_426"> </a> +Causa fuit leti <a href = "#var3_426">miseræ Deus: edidit alvo</a></p> +<p><a name = "line3_427" id = "line3_427"> </a> +<a href = "#var3_426">Namque ut serpentem, patriasque</a> exhorruit +iras,</p> +<p><a name = "line3_428" id = "line3_428"> </a> +Confestim dulces liquit turbata penates.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_415" id = "not3_415" href = "#line3_415">415</a> <a name += "not3_416" id = "not3_416" href = "#line3_415">sq.</a> +De transitu H. per Pyrenæum saltum cf. Polyb. III, 35, 40, et Liv. XXI, +22.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_418" id = "not3_418" href = "#line3_418">418.</a> +<i>Prospectare</i> et <i>spectare</i> de situ urbium montiumque; vid. +Burmann. ad Phædr. II, 5. +—Montes Pyrenæi Hispaniam a Gallia dirimunt. +—<a name = "not3_419" id = "not3_419" href = +"#line3_419">419.</a> <i>æterna divortia</i>, δεινῶς de tantis +montibus.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_420" id = "not3_420" href = "#line3_420">420.</a> +Pyrenæi montes, quos Strabo III, fulminum ictu, et Diodor. V, 35 +(ubi vid. Wessel.), ab igne pastorum, quo combusti sint, dictos tradit, +nomen h.l. adcepisse finguntur a Pyrene, Bebrycis, in his montibus +regnantis, filia, ab Hercule compressa, et a feris discerpta. «Quæ de +Hercule ac Pyrene traduntur, fabulosa in primis arbitror,» Plin. +III, 1. +—<a name = "not3_422" id = "not3_422" href = +"#line3_422">422.</a> Cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_277">I, 277 sq.</a> +—<i>longa</i>, longinqua, longo spatio remota, vid. Drak. ad IV, +374; V, 9; VI, 628, et ad Liv. IV, 18; Heins. ad Ovid. Rem. Am. +vers. 595, et Broukh. ad Tibull. I, <span class = +"smallcaps">iv</span>, 18. +—<a name = "not3_423" id = "not3_423" href = +"#line3_423">423.</a> Aula Bebrycis ultra Hispaniæ limitem in +finibus Volcarum quærenda, cf. <a class = "crossref" href = +"#line3_443">v. 443 sq.</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookXV.html#line15_497">XV, 497</a>. Bebryces postea Narbonenses dicti, +et diversi ab Asiaticis in Mysia. vid. Tzetz. ad Lycophr. Cassandr. +v. 516, et 1305. +—<i>Possessus Baccho</i> ebrius. Vox <i>sæva</i> vulgo refertur ad +crudelitatem Amyci, Bebrycum ad Pontum Euxinum regis, de +<span class = "pagenum notes">198</span> +quo vid. Heyne ad Apollod. I, <span class = "smallcaps">ix</span>, +20, et II, <span class = "smallcaps">v</span>, 9. Tum poeta nomina +fabulasque confudit, ut sup. <a class = "crossref" href = +"#line3_253">v. 253</a>, et forte mox <a class = "crossref" href = +"#line3_427">v. 427</a>. +—<a name = "not3_424" id = "not3_424" href = +"#line3_424">424.</a> <i>formæ</i>, ἕνεκα.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_429" id = "line3_429"> </a> +Tum noctem Alcidæ solis plangebat <a href = "#var3_429">in +antris</a>,</p> +<span class = "linenum">430</span> +<p><a name = "line3_430" id = "line3_430"> </a> +Et promissa viri silvis narrabat opacis;</p> +<p><a name = "line3_431" id = "line3_431"> </a> +Donec mœrentem ingratos raptoris amores,</p> +<p><a name = "line3_432" id = "line3_432"> </a> +Tendentemque manus, atque hospitis arma vocantem</p> +<p><a name = "line3_433" id = "line3_433"> </a> +Diripuere feræ: laceros Tirynthius artus,</p> +<p><a name = "line3_434" id = "line3_434"> </a> +Dum remeat victor, lacrimis perfudit, et amens</p> +<span class = "linenum">435</span> +<p><a name = "line3_435" id = "line3_435"> </a> +Palluit invento dilectæ virginis ore.</p> +<span class = "pagenum">199</span> +<p><a name = "line3_436" id = "line3_436"> </a> +<a href = "#var3_436">At</a> voce Herculea percussa cacumina <a href = +"#var3_436">montis</a></p> +<p><a name = "line3_437" id = "line3_437"> </a> +Intremuere jugis: mœsto clamore ciebat</p> +<p><a name = "line3_438" id = "line3_438"> </a> +Pyrenen; scopulique omnes ac lustra ferarum</p> +<p><a name = "line3_439" id = "line3_439"> </a> +Pyrenen <a href = "#var3_439">resonant</a>: tumulo tum membra +reponit,</p> +<span class = "linenum">440</span> +<p><a name = "line3_440" id = "line3_440"> </a> +Supremum inlacrimans; nec honos <a href = "#var3_440">intercidit</a> +aevo,</p> +<p><a name = "line3_441" id = "line3_441"> </a> +Defletumque tenent montes per secula nomen.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_429" id = "not3_429" href = "#line3_429">429.</a> +<i>noctem</i>, concubitiun, ut <a class = "crossref" href = +"bookII.html#line2_503">II, 503</a>; <i>solis</i> pro sola; nisi malis +antra deserta ab incolis, ut <i>desolata</i> <a class = "crossref" href += "bookXII.html#line12_12">XII, 12</a>, et οἰοπόλος passim ap. Hom. +interpretari cum Drak. qui laudat. IV, 560; Ovid. Epist. X, 129; +XI, 84; ej. Am. III, <span class = "smallcaps">vi</span>, 50, et Rem. +Am. 579; Val. Fl. IV, 5; Sen. Hippol. 66, et Agam. 436; Gifan. Ind. +Lucret. et VV. DD. ad Tibull. I, <span class = +"smallcaps">ii</span>, 35, et ad Prop. I, <span class = +"smallcaps">ii</span>, 11; II, <span class = +"smallcaps">xv</span>, 7. +—<a name = "not3_430" id = "not3_430" href = +"#line3_430">430.</a> Cf. Virg. Ecl. II, 5. +—<a name = "not3_434" id = "not3_434" href = +"#line3_434">434.</a> <i>Dum remeat victor</i>, occiso Geryone. Cf. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_276">I, 276, +283</a>. +—<a name = "not3_435" id = "not3_435" href = +"#line3_435">435.</a> virgo, ut <i>puella</i> et Gr. παρθένος, +quæcumque in flore ætatis est, etsi vel nupta est, vel jam peperit. vid. +Gesner in Thes. hh. vv. Jani ad Hor. Od. II, <span class = +"smallcaps">viii</span>, 23; III, <span class = "smallcaps">xi</span>, +35, et <span class = "smallcaps">xxii</span>, 2; quique a Drak. +laudatur Serv. ad Virg. Ecl. VI, 47, et Æn. XI, 687. Sic et νύμφη pro +nupta. +<span class = "pagenum notes">199</span> +vid. Cl. Kœppen ad Hom. Iliad. γ, 130, et Heyne Obss. ad Tibull. III, +<span class = "smallcaps">i</span>, 21.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_436" id = "not3_436" href = "#line3_436">436.</a> +<i>percuti</i>, <i>feriri</i>, <i>quati</i>, <i>ici</i>, <i>pulsari</i>, +<i>verberari</i> dicuntur montes, vel loca clamore, voce, rumoribus, +etc., vid. Drak. ad IV, 7, Burm. ad Val. Fl. I, 743; II, 91; +V, 273, et ad Ovid. Fast. III, 741.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_442" id = "line3_442"> </a> +Jamque per et colles, et densos abjete lucos</p> +<p><a name = "line3_443" id = "line3_443"> </a> +Bebryciæ Pœnus fines transcenderat aulæ.</p> +<p><a name = "line3_444" id = "line3_444"> </a> +Inde ferox quæsitum armis per inhospita rura</p> +<span class = "linenum">445</span> +<p><a name = "line3_445" id = "line3_445"> </a> +Volcarum populatur iter, tumidique minaces</p> +<p><a name = "line3_446" id = "line3_446"> </a> +Adcedit Rhodani festino milite ripas.</p> +<p><a name = "line3_447" id = "line3_447"> </a> +Aggeribus caput Alpinis, et rupe nivali</p> +<p><a name = "line3_448" id = "line3_448"> </a> +<a href = "#var3_448">Proserit</a> in Celtas, ingentemque extrahit +amnem</p> +<p><a name = "line3_449" id = "line3_449"> </a> +Spumanti Rhodanus proscindens <a href = "#var3_449">gurgite</a> +campos,</p> +<span class = "linenum">450</span> +<p><a name = "line3_450" id = "line3_450"> </a> +Ac propere in pontum lato ruit incitus alveo.</p> +<p><a name = "line3_451" id = "line3_451"> </a> +Auget opes stanti similis, tacitoque liquore</p> +<span class = "pagenum">200</span> +<p><a name = "line3_452" id = "line3_452"> </a> +Mixtus Arar; quem gurgitibus complexus anhelis</p> +<p><a name = "line3_453" id = "line3_453"> </a> +Cunctantem inmergit pelago, raptumque per arva</p> +<p><a name = "line3_454" id = "line3_454"> </a> +Ferre vetat patrium vicina ad litora nomen.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_444" id = "not3_444" href = "#line3_444">444.</a> +Hannibal, peragrato Volcarum agro, Rhodanum trajicit, cf. Polyb. III, +41... 43, et Liv. XXI, 26... 28. <i>Volcæ</i> in Gallia Narbonensi sunt +vel Tectosages, vel Aricomici, qui posteriores ad Rhodanum usque, teste +Strab. IV, p. 129, vel ad utramque ejus ripam habitarunt, si fides +habenda Liv. l.c. +—<a name = "not3_445" id = "not3_445" href = +"#line3_445">445.</a> <i>iter populatur</i>, hoc est, facit cum +vastatione agrorum, ut apud Virg. Æn. XII, 525. Lenz.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_447" id = "not3_447" href = "#line3_447">447.</a> Ex +Alpibus <i>caput proserit</i>, oritur, ut <i>extrahit amnem</i>. Cf. +Virg. Æn. VI, 831, et V.L.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_451" id = "not3_451" href = "#line3_451">451.</a> +Rhodanus præter alios fluvios <i>Ararim</i> +<span class = "pagenum notes">200</span> +ad Lugdunum, (vid. Liv. XXI, 31; Polyb. III, 49) et, propior ostiis, +<i>Druentiam</i> (v. 468 sq.) excipit. +—<i>Auget opes</i>, confer <a class = "crossref" href = +"#not3_606">ad I, 606</a>. +—<a name = "not3_452" id = "not3_452" href = +"#line3_452">452.</a> <i>Arar</i>, vel <i>Araris</i>, (nunc +<i>Saone</i>) ex Vogeso monte ortus, tanta lenitate, ut cernere non +possis, in utram partem labatur, (vid. Cæs. b. Gall. I, 12.) +Rhodanus vero rapido cursu fluit. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookXV.html#line15_504">XV, 504</a>; Plin. III, 4; Claud. Cons. +Mall. Theod. vers. 53, in Rufin. II, 111, et in Eutrop. II, 267; Lucan. +I, 433; VI, 475. +—<a name = "not3_454" id = "not3_454" href = +"#line3_454">454.</a> Arar Rhodani nomen adcipit.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">455</span> +<p><a name = "line3_455" id = "line3_455"> </a> +Invadunt alacres inimicum pontibus amnem:</p> +<p><a name = "line3_456" id = "line3_456"> </a> +Nunc celso capite et cervicibus <a href = "#var3_456">arma +tuentur</a>,</p> +<p><a name = "line3_457" id = "line3_457"> </a> +Nunc validis gurges certatim frangitur <a href = +"#var3_457">ulnis</a>.</p> +<p><a name = "line3_458" id = "line3_458"> </a> +Fluminea sonipes religatus ducitur alno,</p> +<p><a name = "line3_459" id = "line3_459"> </a> +Bellua nec retinet tardante Libyssa timore:</p> +<span class = "linenum">460</span> +<p><a name = "line3_460" id = "line3_460"> </a> +Nam <a href = "#var3_460">trabibus vada</a>, et injecta tellure +repertum</p> +<p><a name = "line3_461" id = "line3_461"> </a> +Connexas <a href = "#var3_461">operire trabes</a>, ac ducere in +altum</p> +<p><a name = "line3_462" id = "line3_462"> </a> +Paulatim ripæ <a href = "#var3_462">resolutis</a> aggere vinclis.</p> +<p><a name = "line3_463" id = "line3_463"> </a> +At gregis <a href = "#var3_463">inlapsu</a> fremebundo territus +acris</p> +<span class = "pagenum">201</span> +<p><a name = "line3_464" id = "line3_464"> </a> +Expavit moles Rhodanus, stagnisque refusis</p> +<span class = "linenum">465</span> +<p><a name = "line3_465" id = "line3_465"> </a> +Torsit arenoso minitantia murmura fundo.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_455" id = "not3_455" href = "#line3_455">455.</a> Conf. +Polyb. et Liv. II. cc. +—<i>inimicum pontibus</i>, inpatientem pontis.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_458" id = "not3_458" href = "#line3_458">458.</a> +<i>Equorum pars magna nantes loris a puppibus trahebantur</i>, Liv. l.l. +—<i>alno</i>, scapha, ex trunco alni excavatæ, ut <a class = +"crossref" href = "bookIV.html#line4_491">IV, 491</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookXII.html#line12_522">XII, 522</a>, ubi vid. Drak. +—<a name = "not3_459" id = "not3_459" href = +"#line3_459">459.</a> <i>Bellua Libyssa</i>, elephanti. +—<i>retinet</i>, remoratur transitum. +—<a name = "not3_460" id = "not3_460" href = +"#line3_460">460.</a> <i>vada</i>, flumen, vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_52">ad I, 52</a>. +—<a name = "not3_461" id = "not3_461" href = +"#line3_461">461.</a> <i>trabes</i>, naves, pontis in modum +junctas, cf. Polyb. III, 46, et Liv. XXI, 28. +—<i>ducere in altum</i>, alveum fluminis, <i>aggere ripæ</i>, ab +rate, a terra in amnem porrecta, et parte superiore ripæ religata, +<i>resolutis vinculis</i>, quibus altera ratis huic erat copulata; ita +Liv. loc. laud. <i>gregis fremebundo</i>, fremebundi, <i>inlapsu</i> in +fluvium (ut apud Liv. <i>excidere sævientes quidam in flumen</i>), vel +potius in ratem, <i>territus Rhodanus, stagnisque</i>, etc., aquis e +fundo fluvii erutis torquendo et agitando undas murmur emisit. Lenz.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_463" id = "not3_463" href = "#line3_463">463.</a> Terror +egregie ipsi fluvio tribuitur, cf. <a class = "crossref missing" href = +"bookI.html#not1_49" title = "recte 49">ad I, 48</a>, et Virg. Æn. +VIII, 240, +<span class = "pagenum notes">201</span> +et IX, 125. +—<i>gregis</i>, ut <i>gregem elephantorum</i> dixit Plin. +V, 1; <i>equorum</i>, Cic. Verr. II, 7; <i>asinorum</i>, Varr. +R. R. II, 6; <i>armentorum</i>, Cic. Phil. III, 12; <i>ducem +gregis</i>, taurum, Ovid. A. A. I, 326. Conf. Cerda ad Virg. Æn. +I, 185. +—<i>acris Rhodanus</i>, ut <i>ferox</i> <a class = "crossref" href += "bookIV.html#line4_61">IV, 61</a>. +—Tum <i>acris</i> est masc. gen. ut <i>somnus acris</i> dicitur +Ennio ap. Priscian. Sed præstiterit jungere <i>gregis acris</i>, vel +<i>acris</i>, h.e. acres, <i>moles</i>, fortes et magnos elephantos. +—<a name = "not3_464" id = "not3_464" href = +"#line3_464">464.</a> <i>stagnis refusis</i>, vid. N. Heins. ad +XIV, 349; Burm. ad Val. Fl. V, 255; Heyne ad Virg. Georg. II, 163, +et Æneid. I, 126. +—<a name = "not3_465" id = "not3_465" href = +"#line3_465">465.</a> <i>murmura</i>, fluctus sonantes.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_466" id = "line3_466"> </a> +Jamque Tricastinis <a href = "#var3_466">intendit</a> finibus agmen,</p> +<p><a name = "line3_467" id = "line3_467"> </a> +Jam faciles campos, jam rura <a href = "#var3_467">Vocuntia</a> +carpit.</p> +<p><a name = "line3_468" id = "line3_468"> </a> +Turbidus hic truncis saxisque Druentia lætum</p> +<p><a name = "line3_469" id = "line3_469"> </a> +Ductoris <a href = "#var3_469">vastavit</a> iter: namque Alpibus +ortus,</p> +<span class = "linenum">470</span> +<p><a name = "line3_470" id = "line3_470"> </a> +Avulsas ornos, et adesi fragmina montis</p> +<p><a name = "line3_471" id = "line3_471"> </a> +Cum sonitu volvens, fertur latrantibus undis,</p> +<p><a name = "line3_472" id = "line3_472"> </a> +Ac vada translato mutat fallacia cursu,</p> +<span class = "pagenum">202</span> +<p><a name = "line3_473" id = "line3_473"> </a> +Non pediti fidus, patulis non puppibus æquus:</p> +<p><a name = "line3_474" id = "line3_474"> </a> +Et tunc, imbre recens fuso, conrepta sub armis</p> +<span class = "linenum">475</span> +<p><a name = "line3_475" id = "line3_475"> </a> +Corpora multa virum spumanti vertice torquens,</p> +<p><a name = "line3_476" id = "line3_476"> </a> +Inmersit fundo laceris deformia membris.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_466" id = "not3_466" href = "#line3_466">466.</a> +Imitat. Liv. XXI, 31. +—<i>Tricastini</i> et <i>Vocontii</i> inter Rhodanum et Druentiam, +in Delphinatu, habitabant. +—<a name = "not3_467" id = "not3_467" href = +"#line3_467">467.</a> <i>faciles campos</i>, ubi iter facile est, +nec montibus impeditur, ut <i>facilem adiri planitiem</i> <a class = +"crossref" href = "bookXII.html#line12_163">XII, 163</a>. <i>Haud usquam +impedita via, priusquam ad Druentiam fl. pervenit</i>, Liv. l.c. +—<i>carpit</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_569">ad I, 569</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_468" id = "not3_468" href = "#line3_468">468.</a> +<i>Druentia</i> (hod. <i>Durance</i>, cujus fons in <i>Mont Genevre</i>) +non nisi ad <i>Cabellionem</i> (<i>Cavaillon</i>) navium patiens est. +—<i>Druentia</i> hoc loco masculini generis, ut apud Strabonem ὁ +Δρουεντίας. +—<i>lætum</i>, hucusque prosperum et jucundum, <i>iter +vastavit</i>, vastum, h.e. asperum et durum fecit, vel vexavit, +turbavit, ut <i>mentem vastare</i> dixit Sallust. Cat. 15, ubi vid. +Corte. Sed cf. V.L. +—<a name = "not3_471" id = "not3_471" href = +"#line3_471">471.</a> Fluctus et venti <i>latrare</i>, +<i>clamare</i>, <i>plangere</i>, <i>anhelare</i>, <i>gemitum edere</i> +dicuntur: κῦμα βοάα dixit Hom. Iliad. ξ, 394; μεγάλα βρέμει, Iliad. δ, +425; μεγάλ᾽ ἴαχε, Iliad. α, 482; Odyss. β, 428; στόνῳ βρέμουσιν +ἀντιπλῆγες ἀκταὶ Sophocl. Antig. v. 603, cf. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#line1_592">I, 592</a>; <a class = "crossref" +href = "bookV.html#line5_397">V, 397, 398</a>; <a class = +"crossref" href = "bookIX.html#line9_516">IX, 516</a>; Drak. ad hunc +locum, et IV, 524; Burmann. ad Valer. Flacc. lib. I, vers. 590; Virgil. +Georg. lib. III, vers. 261, et +<span class = "pagenum notes">202</span> +Æneid. lib. VII, vers. 588. +—<a name = "not3_473" id = "not3_473" href = +"#line3_473">473.</a> <i>æquus</i>, ut apud Virg. Georg. lib. III, +v. 546. +—<a name = "not3_474" id = "not3_474" href = +"#line3_474">474.</a> Verba petita e Virg. Æn. I, 100 sq., et +116 sq. +—<i>sub armis</i>, armata. +—<a name = "not3_475" id = "not3_475" href = +"#line3_475">475.</a> <i>vertice</i>, id. qd. <i>vortice</i>, quæ +antiqua scriptura est, ut <i>vorsus</i>, <i>vortere</i>, etc. Drak. +adscripsit verba Quintil. Inst. Or. VIII, <span class = +"smallcaps">ii</span>, 7: «Vertex est contorta in se aqua, vel +quidquid aliud similiter vertitur: inde propter flexum capillorum pars +est summa capitis; et ex hoc, quod est in montibus eminentissimum.» Cf. +eund. I, <span class = "smallcaps">vii</span>, 25; <a class = +"crossref" href = "bookII.html#var2_631">Var. L. ad II, 631</a>; +<a class = "crossref" href = "bookIV.html#var4_230">IV, 230</a>; <a class = +"crossref" href = "bookV.html#var5_513">V, 513</a>; VV. DD. ad +Virg. Æn. I, 117; VII, 31; Cellar. Orthogr. lat. T. II, p. 85; +ed. III. Harles. Drak. ad. h.l. et Heins. ad Val. Flacc. VIII, 332.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_477" id = "line3_477"> </a> +Sed jam præteritos ultra meminisse labores</p> +<p><a name = "line3_478" id = "line3_478"> </a> +Conspectæ propius demsere paventibus Alpes.</p> +<p><a name = "line3_479" id = "line3_479"> </a> +Cuncta gelu canaque æternum grandine tecta</p> +<span class = "linenum">480</span> +<p><a name = "line3_480" id = "line3_480"> </a> +<a href = "#var3_480">Atque ævi glaciem</a> cohibent: riget ardua +montis</p> +<p><a name = "line3_481" id = "line3_481"> </a> +<a href = "#var3_481">Ætherei</a> facies, surgentique obvia Phœbo,</p> +<p><a name = "line3_482" id = "line3_482"> </a> +Duratas nescit flammis mollire pruinas.</p> +<p><a name = "line3_483" id = "line3_483"> </a> +Quantum Tartareus regni pallentis hiatus</p> +<p><a name = "line3_484" id = "line3_484"> </a> +Ad manes imos atque atræ stagna paludis</p> +<span class = "linenum">485</span> +<p><a name = "line3_485" id = "line3_485"> </a> +A supera tellure patet: tam longa per auras</p> +<p><a name = "line3_486" id = "line3_486"> </a> +Erigitur tellus, et cælum intercipit umbra.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_477" id = "not3_477" href = "#line3_477">477.</a> +Memoriam priorum calamitatum delevit majus periculum novusque terror, +conspectis Alpibus incussus, de quarum transitu cf. Liv. XXI, 32... 38, +et Polyb. III, 49... 56.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_479" id = "not3_479" href = "#line3_479">479 sqq.</a> +Imago Alpium earumque altitudinis, quam pluribus, et nimiis fere +passimque obviis, coloribus poeticis exornavit, commode præmittitur +descriptioni <ins class = "correction" title = "‘periculossimi‘ legitur">periculosissimi</ins> et memoria dignissimi itineris, quod +Hann. primus hominum ingressus est. +—<a name = "not3_480" id = "not3_480" href = +"#line3_480">480.</a> <i>glaciem ævi</i>, æternam, perpetuam. +—<a name = "not3_481" id = "not3_481" href = +"#line3_481">481.</a> <i>surgenti obvia Phœbo</i>, præclare ad +summam altitudinem declarandam. Sol quam primum exoritur, et antequam +adscendit, adspicit jam Alpes occidentales, nec tamen radiis suis, qui +montem per totum diem feriunt, æternam glaciem liquefacit. Lenz.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_483" id = "not3_483" href = "#line3_483">483.</a> Cf. +Hom. Iliad. θ, 13 seq. Virg. Ge. II, 291, et Æn. VI, 577 seq. +<span class = "pagenum notes">203</span> +—<a name = "not3_486" id = "not3_486" href = +"#line3_486">486.</a> <i>cælum</i>, lucis radios.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">203</span> +<p><a name = "line3_487" id = "line3_487"> </a> +Nullum ver usquam, nullique æstatis honores:</p> +<p><a name = "line3_488" id = "line3_488"> </a> +Sola jugis habitat diris, sedesque tuetur</p> +<p><a name = "line3_489" id = "line3_489"> </a> +Perpetuas deformis hiems: illa undique nubes</p> +<span class = "linenum">490</span> +<p><a name = "line3_490" id = "line3_490"> </a> +Huc atras agit, et mixtos cum grandine nimbos.</p> +<p><a name = "line3_491" id = "line3_491"> </a> +Jam cuncti flatus ventique furentia regna</p> +<p><a name = "line3_492" id = "line3_492"> </a> +Alpina posuere domo: caligat in altis</p> +<p><a name = "line3_493" id = "line3_493"> </a> +Obtutus saxis, abeuntque in nubila montes.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_487" id = "not3_487" href = "#line3_487">487.</a> +<i>honores</i>, munera, fruges ac proventus, ut ap. Virg. Ge. II, 404; +Cf. Burm. ad Grat. 376; Bentl. et Jani ad Horat. Od. I, <span class += "smallcaps">xvii</span>, 16. Τῶν Ἄλπεων τὰ μὲν ἄκρα καὶ τὰ πρὸς τὰς +ὑπερβολὰς ἀνήκοντα, τελέως ἄδενδρα καὶ ψιλὰ πάντ᾽ ἐστὶ, διὰ τὸ συνεχῶς +ἐπιμένειν τὴν χιόνα καὶ θέρους καὶ χειμῶνος· τὰ δ᾽ ὑπὸ μέσην τὴν +παρώρειαν ἐξ ἀμφοῖν τοῖν μεροῖν, ὑλοφόρα καὶ δενδροφόρα, καὶ τὸ ὅλον +οἰκήσιμά ἐστιν. Polyb. III, 55 extr.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_492" id = "not3_492" href = "#line3_492">492.</a> Iterum +poeta in altitudine Alpium exprimenda ingenio suo indulget. +—<i>caligat obtutus</i>, ut fere <i>caligans fenestra</i>, quæ tam +alta est, ut despici vix sine oculorum vertigine possit, ap. Juvenal. +VI, 31.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_494" id = "line3_494"> </a> +Mixtus Athos Tauro, Rhodopeque adjuncta <a href = +"#var3_494">Mimanti</a>,</p> +<span class = "linenum">495</span> +<p><a name = "line3_495" id = "line3_495"> </a> +Ossaque cum <a href = "#var3_495">Pelio</a>, cumque Hæmo cesserit +Othrys.</p> +<p><a name = "line3_496" id = "line3_496"> </a> +Primus inexpertas adiit Tirynthius arces:</p> +<p><a name = "line3_497" id = "line3_497"> </a> +Scindentem nubes, frangentemque ardua montis</p> +<p><a name = "line3_498" id = "line3_498"> </a> +Spectarunt Superi, longisque ab origine seclis</p> +<p><a name = "line3_499" id = "line3_499"> </a> +Intemerata gradu magna vi saxa domantem.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_494" id = "not3_494" href = "#line3_494">494.</a> +<i>Mimas</i> altissimus Ioniæ mons, prope Chium ins. vid. Hom. Odyss. γ, +172; Strab. XIII, pag. 645; Plin. V, 29; Ptol. V, 2, et inpr. +Spanh. ad Callim. H. in Del. v. 67. +—<a name = "not3_495" id = "not3_495" href = +"#line3_495">495.</a> <i>cesserit</i> Alpibus altitudine.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_496" id = "not3_496" href = "#line3_496">496.</a> Vid. +<a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_356">ad II, 356</a>. +Verba <i>scindentem</i>, <i>frangentem</i> et <i>domantem</i> ad +operosum ornatum spectant. +—<a name = "not3_499" id = "not3_499" href = +"#line3_499">499.</a> <i>Intemerata gradu</i>, nullis vestigiis +humanis profanata, Drak. coll. XV, 532, et XVII, 501 seq. <i>Perseus +temeravit nubila volatu</i> dixit Stat. Th. III, 463, et <i>oculis +temerare profanis</i> Claud. b. Get. v. 102; +<span class = "pagenum notes">204</span> +<i>temerato litore</i> Lucan. III, 194; conf. ad I, 11, et II, 472. +<i>Intemerata</i>, quoniam <i>sacri</i> sunt <i>fines</i>, v. 501. +<i>Sacra</i> autem dicuntur maria, fontes, fluvii, arbores, et inpr. +montes alti cæloque propiores, propter numina, quæ in iis habitare +credebantur: homines enim, subtiliore quadam naturæ scientia destituti, +totum hoc universum, sidera, aerem, flumina, etc. dæmonibus, seu +numinibus, tanquam motus et agitationis auctoribus, plenum putant, cf. +Spanh. ad Callim. H. in Apoll. v. 112, et inf. <a class = +"crossref" href = "bookIV.html#line4_70">IV, 70</a>.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">204</span> +<span class = "linenum">500</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_500" id = "line3_500"> </a> +At miles dubio tardat vestigia gressu,</p> +<p><a name = "line3_501" id = "line3_501"> </a> +Inpia ceu sacros in fines arma per orbem,</p> +<p><a name = "line3_502" id = "line3_502"> </a> +Natura prohibente, ferant, Divisque repugnent.</p> +<p><a name = "line3_503" id = "line3_503"> </a> +Contra quæ ductor (non Alpibus ille, nec ullo</p> +<p><a name = "line3_504" id = "line3_504"> </a> +Turbatus terrore loci; sed languida <a href = +"#var3_504">monstris</a></p> +<span class = "linenum">505</span> +<p><a name = "line3_505" id = "line3_505"> </a> +Corda virum fovet hortando, revocatque vigorem):</p> +<p><a name = "line3_506" id = "line3_506"> </a> +«Non pudet, obsequio Superum fessosque secundis,</p> +<p><a name = "line3_507" id = "line3_507"> </a> +Post belli decus atque acies, dare terga nivosis</p> +<p><a name = "line3_508" id = "line3_508"> </a> +Montibus, et segnes submittere rupibus arma?</p> +<p><a name = "line3_509" id = "line3_509"> </a> +Nunc, o! nunc, socii, dominantis mœnia Romæ</p> +<span class = "linenum">510</span> +<p><a name = "line3_510" id = "line3_510"> </a> +Credite vos, summumque Jovis conscendere culmen.</p> +<span class = "pagenum">205</span> +<p><a name = "line3_511" id = "line3_511"> </a> +Hic labor Ausoniam, <a href = "#var3_511">dabit hic</a> in vincula +Thybrim.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_501" id = "not3_501" href = "#line3_501">501.</a> +<i>Sacros fines</i> Barth. Adv. X, 24, exponit, remotos ab usu +hominum; Cell. in quos non liceat hominibus penetrare. Sic <i>vetitas +vias</i> adcipio <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_788">IV, 788</a>, et <i>inlicitas tentare vias</i>, +ap. Val. Fl. I, 197; vel <i>inlicitas temerare undas</i>, ib. +v. 627, ubi vid. Intpp. +—<a name = "not3_502" id = "not3_502" href = +"#line3_502">502.</a> <i>Natura prohibente</i>, ipsa invita, quse +hanc ob causam arduos montes esse jussit, ne pedibus humanis +calcarentur. Lenz.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_505" id = "not3_505" href = "#line3_505">505.</a> +<i>fovet</i>, incendit, excitat, ut θάλπειν ἔρωτα, etc. +—<a name = "not3_506" id = "not3_506" href = +"#line3_506">506 sq.</a> +Cf. Liv. XXI, 30. +—<i>obsequio Superum</i>, etc., favore deorum perpetuaque rerum +fortuna <i>fessos</i>, emollitos, ut <i>f. luxu</i> <a class = +"crossref" href = "bookXII.html#line12_83">XII, 83</a>. +—<a name = "not3_507" id = "not3_507" href = +"#line3_507">507.</a> <i>dare terga</i>, ut <a class = "crossref" +href = "bookXII.html#line12_329">XII, 329</a>, et ap. Prop. III, <span +class = "smallcaps">ix</span>, 6, forma loquendi, a bellica re +petita, ut mox (<a class = "missing" name = "not3_508" id = "not3_508" +href = "#line3_508"title = "numerus deest">v. 508</a>) +<i>submittere arma</i>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_509" id = "not3_509" href = "#line3_509">509 sq.</a> +Cf. Liv. XXI, 35; Polyb. III, 54, et inf. <a class = "crossref" href = +"bookIX.html#line9_213">IX, 213 sqq.</a> +—<a name = "not3_510" id = "not3_510" href = +"#line3_510">510.</a> <i>Jovis culmen</i>, arcem, Capitolium. +—<i>mœnia Romæ summumque Jovis culmen</i> etiam ipsas Alpes dici +posse existimat Lenz. coll. Polyb. III, 54, ἀκροπόλεως φαίνεσθαι +διάθεσιν ἔχειν τὰς Ἄλπεις τῆς ὅλης Ἰταλίας. Sed <i>Jovis culmen</i> non +bene Alpes dixeris, et sublimior est sensus ille, quem et Liv. XXI, 35, +similiter expressit: <i>mœnia eos jam</i> (ita pro <i>tum</i> legendum +crediderim) <i>transcendere non Italiæ modo, sed etiam urbis romanæ: +<span class = "pagenum notes">205</span> +uno, aut summum altero prælio arcem et caput Italiæ in manu ac potestate +habituros</i>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_512" id = "line3_512"> </a> +Nec mora: <a href = "#var3_512">commotum</a> promissis ditibus agmen</p> +<p><a name = "line3_513" id = "line3_513"> </a> +Erigit in collem, et vestigia linquere nota</p> +<p><a name = "line3_514" id = "line3_514"> </a> +Herculis edicit magni, crudisque locorum</p> +<span class = "linenum">515</span> +<p><a name = "line3_515" id = "line3_515"> </a> +Ferre pedem, ac <a href = "#var3_515">proprio turmas evadere +calle</a>.</p> +<p><a name = "line3_516" id = "line3_516"> </a> +Rumpit inadcessos aditus, atque ardua primus</p> +<p><a name = "line3_517" id = "line3_517"> </a> +Exsuperat, summaque vocat de rupe cohortes.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_514" id = "not3_514" href = "#line3_514">514.</a> +Adroganter jubet, asperis locis inferri pedem, et propriam a quovis sibi +viam muniri. +—<i>crudis locorum</i> græce pro, cr. locis, h. non perviis, seu +nondum calcatis, cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_405">ad I, 405</a>: <i>cruda loca</i>, nondum +trita, ut <i>rudis Amphitrite</i> Catullo LXIII, 11, mare navibus +intactum. +—<a name = "not3_515" id = "not3_515" href = +"#line3_515">515.</a> <i>proprio</i>, quem primus ipse aperuit; N. +Heins.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_516" id = "not3_516" href = "#line3_516">516.</a> +<i>Rumpit aditus</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_54">ad I, 54</a>. Graviter ita et prima et +difficilis rei molitio exprimitur. +—<a name = "not3_517" id = "not3_517" href = +"#line3_517">517.</a> <i>Summa rupes</i>, non summum cacumen +Alpium, sed primum, quod Hannibal adscenderat, montis jugum. Lenz.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_518" id = "line3_518"> </a> +Tum, qua durati concreto frigore collis</p> +<p><a name = "line3_519" id = "line3_519"> </a> +Lubrica frustratur canenti semita clivo,</p> +<span class = "linenum">520</span> +<p><a name = "line3_520" id = "line3_520"> </a> +Luctantem ferro glaciem premit: haurit hiatu</p> +<p><a name = "line3_521" id = "line3_521"> </a> +Nix resoluta viros, altoque <a href = "#var3_521">e culmine</a> +præceps</p> +<p><a name = "line3_522" id = "line3_522"> </a> +<a href = "#var3_522">Humenti</a> turmas operit delapsa ruina.</p> +<p><a name = "line3_523" id = "line3_523"> </a> +Interdum adverso <a href = "#var3_523">glomeratas</a> turbine Corus</p> +<span class = "pagenum">206</span> +<p><a name = "line3_524" id = "line3_524"> </a> +In media ora nives fuscis agit horridus alis:</p> +<span class = "linenum">525</span> +<p><a name = "line3_525" id = "line3_525"> </a> +Aut <a href = "#var3_525">rursum inmani</a> stridens avulsa procella</p> +<p><a name = "line3_526" id = "line3_526"> </a> +<a href = "#var3_526">Nudatis rapit arma viris</a>, volvensque per +orbem</p> +<p><a name = "line3_527" id = "line3_527"> </a> +Contorto rotat in nubes sublimia flatu.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_518" id = "not3_518" href = "#line3_518">518</a> <a name += "not3_519" id = "not3_519" href = "#line3_518">seq.</a> +Bene comparant Petron. 123. «Sed postquam turmæ nimbos fregere ligatos, +Et pavidus quadrupes undarum vincula rupit, Incaluere nives; mox flumina +montibus altis Undabant modo nata; sed hæc quoque justa putares. Tum +vero malefida prius vestigia lusit, Decepitque pedes: passim turmæque +virique Armaque congesta strue deplorata jacebant.» Cf. et Liv. XXI, 35 +et 36. +—<i>concreto frigore</i>, ut ap. Virg. Ge. II, 376. +—<i>qua lubrica semita frustratur</i> sc. pedem (nisi malis +Hannibalem), certum vestigium terræ imponere non sinebat <i>canens +clivus</i>, nive obductus, Hannibal <i>premit glaciem</i> sc. pedibus, +incedit cum exercitu super glaciem, <i>luctantem ferro</i>, quæ armis et +militibus resistebat, eos quasi subplantabat et prosternebat, etc., quas +ærumnas Pœni in descensu +<span class = "pagenum notes">206</span> +potius passi sunt teste Liv. XXI, 36. Lenz. +—<a name = "not3_524" id = "not3_524" href = +"#line3_524">524.</a> <i>fuscis alis</i>, ut <a class = "crossref" +href = "bookXII.html#line12_617">XII, 617</a>, quæ atras nubes adducunt, +unde et venti dicuntur <i>nigri</i>, <!--sushi?--> <i>picei</i>, etc. +Cf. Val. Fl. VI, 494, et quos ibi Ill. Harles. laudat, Broukh. ad +Tibull. II, <span class = "smallcaps">i</span>, 89, et Stanley ad +Æschyli Prom. v. 88. +—<a name = "not3_525" id = "not3_525" href = +"#line3_525">525.</a> Invertit Maroniana Æn. I, 102. +—<a name = "not3_527" id = "not3_527" href = +"#line3_527">527.</a> <i>Contorta flatu</i>, turbine.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_528" id = "line3_528"> </a> +Quoque magis subiere jugo, atque, evadere nisi,</p> +<p><a name = "line3_529" id = "line3_529"> </a> +<a href = "#var3_529">Erexere gradum</a>, crescit labor: ardua supra</p> +<span class = "linenum">530</span> +<p><a name = "line3_530" id = "line3_530"> </a> +Sese aperit fessis, et nascitur altera moles,</p> +<p><a name = "line3_531" id = "line3_531"> </a> +Unde nec edomitos exsudatosque labores</p> +<p><a name = "line3_532" id = "line3_532"> </a> +Respexisse libet; tanta formidine <a href = "#var3_532">plana</a></p> +<p><a name = "line3_533" id = "line3_533"> </a> +Exterrent repetita oculis, atque una pruinæ</p> +<p><a name = "line3_534" id = "line3_534"> </a> +Canentis, quacumque datur <a href = "#var3_534">permittere</a> +visus,</p> +<span class = "linenum">535</span> +<p><a name = "line3_535" id = "line3_535"> </a> +Ingeritur facies. Medio sic navita ponto,</p> +<p><a name = "line3_536" id = "line3_536"> </a> +Quum dulces liquit terras, et inania nullos</p> +<p><a name = "line3_537" id = "line3_537"> </a> +Inveniunt ventos securo carbasa malo,</p> +<p><a name = "line3_538" id = "line3_538"> </a> +Inmensas prospectat aquas, ac victa profundis</p> +<span class = "pagenum">207</span> +<p><a name = "line3_539" id = "line3_539"> </a> +Æquoribus fessus renovat sua lumina cælo.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_530" id = "not3_530" href = "#line3_530">530.</a> +<i>altera moles</i>, laboris species et molestia, <i>nascitur</i>, +oritur, adparet. +—<a name = "not3_531" id = "not3_531" href = +"#line3_531">531.</a> <i>Unde</i>, ex qua altitudine; quæ tanta +erat, ut vix sine quadam oculorum animique vertigine despicere possent. +—<i>altera moles</i>, novus collis, <i>unde</i>, de quo. Lenz. +—<a name = "not3_533" id = "not3_533" href = +"#line3_533">533.</a> <i>pruinæ</i>, gelu, seu nivis, ut <a class = +"crossref" href = "bookIV.html#line4_744">IV, 744</a>, et ap. Virg. Ge. +II, 376; III, 368; IV, 518. +—<a name = "not3_534" id = "not3_534" href = +"#line3_534">534.</a> <i>permittere</i>, mittere. Ubivis nil nisi +nivem conspiciunt, qua totus mons obrutus est, et acies oculorum +obtunditur: quod egregia comparatione illustratur. +—<a name = "not3_536" id = "not3_536" href = +"#line3_536">536.</a> <i>inania</i>, vento non inflata. +—<a name = "not3_537" id = "not3_537" href = +"#line3_537">537.</a> <i>securo</i>, a vi ventorum, quoniam hi +quiescunt. +<span class = "pagenum notes">207</span> +—<a name = "not3_538" id = "not3_538" href = +"#line3_538">538, 539.</a> Oculos <i>lassare</i>, <i>vincere</i> et +<i>consumere</i> dicuntur æquora omniaque ea, quibus videndis diu +intenti sunt, quia tum eadem semper rerum facies redit, nec quidquam +novi et jucundi obfertur, cujus varietate oculi reficiantur quasi et +recreentur: παπταίνων ἐμόγησα dixit Musæus Amor. Leandr. et Herus +v. 78. Cf. <a class = "crossref" href = +"#line3_157">v. 157</a>, <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#not7_470">ad VII, 470</a>; Burm. ad Val. Fl. III, 661, et +VI, 174. —ἔκαμον δὲ μοι ὄσσε Πάντη παπταίνοντε πρὸς ἠεροειδέα +πέτρην, dixit Homerus, Odyss. μ, 232. Lenz. +—<a href = "#line3_538">538.</a> <i>victa</i>, fessa. +—<a name = "not3_539" id = "not3_539" href = +"#line3_539">539.</a> <i>renovat</i>, recreat. +—<i>cælo</i>, ejus adspectu.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">540</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_540" id = "line3_540"> </a> +Jamque, <a href = "#var3_540">super clades</a> atque inportuna +locorum,</p> +<p><a name = "line3_541" id = "line3_541"> </a> +Inluvie rigidæque comæ squalore perenni</p> +<p><a name = "line3_542" id = "line3_542"> </a> +Horrida semiferi promunt e rupibus ora;</p> +<p><a name = "line3_543" id = "line3_543"> </a> +Atque <a href = "#var3_543">effusa</a> cavis exesi pumicis antris</p> +<p><a name = "line3_544" id = "line3_544"> </a> +Alpina invadit manus, adsuetoque vigore</p> +<span class = "linenum">545</span> +<p><a name = "line3_545" id = "line3_545"> </a> +Per dumos, notasque nives, atque invia pernix</p> +<p><a name = "line3_546" id = "line3_546"> </a> +Clausum montivagis infestat cursibus hostem.</p> +<p><a name = "line3_547" id = "line3_547"> </a> +Mutatur jam forma locis: hic sanguine multo</p> +<p><a name = "line3_548" id = "line3_548"> </a> +Infectæ rubuere nives: hic, nescia vinci,</p> +<p><a name = "line3_549" id = "line3_549"> </a> +Paulatim glacies sedit tepefacta <a href = "#var3_549">cruore</a>;</p> +<span class = "linenum">550</span> +<p><a name = "line3_550" id = "line3_550"> </a> +Dumque premit sonipes duro vestigia cornu,</p> +<p><a name = "line3_551" id = "line3_551"> </a> +Ungula perfossis hæsit <a href = "#var3_551">comprensa</a> pruinis.</p> +<p><a name = "line3_552" id = "line3_552"> </a> +Nec pestis <a href = "#var3_552">lapsus simplex: abscisa</a> +relinquunt</p> +<span class = "pagenum">208</span> +<p><a name = "line3_553" id = "line3_553"> </a> +Membra gelu, fractosque asper rigor amputat artus.</p> +<p><a name = "line3_554" id = "line3_554"> </a> +Bis senos soles, totidem <a href = "#var3_554">per vulnera</a> sævas</p> +<span class = "linenum">555</span> +<p><a name = "line3_555" id = "line3_555"> </a> +Emensi noctes, optato vertice sidunt,</p> +<p><a name = "line3_556" id = "line3_556"> </a> +Castraque <a href = "#var3_556">præruptis suspendunt</a> ardua +saxis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_540" id = "not3_540" href = "#line3_540">540</a> <a name += "not3_541" id = "not3_541" href = "#line3_540">seq.</a> +Cf. Liv. XXI, 33; Polyb. III, 51... 53. +—<a name = "not3_542" id = "not3_542" href = +"#line3_542">542.</a> <i>semiferi</i>, barbari homines montani.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_547" id = "not3_547" href = "#line3_547">547.</a> +<i>sanguine multo</i> ob stragem Pœnorum Alpinorumque. +—<a name = "not3_550" id = "not3_550" href = +"#line3_550">550</a> <a name = "not3_551" id = "not3_551" href = +"#line3_550">seq.</a> Cf. Polyb. III, 55, et Liv. XXI, 36, extr. +—<i>premit vestigia</i>, ut ap. Virg. Æn. XI, 788.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_552" id = "not3_552" href = "#line3_552">552,</a> +<a name = "not3_553" id = "not3_553" href = "#line3_553">553.</a> Nec +jumentorum lapsus unica calamitas fuit, sed adcessit etiam hæc, ut +<span class = "pagenum notes">208</span> +pedes, in acuta et rigida glacie hærentes, frangerentur.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_554" id = "not3_554" href = "#line3_554">554.</a> Nono +id die factum, Polyb. III, 53, et Liv. XXI, 35, tradunt, et forma +orationis ut ap. Virg. Æn. III, 203. Drak. +—<i>per</i>, inter, <i>vulnera</i>, quæ ad membra fracta et +vulnerata, pugnasque cum montanis initas spectant. +—<a name = "not3_555" id = "not3_555" href = +"#line3_555">555.</a> <i>optato vertice sidunt</i>, ut ap. Virg. +Æn. VI, 203. +—<a name = "not3_556" id = "not3_556" href = +"#line3_556">556.</a> <i>suspendunt</i>, vid. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_128">ad I, 128</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_557" id = "line3_557"> </a> +At Venus, ancipiti mentem labefacta timore,</p> +<p><a name = "line3_558" id = "line3_558"> </a> +Adfatur genitorem, et rumpit mœsta querelas:</p> +<p><a name = "line3_559" id = "line3_559"> </a> +«Quis pœnæ modus, aut pereundi terminus, oro,</p> +<span class = "linenum">560</span> +<p><a name = "line3_560" id = "line3_560"> </a> +Æneadis erit? <a href = "#var3_560">et quando</a> terrasque +fretumque</p> +<p><a name = "line3_561" id = "line3_561"> </a> +Emensis sedisse dabis? cur pellere nostros</p> +<p><a name = "line3_562" id = "line3_562"> </a> +A te concessa Pœnus parat urbe nepotes?</p> +<p><a name = "line3_563" id = "line3_563"> </a> +Alpibus inposuit Libyen, finemque minatur</p> +<p><a name = "line3_564" id = "line3_564"> </a> +Imperio: casus metuit jam Roma Sagunti.</p> +<span class = "linenum">565</span> +<p><a name = "line3_565" id = "line3_565"> </a> +Quo Trojæ extremos cineres, sacramque ruinam,</p> +<p><a name = "line3_566" id = "line3_566"> </a> +Assaracique larem, et Vestæ secreta feramus,</p> +<p><a name = "line3_567" id = "line3_567"> </a> +Da sedem, genitor, tutisque jacere: parumne est,</p> +<p><a name = "line3_568" id = "line3_568"> </a> +Exsilia errantes totum quæsîsse per orbem?</p> +<p><a name = "line3_569" id = "line3_569"> </a> +Anne iterum capta <a href = "#var3_569">repetentur</a> Pergama +Roma?»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_557" id = "not3_557" href = "#line3_557">557 sqq.</a> +Similis oratio Veneris ap. Virg. Æn. I, 229 sq., et inpr. +X, 16 sqq. Dea Romanis suis timet et de periculo ipsis inminente +queritur, quasi hostis jam ad mœnia urbis esset. +—<i>mentem labefacta</i>, ut ap. Virg. Æn. IV, 395. +—<a name = "not3_558" id = "not3_558" href = +"#line3_558">558.</a> <i>rumpit querelas</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_95">ad I, 95</a>. +—<a name = "not3_561" id = "not3_561" href = +"#line3_561">561.</a> <i>sedisse</i> h.e. fixas sedes et pacem.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_563" id = "not3_563" href = "#line3_563">563.</a> +<i>Libyen</i>, παθητικῶς, pro exercitu Pœnorum, ut <a class = "crossref" +href = "bookII.html#line2_311">II, 311</a>, et ap. Virg. Æn. I, 68. +Auget rem, ut magis moveat Jovem; Mars.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_565" id = "not3_565" href = "#line3_565">565,</a> +<a name = "not3_566" id = "not3_566" href = "#line3_566">566.</a> Hæc +quoque δεινῶς et cum mœroris sensu dicta. Cf. Heyne ad Virg. Æn. +V, 787; IX, 259, et Exc. IX, ad Æn. II. +—<i>sacra ruina</i>, ut <i>Trojæ cineres</i>, vel potius Palladium +διϊπετὲς, quod cum Penatibus et igne sacro etiam conjunxit Lucan. IX, +990 sq. Cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_251">ad +I, 251</a>. +—<a name = "not3_568" id = "not3_568" href = +"#line3_568">568.</a> Cf. Æn. III, 4.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_569" id = "not3_569" href = "#line3_569">569.</a> Possis +hæc ita explicare: An fata Trojæ bis captæ (vid. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_43">ad I, 43</a>.) repetentur, Roma bis +capta, quam primum +<span class = "pagenum notes">209</span> +Galli expugnarunt? an Romanis eadem, quæ Trojanis, obtingent? vel: an, +Roma iterum capta, Troja restaurabitur et Pergama recidiva erunt? vel +etiam: <i>an iterum repetentur Pergama</i>, h.e. an iterum Romani, a +Trojanis oriundi, Trojam revertentur, Roma capta.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">209</span> +<span class = "linenum">570</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_570" id = "line3_570"> </a> +<a href = "#var3_570">His Venus</a>; et contra genitor sic deinde +profatur:</p> +<p><a name = "line3_571" id = "line3_571"> </a> +«Pelle metus, <a href = "#var3_571">neu</a> te Tyriæ conamina gentis</p> +<p><a name = "line3_572" id = "line3_572"> </a> +Turbarint, Cytherea: tenet, longumque tenebit</p> +<p><a name = "line3_573" id = "line3_573"> </a> +Tarpeias arces sanguis tuus: hac ego Martis</p> +<p><a name = "line3_574" id = "line3_574"> </a> +Mole viros spectare paro, atque expendere bello.</p> +<span class = "linenum">575</span> +<p><a name = "line3_575" id = "line3_575"> </a> +Gens ferri patiens, ac læta domare labores,</p> +<p><a name = "line3_576" id = "line3_576"> </a> +Paulatim antiquo patrum desuescit honori;</p> +<p><a name = "line3_577" id = "line3_577"> </a> +Atque ille, haud unquam parcus pro laude cruoris,</p> +<p><a name = "line3_578" id = "line3_578"> </a> +Et semper famæ sitiens, obscura sedendo</p> +<p><a name = "line3_579" id = "line3_579"> </a> +Tempora agit, mutum volvens inglorius ævum,</p> +<span class = "linenum">580</span> +<p><a name = "line3_580" id = "line3_580"> </a> +Sanguine de nostro populus, blandoque veneno</p> +<p><a name = "line3_581" id = "line3_581"> </a> +Desidiæ virtus paulatim <a href = "#var3_581">evicta</a> senescit.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_570" id = "not3_570" href = "#line3_570">570.</a> +Manifesta imitatio Maronis Æn. I, 254 sqq., ubi vid. Heyne, et Exc. +XIV, ad Virg. Æn. VI, p. 669. Silium tamen cum eo et novis +sententiis imaginibusque, et verborum ornatu contendisse videbis. Forte +et respexit Æ. VI, 766... 888. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_125">ad I, 125</a>. +—<a name = "not3_573" id = "not3_573" href = +"#line3_573">573,</a> <a name = "not3_574" id = "not3_574" href = +"#line3_574">574.</a> Hoc tam gravi bello Romanorum virtutem exercere et +explorare, vel ex ejus eventu æstimare constitui. Causam vid. inf. +<a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_603">IV, 603, 604</a>, et +cf. sup. <a class = "crossref" href = "#line3_163">v. 163 sq.</a>, +et Flor. I, 13.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_575" id = "not3_575" href = "#line3_575">575</a> <a name += "not3_576" id = "not3_576" href = "#line3_575">seqq.</a> +Romani ab antiqua virtute et severiore majorum disciplina paulatim +desciscunt. Conf. præclara loca Hor. Od. II, 15, tota, et Juven. XIV, +160 seq. +—<i>ferri</i>, belli ejusque ærumnarum. +—<i>læta domare labores</i>, φιλόπονος, φιλοκίνδυνος, φιλοπόλεμος. +—<a name = "not3_578" id = "not3_578" href = +"#line3_578">578.</a> <i>sedendo</i>, vid. <a class = "crossref" +href = "#not3_142">ad v. 142</a>. +—<a name = "not3_579" id = "not3_579" href = +"#line3_579">579.</a> Verba Maroniana, ex h.l. explicanda, Æn. XII, +397, ubi vid. Heyne in Exc. IV. Conf. sup. <a class = "crossref" href = +"#not3_123">ad v. 123</a> et <a class = "crossref" href = +"#not3_145">145</a>. +—<i>mutum</i>, ut <i>surdum</i> et <i>cæcum</i>. Cf. <a class = +"crossref" href = "bookVI.html#not6_75">ad VI, 75</a>, et Ernesti clav. +Cic. +—<i>volvens</i>, doctius quam agens, ut apud Virgil. Georgic. lib. +II, vers. 295. Proprie anni se volvere, seu volvi dicuntur v.c. Æneid. +lib. I, v. 234, 269; et lib. IX, v. 7; περιτελλομένων +ἐνιαυτῶν, Hom. Iliad. β, 551; θ, 404. +—<a name = "not3_580" id = "not3_580" href = +"#line3_580">580.</a> <i>Blandum venenum</i> præclare tribuitur +<i>desidiæ</i>, quæ in mentes hominum, illecebris ipsius inretitas +delinitasque, sensim, instar veneni, se insinuat. Cf. <a class = +"crossref" href = "bookVII.html#line7_260">VII, 260</a>; <a class = +"crossref" href = "bookXI.html#line11_550">XI, 550</a>; <a class = +"crossref" href = "bookXIII.html#line13_536">XIII, 536</a>. +—<a name = "not3_581" id = "not3_581" href = +"#line3_581">581.</a> <i>senescit</i>, conf. <a class = "crossref" +href = "bookII.html#not2_457">ad II, 457</a>.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">210</span> +<p><a name = "line3_582" id = "line3_582"> </a> +Magnæ molis opus, multoque labore parandum,</p> +<p><a name = "line3_583" id = "line3_583"> </a> +Tot populos inter, soli sibi poscere regna.</p> +<p><a name = "line3_584" id = "line3_584"> </a> +Jamque tibi veniet tempus, quo maxima rerum</p> +<span class = "linenum">585</span> +<p><a name = "line3_585" id = "line3_585"> </a> +Nobilior sit Roma malis. <a href = "#var3_585">Hinc</a> nomina +nostro</p> +<p><a name = "line3_586" id = "line3_586"> </a> +Non indigna polo referet labor: hinc tibi Paulus,</p> +<p><a name = "line3_587" id = "line3_587"> </a> +Hinc Fabius, <a href = "#var3_587">gratusque</a> mihi Marcellus +opimis.</p> +<p><a name = "line3_588" id = "line3_588"> </a> +Hi tantum parient Latio per vulnera regnum,</p> +<p><a name = "line3_589" id = "line3_589"> </a> +Quod luxu, et multum mutata mente nepotes</p> +<span class = "linenum">590</span> +<p><a name = "line3_590" id = "line3_590"> </a> +Non tamen evertisse queant. Jamque ipse creatus,</p> +<p><a name = "line3_591" id = "line3_591"> </a> +Qui Pœnum revocet patriæ, Latioque <a href = +"#var3_591">repulsum</a></p> +<p><a name = "line3_592" id = "line3_592"> </a> +Ante suæ muros Carthaginis exuat armis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">210</span> +<a name = "not3_584" id = "not3_584" href = "#line3_584">584.</a> Ad +consilium Silii sufficiebat, non nisi viros bell. Pun. II claros, +gentemque Flaviam, poetæ temporibus regnantem, laudasse. +—<i>maxima rerum</i>, ut ap. Virg. Ge. II, 534, ubi vid. Burm. et +Heyne. +—<a name = "not3_585" id = "not3_585" href = +"#line3_585">585.</a> <i>Nobilior sit Roma malis</i>, ipsis malis +cladibusque animosior, major et illustrior. Drak. laudat Sidon. Apoll. +V, 65; VII, 6 (ubi vid. Savar.), et verba Liv. XXVI, 41: «Ea +fato quodam data nobis sors est, ut magnis omnibus bellis victi +vicerimus.» Add. Liv. XXII, 37, pr. XXVII, 14, et inpr. splendid. loc. +Hor. Od. IV, 53... 68, ubi vid. Jani. +—<a name = "not3_586" id = "not3_586" href = +"#line3_586">586.</a> <i>Paulus</i>, L. Æmilius Paulus, Macedonici +pater, <i>animæ magnæ prodigus, superante Pœno</i>, Hor. Od. +I, <span class = "smallcaps">xii</span>, 37. +—<a name = "not3_587" id = "not3_587" href = +"#line3_587">587.</a> <i>gratusque mihi Marcellus opimis</i>, vid. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_133">ad +I, 133</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_590" id = "not3_590" href = +"#line3_590">590</a> sq. Jam natus est P. Scipio Africanus; cf. +var. lect. et <a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_487">VII, +487 sq.</a></p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_593" id = "line3_593"> </a> +Hinc, Cytherea, tuis longo regnabitur ævo.</p> +<p><a name = "line3_594" id = "line3_594"> </a> +Exin se Curibus virtus cælestis ad astra</p> +<span class = "pagenum">211</span> +<span class = "linenum">595</span> +<p><a name = "line3_595" id = "line3_595"> </a> +<a href = "#var3_595">Efferet, et sacris augebit nomen Iulis</a></p> +<p><a name = "line3_596" id = "line3_596"> </a> +Bellatrix gens <a href = "#var3_596">baccifero</a> nutrita Sabino.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_593" id = "not3_593" href = "#line3_593">593.</a> Postea +Imperatores, seu Augusti diu summæ rerum præerunt.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_594" id = "not3_594" href = "#line3_594">594.</a> +Sequitur nunc Flaviæ gentis elogium, splendidissimo verborum ornatu +expressum, et <a class = "crossref" href = "#line3_607">v. 607 +sqq.</a> ubi de Domitiano agitur, quo regnante poeta carmen hoc +composuit, in summam turpemque adulationem compositum, quæ eo magis +displicet, quod Jupiter loquitur. Quodammodo tamen, si non defendi, +certe excusari potest, si miseram illorum temporum hominumque doctorum +conditionem reputaveris. Hinc similia poetarum loca v.c. Val. Fl. +I, 7 sq., et inpr. Statii passim obvia. Huc adcedit, quod +Silius h.l. res Romanas vaticinio exponit, unde +<span class = "pagenum notes">211</span> +facile ad graviorem spiritum adsurgere, resque amplificare et ad +miraculum evehere poterat. +—Tum regnabit «gens Flavia, obscura illa quidem, ac sine ullis +majorum imaginibus, sed tamen reipubl. nequaquam pœnitenda,» ex Sabinis +orta, quorum princeps urbs Cures, vid. Sueton. Vesp. c. 1, 2 et 12. +—<a name = "not3_595" id = "not3_595" href = +"#line3_595">595.</a> Augebit numerum <i>sacrorum</i> h.e. Divorum, +consecratorum Cæsarum; nisi malis <i>sacris</i> pro substant. et +<i>Iulis</i> pro Iuliis, seu Iuleis adcipere, ut sensus sit: augebit +numerum sacrorum imperialium (ut <i>Iuleæ olivæ</i> et <i>habenæ</i>, +ap. Martial. IX, <span class = "smallcaps">xxxvi</span>, 9, et +<span class = "smallcaps">civ</span>, 15), vel flaminum, quales primum +D. Julius Cæsar, et deinde Cæsares Juliæ gentis habuerunt, addito +Flavialium collegio, quod una cum templo splendidissimo patri fratrique +sacravit Domitianus. De utroque vid. Suet. Domit. 4, 15 et 17. VV. DD. +ad Val. Fl. I, 15; Panuin. Civ. Rom. c. 27; Reines. Inscr. 49; et +Spanh. de V. et P. N. p. 611 (T. II, p. 276). +—<a name = "not3_596" id = "not3_596" href = +"#line3_596">596.</a> <i>Sabino</i> agro <i>baccifero</i>, olivis +abundante; cf. Martial. IV, <span class = "smallcaps">iv</span>, 10; +Virg. Æn. VII, 711; Juven. III, 85. +—<i>Sabinum</i> de Vespasiano, et mox <i>patrem</i> de Marte, vel +Romulo adcipit Lefeb. Male!</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_597" id = "line3_597"> </a> +<a href = "#var3_597">Hinc</a> pater ignotam donabit vincere Thulen,</p> +<p><a name = "line3_598" id = "line3_598"> </a> +Inque Caledonios primus trahet agmina lucos:</p> +<span class = "pagenum">212</span> +<p><a name = "line3_599" id = "line3_599"> </a> +Compescet ripis Rhenum, reget inpiger Afros,</p> +<span class = "linenum">600</span> +<p><a name = "line3_600" id = "line3_600"> </a> +Palmiferamque senex bello domitabit Idumen.</p> +<p><a name = "line3_601" id = "line3_601"> </a> +Nec Stygis ille lacus, viduataque lumine regna,</p> +<p><a name = "line3_602" id = "line3_602"> </a> +Sed Superum <a href = "#var3_602">sedes</a>, nostrosque tenebit +honores.</p> +<p><a name = "line3_603" id = "line3_603"> </a> +Tum juvenis, magno præcellens robore mentis,</p> +<p><a name = "line3_604" id = "line3_604"> </a> +Excipiet patriam molem, <a href = "#var3_604">celsusque</a> feretur,</p> +<span class = "linenum">605</span> +<p><a name = "line3_605" id = "line3_605"> </a> +Æquatum imperio tollens caput: hic fera gentis</p> +<p><a name = "line3_606" id = "line3_606"> </a> +Bella Palæstinæ primo delebit in ævo.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_597" id = "not3_597" href = "#line3_597">597.</a> +<i>pater</i>, Vespasianus, vincet <i>Caledonios</i> (in Britannia +barbara, nunc Scotia), h.e. Britannos. Vid. Sueton. Vespasian. cap. 4; +Tacit. vit. Agricol. cap. 13 et 17; Valer. Flacc. lib. I, 7 seq. +—<i>donabit vincere</i>, al. <i>dabit</i>, δώσει, Hom. Conf. supra +<a class = "crossref" href = "#line3_136">vers. 136</a>. +—<i>Thule</i> extremi septemtrionis insula, veteribus +<i>ignota</i>, quorum alii Schetlandiam, alii Islandiam, alii denique +Scandinaviæ penins. (Sueciam et Norwegiam) intellexisse putantur. Cf. +Ill. Voss. ad Virg. Ge. I, 30; Dietz. ad Mel. III, 6, +p. 57, <i>Schwedische Bibliotek</i>, P. I, §. 12, +p. 22 seq.; Cel. Schlözer. <i>Allgem. Nord. Gesch.</i> (<i>Allgem. +Welthistorie</i>, T. XXXI), p. 14... 20, 62, 70, 160 seq., 201 sq. +«Insulam Vecten, Britanniæ proximam, in ditionem redegit,» teste Suet. +c. 4. Pro ea <i>Thulen</i> posuit poeta. +—<a name = "not3_598" id = "not3_598" href = +"#line3_598">598.</a> <i>lucos</i>, silvam Caledoniam, notam ex +Ptol. Flor. I, 17; Plin. IV, 16; Cæs. b. Gall. +<span class = "pagenum notes">212</span> +III, 10. +—<a name = "not3_599" id = "not3_599" href = +"#line3_599">599.</a> «Legatus legionis in Germaniam missus est, et +sortitus Africam integerrime, nec sine magna dignatione, administravit,» +Sueton. c. 4. +—<i>Rhenum</i>, ejus adcolas. +—<a name = "not3_600" id = "not3_600" href = +"#line3_600">600.</a> Senex Judæam in provinciæ formam rediget. +Vid. Suet. c. 4; Tac. Hist. I, 10; III, 4; V, 10. +—<i>Palmiferam Idumen</i>, cf. <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#line7_456">VII, 456</a>; et Virg. Ge. III, 12, ubi vid. +Heyne.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_601" id = "not3_601" href = "#line3_601">601,</a> +<a name = "not3_602" id = "not3_602" href = "#line3_602">602.</a> Cf. Virg. +Ge. I, 503; Æn. I, 289, 290; et Hor. Od. I, <span class = +"smallcaps">ii</span>, 45 sq. +—<i>viduata lumine regna</i>, ut ap. Virg. Cul. v. 372, ubi +vid. Intpp.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_603" id = "not3_603" href = "#line3_603">603.</a> +<i>juvenis</i>, Titus. +—<i>præcellens robore mentis</i>, cf. Suet. Tit. c. 3; Tac. Hist. +II, 1. +—<a name = "not3_604" id = "not3_604" href = +"#line3_604">604.</a> <i>molem patriam</i>, paterni imperii; vel +majestatem et potentiam patris. Vide Gronovii Observat. I, 21 extr. +—<a name = "not3_606" id = "not3_606" href = +"#line3_606">606.</a> Confer Sueton. ibid. cap. 5; Tacit. Histor. +lib. V, <span class = "smallcaps">i</span>, 10 seq.; et Joseph. de +b. Jud.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_607" id = "line3_607"> </a> +At tu <a href = "#var3_607">transcendes</a>, Germanice, facta +tuorum,</p> +<p><a name = "line3_608" id = "line3_608"> </a> +Jam puer auricomo <a href = "#var3_608">præformidate Batavo</a>.</p> +<p><a name = "line3_609" id = "line3_609"> </a> +Nec te terruerint Tarpeii culminis ignes:</p> +<span class = "pagenum">213</span> +<span class = "linenum">610</span> +<p><a name = "line3_610" id = "line3_610"> </a> +Sacrilegas inter flammas servabere terris;</p> +<p><a name = "line3_611" id = "line3_611"> </a> +Nam te longa manent nostri consortia mundi.</p> +<p><a name = "line3_612" id = "line3_612"> </a> +Huic laxos arcus olim Gangetica pubes</p> +<p><a name = "line3_613" id = "line3_613"> </a> +Submittet, vacuasque <a href = "#var3_613">ostendent</a> Bactra +pharetras.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_607" id = "not3_607" href = "#line3_607">607.</a> Laudes +Domitiani, ut <a class = "crossref" href = +"bookXIV.html#line14_687">XIV, 687 sq.</a> +—Vers. 607, quod jam Drak. monuit, spectat ad expeditionem, quam +anno Chr. LXX et ætatis circiter XIX, in Germanos suscepit, et ad +duplicem de iis triumphum cognomenque <i>Germanici</i> propter victoriam +imaginariam a. Chr. LXXXI, ab ipso sumtum. Vid. Dodwell. Annal. Stat. +§. 8; Suet. Dom. 2, 6, 13; Tac. Agr. 39 sq.; et Hist. IV, 85 sq.; +Martial. II, 2; VIII, 26 al.; Stat. Silv. I, 1; +IV, 1 al. +—<i>transcendes</i>, ut apud Sen. Troad. 702, et Thyest. 912. +—<a name = "not3_608" id = "not3_608" href = +"#line3_608">608.</a> <i>puer</i> ex usu Romanorum dicitur. Cf. +<a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_130">IV, 130</a>, <a class += "crossref" href = "bookIV.html#line4_454">454</a>; Duker. ad Flor. +II, 6, p. 296, et simil. loc. Martial. II, 2. +—<i>auricomo Batavo</i>, Germanis, quibus, æque ac Gallis, crinis +tam a natura, quam ab arte rutilus est; cf. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_202">IV, 202</a>, et Tac. Germ. c. 4, ubi vid. +Lips.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_609" id = "not3_609" href = "#line3_609">609.</a> Cf. +Suet. Dom. 1, ubi vid. Ern. et Tac. Hist. III, 69... 74. +—<i>culminis</i>, templi, ut ap. Stat. Silv. III, 202; Claud. R. +P. I, 68, et laud. +<span class = "pagenum notes">213</span> +Stil. II, 401. +—<a name = "not3_610" id = "not3_610" href = +"#line3_610">610.</a> <i>Sacrilegas flammas</i>, vid. Heyne Obss. +ad Tibull. III, <span class = "smallcaps">v</span>, 11. +—<a name = "not3_611" id = "not3_611" href = +"#line3_611">611.</a> <i>Mundus</i>, totius universi compages, hic +pro terra adcipitur, unde <i>nostri mundi</i>, Drak. Sed hanc ipsam ob +causam præstiterit, cælum interpretari et <i>longa</i>, longinqua, sera, +remota. Cf. mox <a class = "crossref" href = "#line3_626">v. 626, +627</a>. +—<i>mundum</i> pro cælo dici, observant Drak. ad XII, 336; Broukh. +Vulp. et Heyne ad Tibull. III, <span class = "smallcaps">iv</span>, 18; +Ill. Harles. ad Val. Fl. I, 246 (<i>ipse suo voluit commercia mundo +Jupiter</i>, etc.), 563, et in Anthol. lat. poet. p. 9 et 164.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_612" id = "not3_612" href = "#line3_612">612,</a> +<a name = "not3_613" id = "not3_613" href = "#line3_613">613.</a> Silius +imitatur morem poetarum seculi Augustei, qui in Augusti gratiam de rebus +ejus <i>Parthicis Indicisque</i> magnifice loquuntur; quorum tamen +adulatio honestior est, quoniam Augustus arma certe contra Parthos +paravit, eoque tantum iis metum incussit, ut signa militaria +restituerent. De Domitiano ne hoc quidem constat. Cf. tamen Dio. Fragm. +49; Stat. Silv. IV, <span class = "smallcaps">iii</span>, 154 al. Dausq. +mentionem facit nummi ap. Occonem, quo Domitianus Cos. V, et Parthus +signa reddens cusus est.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_614" id = "line3_614"> </a> +Hic et ab Arctoo currus aget axe per Urbem,</p> +<span class = "linenum">615</span> +<p><a name = "line3_615" id = "line3_615"> </a> +Ducet et Eoos, Baccho cedente, triumphos.</p> +<p><a name = "line3_616" id = "line3_616"> </a> +Idem, indignantem transmittere Dardana signa,</p> +<p><a name = "line3_617" id = "line3_617"> </a> +Sarmaticis victor compescet <a href = "#var3_617">sedibus</a> +Istrum.</p> +<p><a name = "line3_618" id = "line3_618"> </a> +Quin et Romuleos superabit voce nepotes,</p> +<p><a name = "line3_619" id = "line3_619"> </a> +<a href = "#var3_619">Quîs erit</a> eloquio partum decus: huic sua +Musæ</p> +<span class = "pagenum">214</span> +<span class = "linenum">620</span> +<p><a name = "line3_620" id = "line3_620"> </a> +Sacra ferent; meliorque lyra, cui substitit Hebrus,</p> +<p><a name = "line3_621" id = "line3_621"> </a> +Et venit Rhodope, Phœbo miranda loquetur.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_614" id = "not3_614" href = "#line3_614">614.</a> +Innuitur duplex triumphus de Cattis Dacisque, vid. Suet. c. 6; Stat. +Silv. I, <span class = "smallcaps">i</span>, 7; <span class = +"smallcaps">ii</span>, 180; <span class = "smallcaps">iv</span>, 89 sq.; +Martial. VIII, 65. +—<i>currus</i> triumphales, ut <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_616">I, 616</a>; <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_546">VI, 546</a> (ubi vid. Heins. et Drak.); <a class += "crossref" href = "bookVII.html#line7_558">VII, 558</a>; <a class = +"crossref" href = "bookIX.html#line9_635">IX, 635</a>. +—<a name = "not3_615" id = "not3_615" href = +"#line3_615">615.</a> <i>Eoos</i> de Indis et Parthis. +—<i>Baccho cedente</i>, cf. <a class = "crossref" href = +"bookXVII.html#line17_648">XVII, 648</a>; Herman. Mythol. Lyricorum, +p. 262; et Virg. Æn. VI, 805.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_616" id = "not3_616" href = "#line3_616">616,</a> +<a name = "not3_617" id = "not3_617" href = "#line3_617">617.</a> De +Sarmatico bello vid. Suet. c. 6; Stat. Th. I, 19 al. Cf. var. +lect.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_618" id = "not3_618" href = "#line3_618">618.</a> +Eloquentia iis quoque Romanis antecellet, qui ea maxime inclaruere, cf. +Suet. c. 20. Minervæ filium se jactabat, teste Philostr. vit. Apoll. +VII, 12; VIII, 10. Sapientia Palladi Jovique par dicitur Stat. Silv. +I, <span class = "smallcaps">i</span>, 37 sq.; et Martial. VI, 10. +—<a name = "not3_619" id = "not3_619" href = +"#line3_619">619.</a> Studium ejus poeticum +<span class = "pagenum notes">214</span> +turpiter laudant multi v.c. Quintil. Inst. Or. IV; Proœm. et +X, <span class = "smallcaps">i</span>, 91; Val. Fl. I, 12 sq. +(ubi vid. Heins.); Tac. Hist. IV, extr. Plin. in Præf. Stat. Ach. +I, 14. +—<i>huic sua Musæ Sacra ferent</i>, poetæ in ejus honorem carmina +scribent, vel tanquam fautor et princeps poetarum coletur. Sed proprie +hæc intelligere, a reliqua adulatione vix abhorret. +—<a name = "not3_620" id = "not3_620" href = +"#line3_620">620.</a> <i>melior lyra</i>, etc., vincet ipsam Orphei +Thracii lyram, quæ tamen fluviorum retardavit cursum, et montes +silvasque secum duxit; cf. Hor. Od. I, <span class = +"smallcaps">xii</span>, 7 sq., et a Drak. laudatum Occonis numisma +XVII, cum duabus lyris.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_622" id = "line3_622"> </a> +<a href = "#var3_622">Ille</a> etiam, qua prisca, vides, stat regia +nobis,</p> +<p><a name = "line3_623" id = "line3_623"> </a> +Aurea Tarpeia ponet Capitolia rupe,</p> +<p><a name = "line3_624" id = "line3_624"> </a> +Et junget nostro templorum culmina cælo.</p> +<span class = "linenum">625</span> +<p><a name = "line3_625" id = "line3_625"> </a> +<a href = "#var3_625">Tunc, o nate Deum</a>, Divosque dature, beatas</p> +<p><a name = "line3_626" id = "line3_626"> </a> +Imperio terras patrio rege. Tarda senectam</p> +<p><a name = "line3_627" id = "line3_627"> </a> +Hospitia excipient cæli, solioque Quirinus</p> +<p><a name = "line3_628" id = "line3_628"> </a> +Concedet, mediumque parens fraterque locabunt:</p> +<p><a name = "line3_629" id = "line3_629"> </a> +Siderei juxta radiabunt tempora nati.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_622" id = "not3_622" href = "#line3_622">622.</a> +Capitolium, incendio absumtum (v. 609), et a Vespasiano jam +instauratum, (Suet. Vesp. 8; Tac. Hist. IV, 53) sed de cælo tactum +iterum restituit. Vid. Suet. c. 5; Stat. Silv. I, 6, extr. IV, +<span class = "smallcaps">iii</span>, 16. +—<a name = "not3_623" id = "not3_623" href = +"#line3_623">623.</a> <i>Aurea Capitolia</i> dixit exemplo Virg. +Æn. VIII, 348, ubi vid. Heyne. +—<a name = "not3_624" id = "not3_624" href = +"#line3_624">624.</a> Hæc inprimis spectant ad splendida +ingentiaque templa, quæ Flaviæ genti Jovique Custodi, in Capitolio, +sacravit, vid. <a class = "crossref" href = "#not3_595">ad +v. 595</a>; Suet. c. 5; Tac. Hist. III, 74; Martial. IX, 4 +(<i>Addita quid Latio Flavia templa polo</i>, etc.) et 35, ubi aliarum +quoque ædium mentio fit. Cf. Virg. Æn. VIII, 99.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_625" id = "not3_625" href = "#line3_625">625.</a> +Comparant Virg. Æn. IX, 642, et Stat. Silv. I, <span class = +"smallcaps">i</span>, 76. Statio et Martiali passim <i>Deus</i>, +<i>Jupiter</i>, <i>Tonans</i>, dicitur. Vota Jovis personam dedecent. +—<i>dature</i>, geniture, ut <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#line7_492">VII, 492</a>. +—<a name = "not3_626" id = "not3_626" href = +"#line3_626">626.</a> <i>Tarda senectam Hospitia excipient +cæli</i>, sero Dii senem in consortium recipient. Cf. Hor. Od. +I, <span class = "smallcaps">ii</span>, 45 seq. Sed poeta iterum +personæ, quam loquentem ipse induxit, inmemor fuisse videtur. Jupiter +certe falsus fuit vates: nam Domitianus anno ætatis XLV occisus est. Nec +<i>Divos</i> quoque <i>dedit</i>; sed unicum habuit filium. +—<a name = "not3_627" id = "not3_627" href = +"#line3_627">627.</a> <i>Hospitia</i>, ut <a class = "crossref" +href = "bookXIII.html#line13_278">XIII, 278</a>. +—<i>solioque Q. Concedet</i>, cedet, vel decedet, adsurget, +honoris causa. +—<a name = "not3_629" id = "not3_629" href = +"#line3_629">629.</a> Post apotheosin, Cæsares eorumque liberi +sidera nova fieri +<span class = "pagenum notes">215</span> +putabantur. Vid. Burm. ad Val. Fl. I, 19, et Ovid. Trist. +V, <span class = "smallcaps">ii</span>, 52. Corona autem, vel caput +radiatum divinitatis, sive consecrationis signum. Vid. Suet. Aug. 94; +Flor. IV, 2; Plin. Paneg. c. 52, ubi vid. Schwarz. Lucan. VII, 458. +Cf. Stat. Theb. I, 27 sq. +—<i>tempora</i>, caput, <i>nati</i>, qui inmatura morte defunctus +et consecratus est. Vid. Græv. et Ern. ad Suet. c. 3. Vocem <i>nati</i> +pluraliter capiebat Dausq. qui Domitiano quoque filiam fuisse, Domitiam +Longinam, cum Cell. et aliis putabat. Sed hanc potius uxorem ejus, ex +Suet. Dom. c. 1 notam, fuisse, nec aliorum Domitiani liberorum mentionem +facere Stat. Silv. I, <span class = "smallcaps">i</span>, 99 sq. +aliosque, sed tantum patrem, filium, fratrem ac sororem memorare, jam +monuit Drak. qui etiam h.l. exprimendum curavit nummum Domitiani, a +Tristan. Comment. Hist. T. I, p. 348, illustratum, in quo filius +stellatus conspicitur, orbique insidet, ut pater ap. Occonem, quem +laudavit Dausq.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">215</span> +<span class = "linenum">630</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_630" id = "line3_630"> </a> +Dum pandit seriem venturi Juppiter ævi,</p> +<p><a name = "line3_631" id = "line3_631"> </a> +Ductor Agenoreus, tumulis delatus iniquis,</p> +<p><a name = "line3_632" id = "line3_632"> </a> +Lapsantem dubio devexa per invia nisu</p> +<p><a name = "line3_633" id = "line3_633"> </a> +Firmabat gressum, atque humentia saxa premebat.</p> +<p><a name = "line3_634" id = "line3_634"> </a> +Non acies, hostisve tenet; sed prona minaci</p> +<span class = "linenum">635</span> +<p><a name = "line3_635" id = "line3_635"> </a> +Prærupto <a href = "#var3_635">turbant, et cautibus obvia rupes</a>.</p> +<p><a name = "line3_636" id = "line3_636"> </a> +Stant clausi, mœrentque moras et dura viarum;</p> +<p><a name = "line3_637" id = "line3_637"> </a> +Nec refovere datur torpentia membra quiete.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_630" id = "not3_630" href = "#line3_630">630.</a> Cf. +Liv. XXI, 36, 37, qui copiosius planiusque eadem memorat. +—<i>seriem</i> al. ordinem. Vid. Burm. ad Val. Fl. II, 218; IV, +449. +—<a name = "not3_633" id = "not3_633" href = +"#line3_633">633.</a> <i>humentia</i> nive. +—<a name = "not3_635" id = "not3_635" href = +"#line3_635">635.</a> <i>obvia</i> forte contraria, adversa, +<i>cautibus</i>, propter saxa aspera et abrupta; cf. VV. DD. ad Virg. Æ. +III, 499. +—<i>rupes obvia</i> cum <i>cautibus</i>, ad perpendiculum fere +declivis; Lenz. Sed vid. var. lect.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_638" id = "line3_638"> </a> +Noctem operi jungunt, et robora ferre coactis</p> +<p><a name = "line3_639" id = "line3_639"> </a> +Adproperant humeris, ac raptas collibus ornos.</p> +<span class = "linenum">640</span> +<p><a name = "line3_640" id = "line3_640"> </a> +Jamque ubi nudarunt silva densissima montis,</p> +<span class = "pagenum">216</span> +<p><a name = "line3_641" id = "line3_641"> </a> +Adgessere trabes; rapidisque adcensus in orbem</p> +<p><a name = "line3_642" id = "line3_642"> </a> +Excoquitur flammis scopulus: mox proruta ferro</p> +<p><a name = "line3_643" id = "line3_643"> </a> +Dat gemitum <a href = "#var3_643">putris</a> resoluto <a href = +"#var3_643">pondere moles</a>,</p> +<p><a name = "line3_644" id = "line3_644"> </a> +Atque aperit fessis antiqui regna Latini.</p> +<span class = "linenum">645</span> +<p><a name = "line3_645" id = "line3_645"> </a> +His tandem ignotas transgressus casibus Alpes,</p> +<p><a name = "line3_646" id = "line3_646"> </a> +Taurinis ductor statuit tentoria campis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_638" id = "not3_638" href = "#line3_638">638.</a> +<i>Noctem operi jungunt</i>, ut ap. Virg. Æn. VIII, 411, ne noctu quidem +ab opere cessant. +—<i>coactis</i>, densis, pluribus oneri submissis; vel incurvis, +ut <i>vertice coacto pinus</i>, ap. Sen. Hippol. 1223.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_640" id = "not3_640" href = "#line3_640">640</a> sq. +Montes <i>nudari</i>, <i>exui</i>, <i>spoliari</i> arboribus, ut contra +<i>amiciri</i> iis et <i>vestiri</i> dicuntur. Vid. Burm. ad Val. +<span class = "pagenum notes">216</span> +Fl. III, 332. +—Mireris Silium non fecisse mentionem rei multo mirabilioris, +aceti, quo infuso ardens rupes refrixerit, et magis putrefacta sit: tota +quoque hæc historia, propter silentium Polybii, difficultatem +adgerendarum arborum, quæ in superioribus Alpium jugis frustra +quæruntur, aliasque rationes, in dubium vocata est nuper a Matthiæ in +Obss. ad Liv. lib. XXI, p. 40 sq. sed defensa a Boettigero in +Ephemerid. Brunsvic. Lenz. +—<a name = "not3_643" id = "not3_643" href = +"#line3_643">643.</a> <i>pondere</i>, saxo, <i>resoluto</i>, +diviso, vel putrefacto igni et infuso aceto; unde <i>putris moles</i>, +montes igne exesi, πέτρα ψαφαρὰ, ap. Appian. b. Hannib. c. 4, quem vide +et Liv. XXI, 37. +—<a name = "not3_644" id = "not3_644" href = +"#line3_644">644.</a> <i>aperit regna Latini</i>, ostendit Latium, +et viam in hanc terram pandit. +—<a name = "not3_646" id = "not3_646" href = +"#line3_646">646.</a> Cf. Polyb. III, 60; et Liv. XXI, 38, 39. +—<i>Taurini</i> in Italia Transpadana ad Alpium radices +habitabant, eorumque urbs, <i>Augusta Taurinorum</i>, nunc +<i>Turinum</i> vocatur et Pedemontii caput est. Plin. III, 17. +—<i>statuit tentoria</i>, quinto vel sexto mense, postquam ex +Hispania moverat, Alpibus die XV superatis. Vid. Appian. l.c. et Liv. +XXI, 38 pr. Quanam parte Hannibal Alpes transierit, ne inter antiquos +quidem scriptores constitit. Vide Liv. XXI, 38; Lips. Epist. ad Belgas +Cent. I, Ep. 93; Opp. T. II, pag. 826 sqq., et <i>Folard</i> ad +Polyb.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_647" id = "line3_647"> </a> +Interea, voces Jovis atque oracula portans,</p> +<p><a name = "line3_648" id = "line3_648"> </a> +Emensis aderat Garamantum lætus arenis</p> +<p><a name = "line3_649" id = "line3_649"> </a> +Bostar, et ut viso stimulabat corda Tonante:</p> +<span class = "linenum">650</span> +<p><a name = "line3_650" id = "line3_650"> </a> +«Maxime <a href = "#var3_650">Belide, patriis qui mœnibus arces</a></p> +<p><a name = "line3_651" id = "line3_651"> </a> +Servitium dextra, Libycas penetravimus <a href = +"#var3_651">aras</a>.</p> +<p><a name = "line3_652" id = "line3_652"> </a> +Nos tulit ad Superos perfundens sidera Syrtis:</p> +<p><a name = "line3_653" id = "line3_653"> </a> +Nos pæne æquoribus tellus violentior hausit.</p> +<span class = "pagenum">217</span> +<p><a name = "line3_654" id = "line3_654"> </a> +Ad finem cæli medio <a href = "#var3_654">tenduntur ab orbe</a></p> +<span class = "linenum">655</span> +<p><a name = "line3_655" id = "line3_655"> </a> +Squalentes campi: tumulum natura negavit</p> +<p><a name = "line3_656" id = "line3_656"> </a> +Inmensis spatiis, nisi quem cava nubila torquens</p> +<p><a name = "line3_657" id = "line3_657"> </a> +<a href = "#var3_657">Construxit</a> turbo, inpacta glomeratus +arena:</p> +<p><a name = "line3_658" id = "line3_658"> </a> +Vel si, perfracto populatus carcere terras,</p> +<p><a name = "line3_659" id = "line3_659"> </a> +Africus, aut, <a href = "#var3_659">pontum spargens super aera, +Corus</a></p> +<span class = "linenum">660</span> +<p><a name = "line3_660" id = "line3_660"> </a> +Invasere truces capientem prælia campum,</p> +<p><a name = "line3_661" id = "line3_661"> </a> +Inque vicem ingesto cumularunt pulvere <a href = +"#var3_661">montes</a>.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_647" id = "not3_647" href = "#line3_647">647</a> <a name += "not3_648" id = "not3_648" href = "#line3_647">sqq.</a> +Cf. sup. <a class = "crossref" href = "#line3_6">v. 6... 13</a>, et +<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_414">ad I, 414</a>. +—<a name = "not3_650" id = "not3_650" href = +"#line3_650">650.</a> <i>Belides</i>, Hannibal, cf. <a class = +"crossref" href = "bookII.html#line2_49">II, 49</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_652" id = "not3_652" href = "#line3_652">652.</a> Cf. +Lucan. IX, 447... 497, et de campis Bactrianis Curt. IV, 7, et +VII, 4. +—Cf. Virg. Æn. III, 564 sq. ubi vid. Heyne. +—<a name = "not3_653" id = "not3_653" href = +"#line3_653">653.</a> <i>violentior</i>, ob arenas +<span class = "pagenum notes">217</span> +et ardorem solis.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_654" id = "not3_654" href = "#line3_654">654.</a> Ad +occasum a meridie porriguntur. Cf. Cellar. Geogr. I, 1, 2, p.7, 8; +Lucan. IX, 351, 496. +—<a name = "not3_655" id = "not3_655" href = +"#line3_655">655.</a> <i>Squalentes</i>, cf. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_211">ad I, 211</a>. +—<a name = "not3_656" id = "not3_656" href = +"#line3_656">656.</a> Ut ap. Hom. Iliad. μ, 157. +—<a name = "not3_658" id = "not3_658" href = +"#line3_658">658.</a> Conf. <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#line7_569">VII, 569</a> sq. +—<i>carcere</i>, cf. Virg. Æn. I, 54; et Burm. ad Val. Fl. +I, 584. +—<a name = "not3_659" id = "not3_659" href = +"#line3_659">659.</a> <i>Africus</i> et <i>Corus</i> venti +contrarii. +—<a name = "not3_660" id = "not3_660" href = +"#line3_660">660.</a> <i>capientem prælia</i>, iis aptum, +patentem.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_662" id = "line3_662"> </a> +Has observatis valles enavimus astris:</p> +<p><a name = "line3_663" id = "line3_663"> </a> +Namque dies confundit iter; peditemque profundo</p> +<p><a name = "line3_664" id = "line3_664"> </a> +Errantem campo, et semper media arva videntem,</p> +<span class = "linenum">665</span> +<p><a name = "line3_665" id = "line3_665"> </a> +Sidoniis Cynosura regit fidissima nautis.</p> +<p><a name = "line3_666" id = "line3_666"> </a> +Verum ubi defessi lucos nemorosaque regna</p> +<p><a name = "line3_667" id = "line3_667"> </a> +Cornigeri Jovis, et <a href = "#var3_667">fulgentia templa +subimus</a>,</p> +<span class = "pagenum">218</span> +<p><a name = "line3_668" id = "line3_668"> </a> +<a href = "#var3_668">Exceptos hospes</a> tectis inducit Arisbas.</p> +<p><a name = "line3_669" id = "line3_669"> </a> +Stat fano vicina (novum et memorabile!) lympha,</p> +<span class = "linenum">670</span> +<p><a name = "line3_670" id = "line3_670"> </a> +Quæ nascente die, quæ deficiente tepescit,</p> +<p><a name = "line3_671" id = "line3_671"> </a> +Quæque riget, <a href = "#var3_671">medius quum sol adcendit</a> +Olympum,</p> +<p><a name = "line3_672" id = "line3_672"> </a> +Atque eadem rursum nocturnis fervet in umbris.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_662" id = "not3_662" href = "#line3_662">662.</a> +Commentarii loco sint verba Lucan. IX, 493 sqq.; Curt. VII, 4, §. +28, 29; Plin. IV, 5; Arrian. III, 1; VI, 5. +—<i>enare</i> pro evadere, transire, quoniam via per hos campos, +ut in mari, ad astra dirigitur, quod jam monuit Drak. coll. XV, 375, et +XVI, 335; Add. XVII, 370, et vid. inf. <a class = "crossref" href = +"#not3_682">ad v. 682</a>. +—<a name = "not3_663" id = "not3_663" href = +"#line3_663">663.</a> <i>dies confundit iter</i>, incertum reddit, +quoniam astra non conspiciuntur. +—<a name = "not3_665" id = "not3_665" href = +"#line3_665">665.</a> <i>Cynosura</i>, h.l. pro quovis sidere, et +reliqua ad ornatum spectant. Nam <i>Cynosura</i> proprie est ἄρκτος, vel +Ursa minor, quæ Phœnicum, ut major, vel Helice Græcorum navigationem +dirigebat, cf. Ovid. Fast. III, 107; Epist. XVIII, 149; et Trist. IV, +<span class = "smallcaps">iii</span>, 1; Val. Fl. I, 17; +Manil. I, 299 seq.; Strab. I, p. 3; Schwarz. ad German. Arat. +v. 40, et Scheffer. milit. nav. vet. IV, 6.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_666" id = "not3_666" href = "#line3_666">666</a> <a name += "not3_667" id = "not3_667" href = "#line3_666">sq.</a> +De templo Jovis Hammonis cf. Curt. IV, 7. Lucan. IX, 511 sqq.; +Diodor. I, 13; XVII, 50; Herodot. II, 42; IV, 181. De vestigiis +ejus etiamnum reliquis, +<span class = "pagenum notes">218</span> +vid. <i>Grammaye</i> Afric. illustr. p. 10.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_669" id = "not3_669" href = "#line3_669">669</a> <a name += "not3_670" id = "not3_670" href = "#line3_669">sq.</a> +De <i>Solis fonte</i>, vid. Curt. l.c. Ovid. Met. XV, 309 sq.; Plin. II, +103; V, 5, ubi vid. Hard. Mel. I, 8; Diodor. XVII, 50, pag. +528, al. 589, B; Herodot. IV, 181; Arrian. III, 4, et inpr. Lucret. +VI, 848 sq., ubi in causas hujus miraculi inquirit, Silioque præivisse +putatur. +—<a name = "not3_671" id = "not3_671" href = +"#line3_671">671.</a> Cf. Virg. Ge. IV, 401. Sed <i>adcendit</i> +h.l. est, illustrat; Cf. <a class = "crossref" href = +"bookXV.html#line15_681">XV, 681</a>; Claud. Cons. Mall. Theod. 78, et +Burm. ad Val. Fl. III, 411, et V, 370. +—<i>medius sol</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_258">ad I, 258</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_673" id = "line3_673"> </a> +Tum loca plena Deo, dites sine vomere glebas</p> +<p><a name = "line3_674" id = "line3_674"> </a> +Ostentat senior, lætaque ita mente profatur:</p> +<span class = "linenum">675</span> +<p><a name = "line3_675" id = "line3_675"> </a> +«Has umbras nemorum, et connexa cacumina cælo,</p> +<p><a name = "line3_676" id = "line3_676"> </a> +«Calcatosque Jovi lucos prece, Bostar, adora.</p> +<p><a name = "line3_677" id = "line3_677"> </a> +«Nam cui dona Jovis non divulgata per orbem,</p> +<p><a name = "line3_678" id = "line3_678"> </a> +«In gremio Thebes geminas sedisse columbas?</p> +<span class = "pagenum">219</span> +<p><a name = "line3_679" id = "line3_679"> </a> +«Quarum, Chaonias pennis quæ contigit oras,</p> +<span class = "linenum">680</span> +<p><a name = "line3_680" id = "line3_680"> </a> +«Inplet fatidico <a href = "#var3_680">Dodonida murmure quercum</a>.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_673" id = "not3_673" href = "#line3_673">673.</a> +<i>loca plena Deo</i>, sc. silvas, in quibus oraculum erat. Cf. Lucan. +IX, 522. +—<i>dites sine vomere glebas</i>, sponte frugiferas, cf. Lucan. +IX, 420 seq.; Curt. IV, 7, §. 16. +—<a name = "not3_675" id = "not3_675" href = +"#line3_675">675.</a> <i>cacumina</i> nemorum. +—<a name = "not3_676" id = "not3_676" href = +"#line3_676">676.</a> <i>Calcatos</i>, sæpius visitatos, quia locus +ipsi sacer; vel, quod D. Heins. jam monuit, habitatos, ut χορεύων ap. +Musæum, v. 48, pro ναίων.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_677" id = "not3_677" href = "#line3_677">677.</a> De +origine oraculi cf. Herodot. II, 54... 57, Jac. Gronov. ad Steph. +Byzant. Fragm. de Dodone, Strab. VII, p. 329, al. 506. Triglandi +Conjectan. in Thes. Antiq. Gr. T. VII; Parrhas. ad Claud. de R. P. +I, 31; Serv. ad Virg. Ecl. IX, 13, et D. Heins. ad h.l. qui omnes +fere fabulam inde ortam putant, quod πελειάδες et columbæ et mulieres +fatidicæ dicuntur, et columbæ fuerunt subjectum τῶν ἐνταῦθα +μαντευομένων, singularisque earum in vaticiniis usus, vid. et Tiraq. ad +Alex. ab Alex. VI, 2, et Aristoph. in Avib. 720 sq. +—<a name = "not3_678" id = "not3_678" href = +"#line3_678">678.</a> <i>In gremio Thebes</i>, ἐν Θήβῃσι, sed ταῖς +Αἰγυπτίῃσι, ut κόλπους λειμώνων ap. +<span class = "pagenum notes">219</span> +Aristoph. in Ranis, D. Heins. Cf. Drak. et <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_574">ad II, 574</a>. Sunt vero etiam, qui fabulentur, +has columbas e gremio Thebes, virginis, evolasse. Lefeb. hæc notat: «An +hæc ficta e <i>Theba</i> q.d. arca Noachi, qui columbas emisit? Valde +suspicor.» Sed veremur, ut multis id adrideat.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_679" id = "not3_679" href = "#line3_679">679.</a> +<i>Chaonias oras</i>, Epirum. cf. Intp. ad Virg. Ecl. IX, 13; Ge. +I, 8, et Prop. I, <span class = "smallcaps">ix</span>, 5. +—<a name = "not3_681" id = "not3_681" href = +"#line3_681">681.</a> Mare <i>Carparthium</i> pars maris Ægæi, a +Carpatho ins. (hod. <i>Scarpanto</i>) inter Cretam et Rhodum sic dicta. +Sed quare columba tam late vagatur? Poeta forte v. 678, Thebas +Bœotiæ perperam innuit, non Ægypti urbem, a qua Hammonii non nisi decem +dierum iter aberant, teste Herodoto IV, 181.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_681" id = "line3_681"> </a> +«At quæ, Carpathium super æquor vecta, per auras</p> +<p><a name = "line3_682" id = "line3_682"> </a> +«In Libyen <a href = "#var3_682">niveis</a> tranavit concolor alis,</p> +<p><a name = "line3_683" id = "line3_683"> </a> +«Hanc sedem <a href = "#var3_683">templo</a> Cythereia condidit +ales:</p> +<p><a name = "line3_684" id = "line3_684"> </a> +«Hic ubi <a href = "#var3_684">nunc aram</a> lucosque videtis +opacos,</p> +<span class = "linenum">685</span> +<p><a name = "line3_685" id = "line3_685"> </a> +«<a href = "#var3_685">Ductore</a> electo gregis, (admirabile +dictu!)</p> +<span class = "pagenum">220</span> +<p><a name = "line3_686" id = "line3_686"> </a> +«Lanigeri capitis media inter cornua perstans</p> +<p><a name = "line3_687" id = "line3_687"> </a> +«Marmaricis ales populis responsa canebat.</p> +<p><a name = "line3_688" id = "line3_688"> </a> +«Mox subitum nemus atque annoso robore lucus</p> +<p><a name = "line3_689" id = "line3_689"> </a> +«Exsiluit, qualesque premunt nunc sidera quercus,</p> +<span class = "linenum">690</span> +<p><a name = "line3_690" id = "line3_690"> </a> +«A prima <a href = "#var3_690">venere</a> die: prisco inde <a href = +"#var3_690">pavore</a></p> +<p><a name = "line3_691" id = "line3_691"> </a> +«Arbor numen habet, coliturque tepentibus aris.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_682" id = "not3_682" href = "#line3_682">682.</a> +<i>niveis</i>, vid. V.L. Nota D. Heins. hæc est: «Nigræ πελειάδες sunt: +πέλον enim τὸ μελανίζον χρῶμα, nigricans color; unde et bovem nigram +πέλλην dicunt, et πελίωμα τὸ μέλαν.» +—<i>concolor</i> Afris fuscis, sed Lefeb. judice, quia voc. +<i>Libye</i>, ab orientali <i>Lub</i>, significat <i>nigrum</i>, +<i>ustum</i>. +—<i>tranare</i>, ut <i>nare</i>, seu <i>enare</i>, pro volare. Cf. +<a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_95">XII, 95</a>; +<a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_185">XIII, 185</a>, +<a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_238">238</a>. Hinc +<i>pennarum</i> et <i>alarum remi</i> XII, 98; Ovid. Met. V, 558; +<i>remigium alarum</i> Lucret. VI, 743; Virg. Æn. I, 301, et VI, +19, ubi vid. Heyne. εἰρεσία πτερῶν Lucian. in Timone, T. I, p. 183, +edit. Schmid. (Chrestom. Gr. Stroth. p. 166.) Cf. <a class = +"crossref" href = "#not3_662">ad v. 662</a>; Cerda ad Virg. Ge. IV, +59, et Æn. IV, 245; VI, 16; Heins. ad Ovid. A. A. II, 47, et Drak. +inf. ad XII, 98, ubi verba Aristophan. in Avib. τὼ πτέρυγε ναυστολεῖν et +Nonn. Dionys. XXXI, 15: νηχόμενος πτερύγεσσι excitat, et contra +<i>volare</i> de navi monet dici, ut διαπτᾶσθαι Eurip. Med. 1, unde +ἐρετμὰ, τάτε πτερὰ νηυσὶ πέλονται ap. Hom. Odyss. λ, 124; de quo vid. +Cerda ad Virg. Æn. III, 520, et Barth. ad Claud. Cons. Hon. VI, 38. +—<a name = "not3_683" id = "not3_683" href = +"#line3_683">683.</a> <i>Cythereia ales</i>, columba, Veneri sacra. +—<a name = "not3_685" id = "not3_685" href = +"#line3_685">685...</a> <a name = "not3_687" id = "not3_687" href = +"#line3_687">687.</a> De +<span class = "pagenum notes">220</span> +columba, quæ medio arietis capiti insidens oracula ediderit, vid. +Turneb. Advers. XIV, 18; Dempster. paralip. ad Rosini Antt. Rom. +II, 5, et inpr. Beger. Thes. Brandenb. T. III, p. 221 sq., +unde Drak. gemmam h.l. exprimendam curavit.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_688" id = "not3_688" href = "#line3_688">688.</a> +<i>subitum</i>, subito enatum, unde <i>exsiluit</i>. +—<a name = "not3_689" id = "not3_689" href = +"#line3_689">689.</a> <i>premunt</i>, alias feriunt, vel tangunt +vertice. +—<a name = "not3_690" id = "not3_690" href = +"#line3_690">690.</a> <i>venere</i>, provenere, crevere, ut ap. +Virg. Ge. I, 54, et II, 11. +—<i>pavore</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_82">ad I, 82</a>. +—<a name = "not3_691" id = "not3_691" href = +"#line3_691">691.</a> <i>Arbor numen habet</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "#not3_499">ad v. 499</a>, <a class = "crossref" +href = "#not3_673">673</a>, et cf. <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_167">X, 167</a>; Gronov. Obss. I, 13, pag. +111, et Intpp. ad Virg. Ge. II, 16.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line3_692" id = "line3_692"> </a> +Dumque ea miramur, subito stridore tremendum</p> +<p><a name = "line3_693" id = "line3_693"> </a> +Inpulsæ patuere fores, majorque repente</p> +<p><a name = "line3_694" id = "line3_694"> </a> +Lux oculos ferit: ante aras stat veste sacerdos</p> +<span class = "linenum">695</span> +<p><a name = "line3_695" id = "line3_695"> </a> +Effulgens nivea, et populi concurrere certant.</p> +<p><a name = "line3_696" id = "line3_696"> </a> +Inde ubi mandatas effudi pectore voces,</p> +<p><a name = "line3_697" id = "line3_697"> </a> +Ecce intrat subitus vatem Deus: alta sonoro</p> +<p><a name = "line3_698" id = "line3_698"> </a> +Conlisis trabibus volvuntur murmura luco,</p> +<p><a name = "line3_699" id = "line3_699"> </a> +Ac major nota jam vox prorumpit in auras:</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_694" id = "not3_694" href = "#line3_694">694.</a> +<i>ferit</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_580">ad II, 580</a>, et Drak. ad h.l.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_697" id = "not3_697" href = "#line3_697">697.</a> Cf. +Virg. Æn. VI, 45 sq., 77 sq. Deus dicitur <i>intrare</i> (Stat. Achill. +I, 514.) ut <i>insidere</i>, <i>inrumpere</i> (Lucan. V, 167; +Stat. Th. X, 341), <i>possidere</i>, <i>inplere</i>, +<i>inhabitare</i>, <i>incolere</i> vatem, qui ita <i>plenus</i> et +<i>totus Dei</i>, ὅλος τοῦ θεοῦ, vel κάτοχος ἐκ τοῦ θεοῦ et ἔνθεος fit, +(<i>Phœbo intrata sacerdos</i> <a class = "crossref" href = +"bookXII.html#line12_323">XII, 323</a>.) et <i>deum pectore adcipit</i>, +<i>tenet</i>, vel <i>suspirat</i> (<a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_777">IV, 777</a>), ut contra, furore cessante, +<i>excutit</i>. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_124">ad I, 124</a>; Burm. ad Val. Fl. I, 207; +IV, 445; VI, 673; Heyne ad Virg. Æn. V, 679. +—<i>alta murmura</i>, ut <i>alta vox</i>. +—<a name = "not3_698" id = "not3_698" href = +"#line3_698">698.</a> <i>Conlisis trabibus</i>, arboribus sono +quasi percussis et repercussis. +—<a name = "not3_699" id = "not3_699" href = +"#line3_699">699.</a> <i>major nota vox</i>, ut ap. Val. Fl. II, +226.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">700</span> +<p><a name = "line3_700" id = "line3_700"> </a> +«Tenditis in Latium, belloque agitare paratis</p> +<p><a name = "line3_701" id = "line3_701"> </a> +«Assaraci <a href = "#var3_701">prolem, Libyes: cœpta</a> aspera +cerno,</p> +<span class = "pagenum">221</span> +<p><a name = "line3_702" id = "line3_702"> </a> +«Gradivumque trucem currus jam scandere, et atram</p> +<p><a name = "line3_703" id = "line3_703"> </a> +«In latus Hesperium flammam exspirare furentes</p> +<p><a name = "line3_704" id = "line3_704"> </a> +«Cornipedes, multoque fluentia sanguine lora.</p> +<span class = "linenum">705</span> +<p><a name = "line3_705" id = "line3_705"> </a> +«Tu, qui pugnarum eventus, extremaque fati</p> +<p><a name = "line3_706" id = "line3_706"> </a> +«Deposcis, claroque ferox das vela labori,</p> +<p><a name = "line3_707" id = "line3_707"> </a> +«Invade Ætoli ductoris Iapyga campum:</p> +<p><a name = "line3_708" id = "line3_708"> </a> +«Sidonios augebis avos, nullique relinques,</p> +<p><a name = "line3_709" id = "line3_709"> </a> +«Altius Ausoniæ penetrare in viscera gentis;</p> +<span class = "linenum">710</span> +<p><a name = "line3_710" id = "line3_710"> </a> +«Donec victa tibi trepidabunt Dardana regna.</p> +<p><a name = "line3_711" id = "line3_711"> </a> +«Nec ponet pubes unquam Saturnia curam,</p> +<p><a name = "line3_712" id = "line3_712"> </a> +«Dum carpet superas in terris Hannibal auras<ins class = "correction" +title = ".» solum legitur">.»»</ins></p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_700" id = "not3_700" href = "#line3_700">700.</a> Cf. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_125">ad I, 125</a>, et +Virg. Æn. VI, 83 seqq. +—<i>agitare</i>, cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_146">ad I, 146</a>. +—<a name = "not3_701" id = "not3_701" href = +"#line3_701">701.</a> <i>Assaraci prolem</i>, cf. <a class = +"crossref" href = "#line3_566">v. 566</a>, et Virg. Æn. +I, 284. +<span class = "pagenum notes">221</span> +<i>Libyes</i>, o Pœni, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_189">ad I, 189</a>. +—<a name = "not3_702" id = "not3_702" href = +"#line3_702">702,</a> <a name = "not3_703" id = "not3_703" href = +"#line3_703">703.</a> <i>flammam atram</i>, atri belli, et æstum +furoris.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_705" id = "not3_705" href = "#line3_705">705.</a> +<i>extrema</i>, finem, eventum. +—<a name = "not3_706" id = "not3_706" href = +"#line3_706">706.</a> <i>Deposcis</i>, scire cupis. +—<i>dare vela labori</i>, ut famæ ap. Martial. VIII, 70; pro +studere, operam dare; vel summo studio ad laborem perficiendum +adcelerandumque ferri, quo forte sensu <i>vela dare fatis</i>, h.e. +mandatis consiliisque deorum, dixit Virg. Æn. III, 9, et contra +<i>vela contrahere</i> Hor. Od. II, 10, extr. +—<a name = "not3_707" id = "not3_707" href = +"#line3_707">707.</a> Pete Cannas, vid. <a class = "crossref" href += "bookI.html#not1_51">ad I, 51</a> et <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_125">125</a>. +—<a name = "not3_708" id = "not3_708" href = +"#line3_708">708.</a> <i>augebis avos</i>, h.e. majorum gloriam, ut +αὔξειν, ὀφέλλειν. +—<i>nulli relinques</i>, sc. gloriam et famam, h.e. permittes, +concedes, adeoque nemo poterit.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not3_711" id = "not3_711" href = "#line3_711">711.</a> Romani +non sine timore et bello erunt. +—<a name = "not3_712" id = "not3_712" href = +"#line3_712">712.</a> Cf. Virg. Æn. I, 387, 388. +—In hoc Hammonis oraculo, sicut in toto Silii poemate, continuam +Virgilii imitationem deprehendere est, quæ, licet aliquando felicior, +sæpius tamen ibique præsertim pallet, et quasi Maroniani solis radios +caliganti orbe jam debiles remittit. Non ita profecto vaticinatur Cumæa +illa sacerdos, quum, vere Deo præsente plena, nec jam <i>mortale +sonans</i>, divina voce, <i>Horrendas canit ambages, antroque +remugit</i>. <span class = "smallcaps">Ed.</span></p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">713</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line3_713" id = "line3_713"> </a> +Talia portabat lætis oracula Bostar,</p> +<p><a name = "line3_714" id = "line3_714"> </a> +Inplebatque viros pugnæ propioris amore.</p> +</div> + +<hr class = "mid"> + +<h5 class = "variae"><a name = "variae3" id = "variae3"> +Liber III: Variæ Lectiones</a></h5> + +<div class = "variae"> + +<span class = "pagenum">152<br> +153</span> +<p><a name = "var3_4" id = "var3_4" href = "#line3_4">4.</a> +<i>litora</i> Put. solemni varietate. +—<a name = "var3_8" id = "var3_8" href = +"#line3_8">8.</a> <i>adyti</i> reposuit Lefeb. quasi poetæ non +<!-- page 153 --> +centies numero plur. pro sing. utantur. Idem mox <i>Cyrrhæis</i> +scripsit, et <i>Cyrrheis</i> Dausq. Sed Κίῤῥαν quis nescit?</p> + +<p><a name = "var3_14" id = "var3_14" href = "#line3_14">14.</a> +<i>cornigeri</i> emend. Modius. Male! Poeta enim non amplius de Jove +Hammone, sed de Hercule Gadit. agit, et voce <i>Exin</i> sermonis seriem +abrupit. Numum Hadriani, qui Herculem Gadit. <i>clavigerum</i>, +κορυνηφόρον, exhibet, ex Tristani Comm. histor. T. I, p. 486, +exprimendum curavit +<span class = "pagenum">154</span> +Drak. +—<a name = "var3_16" id = "var3_16" href = +"#line3_16">16.</a> <i>semusta</i>, et <a class = "crossref" href = +"bookIX.html#line9_123">IX, 123</a>, <i>semanimi</i>, auctore +N. Heins. scripsere Drak. et Lefeb. Sed vid. Pier. Heins. et Heyne +ad Virg. Æn. III, 578; V, 697; X, 396. <i>Semiambusta</i> sup. +<a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_681">II, 681</a>. Conf. +inf. <a class = "crossref" href = "#var3_495">ad v. 495</a>, et +<a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_353">ad II, 353</a>. Vel +pueris nota est συνίζησις. +—<a name = "var3_19" id = "var3_19" href = +"#line3_19">19.</a> <i>Hinc</i>, non <i>hic</i>, Col. et Put. cum +Ven. Marsi et all. edd. prob. N. Heins. Tum suppl. hic, sc. hoc in +templo, quod durum est. Ego potius crediderim legendum esse, <i>Hic c. +g. Concessisse</i> sc. vita, seu fato et naturæ. h. mortuum esse, ut ap. +Tac. Ann. IV, 38; XIII, 30. Nam teste Mela III, 6, <i>ut sanctum +sit templum, ossa Herculis ibi sita efficiunt</i>. +—<a name = "var3_25" id = "var3_25" href = +"#line3_25">25.</a> <i>Et</i>, non <i>Ex</i>, scripti et +<span class = "pagenum">155</span> +priscæ edd. +—<a name = "var3_26" id = "var3_26" href = +"#line3_26">26.</a> Non <i>thura</i>, a θύω, sed <i>tura</i>, a +voc. Celt. <i>tyr</i>, resina, recte scribi notat Lefeb. male rem, ex +Arabia adlatam, a Celtis repetens. Servius ad Virg. Ge. I, 57; a +<i>glebis tunsis</i>, quibuscum tus de arboribus fluens coalescat, sed +melius alii a <i>tusis</i> granis tus dictum putant. +—<a name = "var3_30" id = "var3_30" href = +"#line3_30">30.</a> <i>nullæ e. s. vota D.</i> utique corrigendum +<span class = "pagenum">156</span> +censebat N. Heins. contra sentiente Drak. quo judice mens poetæ +est, in hoc templo simulacrum Herc. non nosci ejusque effigiem non +exstare. Vid. not.</p> + +<p><a name = "var3_33" id = "var3_33" href = "#line3_33">33.</a> +<i>nixuque</i> h.c. magno conamine, Nut. et al. Male! <i>Ora nexu</i>, +ἅμμασι, <i>elisa</i>, more Herculis, cujus præcipua vis in brachiis +erat, quibus arte adductis leonem ab eo <i>elisum</i> fuisse (ἀγχθῆναι), +omnes fere numi et poetæ declarant. Conf. Drak. ad h.l. et Heyne ad +Apollod. p. 342; sed de vi et usu verbi <i>elidere</i> Bentl. ad +Hor. Od. III, <span class = "smallcaps">xxvii</span>, 60, et voc. +<i>nexus</i> Gronov. Diatr. Stat. c. 25; Gesn. et +<span class = "pagenum">157</span> +Burm. ad Quintil. II, <span class = "smallcaps">viii</span>, 13, et c. +12 pr. +—<a name = "var3_34" id = "var3_34" href = +"#line3_34">34.</a> <i>cælantur</i> pro <i>celantur</i> recte +emend. Bentl. et N. Heins. +—<a name = "var3_35" id = "var3_35" href = +"#line3_35">35.</a> <i>Ast, Stygias</i>, etc. conj. Burm. et mox +<i>inferno tum primum abstractus</i> N. Heins. ad h.l. et ad Ovid. +Met. VII, 413. Sed <i>æternum antrum</i> est, quod jam Drak. col. +<a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_118">IX, 118</a>; <a class += "crossref" href = "bookXIII.html#line13_611">XIII, 611</a>, et +<a class = "crossref" href = "bookXVII.html#line17_471">XVII, 471</a>, +docuit, unde numquam abstrahendus erat, ubi æternum manere debebat. +—<a name = "var3_39" id = "var3_39" href = +"#line3_39">39.</a> <i>cervi</i> Col. Ox. R. 2, 3; Parm. Med. +unde cum Lefeb. recepi. Sic et ap. Hygin. Fab. 30; Plaut. in Persa +I, <span class = "smallcaps">i</span>, 3; Martial. IX, 101, et +alios, quos laudat Drak., qui tamen vulgatum <i>cervæ</i> retinuit, cui +favent Virg. Æ. VI, 803, et quos excitavit Muncker. ad Hygin. l.c. Nec +negari potest, verba ἡ ἔλαφος, ἡ ἵππος, ἡ πάρδαλις, τίγρις, κύων, +ἄρκτος, ut <i>cerva</i>, <i>bos</i>, <i>canis</i>, <i>equa</i>, +<i>panthera</i>, <i>tigris</i>, <i>leo</i>, promiscue de utroque sexu +usurpari, et Græcos certe sæpius femin. genere uti. Vid. Muncker. l.c. +Heyne ad Virg. Ge. I, 59; Burm. ad Val. Fl. VI, 70, 71, 347; Græv. +et Spanh. ad Callim. H. in Dian. 102; Ernesti ad Hom. Il. υ, 221 et +ad Callim. in Lav. Pall. v. 2; Spanh. de V. et P. N. p. 163 +seq. et Drak. ad h.l. qui posterior ita quoque factum monet, ut alii +Herculem Geryonis boves masculos, alii feminas ex Hispania abduxisse, +(vid. <a class = "crossref missinf" href = "bookVI.html#not6_629" title += "in Not.">ad VI, 629</a>, et Cerda ad Virg. Æ. VIII, 203) et alii eum +equis, alii equabus suis Diomeden objecisse tradiderint. Vid. Heins. ad +Ovid. Epist. IX, 68, et Met. IX, 194. Hinc et <i>cornua cervæ</i> facile +defendi possunt, etsi cornigeras cervas inveniri negarunt jam olim +Aristot. hist. anim. IV, extr. et alii, quibus suffragantur Swart. +Analect. I, 2; Bochart. Hieroz. III, 17, et Salmas. Exerc. Plin. +p. 157; sed reclamant Græv. et Spanhem. l.c. Schol. ad Eurip. Herc. +fur. 375; Scalig. de re poet. III, 4 et 9; Wessel. ad Diodor. +p. 258, 72; conf. Heyne ad Apollod. p. 349. Omnino in talibus +non argutandum, neque +<span class = "pagenum">158</span> +poeta ad physicorum subtilitatem exigendus est. +—<a name = "var3_42" id = "var3_42" href = +"#line3_42">42.</a> Vulgo male legitur, <i>frontemque timet minor +omnis A.</i>, quæ verba Cell. ad Acheloum cujus frontem parvuli +Acarnanum timuerint, referebat: Dausq. autem. cujus nugis Barth. temere +subscribit, ad Abantas ὀπισθοκόπους, qui postea in Ætoliam translati et +Acarnanes dicti fuerint. Vid. Hom. Il. β, 542; Plut. Thes. p. 2; +Strab. X, p. 714, A. <i>frontemque minor nunc omnis A.</i> Col. +<i>f. timet nunc omnis A.</i> Oxon. <i>f. illinc</i> (ab altera parte) +<i>minor amnis A.</i> conj. Bentl. non improb. Drak. <i>f. minor truncam +amnis A.</i> indubitate scribendum videbatur N. Heins. ad h.l. et +ad Sabini Epist. III, 91; quod recepere Drak. et Lefeb. Nec dissimulo, +literas <i>am</i> in <i>truncam</i> facile excidere potuisse, quia et +eliduntur, et in initio sq. voc. repetuntur. Sed non adsequor, cur +respuamus τὸ <i>nunc</i>, quod non modo optimorum libb. auctoritate +firmatur, sed minus quoque languet, quam <i>truncam</i>, cujus vis et +notio voce <i>minor</i> satis declaratur. Itaque revocavi lectionem c. +Col., nisi quod pro <i>omnis</i> reposui +<span class = "pagenum">159</span> +<i>amnis</i>, cui medelæ, per se satis obviæ, boni etiam libri +favent.</p> + +<p><a name = "var3_45" id = "var3_45" href = "#line3_45">45.</a> +<i>variæ</i> malebat N. Heins. frustra. +—<a name = "var3_47" id = "var3_47" href = +"#line3_47">47.</a> <i>Injectum</i> Col. Tell. et omnes fere edd. +<i>Inventum</i> Put. <i>Innectum</i> Parm. <i>Invectum</i> Ox. quod +præter Barth. prob. N. Heins., qui et <i>Ingestum</i> legi posse +monet. +—<a name = "var3_51" id = "var3_51" href = +"#line3_51">51.</a> <i>Proruptum</i>, non <i>Præruptum</i>. Col. +—<a name = "var3_52" id = "var3_52" href = +"#line3_52">52.</a> <i>Oceanus</i> scripti et editi ante Marsum, +qui primus dedit <i>Oceani</i>, in quo adquiescit Lefeb. +—<a name = "var3_55" id = "var3_55" href = +"#line3_55">55.</a> <i>fractoque</i> corrig. N. Heins. ad h.l. +ad Val. Fl. VII, 583, et ad Ovid. Met. XI, 729. Tacite id receptum a +Lefeb., nec displicuisse videtur Draken. qui multis certe exemplis +ostendit, undam, fluctus, æstum, mare <i>frangi</i>, quum impetus eorum +litore, scopulis, aliove impedimento retundatur. Plura qui desiderat, +consulat Burm. ad Val. Fl. III, 36, ad Ovid. Epist. VII, 69, et ad +Petron. c. 123. Enimvero mare non ad scopulos, vel litora frangi solet, +quum sponte in recessu post æstum relabitur et residet, sed quum +intumescit. Quare si quid mutandum, <i>stratoque</i> potius legerem. +<i>Sterni</i>, ut στορεῖσθαι et καταστορεῖσται, dicitur mare +<span class = "pagenum">160</span> +planum et tranquillum, quod prius intumuerat. Vid. Heyne ad Virg. Ecl. +IX, 57, et Æn. V, 763. Possis etiam <i>tractutque r. æstus</i> +refingere, ut <i>tractus</i> undarum ap. Lucan. III, 551; V, 565; +X, 257; et flammarum ap. Virg. Ge. I, 367; Lucret. II, 207, +al. Sed vid. not. +—<a name = "var3_56" id = "var3_56" href = +"#line3_56">56.</a> <i>Stat ratis</i> conj. N. Heins. et Gron. +Obss. IV, 17. quod iterum, lectore non admonito. recepit Lefeb. nec +intercederem, nisi a vulg. lect. nimis recederet et hæc utique ferri +posset. +—<a name = "var3_57" id = "var3_57" href = +"#line3_57">57.</a> <i>Et fusi</i>, quod Dausq. jam divinaverat. +Col. et Ox. Vulgo <i>Effusi</i>. Sed <i>Et fusis in transtris</i>, h. +sedentes, seu jacentes, a manu ipsius Silii fuisse putabat +N. Heins., quod impense adridebat Drak. coll. VII, 303, et Virg. +Æn. I, 214. Plura exempla vid. ap. Heins. ad Claud. bell. Gild. +327; Burm. ad Val. Fl. I, 252, et ad Petron. c. 130. Sed nostra +forte lectio eodem modo explicari potest. +—<a name = "var3_60" id = "var3_60" href = +"#line3_60">60.</a> <i>Tethys</i>, Τηθὺς, priscæ edd. Vulgo +<i>Thetis</i>, et Lefeb. <i>Thetys</i>, claudicante versu. Draken. +laudat Bentl. et Davis. ad Cæs. b. G. III, 12, et Richter. Specim. Obss. +Crit. p. 74. <i>Tethys</i> ut <a class = "crossref" href = +"bookXVII.html#line17_244">XVII, 244</a> et al. pro mari, ut +<i>Thetis</i>, etsi Deæ sunt diversæ.</p> + +<p><a name = "var3_61" id = "var3_61" href = "#line3_61">61</a>, +<a name = "var3_62" id = "var3_62" href = "#line3_62">62.</a> Ita +scripti et editi ante Nicandrum, qui in. Junt. primum vulg. lect. +protulit, <i>nam multa fatigant Pondera curarum, primum subducere +bello</i>, quæ et ipsa suas veneres habet, et latini leporis gustum præ +se fert. Sed alteram præferunt Mod. Barth. N. Heins. +<span class = "pagenum">161</span> +et Drak. (qui conf. <a class = "crossref" href = +"bookIX.html#line9_134">IX, 134</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXI.html#line11_379">XI, 379</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_468">XIII, 468</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXVII.html#line17_76">XVII, 76</a>) quidquid obloquatur Dausq. +—<a name = "var3_66" id = "var3_66" href = +"#line3_66">66.</a> <i>in ore</i> scripti et editi ante Marsum, qui +dedit <i>in ora</i>, idque exposuit, in regione Saguntina. Quod quum +metri legibus repugnare videret Nicander, reposuit <i>ad ora</i>, ut +vulgo legitur. Male! <i>In ore</i> est coram, prope, in conspectu, v.c. +<i>urbis</i> ap. Flor. II, <span class = "smallcaps">xv</span>, 7; +Drak. laudat X, 464, et Senec. de Ben. VII, 19; conf. Heins. ad +Claud. Honor. IV, 270, et ad Ovid. Epist. X, 126: <i>more</i> +R. 2.</p> + +<p><a name = "var3_72" id = "var3_72" href = "#line3_72">72.</a> +<i>Quîs</i> scripti et editi ante Marsum, qui primum <i>Qui</i> male +intulit: <i>jam gesta timoris</i> Oxon. unde <i>jam justa timoris</i>, +h. quæ jam timendi causam habeat, suspic. Barth. Adv. VI, 15, et <i>jam +certa t.</i>, h. quæ jam noverat, olim sibi timendum esse, +N. Heins. qui tamen vulgatum exemplis, a se congestis ad XV, 135, +et ad Val. Fl. III, 737, defendi posse recte monet. +—<a name = "var3_75" id = "var3_75" href = +"#line3_75">75.</a> <i>Ingens hic malis</i> Oxon. teste Barth. l.c. +qui inde non male conj. <i>Italis</i>. Nullam in cod. suo discrepantiam +scripturæ ex Oxon. notatam vidit N. Heins., qui quidem <i>Ingens +Hesperiæ</i>, vel <i>I. hic Teucris</i> legi posse, sed vulgatam quoque +bene se habere fatetur, adsent. Draken., qui monet, <i>terras</i> +<a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_59">IX, 59</a>; <a class = +"crossref" href = "bookXIII.html#line13_790">XIII, 790</a>, <a class = +"crossref" href = "bookXIII.html#line13_893">893</a>; Val. Fl. +I, 631 (ubi vid. Intpp.); Virg. Æ. VI, 870; Sen. Herc. fur. 250, et +al. homines dici, in terra viventes, et Hannibalem sperasse, Carthaginem +non modo Italiæ, sed et totius terrarum +<span class = "pagenum">162</span> +orbis caput a se relictum iri. +—<a name = "var3_78" id = "var3_78" href = +"#line3_78">78.</a> <i>tantis inviderit actis</i> conj. Bentl. non +improb. Drak. quia Dii <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_84">VI, 84</a>, <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_84">340</a>; <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#line7_61">VII, 61</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXV.html#line15_514">XV, 514</a>, et al. nimium felicibus hominum +rebus invidere, eorumque fortunam omni conatu abrumpere dicantur. +—<a name = "var3_79" id = "var3_79" href = +"#line3_79">79.</a> <i>Et</i> non male corrig. Bentl., quod prob. +Drak. et tacite recepit Lefeb. <i>nostra</i> maluerit N. Heins. et +<a name = "var3_80" id = "var3_80" href = "#line3_80">v. 80</a> +<i>bellis</i>, non male, judice etiam Schmidio, cui tamen <i>pignus +belli</i> videtur esse, qui magnorum bellorum futurus est administrator. +—<a name = "var3_82" id = "var3_82" href = +"#line3_82">82.</a> Vulgo <i>Elisæas</i>, vel <i>Eliseas</i>. Vid. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_81">ad I, 81</a>.</p> + +<span class = "pagenum">163</span> +<p><a name = "var3_86" id = "var3_86" href = +"#line3_86">86.</a> <i>dedicet</i> omnino scribendum censebat N. +Heins. coll. vet epigr. ap. Trebell. Pollion. in vita Aureoli (<i>pontem +Aureoli dedicat et tumulum</i>) et Gruter. Inscr. p. 931. Sed Drak. +putat, vulgata lect. non male exprimi jactantiam Hannibalis, qui in +Capitolio locum, quasi ad se pertineat et injuste a Romanis possideatur, +sibi <i>vindicari</i> velit, ut in eo sepeliatur: proprie enim +<i>vindicari</i> a nobis ea, quæ nostra sint, sed quorum possessione +exciderimus. +—<a name = "var3_94" id = "var3_94" href = +"#line3_94">94.</a> <i>longæ instare senectæ</i> conj. +N. Heins.</p> + +<span class = "pagenum">164</span> +<p><a name = "var3_99" id = "var3_99" href = +"#line3_99">99.</a> Pro <i>vatis</i> forte leg. <i>fontis</i>, vel +<i>nati</i>, ut intelligatur Castalius fons, vel, unde huic nomen +inditum tradunt Probus ad Virg. Ge. III, 293 et alii, Castalius, +Apollonis f. +—<a name = "var3_103" id = "var3_103" href = +"#line3_103">103.</a> Leg. f. <i>Lascivo et genitus</i>. +—<a name = "var3_104" id = "var3_104" href = +"#line3_104">104.</a> <i>Milichus</i> scripti, prob. etiam Dausq. +quoniam idem nomen ap. Tac. Ann. XV, 54, 55, 71, et Martial. II, 63 +occurrat, idemque vocis origo (Μείλιχος) prope flagitet. Vulgo +<i>Milicus</i>, ut ap. Marian. I, 12.</p> + +<span class = "pagenum">165</span> +<p><a name = "var3_109" id = "var3_109" href = "#line3_109">109.</a> +<i>salute</i> Col. et Vulgg. <i>salutem</i>. Nihil interest. +—<a name = "var3_111" id = "var3_111" href = +"#line3_111">111.</a> <i>gelidos ut scandere</i> Col. Ox. Parm. +probb. Barth. N. Heins. et Drak. <i>sic scandere</i> Med. et al. +Vulgatum <i>gelidosne scandere</i>, Nicandri ingenio procusum, more suo +tuetur Dausq. nec deseruit Lefeb. Metri tamen leges ei non adversantur: +(vid. <a class = "crossref" href = "bookVII.html#var7_618">ad VII, +618</a>) unde frustra <i>gelidosne escendere</i> conj. Davis. ad Cæs. B. +G. VII, 27, prob. Richter. Spec. Obss. crit. p. 74: <i>gelidos ut +s. t. Deficiar</i> emend. N. Heins. ad h.l. et <i>gelidos nec s. t. +Deficior</i> idem ad Ovid. Epist. V, 150; ubi usum verbi pass. +<i>defici</i> pro <i>deficere</i> multis quidem exemplis confirmat, sed +<i>defici</i> simpl. sic poni non probavit. +—<a name = "var3_114" id = "var3_114" href = +"#line3_114">114.</a> <i>fixumque relinqui</i> scripti et editi +ante Nicandrum, qui in Junt. perperam edidit <i>sexumque relinquis</i>, +quod ipsi Dausq. displicuit. +—<a name = "var3_121" id = "var3_121" href = +"#line3_121">121.</a> <i>nec ulla</i> R. 3; Parm. +<span class = "pagenum">166</span> +Med. <i>non ulla</i> Put. +—<a name = "var3_125" id = "var3_125" href = +"#line3_125">125.</a> <i>conferet</i> Ox. et. Put. +—<a name = "var3_126" id = "var3_126" href = +"#line3_126">126.</a> <i>Sed tu, Bele, oro, genitor, miserere</i> +coll. <a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_73">I, 73</a>; +<a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_650">III, 650</a>; +<a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_31">VIII, 31</a>, et +Virg. Æn. I, 626 corrig. Bentl. ad Hor. Od. I, <span class = +"smallcaps">xxxv</span>, 29; ubi vulgatam lect. inter meras nugas +refert, quærens, ex qua uxore, vel amica Mars bella genuerit? Sed +<i>genitor</i>, vel <i>pater</i> sæpius etiam dicitur vel <i>auctor</i>, +vel <i>præses</i> alicujus rei, quam amore et cura quasi paterna +complectitur, unde patris instar colendus est. Sic Jupiter <i>deorum +hominumque pater</i>, Augustus <i>pater patriæ</i>, Romulus <i>Romanæ +pater urbis</i>, Ovid. Fast. III, 72; <i>Æolus ventorum pater</i> Hor. +Od. I, <span class = "smallcaps">iii</span>, 3; Neptunus +<i>genitor profundi</i> Ovid. Metam. XI, 202; Mars νίκης εὐπολέμοιο +πατὴρ Hom. η, in Mart. v. 4. Ita et <i>genitor fraudum</i> inf. +<a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_738">XIII, 738</a>: +<i>g. vitiorum</i> Plin. XV, 4; conf. ad I, 606, et Burm. ad +Virg. Æn, I, 155. Schmidio <i>bellorum genitor</i> est, qui bella +ex bellis serit, hisque solis delectatur.</p> + +<p><a name = "var3_129" id = "var3_129" href = "#line3_129">129.</a> +<i>pandentibus</i>, vel <i>tendentibus</i>, sc. carbasa, in mentem +veniebat. N. Heins. quod languet, quoniam hæc idea jam verbis +<i>aptabat c.</i> exprimitur. Idem tamen monebat, vulgatam +<i>pendentibus arbore</i>, h. a malo, loco Lucani II, 697, firmari. +<span class = "pagenum">167</span> +—<a name = "var3_134" id = "var3_134" href = +"#line3_134">134.</a> <i>æque</i> pro <i>ævi</i> suspicit +N. Heinsius. +—<a name = "var3_135" id = "var3_135" href = +"#line3_135">135.</a> <i>ille per ora</i> duo codd. teste Dausq. +<i>ire per auras</i> corrig. Modius. Male. +—<a name = "var3_143" id = "var3_143" href = +"#line3_143">143.</a> <i>sum</i> R. 2, non improb. Lefeb. +<i>ut, qui sim, ne sciat omnis</i> conj. N. Heins. Tum <i>ut ne</i> +pro <i>ut non</i>, vel simpl. <i>ne</i>, ut passim ap. Cic. et alios. +Vid. Gronov. a Draken. laud. ad Cic. Ep. ad Qu. fratrem I, 1. +<span class = "pagenum">168</span> +—<a name = "var3_146" id = "var3_146" href = +"#line3_146">146.</a> <i>Nec tamen</i>, non <i>Ne tamen</i>, Col. +et Oxon. +—<a name = "var3_147" id = "var3_147" href = +"#line3_147">147.</a> <i>Est nobis, est lucis honos</i>, tamquam +ἐνεργητικώτερον, malebat Dausq. +—<a name = "var3_157" id = "var3_157" href = +"#line3_157">157.</a> Ita scripti, quorum lectionem tuentur +N. Heins., Gronov. Diatr. Stat. c. 40, et Draken. cujus verba sunt: +<i>Pontus visum consumit</i>, quum in medium mare provecti nautæ nil +nisi undas undique cernunt, postquam terra jam ex oculis evanuit: (conf. +<a class = "crossref" href = "#not3_538">not. ad v. 538</a>) +<i>recedere</i> autem <i>terra</i> dicitur, a qua recedimus, ut ap. +Virg. Æn. III, 72; Ovid. Metam. XI, 466; Val. Fl. II, 8; Stat. Th. +I, 550. Sic et <i>diffugere et discedere maria</i> dixit Val. Fl. +IV, 655: <i>tellus transit</i>, quam nos transimus, id. II, 431; +V, 121; conf. Gronov. ad Senec. Med. 164. Ita Drak. qui ad XV, 215, +observat, eodem modo passim dici <i>rem adtolli et crescere</i>, quo +propius eam accedamus, et <i>decrescere</i> (v.c. ap. Claud. R. Pros. +I, 190) quo quis longius decedat. Vulgo male h.l. legitur, <i>C. +visus, tellus pontusque r.</i> quod misere torsit Barth. Adv. VI, 15; +ubi postremo ad conj. <i>tellus pone usque recessit</i>, confugit.</p> + +<span class = "pagenum">169</span> +<p><a name = "var3_161" id = "var3_161" href = +"#line3_161">161.</a> Sensum h.l. non perspexere N. Heins. et +Drak. Itaque ille emend. <i>solliciti cessit vix cura laboris</i>; hic +vero <i>solliciti c. vis dura laboris</i>, h.e. durus labor, qui +sollicitudinem ei creabat, vel etiam <i>solliciti c. vix cura +sopori</i>, ut ap. Stat. Th. VI, 237, <i>seris vix cessit cura +tenebris</i>. Sed nulla mutatione opus. Sententia h.l. est: Hannibal +(cujus singularis constantia in laboribus cujuscumque generis ferendis +sup. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_242">I, 242</a>, et al. laudatur) tandem curis +ærumnisque belli defessus, somno obprimebatur. <i>Vis dura</i>, pertinax +et indurata ad laborem (vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_558">not. ad I, 558</a>) <i>labori cessit</i>, +succubuit, ut εἴκειν μαργοσύνῃ dixit Apollon. III, 795: εἴκειν κακοῖς +Æschyl. Prom. 320; <i>cedere malis</i> Virg. Æn. VI, 95, et alia, quæ +vid. ap. Burm. ad Quintil. Declam. VI, 16; <i>labori sollicito</i>, +curis belli, quæ animum ejus sollicitum, inquietum reddebant, eum +vexabant, cruciabant, ut <i>sollicitus metus</i> dicitur Ovid. Trist. +III, 11, 10; <i>amor</i> Virg. Ecl. X, 6 (ubi vid. Heyne); +<i>dolor</i> Ovid. Fast. V, 372; <i>opes</i> Hor. Serm. II, <span +class = "smallcaps">vi</span>, 79; <i>curæ</i> Stat. Th. IX, 603: Gr. +μέρμερα ἔργα, μέρμερον κακὸν, vel ἔθνος, etc. conf. ad v. 132. Dura +est et ab h.l. aliena Marsi ratio: <i>vis dura</i>, vehemens amoris +affectus cessit post longam belli cogitationem et studium. Lefeb. hæc +adnotat: <i>durus</i>, ut in Virg., h. <i>infatigable</i>, +<i>opiniâtre</i>. +—<a name = "var3_165" id = "var3_165" href = +"#line3_165">165.</a> Vulgo +<span class = "pagenum">170</span> +inepte distinguunt <i>labores Præcipitat, consulta viri, segnemque</i>, +etc.</p> + +<p><a name = "var3_171" id = "var3_171" href = "#line3_171">171.</a> +<i>ac monitis</i>, non <i>monitisque</i>, scripti cum Parm. ac Med. +—<a name = "var3_179" id = "var3_179" href = +"#line3_179">179.</a> <i>En age, si quid inest +<span class = "pagenum">171</span> +animi, par fortibus ausis Fer gressus</i> corrig. Burm. Non male.</p> + +<p><a name = "var3_192" id = "var3_192" href = "#line3_192">192.</a> +<i>non æquis</i> malebat N. Heins. vel <i>non siccas</i>, ut hic +serpens cælestem illum magnitudine etiam +<span class = "pagenum">172</span> +superare dicatur. Sed vid. not. +—<a name = "var3_196" id = "var3_196" href = +"#line3_196">196.</a> <i>rupti</i> Col. Vulgo perperam <i>rapti</i> +legitur et comma ponitur post <i>æquat</i>. +—<a name = "var3_197" id = "var3_197" href = +"#line3_197">197.</a> <i>permixtam</i> Col. et Tell. non improb. +Drak. Sed <i>permixta</i> Ox. et Put. cum R. 3; Parm. Med. quod +exquisitius est, et firmatur locis Virg. Æ. IV, 120, 161; cf. Bentl. ad +Hor. Od. IV, <span class = "smallcaps">i</span>, 24, et Epod. +IX, 5.</p> + +<span class = "pagenum">173</span> +<p><a name = "var3_202" id = "var3_202" href = +"#line3_202">202.</a> <i>depascat</i> conj. N. Heins. quem +vid. ad Claud. Laud. Stil. II, 115. Vulgatum defendit Draken. coll. +I, 677; II, 30, 44; confer <a class = "crossref missing" href = +"bookXVI.html#var16_680" title = "recte 680">ad XVI, 681</a>. +—<a name = "var3_205" id = "var3_205" href = +"#line3_205">205.</a> <i>moto</i>, non <i>toto</i>, scripti et +R. 2, ut <a class = "crossref" href = "bookXV.html#line15_145">XV, +145</a>; conf. Heins. ad Ovid. Fast. III, 347. +—<a name = "var3_211" id = "var3_211" href = +"#line3_211">211.</a> <i>decurrens... Involves</i>, non <i>decurres +Involvens</i>, Col. et Ox.</p> + +<span class = "pagenum">174</span> +<p><a name = "var3_218" id = "var3_218" href = "#line3_218">218.</a> +<i>Instauratus</i>, non <i>Instauratur</i>, Ox. R. 2, 3; Parm. Med. Ald. +—<a name = "var3_219" id = "var3_219" href = +"#line3_219">219.</a> <i>Placatus</i>, non <i>Placatur</i>, scripti +cum R. 3; Parm. Med.</p> + +<p><a name = "var3_222" id = "var3_222" href = "#line3_222">222.</a> +Vulgg. <i>Prodito</i>, quod præter Dausq. tuetur Cell., qui forte non +ita sensisset, nisi a Modio <i>prodita</i> præferri falso putasset. +<i>Prodite</i> Col. et Ox. cum Med. et Junt., ad exemplum Virg. Æ. IX, +525. Nam poetæ aliique scriptores, quum verba ad collegium, aut plures +conjunctos faciunt, unum adloqui, et addito plur. numero reliquos simul +innuere et respicere solent: quæ vulgo enallage, vel syllepsis et +synthesis numeri dicitur. Vid. Cerda ad Virg. l.c. Burm. ad Val. Fl. +VIII, 178; Heins. ad Ovid. Rem. Am. v. 164, et ad h.l. ubi conf. +inf. <a class = "crossref" href = "#line3_288">v. 288</a>, <a class += "crossref" href = "#line3_369">369</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXII.html#line12_390">XII, 390</a> (<i>Sed vos, Calliope</i>, etc.); +<a class = "crossref" href = "bookXVI.html#line16_212">XVI, 212</a>; +quibus locis add. <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_292">VI, 292</a>, <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_562">562</a>. +—<a name = "var3_224" id = "var3_224" href = +"#line3_224">224.</a> <i>Hiberas</i> Col. non improb. +N. Heins. qui tamen malebat <i>in domitis Hiberis</i>, quod +R. 2, exhibet. Idem tamen fatetur, pro vulgata facere <a class = +"crossref" href = "#line3_327">v. 327</a>; conf. etiam Horat. Od. +IV, <span class = "smallcaps">v</span>, 27; 14, 50. +—<a name = "var3_226" id = "var3_226" href = +"#line3_226">226.</a> <i>Libyæ</i> Dausq. et alii. +—<a name = "var3_228" id = "var3_228" href = +"#line3_228">228.</a> <i>Sævior hac</i> volebat N. Heins. Sed +vulgata doctior, +<span class = "pagenum">175</span> +et Silius tam imaginem, quam ipsa verba debet Maroni Æn. VII, 222 seqq. +—<a name = "var3_229" id = "var3_229" href = +"#line3_229">229.</a> <i>ruptis</i> Col. et Oxon. <i>rapidis</i> +conj. D. Heins. <i>raptis in Trojam mille e.</i> Salmas. Epist. 85; +<i>raptis in Pergama mille c.</i> N. Heins. ad marg. Silii. Mitior +forte medicina: <i>raptis Graiorum mille c.</i> nisi malis +<i>Argivum</i>, vel <i>Actiacum</i> refingere pro <i>Acrius</i>, ut +verba <i>tam dirum infremuit</i> jungantur. Vulgatam defendit Drak. +putans, non necessariam esse h.l. <i>Trojæ</i> mentionem, quum <i>mille +carinæ</i> Trojanum bellum intelligi satis declarent; <i>tam dirum</i> +autem <i>bellum</i> esse maximopere dirum, dirissimum: quod tamen loca +Terent. Andr. III, <span class = "smallcaps">v</span>, 2; et +Adelph. II, <span class = "smallcaps">iv</span>, 10; mihi certe non +persuasere.</p> + +<p><a name = "var3_233" id = "var3_233" href = "#line3_233">233.</a> +<i>at</i>, non <i>ac</i>, Col. et ed. Rapheleng. +—<a name = "var3_234" id = "var3_234" href = +"#line3_234">234.</a> <i>his tum</i> Put. vid. <a class = +"crossref" href = "bookVI.html#var6_299">ad VI, 299</a>; <i>radiis +tum</i> R. 3; <i>rude sutum parma</i>, h.e. rudi opere suta, conj. +N. Heins. quem vid. ad Virg. Æn. X, 313. +—<a name = "var3_235" id = "var3_235" href = +"#line3_235">235.</a> <i>at</i>, non <i>ac</i>, Col. +—<a name = "var3_238" id = "var3_238" href = +"#line3_238">238.</a> <i>Hos</i> malebat N. Heins. et mox +<i>patrioque tumultu</i>. Neutrum vulgatæ lect. præferendum: nam <i>his +nitet</i> exquisite pro, his est, dicitur, et <i>gratus tumultus</i>, +quod +<span class = "pagenum">176</span> +jam Drak. monuisse video, est strepitus Magoni gratus, quo delectabatur; +quod viri fortis et bellicosi indicium est.</p> + +<p><a name = "var3_243" id = "var3_243" href = "#line3_243">243.</a> +<i>Tunc</i> Cell. Lefeb. et alii. +—<a name = "var3_248" id = "var3_248" href = +"#line3_248">248.</a> <i>usquam</i> +<span class = "pagenum">177</span> +alii.</p> + +<p><a name = "var3_252" id = "var3_252" href = "#line3_252">252.</a> +Vocis <i>Cyrene</i> prima syllaba producitur, ut <a class = "crossref" +href = "bookIV.html#line4_628">IV, 628</a>, et <a class = "crossref" +href = "bookVIII.html#line8_57">VIII, 57</a>, alias corripitur. Vid. +Spanhem. ad Callim. H. in Apoll. 73. +—<a name = "var3_253" id = "var3_253" href = +"#line3_253">253.</a> <i>parvas fidei</i> Put. <i>parvos f.</i> +Parm. et Med. <i>Battiadæ proavos</i> conj. D. Heins. <i>gnavos +fidei</i> Barth. Adv. VI, 15; coll. <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_57">VIII, 57 seqq.</a> Drak. nihil mutandum +censebat et suspicabatur, Silium his verbis vel ad perfidiam Batti, qui +Annam, Didonis sororem, cui dextram, fidei signum, tetenderit, audito +fratris ejus, Pygmalionis, adventu ejecerit (v. <a class = "crossref" +href = "bookVIII.html#line8_62">VIII, 62 seq.</a>), respexisse; vel ad +historiam, nunc nobis ignotam, adlusisse; vel denique duos Battos, +alterum Laconem, Cyrenarum conditorem, alterum pastorem, quem ob +perfidiam a Mercurio in lapidem indicem mutatum esse copiose memoret +Ovid. Metam. II, 676 seq. confudisse, quales poetarum errores notaverint +Heins. ad Sabin. Epist. I, 33; Broukh. ad Prop. III, <span class = +"smallcaps">xviii</span>, 25; Gronov. Diatr. Stat. c. 55. Per eundem +lapsus videtur poeta inf. <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_57">VIII, 57</a>; ubi multo juniorem Cyrenarum +conditorem confundit cum Batto, Melites rege, cujus in eadem historia +mentionem facit Ovid. Fastor. III, 567 sq. ubi vid. Burm. et Neapol. +Conf. +<span class = "pagenum">178</span> +<a class = "crossref missing" href = "#not3_423" title = "in Not.">ad +v. 423</a>. Sed in illis Drak. conjecturis non facile adquiescas. +—<a name = "var3_255" id = "var3_255" href = +"#line3_255">255.</a> <i>belli</i> non <i>bello</i>, scripti, prob. +N. Heins. cui non <i>Consilii</i> quoque in mentem venisse mireris. +<i>Ilerces</i> Col.</p> + +<p><a name = "var3_256" id = "var3_256" href = "#line3_256">256.</a> +<i>Sabratha</i> scripti, probb. N. Heins. et Drak. quum vicina +oppida sint Œa et Leptis magna. Rectius forte <i>Sabrata</i> Marsi Ven., +Junt. et al. Vid. not. <i>Sabraca</i> Med. In ed. Basil. primum Drak. +invenit vulgatam <i>Tabraca</i>, quæ est urbs maritima Numidiæ, et Ptol. +IV, 3: Θάβρακα, Plin. V, 3, <i>Tabracha</i> dicitur. +—<a name = "var3_257" id = "var3_257" href = +"#line3_257">257.</a> <i>Œaque</i> Col. <i>Oraque</i>, +<i>Æaque</i>, <i>Eaque</i> aberratt. +—<a name = "var3_259" id = "var3_259" href = +"#line3_259">259.</a> <i>Tam vaga</i> Col. <i>Tinuaga</i> +<span class = "pagenum">179</span> +Put. et Med. +—<a name = "var3_260" id = "var3_260" href = +"#line3_260">260.</a> <i>cavit</i>, non <i>cernit</i>, Col. et Ox. +<i>spernit</i> conj. N. Heins. +—<a name = "var3_261" id = "var3_261" href = +"#line3_261">261.</a> <i>Rama</i> R. 3; <i>Rutulo nunc s.</i> +Col. <i>Rutulamine s.</i> Ox. et Put. <i>Rutulonun</i> Put. in marg. +<i>Rutulo de s.</i> priscæ edd., Vulgg. <i>Rutulorum s.</i>, quod per +πρόληψιν intell. <i>Dapsus</i> Col. Vulgo <i>Tapsus</i>. Sed +<i>Thapsus</i> recte emend. N. Heins. Θάψος dicitur Ptol. +IV, 3; Strab. XVII, p. 572; al. 834; Plin. V, 4, et Liv. +XXIX, 30; ubi vid. Sigon. +—<a name = "var3_263" id = "var3_263" href = +"#line3_263">263.</a> <i>ac</i>, non <i>a</i>, scripti.</p> + +<p><a name = "var3_266" id = "var3_266" href = "#line3_266">266.</a> +In hoc versu, de quo Intpp. tacent, semper hæreo. Putaveritne poeta, +<i>solis</i> Æthiopibus magneta esse? An potius legendum, <i>soli est +honor</i> (vis) <i>ille metallo</i> (magneti), vel <i>solis metallis</i> +scil. his, pro huic metallo soli? Hunc certe lapidem etiam in Magnesia, +Thessaliæ parte, (quæ +<span class = "pagenum">180</span> +Plinio, Lucretio et aliis magnetis patria dicitur, unde nomen quoque +adceperit) in Cantabria, India (vid. Ptol. VII, 2) alibique +reperiri, docent Barth. et vett. auctt. quos in not. laudavi. +—<a name = "var3_269" id = "var3_269" href = +"#line3_269">269.</a> <i>Exusti v. Nubæ</i> Col. et Put. quod etiam +conj. Ortel. et Dausq. <i>Nube</i> Oxon. <i>Mibe</i> plures antt. Vulgg. +<i>Exusto Mibæ</i>. Pessime <i>Mybæ</i> R. 2. +—<a name = "var3_270" id = "var3_270" href = +"#line3_270">270.</a> <i>non tenditur</i> Col. unde recepi. Vulgo +<i>nec t.</i> +—<a name = "var3_273" id = "var3_273" href = +"#line3_273">273.</a> <i>inflammare</i> ingeniose corrig. +N. Heins. ad h.l. et ad Val. Fl. I, 108; idque recepit Lefeb. +—<a name = "var3_276" id = "var3_276" href = +"#line3_276">276.</a> <i>velamine Sætigero</i> scripti et priscæ +edd. Vulgatum <i>velamina Sætigeri</i> in ed. +<span class = "pagenum">181</span> +Marsi, qui in Comment. <i>velamine</i> agnoscit, culpa typogr. +irrepsisse, et hinc ad reliquas promanasse monet Drak. +—<a name = "var3_278" id = "var3_278" href = +"#line3_278">278.</a> <i>cætra</i> Col. h.l. et <a class = +"crossref" href = "#line3_548">v. 548</a>. Conf. Intpp. ad Virg. +Æn. VII, 732, et Drak. ad Liv. XXI, 21; XXVIII, 5. Vulgo +<i>cetra</i>, quod defendit Pier. ad Virg. l.c. et h.l. Lefeb., cui voc. +Punicum, et, si ad originem spectes, <i>cethra</i> potius scribendum +videtur. <i>falcatus in harpen</i> emend. N. Heins. <ins class = +"correction" title = "‘qnod’ legitur">quod</ins> prob. Drak. et recepit +Lefeb. qui verbis <i>ab arte</i> vix sensum inesse putat. Sed hæc lectio +a vulgata nimis recedit et mihi potius languere videtur: nam inter ἅρπην +et falcatum ensem nihil differt. <i>Ab arte</i> autem est artificiose, +vel pro simpl. arte, ut ap. Tibull. I, <span class = +"smallcaps">v</span>, 4 et <span class = "smallcaps">ix</span>, 66; +ubi vid. Heyne. +—<a name = "var3_279" id = "var3_279" href = +"#line3_279">279.</a> <i>Adyrmachidis</i> Col. et Ox. quod et conj. +Dausq. <i>Achimaridis</i>, vel <i>Achimaradis</i> in reliquis membrr. et +priscis edd. Vulgo <i>Adyrmachidæ</i>. +—<a name = "var3_283" id = "var3_283" href = +"#line3_283">283.</a> <i>Vicini Hesperidum lucis</i>, vel +<i>Hesperidum venam</i> (argenti et auri) e <i>lucis</i> conj. +N. Heins. forsan quia Hesperidum horti h.l. in Mauretania +collocantur. Sed vid. Heyne ad Virg. Æ. IV, 484, et ad Apollod. +<span class = "pagenum">182</span> +p. 408 sq. Ego potius <i>gens ultima terræ</i> legendum +crediderim.</p> + +<p><a name = "var3_288" id = "var3_288" href = "#line3_288">288.</a> +<i>Gætulia sueta</i> Col. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookV.html#line5_217">V, 217</a>; sup. <a class = "crossref" href += "#var3_222">ad v. 222</a>, Heins. ad Ovid. Rem. Am. 164, et Fast. +I, 393; <i>Gætule adsuete f.</i> emend. Gronov. de pecun. vet. +II, 4, quod recepit Cell. Sic sup. <a class = "crossref" href = +"#line3_222">v. 222</a>, <i>Gætuli adsueti gregibus miscere +ferarum</i> conj. Dausq. <i>Gætula sueta</i> Ox. et Put. cum R. 3; +quod proxime ad veram lectionem accedit; <i>Gætula adsueta</i> Med. In +vulgata <i>gregibus, Gætuli, adsueta f.</i> adquiescit Barth. Adv. VI, +15; ubi <i>adsueta</i> ad <i>castra</i> refert, quo non omnis +difficultas removetur. +—<a name = "var3_292" id = "var3_292" href = +"#line3_292">292.</a> <i>Hinc</i> Col. et Ox. Vulgo <i>His</i>. +—<a name = "var3_293" id = "var3_293" href = +"#line3_293">293.</a> <i>ruebant</i>, non <i>ruebat</i>, scripti. +—<a name = "var3_299" id = "var3_299" href = +"#line3_299">299.</a> <i>Acherras</i> Colon. ut VII, 338, in +omnibus libris. Vulgg. <i>Acheras</i>, ut in Col. inf. <a class = +"crossref" href = "bookX.html#line10_76">X, 76</a>; ubi +<i>Acerram</i> vulgo legitur et <i>Acherram</i> scribendum suspic. Drak. +quia +<span class = "pagenum">183</span> +<i>Acherres</i> notus Ægypti rex.</p> + +<p><a name = "var3_302" id = "var3_302" href = "#line3_302">302.</a> +<i>tactum</i> revocavit N. Heins. e cod. Col., in quo tamen +<i>tactus</i> invenere Modius Novant. Lect. Ep. 98, et Gronov. Obss. +II, 1; <i>tactū</i> R. 2; <i>tactus</i> Put. Vulgatum +<i>cantus</i> defendit Dausq. qui vel silices, opinor, concoquere +maluisset, quam Modio suffragari. Cf. <a class = "crossref missing" href += "bookI.html#not1_412" title = "in Not.">ad I, 412</a>. +—<a name = "var3_303" id = "var3_303" href = +"#line3_303">303.</a> <i>Banjuræ</i> Colon. <i>Bamuræ</i>, +<i>Bamure</i>, <i>Bamurre</i> aberratt. <i>Banjuræ et cruda j.</i> +corrig. N. Heins. +—<a name = "var3_310" id = "var3_310" href = +"#line3_310">310.</a> <i>quos</i> scripti et antt. edd. <i>quo</i> +ed. Junt. et quæ inde fluxerunt. +—<a name = "var3_312" id = "var3_312" href = +"#line3_312">312.</a> <i>rabidas</i>, +<span class = "pagenum">184</span> +non <i>rapidas</i>, scripti et R. 2, quod et conj. Dausq. +—<a name = "var3_315" id = "var3_315" href = +"#line3_315">315.</a> <i>Libyam</i>, <ins class = "correction" +title = "italice scriptum">non</ins> <i>Libya</i>, Col. +—<a name = "var3_317" id = "var3_317" href = +"#line3_317">317.</a> <i>Coaspes</i> alii. Sed a Persiæ vel Indiæ +fl. nomen ductum videtur. +—<a name = "var3_319" id = "var3_319" href = +"#line3_319">319.</a> <i>libratum</i> emend. N. Heins. +<i>liberandum</i> c. Tell., unde <i>librandum</i> reposuit Lefeb. +Vulgatum tuetur Drak. ut sit telum celebre, satis notum, propter +ingentia, quæ inferebat, vulnera. Vid. Lips. Poliorc. IV, 4. +—<a name = "var3_320" id = "var3_320" href = +"#line3_320">320.</a> <i>Huic</i> Col. in quo <a name = "var3_322" +id = "var3_322" href = "#line3_322">v. 322</a>; <i>Huc</i>, quod +bis scribendum putabat N. Heins. et recepit Lefeb. +—<i>æquoreo fluctu</i> malebat N. Heins. et vs. sq. +<i>averrere</i> (<a class = "missing" name = "var3_321" id = "var3_321" +href = "#line3_321" title = "numerus deest">v. 321</a>), coll. +Horat. Sat. II, <span class = "smallcaps">iv</span>, 37; (ubi vid. +Bend.), vel etiam <i>avertere</i>, coll. Virg. Æn. X, 78. Illud +significat ita auferre, ut nihil relinquatur; hoc abigere, per fraudem +inpr. auferre et in rem suam convertere, νοσφίζεσθαι. Posteris recte, +puto, præferendum videtur Drak., qui laudat Gronov. Obss. IV, 5; +Lindenbr. ad Ammian. Marcell. XIV, 2, et Muret. ad Catull. nupt. +Pel. et Thet. v. 5. Add. Burm. ad Virg. Æn. I, 472.</p> + +<p><a name = "var3_325" id = "var3_325" href = "#line3_325">325.</a> +<i>motus</i> +<span class = "pagenum">185</span> +placebat N. Heins. +—<a name = "var3_329" id = "var3_329" href = +"#line3_329">329.</a> Forte leg. <i>taxo</i>, h.e. veneno. Taxi +baccis in Hispania præcipue venenum letale inesse testatur Plin. XVI, +10.</p> + +<p><a name = "var3_334" id = "var3_334" href = "#line3_334">334.</a> +<i>Astur</i> R. 3. Sed <i>Astyres</i> quoque in antt. marmorr. +reperiri monet N. Heins. +—<a name = "var3_335" id = "var3_335" href = +"#line3_335">335.</a> <i>natus</i> ex ingeniosa emend. +N. Heins. recepit Lefeb. Sic gr. πεφυκὼς. Drak. laudat <a class = +"crossref" href = "bookVI.html#line6_341">VI, 341</a>; <a class = +"crossref" href = "bookXV.html#line15_464">XV, 464</a>; Intpp. ad Hor. +Od. I, <span class = "smallcaps">xxvii</span>, 1; Broukh. ad +Prop. II, <span class = "smallcaps">ii</span>, 93; Gronov. +<span class = "pagenum">186</span> +Obss. IV, 17; Heins. ad Ovid. Rem. Am. 220. +—<a name = "var3_337" id = "var3_337" href = +"#line3_337">337.</a> <i>rapit</i>, non <i>trahit</i>, Col. +et Ox. +—<a name = "var3_338" id = "var3_338" href = +"#line3_338">338.</a> <i>Cydnus</i> Col. Κύδνος Ciliciæ fl. vid. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_306">ad I, 306</a>; +<i>Erdnus</i> Ox. <i>Ervus</i> Put. <i>Erdus</i> e R. 2 et 3 +recepit Lefeb. quod plures hujus nominis fluvii olim apud Celtas +fuerint, et hodie prope Nannetes sit fl. <i>Erde</i>. Alii <i>Ardus</i>, +<i>Arvus</i>, <i>Ergus</i>, <i>Herdus</i>.</p> + +<p><a name = "var3_341" id = "var3_341" href = "#line3_341">341.</a> +Vulgo post <i>cremari</i> διαστίζεται, ut sensus sit: cremant cadavera +cæsorum, quia piaculum putant, a feris ea lacerari. Male, et repugnante +usu loquendi. +—<a name = "var3_342" id = "var3_342" href = +"#line3_342">342.</a> <i>Tabe nefas</i> emend. N. Heins. quo +indice excidit versus, qui innuerit <i>corpus resolvi Tabe nefas</i>. +<i>Vile</i> pro <i>Tale</i> legendum esse non male opinabatur Withof. +quem vide in Spec. ad Guntheri Ligurinum, p. 60 et 61. +N. Heins. mox <i>In pastus</i> +<span class = "pagenum">187</span> +conj. Sed conf. <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#line7_129">VII, 129</a>; Virg. Æn. IX, 339; +X, 560.</p> + +<p><a name = "var3_345" id = "var3_345" href = "#line3_345">345.</a> +<i>Callæcia</i> antt. membrr. Alii <i>Gallæcia</i> et <i>Gallecia</i>, +vid. <a class = "crossref missing" href = "bookII.html#not2_397" title = +"in Not.">ad II, 397</a>. +—<a name = "var3_349" id = "var3_349" href = +"#line3_349">349.</a> <i>cara voluptas</i>, vel <i>sera</i>, post +bellum, maluerit N. Heins. Vid. not. +—<a name = "var3_350" id = "var3_350" href = +"#line3_350">350.</a> <i>abdere</i> Put. Sed <i>addere</i> pro +<span class = "pagenum">188</span> +simpl. dare, vel tradere centies occurrit. Vid. Ind. +—<a name = "var3_352" id = "var3_352" href = +"#line3_352">352.</a> <i>gerendum</i>, non <i>gerendum est</i>, +scripti. +—<a name = "var3_354" id = "var3_354" href = +"#line3_354">354.</a> <i>Viriathus</i> Col. h.l. et <a class = +"crossref" href = "bookX.html#line10_220">X, 220</a>; ubi Drak. +monet, ita etiam esse in ant. marm. ap. Gruter. p. 871, n. 2, (quod +tamen Scaligero spurium videbatur) et Οὐιρίαθος in excerptis Dion. +p. 614; ed. Vales. probb. Fabric. ad Cic. Off. II, 11, et Schott. +ad Aurel. Vict. de viris ill. c. 71. Vulgo <i>Viriatus</i> forte +rectius ut ap. Gruter. p. IX, 4; XII, 11; et Gr. <span class = +"greek" title = "Ouiriatos">Οὐϊρίατος</span>. <i>Viriatthus</i> quædam +edd., ut <span class = "greek" title = "Ouriatthos">Οὐρίατθος</span> et +<span class = "greek" title = "Ouiriatthos">Οὐιρίατθος</span> apud +Appian. Hisp. c. 60, 74; ed. Schweigh. (nam in aliis <span class = +"greek" title = "Ouriathos">Οὐριάθος</span>) et ap. Diodor., v.c. in +excerptis p. 346, ed. Vales. et al. conf. Drak. ad Liv. Epit. 52; +et quos Reimar. ad Dion. T. I, p. 32 sq. laudavit. +—<a name = "var3_356" id = "var3_356" href = +"#line3_356">356.</a> <i>Omen</i> R. 2.</p> + +<p><a name = "var3_357" id = "var3_357" href = "#line3_357">357.</a> +<i>Cerretani</i> Col. Κεῤῥητανοὶ Strab. III, p. 111, al. 162; +Martial. XIII, 54, et Plin. III, 3; <i>Terretani</i> Ox. Put. +R. 3; Vulgo <i>Ceretani</i>, ut in vet. marm. <span class = "greek" +title = "Kerêtanoi">Κερήτανοι</span> ap. Dion. l. 48; p. 382. Sed +<span class = "greek" title = "Kerrhoitanoi">Κεῤῥοιτανοὶ</span> Ptol. +II, 6. +—<a name = "var3_359" id = "var3_359" href = +"#line3_359">359.</a> <i>Non</i> Col. Vulgo <i>Nec</i>. +—<a name = "var3_361" id = "var3_361" href = +"#line3_361">361.</a> <i>Concane</i>, non <i>Concave</i>, scripti. +<span class = "greek" title = "Konkana">Κόγκανα</span> Ptol. II, 6; +(in cod. Palat. pro <span class = "greek" title = +"Koukana">Κούκανα</span>) urbs mediterr. Cantabrorum, hod. <i>Cangas de +Onis</i>, <span class = "greek" title = "Kônkanoi">Κωγκανοὶ</span> ap. +Strab. III, p. 107, al. 159, ubi ita pro <span class = "greek" +title = "Kôniakoi">Κωνιακοὶ</span> legendum putabat a Drak. laudatus, +Delrius ad Senec. Hippol. 110; cf. Jani ad Hor. Od. III, <span class = +"smallcaps">iv</span>, 34. +<span class = "pagenum">189</span> +—<a name = "var3_362" id = "var3_362" href = +"#line3_362">362.</a> <i>Ebosos</i>, secunda correpta, malebat +N. Heins. ut <span class = "greek" title = +"Ebousos">Ἐβοῦσος</span>, <span class = "greek" title = +"Ebosos">Ἔβοσος</span> et <i>Ebosia</i> ap. Stat. Silv. I, <span +class = "smallcaps">vi</span>, 15. Vid. quos Drak. citavit, Gevart. +Lectt. Papin. I, 41, et Gronov. Diatr. Stat. c. 14. Sed +<i>Ebusus</i> dicitur Plin. III, 5, extr. Mel. II, 7; Livius +XXII, 20, et, producta media, Avien. descr. orbis 621; Gr. <span class = +"greek" title = "Ebousos">Ἔβουσος</span>, <span class = "greek" title = +"Ebusos">Ἔβυσος</span> (Strab. III, p. 240 et 254) et Ptol. <span +class = "greek" title = "Ebussos">Ἔβυσσος</span>. +—Mox <i>Arbacus</i> Col. prob. N. Heins. quoniam Ἀρβάκη ap. +Steph. Byz. urbs Celtiberiæ, <i>Arbachi</i>, vel <i>Arbaci</i> ap. +Aurel. Vict. de viris illustr. c. 61, et <i>Arrebaci</i> ap. Plin. +III, 3; ubi tamen Harduin. recte edidit <i>Arevaci</i>, quibus +<i>Arevam</i> fl. nunc <i>Arlanzo</i> nomen dedisse, Plinius ibid. extr. +tradit. <span class = "greek" title = "Areouakoi">Ἀρεουάκοι</span> +Strab. III, p. 112 al. 162 et 246. <span class = "greek" title = +"Areouakai">Ἀρεουάκαι</span> Ptol. II, 6; <i>Arbatus</i> Put. +R. 3; Parm. <i>Arbutus</i> Ox. Vulgatum <i>Artabrus</i> respuit +N. Heins. quoniam gentem Artabrum nullam esse manifeste prodat +Plin. IV, 22, quem tamen refellit Resendius Antiq. Lusit. I, 22; +<i>Artabrus</i> certe Lusitan. prom. (nunc <i>Cap de Fineterre</i>) +memoratur Plin. II, 108; IV, 21, et <i>Arrotrebæ</i> atque +<i>Arrotrebarum</i> vel Celticum prom. IV, 20, et bis c. 22. Hoc Strab. +III, p. 106, al. 154 et Ptol. II, 6: Νέριον ἄκρον dicitur: sed +ille adcolas ejus <span class = "greek" title = +"Artabrous">Ἀρτάβρους</span> et <span class = "greek" title = +"Arotrebas">Ἀροτρέβας</span> (al. <span class = "greek" title = +"Aretrebas">Ἀρετρέβας</span>) sua ætate adpellatos tradit, hic juxta +illud <span class = "greek" title = "Artabrôn limena">Ἀρταβρῶν +λιμένα</span> ponit. Præterea uterque cum Plin. IV, 22; consentiunt in +eo, quod e regione hujus promont. fuerint insulæ, Græcis a stanno, +κασσιτέρω, <i>Cassiterides</i> dictæ, ad quas Silius forte h.l. +respexit, ubi de insulis Hispaniæ agit, quamvis eæ nusquam fuisse +videntur. Conf. et Mela III, 1. +—<a name = "var3_363" id = "var3_363" href = +"#line3_363">363.</a> <i>Aclyde</i>, non <i>Aclide</i>, Col. ut +<a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_550">VIII, 550</a>; vid. +Intpp. ad Virg. Æn. VII, 730, et ad Val. Fl. VI, 99; Lips. Poliorc. +IV, 4, et Salmas. ad Trebell. Claudium c. 14; <i>tereti veruto</i> +emend. Cerda ad Virg. Æ. VII, 665. Sed differentiam forte inter <i>veru +Sabellum</i> Maronis et <i>verutum Arbacorum</i> Silii fuisse, idemque +<i>tenue</i> simul et <i>teres</i> esse posse, monet Drak. +—<a name = "var3_364" id = "var3_364" href = +"#line3_364">364.</a> <i>Lyndus</i> +<span class = "pagenum">190</span> +alii, etiam Drak. et Lefeb. Sed est <span class = "greek" title = +"Lindos">Λίνδος</span>; vid. not. +—<a name = "var3_365" id = "var3_365" href = +"#line3_365">365.</a> <i>Funda</i>, non <i>Fervida</i>, scripti; +prob. etiam Dausq. propter copulum <i>et</i>; <i>ferens</i>, h.e. +inferens, movens, ex c. Col. et priscis edd. restitui, idque non +spernendum videbatur Drak., qui conf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_386">I, 386</a>; <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_68">X, 68</a>; Stat. Th. III, 665; VIII, 76; +add. Ovid. Epist. VIII, 26. Sic et <i>ferre tela</i> IX, 545; +<i>vulnera</i> forte V, 235; certe ap. Virg. Æn. XI, 749; <i>f. +plagam</i> Æn. X, 797; XII, 299: φέρειν πόλεμον, φόνον, θάνατον, +ἄρεα, πῆμα, etc. Vulgo <i>gerens</i>. Sed <i>serens</i> ex emendat. +N. Heins. recepere Drak. et Lefeb. vid. <a class = "crossref" href += "bookI.html#var1_394">ad I, 394</a>; <a class = "crossref" href = +"bookI.html#var1_235">235</a>. —<i>Baliaris</i>, non +<i>Balearis</i>, Col. <span class = "greek" title = +"Balliarides">Βαλλιαρίδες</span> certe Straboni esse et <span class = +"greek" title = "Baliarides">Βαλιαρίδες</span> Steph. Byz. monet +N. Heins. et Drak. laudat Tenull. ad Frontin. III, <span class = +"smallcaps">iii</span>, 16, et Salmas. exerc. Plin. p. 199. +—<a name = "var3_366" id = "var3_366" href = +"#line3_366">366.</a> <i>Gravidos</i> ed. Ven. vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#var1_235">ad I, 235</a>.</p> + +<span class = "pagenum">191</span> +<p><a name = "var3_369" id = "var3_369" href = +"#line3_369">369.</a> <i>dant T.</i> R. 3, et Med. quod arridebat +N. Heins. vid. <a class = "crossref" href = "#var3_222">ad +v. 222</a> et <a class = "crossref" href = "#var3_288">288</a>. +—<a name = "var3_370" id = "var3_370" href = +"#line3_370">370.</a> <i>Lyeo</i> quidam. Sed est <span class = +"greek" title = "Luaïos">Λυαϊος</span>, quoniam vinum λύει, solvit +curas. +—<a name = "var3_372" id = "var3_372" href = +"#line3_372">372.</a> <i>Sedetana</i> Col. et Put. probb. +N. Heins. et Draken. <i>Hedetana</i> emend. Modius. Veteres auctt. +admodum variant. <i>Sedetani</i> memorantur Livio XXVIII, 24; +XXIX, 1, 2; XXXI, 49; XXXIV, 20: <span class = "greek" title = +"Sêdêtania">Σηδητανία</span> Appian. Hisp. c. 77; <i>Edetani</i>, seu +<i>Hedetani</i>, Ἠδητανοὶ Ptolem. II, 6, et Plin. III, 3; +<span class = "greek" title = "Sidêtanoi">Σιδητανοὶ</span> Strab. III, +p. 112; <i>Editani</i> Gruter. p. 481. Vulgatum +<i>Sedentana</i> tuentur J. Marca in Marc. Hispan. II, 6, et Dausq. +Sed nemo Sedentanorum mentionem facit. +—<a name = "var3_373" id = "var3_373" href = +"#line3_373">373.</a> <i>Sætabis</i> Col. ut in marmorr., in numo +ant. ap. Anton. Augustin. Dial. VII, et in vetustis codd. Grat. Cyneg. +41; Σαιταβὶς etiam Ptol. II, 6. Ita N. Heins. et Drak. Conf. +Inscript. ap. Murator. p. 1077, n. 4. Vulgo <i>Setabis</i>, ut +et XVI, 475; Σέταβις Strab. III, pag. 110 al. 160. Sic et ap. Plin. +Præf. pr. et III, 3; XIX, 1; <i>arte</i>, pro <i>arce</i>, +quidam. +—<a name = "var3_374" id = "var3_374" href = +"#line3_374">374.</a> <i>sprevisse</i> (<ins class = "correction" +title = "ἀοριςτῶς legitur">ἀοριστῶς</ins> pro spernere) <i>superba</i>, +scripti cum R. 3; Parm. Med. +<span class = "pagenum">192</span> +quod et Dausq. amplectabatur. Vulgo <i>superbas</i>. +—<a name = "var3_375" id = "var3_375" href = +"#line3_375">375.</a> <i>linum c. lino</i>, vel <i>filum c. +filo</i> malebat Vlit. ad Grat. Cyn. 41.</p> + +<p><a name = "var3_378" id = "var3_378" href = "#line3_378">378.</a> +<i>Vectonum</i> Col. h.l. et <a class = "crossref" href = +"bookXVI.html#line16_366">XVI, 366</a>, ut in antt. exempl. Cæsaris; +Livii et Plinii. Sed <i>Vettonum</i> reposui, quam scripturam etiam +defendit N. Heins. ad h.l. et ad Prudent. περὶ στεφ. III, 187, etsi +inf. <a class = "crossref" href = "bookXVI.html#line16_366">XVI, +366</a>, Dausq. carpit, qui idem sentiebat. Gr. Οὐέττονες, et sic quoque +ap. Gruter. p. 383, n. 7, et p. 591; <i>Vasconum</i> Parm. +Vulgo <i>Vetonum. præit æquore</i> conj. N. Heins. non invito +metro. Præstiterit <i>alis volat</i>, vel potius <i>alas rapit</i>, ut +ap. Virg. Æ. VII, 725; X, 178. Sed vid. not. +—<a class = "missing" name = "var3_380" id = "var3_380" href = +"#line3_380" title = "‘330’ legitur">380.</a> <i>perstat</i> (h.e. +stat, ut ap. Virg. Ge. III, 273.) Col. prob. N. Heins. qui conf. +<a class = "crossref" href = "#line3_686">v. 686</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookVI.html#line6_385">VI, 385</a>; sed ante hunc +versum nonnihil excidisse putabat; <i>præstat</i> Ox. et Put. Vulgo +<i>prostat</i>, quod retinuit Lefeb. <i>prostrat</i> quidam. +—<a name = "var3_383" id = "var3_383" href = +"#line3_383">383.</a> <i>Tertiaque</i> nonnulli, quos Modius +refutat ad Justin. XLIV, 3; vid. not. <i>in stabulis</i> corrig. +D. Heins. <i>æstas</i>, non <i>ætas</i>, Col. ut ap. Virg. +<span class = "pagenum">193</span> +Georg. III, 190; IV, 207; unde ne Dausq. quidem displicebat.</p> + +<p><a name = "var3_384" id = "var3_384" href = "#line3_384">384.</a> +<i>Suvana</i> Put. <i>Saunia</i> Parm. Vulgo <i>Susana</i>, cujus nemo +meminit. <i>Suxama</i> Col. unde <i>Uxama</i> emend. N. Heins. quod +recepi cum Drak. et Lefeb. qui posterior <i>Sarmaticam</i> urbis +originem, Heinsio ignotam, a <i>Jaxamatis</i>, gente Sarmatica, repetit. +<i>Uxama</i> memoratur Plin. III, 3; duplex Οὔξαμα ἀργέλλαι, et +Οὔξαμα Βάρκα Ptol. II, in Gallæciæ litore Marianæ III, 18, et Antonino +in itinere ab Asturica Cæsaraugustam; nunc forte <i>Osma</i> ad Durium, +in vet. Castilia. Sed si poeta non omnem prorsus ordinem neglexit, quod +in urbibus quidem, non vero in partibus Hispaniæ describendis fecit, +h.l. vel Lusitaniæ, vel Hisp. Bæt. urbem designare debebat. Forsan +itaque leg. <i>Sucrana</i>, de qua v. Plin. III, 1; vel +<i>Cartama</i>, cujus opp. pulcherrima monumenta præclare exposuit +Carter. <i>Reise von Gibraltar nach Malaga</i> p. 204 sqq. +—<a name = "var3_387" id = "var3_387" href = +"#line3_387">387.</a> <i>jussis magistri</i> emend. Dausq. et +recepit Cell. +—<a name = "var3_388" id = "var3_388" href = +"#line3_388">388.</a> <i>Rhyndacus</i>; non <i>Rindacus</i>, in +priscis libris. Ῥύνδακος Mysiæ fl.</p> + +<p><a name = "var3_391" id = "var3_391" href = "#line3_391">391.</a> +<i>Fulgent</i> ex. Put. recepi cum Drak. auctore N. Heins. Vulgo +<i>Fulget</i>, quod non minus probum. <i>Parsania</i> Col. +<span class = "pagenum">194</span> +—<a name = "var3_393" id = "var3_393" href = +"#line3_393">393.</a> <i>Dei Nysæis conscia</i>, vel etiam +<i>concita</i> pro <i>conscia</i>, quod voc. mox sequitur, conj. +N. Heins., quoniam secunda syll. in <i>Dionysius</i> corripi solet. +Bacchus vero non tantum <span class = "greek" title = +"Dionusos">Διόνυσος</span>, sed etiam <span class = "greek" title = +"Diônusos">Διώνυσος</span> et <span class = "greek" title = +"Diônussos">Διώνυσσος</span> poetis dicitur v.c. Hom. Il. η, 132, 135; +Odyss. ω, 74, et H. in Bacch. I, pr. Hesiod. Theog. vss. 940, 946. +Callim. II. in Cer. v. 71, et Fragm. 171. +—<a name = "var3_395" id = "var3_395" href = +"#line3_395">395.</a> <i>arcano</i> Col. et quidam alii, quod +recepit Drak. non repugn. N. Heins. Quos secutus sum, etsi tertium +casum cum <i>nocturna</i> junctum vix alibi reperias, unde non levis me +suspicio tenet, pro <i>arcano</i> poetam <i>acclan̅s</i>, h.e. +<i>acclamans Lyæo</i>, (clamans, io Bacche! Evoe!) vel <i>orgia +agens</i>, vel simile quid scripsisse, et compendium scripturæ fraudi +fuisse librariis; <i>hortando</i> R. 3, et Parm. Vulgatam lect. +<i>Hortano</i> ab Horta urbe, prope Nebrissam sita, cujus tamen nemo +mentionem facit, repetebat Marsus. <i>Ortano</i>, h.e. <i>Oretano</i>, +conj. Rosweidus, laudatus a Dausq., qui ipse <i>hortanti</i> proponebat; +<i>Orthano</i>, vel rectius <i>Orthanæ</i> h.e. Baccho, ingeniose +tentabat N. Heins. et prius valde arridebat Drak. Ὀρθανὴς deus +Atheniens. Priapo similis, et ab erecta, ὀρθῆ, ut putant, virilitate +dictus: Priapus vero Bacchi comes, (<i>B. rustica proles</i> Tibull. +I, <span class = "smallcaps">iv</span>, 7) qui cum eo a +quibusdam confunditur. Vid. Meurs. Ath. Act. II, 14; quosque Heins. et +Drak. citarunt. Strab. XIII, p. 404, al. 587; Hesych. v. <span +class = "greek" title = "Orthanês">Ὀρθανὴς</span> (non <span class = +"greek" title = "Orêthanês">Ὀρηθανὴς</span>) Plat. in Phaone ap. Athen. +Deipn. X, p. 441; Tzetz. ad Lycophr. Alex. v. 538 (ubi <span +class = "greek" title = "Orthanên">Ὀρθανὴν</span> leg. pro <span class = +"greek" title = "Orthagên">Ὀρθάγην</span>) Palmer. Exerc. in auctt. Gr. +p. 783; Athen. I, 23, p. 30, et Voss. ad Mel. +II, <ins class = "correction" title = "incertum vel duo (ii) vel undecim (11)">11</ins>, p. 133. Sed non ipse Bacchus <span class = +"greek" title = "Orthanês">Ὀρθανὴς</span> dicitur, et tum duo certe h.l. +sum Bacchi nomina: <i>Lyæus</i> enim, etsi propr. adject. est, semper +simpl. Bacchus vocatur. <i>Orthana</i> tamen exhibet ed. Genev. quod +perperam ab editorr. Amstelod. in <i>Hortano</i> mutatum monebat +Salvinius, a Drak. in fine Præfat. laudatus. <i>Orthane</i>, græca +forma, scripsit Lefeb. qui male interpretatur: redimita s. n. et in O. +Lyæo, h.e. cum orthane, phallo Ebræorum, quem gestat in extremo thyrso. +—<i>Menas</i> Dausq. Lefeb. et alii. Sed est +<span class = "pagenum">195</span> +<span class = "greek" title = "Mainas">Μαινὰς</span>. +—<a name = "var3_398" id = "var3_398" href = +"#line3_398">398.</a> <i>Ter quinos decies</i> conj. Mariang. +Accurs. ad Auson. Epist. X, 5, +<span class = "pagenum">196</span> +non improb. Lef. +—<a name = "var3_400" id = "var3_400" href = +"#line3_400">400.</a> <i>Hemathios</i> scripsere Drak. et Lef. +—<a name = "var3_401" id = "var3_401" href = +"#line3_401">401.</a> <i>æriferæ</i> ex Plin. XXXVIII, 2, +adfectate corrigi posse notabat Dausq. +—<a name = "var3_402" id = "var3_402" href = +"#line3_402">402.</a> <i>Phorcys</i> Col. nomen a Deo marino +desumtum, qui Φόρκυς, seu Φόρκυν, sed et <span class = "greek" title = +"Phorkos">Φόρκος</span> (ut <i>Phorcus</i> inf. <a class = "crossref" +href = "bookX.html#line10_174">X, 174</a>) dicitur. Vulgo +<i>Phorcis</i>. +—<a name = "var3_403" id = "var3_403" href = +"#line3_403">403.</a> <i>Arauricus</i> Col. ut <a class = +"crossref" href = "bookV.html#line5_557">V, 557</a>. Ab +<i>Araurio</i>, Galliæ Narbon. fl., qui aliis Rauraris vocatur, nomen +deductum suspicabatur N. Heins. <i>Aranticus</i>, +<i>Aranthicus</i>, <i>Avaricus</i> in reliquis libris. +—<a name = "var3_405" id = "var3_405" href = +"#line3_405">405.</a> <i>Bætis</i>, Βαῖτις, in membranis. Vulgg. +<i>Bethis</i>, vel <i>Bætes</i>.</p> + +<p><a name = "var3_407" id = "var3_407" href = "#line3_407">407.</a> +<i>lustransque</i> scripti; <i>lustrasque</i> R. 2. Vulgo +<i>lustratque</i>. +—<a name = "var3_410" id = "var3_410" href = +"#line3_410">410.</a> <i>curru</i> Colon. et Ox. Vulgatum +<i>cursu</i> male defendit +<span class = "pagenum">197</span> +Dausq. +—<a name = "var3_414" id = "var3_414" href = +"#line3_414">414.</a> <i>connectunt</i> e Col. restituendum +censebat N. Heins. ad h.l. et ad Ovid. Epist. V, 48. Sed +vulgata <i>convertunt</i> loco forte non movenda erat, judice etiam +Drak., quia magis natantium, ut <i>nectere</i>, vel <i>jungere +brachia</i> saltantium gestus exprimit.</p> + +<p><a name = "var3_418" id = "var3_418" href = "#line3_418">418.</a> +<i>late</i> scripti. Vulgatum <i>alte</i> tuetur Dausq., ut sit ὑψόθεν, +ex alto. +—<a name = "var3_422" id = "var3_422" href = +"#line3_422">422.</a> <i>Geryonæ</i>, ut <a class = "crossref" href += "bookXIII.html#line13_201">XIII, 201</a>, scripti cum priscis edd. +<i>Gerionis</i> primus edidit Buschius in ed. Wolfii Basil. Gr. <span +class = "greek" title = "Gêruonês">Γηρυόνης</span> et <span class = +"greek" title = "Gêruôn">Γηρυὼν</span>. Vid. Heyne ad Apollod. +p. 386, et, quos Drak. laudat, Heins. ad Virg. Æn. VIII, 202; ad +Ovid. Epist. VIII, 9; ad Vellei. Pat. I, 1; Gronov. ad Senec. +Herc. fur. v. 1170, et Agamemn. +<span class = "pagenum">198</span> +v. 841; Serv. ad Virg. Æn. VII, 662. +—<a name = "var3_426" id = "var3_426" href = +"#line3_426">426.</a> Vulgatam distinct. <i>miseræ, Deus edidit +alvo. Namque</i>, etc. mutavit N. Heins., qui et τὸ +<i>patriasque</i> pro <i>patrias</i> ex scriptis et editis ante Marsum +libris restituit. Tum Pyrene serpentem peperisse dicitur: quod quia +offendit VV. DD., quum tamen hæc narratio, teste, quem Drak. excitavit, +Plin. III, 1, et ipso quoque Silio v. 425, fabulosa inprimis +fuerit; ex ingenio hunc locum sanare conati sunt. Davis. ad Cæs. b. G. +III, 20, tentabat <i>edit ut alvo</i>, et Barth. <i>miseræ Deus: edita +ut alvus (Namque, ut serpentem, patrias e. i.) Confestim</i>, etc. +Dausq. <i>Deus: edidit</i>, vel <i>dumque edidit alvo</i>; (scil. +Galaten f., ab Hercule ex Celtici regis filia genitum, teste Diodor. +V, 25, p. 210) <i>Confestim dulces l. t. penates: Namque, ut +serpentem, p. e. i.</i>, ut alias, <i>cane pejus et angue</i>. Docte +Salmas. Epist. 85, conj. <i>edidit alvo Namque ut Cenchream</i>; ut +librarius <i>serpentem</i>, cujus genus quoddam, maculis sparsum, instar +milii granorum, <span class = "greek" title = +"Kenchriês">Κεγχρίης</span>, <span class = "greek" title = +"Kenchrinês">Κεγχρίνης</span>, seu <span class = "greek" title = +"Kenchritês">Κεγχρίτης</span> dicatur, ad oram notaverit, idque postea +in contextum irrepserit. Quod si verum est, vel poeta <span class = +"greek" title = "Purênên">Πυρήνην</span>, Bebrycis regis f., ab Hercule +compressam, cum <span class = "greek" title = "Peirênêi">Πειρηνῃ</span> +Acheloi quæ ex Neptuno <span class = "greek" title = +"Kenchreian">Κεγχρείαν</span> peperit, confudisse, vel Salmas. hunc +errorem ei obtrudisse censendus est. Illud Lefeb., hoc Draken. nobisque +probabilius videtur.</p> + +<p><a name = "var3_429" id = "var3_429" href = "#line3_429">429.</a> +<i>in auris</i> R. 3, et Med. <i>arvis</i> quædam edd. antt. prob. +N. Heins. +<span class = "pagenum">199</span> +—<a name = "var3_436" id = "var3_436" href = +"#line3_436">436.</a> <i>At</i>, non <i>Ac</i>, Col. et Put. +<i>motis</i> malebat N. Heins. <i>summis</i> Burm. ad Val. Fl. II, +91. +—<a name = "var3_439" id = "var3_439" href = +"#line3_439">439.</a> <i>resonant</i> scripti, et R. 2. Sed +teste Lefeb. non nisi duo MSS. id exhibent, et duo alii (qui sint, ut +solet, tacuit) <i>reboant</i>, quæ vulgata lectio tum omnino præferenda +est, et placuit etiam Drak. ut firma et stentoria Herculis vox +declaretur; <i>memorant</i> Parm. et Med. +—<a name = "var3_440" id = "var3_440" href = +"#line3_440">440.</a> <i>intercidet</i> duo scripti et R. 2; +teste Lefeb. qui id recepit.</p> + +<p><a name = "var3_448" id = "var3_448" href = "#line3_448">448.</a> +<i>Proserit</i> Col. ut ap. Lucan. IV, 412; Plaut. Asin. IV, i, 50; +Avien. descr. orb. 342; 702; <i>exserere</i> sup. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#line1_30">I, 30</a>; Sen. Herc. fur. 594, et +Œdip. 532. Ita N. Heins. et Drak. <i>Procidit</i> Put. Vulgo +<i>Prosilit</i>. +—<a name = "var3_449" id = "var3_449" href = +"#line3_449">449.</a> <i>vortice</i> coll. Virg. Ge. I, 481, +conj. Lefeb. pro <i>gurgite</i>, quod voc. mox vss. 452 et 457, +repetitur. Drak. v. 452, commendat Burm. emendat. <i>vorticibus +anhelis</i> coll. Claud. R. P. I, 25, ubi tamen Heinsius ex MSS. et +nostro loco <i>gurgitibus anhelis</i> reposuit.</p> + +<span class = "pagenum">200</span> +<p><a name = "var3_456" id = "var3_456" href = "#line3_456">456.</a> +<i>arma tuentur</i> scilicet ab aquæ injuria, scripti et editi ante +Nicandrum, qui primus <i>tenentur</i> edidit; quod servavit Lefeb. +—<a name = "var3_457" id = "var3_457" href = +"#line3_457">457.</a> <i>undis</i> Oxon. et Puteol. cum R. 3; +Parm. Med. +—<a name = "var3_460" id = "var3_460" href = +"#line3_460">460.</a> <i>ratibus vada</i> edd. Paris. prob. Dausq. +—<a name = "var3_461" id = "var3_461" href = +"#line3_461">461.</a> <i>operire rates</i>, quod et nobis in mentem +venit, emend. N. Heinsius qui et vers. <a name = "var3_462" id = +"var3_462" href = "#line3_462">462</a>, <i>revolutis</i> malebat. Sed +conf. Liv. XXI, 28. +—<a name = "var3_463" id = "var3_463" href = +"#line3_463">463.</a> <i>inlapsu</i> Col. et Ox. <i>et lapsu</i> +Put. Vulgo <i>allapsu</i>. Mox <i>atras Exp. moles</i> conj. +N. Heins. quod summopere blandiebatur Drak. qui conf. Sidon. +Apollin. XXII, 58, <i>nigrantes elephanti</i>; Claud. laud. Stil. III, +351, <i>nigra cervice</i>; Lucan. VI, 208, <i>squalenti tergo</i>; +Avien. descr. orb. v. 777, <i>tætros elephantos</i>; et Græv. ad +Flor. II, 6; Add. inf. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_618">IV, 618</a>, et +<span class = "pagenum">201</span> +<a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_240">IX, 240</a>. Sed +vid. not.</p> + +<p><a name = "var3_466" id = "var3_466" href = "#line3_466">466.</a> +<i>intendit</i> Put. h.e. tendit, contendit, ut in eadem narratione +<i>tetendit</i> ap. Liv. XXI, 31, vel <i>intendit</i> se, seu iter, ut +ap. Liv. IV, 19; X, 43; XXI, 29, 30; Cic. Mur. 9; extr. Terent. +And. II, <span class = "smallcaps">ii</span>, 6, et al. Conf. +Heins. et Burm. ad Val. Fl. VI, 540, 600; VII, 114; <i>incendit</i> Ox. +Vulgo <i>incedit</i>. +—<a name = "var3_467" id = "var3_467" href = +"#line3_467">467.</a> <i>Vocontia</i> alii. <span class = "greek" +title = "Ouokontioi">Οὐοκόντιοι</span> dicuntur Strab. IV, p. 128, +sed <span class = "greek" title = "Ouokountioi">Οὐοκούντιοι</span> +p. 140. +—<a name = "var3_469" id = "var3_469" href = +"#line3_469">469.</a> <i>tardavit</i> conj. N. Heins. +<i>vexavit</i>, h.e. impedivit, Burm. ut ap. XXXVI, 30; XLIII, 21. Id +recepit Lefeb. coll. Gell. II, 6. Withof. conj. <i>ductoris +tristavit</i>, vel <i>lassavit</i>, ut apud Ovid. Met. XI, 730; vel +<i>stitit acris iter</i>.</p> + +<span class = "pagenum">202</span> +<p><a name = "var3_480" id = "var3_480" href = +"#line3_480">480.</a> <i>Æquam ævi glaciem</i> tentabat Barth. Adv. +VI, 15; et <i>Æquævam g.</i>, scil. cum grandine, Dausq. et, qui +præterea <i>tectæ</i>, ut græcismus esset, malebat N. Heins. <i>Atque +cui</i> Ox. <i>Pæne ævi glaciem</i> conj. Withof. +—<a name = "var3_481" id = "var3_481" href = +"#line3_481">481.</a> <i>Ætheriæ</i> in ed. Paris. 1531, irrepsit +errore typogr. quem D. Heins., Dausq., Cell. et alii temere +descripserunt.</p> + +<span class = "pagenum">203</span> +<p><a name = "var3_494" id = "var3_494" href = +"#line3_494">494.</a> <i>Mimanti</i> pro <i>Minanti</i> e Col. +revocavit N. Heins. coll. Ovid. Met. II, 222, et Lucan. VII, 450; +v. not. +—<a name = "var3_495" id = "var3_495" href = +"#line3_495">495.</a> <i>Phlegeo</i> e Col. recepit Lef. et. ad +gallicum edit. suæ indicem, qui mihi ad manus non est, provocat. +<i>Pholoe</i> conj. N. Heins. coll. Stat. Achill. I, 238, et +al. Add. inpr. Lucan. VII, 449. <i>Pindo</i> volebat Dausq. ex Ovid. +Met. II, 225, et Plin. IV, 8; quod recepit Cell. putans vulgatam +lect. <i>Pelio</i> legibus metricis repugnare. Vocatur quidem Πήλιον, +sc. ὄρος; sed δισσύλλαβος vox per συνίζησιν occurrit ap. Catull. a +Dausq. laud. et Virg. Ge. I, 281; Conf. Bentl. ad Hor. Serm. II, +<span class = "smallcaps">viii</span>, 1; et Gronov. ad Senec. +Thyest. v. 233. Similiter <i>sinuatis</i> inf. <a class = +"crossref" href = "bookVI.html#line6_226">VI, 226</a>; <a class = +"crossref" href = "bookVII.html#line7_503">VII, 503</a>; <a class = +"crossref" href = "bookX.html#line10_182">X, 182</a>. Conf. sup. +<a class = "crossref" href = "#var3_16">ad v. 16</a>. An leg. +<i>Phiceo</i>, vel <i>Phicio</i>? <span class = "greek" title = "To Phikeion">Τὸ Φίκειον</span>, vel <span class = "greek" title = "Phikion oros [mons]">Φίκιον ὄρος</span> in Bœotia, sedes Sphingis; vid. Heyne ad +Apollod. p. 601; <i>Æmo</i> pro <i>Hæmo</i> substituebat Spanhem. +ad Callim. H. in Cer. 87.</p> + +<span class = "pagenum">204</span> +<p><a name = "var3_504" id = "var3_504" href = +"#line3_504">504.</a> <i>mæstus</i> e scriptis recepit Drak. Sed +tum H. simul mœstus et nullo terrore turbatus fingitur, et vulgatum +<i>monstris</i>, quod multo aptius et concinnius est, indoctis librariis +deberi, quis sibi persuadeat? conf. Virg Æn. III, 307; V, 659; VII, +376, et Heyne ad h.l. Hinc illud servavi ei parenthesin induxi; quod et +tacite Lefeb. fecisse video. +<span class = "pagenum">205</span> +—<a name = "var3_511" id = "var3_511" href = +"#line3_511">511.</a> <i>et dabit hic</i> Colon.</p> + +<p><a name = "var3_512" id = "var3_512" href = "#line3_512">512.</a> +<i>quum motum</i> emend. N. Heins. et vers. +<a name = "var3_515" id = "var3_515" href = "#line3_515">515</a>, +<i>prono calle</i>, quia agmen jam in collem erectum. Sed in Alpium +cacumen nondum evasisse, monet Draken. +—<a name = "var3_521" id = "var3_521" href = +"#line3_521">521.</a> <i>e culmine</i>, non <i>a c.</i> scripti. +—<a name = "var3_522" id = "var3_522" href = +"#line3_522">522.</a> <i>Umenti</i> Col. vid. <a class = "crossref" +href = "bookII.html#var2_125">ad II, 125</a>. <i>Viventi</i> Oxon. +<i>Viventis</i> Put. Hinc <i>Uventi</i> legendum putabant N. Heins. +ad h.l. et ad Ovid. Amor. III, <span class = +"smallcaps">v</span>, 6, et Gronov. Diatr. Stat. c. 24. Sed vid. +<a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_469">ad II, 469</a>. +<i>Undanti</i> audacter reposuit Lefeb. qui male provocat ad Petron. +v. 122. Vulgatum <i>Viventes turmas</i> mordicus tenebat Dausq. +quia viventes efficacius, quam si mortuos operiri dicas. +—<a name = "var3_523" id = "var3_523" href = +"#line3_523">523.</a> <i>glomeratas</i>, non <i>glomeratus</i>, +<span class = "pagenum">206</span> +Colon. +—<a name = "var3_525" id = "var3_525" href = +"#line3_525">525.</a> <i>sursum rapit</i> conj. N. Heins. +—<a name = "var3_526" id = "var3_526" href = +"#line3_526">526.</a> <i>Nudatis viris</i>, non <i>Audacis +viri</i>, Col.</p> + +<p><a name = "var3_529" id = "var3_529" href = "#line3_529">529.</a> +<i>Erepsere gradus</i>, h.e. lento gradu et quasi repentes montem +transcenderunt, suspic. N. Heins. et <i>Erepsere gradu</i> edidit +Lefeb. Cf. <a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_332">XIII, +332</a>; <a class = "crossref" href = "bookXV.html#line15_617">XV, +617</a>; Hor. Sat. I, <span class = "smallcaps">v</span>, 79, Stat. +Th. VII, 451. Enimvero Pœni nondum superaverant Alpes, sed <i>evadere +nituntur</i> et in adscendendo clivo <i>gradum erigunt</i>, h.e. altius +tollunt: ut taceam, nos <i>gradu</i> non repere. +—<a name = "var3_532" id = "var3_532" href = +"#line3_532">532.</a> <i>plana</i>, quæ arduis et præruptis +obponuntur, non <i>plena</i>, Col. et Ox. idemque jam conj. Dausq. conf. +Heins. ad Ovid. A. A. II, 243. +—<a name = "var3_534" id = "var3_534" href = +"#line3_534">534.</a> <i>promittere</i> Col. quod prob. +N. Heins. et recepit Lefeb. ut sit, extendere oculos, ut <i>p. +capillum ac barbam</i> ap. Liv. VI, 16; <i>p. tela</i> in veterr. +ed. Rom. Hirt. B. G. VIII, 9; <i>p. ramos</i> ap. Colum. +V, 6, et ibid. VII, 8; <i>trans maria promitti</i> ex emendat. +N. Heins. quam et adhibet ap. Lucret. IV, 687, 694.</p> + +<span class = "pagenum">207</span> +<p><a name = "var3_540" id = "var3_540" href = +"#line3_540">540.</a> <i>super cautes</i>, vel <i>calles</i> +scribendum videbatur N. Heinsio. Sed <i>super clades</i> est, præter +stragem, vel ærumnas et calamitates; vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#var1_40">ad lib. I, v. 40</a>. +—<a name = "var3_543" id = "var3_543" href = +"#line3_543">543.</a> <i>effusa</i> scripti; vid. <a class = +"crossref" href = "bookII.html#not2_151">not. ad II, 151</a>. Vulgatum +<i>evulsa</i> perperam præferebat Dausq. ut sit emphasis eos notans, qui +vi quadam de novo adsumta, vel expromta se alicunde agunt; quum potius +invitum ac difficilem motum innuat. +—<a name = "var3_549" id = "var3_549" href = +"#line3_549">549.</a> <i>cruori</i> malebat N. Heins. +—<a name = "var3_551" id = "var3_551" href = +"#line3_551">551.</a> Vulgg. <i>compressa</i>. Sed +<i>comprensa</i>, vel <i>deprensa</i> corrig. N. Heins. et prius +cum Lefeb. recepi, quia <i>premit</i> proxime præcessit. +—<a name = "var3_552" id = "var3_552" href = +"#line3_552">552.</a> <i>lapsu</i> ex emend. N. Heins. tacite +recepit Lefeb. <i>abscisa</i>, non <i>abscissa</i>, scripti, ut <a class += "crossref" href = "bookX.html#line10_52">X, 52</a>, <a class = +"crossref" href = "bookX.html#line10_148">148</a>. <i>Abscidere</i>, vel +<i>abcidere</i> (unde <i>abscisus</i>, vel <i>abcisus</i> et +<i>abscidit</i>, seu <i>abcidit</i>, media producta), ex <i>abs</i>, vel +<i>ab</i> et <i>cædere</i>; <i>abscindere</i> vero (unde +<i>abscissus</i> et <i>abscidit</i>, media correpta) ex <i>ab</i> et +<i>scindere</i> compositum est; vid. quos Drak. ad XV, 473, laudat, +Heins. ad Val. Fl. I, 837; ad Prudent. Apotheos. v. 945; +Gronov. ad Liv. XLIV, 5; ad Sen. Phœniss. 194, et Muncker. ad +Fulgent. I, 2; Add. Heins. ad Virg. Ge. II, 23; Æ. IV, 590, et +conf. inf. <a class = "crossref" href = "bookVII.html#var7_643">ad VII, +643</a>. +<span class = "pagenum">208</span> +—<a name = "var3_554" id = "var3_554" href = +"#line3_554">554.</a> <i>per scrupea</i>, vel <i>lubrica</i> conj. +N. Heins. +—<a name = "var3_556" id = "var3_556" href = +"#line3_556">556.</a> <i>proruptis</i> ed. Lefeb. qui id in +quibusdam libris antt. reperiri testatur; <i>ostendunt</i> Med.</p> + +<p><a name = "var3_560" id = "var3_560" href = "#line3_560">560.</a> +<i>ecquando</i> non male conj. N. Heins. et recepit Lefeb. Cf. +Intpp. ad Virg. Æn. III, 341. Val. Fl. II, 395. +—<a name = "var3_569" id = "var3_569" href = +"#line3_569">569.</a> <i>repetuntur</i> R. 2.</p> + +<span class = "pagenum">209</span> +<p><a name = "var3_570" id = "var3_570" href = "#line3_570">570.</a> +<i>Sic Venus</i> malebat Withof. <i>at contra</i> ex emend. +N. Heins. reposuit Lefeb. coll. Virg. Æn. I, 325; X, 16. +—<a name = "var3_571" id = "var3_571" href = +"#line3_571">571.</a> <i>ne</i> refinxit Lefeb. pro <i>neu</i>, +quod non nisi pro <i>neve</i> et post <i>ne</i> poni putat. Sed +<i>neu</i>, seu <i>neve</i>, μήτε, vel <i>ne</i> et <i>aut ne</i>, +præmisso <i>ne</i>, sive <i>ut</i>; vel, quod non minus usitatum est, +<i>nec</i>, <i>neque</i>, <i>et non</i> significare, quodvis lexicon eum +docere poterat. +—<a name = "var3_581" id = "var3_581" href = +"#line3_581">581.</a> <i>effeta</i> in mentem veniebat N. +<span class = "pagenum">210</span> +Heins. Nihil mutat Drak., qui monet, <i>evicta</i> esse penitus victa. +Conf. Broukh. ad Prop. IV, <span class = "smallcaps">vii</span>, 2; +Intpp. ad Hor. Od. I, <span class = "smallcaps">v</span>, 8 +al. Nec tamen hæc emphasis, ut vulgo fit, nimis sectanda est.</p> + +<p><a name = "var3_585" id = "var3_585" href = "#line3_585">585.</a> +<i>huic</i> R. 3. +—<a name = "var3_587" id = "var3_587" href = +"#line3_587">587.</a> <i>gratisque</i> malebat N. Heins. +—<a name = "var3_591" id = "var3_591" href = +"#line3_591">591.</a> <i>revulsum</i> conj. Drak. et recepit Lefeb. +coll. <a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_489">VII, +489</a>, et <a class = "crossref" href = "bookXVI.html#line16_636">XVI, +636</a>; quum Scipio, bellum in Africam transferendo, Hannibalem ab +Italia invitum abstraxerit (<i>extorserit</i> Flor. II, 6, extr.), +non vero repulerit, numquam in Italia cum eo congressus. Sed quoties +<i>repellere</i> δεινῶς pro arcere, avertere, dicitur? +<span class = "pagenum">211</span> +—<a name = "var3_595" id = "var3_595" href = +"#line3_595">595.</a> Versus hic in edd. Marsi operarum errore, +(nam in Comment. eum illustravit) et hinc temere in aliis prorsus +omittitur, in Parm. autem et Med. sequenti postponitur. <i>Exseret</i> +Col. et R. 3; quod respuit N. Heins. sed restituit Lefeb. et +placere potest, quia ignobilitatem gentis Flaviæ, nunc primum in lucem +quasi protractæ, vividius exprimit; vid. not. et <a class = "crossref +missing" href = "bookI.html#not1_30" title = "in Not.">ad +I, 30</a>. Forma tamen orationis paullo insolentior est et durior; +<i>sacris Iülis</i> Parm. vid. Heins. ad Val. Flacc. I, 9; +<i>Iulus</i> scripti, R. 3. Med. Vulgo <i>Iuli</i>. +—<a name = "var3_596" id = "var3_596" href = +"#line3_596">596.</a> <i>bacifero</i> quidam, prob. N. Heins. +ad <a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_134">VIII, 134</a>, +et <a class = "crossref missing" href = "bookXV.html#line15_532" title = +"recte 532">XV, 535</a>; quibus locis Drak. monet, utroque modo scribi +posse, etsi non desint, qui ita distinguant, ut <i>bacca</i> sit fructus +arboris, <i>baca</i> vero gemma, unio. Utrumque tamen in optimis MSS. +plerumque <i>baca</i> dicitur; <i>pacifero</i> edidit D. Heins. et +conj. Voss. ad marg. ed. Junt. Male! +—<a name = "var3_597" id = "var3_597" href = +"#line3_597">597.</a> <i>Hinc</i>, +<span class = "pagenum">212</span> +non <i>Huic</i>, scripti et edd. antt.</p> + +<p><a name = "var3_602" id = "var3_602" href = "#line3_602">602.</a> +<i>sedem</i> scripti; <i>superam sedem</i>, et <a name = "var3_604" id = +"var3_604" href = "#line3_604">v. 604</a>, <i>celsoque</i> malebat +N. Heins. +—<a name = "var3_607" id = "var3_607" href = +"#line3_607">607.</a> <i>transcendes</i> Oxon. Vulgo +<i>transcendens</i>. +—<a name = "var3_608" id = "var3_608" href = +"#line3_608">608.</a> <i>præformidate</i>, non <i>performidate</i>, +scripti. <i>Britanno</i> scripti et priscæ edd. Tum sensus h.l. est, +Britannos, quibus <i>rutilæ comæ</i> a Tac. Agric. c. 11, tribuuntur, +timuisse, ne Domitianus olim, patris exemplo, (de quo vid. not. ad +v. 598) bellum ipsis +<span class = "pagenum">213</span> +inferret. Sed vulgata aptior, judice etiam Drak. <i>Batano</i> +R. 2. +—<a name = "var3_613" id = "var3_613" href = +"#line3_613">613.</a> <i>obtendent</i> ingeniose emend. +N. Heins. prob. Drak. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_69">XIII, 69</a>, <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_341">341</a>; Virg. Æn. VIII, 116, 128; Ovid. +Trist. II, 227. Vulgatum defendit Schmid. et interpretatur: ostendent +Parthi pharetras suas vere vacuas, et sine fraude se agere.</p> + +<p><a name = "var3_617" id = "var3_617" href = "#line3_617">617.</a> +<i>cætibus</i> Put. <i>sectibus</i> Oxon. <i>legibus</i>, vel +<i>cædibus</i> conj. Dausq. et posterius quoque N. Heins. repug. +Gronov. Diatr. Stat. c. 2; ubi hanc docet esse poetæ mentem: +<i>perdomabit Istrum sedibus S.</i>, h.e. Sarmatas in sua ripa, +transgressus Istrum indignantem, non illos transgressos in ripa Romana. +—<a name = "var3_619" id = "var3_619" href = +"#line3_619">619.</a> <i>Qui ferit</i> Col. <i>Qui serit e. patrum +decus</i> +<span class = "pagenum">214</span> +Put. <i>Bisque erit</i> corrig. N. Heins. +—<a name = "var3_622" id = "var3_622" href = +"#line3_622">622.</a> <i>Ille</i> Med., ut conj. N. Heins. et +Scalig. <i>vides</i> Col. et Ox. Vulgatam lect. <i>Illa etiam q. p. +Fides</i>, etc. propugnat Dausq., quia <i>Fides</i> passim <i>prisca</i> +dicitur et in Capitolio colebatur. Male! Cf. quos Drak. et Heins. +citarunt, Noster inf. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_425">IV, 425</a>, <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_665">665</a>; <a class = "crossref" href = +"bookIX.html#line9_528">IX, 528</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXII.html#line12_708">XII, 708</a>, <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_733">XIII, 733</a>, <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_825">825</a>; Virg. Æ. VI, 760, Gron. Obss. IV, +17. +—<a name = "var3_625" id = "var3_625" href = +"#line3_625">625.</a> <i>Tuque o n. Deum</i>, vel <i>Dei</i> +malebat N. Heins.</p> + +<span class = "pagenum">215</span> +<p><a name = "var3_635" id = "var3_635" href = +"#line3_635">635.</a> <i>turbant</i>, non <i>turbat</i>, Col. et +Oxon. <i>ovia</i> Puteol. <i>abvia</i> Tell. <i>obsita</i> conj. +N. Heins. <i>invia</i> Burm. <i>avia</i> reposuit Lefeb. Quæ omnia +et mihi in mentem venerunt. <i>Cautes Alpium inviæ</i> dicuntur Plin. +XXXVII, 2, <i>et cursibus</i>, vel potius <i>et cuntibus obvia +rupes</i> emend. Withof. coll. sup. <a class = "crossref" href = +"#line3_481">v. 481</a>, <a class = "crossref" href = +"#line3_530">530 sq.</a>; <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_518">IV, 518</a>, <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_651">651</a>; <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#line7_147">VII, 147</a>, <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#line7_307">307</a>; <a class = "crossref" href = +"bookIX.html#line9_272">IX, 272</a>; Ovid. Met. III, 91, 568; VIII, 548; +XI, 138; quibus locis <i>obvium</i> dicitur, quod conatui alicujus +obstat. +<span class = "pagenum">216</span> +—<a name = "var3_643" id = "var3_643" href = +"#line3_643">643.</a> <i>putris</i> Col. Vulgo <i>patiens +moles</i>, quod Dausq. venuste dictum putabat pro rupes reluctari +nescia, cedens et cædua, quum antea esset incædua et non nisi Herculi +pervia. Male!</p> + +<p><a name = "var3_650" id = "var3_650" href = "#line3_650">650.</a> +Ita scripti et priscæ edd. Vulgo <i>Belidæ, patriis qui a m. a.</i> Sed +<i>Belida</i> edidit Lef. quæ forma græca et N. Heinsio in mentem +venerat. Cf. <a class = "crossref" href = "bookXII.html#var12_258">ad +XII, 258</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#var13_71">XIII, 71</a>, <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#var13_796">796</a>; <a class = "crossref missing" href = +"bookXVI.html#var16_191" title = "recte 191">XVI, 192</a>; Heins. ad +Ovid. Epist. III, 87, et ad Virg. Æ. III, 475; VI, 126. +—<a name = "var3_651" id = "var3_651" href = +"#line3_651">651.</a> <i>aras</i>, h.e. templum Hammonis, non +<i>oras</i>, Col. et Ox. +<span class = "pagenum">217</span> +—<a name = "var3_654" id = "var3_654" href = +"#line3_654">654.</a> <i>panduntur</i> conj. Burm. <i>orbe</i> +scripti, R. 3; Med. Vulgatum <i>ore</i> ortum ex errore typogr. in +ed. Marsi, qui in Comment. nostram lect. illustravit. +—<a name = "var3_657" id = "var3_657" href = +"#line3_657">657.</a> <i>Constrinxit</i> Put. +—<a name = "var3_659" id = "var3_659" href = +"#line3_659">659.</a> <i>surgens</i> Oxon. non improb. +N. Heins. ut sit pro surrigens, ut <i>porgens</i> pro porrigens; +<i>aera</i>, non <i>æthera</i>, scripti; <i>aut</i> (populatus) +<i>pontum, surgens super æquora, Corus</i> perperam reposuit Lefeb., quo +judice absurdam huic loco medicinam facit N. Heins., nec altius +sapit Drak. quod nollem ei excidisset! +—<a name = "var3_661" id = "var3_661" href = +"#line3_661">661.</a> <i>montes</i> Colon. Vulgata <i>montis</i> +non spernenda tamen, si ἀρχαϊκῶς scripta censeatur.</p> + +<p><a name = "var3_667" id = "var3_667" href = "#line3_667">667</a>, +<a name = "var3_668" id = "var3_668" href = +"#line3_668">668.</a> Ita Col. et Oxon. Vulgo novus versus, ab +infaceto +<span class = "pagenum">218</span> +versificatore procusus, inseritur: <i>fulgentia t. columnis +Advenimus</i> (<i>Advehimur</i> ant. ed. Ven. quod reponere præstat, +quam <i>attigimus</i>, vel <i>adpulimus</i>, similiusve cum Dausq.) +<i>magnis, quam læta fronte</i> (<i>mente</i> Put.) <i>sacerdos +Exceptos, hospes</i>, etc. Hunc versum vel propterea delendum monet +Drak., quod Arisbas hospes est, non sacerdos, a quo <a class = +"crossref" href = "#line3_694">v. 694</a>, distinguitur. +—<a name = "var3_671" id = "var3_671" href = +"#line3_671">671.</a> <i>medius... accendit</i> Col. et Put. Vulgo +<i>medium</i>: Non male, et ne opus quidem videtur, ut tum, vel +<i>adscendit</i> coll. Hom. Iliad. θ, 68, et Virg. Æn. VIII, 97; +corrigas cum N. Heins., vel <i>adcedit</i> cum Drak. qui et +<i>medius sol adscendit O.</i> ex Val. Fl. II, 444; defendi posse notat, +licet ei lectio c. Col. propter antithesin, quam Silius hoc et seq. vs. +captaverit, præferenda videtur.</p> + +<span class = "pagenum">219</span> +<p><a name = "var3_680" id = "var3_680" href = "#line3_680">680.</a> +<i>Dodonida</i> R. 2; prob. Lefeb. <i>murmure</i>, non +<i>munere</i>, scripti et editi ante Marsum, ne improb. quidem Dausq. +Conf. <a class = "crossref" href = "#line3_698">v. 698</a>. +<i>Chaonis quercus loquax</i> Sen. Herc. Œt. 1623, de silva Dodonæa, in +qua columbæ oracula reddunt, quod vel ex Hom. Odyss. ξ, 328; π, 233, +notum. +—<a name = "var3_682" id = "var3_682" href = +"#line3_682">682.</a> Vox <i>niveis</i> et contextui et fabulæ +adversatur; vid. Herodot. II, 57 al. Hinc <i>furvis</i> conj. +N. Heins. ad h.l. et ad Ovid. Met. III, 273; <i>piceis</i> Burm. +<i>nigris</i> Drak. et Beger. Thes. Brandenb. T. III, p. 222, +quod et mihi in mentem venit et a Lefeb. receptum video; <i>liveis</i> +Dausq. voce inaudita et metro contraria. +—<a name = "var3_683" id = "var3_683" href = +"#line3_683">683.</a> <i>templo</i>, non <i>primo</i>, Col. et +Oxon. non repug. Dausq. +—<a name = "var3_684" id = "var3_684" href = +"#line3_684">684.</a> <i>nunc arma</i> scripti constanter, unde +<i>aram</i> cum Drak. dedi, suadente N. Heins. Vulgo <i>aras</i>. +—<a name = "var3_685" id = "var3_685" href = +"#line3_685">685.</a> <i>Ductori</i> non male emend. N. Heins. +Idem +<span class = "pagenum">220</span> +v. <a name = "var3_690" id = "var3_690" href = +"#line3_690">690</a>, malebat <i>tenuere</i> scil. æthera. Sed vid. not. +Ibid. <i>pavore</i> in scriptis, suffrag. Dausq. vid. <a class = +"crossref missing" href = "#not3_31" title = "in Not.">ad +v. 31</a>, et <a class = "crossref missing" href = +"bookI.html#not1_82" title = "in Not.">ad I, 82</a>. Vulgo +<i>favore</i>, quod operarum errore in ed. Lefeb. relictum.</p> + +<p><a name = "var3_701" id = "var3_701" href = "#line3_701">701.</a> +Vulgarem distinctionem, <i>prolem: Libyes cœpta</i>, etc. sustulit +N. Heins.</p> + +</div> + +<table class = "contents"> +<tr> +<td class = "center" colspan = "3"> +<a href = "../main.html">Præfatio</a> +</td> +</tr> +<tr> +<td> +<a href = "bookI.html">Liber I</a><br> +<a href = "bookII.html">Liber II</a><br> +<b>Liber III</b><br> +<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br> +<a href = "bookV.html">Liber V</a> +</td> +<td> +<a href = "bookVI.html">Liber VI</a><br> +<a href = "bookVII.html">Liber VII</a><br> +<a href = "bookVIII.html">Liber VIII</a><br> +<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br> +<a href = "bookX.html">Liber X</a><br> +<a href = "bookXI.html">Liber XI</a> +</td> +<td> +<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br> +<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br> +<a href = "bookXIV.html">Liber XIV</a><br> +<a href = "bookXV.html">Liber XV</a><br> +<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br> +<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a> +</td> +</tr> +<tr> +<td class = "center" colspan = "3"> +<a href = "comm.html">Appendices</a><br> +<a href = "indexAF.html">Index</a><br> +<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a> +</td> +</tr> +</table> + +</body> +</html> |
