diff options
Diffstat (limited to '27208-0.txt')
| -rw-r--r-- | 27208-0.txt | 1162 |
1 files changed, 1162 insertions, 0 deletions
diff --git a/27208-0.txt b/27208-0.txt new file mode 100644 index 0000000..5b36a92 --- /dev/null +++ b/27208-0.txt @@ -0,0 +1,1162 @@ +The Project Gutenberg EBook of Threny, by Jan Kochanowski + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Threny + +Author: Jan Kochanowski + +Release Date: November 9, 2008 [EBook #27208] + +Language: Polish + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THRENY *** + + + + +Produced by Jimmy O'Regan (Produced from images generously +made available by Malopolska Biblioteka Cyfrowa +http://mbc.malopolska.pl/) + + + + + + + + + +THRENY + +IANA +KOCHANOWSKIEGO. + + +Tales siut hominum mentes, quali pater ipse +Iuppiter auctiferas lustravit lumine terras. + + +Cum gratia & privilegio S.R.M. + +W Krákowie, + +W Drukárni Lázárzowéy: Roku +Páńskiégo 1583 + + + ORSZULI KOCHANOWSKIEY. + + + WDZIECZNEY, UCIESZONEY, NIEPOSPOLITEY DZIECINIE: KTORA CNOT + WSZYTKICH Y DZIELNOSCI PANIENSKICH POCZATKI WIELKIE POKAZAWSZY: + NAGLE, NIEODPOWIEDNIE, W NIEDOSZLYM, WIEKU SWOIM, Z WIELKIM A + NIEZNOSNYM RODZICOW SWYCH ZALEM ZGASLA: IAN KOCHANOWSKI, NIEFORTUNNY + OCIEC SWOIEY NAMILSZEY DZIEWCE ZLZAMI NAPISAL. + + NIEMASZ CIE ORSZULO MOIA. + + + + +Threny + +Ianá Kochánowskiégo. + + + + +THREN I. + +Wszytki płácze, wszytki łzy Heráklitowé, + Y lámenty, y skárgi Simonidowé, +Wszytki troski ná świećie, wszytki wzdychánia, + Y żale, y frásunki, y rąk łamánia, +Wszytki á wszytki záraz w dom sye móy nośćie, + A mnie płákać méy wdźięcznéy dźiéwki pomośćie: +Z którą mię niepobożna śmierć rozdźieliłá, + Y wszytkich moich poćiech nagle zbáwiłá. +Ták więc smok, upátrzywszy gniazdo kryiomé, + Słowiczki liché zbiéra, á swé łákomé +Gárdło páśie: tym czásem mátká szczebiece + Uboga, á ná zbóycę co raz sye miece, +Próżno: bo y ná sámę okrutnik zmiérza, + A tá niebogá ledwé umyka piérza. +Próżno płakać, podobno drudzy rzeczećie: + Cóż prze Bóg żywy, nie iest próżno na świećie? +Wszytko prózno: mácamy gdźie miękcéy wrzeczy, + A ono wszędy ćiśnie: błąd wiek człowieczy. +Niewiem co lżéy, czy w smutku iáwnie żáłowáć, + Czyli sye z przyrodzeniem gwałtem mocowáć. + + + + +THREN II. + +Ieslim kiédy nád dźiećmi piórko miał zábáwić, + A kwoli temu wieku lekkié rymy stáwić: +Bodayże bych był ráczéy kolébkę kołysał, + Y z drugiémi nieważné mamkom pieśni pisał: +Któremiby dźiećinki noworodne spiły, + Y swoich wychowáńców lámenty toliły. +Tákié frászki mnie zbiéráć pożyteczniéy było, + Niżli, w co mię nieszczęśćié moie dźiś wpráwiło, +Płákáć nád głuchy grobem méy wdźięcznéy dźiewczyny, + Y skárzyć sye ná srogość ćiężkiéy Proserpiny. +Alem użyć w oboygu iednákiéy wolnośći + Niemógł: owom ominął, iáko w doyrzáłośći +Dowćipu coś ránégo: ná to mię przygodá + Gwałtem wbiłá, y moia nienagrodna szkodá. +Ani mi teraz łácno dowiádáć sye o tym, + Iaka mię z płáczu mego czeka cześć nápotym. +Niechćiałem żywym śpiéwáć, dźiś umárłym muszę, + A cudzéy śmierći płácząc, sam swé kośći suszę. +Próżno to, iakié szcześćié ludźi náśláduie, + Ták w nas álbo dobrą myśl, álbo złą spráwuie. +O práwo krzywdy pełné: o znikomych ćieni + Sroga, nieubłagána, nieużyta kśieni: +Tákli moiá Orszulá, ieszcze żyć ná świećie + Nieumiawszy, muśiáłá w ránym umrzáć lećie? +Y nienápátrzawszy sye iásnośći słonecznéy, + Poszłá niebogá widźiéć kráyów nocy wiecznéy: +A boday áni byłá świátá oglądáłá: + Co bowiem więcéy, iedno ród, á śmierć poznáłá? +A miásto poćiech, któré winná z czásem byłá + Rodźicom swym, w ćiężkim ie smutku zostáwiłá. + + + + +THREN III. + +Wzgárdźiłáś mną dźiedźiczko moiá ućieszona, + Zdáłác sye oycá twego bárźiéy uszczuplona +Oyczyzná, niżlibyś ty przestáć ná niéy miáłá: + To prawdá, żeby była nigdy niezrownáłá +Z ránym rozumem twoim, z pięknémi przymioty, + Z których sye iuż znáczyły twoie przyszłé cnoty. +O słowá, o zabáwo, o wdźięczné ukłony, + Iákóżem ia dźiś po was wielce zásmęcony. +A ty, poćiecho moiá, iuż mi sye nie wróćisz + Ná wieki, ani moiéy tęsknice okroćisz. +Nie lza, nie lza, iedno sye zá tobą gotowáć, + A stopeczkámi twémi ćiebie náśladowáć, +Tám ćię uyźrzę da Pan Bóg: á ty więc z drogiémi + Rzuć sye oycu do szyie ręczynkámi swémi. + + + + +THREN IIII. + +Zgwałćiłáś, niepobozna śmierći, oczy moie, + Zem widźiał umiéráiąc miłé dźiéćię swoie, +Widźiałem, kiedyś trzęsłá owoc niedoyrzáły: + A rodźicom nieszczesnym sercá sye kráiáły. +Nigdyćby oná byłá bez wielkiéy żáłośći + Moiéy umrzéć nie mogłá, nigdy bez ćiężkośći, +Y serdecznégo bolu, w którymkolwiek lećie + Mnieby smutnégo byłá odbiegłá na świećie: +Alem ia iuź z iéy śmierći nigdy żáłośćiwszy, + Nigdy smutnieyszy nie mógł być, áni teskliwszy. +A oná (by był Bóg chćiał) dłuższym wiekiem swoim, + Siła poćiech przymnożyć mogłá oczom moim. +A przynamniéy tym czásem mógłem był odpráwić + Wiek swóy, y Persephonie ostátniéy sye stáwić: +Nie uczuwszy ná sercu ták wielkiéy żáłośći, + Któréy równia niewidzę w téy tu śmiertelnośći. +Nie dźiwuię Niobie, że ná martwé ćiáłá + Swoich namilszych dźiatek pátrząc, skámięniáłá. + + + + +THREN V. + +Iako oliwká máła pod wysokim sádem + Idźie z źiemie ku górze máćierzyńskim szládem, +Ieszcze áni gáłązek, áni listkow rodząc, + Sáma tylko dopiero szczupłym prątkiem wschodząc: +Te iesli ostré ćiérnié, lub rodné pokrzywy + Uprzątáiąc, Sádownik podćiął ukwápliwy, +Mdleie záraz: á zbywszy śiły przyrodzonéy, + Upada przed nogámi mátki ulubionéy. +Tákći sye méy namilszéy Orszuli dostáło: + Przed oczymá rodźiców swoich rostąc, máło +Od żiemie sye co wzniózwszy, duchem záraźliwym + Srogiéy śmierći otchnioná, rodźicom troskliwym +Unóg martwa upádłá. O zła Persephono, + Mogłáżeś ták wielu łzam dáć upłynąć płono? + + + + +THREN VI. + +Ućieszna moiá śpiéwaczko, Sappho słowieńska, + Ná którą nie tylko moiá cząstká źiemieńska, +Ale y lutnia dźiedźicznym práwem spáść miáłá: + Tęś nádźieię iuż po sobie okázowáłá: +Nowé piosnki sobie tworząc, niezámykáiąc + Ustek nigdy, ále cáły dźiéń prześpiéwáiąc: +Jako więc lichy słowiczek w krzaku źielonym, + Cáłą noc prześpiéwa gardłkiem swym ućieszonym. +Prędkoś mi názbyt umilkłá, nagle ćię sroga + Smierć spłoszyłá, moiá wdźięczna szczebiotko droga. +Nie násyćiłáś mych uszu swymi piosnkámi, + Y tą trochę teraz płácę sowićie łzámi: +A tyś áni umiéráiąc śpiéwáć przestáłá, + Lecz mátkę, ucáłowawszy, tákeś żegnáłá: +Iuż ia tobie moiá mátko, służyć nie będę, + Ani zá twym wdźięcznym stołem mieyscá záśiędę: +Przyydźie mi klucze położyć, sáméy precz iacháć, + Domu rodźiców swych miłych wiecznie zániecháć. +To, y czego żal oycowski nie da serdeczny + Przypomináć więcéy, był iéy głos ostáteczny. +A mátce, słysząc żegnánié ták żáłośćiwé, + Dobré serce, że od żálu zostáło żywé. + + + + +THREN VII. + +Nieszczesné ochedéstwo, żáłosné ubiory, + Moiéy namilszéy cory: +Po co mé smutné oczy zá sobą ćiągniećie? + Zálu mi przydáiećie. +Iuż ona członeczków swych wámi nie odźieie: + Niemász, niemász nádźieie. +Uiął ią sen żelázny, twárdy nieprzespány: + Iuż letniczek pisány, +Y uploteczki wniwecz, yi paski złoconé, + Mátczyné dáry płoné. +Nie do tákiéy łóżnice, moiá dźiéwko droga, + Miáłá ćię máć uboga. +Doprowádźić: nie tákąć dáć obiecowáłá + Wypráwę, iákąć dáłá. +Giezłeczkoć tylko dáłá, á lichą tkaneczkę: + Oćiec źiemie bryleczkę +W główki włożył: niestétyż, y posag, y oná + W iednéy skrzynce zámknioná. + + + + +THREN VIII. + +Wielkiéś mi uczyniłá pustki w domu moim, + Moiá droga Orszulo, tym zniknienim swoim. +Pełno nas, á iákoby nikogo nie było: + Iedną máluczką duszą ták wielé ubyło. +Tyś zá wszytki mówiłá, zá wszytki śpiéwáłá, + Wszytkiś w domu kąćiki záwżdy pobiegáłá. +Nie dopuśćiłáś nigdy mátce sye frásowáć, + Ani oycu myśleniem zbytnim głowy psowáć: +To tego, to owégo wdźięcznie obłápiáiąc, + I onym swym ućiesznym śmiéchem zábawiáiąc. +Teraz wszytko umilkło: szczéré pustki w domu, + Niémász zábawki, niemász rośmiać sye nikomu: +Z káżdégo kątá żáłość człowieká uymuie, + A serce swéy poćiechy dármo upátruie. + + + + +THREN IX. + +Kupićby ćię mądrośći zá drogié pieniądze, + Która (iesli prawdźiwie mienią) wszytki żądze, +Wszytki ludzkié frásunki umiész wykorzenić, + A człowieká tylko nie w Aniołá odmienić: +Który niewié co boleść, frásunku nie czuie, + Złym przygodam nie podlégł, stráchom nie hołduie: +Ty wszytki rzeczy ludzkié masz zá frászkę sobie, + Iednáką myśl ták wszcześćiu, iáko y w żáłobie +Záwżdy niesiesz: ty śmierći nigdy sye nie boisz, + Bespieczną, nieodmienną, niepożytą stoisz. +Ty bogáctwá nie złotem, nie skarby wielkiémi, + Ale dosytem mierzysz, y przyrodzonémi +Potrzebámi: ty okiem swym nieuchronionym + Nędzniká upátruiesz pod dáchem złoconym. +A uboższym niezayźrzysz szcześliwégo mienia, + Ktoby iedno chćiał słucháć twego upomnienia. +Nieszcześliwy ia człowiek, którym látá swoie + Ná tym strawił, żebych był uyźrzał progi twoie. +Terazem nagle z stopniów ostátnich zrzucony, + Y miedzy inszé ieden z wiela policzony. + + + + +THREN X. + +Orszulo moiá wdźięczna, gdźieś mi sye podźiáłá? + W którą stronę, w którąś sye kráinę udáłá? +Czyś ty nád wszytki niebá wysoko wnieśioná? + Y tám w liczbę Anyołków máłych policzoná. +Czyliś do Ráiu wźiętá? czyliś na szcześliwé + Wyspy záprowadzoná? czy ćię przez teskliwé +Charon ieźiorá wieźie? y nápawa zdroiem + Niepomnym, że ty niewiész nic o płáczu moim: +Czy człowieká zrzućiwszy, y myśli dźiewiczé: + Wźięłáś ná śię postáwę, y piórká słowiczé? +Czyli sye w czyścu czyśćisz, iesli z strony ćiáłá + Jákakolwiek zmázeczka ná tobie zostáłá? +Czyś po śmierći tám poszłá kędyś piérwéy byłá, + Niżeś sye ná ma ćiężką żáłość urodźiłá? +Gdźieśkolwiek iest, iesliś iest, lituy méy żáłośći, + A nie możeszli w onéy dawnéy swéy całośći, +Poćiesz mię, iáko możesz: á staw sye przedemną + Lubo snem, lubo ćieniem, lub márą nikczemną. + + + + +THREN XI. + +Frászká cnotá, powiedźiał Brutus poráżony: + Frászká kto sye przypátrzy, frászká z káżdéy strony. +Kogo kiedy pobożność iego rátowáłá? + Kogo dobroć przypádku złégo uchowáłá? +Nieznáiomy wróg iákiś miésza ludzkié rzeczy, + Nie máiąc áni dobrych, áni złych ná pieczy. +Kędy iego duch więnie, żaden nie ulęże, + Prawli, krzywli, bez bráku káżdégo dośięże. +A my rozumy swoie przedśię udáć chcemy, + Hárdźi miedzy prostaki, że nic nie umiemy. +Wspinamy sye do niebá, Boże táiemnice + Upátruiąc: ále wzrok śrniertelnéy źrzenice +Tępy ná to: sny lekkié, sny płoché nas báwią, + Które sye nam podobno nigdy nie wyiáwią. +Záłośći co mi czynisz: owa iuż oboie + Mam stráćić, y poćiechę, y baczenié swoie? + + + + +THREN XII. + +Zaden Oćiec podobno bárźiéy nie miłował + Dźiéćięćiá, żaden bárźiéy nád mię nie żáłował. +A téż ledwie sye kiedy dźiéćię urodźiło, + Coby łáski rodźiców swych ták godné było. +Ochędożne, posłuszné, karné, nie pieszczoné, + Spiéwáć, mówić, rymowáć, iáko co uczoné. +Káżdégo ukłón tráfić, wyráźić postáwę: + Obyczáie Pánieńskié umiéć y zabáwę. +Rostropné, obyczáyné, ludzkié, nie rzewniwé, + Dobrowolné, ukłádné, skrómné y wstydliwé. +Nigdy oná poranu karmie niewspomniáłá, + Aż piérwéy Bogu swoie modlitwy oddáłá. +Nieposzłá spáć, áż piérwéy Mátkę pozdrowiłá, + Y zdrowié rodźiców swych Bogu poruczyłá. +Záwżdy przećiwko Oycu wszytki przebyć progi, + Záwżdy sye urádowáć, y przywitáć z drógi. +Káżdéy roboty pomoc: do káżdéy posługi + Uprzédźić było wszytki rodźiców swoych sługi. +A to w ták máłym wieku sobie poczynáłá, + Ze więcéy nád trzydźieśći Mieśięcy niemiáłá. +Ták wielé cnót iéy młodość, y tákich dźiélnośći + Nie mogłá zniéść: upádłá od swéy buynośći, +Zniwá niedoczekawszy: kłośie móy iedyny, + Ieszcześ mi sye był niezstał, á ia twéy godźiny +Nie czekáiąc, znowu ćię w smutną źiemie śieię: + Ale pospołu z tobą grzebę y nádźieię. +Bo iuż nigdy nie wznidźiesz, áni przed moiemá + Wiekom wiecznie zákwitniesz smutnémi oczymá. + + + + +THREN XIII. + +Moiá wdźięczna Orszulo, boday ty mnie byłá + Albo nie umiéréłé, lub sye nie rodźiłá. +Máłé poćiechy płácę wielkim żálem swoim, + Za tym nieodpowiednym pożegnánim twoim. +Omyliłáś mię, iáko nocny sen znikomy, + Który wielkośćią złota ćieszy zmysł łakomy. +Potym nagle ućiecze: á temu ná iáwi + Z onych skárbów ieno chęć, á żądzą zostáwi. +Tákeś ty mnie Orszulo droga uczyniłá, + Wielkiéś nádźieie w moim sercu rozniéćiłá: +Potymeś mię smutnégo nagle odbieżáłá, + Y wszytki moie z sobą poćiechy zábráłá, +Wźięłáś mi zgołá mówiąc, dusze połowicę: + Ostátek przy mnie został ná wieczną tęsknicę. +Tu mi kámień Murárze, ćiosány połóżćie, + A ná nim tę nieszczesną pámiątkę wydrożćie. + +ORSZULA KOCHANOWSKA TU LEZY KOCHANIE + OYCOWE, ALBO RACZEY PLACZ Y NARZEKANIE. +OPAKES TO NIEBACZNA SMIERCI UDZIALALA: + NIE IAC ONEY, ALE MNIE ONA PLAKAC MIALA. + + + + +THREN XIIII. + +Gdźie té wrotá nieszczesné, którémi przed láty + Puszczał się w źiemie Orpheus, szukáiąc swéy stráty: +Zebych ia też tą śćiészką swéy namilszéy córy + Poszedł szukać, y on bród mógł przebyć, przez który +Srogi iákiś przewoźnik woźi bládé ćienie, + Y w lásy niewesołé Cyprysowé żenie. +A ty mię niezostaway, wdźięczna lutni moiá, + Ale zemną pospołu pódź áż do pokoiá +Surowégo Plutoná: owa go to łzámi, + To témi żałosnémi zmiękczywá pieśniámi. +Ze mi moię namilszą dźiéwkę ieszcze wróći, + A ten nieuśmiérzony wemnie żal ukróći. +Zginąć ći mu nie może: tuć sye wszytkim zostáć: + Niech sye tylko niedoszłéy iágodźie da dostáć. +Gdźieby też ták kámienné ten Bóg serce nośił, + Zeby tám smutny człowiek iuż nic nie uprośił: +Cóż temu rzéc? więc támże iuż zá iedną drógą + Zostáć, á z duszą záraz zewléc troskę srogą. + + + + +THREN XV. + +Erato złotowłosa, y ty wdźięczna lutni, + Skąd poćiechę w swych troskách biorą ludźie smutni: +Uspokóyćie ná chwilę strapioną myśl moię, + Póki ieszcze kámienny w polu słup nie stoię, +Leiąc ledwie nie krwáwy płácz przez mármór żywy, + Zálu ćiężkiégo pámięć, y znák nieszczęśliwy. +Mylę sye: czyli pátrząc ná ludzkié przygody, + Skromniéy człowiek uważa y swé własné szkody? +Nieszczesna mátko (ieśli przyczytáć możemy + Nieszcześćiu, co prze głupi rozum swóy ćiérpiemy) +Gdźie teraz twych śiedm synów, y dźiéwek ták wielé? + Gdźie poćiechá: gdźie radość? y twoie weselé? +Widzę cztérnaśćie mogił: á ty nieszcześliwa, + Y podobno ták długo nád wolą swą żywa +Obłápiasz źimné groby, w których, (ách niebogo) + Skłádłáś dźiateczki swoie zágubioné srogo. +Tákié więc kwiáty leżą kosą podśieczoné, + Albo deszczem gwałtownym ná źiemię złożoné. +W którą nadźieię żywiesz? czego czekasz więcéy? + Czemu śmierćią żałośći niezbywasz co pręcéy? +A wászé prędkié strzáły, álbo łuk co czyni + Niepochybny, o Phoebe y mśćiwa bogini: +Albo z gniewu (bo winná) álbo więc z lutośći. + Dokonayćie prze bogá iéy biédnéy stárośći. +Nowa pómstá, nowa kaźń hárdą myśl potkáłá: + Dźiatek płácząc Niobe sámá skámieniáłá: +Y stoi ná Sipylu mármór nieprzetrwány: + Iednák y pod kámieniém żywią skryté rány. +Iéy bowiem łzy serdeczné skałę przenikáią, + Y przeźroczystym z gory strumieniem spadáią. +Skąd źwiérz y ptástwo piie: á tá W wiecznym pęćie + Tkwi w rogu skáły wiátrom szálonym ná wstręćie. +Ten grób nie iest ná martwym: ten martwy nie w grobie: + Ale samże iest martwym, samże grobem sobie. + + + + +THREN XVI. + +Nieszcześćiu kwóli, á swoiéy żałośći, +Która mię práwie przéymuie do kośći, +Lutnią, y wdźięczny rym porzućić muszę, + Ledwie nie duszę, +Zywem? czy mie sen obłudny frásuie? +Który kośćianym oknem wylátuie, +A ludzkié myśli tym y owym báwi, + Co błąd na iáwi. +O błędźie ludzki, o szalone dumy: +Iáko to łácno, pisáć sye z rozumy, +Kiedy po woley świát mamy, á głowá, + Człowieku zdrowá. +W dostátku będąc ubóstwo chwalemy, +W roskoszy żałość lekce szácuiemy: +A póki wełny skąpéy prządce stáie, + Smierć nam zá iáie. +Lecz kiedy nędzá, álbo żal przypádnie, +Ali żyć nie ták iáko mówić snádnie: +A śmierć dopiéro w ten czás nam należy, + Gdy iuż k nam bieży. +Przécz z płáczem idźiesz, Arpinie wymowny, +Z miłéy oyczyzny? wszák nie Rzym budowny, +Ale świát wszytek miastem iest mądremu + Widzeniu twemu. +Czemu ták bárzo córki swéy żáłuiesz? +Wszák sye ty tylko sromoty wiáruiesz: +Insze wszelákié u ćiebie przygody + Ledwe nie gody. +Smierć mówisz straszna tylko niezbożnému: +Przéczże sye tobie umrzéć cnotliwému +Niechćiáło: kiedyś prze dotkliwą mowę + Miał podáć głowę? +Wywiódłeś wszytkim, nie wywiódłeś sobie: +Łácniéy rzéc, widzę niż czynić, y tobie, +Pióro Anielskié: duszę tóż w przygodźie: + Co y mnie bodźie. +Człowiek nie kámień: á iáko sye stáwi +Fortuná, tákich myśli nas nábáwi. +Przeklęté szcześćié: czy snać gorzéy duszy, + Kto rány ruszy. +Czáśie pożądnéy Oycze niepamięći, +W co áni rozum, áni tráfią święći: +Zgóy smutné serce, á ten żal surowy + Wybiy mi z głowy. + + + + +THREN XVII. + +Pańska ręká mię dotknęłá, + Wszytkę mi rádość odięłá: + Ledwie w sobie czuię duszę. + Y tę podobno dáć muszę. +Lubo wstáiąc goré iáśnie, + Lubo padnąc Słońce gáśnie: + Mnie iednáko serce boli, + A nigdy sye nieutoli. +Oczu nigdy nie ususzę, + Y ták wiecznie płákáć muszę: + Muszę płákáć: o móy boże, + Kto sye przed tobą skryć może? +Próżno morzem nie pływamy: + Próżno w bitwach nie bywamy: + Ugodźi nieszcześćie wszędźie, + Choć podobieństwá nie będźie. +Wiódłem swóy żywot ták skromnie, + Ze ledwie kto wiedźiał q mnie. + A zazdrość, y złe przygody + Nie miáły mi w co dáć szkody. +Lecz pan, który gdźie tknąć widźi, + A z przestrogi ludzkiéy szydźi, + Zadał mi raz tym znácznieyszy, + Czymem iuż był bespiecznieyszy. +A rozum który w swobodźie, + Umiał mówić o przygodźie, + Dźiś ledwé sam wié o sobie: + Ták mię podpárł w méy chorobie. +Czásemby sye chćiał popráwić, + A mnie ćigżkiey troski zbawić: + Ale gdy siędźie ná wadze, + Zalu ruszyć niema władze. +Próżné to ludzkié wywody, + Zeby szkodą niezwáć szkody: + A kto sye w nieszcześćiu śmieie, + Iabych ták rzekł, że száleie. +Kto záś ná płácz lekkość wkłáda, + Słysząc dobrze co powiáda: + Lecz sye tym żal nie hámuie, + Owszem więtszy przystępuie. +Bo máiąc zránioną duszę, + Rad y nie rad płakáć muszę, + Co snaść nie cześć: to ku szkodźie, + Y zelżywość serce bodźie. +Lékárstwo to, prze Bóg żywy, + Ciężkié ná umysł troskliwy: + Kto przyiaćiél zdrowia mégo, + Wynaydźi co wolnieyszégo. +A ia zátym łzy niech leię, + Bom stráćił wszytkę nadźieię + Bo mię rozum miał rátować, + Bóg sam mocen to hamować. + + + + +THREN XVIII. + +My nieposłuszné, Pánie, dźieći twoie, + W szczęśliwé czasy swoie + Rzadko ćię wspominamy: +Tylko roskoszy zwykłych używamy. +Nie baczym, że to z twéy łaski nam płynie: + A ták że prędko minie, + Kiedy po nas wdźięcznośći +Nieuznasz, Panie, zá twé życzliwośći, +Miéy nas ná wódzy, niech nas nierospycha + Doczesna roskosz licha. + Niechay ná ćię pomniemy, +Przynamniey w káźni, gdy w łásce niechcemy. +Ale Oycowskim nas karz obyczáiem: + Boć przed twym gniewem z táiem: + Ták iáko śniég niszczeie, +Kiedy mu Słóńce niebieskie dogrzeie. +Zgubisz nas prędko wiekuisty Panie, + Jesli nád nami stánie + Twa ćiężka Boska ręká: +Sámá niełaská iest nam sroga męká. +Ale od wieku twoia lutość słynie: + A piérwéj świát zaginie, + Niż ty wzgárdźisz pokornym: +Choćia był długo przećiw tobie spornym. +Wielkie przed tobą są występy moie: + Lecz miłośierdźie twoie, + Przewyższa wszytki złośći: +Użyy dźiś Pánie nádemną litośći. + + + + +THREN XIX. + +álbo + +SEN. + +Załość moiá długo w noc oczu mi niedálá + Zámknąć, y zemdlonégo upokoić ćiáłá. +Ledwie mię na godźinę przed świtániem swémi + Sen leniwy obłápił skrzydły czarnáwémi. +Ná ten czás mi sye mátká właśnie ukazáłá, + A ná ręku Orszulę moię wdźięczną miáłá. +Jáka więc po paćiorek do mnie przychodźiłá, + Skoro z swego posłánia ráno sye ruszyłá. +Giezłeczko białé ná niéy, włoski pokręconé, + Twarz rumiána, á oczy ku śmiéchu skłonioné. +Patrzę, co dáléy będźie, áż mátká ták rzecze: + Spisz, Ianie? czy ćię żałość twoiá zwykła piecze? +Zátymem ćiężko westchnął, y tak mi sye zdáło, + Zem sye ocknął: A oná pomilczawszy máło, +Znowu mówić poczęłá: Twóy nieutólony + Płácz, synu móy, przywiódł mię w té tu wászé strony, +Z kráin bárzo dálekich, á łzy gorzkié twoié, + Przeszły áż y umárłych taiemné pokoie. +Przyniosłámći ná ręku wdźięczną dźiéwkę twoię, + Abyś ią mógł oglądáć ieszcze, á tę swoię +Serdeczną żáłość uiął: która ták uymuie + Sił twoich, y ták zdrowié nieznácznie twé psuie: +Jáko ogiéń suchy knot obraca w pérzyny, + Dármo nie upuszczáiąc namnieyszéy godźiny. +Czyli nas iuż umárłé maćie zá stráconé? + Y którym iuż náwieki słońce iest zgászoné: +A my owszem żywiémy żywot tym ważnieyszy, + Czym nád to grube ćiáło duch iest szłáchetnieyszy. +Ziemia w źiemię sye wraca, á duch z niebá dány + Miałby zginąć, áni ná mieyscá swé wezwány? +Oto sye ty niefrásuy: á wierz niewątpliwie, + Ze twoiá namileysza Orszuleczká żywie. +A tu więc tákim ći sye kształtem ukazała, + Jákoby sye śmiertelnym oczom poznáć dáłá. +Ale między Anioły, y duchy wiecznémi, + Jáko wdźięczna iutrzenka świéći: á zá swémi +Rodźicámi sye modli: iáko to umiáłá + Zwámi będąc: choć ieszcze słów niedomawiáłá. +Jeśliżeć téż z tąd rośćie żałość, że iéy látá + Piérwéy są przyłomioné, niżli tego świátá +Roskoszy záżyć mogłá: o biédné, y płoné + Roskoszy wászé, któré ták są usádzoné, +Ze w nich więcéy frásunków, y żáłośći więcéy. + Czego ty doznáć możesz sam z śiebie napręcéy. +Ućieszyłeś sye kiedy z dźiéwki swéy ták wielé, + Zeby poćiechá twoiá, y ono weselé +Mogło porównáć z twoim dźiśieyszym kłopotem? + Nie rzeczesz tego, widzę: Także trzymay o tem +Jákoś doznał: áni sye frásuy, że ták rána + Twoiéy ze wszech namilszéy dźiéwce śmierć zesłána. +Nie od roskoszyć poszłá: poszłáć od trudnośći: + Od pracéy, od frasunków, od złez, od żáłośći: +Czego świát ma ták wiele, że by téż co było + W tym docześnym żywoćie człowieczeństwu miło: +Musi smák swóy utráćić prze wielkość przysády, + A przynamniéy prze boiazń nieuchronnéy zdrády. +Czegóż płáczem, prze boga? czegóż niezażyłá? + Ze sobie swym poságiem Páná nie kupiłá: +Ze przegrożek, y cudzych fuków niesłucháłá: + Ze boleśći w rodzeniu dźiatek nieuznáłá: +Ani umié powiedźiéć, czego iéy troskliwa + Mátká doszłá: co z więtszym utrapieniém bywa, +Czy ie rodźić? czy ie grzéść? Tákieć pospolićie + Przysmáki wászé, czym wy sobie świát słodźićie. +W niebie szczéré roskoszy, á do tego wieczné: + Od wszelákiéy przekázy wolné, y bespieczné. +Tu troski nie pánuią, tu pracéy nie znáią: + Tu nieszcześćié, tu mieyscá przygody niemáią. +Tu choroby nie naydźie, tu niémász starośći: + Tu śmierć łzami karmiona niema iuż wolnośći. +Zyiem wiek nieprzeżyty: wiecznéy używamy + Dobréy myśli: przyczyny wszytkich rzeczy znamy. +Słońce nam záwżdy świéći, dźiéń nigdy niezchodźi, + Ani zá sobą nocy niewidoméy wodźi. +Twórcę wszech rzeczy widźiem w iego máiestaćie, + Czego wy wćiele będąc prózno upátrzaćie. +Tu wczás obróć swé myśli, á choway sye ná té + Nieodmienné, Synu móy, roskoszy bogáté. +Doznałeś co świát umie, y iego kochánié: + Lepiéy ná czym ważnieyszym zásadz swé stáránié. +Dźiéwka twoiá dobry lós (możesz wierzyć) wźięłá, + A właśnie w swoich rzeczach sobie ták poczęłá, +Jáko gdy kto ná morze nowo sye puśćiwszy, + A tám niebespieczeństwo wielkié obaczywszy, +Woli názad do brzegu: Drudzy co podáli, + Zagle wiátrom, ná ślepé skáły powpadáli: +Ten mrozem zwyćiężony, ten od głodu zginął: + Rzadki coby do brzegu ná desce przypłynął. +Smierći zniknąć nie mogłá, by téż dobrze byłá + Onę dawną Sybillę wiekiem swym przeżyłá. +To co miáło być potym, uprzédźić woláłá: + Tymże mniéy tego świátá niewczásów doznáłá. +Drugie po swych namilszych rodźicách zostáią, + Y ćiężkiégo śiroctwá nędzné doznawáią. +Wypchną drugą zá mężá ledá iáko z domu, + A máiętność zostánie sam to bóg wié komu. +Biorą drugié i gwałtem: á biorą y swoi: + Ale y w hordách cześć sye wielka ich zostoi. +Gdźie w niewoli pogáńskiéy, y w służbie sromotnéy + Łzy swe piią, czekáiąc śmierći wszytkokrotnéy. +Tego twéy wdźięcznéy dźiéwce báć sye iuż nie trzebá, + Która w swych młodych lećiéch wźiętá iest do niebá, +Zadnych frásunków tego świátá nie doznawszy, + Ani grzéchem dusze swéy drogiéy pomázawszy. +Iéy tedy rzeczy, Synu (niémász wątpliwośći) + Dobrze poszły, áni stąd używay żáłośći. +Swoie szkody ták szácuy, y omyłki swoie, + Abyś nieprzepámiętał, że baczenié twoie +Y státeczność iest droższa: W tę bądź przedśię pánem, + Iáko sye kolwiek czuiesz w poćiechy obránem. +Człowiek urodźiwszy sye záśiadł w práwie takim, + Ze ma być iáko célem przygodom wszelákim: +Z tego trudno sye zdźiéráć: pocznimy co chcemy: + Jesli po dobréy woli niepóydźiem: muśiemy. +A co wszytkich iednáko ćiśnie, niewiem czemu + Tobie ma być, Synu móy, naćiężéy iednému. +Smiertelna, iáko y ty, twoiá dźiéwka byłá: + Póki iéy zámierzony krés był, poty żyła: +Krótko w prawdźie, ále w tym człowiek nic nie włada: + A wyrzéc też co lepiéy, nie łácno przypada. +Skryte są Páńskié sądy: co sye iemu zdáło, + Nalepiéy żeby sye też y nam podobáło. +Łzy w téy mierze niepłatné: gdy raz duszá ćiáłá + Odbieży, prózno czekáć, by sye wróćić miáłá. +Ale człowiek nie zda sye praw szcześćiu w téy mierze, + Ze szkody pospolićie tylko przed sye bierze: +A tego baczyć niechce, áni miéć w pámięći, + Co mu téż czásem pádnie wedle iego chęći. +Táć iest władza fortuny, móy namilszy synie: + Ze nie ták uskárzáć sye, kiedy nam co zginie, +Iáko dźiękowáć trzebá, że wżdam co zostáło: + Bo to wszytko nieszczęśćie w ręku swoich miáło. +A ták y ty folguiąc práwu powszechnému, + Zágrodz drógę do sercá upadkowi swemu: +A wto pátrzay, co uszło ręku złéy przygody: + Zyskiem człowiek zwáć musi, w czym nie popadł szkody. +Ná koniec, w co sye on koszt, y oná utrátá, + W co sye praca, y twoie obróćiły látá? +Któréś ty niemal wszytkié strawił nád kśięgámi, + Máło sye báwiąc świátá tego zábáwámi. +Terazby owoc zbiéráć z swoiego szczépienia: + Y rátowáć w záchwianiu mdłégo przyrodzenia. +Cieszyłeś przed tym inszé w takiéyże przygodźie: + Y będźiesz w cudzéy czulszy, niżli w swoiéy szkodźie? +Teraz Mistrzu sam sye lécz: czás Doktór każdemu. + Ale kto pospolitym torem gárdźi, temu +Tak poznégo lékárstwá czekáć nieprzystoi: + Rozumem ma uprzédźić, co inszé czas goi. +A czás co ma zá fortél? dawnieyszé świéżémi + Przypadkámi wybiia, czásem weselszémi: +Czásem téż z téyże miáry: co człowiek z baczeniem + Piérwéy niż przyidźie, widźi: y tákim myśleniem +Przeszłych rzeczy nie wśćiąga, przyszłych upátruie: + Y serce ná oboię fortunę gotuie. +Tego sye synu trzymay: á ludzkié przygody, + Ludzkié noś: Ieden iest Pan smutku, y nadgrody. +Tu zniknęłá: Jam sye téż ocknął. Aczćiem práwie + Niepewien, ieslim przez sen słuchał, czy ná iáwie. + + +KONIEC THRENOW. + + + + +EPITAPHIUM + + +Hánnie + +KOCHANOWSKIEY. + +Y TYS HANNO ZA SIOSTRA PREDKO POSPIESZYLA, + Y PRZED CZASEM PODZIEMNE KRAIE NAWIEDZILA +ABY OCIEC NIESZCESNY ZARAZ ODZALOWAL + WSYTKIEGO, A NA TRWALSZE ROSKOSZY SIE CHOWAL. + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Threny, by Jan Kochanowski + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THRENY *** + +***** This file should be named 27208-0.txt or 27208-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/2/7/2/0/27208/ + +Produced by Jimmy O'Regan (Produced from images generously +made available by Malopolska Biblioteka Cyfrowa +http://mbc.malopolska.pl/) + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |