diff options
| author | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:26:30 -0700 |
|---|---|---|
| committer | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:26:30 -0700 |
| commit | e3366e6ac882ecc5d6672b5ed3d80bba6eeccbec (patch) | |
| tree | c027dbcb536bde969db1abda6c7ae28fdc599cab | |
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 3 | ||||
| -rw-r--r-- | 26387-8.txt | 2037 | ||||
| -rw-r--r-- | 26387-8.zip | bin | 0 -> 23872 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 26387-h.zip | bin | 0 -> 93576 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 26387-h/26387-h.htm | 2095 | ||||
| -rw-r--r-- | 26387-h/images/front.jpg | bin | 0 -> 46290 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 26387-h/images/p001.png | bin | 0 -> 15851 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 26387-h/images/p047.png | bin | 0 -> 2716 bytes | |||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 |
10 files changed, 4148 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..6833f05 --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,3 @@ +* text=auto +*.txt text +*.md text diff --git a/26387-8.txt b/26387-8.txt new file mode 100644 index 0000000..cbb5eac --- /dev/null +++ b/26387-8.txt @@ -0,0 +1,2037 @@ +Project Gutenberg's Een abel spel van Lanseloet van Denemerken, by Anonymous + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Een abel spel van Lanseloet van Denemerken + hoe hi wert minnende ene joncfrou, die met synder moeder diende + +Author: Anonymous + +Editor: K. H. de Raaf + +Release Date: August 21, 2008 [EBook #26387] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LANSELOET VAN DENEMERKEN *** + + + + + + + + + + + + + + EEN ABEL SPEL + VAN LANSELOET + VAN DENEMERKEN + + hoe hi wert minnende ene joncfrou, + die met synder moeder diende + + + [Illustratie] + + + UITGEGEVEN DOOR DEN LARENSCHEN + KUNSTHANDEL TE LAREN. N=H. IN HET + JAAR NEGENTIEN HONDERD EN ZEVEN + + + + +VOORBERICHT. + + +Daar bij een opvoering van oude drama's het belang van speler en hoorder +zwaarder moet wegen dan de eischen eener strenge wetenschap, is hier en +daar de lezing van het handschrift welke, naar Moltzer's uitgave, als +grondslag is aangenomen, vervangen door die van den uit lateren tijd +dateerenden Goudschen druk. Voor het gemak van den lezer is overal, +behalve in den eigennaam _Lanseloet_, de +oe+ als teeken voor de heldere +o-klank vermeden. + + + + +INLEIDING. + + +In een handschrift, bewaard in de Bibliothèque des Bourgondes te +Brussel, zijn ons de drie eenige en daarom kostbare romantische drama's +overgeleverd, welke uit de veertiende eeuw tot ons gekomen zijn. Ze +heeten abele (d. i. schoone, edele) spelen, in tegenstelling met de +daarna opgevoerde ruwe en kunstlooze klucht. Hun taal munt uit door +eenvoud, natuur en welluidendheid. Een van die zeldzame stukken +behandelt de tragische geschiedenis van _Lanseloet_[1] en de schoone +_Sanderijn_. Het is ongeveer een honderd jaar ouder dan _Elckerlijc_--de +tijd van het burgerlijke drama met zijn moraliseering en bespiegeling +was nog niet aangebroken--en verplaatst ons niet als _Den Spieghel der +Salicheit_ in een symbolische maar in een werkelijke, zij het dan ook +geïdealiseerde wereld, van ridders en edelvrouwen. De liefde is er het +hoofdthema. Zij is bij den jongen ridder _Lanseloet_ even wel gemeend +als bij de bekoorlijke _Sanderijn_, de dienstmaagd zijner moeder; maar +in de eerste plaats is, tegenover _Sanderijn's_ zachte genegenheid, +zijne liefde een naar bevrediging dringende hartstocht; en hij, die +telkens zijn goede bedoelingen bevestigt met een eed op zijn +ridderschap, laat zich, louter om "sinen wille" te kunnen doen, door +zijn gewetenlooze, uitsluitend door standsbegrip beheerschte moeder +verleiden, om eed en eer, zelfs tegen beter weten en voelen in, door +snood geweld te schenden (zie blz. 15 en vlgg.). + +_Sanderijn_ is de laaggeborene, die door adel van gemoed uitblinkt onder +allen, en ook in haren val haar eer onaantastbaar te bewaren weet. Ze +heeft meer karakter dan haar zwakke minnaar; ze is zacht maar beslist, +niet onnoozel maar toch argeloos; nederig en bescheiden, of hoog en +fier, al naar de omstandigheden dat eischen. Haar voornaamste eigenschap +is haar zelf-respekt, haar fijn ontwikkeld eergevoel: Meer dan de daad +heeft haar _Lanseloet's_ smadelijk woord gekrenkt ic hebbe uus genoeg, +Sanderijn, "ic ben uus nu sat, ende van herten also mat, al haddic VII +baken[2] gheten"; en later, in haar ballingschap, volgt ze den vreemden +ridder niet als vrouw, vóór ze hem, op even kiesche als dichterlijke +wijze (in die keurige beeldspraak van den bloeienden boom die door een +edelen valk van ééne bloesem wordt beroofd), haar toestand heeft doen +gissen. Naar _Lanseloet_ is het stuk genoemd, en niet _Sanderijn_, maar +de eerst door zijn lust, later door wanhoop en wroeging verbijsterde +_Lanseloet_ is de tragische figuur. De gehoorzame zoon van vroeger durft +nu zijn moeder en gansch zijn adellijke maagschap te trotseeren om +_Sanderijn_ toch maar tot zijn vrouw te mogen maken, en hij sterft, als +zijn welmeenende kamerheer _Reinout_, voor bloedige veete beducht, hem +het verzonnen bericht van _Sanderijn's_ dood heeft meegedeeld. + + DR. K. H. DE RAAF. + +ROTTERDAM, Juni 1907. + +[1] Spreek uit _Lanseloot_ + +[2] hammen + + + + +PERSONEN. + + +LANSELOET. + +SINE MOEDER. + +SANDERIJN. + +EEN RIDDER. + +REINOUT. + +DES RIDDERS WARANDE HUEDERE. + + + + + EEN ABEL SPEL VAN LANSELOET VAN DENEMERKEN + + hoe hi wert minnende ene joncfrou die met synder moeder diende. + + +DIE PROLOGHE: + + Ic bidde gode van den trone + Ende Maria, der maghet scone, + Dat si ons allen wille bewaren + Ende in doghden also ghesparen, + Dat wi hemelrike ghewinnen: + Dies biddic der maecht Marien, der coninghinnen, + Die een vrouwe es bovenal. + Nu hoort wat men u spelen sal. + Hets van enen ridder prinsipael[1] + Die minde ene joncfrou noyael,[2] + Hovesch van herten ende reine, + Maer si was hem te cleine + Van goede ende ooc van gheboort: + Dies was sijn moeder op hem ghestoort, + Dat hi sine minne so neder droech: + Sijn herte altoos in vrouden[3] loech, + Als hi anesach haer edel lijf: + Maer sijn moeder, dat felle wijf, + Hats altoos toren ende nijt + Ende verweet hem te meneger tijt + Dat hi hem so neder daelde, + Maer hi altoos hem vertaelde[4] + Met hoveschen worden, als hi wel conste. + Maer altoos droegh hi vriendelijc onste[5] + Der scoonder joncfrouwen, heet Sanderijn; + Siën mochte niet noyaelder sijn, + Maer si was hem te neder gheboren. + Dies hadde sijn moeder so groten toren + Dat sijt namaels brachte te werke.-- + Nu biddic u, dat ghi uwen merke + Daeran wilt legghen ende versinnen: + Ic wane, dat ghi noit gheen spel van minnen + En hebt ghehoort dies ghelike. + Nu biddic u allen, arme ende rike, + Dat ghi wilt swighen over al, + Ende merct, hoet beghinnen sal. + + * * + * + +LANSELOET. + + Ay god here, hoe mach dit sijn, + Dat ic die scone Sanderijn + Aldus met herten hebbe beseten; + Nochtan wert mi verweten + Van mijnder moeder alle daghe, + Dat ic mine minne so neder draghe; + Dies hoor ic menich spitich woort. + Maer haer minne heeft mi so doorboort, + Dat icse niet ghelaten en can, + Ic en moet haer altoos spreken an, + Als icse metten oghen anescouwe; + Dies heeft mijn moeder groten rouwe, + Daeromme so moet[6] verborgen sijn. + Nu willic hier wachten die vrouwe mijn, + Onder desen neghelentier:[7] + Want si sal hier comen scier,[8] + Dat wetic wel, in desen bogaert. + +SANDERIJN. + + Ay edel ridder van hogher aert, + God, die alle dinc vermach, + Die moet u gheven goeden dach, + Edel ridder van herten vri.[9] + +LANSELOET. + + O scone maghet, god die si ons bi + Ende moet u ende mi in doghden sparen, + Ende van allen quaden bewaren, + Ende sonderlinghe van niders tonghen, + Also dat niet en werde ghesongen + Van ons beiden eenich quaet. + O Sanderijn, gheeft mi raet, + Mijn herte dat is te male[10] ontstelt + Ende van uwer minnen ghequelt, + Dat mi costen sal mijn lijf. + O Sanderijn, wel scone wijf, + En machic uus niet gheweldich sijn, + Dat sal mi costen dleven mijn, + Ende ewelijc benic verloren. + +SANDERIJN. + + O edel ridder hoghe gheboren + Dat en mach nemmermeer ghescien; + Al eest, dat ic u gerne mach sien, + Ic en ben niet uus ghelijke; + Ghi sijt mi te hoogh gheboren ende te rike, + Edel ridder, te sijne u wijf: + Daeromme so moet sijn een blijf,[11] + Al eest, dat ic u met herten minne. + Ende ooc willic gheen mans vriendinne + Sijn, die leeft onder des hemels trone: + Al waar hi een coninc ende spien[12] crone, + So en dadic mi niet te cleine. + +LANSELOET. + + O scone maghet van herten reine, + Al dadi die wille mijn, + Uutverkoren Sanderijn, + En[13] bleve u onvergouden niet. + Want messelike[14] dinge sijn ghesciet: + Ghi mocht noch werden wel mijn vrouwe, + Sijt mijns ghenadich ende blijft ghetrouwe, + Ende comt met mi in dit casteel; + Ic sal u gheven een juweel; + Ic wane, ghi noit des ghelike en saeght. + +SANDERIJN. + + Neen edel here, noch benic maeght; + Dies dancic gode van den trone: + Al woudi mi gheven te lone + Dusent merct van goude root, + Hoghe baroen, edel ghenoot, + Nochtan woudic behouden emmermeer, + Lanseloet, hoghe gheboren heer, + Mijn suverheit: al en benic niet rike van haven + Noch gheboren van groten maghen, + Nochtan menic mi so te houden, + Dat ic niet en sal werden ghescouden.[15] + Ic en wil niet wesen, Her Lanseloet, enich mans vriendinne, + Maer ic wille gerne gherechte minne + Draghen sonder dorpernië. + +LANSELOET. + + O Sanderijn, bider maghet Marie, + Dorperheit en leggic u niet te voren, + Want daer en es nu gheen wijf gheboren + Op eerde onder des hemels trone, + So rijc, so mechtich no so scone, + Die mi verhoghen[16] mach dan ghi. + Och Sanderijn, ende seldi mi + Laten dan in dit verdriet, + En sal uus mijns ontfermen niet, + Dat ic troost van u mochte ontfaen + Ende ghi met mi wout spelen gaen + Hier neder in dit groene dal, + Daer die voghelkine maken geschal + Ende die bloemen staen in 't groen, + Scone maghet, sender mesdoen + Ende al sonder dorperheit? + +SANDERIJN. + + Her Lanseloet, hets dicke gheseit: + "Bi lichte gheloven es die menege bedroghen," + Dats seker waer ende niet gheloghen, + Want hets menichweerf ghesien + Dat vrouwen oneerlijcheit ghescien, + Omdat si mans te verre betrouwen, + Dat hem namaels sere doet rouwen + Als die saken waren ghesciet. + Ic en weten op eerde gheboren niet, + Dien ic so verre betrouwen soude, + Ginckic met hem spelen in den woude, + Hi en soude met mi doen sijn gherief.[17] + +LANSELOET. + + Daertoe hebbic u te lief, + Sanderijn, wel scone wijf, + Dat ic onteren soude u lijf, + Scone maghet, haddicx die macht; + Also en was ic nie[18] bedacht, + Dat ic u doen soude enege scande. + Al haddic u in vremden lande, + Sanderijn uutvercoren, + Ic soude u dbroot bidden te voren, + Eer ic u hongher hebben liet: + Bij ridderscape, ic en misdade u niet, + Sanderijn, jeghen uwen danc.[19] + +SANDERIJN. + + Her Lanseloet, wi sijn hier te lanc, + Ons mochte iemant horen ofte sien; + Want nijders zijn altoos uut om spien, + Of si iemant mochten te scande bringen. + Een verrader hadde liever quaet te singhen + Dan goet, want hets sijn nature. + Nu willen wi scheden in corter ure, + Dat hem niemant ane ons stoot, + Hoghe baroen, edel ghenoot; + God onse Here moet u bewaren, + Ende altoos in doghden sparen, + Waerweert dat ghi u bekeert. + +LANSELOET. + + Ay, noch so blijft mijn herte verseert + Van der scoonder Sanderijne: + Sine wilt niet doen den wille mine, + Dies moetic droeven alle mijn dage. + Wat ic kerme of wat ic claghe, + Sine wilt niet gaen met mi in 't wout: + Si mint ere voor enich gout, + Dat horic wel aen haer ghelaet;[20] + Si leidt enen reinen staet, + Ende haer herte es so noyael; + Bi ridderscape, ic woude wael, + Dit si gheboren waer mijns ghelijc, + Al en waer si niet van haven rijc, + Ic souder maken af mijn wijf, + Want si heeft een reine lijf, + Ende haer herte es al vol eren. + Si en wilt haer niet te mi waert keren, + Dies lijdt mijn herte rouwe groot. + +SINE MOEDER. + + Van Deenmerken Lanseloet, + Ic hebbe u herde wel horen vriën. + Lanseloet, bider maghet Marien, + Dat en can mi verwonderen niet + Dat ghi u selven niet bat en besiet, + Dat ghi u minne so neder draeght: + Ghi staat so weeldelijc[21] ende claeght + Om ene die luttel om u gheeft: + Tfi[22] der scanden dat ghi leeft, + Dat ghi sout minnen so nederen wijf! + +LANSELOET. + + Och moeder, si heeft so reine lijf, + Ende haer herte es also proys[23] + Ende van live so gratioys, + Dat icse emmer minnen moet. + Mijn herte dat bernt als een gloet + Als icse metten oghen anscouwe. + Lieve moeder, edel vrouwe, + Ic moetse minnen, wat ghesciet. + +SINE MOEDER. + + Lanseloet, ic wille, ghi u bat besiet, + U scone lijf, u hoghe gheboort, + Ende werct na minen rade voort + Ende wilt minnen uus ghelijc. + +LANSELOET. + + Sone wetic wijf int kerstenrijc + Die ic woude hebben voor Sandrijn. + Ic woude, si mochte mijn eygen sijn, + Lieve moeder, bi uwen danc.[24] + Al ware al die wereld an mi belanc, + Ic woude wel, dat si ware mijn wijf. + +SINE MOEDER. + + Scaemt u der scanden, vul keytijf,[25] + Dat ghi so neder mint, + Ende[26] men so scone joncfrouwen vint + Van hogher gheboort, van groten geslacht. + +LANSELOET. + + O lieve moeder, der minnen cracht + Ansiet hoghe geboort no rijcheit van goede, + Maar si soect haers ghelijc van moede, + Die beide sijn van enen wesen; + Ic hebbe dicke wel horen lesen, + Dat die minne soect haers ghelike; + Al es deen arm ende die ander rike, + Die edel minne die doet haer werc; + Gerechte minne en let[27] geen merc + Aen rijcheit noch aen grootheit van maghen, + Noch nie en dede te ghenen daghen, + Maer het comt al bi gheluc. + Gheeft die edel minne haer stuc,[28] + Si anesiet ghene hoghe gheboort. + +SINE MOEDER. + + O Lanseloet, ende hoe versmoort, + So es u herte ane Sanderijn! + Wildi doen den wille mijn, + Ic salse u doen hebben tuwen willen + Al desen nacht, heimelijc, al stille, + Op u camer, heer ridder weerdt, + Ende doet daer mede dat ghi begheert, + Wildi mi ene ghelofte doen. + +LANSELOET. + + Vrouwe moeder, bi sente Symoen, + Dat ghi begheert, willic u gheloven, + Opdat ic metter maghet mach hoven[29] + Op mine camere, ic ende si. + +SINE MOEDER. + + Heer Lanseloet, geloofdijt mi + Bi ridderscape ende bi trouwen: + Als ghi met Sanderijn der joncfrouwen + Hebt ghedaen al u ghevoech, + Dan seldi seggen: "ic hebbe uus genoech, + Sanderijn, ic ben uus nu sat + Ende van herten also mat, + Al haddic VII baken[30] gheten". + Dies en seldi emmer niet vergheten, + Ghi selt spreken dese woort, + Ende dan seldi rechte voort + U van hare keren al den nacht, + Ende ligghen ende slapen soete ende sacht, + Sonder spreken, ende swighen al stille. + +LANSELOET. + + O lieve moeder, es dat u wille, + Dat ic spreke dese dorper[31] woort? + Des ghelike en hebbic niet ghehoort: + Wat mach u hier met gheholpen sijn, + Dat ic dit tot Sanderijn + Spreken soude met minen mont + Ende ligghen voort ane als een hont, + Sonder spreken, als een keytijf? + Wat soude peinsen dat reine wijf, + Dat ic die dorperheit begonste, + Ende ic haer draghe soe vriendelijcke onste,[32] + Dat soude mi daer mijn herte deren. + +SINE MOEDER. + + Lanseloet, dits mijn begheren, + Seldise hebben in uwer ghewelt, + Dat ghi mi dit gheloven selt, + Ende volbringhen als goet man. + +LANSELOET. + + Vrouwe moeder, doetse mi comen dan: + Ic sal doen, dat ghi begheert, + Al eest dat mire herten deert. + + * * + * + + De meneghe sprect, hi en meines niet: + Al dier ghelike es mi ghesciet, + Want al spreict mijn mont, + Ic en saels niet meinen in minen gront, + Want ik an[33] hare alder doocht. + Ic bidde gode den oversten vooght + Dat sijt mi qualijc nemen en moet: + Si es so eersam ende so goet, + Ende eest dat sijt qualike nemt, + So wert haer herte van mi ontvremt, + Dan so blijft mijn herte in pinen staen. + + * * + * + +SINE MOEDER. + + Daer omme so eest mi al ghedaen, + Dat ic u beiden sal doen scheden.[34] + En siedi niet hoe hi hem soude beleden[35] + Ende es die hoochste van den lande, + Ende doet hem selven di grote scande, + Dat hi mint so nederen wijf? + Hi soudse trouwen, die keytijf, + Dat horic wel, woudics hem ghestaden, + Maer ic salt al anders beghaden[36] + Dat dat nemmermeer en sal sijn.-- + Waer sidi, scone maghet Sandcrijn? + Ic moet u spreken, comt te mi. + +SANDERIJN. + + Hoghe geboren vrouwe, dat si: + Nu segt mi, wats u begheert? + +SINE MOEDER. + + Sanderijn, dat mijn herte sere deert, + Moetic u claghen minen noot. + Hier es mijn lieve sone Lanseloet, + Es met siecheden sere bevaen; + Hi wert ghister navont also bestaen, + Dat hi noit sint woort en sprac. + Ic en weet niet, wat hem ghebrac + Ochte wat dat hem deren mach. + Maer heden merghen, doent was dach, + Gaf hi enen swaren sucht: + Sanderijn, ik hebbe sijns levens ducht;[37] + Dies dooght[38] mijn herte grote pijn. + Nu biddic u, scone maghet Sanderijn, + Dat ghi wilt gaen te Lanseloet, + Want hi leghet in groter noot, + Dies dooght mijn herte swaer verdriet. + +SANDERIJN. + + Edel vrouwe, dat ghi ghebiet + Wert herde gerne van mi ghedaen. + Ic wille vriendelike met u gaen, + Want mi ware leet, mesquame hem iet. + + * * + * + +SINE MOEDER. + + Die hem in tijts wel besiet,[39] + Die mach in eren staende bliven. + Al dus soude men een dinxken bedriven, + Om een wijf te brengen inden stric. + Wie soude dit bat ghedaen hebben dan ic? + Want als die wille es ghedaen, + So es die minne al vergaen; + Dit es menichweerf ghesciet. + + * * + * + + _Dit opset heeft die moeder ghesocht, + Ende Lansloet heeft sijn wille volbrocht + Metter maghet vol suverheden, + Daer na sprac hi die dorper reden + Ende stelde hem te rusten al den nacht, + Ghelijc als hi zijn moeder loofde, soet ende sacht. + Dit was van den ridder een quaet bedrijf._ + _Nu hoort van Sandrijn, dat scone wijf + Claghelike woorden een cort bediet._ + +SANDERIJN. + + Ay here God, die hem crucen liet, + Wat valscher wijf es Lanseloets moeder! + Dies benic nu vele vroeder, + Dan ic gister navont was. + Want si scout[40] mi ene sterke loghene ende las, + Dat hi met siecheide ware bestaen, + Ende brachte mi inden stric ghevaen, + Ende heeft mi loghene voor waer getelt, + Ende brachte mi in Lanseloets gewelt, + Dat mi ewelijc rouwen sal. + Nochtan deert mi bovenal, + Die woorde, die hi sprac, die ridder vri, + Ende keerde sijn aanschijn omme van mi, + Al haddic gheweest een stinckende hont. + Dat hebbic so vaste in minen gront, + Ende doet mijnder herten also seer; + Ic meine, dat hi nu nemmermeer + Van mi en weet, goet noch quaet. + Ic salt al laten ende gaen mijnder straet[41] + Dolen in vremden lande. + Ic bidde gode, dat hi mine scande + Wille decken, die ic nu hebbe ontfaen, + Want ic hebt sonder danc[42] ghedaen, + Dies es mi te moede harde wee. + Lanseloet, ghi en siet mi nemmermee: + Ic wille gaen dolen in dit foreest. + O Vader, Sone, Heilich Geest, + Ic bidde U, dat ghi bewaert mijn lijf, + Dat ic nemmermeer mans wijf + Werden en moet te minen scanden, + Waer ic come in enighen landen, + Dat ic moet bliven dat ic si. + Dies biddic u, moeder ende maghet vri, + Fonteine alder suverheit, + Dat mi nemmermeer dorperheit + Gheen man te voren legghen en moet; + Dies biddic u, fonteine, der doghden vloet, + Werde moeder ende maghet reine. + Ic sie ginder ene scone fonteine,[43] + Daer op[44] willic gaen nemen rast; + Ic hebbe so langhe tijt ghevast, + Dat ic hebbe hongher ende dorst, + Ic hebbe te drinckene so groten lost,[45] + Dat icx niet langher en can ghedragen. + + * * + * + +EEN RIDDER. + + Nu, wouts God, ic wille varen jaghen, + Ic bidde gode vanden trone + Ende Marien, der maghet scone, + Dat si mi heden bewaren moet, + Ende gratie wil geven ende spoet,[46] + Dat ic moet jaghen ende vangen, + Want seker, ic en vinc in langhen, + Dies ic mi van rechte scoffiere.[47] + Ic hebbe gejaghet der dagen viere, + Nochtan en vinc ic noit conijn. + Ic scaems mi inder herten mijn, + Dat mine aerbeit dus blijft verloren. + Nu willic steken minen horen + Ende sien of mi God beraden[48] mochte. + + (_Nu stect hi den horen._) + + Bi den here, die mi ghewrochte, + Ic sie ginder porren[49] een wilt, + Daer mijn herte op es ghestelt. + Ic wane noit man op ghenen dach + Also sconen wilt en sach + Als ghinder staet op ghene fonteine. + Ene scone maghet ende ene reine, + Dunct sijt mi sijn an haer ghedaen. + Ay god here, mochtic die ghevaen, + So en ware mine aerbeit niet verloren! + Noch willic steken minen horen + Ende besien, hoe si haer stellen sal. + + (_Noch stect hi den horen._) + + Ay God, die here es bovenal, + Die moet mi geven avonture, + Dat ic die scone creature + Ghecrighen moet te minen wille. + O scone maghet, nu staet al stille, + Ghi moet mijn ghevanghen sijn. + Ic hebbe u liever dan een everswijn, + Al waert van finen goude gewracht. + Ic dancke god der scoonder jacht, + Dat ic heden merghen vroech opstoet. + +SANDERIJN. + + Och edel ridder van prise goet, + Nu en doet mi ghene dorperheit: + Dies biddic u door[50] uwe edelheit, + Dat ghi mi ghene dorperheit bewijst, + Want het worde u sere mesprijst, + Waer ghi quaemt tot eneghen hove. + Ghi dunct mi een ridder van groten love; + Daer omme biddic u, hoghe baroen, + Dat ghi mi niet en wilt mesdoen + Ende laet mi over dat ic si.[51] + +DIE RIDDER. + + O scone wijf, nu segt mi, + Wanen[52] comdi in dit foreest? + Dat wondert mi in minen geest, + Dat ic u vinde aldus allene, + In dit foreest op dese fonteine. + Wat es die sake die u let? + Heeft u hier iement dach gheset, + Daer ghi, scone wijf, na wacht? + Hi mochte sijn van sulker macht, + Ic en soude u te noder spreken an.[53] + +SANDERIJN. + + Och edel ridder, om ghenen man + En staic hier, hoghe baroen: + Het sijn ander saken, diet mi doen. + Ic ben verdoolt uut mijnder stat; + Daer ic met eren ende in vrouden[54] sat, + Ben ic verdoolt, ic en weet niet waer, + Ende sta hier in groten vaer[55] + Ende ic en weet niet waer ic henen sal: + Dies clagic gode mijn mesval, + Dat ic dese werelt dus moet besueren. + +DIE RIDDER. + + Noch dancic gode der avonturen + Dat ic heden merghen opstoet, + Ende dat ic so edelen scone ghemoet[56] + Vonden hebbe te mire jacht. + God heeft ons te gader bracht: + Dat wetic seker wel te voren. + Ghi sijt te minen behoef gheboren, + Want ghi ghenoecht mi alte wale. + U scone lijf, u hovesche tale, + Dat ghenoecht mi al gader wel: + Wi selen te gader maken spel! + Nu comt met mi in mijn casteel, + Ghi en saght noit so scone juweel, + Dat sal wesen u ende mijn. + +SANDERIJN. + + Her ridder, nu laet u tale sijn.[57] + Dies biddic u om den riken God, + Dat ghi met mi niet en maect u spot, + Al benic dus verdoolt al hier. + +DIE RIDDER. + + O scone wijf, inder minnen vier + So leght mijn herte te male ende blaect: + Ghi sijt hovesch ende wel gheraect,[58] + Ghi selt bi ridderscape sijn mijn wijf, + Ghi hebt soe edelen sconen lijf. + Opdat u wille es ende bequame, + Ic bidde u, segt mi uwen name, + Ghi selt seker sijn mijn vrouwe! + +SANDERIJN. + + O, edel ridder, eest dan trouwe, + Minen name doe ic u weten: + Sanderijn ben ic gheheten, + Ende mijn vader hiet Robberecht, + Ende was een wael geboren sciltknecht, + Ende diende metten coninc van Averne. + +DIE RIDDER. + + Scone maghet, dat hooric gerne, + Dat ghi van wapene gheboren sijt. + Noch dancic gode der salegher tijt, + Dat ic heden mergen niet vaste en sliep: + Het was een ingel, die mi riep, + Dat ic te woude soude varen jaghen! + Mijn oghen nie liever wijf en saghen; + Ghi selt seker werden mijn! + +SANDERIJN. + + Her ridder, saelt also moeten sijn, + So willic mi gerne tuwaert keren, + Ende dancken gode ende u der eren, + Dat ghi u selven so neder daelt. + Ghi hebt mi so vriendelijc ane getaelt + Met hoveschen woorden ende met sconen, + Ic bidde gode, dat hijt u moet lonen + Dat ghi so hovesch van herten sijt, + Dat ghi mi nu te deser tijt + So vriendelijc hebt ghesproken an. + +DIE RIDDER. + + O scone maghet, so gawi dan, + Ic sette u mijn trouwe te pande. + +SANDERIJN. + + Nu gawi dan in dese warande,[59] + Her ridder, spreken al luttelkijn, + Ende verstaet die redene mijn, + Dies biddic u, hoghe gheboren batoen. + Anesiet desen boom scone ende groen, + Hoe wel dat hi ghebloyet staet; + Sinen edelen roke, hi daer gaet + Al omme desen bogaert al; + Hi staet in so soeten dal, + Dat hi van rechte bloyen moet; + Hi es so edel ende so soet, + Dat hi versiert al desen bogaert. + Quame nu een valcke van hogher aert + Ghevloghen op desen boom, ende daelde, + Ende ene bloeme daer af haelde + Ende daer na nemmermeer neghene + Noch noit en haelde meer dan ene, + Soudi den boom daeromme haten, + Ende te copene daeromme laten? + Dat biddic u, dat ghi mi segt, + Ende die rechte waerheit sprect, + Edel ridder, in hovescher tale. + +DIE RIDDER. + + Scone wijf, ic versta u wale. + Ene bloeme, dat en es niet:[60] + Ende esser nemmer toe[61] ghesciet, + Daer omme en salie den boom niet haten, + Noch te copene daer omme laten, + Want hi es so scone ghedaen. + Ic sie daer op so meneghe bloeme staen + Met groten hope sonder ghetal, + Daer edel vrucht af comen sal, + Opdat[62] god ghedoghen wille. + Nu doet ewelijc hier af een ghestille + Ende comt met mi, wel scone wijf. + + * * + * + +LANSELOET. + + Ay mi, nu es al mijn vroude een blijf,[63] + Die ic op eerde ie[64] ghewan, + Dat icse niewer[65] vinder kan + Die overscone Sanderijn. + Ondanc hebbe die moeder mijn, + Dat ic die woorde nie[66] ghesprac. + Mi dochte, dat mi mijn herte brac, + Doe ic sprac die felle woort; + Daer om es si op mi ghestoort, + Ende es mi heimelijc ontgaen: + Dat heeft mijn moeder al ghedaen, + Die mi die woorde spreken dede. + Nemmermeer en hebbic vrede, + Voor dat ic anescouwe dat edel wijf. + Ay, ic minne haer reine lijf + So sere, mi dunct dat ic verdwine, + Hets een leven bi haer te sine, + Want si es te male noyael, + Si es een vrouwe princepael + Ende keyserinne van minen vijf sinnen; + Ende mochte gheen man een wijf meer minnen + Dan icse minne, noch dier ghelike. + Ic salse doen soeken al omme int kerstenrike, + Of ic sal weten, waer dat si si.-- + Waer sidi, Reinout? Comt te mi, + Mijn allerliefste camerlinc. + +REINOUT. + + O edel here, wat sijn die dinc, + Daer ghi aldus omme staet ende claght? + +LANSELOET. + + Och, mi en was nie so leide verdacht[67] + Alst nu es te deser ure, + Dat ic die scone creature + Sanderijn dus nebbe verloren. + Mi dunct, dat mi mijn herte sal scoren + Van groten rouwe, die ic drive; + Dat ic in minnen sinnen blive, + Dat es wonder alte groot. + Ic ware mi vele liever doot, + Dan icse nemmermeer en soude sien. + Reinout, ghi moetter omme gaen spien, + Of ghise iewerrinc[68] vinden moghet: + Want nemmermeer en werde ic verhoghet, + Voor dat icse metten oghen anescouwe. + Reinout, nu sijt mi ghetrouwe, + Ende vaer se soeken oost ende suut; + Segt hare, ic salse maken bruut + Ondanc alle minen maghen. + +REINOUT. + + Here, ic wilder gerne om waghen + Mijn lijf ende ghenen aerbeit sparen, + Maer het ware beter, liettijt varen, + Hets messelijc[69] hoe si haer sal bekeren.[70] + +LANSELOET. + + Ay, haer herte es al vol eren, + Ende[71] van haren live so reine, + Ic weet wel, si en dade haer niet te cleine + Om al dat goet van eertrike: + Dat weetic wel waerlike. + Si es so edel van ghedacht. + Reinout, haest u al u macht, + Ende vaerse soeken oost ende noort, + Ende suut, west, also voort + Totter tijt, dat ghise vint, + Wantse mijn herte met trouwen mint; + Mijn oghen nie liever wijf en saghen. + + * * + * + +DES RIDDERS WARANDE HUEDERE. + + Met rechte machic mi beclaghen, + Dat ic also menich jaer + Hebbe ghewandelt hier ende daer, + Ende mijns heren bosch huedere gheweest, + Ende ghehoet sijn foreest + Ende dese fonteine in dese boschalie, + Ende dicke geghaen op dese rivalie + Ende meneghen dach ende menich ure, + Maer noit en viel mi die avonture, + Dat ic hier noit[72] wijf ghesach. + Dies ic mi met rechte beclaghen mach, + Noch noit en quam[73] in mijn ghemoet; + Maer ghisteren, doen mijn here opstoet + Ende soude te woude varen jaghen, + Ic wane mine oghen noit en saghen, + Scoonder wijf dan hi hier vant; + Hi namse vriendelijc metter hant + Ende brachse te hove met bliden sinne. + Al waer si ene keyserinne, + So en mochse niet noyaelder sijn: + Gheheten essi Sanderijn,-- + Ende heefter af ghemaect sijn vrouwe. + Met rechte machic dies hebben rouwe, + Dat mi dat noit en mochte gescien. + Bi gode, ic sal daer omme gaen spien + Vroech ende spade, in alder stont; + Mochtic also sconen roden mont + Ghevangen, ic souts te blider sijn, + Ende met alder herten mijn + Gode daer af dancken alle mine daghe; + Nu willic mi berghen achter dese haghe + Ende verbeiden der avonturen. + +REINOUT. + + O Maria, moeder ende maghet pure, + Ic bidde u om een goet beleyt, + Ende om een soet claer bescheit + Te vernemene van Sanderijn. + Want Lanseloet, die here mijn, + Es van herten sere ontstelt, + Ende van hare minnen sere gequelt, + So dat hi niet gheduren en mach, + Want al sijn herte ende sijn gheclach + Es, dat hise dus heeft verloren. + Nu heeft hi bi ridderscape gesworen, + Canicse vinden, hi maecse sijn vrouwe; + Want hi heeft so groten rouwe, + Dat hise dus verloren heeft, + Dat hi in groter pinen leeft + Ende al uut rechter minnen. + Ay god here, mochticse ghewinnen, + So waric blide in minen moet. + Deus[74] god, wie sal mi maken vroet, + Wat die man meent, die ghinder staet? + Hi dunct mi hebben so fel ghelaet, + Ende ene colve groot ende swaer: + Hets seker een moordenaer, + Ofte mi bedriecht mijn waen. + Nochtan sallic hem reden aen, + Want en dunct mi sijn maer een: + Ic en sach noit man alleen, + Dat icker mi af ontsach. + Vrient, god gheve u goeden dach, + Ende een vriendelijc morghenstont + Wil u god gheven, ende ghesont + Moetti bliven in alder tijt! + +WARANDE HUEDERE. + + Vrient, god lone u, wie ghi sijt, + Dat ghi mi vriendelijc sprect an. + +REINOUT. + + Nu berecht mi als goet man, + Hebdi hier in langhen tiden + Ene joncfrou sien liden,[75] + Die scone was ende wel ghedaen? + +WARANDE HUEDERE. + + Vrient, ghi selt mi verstaen. + Ic hebbe hier ghewandelt menegen dag, + Dat ic hier noit wijf en sach, + Jonc noch out, dats emmer waer. + Maer dies es bi na een jaer + Dat mijn here, die ridder goet, + Op enen morghenstont opstoet + Ende voer jaghen op dese fonteine: + Daer vant hi van herten reine + Ene joncfrou verborghen staen, + Ende brachse met bijden moede ghevaen, + Ende riep, hi hadde wel ghejaecht, + Want hi brachte ghevaen een maecht, + Die scone was ende wel gheboren. + +REINOUT. + + Vrient, daer moet ic meer van horen: + Ic bits u, secht mi, hoe was si gheheten? + +WARANDE HUEDERE. + + Vrient, die waerheit seldi weten: + Si es gheheten Sanderijn, + Si en mochte niet noyaelder sijn, + Noch bat ghemaect van haren live. + Si en gelijct ghenen wive, + Die hier in den lande gheseten si; + Want si es scone ende goet daerbi. + Hi heetter af ghemaect sijn vrouwe, + Want si es hem so ghetrouwe + Ende ghehoorsaam ende onderdaen, + Ende alle die minen here bestaen[76] + Die minnense om hare grote dooght, + Het es algader bi haer verhooght, + Dat den hove toe behoort. + +REINOUT. + + Nu moet mi god beraden voort; + Dats die joncfrou, die ic mene. + Ic hebbe ghesocht die vrouwe rene + Meneghe mile ende menich lant, + Maer noit en quamic daer ic vant + So scone bescheet als ghi mi doet. + Och lieve vrient, nu maect mi vroet, + Hoe salicse moghen spreken? + +WARANDE HUEDERE. + + Vrient, dat moet u ghebreken, + Te sprekene jeghen die vrouwe mijn, + Hen[77] moeste bi mijnder hulpen sijn: + Want ic bens met haer ghelooft:[78] + Ic ben van alden knechten thooft, + Die mijn here onthouden heeft.[79] + Eest dat sake, dat ghi mi geeft + Enen drincpenninc in mijn hant, + Ic salse u doen spreken, coen wigant, + Also veel als u herte begheert. + +REINOUT. + + Ene penninc es saen verteert, + Ende ooc qualic overbracht![80] + Loopt ende haest u al u macht, + Ende doet mi spreken Sanderijn: + Daer sijn twe penninghen root guldijn. + Segt hare met woorden sterke, + Dat hier een bode es uut Deenmerke, + Diese met haesten spreken moet. + +WARANDE HUEDERE. + + Nu willic lopen metter spoet + Ende sal bringen die vrouwe met mi.-- + O, edel vrouwe van herten vri, + Ic bidde u vriendelike, comt tot hier: + Hier buten hout een deghen fier, + Die u met haesten spreken moet. + + * * + * + +REINOUT. + + O edel vrouwe, ghetrouwe ende goet, + God die alle dinc vermach, + Die moet u gheven goeden dach, + Scone maghet Sanderijn. + +SANDERIJN. + + Willecome moetti sijn: + Nu segt mi, wats u begheert. + +REINOUT. + + Dat salie u segghen, vrouwe weert,[81] + Dat ghi varen moet met mi, + Want Lanseloet, die here vri, + Heeft u doen soeken over al. + Ende dat laetste, dat hi mi beval, + Dat was, of ic u vinden mochte, + Edel vrouwe, dat ic u brochte: + Hi sal u seker maken bruut. + +SANDERIJN. + + Reinout, vrient, dat spel es uut. + Segt dat hi een ander beghinne: + Ic en gave niet om Lanseloets minne + Een gers[82] dat uutter eerden gaet. + +REINOUT. + + O scone wijf, ghi selt sinen staet + Anesien ende sijn swaer mesval: + Het en was noit sint hine qual,[83] + Edel wijf, dat hi u verloos; + So heeft hi gequolen altoos, + Ende gheleeft in pinen groot. + Het sal hem seker gheven die doot, + Est dat hi u niet en ghewint, + Want ic weet wel dat hi u mint + Boven alle die nu sijn gheboren. + Hi heeft bi ridderscape ghesworen, + Als hi van u vernemt ende weet, + Al waert alle sine maghen leet, + Dat ghi werden selt sijn wijf. + +SANDERIJN. + + Reinout, dat moet sijn een blijf, + Want ic ben eerlic ende wale ghehout, + Ende hebbe enen edelen man ghetrout. + Dien ic minne boven alle die leven. + Hem en willic niet begheven, + Al waer Lanseloet also rike, + Dat hi ware Hectors van Troyen ghelike, + Ende dat hi hadde van gode te lone, + Dat hi droeghe die selve crone + Die die coninc Alexander droech, + So en ware hi nochtan niet mijn ghevoech. + Ic en hebbe liever minen man, + Die mi alder dooghden an[84]; + Dien salie ewelijc sijn ghetrouwe. + +REINOUT. + + O Sanderijn, wel scone vrouwe, + En mach hi u dan ghewinnen niet, + So moet hi ewelijc int verdriet + Bliven ende in pinen staen. + Dat ghi desen huwelijc hebt ghedaen, + Dat mach u rouwen emmermere, + Want Lanseloet, die edel here + Hadde u sekerlijc ghetrout. + +SANDERIJN. + + Dats een dinc, dat mi niet en rout + Noch emmermeer rouwen en mach, + Want ic nie man op eerde en sach, + Dien ic meer doeghden an, + Dan ic doe minen lieven man. + Hets recht, want hi eest wel weert: + Hi es een ridder wide vermeert, + Ende een vaelyant ridder van hogen moede, + Wael gheboren ende rijc van goede, + Ende gheradich[85] ende vroet, + Ooc es hi te wapene goet, + Ende van groten doene bekint, + Want hem mijn herte met trouwen mint + Boven alle creaturen. + Nu en willic hier niet langer duren: + Reinout, vaert met haesten sere, + Ende segt Lanseloet uwen here, + Dat hi nemmermeer en peinse om mi. + +REINOUT. + + O edel vrouwe, van herten vri, + Na dien dat aldus wesen moet, + So biddic u, edel vrouwe goet, + Om een litteken,[86] dat ic mach + Metter waerheit segghen, dattic u sach + Ende ghesproken nebbe, ende ghesien. + +SANDERIJN. + + Reinout, dat sal u ghescien. + Ic sal u gheven prinsepael + Een litteken proper ende noyael. + Ghi selt segghen den ridder vri, + Dat wi stonden, ic ende hi, + In enen sconen groenen bogaert, + Ende dat daer quam van hogher aert + Een edel valcke van hogher weerde, + Ende beete[87] neder op ene gheerde[88] + Die scone met haren bloemen stoet. + Dat seldi segghen den ridder goet; + Ende dat die valcke die daer quam, + Ene bloeme van dier gheerden nam, + Ende alle die andere liet hi staen. + Sine vlercken ghinc hi van hem slaen + Ende vlooch wech met haesten groot: + Dit seldi segghen den edelen ghenoot. + Ende cort so quam die valcke daer weder + Ende sochte die geerde op ende neder, + Maer hi en mochse vinden niet: + Dies dooghde[89] die valcke wel swaer verdriet, + Dat hi die gheerde dus niet en vant: + Dit seldi segghen den coenen wigant.[90] + Hi sal wel gheloven van dien,[91] + Dat ghi mi ghesproken hebt ende ghesien, + Als ghi hem dese tale ontbint. + Nu hebbic mine woorde gheïnt.[92] + Reinout, god moet u bewaren. + +REINOUT. + + Ay god here, nu moetic varen + Ende die scone vrouwe achterlaten! + Nu benic beraest[93] utermaten, + Hoe ic mine bootscap seggen sal. + Seggic hem die waerheit al, + Dat si noch leeft ende es ghehout, + Ic weet wel, dat ons allen rout: + Hi sal willen hebben dat scone wijf. + Ic weet wel het cost hem dlijf, + Ende al den ghenen die hem bestaen + Ende ten tienden lede anegaen, + Sael hi daeromme avonturen. + Daer sal die meneghe om besueren + Die bitter doot, dat wetic wel te voren: + Nochtan bleve die arbeit al verloren, + Want hi en mochse ghewinnen niet, + Hi soude hem selven int verdriet. + Bringhen ende ooc groten heren. + Ic sal mine tale wel keren, + Ende sal segghen dat si es doot. + + * * + * + + Waer sidi, hoghe gheboren ghenoot, + Van Deenmerken, her ridder stout? + +LANSELOET. + + Sijt willecome, lieve vrient Reinout, + Groot willecome so moetti zijn. + Hebdi van Sanderijn + Iet vernomen, dat segt mi. + +REINOUT. + + O edel here, van herten vri, + Ic hebse ghesocht in menich lant, + So langhe dat ic die scone vont + In ene stat, heet Rawast. + Daer was die scone vrouwe ghepast, + Ende es in Afrijka ghelegen; + Lanseloet here, vri edel deghen, + Daer vondic die scone wijf + Dat haer coste haer edel lijf, + Doe si van u hoorde spreken. + Haer edel herte, dat moeste haer breken + Doen si van u hoorde ghewagen. + +LANSELOET. + + Reinout, dat sijn al saghen[94]. + Ic hore wel dat ghi mi liecht; + Ic wille, dat ghi mi niet en bedriecht, + Ghi en segt mi die waerheit claer. + Brachti mi goet litteken van haer + Te bat soudix gheloven dan. + +REINOUT. + + Lanseloet, hoghe gheboren man, + Ic sal u segghen principael + Een litteken proper ende noyael + Dat mi gaf die vrouwe reen. + Si seide mi, dat ghi onder u tween + Stont in enen sconen groenen bogaert, + Ende dat daer quam van hogher aert + Een edel valcke van groter weerde + Ende beete[95] neder op ene geerde, + Die scone met haren bloemen stoet. + Dit hiet si mi segghen, her ridder goet, + Ende dat die valcke die daer quam + Ene bloeme van dier geerden nam, + Ende alle die andere liet hi staen. + Sine vlercke ginc hi doe van hem slaen + Ende vlooch wech met haesten groot: + Dat seise mi, hoghe gheboren ghenoot. + Ende daerna quam die valcke weder + Ende sochte die geerde op ende neder, + Maer hi en mochse vinden niet: + Dies doghede die valcke wel swaer verdriet, + Dat hi die geerde niet en vant: + Dit litteken, coene wigant, + Gaf mi die vrouwe vri. + Ende doen keerdese haer anschijn van mi, + Ende sprac daer na nemmermeere. + +LANSELOET. + + Ay hemelsche coninc, gheweldich here, + Dats litteken proper ende goet, + Daer bi dat icx gheloven moet. + Nu segt mi, Reinout, en si dan doot? + +REINOUT. + + Ja si, hoghe gheboren ghenoot, + Ende begraven in die eerde. + + * * + * + + _Lanseloot beclacht hier Sanderijn ende blijft hier doot._ + + * * + * + +LANSELOET. + + O, Sanderijn, ghi waert die gheerde, + Die scone met haren bloemen stoet, + Ende ic die valcke, dies benic vroet, + Die ene bloeme daer af nam. + Want mi nie sint vroude en bequam, + Dat ic die edele gheerde verloos. + Sint so hebbic ghequolen altoos, + Uutverkoren vrouwe mijn. + Alle vroude es mi nu een pijn, + Die ic op der eerden mach bescouwen. + Spieghel boven alle vrouwen, + Die ic op eerde nie[96] ghesach, + Met rechte roepic "o wi, o wach" + Over die moeder, die mi droech, + Want haer herte in vrouden loech[97] + Doen si mi gaf den valschen raet: + Owi der bitterliker daet + Ende der jammerliker moort[98] + Dat si mi spreken dede die woort, + Daer ic bi verloos dat scone wijf, + Dat haer ende mi sal costen dlijf, + Want mijn herte es al[99] doorbeten. + Ic woude wel, dat[100] mi ware ghespleten + Ende ic des levens hadde ene ende, + Want so waerweert ic mi bewende, + Ic blive ewelijc vroudeloos. + Die ic met goeder herten coos, + Hebbic bi valschen rade verloren: + Dies heeft mijn herte so groten toren, + Dat mi scoren sal van rouwen. + Ic hoopse in hemelrike te scouwen, + Daer omme willic nu sterven blidelike. + Ay ootmoedich god van hemelrike, + Nu wilt haer ziele ende die mine ontfaen, + Want dleven es met mi ghedaen. + + * * + * + +DIE NAE-PROLOGHE. + + Ghi heren, vrouwen, wijf ende man, + Nu nemt hier exempel an: + So wie dat met trouwen mint, + Als hi sijn lief terwille ghewint, + Hi spreke hoveschelike daer van. + Want van Deenmerken die edel man + Bi qualike spreken, bi valschen rade, + Es hi bleven in die scade, + Dat hem coste sijn edel lijf. + Nochtan dat hi dat scone wijf + Minde boven alle die leven. + Bi valschen rade, die hem wert gegeven, + Dat hi sprac messelike woort, + Wort[101] gherechte minne ghestoort, + Also dat si hem ontginc. + Daer omme radic boven alle dinc + Hoveschelike te sprekene elken man, + Waer hi mach ende waer hi can. + Ende sonderlinghe van allen vrouwen + Sprect hoveschelike ende mint met trouwen. + So moogdi troost van vrouwen vercrighen. + Nu biddic u allen, dat ghi wilt swighen: + Ons voorspel dat es ghedaen, + Men sal u ene sotheit spelen gaen. + + + Gedrukt te Amsterdam + op de Drukkerij Elsevier. + + [Illustratie] + +[1] voornaam + +[2] kuisch + +[3] vreugde + +[4] verdedigde zich + +[5] gunst + +[6] moet het + +[7] wilde roos + +[8] spoedig + +[9] minzaam + +[10] te eenen male + +[11] moet het achterwege blijven + +[12] spande + +[13] Het en + +[14] zonderlinge + +[15] uitgescholden + +[16] verheugen + +[17] pleizier + +[18] nooit + +[19] wil + +[20] manier van spreken + +[21] wild + +[22] Foei + +[23] fier + +[24] wil + +[25] ellendig schepsel + +[26] terwijl + +[27] legt + +[28] deel + +[29] zich vermaken + +[30] hammen + +[31] gemeen + +[32] gunst + +[33] gun + +[34] scheiden + +[35] zich vernederen + +[36] beschikken + +[37] vrees + +[38] duldt + +[39] Wie op tijd zijn maatregelen treft + +[40] zeide + +[41] mijns weegs + +[42] tegen mijn wil + +[43] bron + +[44] bij + +[45] lust + +[46] geluk + +[47] schaam + +[48] helpen + +[49] bewegen + +[50] bij + +[51] en laat mij voor wat ik ben + +[52] vanwaar + +[53] Ik zou er u niet minder graag om aanspreken. + +[54] vreugde + +[55] vrees + +[56] ontmoeting + +[57] wil nu zwijgen + +[58] schoon + +[59] park + +[60] niets + +[61] daarenboven + +[62] indien het + +[63] nu is al mijn vreugde verdwenen + +[64] ooit + +[65] nergens + +[66] ooit + +[67] Nooit had ik zoo droeve gedachten + +[68] ergens + +[69] onzeker + +[70] zich zal houden + +[71] en zij is + +[72] ooit + +[73] kwam er een + +[74] Heere + +[75] voorbijgaan + +[76] alle verwanten + +[77] of het + +[78] ben het met haar overeengekomen + +[79] in zijn dienst heeft + +[80] en ook op slechte wijze verteerd + +[81] lief + +[82] grassprietje + +[83] hij heeft sinds dien tijd voortdurend getreurd + +[84] Die mij alles gunt wat goed voor mij is + +[85] verstandig + +[86] bewijs + +[87] daalde + +[88] tak + +[89] leed + +[90] held + +[91] daardoor + +[92] geeindigd + +[93] verbijsterd + +[94] praatjes + +[95] daalde + +[96] ooit + +[97] lachte + +[98] misdaad + +[99] geheel + +[100] dat het + +[101] werd + + + + + +------------------------------------------------------------+ + | | + | LARENSCHE | + | KUNSTHANDEL | + | | + | VILLA MAUVE | + | LAREN. N=H. | + | | + | Mauve=Tentoonstelling | + | | + | Gedurende de maand September a.s. wordt bij gelegenheid | + | van de onthulling van het herinneringsteeken voor ANTON | + | MAUVE een zeer belangrijke tentoonstelling gehouden van | + | diens werken, door de gelukkige bezitters daartoe | + | welwillend in bruikleen afgestaan. | + | | + | NAMENS HET TONY OFFERMANS | + | MAUVE-COMITÉ N. VAN HARPEN | + | | + +------------------------------------------------------------+ + + + + + ******************************************************************** + * * + * OPMERKINGEN VAN DE BEWERKER: * + * * + * De tekst in dit bestand wordt weergegeven in de originele, * + * verouderde spelling. Er is geen poging gedaan de tekst te * + * moderniseren. * + * * + * Afgebroken woorden aan het einde van de regel zijn * + * stilzwijgend hersteld. Bladzijde-nummering is verwijderd. * + * * + * De voetnoten op elke bladzijde zijn hernummerd en verplaatst * + * naar het eind van respectievelijk de inleiding en het spel. * + * De laatste voetnoot op elke bladzijde eindigde met een punt; * + * deze punten zijn in het voetnootoverzicht verwijderd. * + * * + * De in het origineel als uitgespatieerde weergegeven tekst is * + * in dit e-boek weergegeven als _uitgespatieerd_. * + * Het cursief is weergegeven als +cursief+. * + * * + * Overduidelijke druk- en spelfouten in het origineel zijn * + * gecorrigeerd. * + * * + * De volgende correcties zijn aangebracht in de tekst * + * ('EEN ABEL SPEL' op titelpagina = regel 5): * + * * + * Plaats Bron Correctie * + * * + * regel 484 DaI Dat * + * * + * regel 759 [59], ,[59] * + * * + * regel 1055 SANDERIJN. [Herplaatst voor * + * volgende tekstregel] * + * regel 1060 REINOUT. [Herplaatst voor * + * volgende tekstregel] * + * regel 1463 [Niet in bron] [49] * + * * + * De abele spelen * + * Gloriant (https://www.gutenberg.org/etext/14143) en * + * Esmoreit (https://www.gutenberg.org/etext/17644) * + * zijn ook beschikbaar als eBoek. * + * * + ******************************************************************** + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Een abel spel van Lanseloet van +Denemerken, by Anonymous + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LANSELOET VAN DENEMERKEN *** + +***** This file should be named 26387-8.txt or 26387-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/2/6/3/8/26387/ + + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/26387-8.zip b/26387-8.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..3565be0 --- /dev/null +++ b/26387-8.zip diff --git a/26387-h.zip b/26387-h.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..4fca51e --- /dev/null +++ b/26387-h.zip diff --git a/26387-h/26387-h.htm b/26387-h/26387-h.htm new file mode 100644 index 0000000..77784ee --- /dev/null +++ b/26387-h/26387-h.htm @@ -0,0 +1,2095 @@ +<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd"> +<html><head> + +<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=ISO-8859-1"> +<title>Het Project Gutenberg eBoek Een abel spel van Lanseloet van Denemerken door Anonymous.</title> + +<style type="text/css"> + +body {margin-left: 10%; margin-right: 10%; text-align:left;} + +H1 {text-align: center; line-height: 1.5;} +H2 {text-align: center; line-height: 1;} +H2.ad {text-align: center; margin-left: 0%; margin-right: 0%;} + +small {font-size: 75%;} +big {font-size: 150%;} + +p {margin-top: .75em; margin-bottom: .75em; text-align: justify;} +p.right {margin-left:10%; text-align: right; font-weight:bold;} +p.center {text-align: center;} +p.titel {text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 2em;} +p.personen {margin-left: 10%; margin-right: 10%; line-height: 2;} +p.drukker {margin-left: 10%; margin-right: 10%; text-align: center; font-weight: bold;} +p.onderdeel, +p.spreker {margin-top: 1em; margin-bottom: -0.5em;} + + .pageno {position: absolute; left: 92%; font-size: smaller; text-align: right; color: #888888;} + .tekst, .spel, .spelcap {margin-left:10%; margin-right:10%; text-align: left;} + .intro, .introcap {margin-left:10%; margin-right:10%; text-align: justify;} + .adcap {font-weight:bold; font-size:150%; text-align: justify;} + .introright {margin-left:10%; margin-right:10%; text-align: right;} + .tekstaanwijzing {margin-left:25%; margin-right:10%; text-align: left;} + .noottext {margin-left:15%; margin-right:15%; text-align: left; line-height: 0.7em;} + .spelcap:first-letter {float: left; clear: left; margin: 0.15em 0.1em 0 0; padding: 0; line-height: 0.8em; font-size: 300%;} + .introcap:first-letter {float: left; clear: left; margin: 0.15em 0.1em 0 0; padding: 0; line-height: 0.8em; font-size: 300%;} + .adcap:first-letter {float: left; clear: left; margin: 0.15em 0.1em 0 0; padding: 0; line-height: 0.8em; font-size: 300%;} + +hr {width: 33%; text-align: center;} +hr.nootlijn {margin-top: 1em; margin-bottom: 1em;} +hr.ad {color: navy; border-style: solid;} + +div.voorkant, div.titelpagina, div.inleiding, +div.voorwoord, div.personen, div.abelspel, +div.achterkant {margin-top: 4em; margin-bottom: 4em;} +div.titelpagina {text-align:center;} +div.speltitel {border-bottom-style: double; border-width: 5px; margin-left: 10%; margin-right: 10%; color: black; width: 50%;} + +a.nootref {font-size: 80%; vertical-align: 0.25em; text-decoration: none;} + +span.smallcaps {font-variant: small-caps;} +span.gesperrt {letter-spacing: 0.2em;} +span.corr {border-bottom: 1px dotted red;} + +p.tbhoog {margin-top: 1em; margin-bottom: 1em; margin-left: 10%; margin-right: 10%; text-indent: 8em; vertical-align: 0.5em;} + .tblaag {vertical-align: -0.5em;} + + +.backcover {border: 6px solid; border-color: navy; margin-left: 15%; margin-right: 15%; margin-top: 2em; margin-bottom: 2em;} +.backcover2 {border: 2px solid; border-color: navy; margin: 0.5em;} +.backcover3 {border: 1px solid; border-color: navy; margin: 0.5em; padding: 1em; text-align: justify; color: navy;} +.backcover4 {border-color: navy; border-top-style: double; border-bottom-style: double; border-width: 5px; + margin-right: 0.5em; margin-top: 0.5em; margin-bottom: 0.5em; + text-align: justify; float: left; color: navy; font-weight: bold;} + +.TNbox {margin: 5% 15% 5% 15%; border: 1px solid; padding: 1em; background-color: #dddddd; font-family: sans-serif; font-size: 90%;} +.TNbox H1 {font-variant: small-caps;} + +</style></head> + + +<body> + + +<pre> + +Project Gutenberg's Een abel spel van Lanseloet van Denemerken, by Anonymous + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Een abel spel van Lanseloet van Denemerken + hoe hi wert minnende ene joncfrou, die met synder moeder diende + +Author: Anonymous + +Editor: K. H. de Raaf + +Release Date: August 21, 2008 [EBook #26387] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LANSELOET VAN DENEMERKEN *** + + + + + + + + + + +</pre> + + +<div class="voorkant"> +<span id="pvoorkant" class="pageno">[voorkant]</span> +<p class="center"><img src="images/front.jpg" width="564" height="720" alt="voorkant boek"></p> +</div> + +<div class="titelpagina"> + + <span id="p1" class="pageno">1</span> + +<H1><big>EEN ABEL SPEL<br> +VAN LANSELOET<br> +VAN DENEMERKEN</big><br> +hoe hi wert minnende ene joncfrou,<br> +die met synder moeder diende</H1> + +<p class="center"><img src="images/p001.png" width="204" height="300" title="" alt="plaatje titel-pagina"></p> + +<p class="titel"><big>UITGEGEVEN DOOR DEN LARENSCHEN<br> +KUNSTHANDEL TE LAREN. N=H. IN HET<br> +JAAR NEGENTIEN HONDERD EN ZEVEN</big></p> + +</div> +<div class="voorwoord"> + + <span id="p2" class="pageno">2</span> +<p class="onderdeel">VOORBERICHT.</p> + +<p class="introcap">Daar bij een opvoering van oude drama's het belang van speler +en hoorder zwaarder moet wegen dan de eischen eener strenge wetenschap, is hier +en daar de lezing van het handschrift welke, naar Moltzer's uitgave, als +grondslag is aangenomen, vervangen door die van den uit lateren tijd dateerenden +Goudschen druk. Voor het gemak van den lezer is overal, behalve in den eigennaam +<span class="gesperrt">Lanseloet</span>, de <i>oe</i> als teeken voor de heldere +o-klank vermeden.</p> + +</div> +<div class="inleiding"> + + <span id="p3" class="pageno">3</span> +<p class="onderdeel">INLEIDING.</p> + +<p class="introcap">In een handschrift, bewaard in de Bibliothèque des Bourgondes +te Brussel, zijn ons de drie eenige en daarom kostbare romantische drama's overgeleverd, +welke uit de veertiende eeuw tot ons gekomen zijn. Ze heeten abele (d. i. schoone, +edele) spelen, in tegenstelling met de daarna opgevoerde ruwe en kunstlooze klucht. +Hun taal munt uit door eenvoud, natuur en welluidendheid. Een van die zeldzame stukken +behandelt de tragische geschiedenis van +<span class="gesperrt">Lanseloet</span><a id="FNa_i1" href="#FN_i1" class="nootref" title="Spreek uit L a n s e l o o t">[1]</a> +en de schoone <span class="gesperrt">Sanderijn</span>. Het is ongeveer een honderd +jaar ouder dan <span class="gesperrt">Elckerlijc</span>—de tijd van het burgerlijke +drama met zijn moraliseering en bespiegeling was nog niet aangebroken—en verplaatst +ons niet als <span class="gesperrt">Den Spieghel der Salicheit</span> in een symbolische +maar in een werkelijke, zij het dan ook geïdealiseerde wereld, van ridders en +edelvrouwen. De liefde is er het hoofdthema. Zij is bij den jongen ridder +<span class="gesperrt">Lanseloet</span> even wel gemeend als bij de bekoorlijke +<span class="gesperrt">Sanderijn</span>, de dienstmaagd zijner moeder; maar in de eerste +plaats is, tegenover <span class="gesperrt">Sanderijn's</span> zachte genegenheid, zijne +liefde een naar bevrediging + <span id="p4" class="pageno">4</span> +dringende hartstocht; en hij, die telkens zijn +goede bedoelingen bevestigt met een eed op zijn ridderschap, laat zich, louter om „sinen +wille” te kunnen doen, door zijn gewetenlooze, uitsluitend door standsbegrip beheerschte +moeder verleiden, om eed en eer, zelfs tegen beter weten en voelen in, door snood geweld +te schenden (zie blz. <a href="#p15">15</a> en vlgg.).</p> + +<p class="intro"><span class="gesperrt">Sanderijn</span> is de laaggeborene, die door adel +van gemoed uitblinkt onder allen, en ook in haren val haar eer onaantastbaar te bewaren +weet. Ze heeft meer karakter dan haar zwakke minnaar; ze is zacht maar beslist, niet +onnoozel maar toch argeloos; nederig en bescheiden, of hoog en fier, al naar de omstandigheden +dat eischen. Haar voornaamste eigenschap is haar zelf-respekt, haar fijn ontwikkeld eergevoel: +Meer dan de daad heeft haar <span class="gesperrt">Lanseloet's</span> smadelijk woord gekrenkt +ic hebbe uus genoeg, Sanderijn, „ic ben uus nu sat, ende van herten also mat, al haddic VII +baken<a id="FNa_i2" href="#FN_i2" class="nootref" title="hammen">[2]</a> gheten”; en later, +in haar ballingschap, volgt ze den vreemden ridder niet als vrouw, vóór ze hem, +op even kiesche als dichterlijke wijze (in die + <span id="p5" class="pageno">5</span> +keurige beeldspraak van den bloeienden boom +die door een edelen valk van ééne bloesem wordt beroofd), haar toestand heeft +doen gissen. Naar <span class="gesperrt">Lanseloet</span> is het stuk genoemd, en niet +<span class="gesperrt">Sanderijn</span>, maar de eerst door zijn lust, later door wanhoop +en wroeging verbijsterde <span class="gesperrt">Lanseloet</span> is de tragische figuur. +De gehoorzame zoon van vroeger durft nu zijn moeder en gansch zijn adellijke maagschap te +trotseeren om <span class="gesperrt">Sanderijn</span> toch maar tot zijn vrouw te mogen +maken, en hij sterft, als zijn welmeenende kamerheer <span class="gesperrt">Reinout</span>, +voor bloedige veete beducht, hem het verzonnen bericht van +<span class="gesperrt">Sanderijn's</span> dood heeft meegedeeld.</p> + +<p class="introright"><span class="smallcaps">Dr. K. H. De Raaf.</span></p> +<p class="intro"><span class="smallcaps">Rotterdam</span>, Juni 1907.</p> + +<hr class="nootlijn"> +<p class="noottext"><a id="FN_i1" href="#FNa_i1" class="nootref">1</a> Spreek uit <span class="gesperrt">Lanseloot</span></p> +<p class="noottext"><a id="FN_i2" href="#FNa_i2" class="nootref">2</a> hammen</p> + +</div> +<div class="personen"> + +<span id="p6" class="pageno">6</span> + +<p class="personen"><big>PERSONEN.</big><br> +LANSELOET.<br> +SINE MOEDER.<br> +SANDERIJN.<br> +EEN RIDDER.<br> +REINOUT.<br> +DES RIDDERS WARANDE HUEDERE.</p> + +</div> +<div class="abelspel"> + +<span id="p7" class="pageno">7</span> + +<div class="speltitel"> +<h2>EEN ABEL SPEL<br> +VAN LANSELOET<br> +VAN DENEMERKEN<br> +<small>hoe hi wert minnende ene joncfrou<br> +die met synder moeder diende.</small></h2> +</div> + + +<p class="onderdeel">DIE PROLOGHE:</p> + +<p class="spelcap"> Ic bidde gode van den trone<br> + Ende Maria, der maghet scone,<br> + Dat si ons allen wille bewaren<br> + Ende in doghden also ghesparen,<br> + Dat wi hemelrike ghewinnen:<br> + Dies biddic der maecht Marien, der coninghinnen,<br> + Die een vrouwe es bovenal.<br> + Nu hoort wat men u spelen sal.<br> + Hets van enen ridder prinsipael<a id="FNa_1" href="#FN_1" class="nootref" title="voornaam">[1]</a><br> + Die minde ene joncfrou noyael,<a id="FNa_2" href="#FN_2" class="nootref" title="kuisch">[2]</a><br> + Hovesch van herten ende reine,<br> + Maer si was hem te cleine<br> + Van goede ende ooc van gheboort:<br> + Dies was sijn moeder op hem ghestoort,<br> + Dat hi sine minne so neder droech:<br> + Sijn herte altoos in vrouden<a id="FNa_3" href="#FN_3" class="nootref" title="vreugde">[3]</a> loech,<br> + Als hi anesach haer edel lijf:<br> + <span id="p8" class="pageno">8</span> + Maer sijn moeder, dat felle wijf,<br> + Hats altoos toren ende nijt<br> + Ende verweet hem te meneger tijt<br> + Dat hi hem so neder daelde,<br> + Maer hi altoos hem vertaelde<a id="FNa_4" href="#FN_4" class="nootref" title="verdedigde zich">[4]</a><br> + Met hoveschen worden, als hi wel conste.<br> + Maer altoos droegh hi vriendelijc onste<a id="FNa_5" href="#FN_5" class="nootref" title="gunst">[5]</a><br> + Der scoonder joncfrouwen, heet Sanderijn;<br> + Siën mochte niet noyaelder sijn,<br> + Maer si was hem te neder gheboren.<br> + Dies hadde sijn moeder so groten toren<br> + Dat sijt namaels brachte te werke.—<br> + Nu biddic u, dat ghi uwen merke<br> + Daeran wilt legghen ende versinnen:<br> + Ic wane, dat ghi noit gheen spel van minnen<br> + En hebt ghehoort dies ghelike.<br> + Nu biddic u allen, arme ende rike,<br> + Dat ghi wilt swighen over al,<br> + Ende merct, hoet beghinnen sal.</p> + +<p class="tbhoog">* <span class="tblaag">*</span> *</p> + +<p class="spreker">LANSELOET.</p> + +<p class="spel"> Ay god here, hoe mach dit sijn,<br> + Dat ic die scone Sanderijn<br> + Aldus met herten hebbe beseten;<br> + Nochtan wert mi verweten<br> + Van mijnder moeder alle daghe,<br> + <span id="p9" class="pageno">9</span> + Dat ic mine minne so neder draghe;<br> + Dies hoor ic menich spitich woort.<br> + Maer haer minne heeft mi so doorboort,<br> + Dat icse niet ghelaten en can,<br> + Ic en moet haer altoos spreken an,<br> + Als icse metten oghen anescouwe;<br> + Dies heeft mijn moeder groten rouwe,<br> + Daeromme so moet<a id="FNa_6" href="#FN_6" class="nootref" title="moet het">[6]</a> verborgen sijn.<br> + Nu willic hier wachten die vrouwe mijn,<br> + Onder desen neghelentier:<a id="FNa_7" href="#FN_7" class="nootref" title="wilde roos">[7]</a><br> + Want si sal hier comen scier,<a id="FNa_8" href="#FN_8" class="nootref" title="spoedig">[8]</a><br> + Dat wetic wel, in desen bogaert.</p> + +<p class="spreker">SANDERIJN.</p> + +<p class="spel"> Ay edel ridder van hogher aert,<br> + God, die alle dinc vermach,<br> + Die moet u gheven goeden dach,<br> + Edel ridder van herten vri.<a id="FNa_9" href="#FN_9" class="nootref" title="minzaam">[9]</a></p> + +<p class="spreker">LANSELOET.</p> + +<p class="spel"> O scone maghet, god die si ons bi<br> + Ende moet u ende mi in doghden sparen,<br> + Ende van allen quaden bewaren,<br> + Ende sonderlinghe van niders tonghen,<br> + Also dat niet en werde ghesongen<br> + Van ons beiden eenich quaet.<br> + O Sanderijn, gheeft mi raet,<br> + Mijn herte dat is te male<a id="FNa_10" href="#FN_10" class="nootref" title="te eenen male">[10]</a> ontstelt<br> + Ende van uwer minnen ghequelt,<br> + <span id="p10" class="pageno">10</span> + Dat mi costen sal mijn lijf.<br> + O Sanderijn, wel scone wijf,<br> + En machic uus niet gheweldich sijn,<br> + Dat sal mi costen dleven mijn,<br> + Ende ewelijc benic verloren.</p> + +<p class="spreker">SANDERIJN.</p> + +<p class="spel"> O edel ridder hoghe gheboren<br> + Dat en mach nemmermeer ghescien;<br> + Al eest, dat ic u gerne mach sien,<br> + Ic en ben niet uus ghelijke;<br> + Ghi sijt mi te hoogh gheboren ende te rike,<br> + Edel ridder, te sijne u wijf:<br> + Daeromme so moet sijn een blijf,<a id="FNa_11" href="#FN_11" class="nootref" title="moet het achterwege blijven">[11]</a><br> + Al eest, dat ic u met herten minne.<br> + Ende ooc willic gheen mans vriendinne<br> + Sijn, die leeft onder des hemels trone:<br> + Al waar hi een coninc ende spien<a id="FNa_12" href="#FN_12" class="nootref" title="spande">[12]</a> crone,<br> + So en dadic mi niet te cleine.</p> + +<p class="spreker">LANSELOET.</p> + +<p class="spel"> O scone maghet van herten reine,<br> + Al dadi die wille mijn,<br> + Uutverkoren Sanderijn,<br> + En<a id="FNa_13" href="#FN_13" class="nootref" title="Het en">[13]</a> bleve u onvergouden niet.<br> + Want messelike<a id="FNa_14" href="#FN_14" class="nootref" title="zonderlinge">[14]</a> dinge sijn ghesciet:<br> + Ghi mocht noch werden wel mijn vrouwe,<br> + Sijt mijns ghenadich ende blijft ghetrouwe,<br> + <span id="p11" class="pageno">11</span> + Ende comt met mi in dit casteel;<br> + Ic sal u gheven een juweel;<br> + Ic wane, ghi noit des ghelike en saeght.</p> + +<p class="spreker">SANDERIJN.</p> + +<p class="spel"> Neen edel here, noch benic maeght;<br> + Dies dancic gode van den trone:<br> + Al woudi mi gheven te lone<br> + Dusent merct van goude root,<br> + Hoghe baroen, edel ghenoot,<br> + Nochtan woudic behouden emmermeer,<br> + Lanseloet, hoghe gheboren heer,<br> + Mijn suverheit: al en benic niet rike van haven<br> + Noch gheboren van groten maghen,<br> + Nochtan menic mi so te houden,<br> + Dat ic niet en sal werden ghescouden.<a id="FNa_15" href="#FN_15" class="nootref" title="uitgescholden">[15]</a><br> + Ic en wil niet wesen, Her Lanseloet, enich mans vriendinne,<br> + Maer ic wille gerne gherechte minne<br> + Draghen sonder dorpernië.</p> + +<p class="spreker">LANSELOET.</p> + +<p class="spel"> O Sanderijn, bider maghet Marie,<br> + Dorperheit en leggic u niet te voren,<br> + Want daer en es nu gheen wijf gheboren<br> + Op eerde onder des hemels trone,<br> + So rijc, so mechtich no so scone,<br> + Die mi verhoghen<a id="FNa_16" href="#FN_16" class="nootref" title="verheugen">[16]</a> mach dan ghi.<br> + Och Sanderijn, ende seldi mi<br> + <span id="p12" class="pageno">12</span> + Laten dan in dit verdriet,<br> + En sal uus mijns ontfermen niet,<br> + Dat ic troost van u mochte ontfaen<br> + Ende ghi met mi wout spelen gaen<br> + Hier neder in dit groene dal,<br> + Daer die voghelkine maken geschal<br> + Ende die bloemen staen in 't groen,<br> + Scone maghet, sender mesdoen<br> + Ende al sonder dorperheit?</p> + +<p class="spreker">SANDERIJN.</p> + +<p class="spel"> Her Lanseloet, hets dicke gheseit:<br> + „Bi lichte gheloven es die menege bedroghen,”<br> + Dats seker waer ende niet gheloghen,<br> + Want hets menichweerf ghesien<br> + Dat vrouwen oneerlijcheit ghescien,<br> + Omdat si mans te verre betrouwen,<br> + Dat hem namaels sere doet rouwen<br> + Als die saken waren ghesciet.<br> + Ic en weten op eerde gheboren niet,<br> + Dien ic so verre betrouwen soude,<br> + Ginckic met hem spelen in den woude,<br> + Hi en soude met mi doen sijn gherief.<a id="FNa_17" href="#FN_17" class="nootref" title="pleizier">[17]</a></p> + +<p class="spreker">LANSELOET.</p> + +<p class="spel"> Daertoe hebbic u te lief,<br> + Sanderijn, wel scone wijf,<br> + Dat ic onteren soude u lijf,<br> + Scone maghet, haddicx die macht;<br> + <span id="p13" class="pageno">13</span> + Also en was ic nie<a id="FNa_18" href="#FN_18" class="nootref" title="nooit">[18]</a> bedacht,<br> + Dat ic u doen soude enege scande.<br> + Al haddic u in vremden lande,<br> + Sanderijn uutvercoren,<br> + Ic soude u dbroot bidden te voren,<br> + Eer ic u hongher hebben liet:<br> + Bij ridderscape, ic en misdade u niet,<br> + Sanderijn, jeghen uwen danc.<a id="FNa_19" href="#FN_19" class="nootref" title="wil">[19]</a></p> + +<p class="spreker">SANDERIJN.</p> + +<p class="spel"> Her Lanseloet, wi sijn hier te lanc,<br> + Ons mochte iemant horen ofte sien;<br> + Want nijders zijn altoos uut om spien,<br> + Of si iemant mochten te scande bringen.<br> + Een verrader hadde liever quaet te singhen<br> + Dan goet, want hets sijn nature.<br> + Nu willen wi scheden in corter ure,<br> + Dat hem niemant ane ons stoot,<br> + Hoghe baroen, edel ghenoot;<br> + God onse Here moet u bewaren,<br> + Ende altoos in doghden sparen,<br> + Waerweert dat ghi u bekeert.</p> + +<p class="spreker">LANSELOET.</p> + +<p class="spel"> Ay, noch so blijft mijn herte verseert<br> + Van der scoonder Sanderijne:<br> + Sine wilt niet doen den wille mine,<br> + Dies moetic droeven alle mijn dage.<br> + Wat ic kerme of wat ic claghe,<br> + <span id="p14" class="pageno">14</span> + Sine wilt niet gaen met mi in 't wout:<br> + Si mint ere voor enich gout,<br> + Dat horic wel aen haer ghelaet;<a id="FNa_20" href="#FN_20" class="nootref" title="manier van spreken">[20]</a><br> + Si leidt enen reinen staet,<br> + Ende haer herte es so noyael;<br> + Bi ridderscape, ic woude wael,<br> + Dit si gheboren waer mijns ghelijc,<br> + Al en waer si niet van haven rijc,<br> + Ic souder maken af mijn wijf,<br> + Want si heeft een reine lijf,<br> + Ende haer herte es al vol eren.<br> + Si en wilt haer niet te mi waert keren,<br> + Dies lijdt mijn herte rouwe groot.</p> + +<p class="spreker">SINE MOEDER.</p> + +<p class="spel"> Van Deenmerken Lanseloet,<br> + Ic hebbe u herde wel horen vriën.<br> + Lanseloet, bider maghet Marien,<br> + Dat en can mi verwonderen niet<br> + Dat ghi u selven niet bat en besiet,<br> + Dat ghi u minne so neder draeght:<br> + Ghi staat so weeldelijc<a id="FNa_21" href="#FN_21" class="nootref" title="wild">[21]</a> ende claeght<br> + Om ene die luttel om u gheeft:<br> + Tfi<a id="FNa_22" href="#FN_22" class="nootref" title="Foei">[22]</a> der scanden dat ghi leeft,<br> + Dat ghi sout minnen so nederen wijf!</p> + +<p class="spreker">LANSELOET.</p> + +<p class="spel"> Och moeder, si heeft so reine lijf,<br> + Ende haer herte es also proys<a id="FNa_23" href="#FN_23" class="nootref" title="fier">[23]</a><br> + <span id="p15" class="pageno">15</span> + Ende van live so gratioys,<br> + Dat icse emmer minnen moet.<br> + Mijn herte dat bernt als een gloet<br> + Als icse metten oghen anscouwe.<br> + Lieve moeder, edel vrouwe,<br> + Ic moetse minnen, wat ghesciet.</p> + +<p class="spreker">SINE MOEDER.</p> + +<p class="spel"> Lanseloet, ic wille, ghi u bat besiet,<br> + U scone lijf, u hoghe gheboort,<br> + Ende werct na minen rade voort<br> + Ende wilt minnen uus ghelijc.</p> + +<p class="spreker">LANSELOET.</p> + +<p class="spel"> Sone wetic wijf int kerstenrijc<br> + Die ic woude hebben voor Sandrijn.<br> + Ic woude, si mochte mijn eygen sijn,<br> + Lieve moeder, bi uwen danc.<a id="FNa_24" href="#FN_24" class="nootref" title="wil">[24]</a><br> + Al ware al die wereld an mi belanc,<br> + Ic woude wel, dat si ware mijn wijf.</p> + +<p class="spreker">SINE MOEDER.</p> + +<p class="spel"> Scaemt u der scanden, vul keytijf,<a id="FNa_25" href="#FN_25" class="nootref" title="ellendig schepsel">[25]</a><br> + Dat ghi so neder mint,<br> + Ende<a id="FNa_26" href="#FN_26" class="nootref" title="terwijl">[26]</a> men so scone joncfrouwen vint<br> + Van hogher gheboort, van groten geslacht.</p> + +<p class="spreker">LANSELOET.</p> + +<p class="spel"> O lieve moeder, der minnen cracht<br> + Ansiet hoghe geboort no rijcheit van goede,<br> + Maar si soect haers ghelijc van moede,<br> + <span id="p16" class="pageno">16</span> + Die beide sijn van enen wesen;<br> + Ic hebbe dicke wel horen lesen,<br> + Dat die minne soect haers ghelike;<br> + Al es deen arm ende die ander rike,<br> + Die edel minne die doet haer werc;<br> + Gerechte minne en let<a id="FNa_27" href="#FN_27" class="nootref" title="legt">[27]</a> geen merc<br> + Aen rijcheit noch aen grootheit van maghen,<br> + Noch nie en dede te ghenen daghen,<br> + Maer het comt al bi gheluc.<br> + Gheeft die edel minne haer stuc,<a id="FNa_28" href="#FN_28" class="nootref" title="deel">[28]</a><br> + Si anesiet ghene hoghe gheboort.</p> + +<p class="spreker">SINE MOEDER.</p> + +<p class="spel"> O Lanseloet, ende hoe versmoort,<br> + So es u herte ane Sanderijn!<br> + Wildi doen den wille mijn,<br> + Ic salse u doen hebben tuwen willen<br> + Al desen nacht, heimelijc, al stille,<br> + Op u camer, heer ridder weerdt,<br> + Ende doet daer mede dat ghi begheert,<br> + Wildi mi ene ghelofte doen.</p> + +<p class="spreker">LANSELOET.</p> + +<p class="spel"> Vrouwe moeder, bi sente Symoen,<br> + Dat ghi begheert, willic u gheloven,<br> + Opdat ic metter maghet mach hoven<a id="FNa_29" href="#FN_29" class="nootref" title="zich vermaken">[29]</a><br> + Op mine camere, ic ende si.</p> + <span id="p17" class="pageno">17</span> + +<p class="spreker">SINE MOEDER.</p> + +<p class="spel"> Heer Lanseloet, geloofdijt mi<br> + Bi ridderscape ende bi trouwen:<br> + Als ghi met Sanderijn der joncfrouwen<br> + Hebt ghedaen al u ghevoech,<br> + Dan seldi seggen: „ic hebbe uus genoech,<br> + Sanderijn, ic ben uus nu sat<br> + Ende van herten also mat,<br> + Al haddic VII baken<a id="FNa_30" href="#FN_30" class="nootref" title="hammen">[30]</a> gheten”.<br> + Dies en seldi emmer niet vergheten,<br> + Ghi selt spreken dese woort,<br> + Ende dan seldi rechte voort<br> + U van hare keren al den nacht,<br> + Ende ligghen ende slapen soete ende sacht,<br> + Sonder spreken, ende swighen al stille.</p> + +<p class="spreker">LANSELOET.</p> + +<p class="spel"> O lieve moeder, es dat u wille,<br> + Dat ic spreke dese dorper<a id="FNa_31" href="#FN_31" class="nootref" title="gemeen">[31]</a> woort?<br> + Des ghelike en hebbic niet ghehoort:<br> + Wat mach u hier met gheholpen sijn,<br> + Dat ic dit tot Sanderijn<br> + Spreken soude met minen mont<br> + Ende ligghen voort ane als een hont,<br> + Sonder spreken, als een keytijf?<br> + Wat soude peinsen dat reine wijf,<br> + Dat ic die dorperheit begonste,<br> + <span id="p18" class="pageno">18</span> + Ende ic haer draghe soe vriendelijcke onste,<a id="FNa_32" href="#FN_32" class="nootref" title="gunst">[32]</a><br> + Dat soude mi daer mijn herte deren.</p> + +<p class="spreker">SINE MOEDER.</p> + +<p class="spel"> Lanseloet, dits mijn begheren,<br> + Seldise hebben in uwer ghewelt,<br> + Dat ghi mi dit gheloven selt,<br> + Ende volbringhen als goet man.</p> + +<p class="spreker">LANSELOET.</p> + +<p class="spel"> Vrouwe moeder, doetse mi comen dan:<br> + Ic sal doen, dat ghi begheert,<br> + Al eest dat mire herten deert.</p> + +<p class="tbhoog">* <span class="tblaag">*</span> *</p> + +<p class="spel"> De meneghe sprect, hi en meines niet:<br> + Al dier ghelike es mi ghesciet,<br> + Want al spreict mijn mont,<br> + Ic en saels niet meinen in minen gront,<br> + Want ik an<a id="FNa_33" href="#FN_33" class="nootref" title="gun">[33]</a> hare alder doocht.<br> + Ic bidde gode den oversten vooght<br> + Dat sijt mi qualijc nemen en moet:<br> + Si es so eersam ende so goet,<br> + Ende eest dat sijt qualike nemt,<br> + So wert haer herte van mi ontvremt,<br> + Dan so blijft mijn herte in pinen staen.</p> + +<p class="tbhoog">* <span class="tblaag">*</span> *</p> + +<p class="spreker">SINE MOEDER.</p> + +<p class="spel"> Daer omme so eest mi al ghedaen,<br> + Dat ic u beiden sal doen scheden.<a id="FNa_34" href="#FN_34" class="nootref" title="scheiden">[34]</a><br> + En siedi niet hoe hi hem soude beleden<a id="FNa_35" href="#FN_35" class="nootref" title="zich vernederen">[35]</a><br> + <span id="p19" class="pageno">19</span> + Ende es die hoochste van den lande,<br> + Ende doet hem selven di grote scande,<br> + <span id="corr01" class="corr" title="Bron: DaI">Dat</span> hi mint so nederen wijf?<br> + Hi soudse trouwen, die keytijf,<br> + Dat horic wel, woudics hem ghestaden,<br> + Maer ic salt al anders beghaden<a id="FNa_36" href="#FN_36" class="nootref" title="beschikken">[36]</a><br> + Dat dat nemmermeer en sal sijn.—<br> + Waer sidi, scone maghet Sandcrijn?<br> + Ic moet u spreken, comt te mi.</p> + +<p class="spreker">SANDERIJN.</p> + +<p class="spel"> Hoghe geboren vrouwe, dat si:<br> + Nu segt mi, wats u begheert?</p> + +<p class="spreker">SINE MOEDER.</p> + +<p class="spel"> Sanderijn, dat mijn herte sere deert,<br> + Moetic u claghen minen noot.<br> + Hier es mijn lieve sone Lanseloet,<br> + Es met siecheden sere bevaen;<br> + Hi wert ghister navont also bestaen,<br> + Dat hi noit sint woort en sprac.<br> + Ic en weet niet, wat hem ghebrac<br> + Ochte wat dat hem deren mach.<br> + Maer heden merghen, doent was dach,<br> + Gaf hi enen swaren sucht:<br> + Sanderijn, ik hebbe sijns levens ducht;<a id="FNa_37" href="#FN_37" class="nootref" title="vrees">[37]</a><br> + Dies dooght<a id="FNa_38" href="#FN_38" class="nootref" title="duldt">[38]</a> mijn herte grote pijn.<br> + Nu biddic u, scone maghet Sanderijn,<br> + Dat ghi wilt gaen te Lanseloet,<br> + <span id="p20" class="pageno">20</span> + Want hi leghet in groter noot,<br> + Dies dooght mijn herte swaer verdriet.</p> + +<p class="spreker">SANDERIJN.</p> + +<p class="spel"> Edel vrouwe, dat ghi ghebiet<br> + Wert herde gerne van mi ghedaen.<br> + Ic wille vriendelike met u gaen,<br> + Want mi ware leet, mesquame hem iet.</p> + +<p class="tbhoog">* <span class="tblaag">*</span> *</p> + +<p class="spreker">SINE MOEDER.</p> + +<p class="spel"> Die hem in tijts wel besiet,<a id="FNa_39" href="#FN_39" class="nootref" title="Wie op tijd zijn maatregelen treft">[39]</a><br> + Die mach in eren staende bliven.<br> + Al dus soude men een dinxken bedriven,<br> + Om een wijf te brengen inden stric.<br> + Wie soude dit bat ghedaen hebben dan ic?<br> + Want als die wille es ghedaen,<br> + So es die minne al vergaen;<br> + Dit es menichweerf ghesciet.</p> + +<p class="tbhoog">* <span class="tblaag">*</span> *</p> + +<p class="tekst"><span class="gesperrt">Dit opset heeft die moeder ghesocht,<br> + Ende Lansloet heeft sijn wille volbrocht<br> + Metter maghet vol suverheden,<br> + Daer na sprac hi die dorper reden<br> + Ende stelde hem te rusten al den nacht,<br> + Ghelijc als hi zijn moeder loofde, soet ende sacht.<br> + Dit was van den ridder een quaet bedrijf.</span><br> + <span id="p21" class="pageno">21</span> + <span class="gesperrt">Nu hoort van Sandrijn, dat scone wijf<br> + Claghelike woorden een cort bediet.</span></p> + +<p class="spreker">SANDERIJN.</p> + +<p class="spel"> Ay here God, die hem crucen liet,<br> + Wat valscher wijf es Lanseloets moeder!<br> + Dies benic nu vele vroeder,<br> + Dan ic gister navont was.<br> + Want si scout<a id="FNa_40" href="#FN_40" class="nootref" title="zeide">[40]</a> mi ene sterke loghene ende las,<br> + Dat hi met siecheide ware bestaen,<br> + Ende brachte mi inden stric ghevaen,<br> + Ende heeft mi loghene voor waer getelt,<br> + Ende brachte mi in Lanseloets gewelt,<br> + Dat mi ewelijc rouwen sal.<br> + Nochtan deert mi bovenal,<br> + Die woorde, die hi sprac, die ridder vri,<br> + Ende keerde sijn aanschijn omme van mi,<br> + Al haddic gheweest een stinckende hont.<br> + Dat hebbic so vaste in minen gront,<br> + Ende doet mijnder herten also seer;<br> + Ic meine, dat hi nu nemmermeer<br> + Van mi en weet, goet noch quaet.<br> + Ic salt al laten ende gaen mijnder straet<a id="FNa_41" href="#FN_41" class="nootref" title="mijns weegs">[41]</a><br> + Dolen in vremden lande.<br> + Ic bidde gode, dat hi mine scande<br> + <span id="p22" class="pageno">22</span> + Wille decken, die ic nu hebbe ontfaen,<br> + Want ic hebt sonder danc<a id="FNa_42" href="#FN_42" class="nootref" title="tegen mijn wil">[42]</a> ghedaen,<br> + Dies es mi te moede harde wee.<br> + Lanseloet, ghi en siet mi nemmermee:<br> + Ic wille gaen dolen in dit foreest.<br> + O Vader, Sone, Heilich Geest,<br> + Ic bidde U, dat ghi bewaert mijn lijf,<br> + Dat ic nemmermeer mans wijf<br> + Werden en moet te minen scanden,<br> + Waer ic come in enighen landen,<br> + Dat ic moet bliven dat ic si.<br> + Dies biddic u, moeder ende maghet vri,<br> + Fonteine alder suverheit,<br> + Dat mi nemmermeer dorperheit<br> + Gheen man te voren legghen en moet;<br> + Dies biddic u, fonteine, der doghden vloet,<br> + Werde moeder ende maghet reine.<br> + Ic sie ginder ene scone fonteine,<a id="FNa_43" href="#FN_43" class="nootref" title="bron">[43]</a><br> + Daer op<a id="FNa_44" href="#FN_44" class="nootref" title="bij">[44]</a> willic gaen nemen rast;<br> + Ic hebbe so langhe tijt ghevast,<br> + Dat ic hebbe hongher ende dorst,<br> + Ic hebbe te drinckene so groten lost,<a id="FNa_45" href="#FN_45" class="nootref" title="lust">[45]</a><br> + Dat icx niet langher en can ghedragen.</p> + +<p class="tbhoog">* <span class="tblaag">*</span> *</p> + +<p class="spreker">EEN RIDDER.</p> + +<p class="spel"> Nu, wouts God, ic wille varen jaghen,<br> + <span id="p23" class="pageno">23</span> + Ic bidde gode vanden trone<br> + Ende Marien, der maghet scone,<br> + Dat si mi heden bewaren moet,<br> + Ende gratie wil geven ende spoet,<a id="FNa_46" href="#FN_46" class="nootref" title="geluk">[46]</a><br> + Dat ic moet jaghen ende vangen,<br> + Want seker, ic en vinc in langhen,<br> + Dies ic mi van rechte scoffiere.<a id="FNa_47" href="#FN_47" class="nootref" title="schaam">[47]</a><br> + Ic hebbe gejaghet der dagen viere,<br> + Nochtan en vinc ic noit conijn.<br> + Ic scaems mi inder herten mijn,<br> + Dat mine aerbeit dus blijft verloren.<br> + Nu willic steken minen horen<br> + Ende sien of mi God beraden<a id="FNa_48" href="#FN_48" class="nootref" title="helpen">[48]</a> mochte.</p> + +<p class="tekstaanwijzing">(<span class="gesperrt">Nu stect hi den horen.</span>)</p> + +<p class="spel"> Bi den here, die mi ghewrochte,<br> + Ic sie ginder porren<a id="FNa_49" href="#FN_49" class="nootref" title="bewegen">[49]</a> een wilt,<br> + Daer mijn herte op es ghestelt.<br> + Ic wane noit man op ghenen dach<br> + Also sconen wilt en sach<br> + Als ghinder staet op ghene fonteine.<br> + Ene scone maghet ende ene reine,<br> + Dunct sijt mi sijn an haer ghedaen.<br> + Ay god here, mochtic die ghevaen,<br> + So en ware mine aerbeit niet verloren!<br> + Noch willic steken minen horen<br> + Ende besien, hoe si haer stellen sal.</p> + <span id="p24" class="pageno">24</span> + +<p class="tekstaanwijzing">(<span class="gesperrt">Noch stect hi den horen.</span>)</p> + +<p class="spel"> Ay God, die here es bovenal,<br> + Die moet mi geven avonture,<br> + Dat ic die scone creature<br> + Ghecrighen moet te minen wille.<br> + O scone maghet, nu staet al stille,<br> + Ghi moet mijn ghevanghen sijn.<br> + Ic hebbe u liever dan een everswijn,<br> + Al waert van finen goude gewracht.<br> + Ic dancke god der scoonder jacht,<br> + Dat ic heden merghen vroech opstoet.</p> + +<p class="spreker">SANDERIJN.</p> + +<p class="spel"> Och edel ridder van prise goet,<br> + Nu en doet mi ghene dorperheit:<br> + Dies biddic u door<a id="FNa_50" href="#FN_50" class="nootref" title="bij">[50]</a> uwe edelheit,<br> + Dat ghi mi ghene dorperheit bewijst,<br> + Want het worde u sere mesprijst,<br> + Waer ghi quaemt tot eneghen hove.<br> + Ghi dunct mi een ridder van groten love;<br> + Daer omme biddic u, hoghe baroen,<br> + Dat ghi mi niet en wilt mesdoen<br> + Ende laet mi over dat ic si.<a id="FNa_51" href="#FN_51" class="nootref" title="en laat mij voor wat ik ben">[51]</a></p> + +<p class="spreker">DIE RIDDER.</p> + +<p class="spel"> O scone wijf, nu segt mi,<br> + Wanen<a id="FNa_52" href="#FN_52" class="nootref" title="vanwaar">[52]</a> comdi in dit foreest?<br> + Dat wondert mi in minen geest,<br> + Dat ic u vinde aldus allene,<br> + <span id="p25" class="pageno">25</span> + In dit foreest op dese fonteine.<br> + Wat es die sake die u let?<br> + Heeft u hier iement dach gheset,<br> + Daer ghi, scone wijf, na wacht?<br> + Hi mochte sijn van sulker macht,<br> + Ic en soude u te noder spreken an.<a id="FNa_53" href="#FN_53" class="nootref" title="Ik zou er u niet minder graag om aanspreken.">[53]</a></p> + +<p class="spreker">SANDERIJN.</p> + +<p class="spel"> Och edel ridder, om ghenen man<br> + En staic hier, hoghe baroen:<br> + Het sijn ander saken, diet mi doen.<br> + Ic ben verdoolt uut mijnder stat;<br> + Daer ic met eren ende in vrouden<a id="FNa_54" href="#FN_54" class="nootref" title="vreugde">[54]</a> sat,<br> + Ben ic verdoolt, ic en weet niet waer,<br> + Ende sta hier in groten vaer<a id="FNa_55" href="#FN_55" class="nootref" title="vrees">[55]</a><br> + Ende ic en weet niet waer ic henen sal:<br> + Dies clagic gode mijn mesval,<br> + Dat ic dese werelt dus moet besueren.</p> + +<p class="spreker">DIE RIDDER.</p> + +<p class="spel"> Noch dancic gode der avonturen<br> + Dat ic heden merghen opstoet,<br> + Ende dat ic so edelen scone ghemoet<a id="FNa_56" href="#FN_56" class="nootref" title="ontmoeting">[56]</a><br> + Vonden hebbe te mire jacht.<br> + God heeft ons te gader bracht:<br> + Dat wetic seker wel te voren.<br> + Ghi sijt te minen behoef gheboren,<br> + Want ghi ghenoecht mi alte wale.<br> + <span id="p26" class="pageno">26</span> + U scone lijf, u hovesche tale,<br> + Dat ghenoecht mi al gader wel:<br> + Wi selen te gader maken spel!<br> + Nu comt met mi in mijn casteel,<br> + Ghi en saght noit so scone juweel,<br> + Dat sal wesen u ende mijn.</p> + +<p class="spreker">SANDERIJN.</p> + +<p class="spel"> Her ridder, nu laet u tale sijn.<a id="FNa_57" href="#FN_57" class="nootref" title="wil nu zwijgen">[57]</a><br> + Dies biddic u om den riken God,<br> + Dat ghi met mi niet en maect u spot,<br> + Al benic dus verdoolt al hier.</p> + +<p class="spreker">DIE RIDDER.</p> + +<p class="spel"> O scone wijf, inder minnen vier<br> + So leght mijn herte te male ende blaect:<br> + Ghi sijt hovesch ende wel gheraect,<a id="FNa_58" href="#FN_58" class="nootref" title="schoon">[58]</a><br> + Ghi selt bi ridderscape sijn mijn wijf,<br> + Ghi hebt soe edelen sconen lijf.<br> + Opdat u wille es ende bequame,<br> + Ic bidde u, segt mi uwen name,<br> + Ghi selt seker sijn mijn vrouwe!</p> + +<p class="spreker">SANDERIJN.</p> + +<p class="spel"> O, edel ridder, eest dan trouwe,<br> + Minen name doe ic u weten:<br> + Sanderijn ben ic gheheten,<br> + Ende mijn vader hiet Robberecht,<br> + Ende was een wael geboren sciltknecht,<br> + Ende diende metten coninc van Averne.</p> + <span id="p27" class="pageno">27</span> + +<p class="spreker">DIE RIDDER.</p> + +<p class="spel"> Scone maghet, dat hooric gerne,<br> + Dat ghi van wapene gheboren sijt.<br> + Noch dancic gode der salegher tijt,<br> + Dat ic heden mergen niet vaste en sliep:<br> + Het was een ingel, die mi riep,<br> + Dat ic te woude soude varen jaghen!<br> + Mijn oghen nie liever wijf en saghen;<br> + Ghi selt seker werden mijn!</p> + +<p class="spreker">SANDERIJN.</p> + +<p class="spel"> Her ridder, saelt also moeten sijn,<br> + So willic mi gerne tuwaert keren,<br> + Ende dancken gode ende u der eren,<br> + Dat ghi u selven so neder daelt.<br> + Ghi hebt mi so vriendelijc ane getaelt<br> + Met hoveschen woorden ende met sconen,<br> + Ic bidde gode, dat hijt u moet lonen<br> + Dat ghi so hovesch van herten sijt,<br> + Dat ghi mi nu te deser tijt<br> + So vriendelijc hebt ghesproken an.</p> + +<p class="spreker">DIE RIDDER.</p> + +<p class="spel"> O scone maghet, so gawi dan,<br> + Ic sette u mijn trouwe te pande.</p> + +<p class="spreker">SANDERIJN.</p> + +<p class="spel"> Nu gawi dan in dese warande<span id="corr02" class="corr" title="Bron: [59],">,</span><a id="FNa_59" href="#FN_59" class="nootref" title="park">[59]</a><br> + Her ridder, spreken al luttelkijn,<br> + Ende verstaet die redene mijn,<br> + Dies biddic u, hoghe gheboren batoen.<br> + <span id="p28" class="pageno">28</span> + Anesiet desen boom scone ende groen,<br> + Hoe wel dat hi ghebloyet staet;<br> + Sinen edelen roke, hi daer gaet<br> + Al omme desen bogaert al;<br> + Hi staet in so soeten dal,<br> + Dat hi van rechte bloyen moet;<br> + Hi es so edel ende so soet,<br> + Dat hi versiert al desen bogaert.<br> + Quame nu een valcke van hogher aert<br> + Ghevloghen op desen boom, ende daelde,<br> + Ende ene bloeme daer af haelde<br> + Ende daer na nemmermeer neghene<br> + Noch noit en haelde meer dan ene,<br> + Soudi den boom daeromme haten,<br> + Ende te copene daeromme laten?<br> + Dat biddic u, dat ghi mi segt,<br> + Ende die rechte waerheit sprect,<br> + Edel ridder, in hovescher tale.</p> + +<p class="spreker">DIE RIDDER.</p> + +<p class="spel"> Scone wijf, ic versta u wale.<br> + Ene bloeme, dat en es niet:<a id="FNa_60" href="#FN_60" class="nootref" title="niets">[60]</a><br> + Ende esser nemmer toe<a id="FNa_61" href="#FN_61" class="nootref" title="daarenboven">[61]</a> ghesciet,<br> + Daer omme en salie den boom niet haten,<br> + Noch te copene daer omme laten,<br> + Want hi es so scone ghedaen.<br> + Ic sie daer op so meneghe bloeme staen<br> + <span id="p29" class="pageno">29</span> + Met groten hope sonder ghetal,<br> + Daer edel vrucht af comen sal,<br> + Opdat<a id="FNa_62" href="#FN_62" class="nootref" title="indien het">[62]</a> god ghedoghen wille.<br> + Nu doet ewelijc hier af een ghestille<br> + Ende comt met mi, wel scone wijf.</p> + +<p class="tbhoog">* <span class="tblaag">*</span> *</p> + + +<p class="spreker">LANSELOET.</p> + +<p class="spel"> Ay mi, nu es al mijn vroude een blijf,<a id="FNa_63" href="#FN_63" class="nootref" title="nu is al mijn vreugde verdwenen">[63]</a><br> + Die ic op eerde ie<a id="FNa_64" href="#FN_64" class="nootref" title="ooit">[64]</a> ghewan,<br> + Dat icse niewer<a id="FNa_65" href="#FN_65" class="nootref" title="nergens">[65]</a> vinder kan<br> + Die overscone Sanderijn.<br> + Ondanc hebbe die moeder mijn,<br> + Dat ic die woorde nie<a id="FNa_66" href="#FN_66" class="nootref" title="ooit">[66]</a> ghesprac.<br> + Mi dochte, dat mi mijn herte brac,<br> + Doe ic sprac die felle woort;<br> + Daer om es si op mi ghestoort,<br> + Ende es mi heimelijc ontgaen:<br> + Dat heeft mijn moeder al ghedaen,<br> + Die mi die woorde spreken dede.<br> + Nemmermeer en hebbic vrede,<br> + Voor dat ic anescouwe dat edel wijf.<br> + Ay, ic minne haer reine lijf<br> + So sere, mi dunct dat ic verdwine,<br> + Hets een leven bi haer te sine,<br> + Want si es te male noyael,<br> + Si es een vrouwe princepael<br> + <span id="p30" class="pageno">30</span> + Ende keyserinne van minen vijf sinnen;<br> + Ende mochte gheen man een wijf meer minnen<br> + Dan icse minne, noch dier ghelike.<br> + Ic salse doen soeken al omme int kerstenrike,<br> + Of ic sal weten, waer dat si si.—<br> + Waer sidi, Reinout? Comt te mi,<br> + Mijn allerliefste camerlinc.</p> + +<p class="spreker">REINOUT.</p> + +<p class="spel"> O edel here, wat sijn die dinc,<br> + Daer ghi aldus omme staet ende claght?</p> + +<p class="spreker">LANSELOET.</p> + +<p class="spel"> Och, mi en was nie so leide verdacht<a id="FNa_67" href="#FN_67" class="nootref" title="Nooit had ik zoo droeve gedachten">[67]</a><br> + Alst nu es te deser ure,<br> + Dat ic die scone creature<br> + Sanderijn dus nebbe verloren.<br> + Mi dunct, dat mi mijn herte sal scoren<br> + Van groten rouwe, die ic drive;<br> + Dat ic in minnen sinnen blive,<br> + Dat es wonder alte groot.<br> + Ic ware mi vele liever doot,<br> + Dan icse nemmermeer en soude sien.<br> + Reinout, ghi moetter omme gaen spien,<br> + Of ghise iewerrinc<a id="FNa_68" href="#FN_68" class="nootref" title="ergens">[68]</a> vinden moghet:<br> + Want nemmermeer en werde ic verhoghet,<br> + Voor dat icse metten oghen anescouwe.<br> + Reinout, nu sijt mi ghetrouwe,<br> + <span id="p31" class="pageno">31</span> + Ende vaer se soeken oost ende suut;<br> + Segt hare, ic salse maken bruut<br> + Ondanc alle minen maghen.</p> + +<p class="spreker">REINOUT.</p> + +<p class="spel"> Here, ic wilder gerne om waghen<br> + Mijn lijf ende ghenen aerbeit sparen,<br> + Maer het ware beter, liettijt varen,<br> + Hets messelijc<a id="FNa_69" href="#FN_69" class="nootref" title="onzeker">[69]</a> hoe si haer sal bekeren.<a id="FNa_70" href="#FN_70" class="nootref" title="zich zal houden">[70]</a></p> + +<p class="spreker">LANSELOET.</p> + +<p class="spel"> Ay, haer herte es al vol eren,<br> + Ende<a id="FNa_71" href="#FN_71" class="nootref" title="en zij is">[71]</a> van haren live so reine,<br> + Ic weet wel, si en dade haer niet te cleine<br> + Om al dat goet van eertrike:<br> + Dat weetic wel waerlike.<br> + Si es so edel van ghedacht.<br> + Reinout, haest u al u macht,<br> + Ende vaerse soeken oost ende noort,<br> + Ende suut, west, also voort<br> + Totter tijt, dat ghise vint,<br> + Wantse mijn herte met trouwen mint;<br> + Mijn oghen nie liever wijf en saghen.</p> + +<p class="tbhoog">* <span class="tblaag">*</span> *</p> + +<p class="spreker">DES RIDDERS WARANDE HUEDERE.</p> + +<p class="spel"> Met rechte machic mi beclaghen,<br> + Dat ic also menich jaer<br> + Hebbe ghewandelt hier ende daer,<br> + Ende mijns heren bosch huedere gheweest,<br> + <span id="p32" class="pageno">32</span> + Ende ghehoet sijn foreest<br> + Ende dese fonteine in dese boschalie,<br> + Ende dicke geghaen op dese rivalie<br> + Ende meneghen dach ende menich ure,<br> + Maer noit en viel mi die avonture,<br> + Dat ic hier noit<a id="FNa_72" href="#FN_72" class="nootref" title="ooit">[72]</a> wijf ghesach.<br> + Dies ic mi met rechte beclaghen mach,<br> + Noch noit en quam<a id="FNa_73" href="#FN_73" class="nootref" title="kwam er een">[73]</a> in mijn ghemoet;<br> + Maer ghisteren, doen mijn here opstoet<br> + Ende soude te woude varen jaghen,<br> + Ic wane mine oghen noit en saghen,<br> + Scoonder wijf dan hi hier vant;<br> + Hi namse vriendelijc metter hant<br> + Ende brachse te hove met bliden sinne.<br> + Al waer si ene keyserinne,<br> + So en mochse niet noyaelder sijn:<br> + Gheheten essi Sanderijn,—<br> + Ende heefter af ghemaect sijn vrouwe.<br> + Met rechte machic dies hebben rouwe,<br> + Dat mi dat noit en mochte gescien.<br> + Bi gode, ic sal daer omme gaen spien<br> + Vroech ende spade, in alder stont;<br> + Mochtic also sconen roden mont<br> + Ghevangen, ic souts te blider sijn,<br> + Ende met alder herten mijn<br> + <span id="p33" class="pageno">33</span> + Gode daer af dancken alle mine daghe;<br> + Nu willic mi berghen achter dese haghe<br> + Ende verbeiden der avonturen.</p> + +<p class="spreker">REINOUT.</p> + +<p class="spel"> O Maria, moeder ende maghet pure,<br> + Ic bidde u om een goet beleyt,<br> + Ende om een soet claer bescheit<br> + Te vernemene van Sanderijn.<br> + Want Lanseloet, die here mijn,<br> + Es van herten sere ontstelt,<br> + Ende van hare minnen sere gequelt,<br> + So dat hi niet gheduren en mach,<br> + Want al sijn herte ende sijn gheclach<br> + Es, dat hise dus heeft verloren.<br> + Nu heeft hi bi ridderscape gesworen,<br> + Canicse vinden, hi maecse sijn vrouwe;<br> + Want hi heeft so groten rouwe,<br> + Dat hise dus verloren heeft,<br> + Dat hi in groter pinen leeft<br> + Ende al uut rechter minnen.<br> + Ay god here, mochticse ghewinnen,<br> + So waric blide in minen moet.<br> + Deus<a id="FNa_74" href="#FN_74" class="nootref" title="Heere">[74]</a> god, wie sal mi maken vroet,<br> + Wat die man meent, die ghinder staet?<br> + Hi dunct mi hebben so fel ghelaet,<br> + Ende ene colve groot ende swaer:<br> + Hets seker een moordenaer,<br> + <span id="p34" class="pageno">34</span> + Ofte mi bedriecht mijn waen.<br> + Nochtan sallic hem reden aen,<br> + Want en dunct mi sijn maer een:<br> + Ic en sach noit man alleen,<br> + Dat icker mi af ontsach.<br> + Vrient, god gheve u goeden dach,<br> + Ende een vriendelijc morghenstont<br> + Wil u god gheven, ende ghesont<br> + Moetti bliven in alder tijt!</p> + +<p class="spreker">WARANDE HUEDERE.</p> + +<p class="spel"> Vrient, god lone u, wie ghi sijt,<br> + Dat ghi mi vriendelijc sprect an.</p> + +<p class="spreker">REINOUT.</p> + +<p class="spel"> Nu berecht mi als goet man,<br> + Hebdi hier in langhen tiden<br> + Ene joncfrou sien liden,<a id="FNa_75" href="#FN_75" class="nootref" title="voorbijgaan">[75]</a><br> + Die scone was ende wel ghedaen?</p> + +<p class="spreker">WARANDE HUEDERE.</p> + +<p class="spel"> Vrient, ghi selt mi verstaen.<br> + Ic hebbe hier ghewandelt menegen dag,<br> + Dat ic hier noit wijf en sach,<br> + Jonc noch out, dats emmer waer.<br> + Maer dies es bi na een jaer<br> + Dat mijn here, die ridder goet,<br> + Op enen morghenstont opstoet<br> + Ende voer jaghen op dese fonteine:<br> + Daer vant hi van herten reine<br> + <span id="p35" class="pageno">35</span> + Ene joncfrou verborghen staen,<br> + Ende brachse met bijden moede ghevaen,<br> + Ende riep, hi hadde wel ghejaecht,<br> + Want hi brachte ghevaen een maecht,<br> + Die scone was ende wel gheboren.</p> + +<p class="spreker">REINOUT.</p> + +<p class="spel"> Vrient, daer moet ic meer van horen:<br> + Ic bits u, secht mi, hoe was si gheheten?</p> + +<p class="spreker">WARANDE HUEDERE.</p> + +<p class="spel"> Vrient, die waerheit seldi weten:<br> + Si es gheheten Sanderijn,<br> + Si en mochte niet noyaelder sijn,<br> + Noch bat ghemaect van haren live.<br> + Si en gelijct ghenen wive,<br> + Die hier in den lande gheseten si;<br> + Want si es scone ende goet daerbi.<br> + Hi heetter af ghemaect sijn vrouwe,<br> + Want si es hem so ghetrouwe<br> + Ende ghehoorsaam ende onderdaen,<br> + Ende alle die minen here bestaen<a id="FNa_76" href="#FN_76" class="nootref" title="alle verwanten">[76]</a><br> + Die minnense om hare grote dooght,<br> + Het es algader bi haer verhooght,<br> + Dat den hove toe behoort.</p> + +<p class="spreker">REINOUT.</p> + +<p class="spel"> Nu moet mi god beraden voort;<br> + Dats die joncfrou, die ic mene.<br> + Ic hebbe ghesocht die vrouwe rene<br> + Meneghe mile ende menich lant,<br> + <span id="p36" class="pageno">36</span> + Maer noit en quamic daer ic vant<br> + So scone bescheet als ghi mi doet.<br> + Och lieve vrient, nu maect mi vroet,<br> + Hoe salicse moghen spreken?</p> + +<p class="spreker">WARANDE HUEDERE.</p> + +<p class="spel"> Vrient, dat moet u ghebreken,<br> + Te sprekene jeghen die vrouwe mijn,<br> + Hen<a id="FNa_77" href="#FN_77" class="nootref" title="of het">[77]</a> moeste bi mijnder hulpen sijn:<br> + Want ic bens met haer ghelooft:<a id="FNa_78" href="#FN_78" class="nootref" title="ben het met haar overeengekomen">[78]</a><br> + Ic ben van alden knechten thooft,<br> + Die mijn here onthouden heeft.<a id="FNa_79" href="#FN_79" class="nootref" title="in zijn dienst heeft">[79]</a><br> + Eest dat sake, dat ghi mi geeft<br> + Enen drincpenninc in mijn hant,<br> + Ic salse u doen spreken, coen wigant,<br> + Also veel als u herte begheert.</p> + +<p class="spreker">REINOUT.</p> + +<p class="spel"> Ene penninc es saen verteert,<br> + Ende ooc qualic overbracht!<a id="FNa_80" href="#FN_80" class="nootref" title="en ook op slechte wijze verteerd">[80]</a><br> + Loopt ende haest u al u macht,<br> + Ende doet mi spreken Sanderijn:<br> + Daer sijn twe penninghen root guldijn.<br> + Segt hare met woorden sterke,<br> + Dat hier een bode es uut Deenmerke,<br> + Diese met haesten spreken moet.</p> + <span id="p37" class="pageno">37</span> + +<p class="spreker">WARANDE HUEDERE.</p> + +<p class="spel"> Nu willic lopen metter spoet<br> + Ende sal bringen die vrouwe met mi.—<br> + O, edel vrouwe van herten vri,<br> + Ic bidde u vriendelike, comt tot hier:<br> + Hier buten hout een deghen fier,<br> + Die u met haesten spreken moet.</p> + +<p class="tbhoog">* <span class="tblaag">*</span> *</p> + +<p class="spreker">REINOUT.</p> + +<p class="spel"> O edel vrouwe, ghetrouwe ende goet,<br> + God die alle dinc vermach,<br> + Die moet u gheven goeden dach,<br> + Scone maghet Sanderijn.</p> + +<p class="spreker"><span id="corr03" class="corr" title="Bron: (voor vorige regel)">SANDERIJN.</span></p> + +<p class="spel"> Willecome moetti sijn:<br> + Nu segt mi, wats u begheert.</p> + +<p class="spreker"><span id="corr04" class="corr" title="Bron: (voor vorige regel)">REINOUT.</span></p> + +<p class="spel"> Dat salie u segghen, vrouwe weert,<a id="FNa_81" href="#FN_81" class="nootref" title="lief">[81]</a><br> + Dat ghi varen moet met mi,<br> + Want Lanseloet, die here vri,<br> + Heeft u doen soeken over al.<br> + Ende dat laetste, dat hi mi beval,<br> + Dat was, of ic u vinden mochte,<br> + Edel vrouwe, dat ic u brochte:<br> + Hi sal u seker maken bruut.</p> + +<p class="spreker">SANDERIJN.</p> + +<p class="spel"> Reinout, vrient, dat spel es uut.<br> + Segt dat hi een ander beghinne:<br> + Ic en gave niet om Lanseloets minne<br> + Een gers<a id="FNa_82" href="#FN_82" class="nootref" title="grassprietje">[82]</a> dat uutter eerden gaet.</p> + <span id="p38" class="pageno">38</span> + +<p class="spreker">REINOUT.</p> + +<p class="spel"> O scone wijf, ghi selt sinen staet<br> + Anesien ende sijn swaer mesval:<br> + Het en was noit sint hine qual,<a id="FNa_83" href="#FN_83" class="nootref" title="hij heeft sinds dien tijd voortdurend getreurd">[83]</a><br> + Edel wijf, dat hi u verloos;<br> + So heeft hi gequolen altoos,<br> + Ende gheleeft in pinen groot.<br> + Het sal hem seker gheven die doot,<br> + Est dat hi u niet en ghewint,<br> + Want ic weet wel dat hi u mint<br> + Boven alle die nu sijn gheboren.<br> + Hi heeft bi ridderscape ghesworen,<br> + Als hi van u vernemt ende weet,<br> + Al waert alle sine maghen leet,<br> + Dat ghi werden selt sijn wijf.</p> + +<p class="spreker">SANDERIJN.</p> + +<p class="spel"> Reinout, dat moet sijn een blijf,<br> + Want ic ben eerlic ende wale ghehout,<br> + Ende hebbe enen edelen man ghetrout.<br> + Dien ic minne boven alle die leven.<br> + Hem en willic niet begheven,<br> + Al waer Lanseloet also rike,<br> + Dat hi ware Hectors van Troyen ghelike,<br> + Ende dat hi hadde van gode te lone,<br> + Dat hi droeghe die selve crone<br> + Die die coninc Alexander droech,<br> + So en ware hi nochtan niet mijn ghevoech.<br> + <span id="p39" class="pageno">39</span> + Ic en hebbe liever minen man,<br> + Die mi alder dooghden an<a id="FNa_84" href="#FN_84" class="nootref" title="Die mij alles gunt wat goed voor mij is">[84]</a>;<br> + Dien salie ewelijc sijn ghetrouwe.</p> + +<p class="spreker">REINOUT.</p> + +<p class="spel"> O Sanderijn, wel scone vrouwe,<br> + En mach hi u dan ghewinnen niet,<br> + So moet hi ewelijc int verdriet<br> + Bliven ende in pinen staen.<br> + Dat ghi desen huwelijc hebt ghedaen,<br> + Dat mach u rouwen emmermere,<br> + Want Lanseloet, die edel here<br> + Hadde u sekerlijc ghetrout.</p> + +<p class="spreker">SANDERIJN.</p> + +<p class="spel"> Dats een dinc, dat mi niet en rout<br> + Noch emmermeer rouwen en mach,<br> + Want ic nie man op eerde en sach,<br> + Dien ic meer doeghden an,<br> + Dan ic doe minen lieven man.<br> + Hets recht, want hi eest wel weert:<br> + Hi es een ridder wide vermeert,<br> + Ende een vaelyant ridder van hogen moede,<br> + Wael gheboren ende rijc van goede,<br> + Ende gheradich<a id="FNa_85" href="#FN_85" class="nootref" title="verstandig">[85]</a> ende vroet,<br> + Ooc es hi te wapene goet,<br> + Ende van groten doene bekint,<br> + Want hem mijn herte met trouwen mint<br> + Boven alle creaturen.<br> + <span id="p40" class="pageno">40</span> + Nu en willic hier niet langer duren:<br> + Reinout, vaert met haesten sere,<br> + Ende segt Lanseloet uwen here,<br> + Dat hi nemmermeer en peinse om mi.</p> + +<p class="spreker">REINOUT.</p> + +<p class="spel"> O edel vrouwe, van herten vri,<br> + Na dien dat aldus wesen moet,<br> + So biddic u, edel vrouwe goet,<br> + Om een litteken,<a id="FNa_86" href="#FN_86" class="nootref" title="bewijs">[86]</a> dat ic mach<br> + Metter waerheit segghen, dattic u sach<br> + Ende ghesproken nebbe, ende ghesien.</p> + +<p class="spreker">SANDERIJN.</p> + +<p class="spel"> Reinout, dat sal u ghescien.<br> + Ic sal u gheven prinsepael<br> + Een litteken proper ende noyael.<br> + Ghi selt segghen den ridder vri,<br> + Dat wi stonden, ic ende hi,<br> + In enen sconen groenen bogaert,<br> + Ende dat daer quam van hogher aert<br> + Een edel valcke van hogher weerde,<br> + Ende beete<a id="FNa_87" href="#FN_87" class="nootref" title="daalde">[87]</a> neder op ene gheerde<a id="FNa_88" href="#FN_88" class="nootref" title="tak">[88]</a><br> + Die scone met haren bloemen stoet.<br> + Dat seldi segghen den ridder goet;<br> + Ende dat die valcke die daer quam,<br> + Ene bloeme van dier gheerden nam,<br> + Ende alle die andere liet hi staen.<br> + <span id="p41" class="pageno">41</span> + Sine vlercken ghinc hi van hem slaen<br> + Ende vlooch wech met haesten groot:<br> + Dit seldi segghen den edelen ghenoot.<br> + Ende cort so quam die valcke daer weder<br> + Ende sochte die geerde op ende neder,<br> + Maer hi en mochse vinden niet:<br> + Dies dooghde<a id="FNa_89" href="#FN_89" class="nootref" title="leed">[89]</a> die valcke wel swaer verdriet,<br> + Dat hi die gheerde dus niet en vant:<br> + Dit seldi segghen den coenen wigant.<a id="FNa_90" href="#FN_90" class="nootref" title="held">[90]</a><br> + Hi sal wel gheloven van dien,<a id="FNa_91" href="#FN_91" class="nootref" title="daardoor">[91]</a><br> + Dat ghi mi ghesproken hebt ende ghesien,<br> + Als ghi hem dese tale ontbint.<br> + Nu hebbic mine woorde gheïnt.<a id="FNa_92" href="#FN_92" class="nootref" title="geeindigd">[92]</a><br> + Reinout, god moet u bewaren.</p> + +<p class="spreker">REINOUT.</p> + +<p class="spel"> Ay god here, nu moetic varen<br> + Ende die scone vrouwe achterlaten!<br> + Nu benic beraest<a id="FNa_93" href="#FN_93" class="nootref" title="verbijsterd">[93]</a> utermaten,<br> + Hoe ic mine bootscap seggen sal.<br> + Seggic hem die waerheit al,<br> + Dat si noch leeft ende es ghehout,<br> + Ic weet wel, dat ons allen rout:<br> + Hi sal willen hebben dat scone wijf.<br> + Ic weet wel het cost hem dlijf,<br> + Ende al den ghenen die hem bestaen<br> + <span id="p42" class="pageno">42</span> + Ende ten tienden lede anegaen,<br> + Sael hi daeromme avonturen.<br> + Daer sal die meneghe om besueren<br> + Die bitter doot, dat wetic wel te voren:<br> + Nochtan bleve die arbeit al verloren,<br> + Want hi en mochse ghewinnen niet,<br> + Hi soude hem selven int verdriet.<br> + Bringhen ende ooc groten heren.<br> + Ic sal mine tale wel keren,<br> + Ende sal segghen dat si es doot.</p> + +<p class="tbhoog">* <span class="tblaag">*</span> *</p> + +<p class="spel"> Waer sidi, hoghe gheboren ghenoot,<br> + Van Deenmerken, her ridder stout?</p> + +<p class="spreker">LANSELOET.</p> + +<p class="spel"> Sijt willecome, lieve vrient Reinout,<br> + Groot willecome so moetti zijn.<br> + Hebdi van Sanderijn<br> + Iet vernomen, dat segt mi.</p> + +<p class="spreker">REINOUT.</p> + +<p class="spel"> O edel here, van herten vri,<br> + Ic hebse ghesocht in menich lant,<br> + So langhe dat ic die scone vont<br> + In ene stat, heet Rawast.<br> + Daer was die scone vrouwe ghepast,<br> + Ende es in Afrijka ghelegen;<br> + Lanseloet here, vri edel deghen,<br> + Daer vondic die scone wijf<br> + <span id="p43" class="pageno">43</span> + Dat haer coste haer edel lijf,<br> + Doe si van u hoorde spreken.<br> + Haer edel herte, dat moeste haer breken<br> + Doen si van u hoorde ghewagen.</p> + +<p class="spreker">LANSELOET.</p> + +<p class="spel"> Reinout, dat sijn al saghen<a id="FNa_94" href="#FN_94" class="nootref" title="praatjes">[94]</a>.<br> + Ic hore wel dat ghi mi liecht;<br> + Ic wille, dat ghi mi niet en bedriecht,<br> + Ghi en segt mi die waerheit claer.<br> + Brachti mi goet litteken van haer<br> + Te bat soudix gheloven dan.</p> + +<p class="spreker">REINOUT.</p> + +<p class="spel"> Lanseloet, hoghe gheboren man,<br> + Ic sal u segghen principael<br> + Een litteken proper ende noyael<br> + Dat mi gaf die vrouwe reen.<br> + Si seide mi, dat ghi onder u tween<br> + Stont in enen sconen groenen bogaert,<br> + Ende dat daer quam van hogher aert<br> + Een edel valcke van groter weerde<br> + Ende beete<a id="FNa_95" href="#FN_95" class="nootref" title="daalde">[95]</a> neder op ene geerde,<br> + Die scone met haren bloemen stoet.<br> + Dit hiet si mi segghen, her ridder goet,<br> + Ende dat die valcke die daer quam<br> + Ene bloeme van dier geerden nam,<br> + Ende alle die andere liet hi staen.<br> + <span id="p44" class="pageno">44</span> + Sine vlercke ginc hi doe van hem slaen<br> + Ende vlooch wech met haesten groot:<br> + Dat seise mi, hoghe gheboren ghenoot.<br> + Ende daerna quam die valcke weder<br> + Ende sochte die geerde op ende neder,<br> + Maer hi en mochse vinden niet:<br> + Dies doghede die valcke wel swaer verdriet,<br> + Dat hi die geerde niet en vant:<br> + Dit litteken, coene wigant,<br> + Gaf mi die vrouwe vri.<br> + Ende doen keerdese haer anschijn van mi,<br> + Ende sprac daer na nemmermeere.</p> + +<p class="spreker">LANSELOET.</p> + +<p class="spel"> Ay hemelsche coninc, gheweldich here,<br> + Dats litteken proper ende goet,<br> + Daer bi dat icx gheloven moet.<br> + Nu segt mi, Reinout, en si dan doot?</p> + +<p class="spreker">REINOUT.</p> + +<p class="spel"> Ja si, hoghe gheboren ghenoot,<br> + Ende begraven in die eerde.</p> + +<p class="tbhoog">* <span class="tblaag">*</span> *</p> + +<p class="tekst"><span class="gesperrt">Lanseloot beclacht hier Sanderijn ende blijft hier doot.</span></p> + +<p class="tbhoog">* <span class="tblaag">*</span> *</p> + +<p class="spreker">LANSELOET.</p> + +<p class="spel"> O, Sanderijn, ghi waert die gheerde,<br> + Die scone met haren bloemen stoet,<br> + Ende ic die valcke, dies benic vroet,<br> + <span id="p45" class="pageno">45</span> + Die ene bloeme daer af nam.<br> + Want mi nie sint vroude en bequam,<br> + Dat ic die edele gheerde verloos.<br> + Sint so hebbic ghequolen altoos,<br> + Uutverkoren vrouwe mijn.<br> + Alle vroude es mi nu een pijn,<br> + Die ic op der eerden mach bescouwen.<br> + Spieghel boven alle vrouwen,<br> + Die ic op eerde nie<a id="FNa_96" href="#FN_96" class="nootref" title="ooit">[96]</a> ghesach,<br> + Met rechte roepic „o wi, o wach”<br> + Over die moeder, die mi droech,<br> + Want haer herte in vrouden loech<a id="FNa_97" href="#FN_97" class="nootref" title="lachte">[97]</a><br> + Doen si mi gaf den valschen raet:<br> + Owi der bitterliker daet<br> + Ende der jammerliker moort<a id="FNa_98" href="#FN_98" class="nootref" title="misdaad">[98]</a><br> + Dat si mi spreken dede die woort,<br> + Daer ic bi verloos dat scone wijf,<br> + Dat haer ende mi sal costen dlijf,<br> + Want mijn herte es al<a id="FNa_99" href="#FN_99" class="nootref" title="geheel">[99]</a> doorbeten.<br> + Ic woude wel, dat<a id="FNa_100" href="#FN_100" class="nootref" title="dat het">[100]</a> mi ware ghespleten<br> + Ende ic des levens hadde ene ende,<br> + Want so waerweert ic mi bewende,<br> + Ic blive ewelijc vroudeloos.<br> + Die ic met goeder herten coos,<br> + <span id="p46" class="pageno">46</span> + Hebbic bi valschen rade verloren:<br> + Dies heeft mijn herte so groten toren,<br> + Dat mi scoren sal van rouwen.<br> + Ic hoopse in hemelrike te scouwen,<br> + Daer omme willic nu sterven blidelike.<br> + Ay ootmoedich god van hemelrike,<br> + Nu wilt haer ziele ende die mine ontfaen,<br> + Want dleven es met mi ghedaen.</p> + +<p class="tbhoog">* <span class="tblaag">*</span> *</p> + +<p class="onderdeel">DIE NAE-PROLOGHE.</p> + +<p class="spel"> Ghi heren, vrouwen, wijf ende man,<br> + Nu nemt hier exempel an:<br> + So wie dat met trouwen mint,<br> + Als hi sijn lief terwille ghewint,<br> + Hi spreke hoveschelike daer van.<br> + Want van Deenmerken die edel man<br> + Bi qualike spreken, bi valschen rade,<br> + Es hi bleven in die scade,<br> + Dat hem coste sijn edel lijf.<br> + Nochtan dat hi dat scone wijf<br> + Minde boven alle die leven.<br> + Bi valschen rade, die hem wert gegeven,<br> + Dat hi sprac messelike woort,<br> + Wort<a id="FNa_101" href="#FN_101" class="nootref" title="werd">[101]</a> gherechte minne ghestoort,<br> + Also dat si hem ontginc.<br> + <span id="p47" class="pageno">47</span> + Daer omme radic boven alle dinc<br> + Hoveschelike te sprekene elken man,<br> + Waer hi mach ende waer hi can.<br> + Ende sonderlinghe van allen vrouwen<br> + Sprect hoveschelike ende mint met trouwen.<br> + So moogdi troost van vrouwen vercrighen.<br> + Nu biddic u allen, dat ghi wilt swighen:<br> + Ons voorspel dat es ghedaen,<br> + Men sal u ene sotheit spelen gaen.</p> + + +<p class="drukker">Gedrukt te Amsterdam<br> +op de Drukkerij Elsevier.</p> + +<p class="center"><img src="images/p047.png" width="119" height="123" title="" alt="wapen drukkerij Elsevier"></p> + + +<hr class="nootlijn"> +<p class="noottext"><a id="FN_1" href="#FNa_1" class="nootref">1</a> voornaam</p> +<p class="noottext"><a id="FN_2" href="#FNa_2" class="nootref">2</a> kuisch</p> +<p class="noottext"><a id="FN_3" href="#FNa_3" class="nootref">3</a> vreugde</p> +<p class="noottext"><a id="FN_4" href="#FNa_4" class="nootref">4</a> verdedigde zich</p> +<p class="noottext"><a id="FN_5" href="#FNa_5" class="nootref">5</a> gunst</p> +<p class="noottext"><a id="FN_6" href="#FNa_6" class="nootref">6</a> moet het</p> +<p class="noottext"><a id="FN_7" href="#FNa_7" class="nootref">7</a> wilde roos</p> +<p class="noottext"><a id="FN_8" href="#FNa_8" class="nootref">8</a> spoedig</p> +<p class="noottext"><a id="FN_9" href="#FNa_9" class="nootref">9</a> minzaam</p> +<p class="noottext"><a id="FN_10" href="#FNa_10" class="nootref">10</a> te eenen male</p> +<p class="noottext"><a id="FN_11" href="#FNa_11" class="nootref">11</a> moet het achterwege blijven</p> +<p class="noottext"><a id="FN_12" href="#FNa_12" class="nootref">12</a> spande</p> +<p class="noottext"><a id="FN_13" href="#FNa_13" class="nootref">13</a> Het en</p> +<p class="noottext"><a id="FN_14" href="#FNa_14" class="nootref">14</a> zonderlinge</p> +<p class="noottext"><a id="FN_15" href="#FNa_15" class="nootref">15</a> uitgescholden</p> +<p class="noottext"><a id="FN_16" href="#FNa_16" class="nootref">16</a> verheugen</p> +<p class="noottext"><a id="FN_17" href="#FNa_17" class="nootref">17</a> pleizier</p> +<p class="noottext"><a id="FN_18" href="#FNa_18" class="nootref">18</a> nooit</p> +<p class="noottext"><a id="FN_19" href="#FNa_19" class="nootref">19</a> wil</p> +<p class="noottext"><a id="FN_20" href="#FNa_20" class="nootref">20</a> manier van spreken</p> +<p class="noottext"><a id="FN_21" href="#FNa_21" class="nootref">21</a> wild</p> +<p class="noottext"><a id="FN_22" href="#FNa_22" class="nootref">22</a> Foei</p> +<p class="noottext"><a id="FN_23" href="#FNa_23" class="nootref">23</a> fier</p> +<p class="noottext"><a id="FN_24" href="#FNa_24" class="nootref">24</a> wil</p> +<p class="noottext"><a id="FN_25" href="#FNa_25" class="nootref">25</a> ellendig schepsel</p> +<p class="noottext"><a id="FN_26" href="#FNa_26" class="nootref">26</a> terwijl</p> +<p class="noottext"><a id="FN_27" href="#FNa_27" class="nootref">27</a> legt</p> +<p class="noottext"><a id="FN_28" href="#FNa_28" class="nootref">28</a> deel</p> +<p class="noottext"><a id="FN_29" href="#FNa_29" class="nootref">29</a> zich vermaken</p> +<p class="noottext"><a id="FN_30" href="#FNa_30" class="nootref">30</a> hammen</p> +<p class="noottext"><a id="FN_31" href="#FNa_31" class="nootref">31</a> gemeen</p> +<p class="noottext"><a id="FN_32" href="#FNa_32" class="nootref">32</a> gunst</p> +<p class="noottext"><a id="FN_33" href="#FNa_33" class="nootref">33</a> gun</p> +<p class="noottext"><a id="FN_34" href="#FNa_34" class="nootref">34</a> scheiden</p> +<p class="noottext"><a id="FN_35" href="#FNa_35" class="nootref">35</a> zich vernederen</p> +<p class="noottext"><a id="FN_36" href="#FNa_36" class="nootref">36</a> beschikken</p> +<p class="noottext"><a id="FN_37" href="#FNa_37" class="nootref">37</a> vrees</p> +<p class="noottext"><a id="FN_38" href="#FNa_38" class="nootref">38</a> duldt</p> +<p class="noottext"><a id="FN_39" href="#FNa_39" class="nootref">39</a> Wie op tijd zijn maatregelen treft</p> +<p class="noottext"><a id="FN_40" href="#FNa_40" class="nootref">40</a> zeide</p> +<p class="noottext"><a id="FN_41" href="#FNa_41" class="nootref">41</a> mijns weegs</p> +<p class="noottext"><a id="FN_42" href="#FNa_42" class="nootref">42</a> tegen mijn wil</p> +<p class="noottext"><a id="FN_43" href="#FNa_43" class="nootref">43</a> bron</p> +<p class="noottext"><a id="FN_44" href="#FNa_44" class="nootref">44</a> bij</p> +<p class="noottext"><a id="FN_45" href="#FNa_45" class="nootref">45</a> lust</p> +<p class="noottext"><a id="FN_46" href="#FNa_46" class="nootref">46</a> geluk</p> +<p class="noottext"><a id="FN_47" href="#FNa_47" class="nootref">47</a> schaam</p> +<p class="noottext"><a id="FN_48" href="#FNa_48" class="nootref">48</a> helpen</p> +<p class="noottext"><a id="FN_49" href="#FNa_49" class="nootref"><span id="corr05" class="corr" title="Bron: ">49</span></a> bewegen</p> +<p class="noottext"><a id="FN_50" href="#FNa_50" class="nootref">50</a> bij</p> +<p class="noottext"><a id="FN_51" href="#FNa_51" class="nootref">51</a> en laat mij voor wat ik ben</p> +<p class="noottext"><a id="FN_52" href="#FNa_52" class="nootref">52</a> vanwaar</p> +<p class="noottext"><a id="FN_53" href="#FNa_53" class="nootref">53</a> Ik zou er u niet minder graag om aanspreken.</p> +<p class="noottext"><a id="FN_54" href="#FNa_54" class="nootref">54</a> vreugde</p> +<p class="noottext"><a id="FN_55" href="#FNa_55" class="nootref">55</a> vrees</p> +<p class="noottext"><a id="FN_56" href="#FNa_56" class="nootref">56</a> ontmoeting</p> +<p class="noottext"><a id="FN_57" href="#FNa_57" class="nootref">57</a> wil nu zwijgen</p> +<p class="noottext"><a id="FN_58" href="#FNa_58" class="nootref">58</a> schoon</p> +<p class="noottext"><a id="FN_59" href="#FNa_59" class="nootref">59</a> park</p> +<p class="noottext"><a id="FN_60" href="#FNa_60" class="nootref">60</a> niets</p> +<p class="noottext"><a id="FN_61" href="#FNa_61" class="nootref">61</a> daarenboven</p> +<p class="noottext"><a id="FN_62" href="#FNa_62" class="nootref">62</a> indien het</p> +<p class="noottext"><a id="FN_63" href="#FNa_63" class="nootref">63</a> nu is al mijn vreugde verdwenen</p> +<p class="noottext"><a id="FN_64" href="#FNa_64" class="nootref">64</a> ooit</p> +<p class="noottext"><a id="FN_65" href="#FNa_65" class="nootref">65</a> nergens</p> +<p class="noottext"><a id="FN_66" href="#FNa_66" class="nootref">66</a> ooit</p> +<p class="noottext"><a id="FN_67" href="#FNa_67" class="nootref">67</a> Nooit had ik zoo droeve gedachten</p> +<p class="noottext"><a id="FN_68" href="#FNa_68" class="nootref">68</a> ergens</p> +<p class="noottext"><a id="FN_69" href="#FNa_69" class="nootref">69</a> onzeker</p> +<p class="noottext"><a id="FN_70" href="#FNa_70" class="nootref">70</a> zich zal houden</p> +<p class="noottext"><a id="FN_71" href="#FNa_71" class="nootref">71</a> en zij is</p> +<p class="noottext"><a id="FN_72" href="#FNa_72" class="nootref">72</a> ooit</p> +<p class="noottext"><a id="FN_73" href="#FNa_73" class="nootref">73</a> kwam er een</p> +<p class="noottext"><a id="FN_74" href="#FNa_74" class="nootref">74</a> Heere</p> +<p class="noottext"><a id="FN_75" href="#FNa_75" class="nootref">75</a> voorbijgaan</p> +<p class="noottext"><a id="FN_76" href="#FNa_76" class="nootref">76</a> alle verwanten</p> +<p class="noottext"><a id="FN_77" href="#FNa_77" class="nootref">77</a> of het</p> +<p class="noottext"><a id="FN_78" href="#FNa_78" class="nootref">78</a> ben het met haar overeengekomen</p> +<p class="noottext"><a id="FN_79" href="#FNa_79" class="nootref">79</a> in zijn dienst heeft</p> +<p class="noottext"><a id="FN_80" href="#FNa_80" class="nootref">80</a> en ook op slechte wijze verteerd</p> +<p class="noottext"><a id="FN_81" href="#FNa_81" class="nootref">81</a> lief</p> +<p class="noottext"><a id="FN_82" href="#FNa_82" class="nootref">82</a> grassprietje</p> +<p class="noottext"><a id="FN_83" href="#FNa_83" class="nootref">83</a> hij heeft sinds dien tijd voortdurend getreurd</p> +<p class="noottext"><a id="FN_84" href="#FNa_84" class="nootref">84</a> Die mij alles gunt wat goed voor mij is</p> +<p class="noottext"><a id="FN_85" href="#FNa_85" class="nootref">85</a> verstandig</p> +<p class="noottext"><a id="FN_86" href="#FNa_86" class="nootref">86</a> bewijs</p> +<p class="noottext"><a id="FN_87" href="#FNa_87" class="nootref">87</a> daalde</p> +<p class="noottext"><a id="FN_88" href="#FNa_88" class="nootref">88</a> tak</p> +<p class="noottext"><a id="FN_89" href="#FNa_89" class="nootref">89</a> leed</p> +<p class="noottext"><a id="FN_90" href="#FNa_90" class="nootref">90</a> held</p> +<p class="noottext"><a id="FN_91" href="#FNa_91" class="nootref">91</a> daardoor</p> +<p class="noottext"><a id="FN_92" href="#FNa_92" class="nootref">92</a> geeindigd</p> +<p class="noottext"><a id="FN_93" href="#FNa_93" class="nootref">93</a> verbijsterd</p> +<p class="noottext"><a id="FN_94" href="#FNa_94" class="nootref">94</a> praatjes</p> +<p class="noottext"><a id="FN_95" href="#FNa_95" class="nootref">95</a> daalde</p> +<p class="noottext"><a id="FN_96" href="#FNa_96" class="nootref">96</a> ooit</p> +<p class="noottext"><a id="FN_97" href="#FNa_97" class="nootref">97</a> lachte</p> +<p class="noottext"><a id="FN_98" href="#FNa_98" class="nootref">98</a> misdaad</p> +<p class="noottext"><a id="FN_99" href="#FNa_99" class="nootref">99</a> geheel</p> +<p class="noottext"><a id="FN_100" href="#FNa_100" class="nootref">100</a> dat het</p> +<p class="noottext"><a id="FN_101" href="#FNa_101" class="nootref">101</a> werd</p> + + +<span id="p48" class="pageno">48</span> + +</div> +<div class="achterkant"> + +<span id="pachterkant" class="pageno">[achterkant]</span> + +<div class="backcover"> +<div class="backcover2"> +<div class="backcover3"> + +<h1><big>LARENSCHE<br>KUNSTHANDEL</big><br> +<small>VILLA MAUVE</small><br> +LAREN. N=H.</h1> + +<hr class="ad"> +<hr class="ad"> + +<h2 class="ad"><big>Mauve=Tentoonstelling</big></h2> + +<p class="adcap">Gedurende de maand September a.s. wordt bij gelegenheid +van de onthulling van het herinneringsteeken voor ANTON MAUVE een zeer +belangrijke tentoonstelling gehouden van diens werken, door de gelukkige +bezitters daartoe welwillend in bruikleen afgestaan.</p> + +<div class="backcover4"> +NAMENS HET<br> +MAUVE-COMITÉ<br> +</div> + +<p class="right"> +<big>TONY OFFERMANS<br> +N. VAN HARPEN</big></p> + +</div> +</div> +</div> + +</div> <!-- sluiten achterkant --> + +<div class="TNbox"> +<h1>Opmerkingen van de bewerker</h1> + +<p>De tekst in dit bestand wordt weergegeven in de originele, verouderde spelling. +Er is geen poging gedaan de tekst te moderniseren.<br> +Afgebroken woorden aan het einde van de regel zijn stilzwijgend hersteld.<br> + +De voetnoten op elke bladzijde zijn hernummerd en verplaatst naar het eind van +respectievelijk de inleiding en het spel. +De laatste voetnoot op elke bladzijde eindigde met een punt; +deze punten zijn in het voetnootoverzicht verwijderd.<br> + +Overduidelijke druk- en spelfouten in het origineel zijn gecorrigeerd; deze zijn voorzien +van een <span class="corr" title="Bron: dnnne roed stipppellijn">dunne rode stippellijn</span>, +waarbij de Brontekst via een zwevende pop-up beschikbaar is.<br> + +De volgende correcties zijn aangebracht in de tekst:</p> +<table width="100%"> + <tbody> + <tr> + <th>Plaats</th> + <th>Bron</th> + <th>Correctie</th> + </tr> + <tr> + <td width="30%"><a href="#corr01">Bladzijde 19</a></td> + <td width="30%">DaI</td> + <td width="40%">Dat</td> + </tr> + <tr> + <td width="30%"><a href="#corr02">Bladzijde 27</a></td> + <td width="30%">[59],</td> + <td width="40%">,[59]</td> + </tr> + <tr> + <td width="30%"><a href="#corr03">Bladzijde 37</a></td> + <td width="30%">SANDERIJN.</td> + <td width="40%">[<i>Herplaatst voor volgende tekstregel</i>]</td> + </tr> + <tr> + <td width="30%"><a href="#corr04">Bladzijde 37</a></td> + <td width="30%">REINOUT.</td> + <td width="40%">[<i>Herplaatst voor volgende tekstregel</i>]</td> + </tr> + <tr> + <td width="30%"><a href="#corr05">Bladzijde 23 (voetnoot)</a></td> + <td width="30%">[<i>Niet in bron</i>]</td> + <td width="40%">49</td> + </tr> + </tbody> +</table> + +<p>De abele spelen +<i>Gloriant</i> (eBoek <a href="https://www.gutenberg.org/etext/14143">14143</a>) en +<i>Esmoreit</i> (eBoek <a href="https://www.gutenberg.org/etext/17644">17644</a>) +zijn ook beschikbaar als eBoek.</p> + +</div> + + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Een abel spel van Lanseloet van +Denemerken, by Anonymous + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LANSELOET VAN DENEMERKEN *** + +***** This file should be named 26387-h.htm or 26387-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/2/6/3/8/26387/ + + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> +</html> diff --git a/26387-h/images/front.jpg b/26387-h/images/front.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..0bd2866 --- /dev/null +++ b/26387-h/images/front.jpg diff --git a/26387-h/images/p001.png b/26387-h/images/p001.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c8a4d3f --- /dev/null +++ b/26387-h/images/p001.png diff --git a/26387-h/images/p047.png b/26387-h/images/p047.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..6b10182 --- /dev/null +++ b/26387-h/images/p047.png diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..cb89bf7 --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #26387 (https://www.gutenberg.org/ebooks/26387) |
