diff options
| author | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:34:11 -0700 |
|---|---|---|
| committer | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:34:11 -0700 |
| commit | 14d0f37101a731e1a0f46ce492fdebda4c6ca95c (patch) | |
| tree | bd34dfc71ad7f7b4684eea117974f2f1da1c1c23 /27208-h | |
Diffstat (limited to '27208-h')
| -rw-r--r-- | 27208-h/27208-h.htm | 1365 |
1 files changed, 1365 insertions, 0 deletions
diff --git a/27208-h/27208-h.htm b/27208-h/27208-h.htm new file mode 100644 index 0000000..82f83cf --- /dev/null +++ b/27208-h/27208-h.htm @@ -0,0 +1,1365 @@ +<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN" + "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd"> + +<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"> + <head> + <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html;charset=utf-8" /> + <title> + The Project Gutenberg eBook of Threny, by Jan Kochanowski. + </title> + <style type="text/css"> +/*<![CDATA[ XML blockout */ +<!-- + p { margin-top: .75em; + text-align: justify; + margin-bottom: .75em; + } + h1,h2,h3,h4,h5,h6 { + text-align: center; /* all headings centered */ + clear: both; + } + hr { width: 33%; + margin-top: 2em; + margin-bottom: 2em; + margin-left: auto; + margin-right: auto; + clear: both; + } + + table {margin-left: auto; margin-right: auto;} + + body{margin-left: 10%; + margin-right: 10%; + } + + .pagenum { /* uncomment the next line for invisible page numbers */ + /* visibility: hidden; */ + position: absolute; + left: 92%; + font-size: smaller; + text-align: right; + } /* page numbers */ + + .linenum {position: absolute; top: auto; left: 4%;} /* poetry number */ + .blockquot{margin-left: 5%; margin-right: 10%;} + .sidenote {width: 20%; padding-bottom: .5em; padding-top: .5em; + padding-left: .5em; padding-right: .5em; margin-left: 1em; + float: right; clear: right; margin-top: 1em; + font-size: smaller; color: black; background: #eeeeee; border: dashed 1px;} + + .bb {border-bottom: solid 2px;} + .bl {border-left: solid 2px;} + .bt {border-top: solid 2px;} + .br {border-right: solid 2px;} + .bbox {border: solid 2px;} + + .center {text-align: center;} + .smcap {font-variant: small-caps;} + .u {text-decoration: underline;} + + .caption {font-weight: bold;} + + .figcenter {margin: auto; text-align: center;} + + .figleft {float: left; clear: left; margin-left: 0; margin-bottom: 1em; margin-top: + 1em; margin-right: 1em; padding: 0; text-align: center;} + + .figright {float: right; clear: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 1em; + margin-top: 1em; margin-right: 0; padding: 0; text-align: center;} + + .footnotes {border: dashed 1px;} + .footnote {margin-left: 10%; margin-right: 10%; font-size: 0.9em;} + .footnote .label {position: absolute; right: 84%; text-align: right;} + .fnanchor {vertical-align: super; font-size: .8em; text-decoration: none;} + + .poem {margin-left:10%; margin-right:10%; text-align: left;} + .poem br {display: none;} + .poem .stanza {margin: 1em 0em 1em 0em;} + .poem span.i0 {display: block; margin-left: 0em; padding-left: 3em; text-indent: -3em;} + .poem span.i2 {display: block; margin-left: 2em; padding-left: 3em; text-indent: -3em;} + .poem span.i4 {display: block; margin-left: 4em; padding-left: 3em; text-indent: -3em;} + ins.err {border-bottom-style: dotted; border-bottom-width: thin; text-decoration: none;} + // --> + /* XML end ]]>*/ + </style> + </head> +<body> + + +<pre> + +The Project Gutenberg EBook of Threny, by Jan Kochanowski + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Threny + +Author: Jan Kochanowski + +Release Date: November 9, 2008 [EBook #27208] + +Language: Polish + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THRENY *** + + + + +Produced by Jimmy O'Regan (Produced from images generously +made available by Malopolska Biblioteka Cyfrowa +http://mbc.malopolska.pl/) + + + + + + +</pre> + + + +<!-- Autogenerated TOC. Modify or delete as required. --> +<p> +<a href="#THREN_I"><b>THREN I.</b></a><br /> +<a href="#THREN_II"><b>THREN II.</b></a><br /> +<a href="#THREN_III"><b>THREN III.</b></a><br /> +<a href="#THREN_IIII"><b>THREN IIII.</b></a><br /> +<a href="#THREN_V"><b>THREN V.</b></a><br /> +<a href="#THREN_VI"><b>THREN VI.</b></a><br /> +<a href="#THREN_VII"><b>THREN VII.</b></a><br /> +<a href="#THREN_VIII"><b>THREN VIII.</b></a><br /> +<a href="#THREN_IX"><b>THREN IX.</b></a><br /> +<a href="#THREN_X"><b>THREN X.</b></a><br /> +<a href="#THREN_XI"><b>THREN XI.</b></a><br /> +<a href="#THREN_XII"><b>THREN XII.</b></a><br /> +<a href="#THREN_XIII"><b>THREN XIII.</b></a><br /> +<a href="#THREN_XIIII"><b>THREN XIIII.</b></a><br /> +<a href="#THREN_XV"><b>THREN XV.</b></a><br /> +<a href="#THREN_XVI"><b>THREN XVI.</b></a><br /> +<a href="#THREN_XVII"><b>THREN XVII.</b></a><br /> +<a href="#THREN_XVIII"><b>THREN XVIII.</b></a><br /> +<a href="#THREN_XIX"><b>THREN XIX.</b></a><br /> +<a href="#EPITAPHIUM"><b>EPITAPHIUM</b></a><br /> +</p> +<!-- End Autogenerated TOC. --> + +<h1>THRENY</h1> + +<h2><span class="smcap">Iana</span></h2> + +<h2><span class="smcap">Kochanowskiego</span>.</h2> + +<p style="text-align:center;"><i>Tales siut hominum mentes, quali pater ipse<br /> +Iuppiter auctiferas lustravit lumine terras.</i></p> + + +<h3>Cum gratia & privilegio S.R.M.</h3> + +<h2>W Krákowie,</h2> + +<h3>W Drukárni Lázárzowéy: Roku +Páńskiégo 1583</h3> + +<hr style="width: 65%;" /> +<p><span class="pagenum"><a name="Page_2" id="Page_2">[2]</a></span></p> + +<h2><span class="smcap">Orszuli Kochanowskiey</span>.</h2> + +<p>WDZIECZNEY, UCIESZONEY, NIEPOSPOLITEY +DZIECINIE: KTORA CNOT +WSZYTKICH Y DZIELNOSCI PANIENSKICH +POCZATKI WIELKIE POKAZAWSZY: +NAGLE, NIEODPOWIEDNIE, +W NIEDOSZLYM, WIEKU SWOIM, Z WIELKIM +A NIEZNOSNYM RODZICOW SWYCH +ZALEM ZGASLA: IAN KOCHANOWSKI, +NIEFORTUNNY OCIEC SWOIEY NAMILSZEY +DZIEWCE ZLZAMI NAPISAL.</p> + +<h2><span class="smcap">Niemasz cie Orszulo moia.</span></h2> + +<p><span class="pagenum"><a name="Page_3" id="Page_3">[3]</a></span></p> + +<hr style="width: 65%;" /> +<h1>Threny</h1> + +<h2>Ianá Kochánowskiégo.</h2> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h2><a name="THREN_I" id="THREN_I"></a>THREN I.</h2> + +<p> +Wszytki płácze, wszytki łzy Heráklitowé,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Y lámenty, y skárgi Simonidowé,</span><br /> +Wszytki troski ná świećie, wszytki wzdychánia,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Y żale, y frásunki, y rąk łamánia,</span><br /> +Wszytki á wszytki záraz w dom sye móy nośćie,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">A mnie płákać méy wdźięcznéy dźiéwki pomośćie:</span><br /> +Z którą mię niepobożna śmierć rozdźieliłá,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Y wszytkich moich poćiech nagle zbáwiłá.</span><br /> +Ták więc smok, upátrzywszy gniazdo kryiomé,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Słowiczki liché zbiéra, á swé łákomé</span><br /> +Gárdło páśie: tym czásem mátká szczebiece<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Uboga, á ná zbóycę co raz sye miece,</span><br /> +Próżno: bo y ná sámę okrutnik zmiérza,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">A tá niebogá ledwé umyka piérza.</span><br /> +Próżno płakać, podobno drudzy rzeczećie:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Cóż prze Bóg żywy, nie iest próżno na świećie?</span><br /> +Wszytko prózno: mácamy gdźie miękcéy wrzeczy,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">A ono wszędy ćiśnie: błąd wiek człowieczy.</span><br /> +Niewiem co lżéy, czy w smutku iáwnie żáłowáć,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Czyli sye z przyrodzeniem gwałtem mocowáć.</span><br /> +</p> + +<p><span class="pagenum"><a name="Page_4" id="Page_4">[4]</a></span></p> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h2><a name="THREN_II" id="THREN_II"></a>THREN II.</h2> + +<p> +Ieslim kiédy nád dźiećmi piórko miał zábáwić,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">A kwoli temu wieku lekkié rymy stáwić:</span><br /> +Bodayże bych był ráczéy kolébkę kołysał,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Y z drugiémi nieważné mamkom pieśni pisał:</span><br /> +Któremiby dźiećinki noworodne spiły,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Y swoich wychowáńców lámenty toliły.</span><br /> +Tákié frászki mnie zbiéráć pożyteczniéy było,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Niżli, w co mię nieszczęśćié moie dźiś wpráwiło,</span><br /> +Płákáć nád głuchy grobem méy wdźięcznéy dźiewczyny,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Y skárzyć sye ná srogość ćiężkiéy Proserpiny.</span><br /> +Alem użyć w oboygu iednákiéy wolnośći<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Niemógł: owom ominął, iáko w <ins class="err" title="dordzáłośći">doyrzáłośći</ins></span><br /> +Dowćipu coś ránégo: ná to mię przygodá<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Gwałtem wbiłá, y moia nienagrodna szkodá.</span><br /> +Ani mi teraz łácno dowiádáć sye o tym,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Iaka mię z płáczu mego czeka cześć nápotym.</span><br /> +Niechćiałem żywym śpiéwáć, dźiś umárłym muszę,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">A cudzéy śmierći płácząc, sam swé kośći suszę.</span><br /> +Próżno to, iakié szcześćié ludźi náśláduie,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ták w nas álbo dobrą myśl, álbo złą spráwuie.</span><br /> +O práwo krzywdy pełné: o znikomych ćieni<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Sroga, nieubłagána, nieużyta kśieni:</span><br /> +Tákli moiá Orszulá, ieszcze żyć ná świećie<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Nieumiawszy, muśiáłá w ránym umrzáć lećie?</span><br /> +Y nienápátrzawszy sye iásnośći słonecznéy,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Poszłá niebogá widźiéć kráyów nocy wiecznéy:</span><br /> +<span class="pagenum"><a name="Page_5" id="Page_5">[5]</a></span> +A boday áni byłá świátá oglądáłá:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Co bowiem więcéy, iedno ród, á śmierć poznáłá?</span><br /> +A miásto poćiech, któré winná z czásem byłá<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Rodźicom swym, w ćiężkim ie smutku zostáwiłá.</span><br /> +</p> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h2><a name="THREN_III" id="THREN_III"></a>THREN III.</h2> + +<p> +Wzgárdźiłáś mną dźiedźiczko moiá ućieszona,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Zdáłác sye oycá twego bárźiéy uszczuplona</span><br /> +Oyczyzná, niżlibyś ty przestáć ná niéy miáłá:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">To prawdá, żeby była nigdy niezrownáłá</span><br /> +Z ránym rozumem twoim, z pięknémi przymioty,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Z których sye iuż znáczyły twoie przyszłé cnoty.</span><br /> +O słowá, o zabáwo, o wdźięczné ukłony,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Iákóżem ia dźiś po was wielce zásmęcony.</span><br /> +A ty, poćiecho moiá, iuż mi sye nie wróćisz<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ná wieki, ani moiéy tęsknice okroćisz.</span><br /> +Nie lza, nie lza, iedno sye zá tobą gotowáć,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">A stopeczkámi twémi ćiebie náśladowáć,</span><br /> +Tám ćię uyźrzę da Pan Bóg: á ty więc z drogiémi<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Rzuć sye oycu do szyie ręczynkámi swémi.</span><br /> +</p> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h2><a name="THREN_IIII" id="THREN_IIII"></a>THREN IIII.</h2> + +<p> +Zgwałćiłáś, niepobozna śmierći, oczy moie,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Zem widźiał umiéráiąc miłé dźiéćię swoie,</span><br /> +Widźiałem, kiedyś trzęsłá owoc <ins class="err" title="niedordzáły">niedoyrzáły</ins>:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">A rodźicom nieszczesnym sercá sye kráiáły.</span><br /> +<span class="pagenum"><a name="Page_6" id="Page_6">[6]</a></span> +Nigdyćby oná byłá bez wielkiéy żáłośći<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Moiéy umrzéć nie mogłá, nigdy bez ćiężkośći,</span><br /> +Y serdecznégo bolu, w którymkolwiek lećie<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Mnieby smutnégo byłá odbiegłá na świećie:</span><br /> +Alem ia iuź z iéy śmierći nigdy żáłośćiwszy,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Nigdy smutnieyszy nie mógł być, áni teskliwszy.</span><br /> +A oná (by był Bóg chćiał) dłuższym wiekiem swoim,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Siła poćiech przymnożyć mogłá oczom moim.</span><br /> +A przynamniéy tym czásem mógłem był odpráwić<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Wiek swóy, y Persephonie ostátniéy sye stáwić:</span><br /> +Nie uczuwszy ná sercu ták wielkiéy żáłośći,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Któréy równia niewidzę w téy tu śmiertelnośći.</span><br /> +Nie dźiwuię Niobie, że ná martwé ćiáłá<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Swoich namilszych dźiatek pátrząc, skámięniáłá.</span><br /> +</p> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h2><a name="THREN_V" id="THREN_V"></a>THREN V.</h2> + +<p> +Iako oliwká máła pod wysokim sádem<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Idźie z źiemie ku górze máćierzyńskim szládem,</span><br /> +Ieszcze áni gáłązek, áni listkow rodząc,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Sáma tylko dopiero szczupłym prątkiem wschodząc:</span><br /> +Te iesli ostré ćiérnié, lub rodné pokrzywy<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Uprzątáiąc, Sádownik podćiął ukwápliwy,</span><br /> +Mdleie záraz: á zbywszy śiły przyrodzonéy,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Upada przed nogámi mátki ulubionéy.</span><br /> +Tákći sye méy namilszéy Orszuli dostáło:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Przed oczymá rodźiców swoich rostąc, máło</span><br /> +Od żiemie sye co wzniózwszy, duchem záraźliwym<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Srogiéy śmierći otchnioná, rodźicom troskliwym</span><br /> +<span class="pagenum"><a name="Page_7" id="Page_7">[7]</a></span> +Unóg martwa upádłá. O zła Persephono,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Mogłáżeś ták wielu łzam dáć upłynąć płono?</span><br /> +</p> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h2><a name="THREN_VI" id="THREN_VI"></a>THREN VI.</h2> + +<p> +Ućieszna moiá śpiéwaczko, Sappho słowieńska,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ná którą nie tylko moiá cząstká źiemieńska,</span><br /> +Ale y lutnia dźiedźicznym práwem spáść miáłá:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Tęś nádźieię iuż po sobie okázowáłá:</span><br /> +Nowé piosnki sobie tworząc, niezámykáiąc<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ustek nigdy, ále cáły dźiéń prześpiéwáiąc:</span><br /> +Jako więc lichy słowiczek w krzaku źielonym,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Cáłą noc prześpiéwa gardłkiem swym ućieszonym.</span><br /> +Prędkoś mi názbyt umilkłá, nagle ćię sroga<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Smierć spłoszyłá, moiá wdźięczna szczebiotko droga.</span><br /> +Nie násyćiłáś mych uszu swymi piosnkámi,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Y tą trochę teraz płácę sowićie łzámi:</span><br /> +A tyś áni umiéráiąc śpiéwáć przestáłá,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Lecz mátkę, ucáłowawszy, tákeś żegnáłá:</span><br /> +Iuż ia tobie moiá mátko, służyć nie będę,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ani zá twym wdźięcznym stołem mieyscá záśiędę:</span><br /> +Przyydźie mi klucze położyć, sáméy precz iacháć,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Domu rodźiców swych miłych wiecznie zániecháć.</span><br /> +To, y czego żal oycowski nie da serdeczny<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Przypomináć więcéy, był iéy głos ostáteczny.</span><br /> +A mátce, słysząc żegnánié ták żáłośćiwé,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Dobré serce, że od żálu zostáło żywé.</span><br /> +</p> + +<p><span class="pagenum"><a name="Page_8" id="Page_8">[8]</a></span></p> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h2><a name="THREN_VII" id="THREN_VII"></a>THREN VII.</h2> + +<p> +Nieszczesné ochedéstwo, żáłosné ubiory,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Moiéy namilszéy cory:</span><br /> +Po co mé smutné oczy zá sobą ćiągniećie?<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Zálu mi przydáiećie.</span><br /> +Iuż ona członeczków swych wámi nie odźieie:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Niemász, niemász nádźieie.</span><br /> +Uiął ią sen żelázny, twárdy nieprzespány:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Iuż letniczek pisány,</span><br /> +Y uploteczki wniwecz, yi paski złoconé,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Mátczyné dáry płoné.</span><br /> +Nie do tákiéy łóżnice, moiá dźiéwko droga,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Miáłá ćię máć uboga.</span><br /> +Doprowádźić: nie tákąć dáć obiecowáłá<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Wypráwę, iákąć dáłá.</span><br /> +Giezłeczkoć tylko dáłá, á lichą tkaneczkę:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Oćiec źiemie bryleczkę</span><br /> +W główki włożył: niestétyż, y posag, y oná<br /> +<span style="margin-left: 2em;">W iednéy skrzynce zámknioná.</span><br /> +</p> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h2><a name="THREN_VIII" id="THREN_VIII"></a>THREN VIII.</h2> + +<p> +Wielkiéś mi uczyniłá pustki w domu moim,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Moiá droga Orszulo, tym zniknienim swoim.</span><br /> +Pełno nas, á iákoby nikogo nie było:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Iedną máluczką duszą ták wielé ubyło.</span><br /> +<span class="pagenum"><a name="Page_9" id="Page_9">[9]</a></span> +Tyś zá wszytki mówiłá, zá wszytki śpiéwáłá,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Wszytkiś w domu kąćiki záwżdy pobiegáłá.</span><br /> +Nie dopuśćiłáś nigdy mátce sye frásowáć,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ani oycu myśleniem zbytnim głowy psowáć:</span><br /> +To tego, to owégo wdźięcznie obłápiáiąc,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">I onym swym ućiesznym śmiéchem zábawiáiąc.</span><br /> +Teraz wszytko umilkło: szczéré pustki w domu,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Niémász zábawki, niemász rośmiać sye nikomu:</span><br /> +Z káżdégo kątá żáłość człowieká uymuie,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">A serce swéy poćiechy dármo upátruie.</span><br /> +</p> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h2><a name="THREN_IX" id="THREN_IX"></a>THREN IX.</h2> + +<p> +Kupićby ćię mądrośći zá drogié pieniądze,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Która (iesli prawdźiwie mienią) wszytki żądze,</span><br /> +Wszytki ludzkié frásunki umiész wykorzenić,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">A człowieká tylko nie w Aniołá odmienić:</span><br /> +Który niewié co boleść, frásunku nie czuie,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Złym przygodam nie podlégł, stráchom nie hołduie:</span><br /> +Ty wszytki rzeczy ludzkié masz zá frászkę sobie,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Iednáką myśl ták wszcześćiu, iáko y w żáłobie</span><br /> +Záwżdy niesiesz: ty śmierći nigdy sye nie boisz,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Bespieczną, nieodmienną, niepożytą stoisz.</span><br /> +Ty bogáctwá nie złotem, nie skarby wielkiémi,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ale dosytem mierzysz, y przyrodzonémi</span><br /> +Potrzebámi: ty okiem swym nieuchronionym<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Nędzniká upátruiesz pod dáchem złoconym.</span><br /> +A uboższym niezayźrzysz szcześliwégo mienia,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ktoby iedno chćiał słucháć twego upomnienia.</span><br /> +<span class="pagenum"><a name="Page_10" id="Page_10">[10]</a></span> +Nieszcześliwy ia człowiek, którym látá swoie<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ná tym strawił, żebych był uyźrzał progi twoie.</span><br /> +Terazem nagle z stopniów ostátnich zrzucony,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Y miedzy inszé ieden z wiela policzony.</span><br /> +</p> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h2><a name="THREN_X" id="THREN_X"></a>THREN X.</h2> + +<p> +Orszulo moiá wdźięczna, gdźieś mi sye podźiáłá?<br /> +<span style="margin-left: 2em;">W którą stronę, w którąś sye kráinę udáłá?</span><br /> +Czyś ty nád wszytki niebá wysoko wnieśioná?<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Y tám w liczbę Anyołków máłych policzoná.</span><br /> +Czyliś do Ráiu wźiętá? czyliś na szcześliwé<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Wyspy záprowadzoná? czy ćię przez teskliwé</span><br /> +Charon ieźiorá wieźie? y nápawa zdroiem<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Niepomnym, że ty niewiész nic o płáczu moim:</span><br /> +Czy człowieká zrzućiwszy, y myśli dźiewiczé:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Wźięłáś ná śię postáwę, y piórká słowiczé?</span><br /> +Czyli sye w czyścu czyśćisz, iesli z strony ćiáłá<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Jákakolwiek zmázeczka ná tobie zostáłá?</span><br /> +Czyś po śmierći tám poszłá kędyś piérwéy byłá,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Niżeś sye ná ma ćiężką żáłość urodźiłá?</span><br /> +Gdźieśkolwiek iest, iesliś iest, lituy méy żáłośći,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">A nie możeszli w onéy dawnéy swéy całośći,</span><br /> +Poćiesz mię, iáko możesz: á staw sye przedemną<br /> +<span style="margin-left: 1.5em;">Lubo snem, lubo ćieniem, lub márą nikczemną.</span><br /> +</p> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h2><a name="THREN_XI" id="THREN_XI"></a>THREN XI.</h2> + +<p> +<span class="pagenum"><a name="Page_11" id="Page_11">[11]</a></span> +Frászká cnotá, powiedźiał Brutus poráżony:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Frászká kto sye przypátrzy, frászká z káżdéy strony.</span><br /> +Kogo kiedy pobożność iego rátowáłá?<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Kogo dobroć przypádku złégo uchowáłá?</span><br /> +Nieznáiomy wróg iákiś miésza ludzkié rzeczy,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Nie máiąc áni dobrych, áni złych ná pieczy.</span><br /> +Kędy iego duch więnie, żaden nie ulęże,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Prawli, krzywli, bez bráku káżdégo dośięże.</span><br /> +A my rozumy swoie przedśię udáć chcemy,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Hárdźi miedzy prostaki, że nic nie umiemy.</span><br /> +Wspinamy sye do niebá, Boże táiemnice<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Upátruiąc: ále wzrok śrniertelnéy źrzenice</span><br /> +Tępy ná to: sny lekkié, sny płoché nas báwią,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Które sye nam podobno nigdy nie wyiáwią.</span><br /> +Záłośći co mi czynisz: owa iuż oboie<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Mam stráćić, y poćiechę, y baczenié swoie?</span><br /> +</p> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h2><a name="THREN_XII" id="THREN_XII"></a>THREN XII.</h2> + +<p> +Zaden Oćiec podobno bárźiéy nie miłował<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Dźiéćięćiá, żaden bárźiéy nád mię nie żáłował.</span><br /> +A téż ledwie sye kiedy dźiéćię urodźiło,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Coby łáski rodźiców swych ták godné było.</span><br /> +Ochędożne, posłuszné, karné, nie pieszczoné,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Spiéwáć, mówić, rymowáć, iáko co uczoné.</span><br /> +Káżdégo ukłón tráfić, wyráźić postáwę:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Obyczáie Pánieńskié umiéć y zabáwę.</span><br /> +<span class="pagenum"><a name="Page_12" id="Page_12">[12]</a></span> +Rostropné, obyczáyné, ludzkié, nie rzewniwé,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Dobrowolné, ukłádné, skrómné y wstydliwé.</span><br /> +Nigdy oná poranu karmie niewspomniáłá,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Aż piérwéy Bogu swoie modlitwy oddáłá.</span><br /> +Nieposzłá spáć, áż piérwéy Mátkę pozdrowiłá,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Y zdrowié rodźiców swych Bogu poruczyłá.</span><br /> +Záwżdy przećiwko Oycu wszytki przebyć progi,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Záwżdy sye urádowáć, y przywitáć z drógi.</span><br /> +Káżdéy roboty pomoc: do káżdéy posługi<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Uprzédźić było wszytki rodźiców swoych sługi.</span><br /> +A to w ták máłym wieku sobie poczynáłá,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ze więcéy nád trzydźieśći Mieśięcy niemiáłá.</span><br /> +Ták wielé cnót iéy młodość, y tákich dźiélnośći<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Nie mogłá zniéść: upádłá od swéy buynośći,</span><br /> +Zniwá niedoczekawszy: kłośie móy iedyny,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ieszcześ mi sye był niezstał, á ia twéy godźiny</span><br /> +Nie czekáiąc, znowu ćię w smutną źiemie śieię:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ale pospołu z tobą grzebę y nádźieię.</span><br /> +Bo iuż nigdy nie wznidźiesz, áni przed moiemá<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Wiekom wiecznie zákwitniesz smutnémi oczymá.</span><br /> +</p> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h2><a name="THREN_XIII" id="THREN_XIII"></a>THREN XIII.</h2> + +<p> +Moiá wdźięczna Orszulo, boday ty mnie byłá<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Albo nie umiéréłé, lub sye nie rodźiłá.</span><br /> +Máłé poćiechy płácę wielkim żálem swoim,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Za tym nieodpowiednym pożegnánim twoim.</span><br /> +Omyliłáś mię, iáko nocny sen znikomy,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Który wielkośćią złota ćieszy zmysł łakomy.</span><br /> +<span class="pagenum"><a name="Page_13" id="Page_13">[13]</a></span> +Potym nagle ućiecze: á temu ná iáwi<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Z onych skárbów ieno chęć, á żądzą zostáwi.</span><br /> +Tákeś ty mnie Orszulo droga uczyniłá,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Wielkiéś nádźieie w moim sercu rozniéćiłá:</span><br /> +Potymeś mię smutnégo nagle odbieżáłá,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Y wszytki moie z sobą poćiechy zábráłá,</span><br /> +Wźięłáś mi zgołá mówiąc, dusze połowicę:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ostátek przy mnie został ná wieczną tęsknicę.</span><br /> +Tu mi kámień Murárze, ćiosány połóżćie,<br /> +<span style="margin-left: 1.5em;">A ná nim tę nieszczesną pámiątkę wydrożćie.</span><br /> +</p> + +<p> +ORSZULA KOCHANOWSKA TU LEZY KOCHANIE<br /> +<span style="margin-left: 1em;">OYCOWE, ALBO RACZEY PLACZ Y NARZEKANIE.</span><br /> +OPAKES TO NIEBACZNA SMIERCI UDZIALALA:<br /> +<span style="margin-left: 1em;">NIE IAC ONEY, ALE MNIE ONA PLAKAC MIALA.</span><br /> +</p> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h2><a name="THREN_XIIII" id="THREN_XIIII"></a>THREN XIIII.</h2> + +<p> +Gdźie té wrotá nieszczesné, którémi przed láty<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Puszczał się w źiemie Orpheus, szukáiąc swéy stráty:</span><br /> +Zebych ia też tą śćiészką swéy namilszéy córy<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Poszedł szukać, y on bród mógł przebyć, przez który</span><br /> +Srogi iákiś przewoźnik woźi bládé ćienie,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Y w lásy niewesołé Cyprysowé żenie.</span><br /> +A ty mię niezostaway, wdźięczna lutni moiá,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ale zemną pospołu pódź áż do pokoiá</span><br /> +Surowégo Plutoná: owa go to łzámi,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">To témi żałosnémi zmiękczywá pieśniámi.</span><br /> +<span class="pagenum"><a name="Page_14" id="Page_14">[14]</a></span> +Ze mi moię namilszą dźiéwkę ieszcze wróći,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">A ten nieuśmiérzony wemnie żal ukróći.</span><br /> +Zginąć ći mu nie może: tuć sye wszytkim zostáć:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Niech sye tylko niedoszłéy iágodźie da dostáć.</span><br /> +Gdźieby też ták kámienné ten Bóg serce nośił,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Zeby tám smutny człowiek iuż nic nie uprośił:</span><br /> +Cóż temu rzéc? więc támże iuż zá iedną drógą<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Zostáć, á z duszą záraz zewléc troskę srogą.</span><br /> +</p> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h2><a name="THREN_XV" id="THREN_XV"></a>THREN XV.</h2> + +<p> +Erato złotowłosa, y ty wdźięczna lutni,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Skąd poćiechę w swych troskách biorą ludźie smutni:</span><br /> +Uspokóyćie ná chwilę strapioną myśl moię,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Póki ieszcze kámienny w polu słup nie stoię,</span><br /> +Leiąc ledwie nie krwáwy płácz przez mármór żywy,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Zálu ćiężkiégo pámięć, y znák nieszczęśliwy.</span><br /> +Mylę sye: czyli pátrząc ná ludzkié przygody,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Skromniéy człowiek uważa y swé własné szkody?</span><br /> +Nieszczesna mátko (ieśli przyczytáć możemy<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Nieszcześćiu, co prze głupi rozum swóy ćiérpiemy)</span><br /> +Gdźie teraz twych śiedm synów, y dźiéwek ták wielé?<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Gdźie poćiechá: gdźie radość? y twoie weselé?</span><br /> +Widzę cztérnaśćie mogił: á ty nieszcześliwa,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Y podobno ták długo nád wolą swą żywa</span><br /> +Obłápiasz źimné groby, w których, (ách niebogo)<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Skłádłáś dźiateczki swoie zágubioné srogo.</span><br /> +Tákié więc kwiáty leżą kosą podśieczoné,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Albo deszczem gwałtownym ná źiemię złożoné.</span><br /> +<span class="pagenum"><a name="Page_15" id="Page_15">[15]</a></span> +W którą nadźieię żywiesz? czego czekasz więcéy?<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Czemu śmierćią żałośći niezbywasz co pręcéy?</span><br /> +A wászé prędkié strzáły, álbo łuk co czyni<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Niepochybny, o Phoebe y mśćiwa bogini:</span><br /> +Albo z gniewu (bo winná) álbo więc z lutośći.<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Dokonayćie prze bogá iéy biédnéy stárośći.</span><br /> +Nowa pómstá, nowa kaźń hárdą myśl potkáłá:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Dźiatek płácząc Niobe sámá skámieniáłá:</span><br /> +Y stoi ná Sipylu mármór nieprzetrwány:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Iednák y pod kámieniém żywią skryté rány.</span><br /> +Iéy bowiem łzy serdeczné skałę przenikáią,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Y przeźroczystym z gory strumieniem spadáią.</span><br /> +Skąd źwiérz y ptástwo piie: á tá W wiecznym pęćie<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Tkwi w rogu skáły wiátrom szálonym ná wstręćie.</span><br /> +Ten grób nie iest ná martwym: ten martwy nie w grobie:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ale samże iest martwym, samże grobem sobie.</span><br /> +</p> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h2><a name="THREN_XVI" id="THREN_XVI"></a>THREN XVI.</h2> + +<p> +Nieszcześćiu kwóli, á swoiéy żałośći,<br /> +Która mię práwie przéymuie do kośći,<br /> +Lutnią, y wdźięczny rym porzućić muszę,<br /> +<span style="margin-left: 8em;">Ledwie nie duszę,</span><br /> +Zywem? czy mie sen obłudny frásuie?<br /> +Który kośćianym oknem wylátuie,<br /> +A ludzkié myśli tym y owym báwi,<br /> +<span style="margin-left: 8em;">Co błąd na iáwi.</span><br /> +O błędźie ludzki, o szalone dumy:<br /> +Iáko to łácno, pisáć sye z rozumy,<br /> +<span class="pagenum"><a name="Page_16" id="Page_16">[16]</a></span> +Kiedy po woley świát mamy, á głowá,<br /> +<span style="margin-left: 8em;">Człowieku zdrowá.</span><br /> +W dostátku będąc ubóstwo chwalemy,<br /> +W roskoszy żałość lekce szácuiemy:<br /> +A póki wełny skąpéy prządce stáie,<br /> +<span style="margin-left: 8em;">Smierć nam zá iáie.</span><br /> +Lecz kiedy nędzá, álbo żal przypádnie,<br /> +Ali żyć nie ták iáko mówić snádnie:<br /> +A śmierć dopiéro w ten czás nam należy,<br /> +<span style="margin-left: 8em;">Gdy iuż k nam bieży.</span><br /> +Przécz z płáczem idźiesz, Arpinie wymowny,<br /> +Z miłéy oyczyzny? wszák nie Rzym budowny,<br /> +Ale świát wszytek miastem iest mądremu<br /> +<span style="margin-left: 8em;">Widzeniu twemu.</span><br /> +Czemu ták bárzo córki swéy żáłuiesz?<br /> +Wszák sye ty tylko sromoty wiáruiesz:<br /> +Insze wszelákié u ćiebie przygody<br /> +<span style="margin-left: 8em;">Ledwe nie gody.</span><br /> +Smierć mówisz straszna tylko niezbożnému:<br /> +Przéczże sye tobie umrzéć cnotliwému<br /> +Niechćiáło: kiedyś prze dotkliwą mowę<br /> +<span style="margin-left: 8em;">Miał podáć głowę?</span><br /> +Wywiódłeś wszytkim, nie wywiódłeś sobie:<br /> +Łácniéy rzéc, widzę niż czynić, y tobie,<br /> +Pióro Anielskié: duszę tóż w przygodźie:<br /> +<span style="margin-left: 8em;">Co y mnie bodźie.</span><br /> +Człowiek nie kámień: á iáko sye stáwi<br /> +Fortuná, tákich myśli nas nábáwi.<br /> +Przeklęté szcześćié: czy snać gorzéy duszy,<br /> +<span style="margin-left: 8em;">Kto rány ruszy.</span><br /> +<span class="pagenum"><a name="Page_17" id="Page_17">[17]</a></span> +Czáśie pożądnéy Oycze niepamięći,<br /> +W co áni rozum, áni tráfią święći:<br /> +Zgóy smutné serce, á ten żal surowy<br /> +<span style="margin-left: 8em;">Wybiy mi z głowy.</span><br /> +</p> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h2><a name="THREN_XVII" id="THREN_XVII"></a>THREN XVII.</h2> + +<p> +Pańska ręká mię dotknęłá,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Wszytkę mi rádość odięłá:</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ledwie w sobie czuię duszę.</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Y tę podobno dáć muszę.</span><br /> +Lubo wstáiąc goré iáśnie,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Lubo padnąc Słońce gáśnie:</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Mnie iednáko serce boli,</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">A nigdy sye nieutoli.</span><br /> +Oczu nigdy nie ususzę,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Y ták wiecznie płákáć muszę:</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Muszę płákáć: o móy boże,</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Kto sye przed tobą skryć może?</span><br /> +Próżno morzem nie pływamy:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Próżno w bitwach nie bywamy:</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ugodźi nieszcześćie wszędźie,</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Choć podobieństwá nie będźie.</span><br /> +Wiódłem swóy żywot ták skromnie,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ze ledwie kto wiedźiał q mnie.</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">A zazdrość, y złe przygody</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Nie miáły mi w co dáć szkody.</span><br /> +Lecz pan, który gdźie tknąć widźi,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">A z przestrogi ludzkiéy szydźi,</span><br /> +<span class="pagenum"><a name="Page_18" id="Page_18">[18]</a></span> +<span style="margin-left: 2em;">Zadał mi raz tym znácznieyszy,</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Czymem iuż był bespiecznieyszy.</span><br /> +A rozum który w swobodźie,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Umiał mówić o przygodźie,</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Dźiś ledwé sam wié o sobie:</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ták mię podpárł w méy chorobie.</span><br /> +Czásemby sye chćiał popráwić,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">A mnie ćigżkiey troski zbawić:</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ale gdy siędźie ná wadze,</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Zalu ruszyć niema władze.</span><br /> +Próżné to ludzkié wywody,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Zeby szkodą niezwáć szkody:</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">A kto sye w nieszcześćiu śmieie,</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Iabych ták rzekł, że száleie.</span><br /> +Kto záś ná płácz lekkość wkłáda,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Słysząc dobrze co powiáda:</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Lecz sye tym żal nie hámuie,</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Owszem więtszy przystępuie.</span><br /> +Bo máiąc zránioną duszę,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Rad y nie rad płakáć muszę,</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Co snaść nie cześć: to ku szkodźie,</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Y zelżywość serce bodźie.</span><br /> +Lékárstwo to, prze Bóg żywy,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ciężkié ná umysł troskliwy:</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Kto przyiaćiél zdrowia mégo,</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Wynaydźi co wolnieyszégo.</span><br /> +A ia zátym łzy niech leię,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Bom stráćił wszytkę nadźieię</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Bo mię rozum miał rátować,</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Bóg sam mocen to hamować.</span><br /> +</p> + +<p><span class="pagenum"><a name="Page_19" id="Page_19">[19]</a></span></p> + + + +<hr style="width: 65%;" /> +<h2><a name="THREN_XVIII" id="THREN_XVIII"></a>THREN XVIII.</h2> + +<p> +My nieposłuszné, Pánie, dźieći twoie,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">W szczęśliwé czasy swoie</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Rzadko ćię wspominamy:</span><br /> +Tylko roskoszy zwykłych używamy.<br /> +Nie baczym, że to z twéy łaski nam płynie:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">A ták że prędko minie,</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Kiedy po nas wdźięcznośći</span><br /> +Nieuznasz, Panie, zá twé życzliwośći,<br /> +Miéy nas ná wódzy, niech nas nierospycha<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Doczesna roskosz licha.</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Niechay ná ćię pomniemy,</span><br /> +Przynamniey w káźni, gdy w łásce niechcemy.<br /> +Ale Oycowskim nas karz obyczáiem:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Boć przed twym gniewem z táiem:</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ták iáko śniég niszczeie,</span><br /> +Kiedy mu Słóńce niebieskie dogrzeie.<br /> +Zgubisz nas prędko wiekuisty Panie,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Jesli nád nami stánie</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Twa ćiężka Boska ręká:</span><br /> +Sámá niełaská iest nam sroga męká.<br /> +Ale od wieku twoia lutość słynie:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">A piérwéj świát zaginie,</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Niż ty wzgárdźisz pokornym:</span><br /> +Choćia był długo przećiw tobie spornym.<br /> +Wielkie przed tobą są występy moie:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Lecz miłośierdźie twoie,</span><br /> +<span style="margin-left: 2em;">Przewyższa wszytki złośći:</span><br /> +Użyy dźiś Pánie nádemną litośći.<br /> +</p> + +<p><span class="pagenum"><a name="Page_20" id="Page_20">[20]</a></span></p> + +<hr style="width: 65%;" /> +<h2><a name="THREN_XIX" id="THREN_XIX"></a>THREN XIX.</h2> + +<p style="text-align: center;"><i>álbo</i></p> + +<h2>SEN.</h2> + +<p> +Załość moiá długo w noc oczu mi niedálá<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Zámknąć, y zemdlonégo upokoić ćiáłá.</span><br /> +Ledwie mię na godźinę przed świtániem swémi<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Sen leniwy obłápił skrzydły czarnáwémi.</span><br /> +Ná ten czás mi sye mátká właśnie ukazáłá,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">A ná ręku Orszulę moię wdźięczną miáłá.</span><br /> +Jáka więc po paćiorek do mnie przychodźiłá,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Skoro z swego posłánia ráno sye ruszyłá.</span><br /> +Giezłeczko białé ná niéy, włoski pokręconé,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Twarz rumiána, á oczy ku śmiéchu skłonioné.</span><br /> +Patrzę, co dáléy będźie, áż mátká ták rzecze:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Spisz, Ianie? czy ćię żałość twoiá zwykła piecze?</span><br /> +Zátymem ćiężko westchnął, y tak mi sye zdáło,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Zem sye ocknął: A oná pomilczawszy máło,</span><br /> +Znowu mówić poczęłá: Twóy nieutólony<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Płácz, synu móy, przywiódł mię w té tu wászé strony,</span><br /> +Z kráin bárzo dálekich, á łzy gorzkié twoié,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Przeszły áż y umárłych taiemné pokoie.</span><br /> +Przyniosłámći ná ręku wdźięczną dźiéwkę twoię,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Abyś ią mógł oglądáć ieszcze, á tę swoię</span><br /> +Serdeczną żáłość uiął: która ták uymuie<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Sił twoich, y ták zdrowié nieznácznie twé psuie:</span><br /> +Jáko ogiéń suchy knot obraca w pérzyny,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Dármo nie upuszczáiąc namnieyszéy godźiny.</span><br /> +<span class="pagenum"><a name="Page_21" id="Page_21">[21]</a></span> +Czyli nas iuż umárłé maćie zá stráconé?<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Y którym iuż náwieki słońce iest zgászoné:</span><br /> +A my owszem żywiémy żywot tym ważnieyszy,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Czym nád to grube ćiáło duch iest szłáchetnieyszy.</span><br /> +Ziemia w źiemię sye wraca, á duch z niebá dány<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Miałby zginąć, áni ná mieyscá swé wezwány?</span><br /> +Oto sye ty niefrásuy: á wierz niewątpliwie,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ze twoiá namileysza Orszuleczká żywie.</span><br /> +A tu więc tákim ći sye kształtem ukazała,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Jákoby sye śmiertelnym oczom poznáć dáłá.</span><br /> +Ale między Anioły, y duchy wiecznémi,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Jáko wdźięczna iutrzenka świéći: á zá swémi</span><br /> +Rodźicámi sye modli: iáko to umiáłá<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Zwámi będąc: choć ieszcze słów niedomawiáłá.</span><br /> +Jeśliżeć téż z tąd rośćie żałość, że iéy látá<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Piérwéy są przyłomioné, niżli tego świátá</span><br /> +Roskoszy záżyć mogłá: o biédné, y płoné<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Roskoszy wászé, któré ták są usádzoné,</span><br /> +Ze w nich więcéy frásunków, y żáłośći więcéy.<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Czego ty doznáć możesz sam z śiebie napręcéy.</span><br /> +Ućieszyłeś sye kiedy z dźiéwki swéy ták wielé,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Zeby poćiechá twoiá, y ono weselé</span><br /> +Mogło porównáć z twoim dźiśieyszym kłopotem?<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Nie rzeczesz tego, widzę: Także trzymay o tem</span><br /> +Jákoś doznał: áni sye frásuy, że ták rána<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Twoiéy ze wszech namilszéy dźiéwce śmierć zesłána.</span><br /> +Nie od roskoszyć poszłá: poszłáć od trudnośći:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Od pracéy, od frasunków, od złez, od żáłośći:</span><br /> +Czego świát ma ták wiele, że by téż co było<br /> +<span style="margin-left: 2em;">W tym docześnym żywoćie człowieczeństwu miło:</span><br /> +<span class="pagenum"><a name="Page_22" id="Page_22">[22]</a></span> +Musi smák swóy utráćić prze wielkość przysády,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">A przynamniéy prze boiazń nieuchronnéy zdrády.</span><br /> +Czegóż płáczem, prze boga? czegóż niezażyłá?<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ze sobie swym poságiem Páná nie kupiłá:</span><br /> +Ze przegrożek, y cudzych fuków niesłucháłá:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ze boleśći w rodzeniu dźiatek nieuznáłá:</span><br /> +Ani umié powiedźiéć, czego iéy troskliwa<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Mátká doszłá: co z więtszym utrapieniém bywa,</span><br /> +Czy ie rodźić? czy ie grzéść? Tákieć pospolićie<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Przysmáki wászé, czym wy sobie świát słodźićie.</span><br /> +W niebie szczéré roskoszy, á do tego wieczné:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Od wszelákiéy przekázy wolné, y bespieczné.</span><br /> +Tu troski nie pánuią, tu pracéy nie znáią:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Tu nieszcześćié, tu mieyscá przygody niemáią.</span><br /> +Tu choroby nie naydźie, tu niémász starośći:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Tu śmierć łzami karmiona niema iuż wolnośći.</span><br /> +Zyiem wiek nieprzeżyty: wiecznéy używamy<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Dobréy myśli: przyczyny wszytkich rzeczy znamy.</span><br /> +Słońce nam záwżdy świéći, dźiéń nigdy niezchodźi,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ani zá sobą nocy niewidoméy wodźi.</span><br /> +Twórcę wszech rzeczy widźiem w iego máiestaćie,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Czego wy wćiele będąc prózno upátrzaćie.</span><br /> +Tu wczás obróć swé myśli, á choway sye ná té<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Nieodmienné, Synu móy, roskoszy bogáté.</span><br /> +Doznałeś co świát umie, y iego kochánié:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Lepiéy ná czym ważnieyszym zásadz swé stáránié.</span><br /> +Dźiéwka twoiá dobry lós (możesz wierzyć) wźięłá,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">A właśnie w swoich rzeczach sobie ták poczęłá,</span><br /> +Jáko gdy kto ná morze nowo sye puśćiwszy,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">A tám niebespieczeństwo wielkié obaczywszy,</span><br /> +<span class="pagenum"><a name="Page_23" id="Page_23">[23]</a></span> +Woli názad do brzegu: Drudzy co podáli,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Zagle wiátrom, ná ślepé skáły powpadáli:</span><br /> +Ten mrozem zwyćiężony, ten od głodu zginął:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Rzadki coby do brzegu ná desce przypłynął.</span><br /> +Smierći zniknąć nie mogłá, by téż dobrze byłá<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Onę dawną Sybillę wiekiem swym przeżyłá.</span><br /> +To co miáło być potym, uprzédźić woláłá:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Tymże mniéy tego świátá niewczásów doznáłá.</span><br /> +Drugie po swych namilszych rodźicách zostáią,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Y ćiężkiégo śiroctwá nędzné doznawáią.</span><br /> +Wypchną drugą zá mężá ledá iáko z domu,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">A máiętność zostánie sam to bóg wié komu.</span><br /> +Biorą drugié i gwałtem: á biorą y swoi:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ale y w hordách cześć sye wielka ich zostoi.</span><br /> +Gdźie w niewoli pogáńskiéy, y w służbie sromotnéy<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Łzy swe piią, czekáiąc śmierći wszytkokrotnéy.</span><br /> +Tego twéy wdźięcznéy dźiéwce báć sye iuż nie trzebá,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Która w swych młodych lećiéch wźiętá iest do niebá,</span><br /> +Zadnych frásunków tego świátá nie doznawszy,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ani grzéchem dusze swéy drogiéy pomázawszy.</span><br /> +Iéy tedy rzeczy, Synu (niémász wątpliwośći)<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Dobrze poszły, áni stąd używay żáłośći.</span><br /> +Swoie szkody ták szácuy, y omyłki swoie,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Abyś nieprzepámiętał, że baczenié twoie</span><br /> +Y státeczność iest droższa: W tę bądź przedśię pánem,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Iáko sye kolwiek czuiesz w poćiechy obránem.</span><br /> +Człowiek urodźiwszy sye záśiadł w práwie takim,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ze ma być iáko célem przygodom wszelákim:</span><br /> +Z tego trudno sye zdźiéráć: pocznimy co chcemy:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Jesli po dobréy woli niepóydźiem: muśiemy.</span><br /> +<span class="pagenum"><a name="Page_24" id="Page_24">[24]</a></span> +A co wszytkich iednáko ćiśnie, niewiem czemu<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Tobie ma być, Synu móy, naćiężéy iednému.</span><br /> +Smiertelna, iáko y ty, twoiá dźiéwka byłá:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Póki iéy zámierzony krés był, poty żyła:</span><br /> +Krótko w prawdźie, ále w tym człowiek nic nie włada:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">A wyrzéc też co lepiéy, nie łácno przypada.</span><br /> +Skryte są Páńskié sądy: co sye iemu zdáło,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Nalepiéy żeby sye też y nam podobáło.</span><br /> +Łzy w téy mierze niepłatné: gdy raz duszá ćiáłá<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Odbieży, prózno czekáć, by sye wróćić miáłá.</span><br /> +Ale człowiek nie zda sye praw szcześćiu w téy mierze,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ze szkody pospolićie tylko przed sye bierze:</span><br /> +A tego baczyć niechce, áni miéć w pámięći,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Co mu téż czásem pádnie wedle iego chęći.</span><br /> +Táć iest władza fortuny, móy namilszy synie:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ze nie ták uskárzáć sye, kiedy nam co zginie,</span><br /> +Iáko dźiękowáć trzebá, że wżdam co zostáło:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Bo to wszytko nieszczęśćie w ręku swoich miáło.</span><br /> +A ták y ty folguiąc práwu powszechnému,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Zágrodz drógę do sercá upadkowi swemu:</span><br /> +A wto pátrzay, co uszło ręku złéy przygody:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Zyskiem człowiek zwáć musi, w czym nie popadł szkody.</span><br /> +Ná koniec, w co sye on koszt, y oná utrátá,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">W co sye praca, y twoie obróćiły látá?</span><br /> +Któréś ty niemal wszytkié strawił nád kśięgámi,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Máło sye báwiąc świátá tego zábáwámi.</span><br /> +Terazby owoc zbiéráć z swoiego szczépienia:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Y rátowáć w záchwianiu mdłégo przyrodzenia.</span><br /> +Cieszyłeś przed tym inszé w takiéyże przygodźie:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Y będźiesz w cudzéy czulszy, niżli w swoiéy szkodźie?</span><br /> +<span class="pagenum"><a name="Page_25" id="Page_25">[25]</a></span> +Teraz Mistrzu sam sye lécz: czás Doktór każdemu.<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ale kto pospolitym torem gárdźi, temu</span><br /> +Tak poznégo lékárstwá czekáć nieprzystoi:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Rozumem ma uprzédźić, co inszé czas goi.</span><br /> +A czás co ma zá fortél? dawnieyszé świéżémi<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Przypadkámi wybiia, czásem weselszémi:</span><br /> +Czásem téż z téyże miáry: co człowiek z baczeniem<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Piérwéy niż przyidźie, widźi: y tákim myśleniem</span><br /> +Przeszłych rzeczy nie wśćiąga, przyszłych upátruie:<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Y serce ná oboię fortunę gotuie.</span><br /> +Tego sye synu trzymay: á ludzkié przygody,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Ludzkié noś: Ieden iest Pan smutku, y nadgrody.</span><br /> +Tu zniknęłá: Jam sye téż ocknął. Aczćiem práwie<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Niepewien, ieslim przez sen słuchał, czy ná iáwie.</span><br /> +</p> + +<h2>KONIEC THRENOW.</h2> + + +<hr style="width: 65%;" /> +<p><span class="pagenum"><a name="Page_29" id="Page_29">[29]</a></span></p> +<h2><a name="EPITAPHIUM" id="EPITAPHIUM"></a>EPITAPHIUM</h2> + + +<h3>Hánnie</h3> + + +<h3><span class="smcap">Kochanowskiey.</span></h3> + +<p> +Y TYS HANNO ZA SIOSTRA PREDKO POSPIESZYLA,<br /> +<span style="margin-left: 2em;">Y PRZED CZASEM PODZIEMNE KRAIE NAWIEDZILA</span><br /> +ABY OCIEC NIESZCESNY ZARAZ ODZALOWAL<br /> +<span style="margin-left: 2em;">WSYTKIEGO, A NA TRWALSZE ROSKOSZY SIE CHOWAL.</span><br /> +</p> + + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Threny, by Jan Kochanowski + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THRENY *** + +***** This file should be named 27208-h.htm or 27208-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/2/7/2/0/27208/ + +Produced by Jimmy O'Regan (Produced from images generously +made available by Malopolska Biblioteka Cyfrowa +http://mbc.malopolska.pl/) + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> +</html> |