diff options
| author | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:19:15 -0700 |
|---|---|---|
| committer | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:19:15 -0700 |
| commit | f60696bd49c2b75d1d790eefbc37a7e52c338ca1 (patch) | |
| tree | 52f164c56d39c4b23bd64a49555c04d065991acb /25871-h | |
Diffstat (limited to '25871-h')
| -rw-r--r-- | 25871-h/25871-h.htm | 3071 |
1 files changed, 3071 insertions, 0 deletions
diff --git a/25871-h/25871-h.htm b/25871-h/25871-h.htm new file mode 100644 index 0000000..da75edb --- /dev/null +++ b/25871-h/25871-h.htm @@ -0,0 +1,3071 @@ + +<!DOCTYPE html +PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd"> + +<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source, using XSLT. If you find any mistakes, please edit the XML source. --> +<html lang="nl-1900"> +<head> +<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=ISO-8859-1"> + +<title>Tijdtafel der geschiedenis van het Vaderland</title> +<link rel="schema.DC" href="http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/"> +<meta name="author" content="P. Best"> +<meta name="DC.Creator" content="P. Best"> +<meta name="DC.Title" content="Tijdtafel der geschiedenis van het Vaderland"> +<meta name="DC.Date" content="#####"> +<meta name="DC.Language" content="nl-1900"><style type="text/css"> +/* Standard CSS stylesheet */ + + + +body +{ +font: 100%/1.2em "Times New Roman", Times, serif; +margin: 1.58em 16%; +text-align: left; +} + +.titlePage +{ +border: #DDDDDD 2px solid; +margin: 3em 0% 7em 0%; +padding: 5em 10% 6em 10%; +} + +h1.docTitle +{ +font-size:1.6em; +line-height:2em; +} + +h2.byline +{ +font-size:1.1em; +font-weight:normal; +line-height:1.44em; +} + +span.docAuthor +{ +font-size:1.2em; +font-weight:bold; +} + +h2.docImprint +{ +font-size:1.2em; +font-weight:normal; +} + +.transcribernote +{ +background-color:#DDE; +border:black 1px dotted; +color:#000; +font-family:sans-serif; +font-size:80%; +margin:2em 5%; +padding:1em; +} + +.div0 +{ +padding-top: 5.6em; +} + +.div1 +{ +padding-top: 4.8em; +} + +.index +{ +font-size: 80%; +} + +.div2 +{ +padding-top: 3.6em; +} + +.div3, .div4, .div5 +{ +padding-top: 2.4em; +} + +.footnotes .body, +.footnotes .div1 +{ +padding: 0; +} + +h1, h2, h3, h4, h5, h6, .pseudoh1, .pseudoh2, .pseudoh3, pseudoh4 +{ +clear: both; +font-style: normal; +text-transform: none; +} + +h3, .pseudoh3 +{ +font-size:1.2em; +line-height:1.2em; +} + +h3.label +{ +font-size:1em; +line-height:1.2em; +margin-bottom:0; +} + +h4, pseudoh4 +{ +font-size:1em; +line-height:1.2em; +} + +h4.lghead +{ +margin-left:10%; +margin-right:10%; + +} + +.alignleft +{ +text-align:left; +} + +.alignright +{ +text-align:right; +} + +.alignblock +{ +text-align:justify; +} + +p.tb, hr.tb +{ +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +text-align: center; +} + +p.poetry +{ +margin:0 10% 1.58em; +} + +span.hemistich /* invisible text to achieve visual effect of hemistich indentation. */ +{ +color: white; +} + +p.line +{ +margin:0 10%; +} + +p.argument, p.note, p.tocArgument +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +text-indent:0; +} + +p.argument, p.tocArgument +{ +margin:1.58em 10%; +} + +p.tocChapter +{ +margin:1.58em 0%; +} + +p.tocSection +{ +margin:0.7em 5%; +} + + +div.epigraph +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +width: 60%; +margin-left: auto; +} + +.epigraph .bibl +{ +text-align: right; +} + +.epigraph .poem +{ +margin-left: 0; +} + +.epigraph .line +{ +margin-left: 0; +text-indent: 0; +} + +.trailer +{ +clear: both; +padding-top: 2.4em; +padding-bottom: 1.6em; +} + +.floatLeft +{ +float:left; +margin:10px 10px 10px 0; +} + +.floatRight +{ +float:right; +margin:10px 0 10px 10px; +} + +p.figureHead +{ +font-size:100%; +text-align:center; +} + +.figure p +{ +font-size:80%; +margin-top:0; +text-align:center; +} + +p.smallprint,li.smallprint +{ +color:#666666; +font-size:80%; +} + +span.parnum +{ +font-weight: bold; +} + +.leftnote +{ +font-size:0.8em; +height:0; +left:1%; +line-height:1.2em; +position:absolute; +text-indent:0; +width:14%; +} + +.pagenum +{ +display:inline; +font-size:70%; +font-style:normal; +margin:0; +padding:0; +position:absolute; +right:1%; +text-align:right; +} + +a.noteref +{ +font-size: 80%; +text-decoration: none; +vertical-align: 0.25em; +} + + +.red +{ +color: red; +} + +.displayfootnote +{ +display: none; +} + +div.footnotes +{ +margin-top: 1em; +padding: 0; +} + +hr.fnsep +{ +margin-left: 0; +margin-right: 0; +text-align: left; +width: 25%; +} + +p.footnote +{ +font-size: 80%; +margin-bottom: 0.5em; +margin-top: 0.5em; +} + +p.footnote .label +{ +float: left; +text-align:left; +width:2em; +} + +.footnotes td, .footnotes th, .footnotes .tablecaption +{ +font-size: 80%; +} + + +.poem +{ +margin-left:5%; +position:relative; +text-align:left; +width:90%; +} + +.poem h4 +{ +font-weight:normal; +margin-left:5em; +} + +.poem .linenum +{ +color:#777; +font-size:90%; +left:-2.5em; +margin:0; +position:absolute; +text-align:center; +text-indent:0; +top:auto; +width:1.75em; +} + +.versenum +{ +font-weight:bold; +} + +/* right aligned page number in table of contents */ +.tocPagenum, .flushright +{ +position: absolute; +right: 16%; +top: auto; +} + +.footnotes .line +{ +font-size:80%; +margin:0 5%; +} + +.poem .i0 +{ +display:block; +margin-left:2em; +} + +.poem .i1 +{ +display:block; +margin-left:3em; +} + +.poem .i2 +{ +display:block; +margin-left:4em; +} + +.poem .i3 +{ +display:block; +margin-left:5em; +} + +.poem .i4 +{ +display:block; +margin-left:6em; +} + +.poem .i5 +{ +display:block; +margin-left:7em; +} + +.poem .i6 +{ +display:block; +margin-left:8em; +} + +.poem .i7 +{ +display:block; +margin-left:9em; +} + +.poem .i8 +{ +display:block; +margin-left:10em; +} + +.poem .i9 +{ +display:block; +margin-left:11em; +} + +span.corr +{ +border-bottom:1px dotted red; +} + +span.abbr +{ +border-bottom:1px dotted gray; +} + +span.measure +{ +border-bottom:1px dotted green; +} + +.letterspaced +{ +letter-spacing:0.2em; +} + +.smallcaps +{ +font-variant:small-caps; +} + + +.caps +{ +text-transform:uppercase; +} + +.fraktur +{ +font-family: 'Walbaum-Fraktur'; +} + +hr +{ +clear:both; +height:1px; +margin-left:auto; +margin-right:auto; +margin-top:1em; +text-align:center; +width:45%; +} + +h2.docImprint,h1.docTitle,h2.byline,h2.docTitle,.aligncenter,div.figure +{ +text-align:center; +} + +h1,h2 +{ +font-size:1.44em; +line-height:1.5em; +} + +h1.label,h2.label +{ +font-size:1.2em; +line-height:1.2em; +margin-bottom:0; +} + +h5,h6 +{ +font-size:1em; +font-style:italic; +line-height:1em; +} + +p,p.initial +{ +text-indent:0; +} + +p.firstlinecaps:first-line +{ +text-transform: uppercase; +} + +p.dropcap:first-letter +{ +float: left; +clear: left; +margin: 0em 0.05em 0 0; +padding: 0px; +line-height: 0.8em; +font-size: 420%; +vertical-align:super; +} + +.poem +{ +padding: .5em 0% .5em 0%; +} + +p.quote,div.blockquote,div.argument +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +margin:1.58em 5%; +} + +.pagenum a, a.noteref:hover, a.hidden:hover, a.hidden +{ +text-decoration:none; +} + + +ul { list-style-type: disc; } +ol { list-style-type: decimal; } +ol.AL { list-style-type: lower-alpha; } +ol.AU { list-style-type: upper-alpha; } +ol.RU { list-style-type: upper-roman; } +ol.RL { list-style-type: lower-roman; } +.lsoff { list-style-type: none; } + +.castlist, .castitem { list-style-type: none; } + + + + + +/* Supplement CSS stylesheet "style/arctic.css.xml +" */ + + + +body +{ +background: #FFFFFF; +font-family: "Times New Roman", Times, serif; +} + +body, a.hidden +{ +color: black; +} + +h1, h2, h3, h4, h5, h6, .pseudoh1, .pseudoh2, .pseudoh3, .pseudoh4 +{ +color: #001FA4; +font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; +} + +p.byline +{ +font-style: italic; +margin-bottom: 2em; +} + +.figureHead, .noteref, span.leftnote, p.legend, .versenum, .stage +{ +color: #001FA4; +} + +.rightnote, .pagenum, .linenum, .pagenum a +{ +color: #AAAAAA; +} + +a.hidden:hover, a.noteref:hover +{ +color: red; +} + +p.dropcap:first-letter +{ +color: #001FA4; +font-weight: bold; +} + + + +</style></head> +<body> + + +<pre> + +Project Gutenberg's Tijdtafel der geschiedenis van het vaderland, by P. Best + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Tijdtafel der geschiedenis van het vaderland + In twintig lessen + +Author: P. Best + +Release Date: June 22, 2008 [EBook #25871] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TIJDTAFEL DER GESCHIEDENIS *** + + + + +Produced by Anna Tuinman, Eline Visser, Jeroen Hellingman +and the Online Distributed Proofreading Team at +http://www.pgdp.net + + + + + + +</pre> + + +<div class="front"> +<div class="titlePage"> +<h1 class="docTitle">Tijdtafel</h1> +<h1 class="docTitle">Der</h1> +<h1 class="docTitle"></h1> +<h1 class="docTitle">Geschiedenis van het Vaderland.</h1> +<h2 class="docTitle">In Twintig Lessen,</h2> +<h1 class="docTitle"></h1> +<h2 class="byline">Door +<br> +<span class="docAuthor">P. Best.</span> +<br> +Vele zaken in een kort bestek. +Wester. +</h2> +<h2 class="docImprint">Negendertigste druk. +<br> +Prijs 7½ cent. +<br> +Zwolle.—W. E. J. Tjeenk Willink. +<br> +1886. +</h2> +</div><span class="pagenum">[<a id="xd0e117" href="#xd0e117">4</a>]</span><div class="div1"> +<h2 class="normal">Voorbericht voor den Achtsten Druk.</h2> +<p>“Deze lessen late men den kinderen woordelijk uit het hoofd leeren. Bij eerstbeginnenden kan men de voornaamste gebeurtenissen +eerst kiezen, om, wanneer men de geschiedenis bij wijze van cursus geheel heeft doorloopen, bij eene herhaling de geheele +les te nemen. + +</p> +<p>“Mondeling onderwijs of schriftelijke opgaven moeten elke les behoorlijk uitbreiden en toelichten. + +</p> +<p>“Behalve de tijdtafel in twintig lessen, vindt men ten gerieve des onderwijzers eene beknopte opgave van <i>uitvindingen enz.,</i> waarop ons vaderland roem mag dragen.” + +</p> +<p><i>Zoo ver de voorrede van den eersten druk.</i> + +</p> +<p>De achtste druk heeft geene verandering ondergaan. Ik ben dankbaar voor het meer en meer toenemend gebruik; het strekt mij +ten bewijze, dat mijn arbeid niet nutteloos geweest is. Dat dit werkje de gunst mijner medeonderwijzers moge behouden en steeds +nuttig in het gebruik bevonden worde, is de wensch van + + +</p> +<p><span class="smallcaps">Den Schrijver.</span> + + +</p> +<p>De negendertigste druk is zorgvuldig herzien. + + +</p> +<p>A. G. + + + + +</p> +</div> +</div> +<div class="body"><span class="pagenum">[<a id="xd0e145" href="#xd0e145">5</a>]</span><div class="div1"> +<h2 class="normal">Tijdtafel der Geschiedenis van het Vaderland.</h2> +<h2 class="normal">Verdeeling.</h2> +<p></p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1<sup>e</sup> Tijdvak. +</td> +<td valign="top">Van de vroegste tijden tot het begin der grafelijke regeering: van omstreeks 100 v. C. tot 922 n. C.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">2<sup>e</sup> Tijdvak. +</td> +<td valign="top">Van het begin der grafelijke regeering tot het vertrek van <span class="smallcaps">Leicester</span> in 1587. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">3<sup>e</sup> Tijdvak. +</td> +<td valign="top">Van het vertrek van <span class="smallcaps">Leicester</span> tot de komst der Franschen: van 1587 tot 1795; het tijdvak van de republiek der Vereenigde Nederlanden. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">4<sup>e</sup> Tijdvak. +</td> +<td valign="top">Van de komst der Franschen tot de bevrijding van de Fransche overheersching: van 1795 tot 1813.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">5<sup>e</sup> Tijdvak. +</td> +<td valign="top">Van het herstel van Nederlands onafhankelijkheid tot heden: van 1813 tot heden.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">1<sup>ste</sup> Les. +</h2> +<p class="pseudoh1">Eerste Tijdvak. + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">Jaren vóór Chr. + +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">100. </td> +<td valign="top">De Friezen, Bataven enz. hier te lande.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%"> 54. </td> +<td valign="top">De Romeinen. De Bataven worden hunne bondgenooten. Julius Cesar.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%"> 11. </td> +<td valign="top">Drusus onderwerpt de Friezen. + +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">Na Chr. + +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%"> 14. </td> +<td valign="top">Germanicus.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%"> 28. </td> +<td valign="top">De Friezen staan tegen de Romeinen op. Apronius.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%"> 48. </td> +<td valign="top">De Friezen door de Romeinen opnieuw onderworpen. Corbulo.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%"> 70. </td> +<td valign="top">De Bataven staan tegen de Romeinen op. Claudius Civilis.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%"> 71. </td> +<td valign="top">Vernieuwd verbond tusschen de Bataven en Romeinen. Cerealis.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">120. </td> +<td valign="top">Keizer Hadrianus sticht het forum Hadriani, nu Voorburg.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">260. </td> +<td valign="top">Invallen der Franken en Saksen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">400. </td> +<td valign="top">De naam <i>Bataven</i> gaat in de geschiedenis verloren. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">2<sup>de</sup> Les. +</h2> +<p></p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">500. </td> +<td valign="top">Clovis, eerste Christenkoning der Franken.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">628. </td> +<td valign="top">De Frankische koning Dagobert overwint de Friezen, maakt zich daarna meester van het slot Wiltenburg bij Utrecht en sticht +aldaar eene Christen-kapel. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">650. </td> +<td valign="top">Eerste evangelieprediking in ons vaderland. Eligius, Willebrord.<span class="pagenum">[<a id="xd0e303" href="#xd0e303">6</a>]</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">755. </td> +<td valign="top">Bonifacius bij Dokkum door de Friezen vermoord.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">768–814. </td> +<td valign="top">Regeering van Karel den Groote.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">785. </td> +<td valign="top">Karel de Groote overwint de Friezen en dwingt hen tot het Christendom.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">810. </td> +<td valign="top">Invallen der Denen en Noormannen.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">3<sup>de</sup> Les. +</h2> +<p class="pseudoh1">Tweede Tijdvak. + + +</p> +<p class="pseudoh1">De Grafelijke Regeeering. + +</p> +<p><span class="letterspaced">Stamhuizen:</span> + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1. </td> +<td valign="top">Het Oude of Hollandsche huis (16 Graven, 1 Gravin: van 922–1299).</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">2. </td> +<td valign="top">Het Henegouwsche huis (3 Graven, 1 Gravin: van 1299–1354).</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">3. </td> +<td valign="top">Het Beiersche huis (3 Graven, 1 Gravin: van 1354–1433).</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">4. </td> +<td valign="top">Het Bourgondische huis (2 Graven, 1 Gravin: van 1433–1482).</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">5. </td> +<td valign="top">Het Oostenrijksche huis (3 Graven: van 1482–1581).</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +<p><i>a</i>) <i>Het Hollandsche huis</i> (377 jaren). + +</p> +<p><span class="smallcaps">Dirk I, Dirk II, Arnoud, Dirk III, Dirk IV, Floris I, Dirk V, +Floris II, Dirk VI, Floris III, Dirk VII, Ada, Willem I, +Floris IV, Willem II, Floris V, Jan I.</span> + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%"> 922. </td> +<td valign="top">Dirk I wordt door Karel den Eenvoudige in het graafschap bevestigd.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%"> 985. </td> +<td valign="top">Begin der oorlogen tegen de West-Friezen onder Dirk II.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%"> 998. </td> +<td valign="top">Graaf Arnoud sneuvelt in een slag tegen de West-Friezen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1010. </td> +<td valign="top">Laatste inval der Noormannen in ons land.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1015. </td> +<td valign="top">Dirk III sticht Dordrecht.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1018. </td> +<td valign="top">Slag bij Dordrecht.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1073. </td> +<td valign="top">Godevaart de Bultenaar maakt zich meester van Holland en sticht Delft.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">4<sup>de</sup> Les. +</h2> +<p></p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1096. </td> +<td valign="top">Begin der kruistochten. Godfried van Bouillon.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1170. </td> +<td valign="top">Groote overstrooming. Men vangt zeevisch bij Utrecht.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1203. </td> +<td valign="top">Ada van Holland.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1219. </td> +<td valign="top">Willem I verovert Damiate in Egypte.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1247. </td> +<td valign="top">Graaf Willem II wordt tot Roomsch-koning verheven.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1256. </td> +<td valign="top">Willem II vindt in een oorlog tegen de West-Friezen zijn dood in het ijs.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1275. </td> +<td valign="top">Amsterdam krijgt zijn eerste handvest van graaf Floris V.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1277. </td> +<td valign="top">De Dollart ontstaan.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1296. </td> +<td valign="top">Floris V wordt vermoord.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1299. </td> +<td valign="top">Dood van Jan I. Einde van het Hollandsche huis.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +<span class="pagenum">[<a id="xd0e479" href="#xd0e479">7</a>]</span></p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">5<sup>de</sup> Les. +</h2> +<p><i>b</i>) <i>Huis van Henegouwen</i> (55 jaren). + +</p> +<p><span class="smallcaps">Jan II, 1299–1304. Willem III, 1304–1337. Willem IV, 1337–1345. Margaretha, 1345–1354.</span> + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1300. </td> +<td valign="top">Amsterdam tot eene stad verheven.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1304. </td> +<td valign="top">Inval der Vlamingen in Holland. Witte van Haamstede.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1313. </td> +<td valign="top">Hongersnood en pest in West-Europa.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1323. </td> +<td valign="top">Einde der oorlogen met Vlaanderen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1339. </td> +<td valign="top">Gelderland tot een hertogdom verheven.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1345. </td> +<td valign="top">Willem IV sneuvelt bij Stavoren.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1349. </td> +<td valign="top">Gravin Margaretha van Henegouwen stelt het bewind over deze landen in handen van haar zoon Willem. Begin der Hoeksche en Kabeljauwsche +twisten. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1350. </td> +<td valign="top">Eerst gebruik van vuurwapens hier te lande. Beleg van Naarden.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1351. </td> +<td valign="top">Margaretha overwint bij Veere, maar verliest een slag op de Maas.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1354. </td> +<td valign="top">Margaretha doet afstand van de regeering.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">6<sup>de</sup> Les. +</h2> +<p><i>c</i>) <i>Huis van Beieren</i> (79 jaren). + +</p> +<p><span class="smallcaps">Willem V, 1354–1389. Albrecht, 1389–1404. Willem VI, +1404–1417. Jacoba, 1417–1433.</span> + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1357. </td> +<td valign="top">Willem V wordt krankzinnig. Zijn broeder Albrecht wordt ruwaard (regent).</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1361. </td> +<td valign="top">Slag bij Tiel tusschen Reinoud en Eduard van Gelder. Heeckerens en Bronkhorsten.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1390. </td> +<td valign="top">Schieringers en Vetkoopers in Friesland; Lichtenbergers en Lokhorsten in Utrecht.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1417. </td> +<td valign="top">Dood van Willem VI; zijne dochter Jacoba door de Hoekschen gehuldigd.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1421. </td> +<td valign="top">Amsterdam door brand vernield. St. Elisabethsvloed. De Biesbosch ontstaan.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1425. </td> +<td valign="top">Slag bij Alfen. Filips van Bourgondië als ruwaard erkend.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1428. </td> +<td valign="top">Verdrag van Delft.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1433. </td> +<td valign="top">Jacoba huwt met Van Borselen en moet hare graafschappen en titels afstaan aan haar neef Filips van Bourgondië.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1436. </td> +<td valign="top">Jacoba sterft op het huis Teilingen.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">7<sup>de</sup> Les. +</h2> +<p><i>d</i>) <i>Huis van Bourgondië</i> (49 jaren). + +</p> +<p><span class="smallcaps">Filips I, 1433–1467. Karel I, 1467–1477. Maria, 1477–1482.</span> + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1465. </td> +<td valign="top">Twist tusschen Arnoud en zijn zoon Adolf in Gelderland.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1477. </td> +<td valign="top">Karel I, bijgenaamd de Stoute, sneuvelt bij Nancy. Zijne dochter <span class="pagenum">[<a id="xd0e649" href="#xd0e649">8</a>]</span>Maria volgt hem op. Groot-privilegie. Maria huwt met Maximiliaan, aartshertog van Oostenrijk. Adolf van Gelder sneuvelt bij Doornik. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1482. </td> +<td valign="top">Jan van Schaffelaar springt van den toren te Barneveld. Maria wordt opgevolgd door haar zoon Filips van Oostenrijk, onder +voogdij van zijn vader Maximiliaan. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p><i>e</i>) <i>Huis van Oostenrijk</i>, (99 jaren). + +</p> +<p><span class="smallcaps">Filips II, 1482–1506. Karel II, 1506–1555. Filips III, 1555–1581.</span> + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1490. </td> +<td valign="top">Jonker-Fransen-oorlog.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1491. </td> +<td valign="top">Kaas- en broodvolk door Albrecht van Saksen beteugeld.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1492. </td> +<td valign="top">De Hoeksche en Kabeljauwsche twisten eindigen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1494. </td> +<td valign="top">Filips de Schoone aanvaardt de regeering.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1496. </td> +<td valign="top">Filips II huwt met Johanna, dochter van Ferdinand van Arragon en Isabella van Castilië.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1500. </td> +<td valign="top">Karel II te Gent geboren.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1515. </td> +<td valign="top">Karel II wordt graaf van Holland en Zeeland, in</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1517. </td> +<td valign="top">Koning van Spanje, onder den naam van Karel I, en in</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1520. </td> +<td valign="top">Keizer van Duitschland, onder den naam van Karel V. Hervorming.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">8<sup>ste</sup> Les. +</h2> +<p></p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1521. </td> +<td valign="top">Eerste plakkaat tegen de hervorming.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1528. </td> +<td valign="top">Maarten van Rossum plundert ’s-Gravenhage. Karel V wordt heer van Utrecht.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1536. </td> +<td valign="top">Karel van Egmond staat Groningen en Drente aan Karel V af.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1543. </td> +<td valign="top">Gelderland onder Karel V, waardoor al de Nederlandsche gewesten onder één hoofd komen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1550. </td> +<td valign="top">Bloei van Antwerpen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1555. </td> +<td valign="top">Karel V doet afstand van de regeering aan zijn zoon Filips II, die daardoor koning van Spanje en vorst der Nederlanden wordt.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1557. </td> +<td valign="top">Overwinning door Egmond behaald bij St. Quentin.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1558. </td> +<td valign="top">Karel V sterft. Slag bij Grevelingen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1559. </td> +<td valign="top">Margaretha van Parma wordt landvoogdes. Prins Willem van Oranje (Willem I) wordt stadhouder over Holland, Zeeland, Utrecht +en West-Friesland. Filips vertrekt naar Spanje. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1564. </td> +<td valign="top">Vertrek van Granvelle.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1565. </td> +<td valign="top">Onlusten in de Nederlanden. Afkondiging der inquisitie. Verbond der Edelen of compromis.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1566. </td> +<td valign="top">Smeekschrift der Edelen. Hendrik van Brederode. De naam <i>Geuzen</i>. Beeldenstorm. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1567. </td> +<td valign="top">Vele ingezetenen, onder welke Willem van Oranje, verlaten het land. Komst van den hertog van Alva.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1568. </td> +<td valign="top">Alva wordt landvoogd. Lodewijk van Nassau in Groningen. Slag bij Heiligerlee. Adolf van Nassau sneuvelt. Begin van den tachtigjarigen <span class="pagenum">[<a id="xd0e818" href="#xd0e818">9</a>]</span>oorlog. De graven van Egmond en Hoorne onthoofd. Lodewijk bij Jemgum verslagen. Prins Willem trekt met een leger over de Maas. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">9<sup>de</sup> Les. +</h2> +<p></p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1570. </td> +<td valign="top">Herman de Ruiter verrast Loevestein. Allerheiligenvloed.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1572. </td> +<td valign="top">Tiende penning. Den Briel ingenomen door de Watergeuzen. Jakob Simonszoon de Rijk. Lumey. Het grootste gedeelte van Holland, Zeeland, Overijsel +en Friesland kiest de zijde van Willem I. Zutfen en Naarden door de Spanjaarden bezet. Lodewijk verrast Bergen in +Henegouwen. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1573. </td> +<td valign="top">Inneming van Haarlem. Ripperda. Kenau Simons Hasselaar. Alkmaars victorie. Slag op de Zuiderzee. Cornelis Dirkszoon van Monnikendam. +Alva vertrekt. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1574. </td> +<td valign="top">Don Louis de Requesens wordt landvoogd. Slag op de Mookerheide. Lodewijk en Hendrik van Nassau sneuvelen. Beleg en ontzet +van Leiden. Pieter Adriaansz. van der Werff. Jan van der Does. Boisot. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1575. </td> +<td valign="top">Begin van het burgerlijk jaar voor het eerst op den eersten Januari. De hoogeschool te Leiden gesticht.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1576. </td> +<td valign="top">Dood van Requesens. Pacificatie (bevrediging) van Gent. Don Jan van Oostenrijk landvoogd.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1577. </td> +<td valign="top">Unie van Brussel. Eeuwig edict van Don Jan. Zijn verraad.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1578. </td> +<td valign="top">Amsterdam verlaat de Spaansche zijde. De hertog van Anjou beschermheer der Nederlanden.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1579. </td> +<td valign="top">Unie van Atrecht. Unie van Utrecht. Parma neemt Maastricht.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1580. </td> +<td valign="top">Groningen door Rennenberg verraden. Beleg van Steenwijk.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1581. </td> +<td valign="top">De Staten zweren Filips plechtig af.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1582. </td> +<td valign="top">Aanslag op het leven van Prins Willem I door Jan Jauregui.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1583. </td> +<td valign="top">Aanslag van Anjou op Antwerpen (Fransche furie).</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1584. </td> +<td valign="top">Prins Willem van Oranje (Willem I) door Balthazar Gerards verraderlijk vermoord. Zijn zoon Maurits komt aan het hoofd van +den raad van state. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1585. </td> +<td valign="top">De souvereiniteit over de Nederlanden aangeboden eerst aan Frankrijk en daarna aan Engeland. Maurits wordt stadhouder van +Holland en Zeeland. Parma neemt Antwerpen. Komst van den graaf van Leicester. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1586. </td> +<td valign="top">Johan van Oldenbarneveld wordt advocaat van Holland.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1587. </td> +<td valign="top">Leicester vertrekt.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">10<sup>de</sup> Les. +</h2> +<p class="pseudoh1">Derde Tijdvak. + +</p> +<p class="pseudoh1">De Republiek der Vereenigde Nederlanden. + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1588. </td> +<td valign="top">De onoverwinlijke vloot vernield.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1590. </td> +<td valign="top">Breda door middel van een turfschip ingenomen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1591–1592. </td> +<td valign="top">Prins Maurits verovert Zutfen, Deventer, Delfzijl, Hulst, Nijmegen, Steenwijk en Koevorden.<span class="pagenum">[<a id="xd0e952" href="#xd0e952">10</a>]</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1594. </td> +<td valign="top">Groningen door Maurits aan de unie teruggebracht.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1595. </td> +<td valign="top">Eerste tocht der Nederlanders naar Oost-Indië.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1596. </td> +<td valign="top">De Nederlanders en Engelschen plunderen Cadix.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1596–1597. </td> +<td valign="top">Overwintering op Nova-Zembla. Heemskerk en Barents.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1597. </td> +<td valign="top">Maurits neemt Rijnberk, Meurs, Grol en Bredevoort. Gevecht bij Turnhout.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1598. </td> +<td valign="top">Filips staat de Nederlanden aan zijne dochter Isabella af en sterft.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1600. </td> +<td valign="top">Slag bij Nieuwpoort, in welken prins Maurits op den aartshertog Albertus van Oostenrijk de overwinning behaalt.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1602. </td> +<td valign="top">De Oost-Indische compagnie opgericht.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1604. </td> +<td valign="top">Ostende na een beleg van drie jaren door de Spanjaarden ingenomen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1606. </td> +<td valign="top">Heldendood van Reinier Claassens. Ontdekking van Nieuw-Holland.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1607. </td> +<td valign="top">Zeeslag bij Gibraltar. Jacob van Heemskerk sneuvelt. De Ruiter geboren.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1609. </td> +<td valign="top">Twaalfjarig bestand gesloten. De Nederlanders vestigen zich in Japan.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1612. </td> +<td valign="top">Droogmaking van de Beemster.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1614. </td> +<td valign="top">De Groenlandsche of Noordsche compagnie opgericht.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">11<sup>de</sup> Les. +</h2> +<p></p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1618 en 1619. </td> +<td valign="top">Staats- en kerktwisten. Dordtsche synode.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1619. </td> +<td valign="top">Johan van Oldenbarneveld onthoofd. Hugo de Groot en Hoogerbeets tot levenslange gevangenschap veroordeeld. Batavia gesticht. +J. Pz. Coen. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1621. </td> +<td valign="top">Einde van het twaalfjarig bestand. De West-Indische compagnie opgericht. Hugo de Groot ontvlucht het slot Loevestein.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1622. </td> +<td valign="top">Maurits ontzet Bergen op Zoom.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1623. </td> +<td valign="top">Samenzwering tegen prins Maurits. Jan Faassen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1625. </td> +<td valign="top">Dood van prins Maurits; zijn broeder Frederik Hendrik volgt hem op, behalve in Groningen en Drente.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1626. </td> +<td valign="top">Frederik Hendrik maakt zich meester van Oldenzaal en in</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1627. </td> +<td valign="top">van Grol.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1628. </td> +<td valign="top">Piet Hein verovert de Spaansche zilvervloot.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1629. </td> +<td valign="top">Piet Hein sneuvelt. Inval van de keizerlijken en Spanjaards in de Nederlanden. Inneming van Wezel. ’s-Hertogenbosch ingenomen. +Cornelis Tromp geboren. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1632. </td> +<td valign="top">Frederik Hendrik verovert Venlo, Roermond, Maastricht en andere plaatsen. Ernst Casimir sneuvelt.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1635. </td> +<td valign="top">Verbond met Frankrijk.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1637. </td> +<td valign="top">Dwaze tulpenhandel.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1639. </td> +<td valign="top">Maarten Harpertsz. Tromp overwint de Spanjaarden bij Duins.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">12<sup>de</sup> Les. +</h2> +<p></p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1640. </td> +<td valign="top">Frederik Hendrik wordt stadhouder van Groningen en Drente.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1647. </td> +<td valign="top">Dood van Frederik Hendrik; zijn zoon Willem II wordt stadhouder.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1648. </td> +<td valign="top">Vrede te Munster. Einde van den tachtigjarigen oorlog. Bloei der republiek.<span class="pagenum">[<a id="xd0e1130" href="#xd0e1130">11</a>]</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1650. </td> +<td valign="top">Binnenlandsche oneenigheden. Willem Frederik waagt een aanslag op Amsterdam. Dood van Willem II. Willem III geboren.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1650–1672. </td> +<td valign="top">Eerste stadhouderloos tijdvak.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1651. </td> +<td valign="top">Groote vergadering van de algemeene staten te ’s-Gravenhage. Jacob Cats. Acte van navigatie.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1652. </td> +<td valign="top">Eerste Engelsche oorlog. Olivier Cromwell. M. H. Tromp, de Ruiter, Evertsen, de With.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1653–1672. </td> +<td valign="top">Jan de Witt raad-pensionaris van Holland.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1653. </td> +<td valign="top">Driedaagsche zeeslag tusschen Tromp en Blake. Zeeslag bij Livorno. Jan van Galen sneuvelt. Zeeslag bij Terheiden. M. H. Tromp +sneuvelt. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1654. </td> +<td valign="top">Vrede met Engeland te Westminster. Acte van seclusie.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1657. </td> +<td valign="top">Tocht van de Ruiter naar de Middellandsche zee ter beteugeling der zeeroovers.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">13<sup>de</sup> Les. +</h2> +<p></p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1658. </td> +<td valign="top">De heer van Wassenaar-Obdam vertrekt met eene vloot naar de Oostzee om de Denen tegen de Zweden te helpen, en overwint de +Zweedsche vloot in de Sont. Ceylon veroverd op de Portugeezen. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1659. </td> +<td valign="top">De Ruiter verovert Nyborg op de Zweden.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1662. </td> +<td valign="top">Formosa verloren. Antonius Hambroek.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1665. </td> +<td valign="top">Tweede oorlog met Engeland. Ongelukkige zeestrijd tegen de Engelschen. Van Wassenaar-Obdam en Kortenaar sneuvelen. De Ruiter +tot opperbevelhebber benoemd. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1666. </td> +<td valign="top">In Juni de vierdaagsche zeeslag tusschen de Ruiter en Monk en in Augustus de tweedaagsche. De Engelschen plunderen Terschelling.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1667. </td> +<td valign="top">Tocht van de Ruiter en Cornelis de Witt naar Chattam. Vrede te Breda. Suriname door Engeland afgestaan. Eeuwig edict.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1668. </td> +<td valign="top">Triple alliantie of drievoudig verbond tusschen Nederland, Engeland en Zweden. Vrede te Aken.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1672. </td> +<td valign="top">Oorlog met Frankrijk, Engeland, Munster en Keulen. De vijanden maken snelle vorderingen in ons land. Zeeslag bij Solebay. +Van Gent sneuvelt. Binnenlandsche onlusten. Vernietiging van het eeuwig edict. Willem III wordt stadhouder. De gebroeders +Jan en Cornelis de Witt vermoord. Groningen dapper verdedigd. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">14<sup>de</sup> Les. +</h2> +<p></p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1673. </td> +<td valign="top">De Engelsch-Fransche vloot geslagen door de Ruiter. Nieuwe overwinning van de Ruiter voor Kijkduin.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1674. </td> +<td valign="top">Vrede met Engeland te Westminster. Willem III noodzaakt de Franschen de veroverde steden te verlaten.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1676. </td> +<td valign="top">Laatste tocht van de Ruiter. Hij sneuvelt in een zeestrijd tegen de Franschen bij het eiland Sicilië.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1678. </td> +<td valign="top">Vrede met Frankrijk te Nijmegen. Slag bij St. Denys.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1685. </td> +<td valign="top">Herroeping van ’t edict van Nantes. Vele Fransche vluchtelingen komen in ons land.<span class="pagenum">[<a id="xd0e1261" href="#xd0e1261">12</a>]</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1688. </td> +<td valign="top">Prins Willem III steekt met eene vloot naar Engeland over en wordt in</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1689. </td> +<td valign="top">met zijne gemalin door de Engelsche natie tot koning en koningin van Engeland uitgeroepen. De Franschen verklaren ons land en Engeland den oorlog. Groot verbond van Weenen.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">15<sup>de</sup> Les. +</h2> +<p></p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1690. </td> +<td valign="top">De Franschen behalen eene overwinning op het leger der bondgenooten bij Namen en op de Engelsch-Nederlandsche vloot bij Bevesier.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1691. </td> +<td valign="top">De Fransche kapers doen ons veel nadeel. Dood van C. Tromp.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1692. </td> +<td valign="top">Zeeslag bij kaap La Hogue, waarin de Engelsch-Nederlandsche vloot overwint.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1693. </td> +<td valign="top">Slag bij Neerwinden.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1697. </td> +<td valign="top">Vrede met Frankrijk te Rijswijk. Czaar Peter de Groote bezoekt ons land.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1702. </td> +<td valign="top">Dood van Willem III. Spaansche successie- of erfopvolgingsoorlog. Marlborough. Eugenius. Ouwerkerk. Coehoorn. Jan Willem Friso.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1702–1747. </td> +<td valign="top">Tweede stadhouderloos tijdvak.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1704. </td> +<td valign="top">De hertog van Marlborough behaalt verscheidene overwinningen op de Franschen. Verovering van Gibraltar.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1706. </td> +<td valign="top">Marlborough wint de slag bij Ramillies op de Franschen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1709. </td> +<td valign="top">Slag bij Malplaquet.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1710. </td> +<td valign="top">Vredesonderhandelingen te Geertruidenberg.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1711. </td> +<td valign="top">Prins Jan Willem Friso, neef van Willem III, verdrinkt aan den Moerdijk.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1713. </td> +<td valign="top">Vrede te Utrecht. Einde van den Spaanschen successie-oorlog.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">16<sup>de</sup> Les. +</h2> +<p></p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1715. </td> +<td valign="top">Barrière-tractaat.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1718. </td> +<td valign="top">Viervoudig verbond tusschen onze staten, Oostenrijk, Frankrijk en Engeland. De eerste koffie komt van Java.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1720. </td> +<td valign="top">Actie-handel.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1743. </td> +<td valign="top">De staten nemen deel aan den Oostenrijkschen erfopvolgings-oorlog.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1745. </td> +<td valign="top">De staten sluiten een viervoudig verbond met Engeland, Saksen en Oostenrijk.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1747. </td> +<td valign="top">Inval der Franschen in ons land. Binnenlandsche onlusten. Willem Karel Hendrik Friso wordt als Willem IV algemeen erfstadhouder +der Vereenigde Nederlanden. Bergen op Zoom ingenomen. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1748. </td> +<td valign="top">Vrede te Aken. Frankrijk geeft ons land de veroverde plaatsen en aan Oostenrijk de Zuidelijke Nederlanden terug</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1751. </td> +<td valign="top">Dood van Willem IV. Prinses Anna gouvernante.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1758. </td> +<td valign="top">Engelsche en andere kapers benadeelen onze koopvaardij.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1759. </td> +<td valign="top">Dood van de gouvernante. De hertog van Brunswijk.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1766. </td> +<td valign="top">Willem V aanvaardt de regeering.<span class="pagenum">[<a id="xd0e1420" href="#xd0e1420">13</a>]</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1780. </td> +<td valign="top">Patriotten en prinsgezinden. Engeland verklaart ons land den oorlog.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1781. </td> +<td valign="top">Slag bij Doggersbank. Zoutman.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">17<sup>de</sup> Les. +</h2> +<p></p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1784. </td> +<td valign="top">Vrede met Engeland. Keizer Jozef eischt de opening der Schelde.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1785. </td> +<td valign="top">Keizer Jozef wordt met tien millioen gulden tevreden gesteld. Willem V verlaat den Haag.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1786. </td> +<td valign="top">Onlusten te Elburg en te Hattem. Exercitie-genootschappen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1787. </td> +<td valign="top">De Pruisen bezetten Amsterdam. Vele patriotten nemen de vlucht naar de Zuidelijke Nederlanden en Frankrijk.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1793. </td> +<td valign="top">De Fransche nationale conventie verklaart onzen stadhouder den oorlog. Dumouriez rukt met een leger ons vaderland binnen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1795. </td> +<td valign="top">De Franschen trekken over de Waal. De stadhouder Willem V vertrekt met zijn gezin naar Engeland. Vrijheidsboomen. Ons land +krijgt den naam van Bataafsche republiek. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +<p class="pseudoh1">Vierde Tijdvak. + +</p> +<p class="pseudoh1">De Fransche Overheersching. + + +</p> +<p></p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1796. </td> +<td valign="top">Al onze O. I. bezittingen, behalve Java en de Kaap de Goede Hoop, gaan aan de Engelschen verloren.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1797. </td> +<td valign="top">De vice-admiraal de Winter wordt door de Engelschen bij Kamperduin geslagen en gevangen genomen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1799. </td> +<td valign="top">Landing der Engelschen en Russen in Noord-Holland. Slagen bij Bergen en Castricum.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1802. </td> +<td valign="top">Vrede te Amiens. De overzeesche bezittingen, behalve Ceylon, worden teruggegeven. Handel en zeevaart herleven.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1803. </td> +<td valign="top">Nieuwe oorlog met de Engelschen, die al onze terugkeerende koopvaardijschepen wegnemen.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">18<sup>de</sup> Les. +</h2> +<p></p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1804. </td> +<td valign="top">Napoleon, keizer der Franschen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1805. </td> +<td valign="top">Rutger Jan Schimmelpenninck wordt raad-pensionaris der Bataafsche republiek.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1806. </td> +<td valign="top">Verbeterd onderwijs ingevoerd. De Kaapkolonie door de Engelschen vermeesterd. Lodewijk Napoleon wordt koning van Holland en +ons land het koninkrijk Holland. Willem V sterft te Brunswijk. Continentaal stelsel. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1807. </td> +<td valign="top">Leidens ramp.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1809. </td> +<td valign="top">Landing der Engelschen op Walcheren. Vlissingen gebombardeerd.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1810. </td> +<td valign="top">Lodewijk staat de kroon af ten behoeve van zijn zoon. Nederland wordt bij Frankrijk ingelijfd.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1811. </td> +<td valign="top">Java door de Engelschen genomen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1812. </td> +<td valign="top">Napoleons tocht naar Rusland.<span class="pagenum">[<a id="xd0e1560" href="#xd0e1560">14</a>]</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1813. </td> +<td valign="top">Slag bij Leipzig. Omwenteling. Van Hogendorp, van der Duijn van Maasdam en van Limburg Stirum stellen zich in naam van den prins van Oranje aan het hoofd +des bestuurs. Willem Frederik, prins van Oranje, komt uit Engeland terug. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">19<sup>de</sup> Les. +</h2> +<p class="pseudoh1">Vijfde Tijdvak. + +</p> +<p class="pseudoh1">Het Koninkrijk der Nederlanden. + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1814. </td> +<td valign="top">Aanneming der grondwet. De prins van Oranje als souverein vorst gehuldigd. Nederland krijgt zijne koloniën terug met uitzondering +van de Kaap de Goede Hoop, Demerary, Berbice en Essequibo. De Franschen ontruimen de laatste vestingen. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1815. </td> +<td valign="top">De souvereine vorst aanvaardt de regeering over de zeventien Nederlandsche gewesten onder den naam Willem I, koning der Nederlanden. +Napoleon keert terug van Elba. Slag bij Waterloo. De Militaire Willems-orde en de orde van den Nederlandschen Leeuw worden +ingesteld. Napoleon op St. Helena. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1816. </td> +<td valign="top">Bombardement van Algiers door den vice-admiraal Van Capellen en lord Exmouth.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1818. </td> +<td valign="top">De slavenhandel afgeschaft.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1820. </td> +<td valign="top">Nieuw stelsel van munten, maten en gewichten, het metrieke stelsel, ingevoerd. Vele nieuwe straatwegen aangelegd en groote +kanalen gegraven. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1825. </td> +<td valign="top">Zware overstrooming, vooral in Noord-Holland.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1825–1830. </td> +<td valign="top">Hevige oorlog op Java. Diepo Negoro.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1828. </td> +<td valign="top">Belgische unie.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1830. </td> +<td valign="top">Opstand van België. Bombardement van Antwerpen door den generaal Chassé.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1831. </td> +<td valign="top">Zelfopoffering van Van Speyk. Tiendaagsche veldtocht. Slagen bij Hasselt en Leuven.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1832. </td> +<td valign="top">Engeland en Frankrijk leggen beslag op onze schepen en blokkeeren de havens. Belegering der citadel van Antwerpen door de +Franschen. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1833. </td> +<td valign="top">Wapenstilstand.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1839. </td> +<td valign="top">Vrede met België. Opening van den spoorweg van Amsterdam naar Haarlem.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">20<sup>ste</sup> Les. +</h2> +<p></p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1840. </td> +<td valign="top">Willem I draagt de regeering over aan zijn zoon Willem II.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1844. </td> +<td valign="top">Financieele nood. Van Hall.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1848. </td> +<td valign="top">Herziening der grondwet.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1849. </td> +<td valign="top">Dood van koning Willem II. Zijn zoon Willem III volgt hem op. Het eiland Bali onderworpen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1853. </td> +<td valign="top">De droogmaking der Haarlemmermeer voltooid.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1861. </td> +<td valign="top">Overstrooming van de Bommelerwaard.<span class="pagenum">[<a id="xd0e1689" href="#xd0e1689">15</a>]</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1863. </td> +<td valign="top">De slavernij in West-Indië afgeschaft.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1866. </td> +<td valign="top">Veepest en cholera. Limburg van Duitschland losgemaakt.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1870. </td> +<td valign="top">Oorlog tusschen Frankrijk en Duitschland. Troepenbeweging in ons land.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1872. </td> +<td valign="top">De Nederlanders ontruimen de kust van Guinea.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1874. </td> +<td valign="top">Vestiging der Nederlanders in Atjeh. Droogmaking van het IJ.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1876. </td> +<td valign="top">Overstrooming in Brabant en Gelderland. Opening van het Noordzee kanaal.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1877. </td> +<td valign="top">Dood van koningin Sophia.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1879. </td> +<td valign="top">Huwelijk van koning Willem III met prinses Emma van Waldeck. Prins Hendrik sterft. Dood van Willem, prins van Oranje.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1880. </td> +<td valign="top">Watersnood in Brabant en de Bommelerwaard.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1881. </td> +<td valign="top">Dood van prins Frederik.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1883. </td> +<td valign="top">Wereldtentoonstelling te Amsterdam.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">Uitvindingen, Groote Werken, enz.</h2> +<p></p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%"> 40. </td> +<td valign="top">Claudius Civilis doet de eerste aarden dijken langs den Rijn maken.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%"> 800. </td> +<td valign="top">Karel de Groote laat den bijbel in de landtaal overzetten.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1280. </td> +<td valign="top">Papier uit lompen vervaardigd.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1334. </td> +<td valign="top">Friesche monniken beginnen veen tot turf te steken.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1346. </td> +<td valign="top">Willem Beukelszoon van Biervliet vindt het haringkaken uit.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1400. </td> +<td valign="top">De eerste watermolens in Noord-Holland gebouwd.—Hubert en Jan van Eyck vinden het schilderen met olieverf uit.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1416. </td> +<td valign="top">Eerste haringnet, <i>vleet</i> genaamd, te Hoorn gebreid. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1423. </td> +<td valign="top">Uitvinding der boekdrukkunst door Laurens Jansz. Coster te Haarlem.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1439. </td> +<td valign="top">Eerste windmolens te Westzaan gebouwd.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1450. </td> +<td valign="top">De bleekerijen te Haarlem gevestigd.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1460. </td> +<td valign="top">De zeedijken het eerst met paalwerk bevestigd.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1473. </td> +<td valign="top">De eerste lettergieterij te Haarlem.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1477. </td> +<td valign="top">Te Delft wordt de eerste bijbel in de Nederlandsche taal gedrukt.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1482. </td> +<td valign="top">De bommen te Venlo uitgevonden.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1580. </td> +<td valign="top">Jan van den Kornput maakt bij de belegering van Steenwijk het eerst van de telegraaf gebruik.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1590. </td> +<td valign="top">Uitvinding van den microscoop door Z. Jansen te Middelburg.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1592. </td> +<td valign="top">Eerste houtzaagmolens door Cornelis Cornelisz. te Uitgeest gebouwd.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1600. </td> +<td valign="top">Petrus Plancius vervaardigt de eerste zeekaarten. De moddermolens worden uitgevonden. Joh. Fabricius, een Fries, ontdekt de +zonnevlekken. Jacob Metius vindt de verhouding van de middellijn tot den omtrek des cirkels, als ten naastenbij 113 tot 355. Hans Lippershey +vindt den verrekijker uit. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1609. </td> +<td valign="top">Simon Steven brengt de tiendeelige breuken in gebruik en vindt den zeilwagen uit.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1612. </td> +<td valign="top">W. Snellius meet het eerst een boog van den meridiaan.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1620. </td> +<td valign="top">De eerste bandmolens te Leiden opgericht. Invoering van het gezegeld papier. Uitvinding van het stoppen der vijandelijke havens.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1627. </td> +<td valign="top">Cornelis Drebbel van Alkmaar vindt den thermometer uit.<span class="pagenum">[<a id="xd0e1875" href="#xd0e1875">16</a>]</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1637. </td> +<td valign="top">De statenbijbel uitgegeven. Goudsche pijpen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1652. </td> +<td valign="top">De eerste Nederlandsche courant gedrukt te Amsterdam.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1657. </td> +<td valign="top">Uitvinding van het slinger-uurwerk door Christiaan Huygens van ’s-Gravenhage.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1666. </td> +<td valign="top">Jan de Witt vindt de kettingkogels uit.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1672. </td> +<td valign="top">De slangbrandspuiten en straatlantaarns door Jan van der Heyde te Amsterdam uitgevonden.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1690. </td> +<td valign="top">M. M. Bakker vindt de scheepskameelen uit en Jacob van der Werken een werktuig om te heien.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1732. </td> +<td valign="top">Pieter Straat en Pieter van der Deuren leggen steenglooiingen langs de zeedijken tegen den paalworm.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1750. </td> +<td valign="top">Cornelis Ploos van Amstel vindt uit de kunst om prenten in kleuren te drukken, en P. van Musschenbroek de Leidsche flesch.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1754. </td> +<td valign="top">De vijzelmolens uitgevonden.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1773. </td> +<td valign="top">Het hellend scheprad uitgevonden.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1825. </td> +<td valign="top">Het Groot Noordhollandsch kanaal voltooid.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1836. </td> +<td valign="top">Gasfabrieken.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1853. </td> +<td valign="top">Amsterdamsche duinwaterleiding.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1860. </td> +<td valign="top">Staatsspoorwegen. (Brug bij Kuilenburg en den Moerdijk.)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1867. </td> +<td valign="top">Afdamming der Oosterschelde.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1876. </td> +<td valign="top">Het Noordzee-kanaal geopend.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">Geleerde en Wetenschappelijke Stichtingen, enz.</h2> +<p></p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1330. </td> +<td valign="top">De Deventer-school door Gerard Groote gesticht.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1450. </td> +<td valign="top">Rederijkerskamers.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1575. </td> +<td valign="top">De Hoogeschool te Leiden.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1585. </td> +<td valign="top">De Hoogeschool te Franeker (opgeheven 1843).</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1614. </td> +<td valign="top">De Hoogeschool te Groningen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1630. </td> +<td valign="top">De Doorluchte school te Deventer.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1632. </td> +<td valign="top">De Doorluchte school te Amsterdam, thans Hoogeschool.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1636. </td> +<td valign="top">De Hoogeschool te Utrecht.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1647. </td> +<td valign="top">De Hoogeschool te Harderwijk (opgeheven 1817).</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1752. </td> +<td valign="top">De Hollandsche maatschappij van Wetenschappen te Haarlem.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1766. </td> +<td valign="top">Maatschappij van Nederlandsche letterkunde te Leiden.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1768. </td> +<td valign="top">Het Zeeuwsch genootschap te Middelburg.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1769. </td> +<td valign="top">Bataafsch genootschap van Proefondervindelijke Wijsbegeerte te Rotterdam opgericht.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1778. </td> +<td valign="top">Het Provinciaal Utrechtsch genootschap opgericht. Teylers stichting te Haarlem.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1782. </td> +<td valign="top">De kweekschool voor de zeevaart te Amsterdam.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1784. </td> +<td valign="top">De maatschappij tot Nut van ’t Algemeen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1788. </td> +<td valign="top">De maatschappij Felix Meritis te Amsterdam.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1790. </td> +<td valign="top">Instituut voor doofstommen te Groningen. Guyot.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1797. </td> +<td valign="top">Het Nederlandsche Zendeling-genootschap opgericht.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1804. </td> +<td valign="top">De Nederlandsche spelling vastgesteld.<span class="pagenum">[<a id="xd0e2066" href="#xd0e2066">17</a>]</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1806. </td> +<td valign="top">Wet op het lager onderwijs ingevoerd. De Hollandsche maatschappij van fraaie kunsten en wetenschappen te Amsterdam, Rotterdam, +Leiden en ’s Hage. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1808. </td> +<td valign="top">Het koninklijk Nederlandsch instituut voor kunsten en wetenschappen. Het instituut voor blinden te Amsterdam.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1813. </td> +<td valign="top">Het Nederlandsch bijbel-genootschap opgericht.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1814. </td> +<td valign="top">De koninklijke Militaire akademie te Breda, de vee-artsenijschool te Utrecht en de koninklijke akademie voor de Marine te +Medemblik, thans te Willemsoord, opgericht. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1818. </td> +<td valign="top">De maatschappij van weldadigheid opgericht.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1822. </td> +<td valign="top">De maatschappij tot zedelijke verbetering der gevangenen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1824. </td> +<td valign="top">Oprichting der handel-maatschappij. Oprichting der koninklijke akademie te Delft.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1857. </td> +<td valign="top">Nieuwe wet op het lager onderwijs, herzien in 1878.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1863. </td> +<td valign="top">Wet op het middelbaar onderwijs.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1873. </td> +<td valign="top">Het aardrijkskundig genootschap opgericht.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1876. </td> +<td valign="top">Wet op het hooger onderwijs.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1877. </td> +<td valign="top">De universiteit te Amsterdam opgericht.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">Zeevaart.</h2> +<p></p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1340. </td> +<td valign="top">Vaart op de Oostzee door de Stavoorners.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1594. </td> +<td valign="top">Tocht naar het Noorden door W. Barents en J. H. van Linschoten.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1595. </td> +<td valign="top">Tweede tocht naar het Noorden, door W. Barents en Jakob van Heemskerk. Eerste tocht om de kaap de Goede Hoop naar Oost-Indië +door C. en F. Houtman. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1595. </td> +<td valign="top">Derde tocht om het Noorden, door Heemskerk, Barents en J. C. de Rijk. Overwintering op Nova-Zembla.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1598. </td> +<td valign="top">Reis om den aardbol door Olivier van Noort. De zeevaarders Jacob Mahu, Simon Cordes, Sebald de Weerd, Dirk Cornelis van China +doorkruisen de Zuidzee. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1602. </td> +<td valign="top">Wolfert Harmsen doet verscheidene ontdekkingen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1606. </td> +<td valign="top">Willem Jansen ontdekt Nieuw-Holland.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1614. </td> +<td valign="top">J. van Spilbergen doet een reis om de aarde.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1616. </td> +<td valign="top">Reis om de aarde door Schouten en Le Maire.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1623. </td> +<td valign="top">Reis om de aarde door Jacob L’Hermite.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1642. </td> +<td valign="top">Abel Tasman ontdekt Nieuw-Zeeland en het eiland van Diemensland, nu Tasmanië geheeten.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1721. </td> +<td valign="top">Jacob Roggeveen doet eene reis om de aarde.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1824. </td> +<td valign="top">Willinck doet eene reis om de aarde.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1871. </td> +<td valign="top">Geregelde stoomvaart op Java.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="alignleft" width="20%">1878. </td> +<td valign="top">Hervatting der Noordpooltochten.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">Stadhouders uit het Huis van Nassau-Oranje.</h2> +<p><span class="smallcaps">Willem</span>, bijgenaamd <i>de Rijke</i>, Graaf van Nassau-Dillenburg enz., had onder zijne twaalf kinderen vijf zonen, die in de geschiedenis onzes lands met roem +bekend zijn. Zij zijn: <span class="smallcaps">Willem</span> I, <span class="smallcaps">Jan</span> <i>de Oude</i>, <span class="smallcaps">Lodewijk,</span> <span class="smallcaps">Hendrik</span> en <span class="smallcaps">Adolf</span>. +<span class="pagenum">[<a id="xd0e2246" href="#xd0e2246">18</a>]</span></p> +<p><span class="smallcaps">Adolf</span> sneuvelde in den slag bij Heiligerlee, 1568; <span class="smallcaps">Lodewijk</span> en <span class="smallcaps">Hendrik</span> op de Mookerheide, 1574. + +</p> +<p><span class="smallcaps">Willem I</span> erfde van zijn <span class="corr" id="xd0e2261" title="Bron: om">oom</span> <span class="smallcaps">Reinier</span> van Châlons het prinsdom Oranje. Hij was stadhouder van <i>Holland</i>, <i>Zeeland</i>, <i>Utrecht</i>, <i>Friesland</i>, <i>Groningen</i>, <i>Overijsel</i> en <i>Drente</i>. Geb. 1533, gest. 1584. + +</p> +<p><span class="smallcaps">Maurits</span>, zijn zoon, volgde hem op en was stadhouder van <i>Gelderland</i>, <i>Holland</i>, <i>Zeeland</i>, <i>Utrecht</i> en <i>Overijsel</i>. Geb. 1567, gest. 1625. + +</p> +<p><span class="smallcaps">Frederik Hendrik</span>, jongste zoon van <span class="smallcaps">Willem</span> I, was <span class="smallcaps">Maurits’</span> opvolger en stadhouder van <i>Gelderland</i>, <i>Holland</i>, <i>Zeeland</i>, <i>Utrecht</i>, <i>Groningen</i>, <i>Overijsel</i> en <i>Drente</i>. Geb. 1584, gest. 1647. + +</p> +<p><span class="smallcaps">Willem II</span>, zijn zoon, was zijn opvolger in de stadhouderlijke waardigheid over dezelfde provinciën. Geb. 1626, gest. 1650. + +</p> +<p><span class="smallcaps">Willem III</span>, zoon van <span class="smallcaps">Willem</span> II, werd in 1672 stadhouder van <i>Gelderland</i>, <i>Holland</i>, <i>Zeeland</i>, <i>Utrecht</i> en <i>Overijsel</i>. Geb. 1650, gest. 1702. + +</p> +<p>Met den dood van <span class="smallcaps">Willem</span> III eindigt de Oranje-stam in de mannelijke lijn. + + + +</p> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="normal">Stadhouders uit het Huis van Nassau-Dietz.</h2> +<p><span class="smallcaps">Jan</span> <i>de Oude</i>, graaf van Nassau, werd stadhouder van <i>Gelderland</i>, en stierf in 1606. Zijn zoon <span class="smallcaps">Willem Lodewijk</span> werd door zijn oom <span class="smallcaps">Willem</span> I met het stadhouderschap over <i>Friesland</i>, <i>Groningen</i> en <i>Drente</i> begiftigd. Geb. 1560, gest. 1620. + +</p> +<p><span class="smallcaps">Ernst Kasimir</span>, zijn broeder, volgde hem op als stadhouder van <i>Friesland</i>, later ook van <i>Groningen</i> en <i>Drente</i>. Geb. 1575, gest. 1632. + +</p> +<p><span class="smallcaps">Hendrik Kasimir I</span>, zijn zoon, volgde hem in zijne waardigheid op. Geb. 1611, gest. 1640. + +</p> +<p><span class="smallcaps">Willem Frederik</span>, zijn broeder, was zijn opvolger als stadhouder van <i>Friesland</i>, later van <i>Groningen</i> en <i>Drente</i>. Door zijn huwelijk met <span class="smallcaps">Albertina Agnes</span>, dochter van <span class="smallcaps">Frederik Hendrik</span>, werd het huis van Nassau-Dietz met het huis van Oranje-Nassau vereenigd. Geb. 1613, gest. 1664. + +</p> +<p><span class="smallcaps">Hendrik kasimir II</span>, zijn zoon, volgde hem in zijne waardigheid op. Geb. 1657, gest. 1696. + +</p> +<p><span class="smallcaps">Johan Willem Friso</span>, zijn zoon, verkreeg in 1696 de waardigheid zijns vaders. <span class="smallcaps">Willem III</span> benoemde hem tot zijn erfgenaam. Geb. 1687, gest. 1711. + +</p> +<p><span class="smallcaps">Willem IV</span>, zijn zoon, kreeg het stadhouderschap zijns vaders; in 1747 werd deze prins erfstadhouder over al de gewesten onzes vaderlands. +Geb. 1711, gest. 1751. + +</p> +<p><span class="smallcaps">Willem V</span>, zijn zoon, aanvaardde in 1766 de waardigheid zijns vaders. Met zijn vertrek in 1795 eindigde de stadhouderlijke regeering. +Geb. 1748, gest. 1806. + +</p> +<p>Zijn zoon <span class="smallcaps">Willem Frederik</span> werd in 1815, onder den titel van <span class="smallcaps">Willem</span> I, koning der Nederlanden. Geb. 1772, gestorven 1843. + +</p> +<p><span class="smallcaps">Willem II</span> regeerde van 1840 tot 1849. Hij werd geboren 1792 en stierf 1849. Opgevolgd door <span class="smallcaps">Willem</span> III, den thans regeerenden koning. Geb. 1817. + + + + + + + +</p> +</div> +</div> +<div class="back"><span class="pagenum">[<a id="xd0e2482" href="#xd0e2482">20</a>]</span><div class="div1"> +<p><span class="smallcaps">Beknopt Leerboek der Scheikunde,</span> + +</p> +<p><span class="smallcaps">Door Dr. W. Meijeringh,</span> + +</p> +<p>Leeraar aan de Hoogere Burgerschool te <span class="smallcaps">Arnhem</span>. + +</p> +<p>Met 65 houtsneden. 106 bladz. Prijs ƒ 1.–. + +</p> +<hr class="tb"><p> + +</p> +<p>Historisch-Geographische Atlas + +</p> +<p>der Algemeene en Vaderlandsche Geschiedenis, + +</p> +<p><span class="smallcaps">Zevende vermeerderde en verbeterde druk</span> + +</p> +<p><span class="smallcaps">Herzien Door</span> Dr. W. J. A. <span class="letterspaced">Huberts</span>, + +</p> +<p>Directeur der Rijks Hoogere Burgerschool te Zwolle. + +</p> +<p><b>109 Kaarten op 40 bladen. Prijs ing. ƒ 5.40, geb. ƒ 5.90.</b> + +</p> +<p>In <i>de Gids</i> van Aug. 1881 leest men: + + +</p> +<div class="blockquote"> +<p><b>“Een atlas, die den zevenden druk bereikt heeft, heeft eigenlijk geen beoordeeling noodig: een goedkeurend oordeel, uitgesproken +door de vele gebruikers, vertoont hij op het titelblad.</b> + + +</p> +<p><i>A.</i> P.” +</p> +</div><p> + +</p> +<hr class="tb"><p> + + +</p> +<p>Oro-Hydrographische en Staatkundige Atlas, + +</p> +<p><span class="smallcaps">Door J. Kuijper & N. W. Posthumus.</span> + +</p> +<p><b>5<sup>e</sup> veel vermeerderde druk, 1883.</b> + +</p> +<p><span class="smallcaps">Herzien door J. Kuijper & P. H. Witkamp.</span> + +</p> +<p><b>Prijs, ingenaaid kat. rug ƒ 3.–, gebonden ƒ 3.50.</b> + +</p> +<p>Aan dezen nieuwen druk is zonder prijsverhooging toegevoegd: Een Overzicht van de Talen, Spelling en beteekenis van een aantal +eigennamen, benevens eene lijst van eenige in de geografie meest voorkomende woorden door <span class="smallcaps">P. H. Witkamp</span>. + +</p> +<hr class="tb"><p> + + +</p> +<p><span class="smallcaps">W. B. Kuijpers</span>, Reiskaart van Nederland. + +</p> +<p><b>Zesde druk.</b> Gekleurd ƒ 0.80. In omslag ƒ 1.–. Hoog 58, breed 47 Ned. duimen binnen den rand. + + +</p> +<div class="blockquote"> +<p>“Veel kaarten en atlassen zijn er van Nederland, maar weinig kaarten zoo handig en practisch als de hierboven genoemde. In +een klein bestek heeft men een nauwkeurigheid en volledigheid zooals men zelden aantreft.” (<i>Vaderland</i>.) +</p> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="transcribernote"> +<h2>Colofon</h2> +<h3>Beschikbaarheid</h3> +<p>Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen overal, met vrijwel geen beperkingen van welke soort dan ook. U mag het +kopiëren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden van de Project Gutenberg Licentie bij dit eBoek of on-line op <a href="http://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>. + +</p> +<p>Dit eBoek is geproduceerd door Anna Tuinman, Eline Visser, Jeroen Hellingman en het on-line gedistribueerd correctie team +op <a href="http://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>. + +</p> +<p lang="en">This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give +it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at <a href="http://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>. + +</p> +<p lang="en">This eBook is produced by Anna Tuinman, Eline Visser, Jeroen Hellingman and the Online Distributed Proofreading Team at <a href="http://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>. + +</p> +<h3>Codering</h3> +<p>Dit bestand is in een verouderde spelling. Er is geen poging gedaan de tekst te moderniseren. Afgebroken woorden aan het einde +van de regel zijn stilzwijgend hersteld. Kennelijke zetfouten in het origineel zijn gecorrigeerd. Dergelijke correcties zijn +gemarkeerd met het corr-element. + +</p> +<p>Hoewel in het origineel laag liggende aanhalingstekens openen gebruikt, zijn deze in dit bestand gecodeerd met “. Geneste +dubbele aanhalingstekens zijn stilzwijgend veranderd in enkele aanhalingstekens. + +</p> +<h3>Documentgeschiedenis</h3> +<ol class="lsoff"> +<li>2008-06-14 Begonnen. + +</li> +</ol> +<h3>Externe Referenties</h3> +<p>Dit Project Gutenberg eBoek bevat externe referenties. Het kan zijn dat deze links voor u niet werken.</p> +<h3>Verbeteringen</h3> +<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p> +<table width="75%"> +<tr> +<th>Plaats</th> +<th>Bron</th> +<th>Verbetering</th> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#xd0e2261">Bladzijde 18</a></td> +<td width="40%">om</td> +<td width="40%">oom</td> +</tr> +</table> +</div> +</div> + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Tijdtafel der geschiedenis van het +vaderland, by P. Best + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TIJDTAFEL DER GESCHIEDENIS *** + +***** This file should be named 25871-h.htm or 25871-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/5/8/7/25871/ + +Produced by Anna Tuinman, Eline Visser, Jeroen Hellingman +and the Online Distributed Proofreading Team at +http://www.pgdp.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> +</html> |