diff options
Diffstat (limited to '25871-8.txt')
| -rw-r--r-- | 25871-8.txt | 1396 |
1 files changed, 1396 insertions, 0 deletions
diff --git a/25871-8.txt b/25871-8.txt new file mode 100644 index 0000000..c2f9101 --- /dev/null +++ b/25871-8.txt @@ -0,0 +1,1396 @@ +Project Gutenberg's Tijdtafel der geschiedenis van het vaderland, by P. Best + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Tijdtafel der geschiedenis van het vaderland + In twintig lessen + +Author: P. Best + +Release Date: June 22, 2008 [EBook #25871] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TIJDTAFEL DER GESCHIEDENIS *** + + + + +Produced by Anna Tuinman, Eline Visser, Jeroen Hellingman +and the Online Distributed Proofreading Team at +http://www.pgdp.net + + + + + + + + + Tijdtafel + Der + Geschiedenis van het Vaderland. + + In Twintig Lessen, + + + + Door + + P. Best. + + Vele zaken in een kort bestek. + Wester. + + + Negendertigste druk. + + Prijs 7 1/2 cent. + + Zwolle.--W. E. J. Tjeenk Willink. + + 1886. + + + + + + + +Voorbericht voor den Achtsten Druk. + + +"Deze lessen late men den kinderen woordelijk uit het hoofd leeren. Bij +eerstbeginnenden kan men de voornaamste gebeurtenissen eerst kiezen, +om, wanneer men de geschiedenis bij wijze van cursus geheel heeft +doorloopen, bij eene herhaling de geheele les te nemen. + +"Mondeling onderwijs of schriftelijke opgaven moeten elke les +behoorlijk uitbreiden en toelichten. + +"Behalve de tijdtafel in twintig lessen, vindt men ten gerieve des +onderwijzers eene beknopte opgave van _uitvindingen enz.,_ waarop +ons vaderland roem mag dragen." + +_Zoo ver de voorrede van den eersten druk._ + +De achtste druk heeft geene verandering ondergaan. Ik ben dankbaar +voor het meer en meer toenemend gebruik; het strekt mij ten bewijze, +dat mijn arbeid niet nutteloos geweest is. Dat dit werkje de gunst +mijner medeonderwijzers moge behouden en steeds nuttig in het gebruik +bevonden worde, is de wensch van + + +Den Schrijver. + + +De negendertigste druk is zorgvuldig herzien. + + +A. G. + + + + + + + + +Tijdtafel der Geschiedenis van het Vaderland. + +Verdeeling. + + +1e Tijdvak. Van de vroegste tijden tot het begin der grafelijke + regeering: van omstreeks 100 v. C. tot 922 n. C. +2e Tijdvak. Van het begin der grafelijke regeering tot het vertrek + van Leicester in 1587. +3e Tijdvak. Van het vertrek van Leicester tot de komst der + Franschen: van 1587 tot 1795; het tijdvak van de + republiek der Vereenigde Nederlanden. +4e Tijdvak. Van de komst der Franschen tot de bevrijding van de + Fransche overheersching: van 1795 tot 1813. +5e Tijdvak. Van het herstel van Nederlands onafhankelijkheid tot + heden: van 1813 tot heden. + + + + + + + +1ste Les. + + +Eerste Tijdvak. + + +Jaren vóór Chr. + +100. De Friezen, Bataven enz. hier te lande. + 54. De Romeinen. De Bataven worden hunne bondgenooten. Julius + Cesar. + 11. Drusus onderwerpt de Friezen. + +Na Chr. + + 14. Germanicus. + 28. De Friezen staan tegen de Romeinen op. Apronius. + 48. De Friezen door de Romeinen opnieuw onderworpen. Corbulo. + 70. De Bataven staan tegen de Romeinen op. Claudius Civilis. + 71. Vernieuwd verbond tusschen de Bataven en Romeinen. Cerealis. +120. Keizer Hadrianus sticht het forum Hadriani, nu Voorburg. +260. Invallen der Franken en Saksen. +400. De naam _Bataven_ gaat in de geschiedenis verloren. + + + + +2de Les. + + +500. Clovis, eerste Christenkoning der Franken. +628. De Frankische koning Dagobert overwint de Friezen, maakt + zich daarna meester van het slot Wiltenburg bij Utrecht en sticht + aldaar eene Christen-kapel. +650. Eerste evangelieprediking in ons vaderland. Eligius, + Willebrord. +755. Bonifacius bij Dokkum door de Friezen vermoord. +768-814. Regeering van Karel den Groote. +785. Karel de Groote overwint de Friezen en dwingt hen tot + het Christendom. +810. Invallen der Denen en Noormannen. + + + + + + + +3de Les. + + +Tweede Tijdvak. + + +De Grafelijke Regeeering. + + +_Stamhuizen:_ + +1. Het Oude of Hollandsche huis (16 Graven, 1 Gravin: van 922-1299). +2. Het Henegouwsche huis (3 Graven, 1 Gravin: van 1299-1354). +3. Het Beiersche huis (3 Graven, 1 Gravin: van 1354-1433). +4. Het Bourgondische huis (2 Graven, 1 Gravin: van 1433-1482). +5. Het Oostenrijksche huis (3 Graven: van 1482-1581). + + +_a_) _Het Hollandsche huis_ (377 jaren). + +Dirk I, Dirk II, Arnoud, Dirk III, Dirk IV, Floris I, Dirk V, +Floris II, Dirk VI, Floris III, Dirk VII, Ada, Willem I, +Floris IV, Willem II, Floris V, Jan I. + + + 922. Dirk I wordt door Karel den Eenvoudige in het graafschap + bevestigd. + 985. Begin der oorlogen tegen de West-Friezen onder Dirk II. + 998. Graaf Arnoud sneuvelt in een slag tegen de West-Friezen. +1010. Laatste inval der Noormannen in ons land. +1015. Dirk III sticht Dordrecht. +1018. Slag bij Dordrecht. +1073. Godevaart de Bultenaar maakt zich meester van Holland en + sticht Delft. + + + + +4de Les. + + +1096. Begin der kruistochten. Godfried van Bouillon. +1170. Groote overstrooming. Men vangt zeevisch bij Utrecht. +1203. Ada van Holland. +1219. Willem I verovert Damiate in Egypte. +1247. Graaf Willem II wordt tot Roomsch-koning verheven. +1256. Willem II vindt in een oorlog tegen de West-Friezen zijn + dood in het ijs. +1275. Amsterdam krijgt zijn eerste handvest van graaf Floris V. +1277. De Dollart ontstaan. +1296. Floris V wordt vermoord. +1299. Dood van Jan I. Einde van het Hollandsche huis. + + + + +5de Les. + + +_b_) _Huis van Henegouwen_ (55 jaren). + +Jan II, 1299-1304. Willem III, 1304-1337. Willem IV, +1337-1345. Margaretha, 1345-1354. + + +1300. Amsterdam tot eene stad verheven. +1304. Inval der Vlamingen in Holland. Witte van Haamstede. +1313. Hongersnood en pest in West-Europa. +1323. Einde der oorlogen met Vlaanderen. +1339. Gelderland tot een hertogdom verheven. +1345. Willem IV sneuvelt bij Stavoren. +1349. Gravin Margaretha van Henegouwen stelt het bewind over + deze landen in handen van haar zoon Willem. Begin der + Hoeksche en Kabeljauwsche twisten. +1350. Eerst gebruik van vuurwapens hier te lande. Beleg van + Naarden. +1351. Margaretha overwint bij Veere, maar verliest een slag op + de Maas. +1354. Margaretha doet afstand van de regeering. + + + + +6de Les. + + +_c_) _Huis van Beieren_ (79 jaren). + +Willem V, 1354-1389. Albrecht, 1389-1404. Willem VI, +1404-1417. Jacoba, 1417-1433. + + +1357. Willem V wordt krankzinnig. Zijn broeder Albrecht wordt + ruwaard (regent). +1361. Slag bij Tiel tusschen Reinoud en Eduard van + Gelder. Heeckerens en Bronkhorsten. +1390. Schieringers en Vetkoopers in Friesland; Lichtenbergers + en Lokhorsten in Utrecht. +1417. Dood van Willem VI; zijne dochter Jacoba door de Hoekschen + gehuldigd. +1421. Amsterdam door brand vernield. St. Elisabethsvloed. De + Biesbosch ontstaan. +1425. Slag bij Alfen. Filips van Bourgondië als ruwaard erkend. +1428. Verdrag van Delft. +1433. Jacoba huwt met Van Borselen en moet hare graafschappen + en titels afstaan aan haar neef Filips van Bourgondië. +1436. Jacoba sterft op het huis Teilingen. + + + + +7de Les. + + +_d_) _Huis van Bourgondië_ (49 jaren). + +Filips I, 1433-1467. Karel I, 1467-1477. Maria, 1477-1482. + + +1465. Twist tusschen Arnoud en zijn zoon Adolf in Gelderland. +1477. Karel I, bijgenaamd de Stoute, sneuvelt bij Nancy. Zijne + dochter Maria volgt hem op. Groot-privilegie. Maria huwt + met Maximiliaan, aartshertog van Oostenrijk. Adolf van + Gelder sneuvelt bij Doornik. +1482. Jan van Schaffelaar springt van den toren te + Barneveld. Maria wordt opgevolgd door haar zoon Filips van + Oostenrijk, onder voogdij van zijn vader Maximiliaan. + + +_e_) _Huis van Oostenrijk_, (99 jaren). + +Filips II, 1482-1506. Karel II, 1506-1555. Filips III, 1555-1581. + + +1490. Jonker-Fransen-oorlog. +1491. Kaas- en broodvolk door Albrecht van Saksen beteugeld. +1492. De Hoeksche en Kabeljauwsche twisten eindigen. +1494. Filips de Schoone aanvaardt de regeering. +1496. Filips II huwt met Johanna, dochter van Ferdinand van + Arragon en Isabella van Castilië. +1500. Karel II te Gent geboren. +1515. Karel II wordt graaf van Holland en Zeeland, in +1517. Koning van Spanje, onder den naam van Karel I, en in +1520. Keizer van Duitschland, onder den naam van Karel V. + Hervorming. + + + + +8ste Les. + + +1521. Eerste plakkaat tegen de hervorming. +1528. Maarten van Rossum plundert 's-Gravenhage. Karel V wordt + heer van Utrecht. +1536. Karel van Egmond staat Groningen en Drente aan Karel V af. +1543. Gelderland onder Karel V, waardoor al de Nederlandsche + gewesten onder één hoofd komen. +1550. Bloei van Antwerpen. +1555. Karel V doet afstand van de regeering aan zijn zoon Filips + II, die daardoor koning van Spanje en vorst der Nederlanden + wordt. +1557. Overwinning door Egmond behaald bij St. Quentin. +1558. Karel V sterft. Slag bij Grevelingen. +1559. Margaretha van Parma wordt landvoogdes. Prins Willem van + Oranje (Willem I) wordt stadhouder over Holland, Zeeland, + Utrecht en West-Friesland. Filips vertrekt naar Spanje. +1564. Vertrek van Granvelle. +1565. Onlusten in de Nederlanden. Afkondiging der + inquisitie. Verbond der Edelen of compromis. +1566. Smeekschrift der Edelen. Hendrik van Brederode. De naam + _Geuzen_. Beeldenstorm. +1567. Vele ingezetenen, onder welke Willem van Oranje, verlaten + het land. Komst van den hertog van Alva. +1568. Alva wordt landvoogd. Lodewijk van Nassau in + Groningen. Slag bij Heiligerlee. Adolf van Nassau sneuvelt. + Begin van den tachtigjarigen oorlog. De graven van Egmond + en Hoorne onthoofd. Lodewijk bij Jemgum verslagen. Prins + Willem trekt met een leger over de Maas. + + + + +9de Les. + + +1570. Herman de Ruiter verrast Loevestein. Allerheiligenvloed. +1572. Tiende penning. Den Briel ingenomen door de + Watergeuzen. Jakob Simonszoon de Rijk. Lumey. Het grootste + gedeelte van Holland, Zeeland, Overijsel en Friesland kiest de + zijde van Willem I. Zutfen en Naarden door de Spanjaarden + bezet. Lodewijk verrast Bergen in Henegouwen. +1573. Inneming van Haarlem. Ripperda. Kenau Simons + Hasselaar. Alkmaars victorie. Slag op de Zuiderzee. Cornelis + Dirkszoon van Monnikendam. Alva vertrekt. +1574. Don Louis de Requesens wordt landvoogd. Slag op de + Mookerheide. Lodewijk en Hendrik van Nassau sneuvelen. Beleg + en ontzet van Leiden. Pieter Adriaansz. van der Werff. Jan van + der Does. Boisot. +1575. Begin van het burgerlijk jaar voor het eerst op den eersten + Januari. De hoogeschool te Leiden gesticht. +1576. Dood van Requesens. Pacificatie (bevrediging) van Gent. Don + Jan van Oostenrijk landvoogd. +1577. Unie van Brussel. Eeuwig edict van Don Jan. Zijn verraad. +1578. Amsterdam verlaat de Spaansche zijde. De hertog van Anjou + beschermheer der Nederlanden. +1579. Unie van Atrecht. Unie van Utrecht. Parma neemt Maastricht. +1580. Groningen door Rennenberg verraden. Beleg van Steenwijk. +1581. De Staten zweren Filips plechtig af. +1582. Aanslag op het leven van Prins Willem I door Jan Jauregui. +1583. Aanslag van Anjou op Antwerpen (Fransche furie). +1584. Prins Willem van Oranje (Willem I) door Balthazar Gerards + verraderlijk vermoord. Zijn zoon Maurits komt aan het hoofd + van den raad van state. +1585. De souvereiniteit over de Nederlanden aangeboden eerst aan + Frankrijk en daarna aan Engeland. Maurits wordt stadhouder van + Holland en Zeeland. Parma neemt Antwerpen. Komst van den graaf + van Leicester. +1586. Johan van Oldenbarneveld wordt advocaat van Holland. +1587. Leicester vertrekt. + + + + +10de Les. + + +Derde Tijdvak. + +De Republiek der Vereenigde Nederlanden. + + +1588. De onoverwinlijke vloot vernield. +1590. Breda door middel van een turfschip ingenomen. +1591-1592. Prins Maurits verovert Zutfen, Deventer, Delfzijl, + Hulst, Nijmegen, Steenwijk en Koevorden. +1594. Groningen door Maurits aan de unie teruggebracht. +1595. Eerste tocht der Nederlanders naar Oost-Indië. +1596. De Nederlanders en Engelschen plunderen Cadix. +1596-1597. Overwintering op Nova-Zembla. Heemskerk en Barents. +1597. Maurits neemt Rijnberk, Meurs, Grol en + Bredevoort. Gevecht bij Turnhout. +1598. Filips staat de Nederlanden aan zijne dochter Isabella + af en sterft. +1600. Slag bij Nieuwpoort, in welken prins Maurits op den + aartshertog Albertus van Oostenrijk de overwinning + behaalt. +1602. De Oost-Indische compagnie opgericht. +1604. Ostende na een beleg van drie jaren door de Spanjaarden + ingenomen. +1606. Heldendood van Reinier Claassens. Ontdekking van + Nieuw-Holland. +1607. Zeeslag bij Gibraltar. Jacob van Heemskerk sneuvelt. De + Ruiter geboren. +1609. Twaalfjarig bestand gesloten. De Nederlanders vestigen + zich in Japan. +1612. Droogmaking van de Beemster. +1614. De Groenlandsche of Noordsche compagnie opgericht. + + + + +11de Les. + + +1618 en 1619. Staats- en kerktwisten. Dordtsche synode. +1619. Johan van Oldenbarneveld onthoofd. Hugo de Groot + en Hoogerbeets tot levenslange gevangenschap + veroordeeld. Batavia gesticht. J. Pz. Coen. +1621. Einde van het twaalfjarig bestand. De West-Indische + compagnie opgericht. Hugo de Groot ontvlucht het slot + Loevestein. +1622. Maurits ontzet Bergen op Zoom. +1623. Samenzwering tegen prins Maurits. Jan Faassen. +1625. Dood van prins Maurits; zijn broeder Frederik + Hendrik volgt hem op, behalve in Groningen en Drente. +1626. Frederik Hendrik maakt zich meester van Oldenzaal + en in +1627. van Grol. +1628. Piet Hein verovert de Spaansche zilvervloot. +1629. Piet Hein sneuvelt. Inval van de keizerlijken en + Spanjaards in de Nederlanden. Inneming van Wezel. + 's-Hertogenbosch ingenomen. Cornelis Tromp geboren. +1632. Frederik Hendrik verovert Venlo, Roermond, Maastricht + en andere plaatsen. Ernst Casimir sneuvelt. +1635. Verbond met Frankrijk. +1637. Dwaze tulpenhandel. +1639. Maarten Harpertsz. Tromp overwint de Spanjaarden + bij Duins. + + + +12de Les. + + +1640. Frederik Hendrik wordt stadhouder van Groningen en Drente. +1647. Dood van Frederik Hendrik; zijn zoon Willem II wordt + stadhouder. +1648. Vrede te Munster. Einde van den tachtigjarigen oorlog. + Bloei der republiek. +1650. Binnenlandsche oneenigheden. Willem Frederik waagt + een aanslag op Amsterdam. Dood van Willem II. Willem III + geboren. +1650-1672. Eerste stadhouderloos tijdvak. +1651. Groote vergadering van de algemeene staten te + 's-Gravenhage. Jacob Cats. Acte van navigatie. +1652. Eerste Engelsche oorlog. Olivier Cromwell. M. H. Tromp, + de Ruiter, Evertsen, de With. +1653-1672. Jan de Witt raad-pensionaris van Holland. +1653. Driedaagsche zeeslag tusschen Tromp en Blake. Zeeslag + bij Livorno. Jan van Galen sneuvelt. Zeeslag bij + Terheiden. M. H. Tromp sneuvelt. +1654. Vrede met Engeland te Westminster. Acte van seclusie. +1657. Tocht van de Ruiter naar de Middellandsche zee ter + beteugeling der zeeroovers. + + + +13de Les. + + +1658. De heer van Wassenaar-Obdam vertrekt met eene vloot naar + de Oostzee om de Denen tegen de Zweden te helpen, en + overwint de Zweedsche vloot in de Sont. Ceylon veroverd + op de Portugeezen. +1659. De Ruiter verovert Nyborg op de Zweden. +1662. Formosa verloren. Antonius Hambroek. +1665. Tweede oorlog met Engeland. Ongelukkige zeestrijd tegen de + Engelschen. Van Wassenaar-Obdam en Kortenaar sneuvelen. De + Ruiter tot opperbevelhebber benoemd. +1666. In Juni de vierdaagsche zeeslag tusschen de Ruiter en Monk + en in Augustus de tweedaagsche. De Engelschen plunderen + Terschelling. +1667. Tocht van de Ruiter en Cornelis de Witt naar Chattam. + Vrede te Breda. Suriname door Engeland afgestaan. Eeuwig + edict. +1668. Triple alliantie of drievoudig verbond tusschen Nederland, + Engeland en Zweden. Vrede te Aken. +1672. Oorlog met Frankrijk, Engeland, Munster en Keulen. De + vijanden maken snelle vorderingen in ons land. Zeeslag bij + Solebay. Van Gent sneuvelt. Binnenlandsche onlusten. + Vernietiging van het eeuwig edict. Willem III wordt + stadhouder. De gebroeders Jan en Cornelis de Witt + vermoord. Groningen dapper verdedigd. + + + +14de Les. + + +1673. De Engelsch-Fransche vloot geslagen door de Ruiter. Nieuwe + overwinning van de Ruiter voor Kijkduin. +1674. Vrede met Engeland te Westminster. Willem III noodzaakt de + Franschen de veroverde steden te verlaten. +1676. Laatste tocht van de Ruiter. Hij sneuvelt in een zeestrijd + tegen de Franschen bij het eiland Sicilië. +1678. Vrede met Frankrijk te Nijmegen. Slag bij St. Denys. +1685. Herroeping van 't edict van Nantes. Vele Fransche + vluchtelingen komen in ons land. +1688. Prins Willem III steekt met eene vloot naar Engeland over + en wordt in +1689. met zijne gemalin door de Engelsche natie tot koning en + koningin van Engeland uitgeroepen. De Franschen verklaren + ons land en Engeland den oorlog. Groot verbond van Weenen. + + + +15de Les. + + +1690. De Franschen behalen eene overwinning op het leger der + bondgenooten bij Namen en op de Engelsch-Nederlandsche + vloot bij Bevesier. +1691. De Fransche kapers doen ons veel nadeel. Dood van + C. Tromp. +1692. Zeeslag bij kaap La Hogue, waarin de + Engelsch-Nederlandsche vloot overwint. +1693. Slag bij Neerwinden. +1697. Vrede met Frankrijk te Rijswijk. Czaar Peter de Groote + bezoekt ons land. +1702. Dood van Willem III. Spaansche successie- of + erfopvolgingsoorlog. Marlborough. Eugenius. Ouwerkerk. + Coehoorn. Jan Willem Friso. +1702-1747. Tweede stadhouderloos tijdvak. +1704. De hertog van Marlborough behaalt verscheidene + overwinningen op de Franschen. Verovering van Gibraltar. +1706. Marlborough wint de slag bij Ramillies op de Franschen. +1709. Slag bij Malplaquet. +1710. Vredesonderhandelingen te Geertruidenberg. +1711. Prins Jan Willem Friso, neef van Willem III, verdrinkt + aan den Moerdijk. +1713. Vrede te Utrecht. Einde van den Spaanschen + successie-oorlog. + + + +16de Les. + + +1715. Barrière-tractaat. +1718. Viervoudig verbond tusschen onze staten, Oostenrijk, + Frankrijk en Engeland. De eerste koffie komt van Java. +1720. Actie-handel. +1743. De staten nemen deel aan den Oostenrijkschen + erfopvolgings-oorlog. +1745. De staten sluiten een viervoudig verbond met Engeland, + Saksen en Oostenrijk. +1747. Inval der Franschen in ons land. Binnenlandsche + onlusten. Willem Karel Hendrik Friso wordt als Willem IV + algemeen erfstadhouder der Vereenigde Nederlanden. + Bergen op Zoom ingenomen. +1748. Vrede te Aken. Frankrijk geeft ons land de veroverde + plaatsen en aan Oostenrijk de Zuidelijke Nederlanden + terug +1751. Dood van Willem IV. Prinses Anna gouvernante. +1758. Engelsche en andere kapers benadeelen onze koopvaardij. +1759. Dood van de gouvernante. De hertog van Brunswijk. +1766. Willem V aanvaardt de regeering. +1780. Patriotten en prinsgezinden. Engeland verklaart ons land + den oorlog. +1781. Slag bij Doggersbank. Zoutman. + + + +17de Les. + + +1784. Vrede met Engeland. Keizer Jozef eischt de opening der + Schelde. +1785. Keizer Jozef wordt met tien millioen gulden tevreden + gesteld. Willem V verlaat den Haag. +1786. Onlusten te Elburg en te Hattem. Exercitie-genootschappen. +1787. De Pruisen bezetten Amsterdam. Vele patriotten nemen de + vlucht naar de Zuidelijke Nederlanden en Frankrijk. +1793. De Fransche nationale conventie verklaart onzen stadhouder + den oorlog. Dumouriez rukt met een leger ons vaderland + binnen. +1795. De Franschen trekken over de Waal. De stadhouder Willem + V vertrekt met zijn gezin naar Engeland. Vrijheidsboomen. + Ons land krijgt den naam van Bataafsche republiek. + + + +Vierde Tijdvak. + +De Fransche Overheersching. + + +1796. Al onze O. I. bezittingen, behalve Java en de Kaap de + Goede Hoop, gaan aan de Engelschen verloren. +1797. De vice-admiraal de Winter wordt door de Engelschen bij + Kamperduin geslagen en gevangen genomen. +1799. Landing der Engelschen en Russen in Noord-Holland. Slagen + bij Bergen en Castricum. +1802. Vrede te Amiens. De overzeesche bezittingen, behalve + Ceylon, worden teruggegeven. Handel en zeevaart herleven. +1803. Nieuwe oorlog met de Engelschen, die al onze terugkeerende + koopvaardijschepen wegnemen. + + + +18de Les. + + +1804. Napoleon, keizer der Franschen. +1805. Rutger Jan Schimmelpenninck wordt raad-pensionaris der + Bataafsche republiek. +1806. Verbeterd onderwijs ingevoerd. De Kaapkolonie door + de Engelschen vermeesterd. Lodewijk Napoleon wordt koning + van Holland en ons land het koninkrijk Holland. Willem V + sterft te Brunswijk. Continentaal stelsel. +1807. Leidens ramp. +1809. Landing der Engelschen op Walcheren. Vlissingen + gebombardeerd. +1810. Lodewijk staat de kroon af ten behoeve van zijn + zoon. Nederland wordt bij Frankrijk ingelijfd. +1811. Java door de Engelschen genomen. +1812. Napoleons tocht naar Rusland. + +1813. Slag bij Leipzig. Omwenteling. Van Hogendorp, van der + Duijn van Maasdam en van Limburg Stirum stellen zich in + naam van den prins van Oranje aan het hoofd des bestuurs. + Willem Frederik, prins van Oranje, komt uit Engeland + terug. + + + +19de Les. + + +Vijfde Tijdvak. + +Het Koninkrijk der Nederlanden. + + +1814. Aanneming der grondwet. De prins van Oranje als + souverein vorst gehuldigd. Nederland krijgt zijne koloniën + terug met uitzondering van de Kaap de Goede Hoop, + Demerary, Berbice en Essequibo. De Franschen ontruimen + de laatste vestingen. +1815. De souvereine vorst aanvaardt de regeering over de + zeventien Nederlandsche gewesten onder den naam Willem I, + koning der Nederlanden. Napoleon keert terug van Elba. + Slag bij Waterloo. De Militaire Willems-orde en de orde + van den Nederlandschen Leeuw worden ingesteld. Napoleon + op St. Helena. +1816. Bombardement van Algiers door den vice-admiraal Van + Capellen en lord Exmouth. +1818. De slavenhandel afgeschaft. +1820. Nieuw stelsel van munten, maten en gewichten, het + metrieke stelsel, ingevoerd. Vele nieuwe straatwegen + aangelegd en groote kanalen gegraven. +1825. Zware overstrooming, vooral in Noord-Holland. +1825-1830. Hevige oorlog op Java. Diepo Negoro. +1828. Belgische unie. +1830. Opstand van België. Bombardement van Antwerpen door + den generaal Chassé. +1831. Zelfopoffering van Van Speyk. Tiendaagsche + veldtocht. Slagen bij Hasselt en Leuven. +1832. Engeland en Frankrijk leggen beslag op onze schepen + en blokkeeren de havens. Belegering der citadel van + Antwerpen door de Franschen. +1833. Wapenstilstand. +1839. Vrede met België. Opening van den spoorweg van Amsterdam + naar Haarlem. + + + +20ste Les. + + +1840. Willem I draagt de regeering over aan zijn zoon Willem II. +1844. Financieele nood. Van Hall. +1848. Herziening der grondwet. +1849. Dood van koning Willem II. Zijn zoon Willem III volgt hem + op. Het eiland Bali onderworpen. +1853. De droogmaking der Haarlemmermeer voltooid. +1861. Overstrooming van de Bommelerwaard. +1863. De slavernij in West-Indië afgeschaft. +1866. Veepest en cholera. Limburg van Duitschland losgemaakt. +1870. Oorlog tusschen Frankrijk en Duitschland. Troepenbeweging + in ons land. +1872. De Nederlanders ontruimen de kust van Guinea. +1874. Vestiging der Nederlanders in Atjeh. Droogmaking van + het IJ. +1876. Overstrooming in Brabant en Gelderland. Opening van het + Noordzee kanaal. +1877. Dood van koningin Sophia. +1879. Huwelijk van koning Willem III met prinses Emma van + Waldeck. Prins Hendrik sterft. Dood van Willem, prins van + Oranje. +1880. Watersnood in Brabant en de Bommelerwaard. +1881. Dood van prins Frederik. +1883. Wereldtentoonstelling te Amsterdam. + + + + +Uitvindingen, Groote Werken, enz. + + + 40. Claudius Civilis doet de eerste aarden dijken langs den + Rijn maken. + 800. Karel de Groote laat den bijbel in de landtaal overzetten. +1280. Papier uit lompen vervaardigd. +1334. Friesche monniken beginnen veen tot turf te steken. +1346. Willem Beukelszoon van Biervliet vindt het haringkaken uit. +1400. De eerste watermolens in Noord-Holland gebouwd.--Hubert en + Jan van Eyck vinden het schilderen met olieverf uit. +1416. Eerste haringnet, _vleet_ genaamd, te Hoorn gebreid. +1423. Uitvinding der boekdrukkunst door Laurens Jansz. Coster + te Haarlem. +1439. Eerste windmolens te Westzaan gebouwd. +1450. De bleekerijen te Haarlem gevestigd. +1460. De zeedijken het eerst met paalwerk bevestigd. +1473. De eerste lettergieterij te Haarlem. +1477. Te Delft wordt de eerste bijbel in de Nederlandsche taal + gedrukt. +1482. De bommen te Venlo uitgevonden. +1580. Jan van den Kornput maakt bij de belegering van Steenwijk + het eerst van de telegraaf gebruik. +1590. Uitvinding van den microscoop door Z. Jansen te Middelburg. +1592. Eerste houtzaagmolens door Cornelis Cornelisz. te Uitgeest + gebouwd. +1600. Petrus Plancius vervaardigt de eerste zeekaarten. De + moddermolens worden uitgevonden. Joh. Fabricius, een Fries, + ontdekt de zonnevlekken. Jacob Metius vindt de verhouding + van de middellijn tot den omtrek des cirkels, als ten + naastenbij 113 tot 355. Hans Lippershey vindt den + verrekijker uit. +1609. Simon Steven brengt de tiendeelige breuken in gebruik en + vindt den zeilwagen uit. +1612. W. Snellius meet het eerst een boog van den meridiaan. +1620. De eerste bandmolens te Leiden opgericht. Invoering van het + gezegeld papier. Uitvinding van het stoppen der vijandelijke + havens. +1627. Cornelis Drebbel van Alkmaar vindt den thermometer uit. +1637. De statenbijbel uitgegeven. Goudsche pijpen. +1652. De eerste Nederlandsche courant gedrukt te Amsterdam. +1657. Uitvinding van het slinger-uurwerk door Christiaan Huygens + van 's-Gravenhage. +1666. Jan de Witt vindt de kettingkogels uit. +1672. De slangbrandspuiten en straatlantaarns door Jan van der + Heyde te Amsterdam uitgevonden. +1690. M. M. Bakker vindt de scheepskameelen uit en Jacob van der + Werken een werktuig om te heien. +1732. Pieter Straat en Pieter van der Deuren leggen steenglooiingen + langs de zeedijken tegen den paalworm. +1750. Cornelis Ploos van Amstel vindt uit de kunst om prenten in + kleuren te drukken, en P. van Musschenbroek de Leidsche flesch. +1754. De vijzelmolens uitgevonden. +1773. Het hellend scheprad uitgevonden. +1825. Het Groot Noordhollandsch kanaal voltooid. +1836. Gasfabrieken. +1853. Amsterdamsche duinwaterleiding. +1860. Staatsspoorwegen. (Brug bij Kuilenburg en den Moerdijk.) +1867. Afdamming der Oosterschelde. +1876. Het Noordzee-kanaal geopend. + + + +Geleerde en Wetenschappelijke Stichtingen, enz. + + +1330. De Deventer-school door Gerard Groote gesticht. +1450. Rederijkerskamers. +1575. De Hoogeschool te Leiden. +1585. De Hoogeschool te Franeker (opgeheven 1843). +1614. De Hoogeschool te Groningen. +1630. De Doorluchte school te Deventer. +1632. De Doorluchte school te Amsterdam, thans Hoogeschool. +1636. De Hoogeschool te Utrecht. +1647. De Hoogeschool te Harderwijk (opgeheven 1817). +1752. De Hollandsche maatschappij van Wetenschappen te Haarlem. +1766. Maatschappij van Nederlandsche letterkunde te Leiden. +1768. Het Zeeuwsch genootschap te Middelburg. +1769. Bataafsch genootschap van Proefondervindelijke Wijsbegeerte + te Rotterdam opgericht. +1778. Het Provinciaal Utrechtsch genootschap opgericht. Teylers + stichting te Haarlem. +1782. De kweekschool voor de zeevaart te Amsterdam. +1784. De maatschappij tot Nut van 't Algemeen. +1788. De maatschappij Felix Meritis te Amsterdam. +1790. Instituut voor doofstommen te Groningen. Guyot. +1797. Het Nederlandsche Zendeling-genootschap opgericht. +1804. De Nederlandsche spelling vastgesteld. +1806. Wet op het lager onderwijs ingevoerd. De Hollandsche + maatschappij van fraaie kunsten en wetenschappen te Amsterdam, + Rotterdam, Leiden en 's Hage. +1808. Het koninklijk Nederlandsch instituut voor kunsten en + wetenschappen. Het instituut voor blinden te Amsterdam. +1813. Het Nederlandsch bijbel-genootschap opgericht. +1814. De koninklijke Militaire akademie te Breda, de + vee-artsenijschool te Utrecht en de koninklijke akademie voor + de Marine te Medemblik, thans te Willemsoord, opgericht. +1818. De maatschappij van weldadigheid opgericht. +1822. De maatschappij tot zedelijke verbetering der gevangenen. +1824. Oprichting der handel-maatschappij. Oprichting der + koninklijke akademie te Delft. +1857. Nieuwe wet op het lager onderwijs, herzien in 1878. +1863. Wet op het middelbaar onderwijs. +1873. Het aardrijkskundig genootschap opgericht. +1876. Wet op het hooger onderwijs. +1877. De universiteit te Amsterdam opgericht. + + + +Zeevaart. + + +1340. Vaart op de Oostzee door de Stavoorners. +1594. Tocht naar het Noorden door W. Barents en J. H. van + Linschoten. +1595. Tweede tocht naar het Noorden, door W. Barents en Jakob van + Heemskerk. Eerste tocht om de kaap de Goede Hoop naar + Oost-Indië door C. en F. Houtman. +1595. Derde tocht om het Noorden, door Heemskerk, Barents en + J. C. de Rijk. Overwintering op Nova-Zembla. +1598. Reis om den aardbol door Olivier van Noort. De zeevaarders + Jacob Mahu, Simon Cordes, Sebald de Weerd, Dirk Cornelis + van China doorkruisen de Zuidzee. +1602. Wolfert Harmsen doet verscheidene ontdekkingen. +1606. Willem Jansen ontdekt Nieuw-Holland. +1614. J. van Spilbergen doet een reis om de aarde. +1616. Reis om de aarde door Schouten en Le Maire. +1623. Reis om de aarde door Jacob L'Hermite. +1642. Abel Tasman ontdekt Nieuw-Zeeland en het eiland van + Diemensland, nu Tasmanië geheeten. +1721. Jacob Roggeveen doet eene reis om de aarde. +1824. Willinck doet eene reis om de aarde. +1871. Geregelde stoomvaart op Java. +1878. Hervatting der Noordpooltochten. + + + + +Stadhouders uit het Huis van Nassau-Oranje. + + +Willem, bijgenaamd _de Rijke_, Graaf van Nassau-Dillenburg enz., +had onder zijne twaalf kinderen vijf zonen, die in de geschiedenis +onzes lands met roem bekend zijn. Zij zijn: Willem I, Jan _de Oude_, +Lodewijk, Hendrik en Adolf. + +Adolf sneuvelde in den slag bij Heiligerlee, 1568; Lodewijk en Hendrik +op de Mookerheide, 1574. + +Willem I erfde van zijn oom Reinier van Châlons het prinsdom +Oranje. Hij was stadhouder van _Holland_, _Zeeland_, _Utrecht_, +_Friesland_, _Groningen_, _Overijsel_ en _Drente_. Geb. 1533, +gest. 1584. + +Maurits, zijn zoon, volgde hem op en was stadhouder van _Gelderland_, +_Holland_, _Zeeland_, _Utrecht_ en _Overijsel_. Geb. 1567, gest. 1625. + +Frederik Hendrik, jongste zoon van Willem I, was Maurits' opvolger +en stadhouder van _Gelderland_, _Holland_, _Zeeland_, _Utrecht_, +_Groningen_, _Overijsel_ en _Drente_. Geb. 1584, gest. 1647. + +Willem II, zijn zoon, was zijn opvolger in de stadhouderlijke +waardigheid over dezelfde provinciën. Geb. 1626, gest. 1650. + +Willem III, zoon van Willem II, werd in 1672 stadhouder +van _Gelderland_, _Holland_, _Zeeland_, _Utrecht_ en +_Overijsel_. Geb. 1650, gest. 1702. + +Met den dood van Willem III eindigt de Oranje-stam in de mannelijke +lijn. + + + +Stadhouders uit het Huis van Nassau-Dietz. + + +Jan _de Oude_, graaf van Nassau, werd stadhouder van _Gelderland_, en +stierf in 1606. Zijn zoon Willem Lodewijk werd door zijn oom Willem +I met het stadhouderschap over _Friesland_, _Groningen_ en _Drente_ +begiftigd. Geb. 1560, gest. 1620. + +Ernst Kasimir, zijn broeder, volgde hem op als stadhouder van +_Friesland_, later ook van _Groningen_ en _Drente_. Geb. 1575, +gest. 1632. + +Hendrik Kasimir I, zijn zoon, volgde hem in zijne waardigheid +op. Geb. 1611, gest. 1640. + +Willem Frederik, zijn broeder, was zijn opvolger als stadhouder van +_Friesland_, later van _Groningen_ en _Drente_. Door zijn huwelijk +met Albertina Agnes, dochter van Frederik Hendrik, werd het huis van +Nassau-Dietz met het huis van Oranje-Nassau vereenigd. Geb. 1613, +gest. 1664. + +Hendrik kasimir II, zijn zoon, volgde hem in zijne waardigheid +op. Geb. 1657, gest. 1696. + +Johan Willem Friso, zijn zoon, verkreeg in 1696 de waardigheid +zijns vaders. Willem III benoemde hem tot zijn erfgenaam. Geb. 1687, +gest. 1711. + +Willem IV, zijn zoon, kreeg het stadhouderschap zijns vaders; +in 1747 werd deze prins erfstadhouder over al de gewesten onzes +vaderlands. Geb. 1711, gest. 1751. + +Willem V, zijn zoon, aanvaardde in 1766 de waardigheid zijns +vaders. Met zijn vertrek in 1795 eindigde de stadhouderlijke +regeering. Geb. 1748, gest. 1806. + +Zijn zoon Willem Frederik werd in 1815, onder den titel van Willem I, +koning der Nederlanden. Geb. 1772, gestorven 1843. + +Willem II regeerde van 1840 tot 1849. Hij werd geboren 1792 en +stierf 1849. Opgevolgd door Willem III, den thans regeerenden +koning. Geb. 1817. + + + + + + + + + + + + + + +Beknopt Leerboek der Scheikunde, + +Door Dr. W. Meijeringh, + +Leeraar aan de Hoogere Burgerschool te Arnhem. + +Met 65 houtsneden. 106 bladz. Prijs f 1.-. + + + + +Historisch-Geographische Atlas + +der Algemeene en Vaderlandsche Geschiedenis, + +Zevende vermeerderde en verbeterde druk + +Herzien Door Dr. W. J. A. _Huberts_, + +Directeur der Rijks Hoogere Burgerschool te Zwolle. + +_109 Kaarten op 40 bladen. Prijs ing. f 5.40, geb. f 5.90._ + +In _de Gids_ van Aug. 1881 leest men: + + + _"Een atlas, die den zevenden druk bereikt heeft, heeft + eigenlijk geen beoordeeling noodig: een goedkeurend oordeel, + uitgesproken door de vele gebruikers, vertoont hij op het + titelblad._ + + _A._ P." + + + +Oro-Hydrographische en Staatkundige Atlas, + +Door J. Kuijper & N. W. Posthumus. + +_5e_ veel vermeerderde druk, 1883. + +Herzien door J. Kuijper & P. H. Witkamp. + +_Prijs, ingenaaid kat. rug f 3.-, gebonden f 3.50._ + +Aan dezen nieuwen druk is zonder prijsverhooging toegevoegd: +Een Overzicht van de Talen, Spelling en beteekenis van een aantal +eigennamen, benevens eene lijst van eenige in de geografie meest +voorkomende woorden door P. H. Witkamp. + + + +W. B. Kuijpers, Reiskaart van Nederland. + +_Zesde druk._ Gekleurd f 0.80. In omslag f 1.-. Hoog 58, breed 47 +Ned. duimen binnen den rand. + + + "Veel kaarten en atlassen zijn er van Nederland, maar weinig + kaarten zoo handig en practisch als de hierboven genoemde. In + een klein bestek heeft men een nauwkeurigheid en volledigheid + zooals men zelden aantreft." (_Vaderland_.) + + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Tijdtafel der geschiedenis van het +vaderland, by P. Best + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TIJDTAFEL DER GESCHIEDENIS *** + +***** This file should be named 25871-8.txt or 25871-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/5/8/7/25871/ + +Produced by Anna Tuinman, Eline Visser, Jeroen Hellingman +and the Online Distributed Proofreading Team at +http://www.pgdp.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |