diff options
Diffstat (limited to '25841-h/25841-h.htm')
| -rw-r--r-- | 25841-h/25841-h.htm | 11505 |
1 files changed, 11505 insertions, 0 deletions
diff --git a/25841-h/25841-h.htm b/25841-h/25841-h.htm new file mode 100644 index 0000000..cfa5b34 --- /dev/null +++ b/25841-h/25841-h.htm @@ -0,0 +1,11505 @@ + +<!DOCTYPE html +PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd"> + +<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source, using XSLT. If you find any mistakes, please edit the XML source. --> +<html lang="nl-1900"> +<head> +<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=ISO-8859-1"> + +<title>Het Esperanto in Twintig Lessen</title> +<link rel="schema.DC" href="http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/"> +<meta name="author" content="A. Blok"> +<meta name="DC.Creator" content="A. Blok"> +<meta name="DC.Title" content="Het Esperanto in Twintig Lessen"> +<meta name="DC.Date" content="#####"> +<meta name="DC.Language" content="nl-1900"><style type="text/css"> +/* Standard CSS stylesheet */ + + + +body +{ +font: 100%/1.2em "Times New Roman", Times, serif; +margin: 1.58em 16%; +text-align: left; +} + +.titlePage +{ +border: #DDDDDD 2px solid; +margin: 3em 0% 7em 0%; +padding: 5em 10% 6em 10%; +} + +h1.docTitle +{ +font-size:1.6em; +line-height:2em; +} + +h2.byline +{ +font-size:1.1em; +font-weight:normal; +line-height:1.44em; +} + +span.docAuthor +{ +font-size:1.2em; +font-weight:bold; +} + +h2.docImprint +{ +font-size:1.2em; +font-weight:normal; +} + +.transcribernote +{ +background-color:#DDE; +border:black 1px dotted; +color:#000; +font-family:sans-serif; +font-size:80%; +margin:2em 5%; +padding:1em; +} + +.div0 +{ +padding-top: 5.6em; +} + +.div1 +{ +padding-top: 4.8em; +} + +.index +{ +font-size: 80%; +} + +.div2 +{ +padding-top: 3.6em; +} + +.div3, .div4, .div5 +{ +padding-top: 2.4em; +} + +.footnotes .body, +.footnotes .div1 +{ +padding: 0; +} + +h1, h2, h3, h4, h5, h6 +{ +clear: both; +font-style: normal; +text-transform: none; +} + +h3 +{ +font-size:1.2em; +line-height:1.2em; +} + +h3.label +{ +font-size:1em; +line-height:1.2em; +margin-bottom:0; +} + +h4 +{ +font-size:1em; +line-height:1.2em; +} + +h4.lghead +{ +margin-left:10%; +margin-right:10%; + +} + +.alignleft +{ +text-align:left; +} + +.alignright +{ +text-align:right; +} + +.alignblock +{ +text-align:justify; +} + +p.tb, hr.tb +{ +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +text-align: center; +} + +p.poetry +{ +margin:0 10% 1.58em; +} + +p.line +{ +margin:0 10%; +} + +p.argument, p.note, p.tocArgument +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +text-indent:0; +} + +p.argument, p.tocArgument +{ +margin:1.58em 10%; +} + +p.tocChapter +{ +margin:1.58em 0%; +} + +p.tocSection +{ +margin:0.7em 5%; +} + + +div.epigraph +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +width: 60%; +margin-left: auto; +} + +.epigraph .bibl +{ +text-align: right; +} + +.epigraph .poem +{ +margin-left: 0; +} + +.epigraph .line +{ +margin-left: 0; +text-indent: 0; +} + +.trailer +{ +clear: both; +padding-top: 2.4em; +padding-bottom: 1.6em; +} + +.floatLeft +{ +float:left; +margin:10px 10px 10px 0; +} + +.floatRight +{ +float:right; +margin:10px 0 10px 10px; +} + +p.figureHead +{ +font-size:100%; +text-align:center; +} + +.figure p +{ +font-size:80%; +margin-top:0; +text-align:center; +} + +p.smallprint,li.smallprint +{ +color:#666666; +font-size:80%; +} + +span.parnum +{ +font-weight: bold; +} + +.leftnote +{ +font-size:0.8em; +height:0; +left:1%; +line-height:1.2em; +position:absolute; +text-indent:0; +width:14%; +} + +.pagenum +{ +display:inline; +font-size:70%; +font-style:normal; +margin:0; +padding:0; +position:absolute; +right:1%; +text-align:right; +} + +a.noteref +{ +font-size: 80%; +text-decoration: none; +vertical-align: 0.25em; +} + + +.red +{ +color: red; +} + +.displayfootnote +{ +display: none; +} + +div.footnotes +{ +margin-top: 1em; +padding: 0; +} + +hr.fnsep +{ +margin-left: 0; +margin-right: 0; +text-align: left; +width: 25%; +} + +p.footnote +{ +font-size: 80%; +margin-bottom: 0.5em; +margin-top: 0.5em; +} + +p.footnote .label +{ +float: left; +text-align:left; +width:2em; +} + +.footnotes td, .footnotes th, .footnotes .tablecaption +{ +font-size: 80%; +} + + +.poem +{ +margin-left:5%; +position:relative; +text-align:left; +width:90%; +} + +.poem h4 +{ +font-weight:normal; +margin-left:5em; +} + +.poem .linenum +{ +color:#777; +font-size:90%; +left:-2.5em; +margin:0; +position:absolute; +text-align:center; +text-indent:0; +top:auto; +width:1.75em; +} + +.versenum +{ +font-weight:bold; +} + +/* right aligned page number in table of contents */ +.tocPagenum, .flushright +{ +position: absolute; +right: 16%; +top: auto; +} + +.footnotes .line +{ +font-size:80%; +margin:0 5%; +} + +.poem .i0 +{ +display:block; +margin-left:2em; +} + +.poem .i1 +{ +display:block; +margin-left:3em; +} + +.poem .i2 +{ +display:block; +margin-left:4em; +} + +.poem .i3 +{ +display:block; +margin-left:5em; +} + +.poem .i4 +{ +display:block; +margin-left:6em; +} + +.poem .i5 +{ +display:block; +margin-left:7em; +} + +.poem .i6 +{ +display:block; +margin-left:8em; +} + +.poem .i7 +{ +display:block; +margin-left:9em; +} + +.poem .i8 +{ +display:block; +margin-left:10em; +} + +.poem .i9 +{ +display:block; +margin-left:11em; +} + +span.corr +{ +border-bottom:1px dotted red; +} + +span.abbr +{ +border-bottom:1px dotted gray; +} + +span.measure +{ +border-bottom:1px dotted green; +} + +.letterspaced +{ +letter-spacing:0.2em; +} + +.smallcaps +{ +font-variant:small-caps; +} + + +.caps +{ +text-transform:uppercase; +} + +.fraktur +{ +font-family: 'Walbaum-Fraktur'; +} + +hr +{ +clear:both; +height:1px; +margin-left:auto; +margin-right:auto; +margin-top:1em; +text-align:center; +width:45%; +} + +h2.docImprint,h1.docTitle,h2.byline,h2.docTitle,.aligncenter,div.figure +{ +text-align:center; +} + +h1,h2 +{ +font-size:1.44em; +line-height:1.5em; +} + +h1.label,h2.label +{ +font-size:1.2em; +line-height:1.2em; +margin-bottom:0; +} + +h5,h6 +{ +font-size:1em; +font-style:italic; +line-height:1em; +} + +p,p.initial +{ +text-indent:0; +} + +p.firstlinecaps:first-line +{ +text-transform: uppercase; +} + +p.dropcap:first-letter +{ +float: left; +clear: left; +margin: 0em 0.05em 0 0; +padding: 0px; +line-height: 0.8em; +font-size: 420%; +vertical-align:super; +} + +.poem +{ +padding: .5em 0% .5em 0%; +} + +p.quote,div.blockquote,div.argument +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +margin:1.58em 5%; +} + +.pagenum a, a.noteref:hover, a.hidden:hover, a.hidden +{ +text-decoration:none; +} + + +ul { list-style-type: disc; } +ol { list-style-type: decimal; } +ol.AL { list-style-type: lower-alpha; } +ol.AU { list-style-type: upper-alpha; } +ol.RU { list-style-type: upper-roman; } +ol.RL { list-style-type: lower-roman; } +.lsoff { list-style-type: none; } + +.castlist, .castitem { list-style-type: none; } + + + + + +/* Supplement CSS stylesheet "style/arctic.css.xml +" */ + + + +body +{ +background: #FFFFFF; +font-family: "Times New Roman", Times, serif; +} + +body, a.hidden +{ +color: black; +} + +h1, h2, h3, h4, h5, h6 +{ +color: #001FA4; +font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; +} + +p.byline +{ +font-style: italic; +margin-bottom: 2em; +} + +.figureHead, .noteref, span.leftnote, p.legend, .versenum, .stage +{ +color: #001FA4; +} + +.rightnote, .pagenum, .linenum, .pagenum a +{ +color: #AAAAAA; +} + +a.hidden:hover, a.noteref:hover +{ +color: red; +} + +p.dropcap:first-letter +{ +color: #001FA4; +font-weight: bold; +} + + + +</style></head> +<body> + + +<pre> + +The Project Gutenberg EBook of Het Esperanto in Twintig Lessen, by A. Blok + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Het Esperanto in Twintig Lessen + +Author: A. Blok + +Release Date: June 19, 2008 [EBook #25841] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HET ESPERANTO IN TWINTIG LESSEN *** + + + + +Produced by David Starner, Jeroen Hellingman, and the +Online Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net + + + + + + +</pre> + + +<div class="front"> +<div class="titlePage"> +<h1 class="docTitle">Het Esperanto</h1><br><h1 class="docTitle">In<br> +Twintig Lessen +</h1> +<h2 class="byline">Bewerkt voor zelfonderricht cursus- en schoolgebruik +<br> +Door <span class="docAuthor">A. Blok</span>, Rotterdam. +</h2> +<h2 class="docImprint">Achtste druk. +<br> +Frateco +<br> +Rotterdam W. Zwagers +</h2> +</div><span class="pagenum">[<a id="pb3" href="#pb3">3</a>]</span><div id="xd0e157" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Voorwoord.</h2> +<p><i>“De ondervinding is de beste leermeesteres”.</i> + +</p> +<p>Dit spreekwoord is niet te onpas bij het samenstellen van een Esperanto-leerboek. Waar tot nog toe voor cursuslessen dikwijls +het leerboekje van den <b>Heer WITTERIJCK</b> <i><b>“Esperanto in 10 lessen”</b></i>, als het geschikst daarvoor, werd gebruikt, heeft de ondervinding geleerd, dat dit boekje, ofschoon volledig, te beknopt +is, waardoor velen, die met ijver de studie van het Esperanto begonnen, spoedig deze ook weer staakten. De hoofdoorzaak hiervan +is te vinden in het feit, dat het meerendeel der Esperanto-leerende menigte de schooljaren reeds geruimen tijd achter den +rug heeft en dientengevolge de zoo hoognoodige Nederlandsche taalregels vergeten is. + +</p> +<p>Dit heeft mij op het denkbeeld gebracht, te trachten deze oorzaak weg te nemen, door aan de hand van WITTERIJCK’S “Leerboekje +in 10 lessen” een uitgebreider samen te stellen in 20 lessen, waarin de leerling, behalve over het Esperanto, ook een onmisbaar +klein overzicht van de Nederlandsche taal krijgt, en niet geheel zal behoeven te steunen op datgene, wat de onderwijzer tijdens +de lessen ervan vertelt, wat grootendeels toch weer vergeten wordt. + +</p> +<p>Moge dit werkje een gunstig onthaal vinden bij onderwijzers en leerlingen en daardoor krachtig medewerken tot groei en bloei +van de wereldhulptaal <b>Esperanto</b>. + + +</p> +<p><span class="smallcaps">A. Blok.</span> + +</p> +<p><span class="smallcaps">Rotterdam</span>, Nov. 1912. + + + +<span class="pagenum">[<a id="pb4" href="#pb4">4</a>]</span></p> +<div class="div2" id="xd0e189"> +<h3 class="normal">Bij den Tweeden Druk.</h3> +<p>Gaarne voldeed ik aan het verzoek van den Uitgever, om een tweede druk van mijn leerboekje in gereedheid te brengen. + +</p> +<p>Dankbaar heb ik van de op- en aanmerkingen mijner geestverwanten gebruik gemaakt en hier en daar een kleine wijziging of aanvulling +aangebracht, welke door gebruikers van den 1en druk met geringe moeite in den tekst bijgeschreven kunnen worden. + +</p> +<p>Ik hoop en vertrouw dat deze tweede druk een even gunstig onthaal zal vinden als de eerste, welke getoond heeft in eene behoefte +te hebben voorzien, daar zij reeds in één jaar uitverkocht is. + + +</p> +<p>A. B. + +</p> +<p><span class="smallcaps">Rotterdam</span>, Jan. 1914. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e204"> +<h3 class="normal">Bij den Vierden Druk.</h3> +<p>Aangenaam is het mij te kunnen constateeren, dat van mijn leerboekje een veelvuldig gebruik is gemaakt, daar reeds weer een +nieuwe druk moet worden opgelegd. Met het oog op de vele in gebruik zijnde boeken van den 2en en 3en druk en daar het niet +noodig is gebleken dat ingrijpende veranderingen moesten worden aangebracht, is deze oplaag behoudens een paar kleine wijzigingen +geheel gelijk aan de voorgaande zoodat ze beiden tegelijk kunnen gebruikt worden. + +</p> +<p>Tevens heb ik als leesoefening nog een verhaaltje ingelascht. + + +</p> +<p>A. B. + +</p> +<p><span class="smallcaps">Rotterdam</span>, Nov. 1916. + +</p> +<hr class="tb"><p> + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e219"> +<h3 class="normal">Bij den Zevenden Druk.</h3> +<p>Deze druk is gelijk aan den vorigen. + + +</p> +<p>A. B. + +</p> +<p><span class="smallcaps">Rotterdam</span>, Oct. 1920. + + + +</p> +</div> +</div> +</div> +<div class="body"><span class="pagenum">[<a id="pb5" href="#pb5">5</a>]</span><div id="xd0e232" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="super">Het Esperanto in twintig lessen.</h2> +<h2 class="normal">Het Alphabet.</h2> +<p></p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><b>Vorm </b></td> +<td valign="top"><b>Naam </b></td> +<td valign="top"><b>Uitspraak. +</b></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">A a </td> +<td valign="top">a </td> +<td valign="top">als de lange <b>a</b> in <i>dagen</i>. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">B b </td> +<td valign="top">bo </td> +<td valign="top">als in ’t Nederlandsch.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">C c </td> +<td valign="top">co </td> +<td valign="top">als <b>ts</b> in plaa<i>ts</i>en. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">Ĉ ĉ </td> +<td valign="top">ĉo </td> +<td valign="top">als <b>tsj</b> in ’t Nederlandsch. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">D d </td> +<td valign="top">do </td> +<td valign="top">als in ’t Nederlandsch.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">E e </td> +<td valign="top">e </td> +<td valign="top">als de lange <b>e</b> in <i>beer</i>. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">F f </td> +<td valign="top">fo </td> +<td valign="top">als in ’t Nederlandsch.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">G g </td> +<td valign="top">go </td> +<td valign="top">als een zachte <b>k</b> met keelgeluid in <i>zakdoek</i>. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">Ĝ ĝ </td> +<td valign="top">ĝo </td> +<td valign="top">als <b>dzj</b> in ’t Nederlandsch. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">H h </td> +<td valign="top">ho </td> +<td valign="top">als in ’t Nederlandsch.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">Ĥ ĥ </td> +<td valign="top">ĥo </td> +<td valign="top">als <b>ch</b> in <i>lachen</i>. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">I i </td> +<td valign="top">i </td> +<td valign="top">als de lange <b>i</b> in <i>titel</i>. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">J j </td> +<td valign="top">jo </td> +<td valign="top">als in ’t Nederlandsch.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">Ĵ ĵ </td> +<td valign="top">ĵo </td> +<td valign="top">als <b>zj</b> in ’t Nederlandsch. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">K k </td> +<td valign="top">ko </td> +<td valign="top">als in ’t Nederlandsch.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">L l </td> +<td valign="top">lo </td> +<td valign="top"> idem.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">M m </td> +<td valign="top">mo </td> +<td valign="top"> idem.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">N n </td> +<td valign="top">no </td> +<td valign="top"> idem.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">O o </td> +<td valign="top">o </td> +<td valign="top">als de lange <b>o</b> in <i>oor</i>. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">P p </td> +<td valign="top">po </td> +<td valign="top">als in ’t Nederlandsch.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">R r </td> +<td valign="top">ro </td> +<td valign="top"> idem.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">S s </td> +<td valign="top">so </td> +<td valign="top"> idem.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">Ŝ ŝ </td> +<td valign="top">ŝo </td> +<td valign="top">als <b>sj</b> in ’t Nederlandsch <i>sjouwen</i>. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">T t </td> +<td valign="top">to </td> +<td valign="top">als in ’t Nederlandsch.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">U u </td> +<td valign="top">u </td> +<td valign="top">als <b>oe</b> in <i>koe</i>, <i>goed</i>. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">V v </td> +<td valign="top">vo </td> +<td valign="top">als <b>w</b> ongeveer in ’t Nederlandsch. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">Z z </td> +<td valign="top">zo </td> +<td valign="top">als in ’t Nederlandsch.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" colspan="2">Aŭ, tweeklank, </td> +<td valign="top">als <b>au</b> in ’t Nederlandsch <i>pauw</i>. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" colspan="2">Eŭ, idem </td> +<td valign="top">als <b>eeu</b> idem <i>spreeuw</i>. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +<span class="pagenum">[<a id="pb6" href="#pb6">6</a>]</span></p> +<p>Zooals men ziet mist het Esperanto Alphabet de letters <b>ij</b>, <b>q</b>, <b>w</b>, <b>x</b> en <b>y</b>, welke niet gebruikt worden, doch heeft het méér de letters: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top">ĉ in ĉevalo, spreek uit tsjeewaaloo.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">ĝ in ĝardeno, spreek uit dzjaardeenoo.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">ĥ in ĥemio, spreek uit cheemieoo.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">ĵ in ĵaŭdo, spreek uit zjaauwdoo.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">ŝ in ŝerci spreek uit sjeertsie.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p>Esperanto is phonetisch, d.w.z. iedere letter heeft haar eigen bepaalde klank en wordt dus door slechts één letterteeken voorgesteld. + +</p> +<p>De klinkers <b>a</b>, <b>e</b>, <b>i</b> en <b>o</b> worden dus altijd uitgesproken met zachtlangen klank, bijv.: <span lang="eo">aglo</span>, spreek uit aagloo = arend; <span lang="eo">eble</span>, spreek uit eeblee = mogelijk; <span lang="eo">vintro</span>, spreek uit wientroo = winter; <span lang="eo">ovo</span>, spreek uit oowoo = ei; terwijl <b>u</b> den oe-klank heeft als <span lang="eo">bulo</span>, spreek uit boeloo = bol. + +</p> +<p>Aanmerking: In ’t gebruik worden deze klanken in gesloten lettergrepen iets korter uitgesproken en komen dan overeen met de +uitspraak in onze woorden <i>pad</i>, <i>pet</i>, <i>pit</i> en <i>pot</i>. + +</p> +<p>De klemtoon valt altijd op den vóórlaatsten lettergreep, bijv.: <span lang="eo"><i>pa</i>tro</span> = vader; <span lang="eo">ĉe<i>va</i>lo</span> = paard; <span lang="eo">so<i>i</i>fo</span> = dorst; ho<i>di</i>aŭ = heden. + +</p> +<p>Bij samengestelde woorden valt de klemtoon op elken vóórlaatsten lettergreep van de samenstellende deelen, bijv. <span lang="eo">kura<i>cist</i>ed<i>zi</i>no</span> = de vrouw van een geneesheer. + +</p> +<p>Het afbreken van woorden aan het eind van een regel kan naar willekeur geschieden, doch de ondervinding beveelt aan, de woorden +alléén af te breken na’n woorddeel, dus bijv. na het stamwoord of na de samenstellende deelen, bijv.: <span lang="eo">esper-anto, pa-rol-an-ta, ferm-il-aro</span>. + + + +</p> +</div> +<div id="xd0e660" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Eerste Les.</h2> +<div class="div2" id="xd0e663"> +<h3 class="normal">Het Lidwoord.</h3> +<p>Het eenige <i>lidwoord</i> in ’t Esperanto is <b lang="eo">la</b>, onverschillig voor welk geslacht of getal: <span lang="eo">la patro</span> = de vader, <span lang="eo">la patrino</span> = de moeder, <span lang="eo">la infano</span> = het kind, <span lang="eo">la patroj</span> = de vaders. + +</p> +<p>Ons onbepaald lidwoord een (’n) blijft onvertaald, dus: een of ’n vader = <span lang="eo">patro</span>, een of ’n kind = <span lang="eo">infano</span>. +<span class="pagenum">[<a id="pb7" href="#pb7">7</a>]</span></p> +<p>Aanmerking: In gedichten ter verkrijging van de dichtmaat en soms wel in de schrijftaal, wordt ook wel <span lang="eo">l’</span> gebruikt, doch in het laatste geval maar alléén na voorzetsels met een klinker op ’t eind. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e700"> +<h3 class="normal">Het Zelfstandig Naamwoord.</h3> +<p>Een <i>zelfstandig naamwoord</i> (z.n.w.) is de naam van een werkelijke zelfstandigheid of van datgene, wat als een zelfstandigheid wordt voorgesteld. + +</p> +<p>Al zulke woorden eindigen in ’t Esperanto op <b>o</b>, als: <span lang="eo">tablo</span> = tafel, <span lang="eo">patro</span> = vader, <span lang="eo">rimedo</span> = middel, <span lang="eo">espero</span> = hoop. + +</p> +<p>Het meervoud wordt gevormd door toevoeging van <b>j</b> achter den uitgang <b>o</b>, als <span lang="eo">tabloj</span> = tafels, <span lang="eo">patroj</span> = vaders, <span lang="eo">rimedoj</span> = middelen, <span lang="eo">infanoj</span> = kinderen. + + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e745"> +<h3 class="normal">Het Bijvoeglijk Naamwoord.</h3> +<p>Het <i>bijvoeglijk naamwoord</i> (bijv. n.w.) drukt een hoedanigheid of een kenmerk van een zelfstandigheid uit en gaat in ’t Esperanto altijd uit op <b>a</b>. + +</p> +<p>Het krijgt tevens dezelfde uitgangen als het z.n.w., bijv.: <span lang="eo">bona patro</span> = een goed vader, <span lang="eo">bonaj patroj</span> = goede vaders, <span lang="eo">bela arbo</span> = een mooie boom, <span lang="eo">belaj arboj</span> = mooie boomen. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e770"> +<h3 class="normal">Het Werkwoord.</h3> +<p>Een <i>werkwoord</i> (w.w.) is een woord, dat ’n werking, handeling enz. uitdrukt, als: loopen, ontvangen, schrijven. + +</p> +<p><i>Wij liepen</i> komt van <i>loopen</i>. <i>Hij ontving</i> komt van <i>ontvangen</i>. <i>Hij had geschreven</i> komt van <i>schrijven</i>. + +</p> +<p>Deze vormen <i>loopen</i>, <i>ontvangen</i>, <i>schrijven</i>, waarbij alleen de werking wordt uitgedrukt, zonder dat feitelijk eene werking verricht wordt, noemt men de <i>onbepaalde wijs</i> van ’n werkwoord. Deze onbepaalde wijs gaat in het Esperanto altijd uit op <b>i</b>. + +</p> +<p>De <i>tegenwoordige tijd</i> der <i>aantoonende wijs</i> (welke later zal verklaard worden) eindigt voor alle personen, zoowel enkel- als meervoud, op <b>as</b>, bijv.: <span lang="eo">la knabo batas</span> = de knaap slaat, <span lang="eo">la knaboj batas</span> = de knapen slaan. + +<span class="pagenum">[<a id="pb8" href="#pb8">8</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e832"> +<h3 class="normal">Het Bijwoord.</h3> +<p>Zooals een <i>bijv. n.w.</i> een bijzonderheid aanduidt van een <i>zelfst. n.w.</i>, zoo duidt een <i>bijwoord</i> ’n bijzonderheid aan van ’n <i>werkwoord</i> en gaat altijd uit op <b>e</b>. + +</p> +<p>Het heeft niet, zooals een bijv. n.w., een meervoudsuitgang, bijv.: <span lang="eo">kanti</span> = zingen, <span lang="eo">bele kanti</span> = mooi zingen, <span lang="eo">kuri</span> = loopen, <span lang="eo">rapide kuri</span> = vlug loopen. + +</p> +<p>Een bijwoord kan ook een bepaling zijn van ’n bijv. n.w. of van een ander bijwoord, doch nooit van ’n zelfst. n.w., bijv.; +even mooi zingen = <span lang="eo">same bele kanti</span>. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e871"> +<h3 class="normal">Woordvorming.</h3> +<p>Het Esperanto bestaat uit ± 2000 stamwoorden, welke voor het meerendeel zijn genomen uit de moderne talen, en waarvan de andere +woorden gevormd worden. + +</p> +<p>Voor de woordvorming bedient men zich in ’t Esperanto van <i>voor-</i> en <i>achtervoegsels</i>. In iedere les zullen hiervan een paar behandeld worden. Als eersten volgen hier: + +</p> +<p><i>Het voorvoegsel</i> <b lang="eo">mal-</b> <i>en het achtervoegsel</i> <b lang="eo">-in</b>. + +</p> +<p><b lang="eo">Mal</b> drukt uit het tegenovergestelde van wat het stamwoord zegt, bijv.: <span lang="eo">bona</span> = goed, <span lang="eo">malbona</span> = slecht; <span lang="eo">bela</span> = mooi, <span lang="eo">malbela</span> = leelijk; <span lang="eo">juna</span> = jong, <span lang="eo">maljuna</span> = oud; <span lang="eo">amiko</span> = vriend, <span lang="eo">malamiko</span> = vijand. + +</p> +<p><b>In</b>(o) duidt het vrouwelijk geslacht aan van het stamwoord, bijv.: <span lang="eo">patro</span> = vader, <span lang="eo">patrino</span> = moeder, <span lang="eo">frato</span> = broeder, <span lang="eo">fratino</span> = zuster. + + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e941"> +<h3 class="normal">Leer de volgende woordjes van buiten:</h3> +<p></p> +<div class="table"> +<table style="font-size: 80%;" width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">familio </td> +<td valign="top">familie</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">avo </td> +<td valign="top">grootvader</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">patro </td> +<td valign="top">vader</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">filo </td> +<td valign="top">zoon</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">frato </td> +<td valign="top">broeder</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">nepo </td> +<td valign="top">kleinzoon</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">onklo </td> +<td valign="top">oom</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">nevo </td> +<td valign="top">neef (kind v. broer of zuster)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kuzo </td> +<td valign="top">neef (kind v. oom of tante)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fianĉo </td> +<td valign="top">verloofde</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">edzo </td> +<td valign="top">echtgenoot</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">viro </td> +<td valign="top">man</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">homo </td> +<td valign="top">mensch</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sinjoro </td> +<td valign="top">mijnheer, heer</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">knabo </td> +<td valign="top">knaap, jongen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fraŭlo </td> +<td valign="top">jongman</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">infano </td> +<td valign="top">kind</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">parenco </td> +<td valign="top">bloedverwant</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">societo </td> +<td valign="top">gezelschap</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">amiko </td> +<td valign="top">vriend</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">najbaro </td> +<td valign="top">buurman</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">servisto </td> +<td valign="top">dienaar, bediende, knecht<span class="pagenum">[<a id="pb9" href="#pb9">9</a>]</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">azeno </td> +<td valign="top">ezel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">granda </td> +<td valign="top">groot</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">bona </td> +<td valign="top">goed</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">juna </td> +<td valign="top">jong</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">gaja </td> +<td valign="top">vroolijk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">feliĉa </td> +<td valign="top">gelukkig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kontenta </td> +<td valign="top">tevreden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">esti </td> +<td valign="top">zijn</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">povi </td> +<td valign="top">kunnen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">legi </td> +<td valign="top">lezen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">skribi </td> +<td valign="top">schrijven</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">devi </td> +<td valign="top">moeten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">veni </td> +<td valign="top">komen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kanti </td> +<td valign="top">zingen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ludi </td> +<td valign="top">spelen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kuri </td> +<td valign="top">loopen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">al </td> +<td valign="top">naar, aan</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">en </td> +<td valign="top">in</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sur </td> +<td valign="top">op</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sub </td> +<td valign="top">onder</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">de </td> +<td valign="top">van</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kun </td> +<td valign="top">met</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">dum </td> +<td valign="top">gedurende, terwijl</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kaj </td> +<td valign="top">en</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e1178"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Patrino, filino, fraŭlino, avino, nepino, onklino, edzino, virino, patroj, filoj, infanoj, patra, patrina, infana, malkontenta. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e1183"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Verloofde (vr.), oud, slecht, mevrouw, leelijk, nicht, juffrouw, droevig, tante, meisje, buurvrouw, ongelukkig, klein. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e1188"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">La edzo legas, la edzino skribas. La infano ludas kaj kuras. La kuzino kantas bele. La bona patrino. La fraŭlino skribas al +la amikino. La amikino estas malgaja. La juna fraŭlino ludas kun la infanoj de la najbaro. La knabo estas malkontenta. La +avo skribas al la amiko. La avo kuras. La juna infano estas malgranda. La amiko skribas bele. La maljuna viro estas malfeliĉa. +La malbona najbaro kuras kun la juna infano de la nevo. En la familio estas maljuna avo kaj juna knabino. La feliĉaj knaboj +kantas, dum la malgajaj amikoj skribas. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e1193"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>De knaap speelt. De jonge vriendin zingt. De goede tante leest. De juffrouw schrijft. Het kind is tevreden. De nicht speelt +en de neef zingt. De vader schrijft aan den zoon. De zuster van de vriendin. De tante van den buurman. De goede grootmoeder +van het jonge kind. De broeder van den jongen buurman is gelukkig. De <span class="pagenum">[<a id="pb10" href="#pb10">10</a>]</span>familie is groot. De vader is gelukkig en tevreden. De vrouw zingt vroolijk, terwijl de man schrijft. De bloedverwanten komen. +Het kleine meisje loopt naar de moeder. De dochter van den buurman is een tevreden en gelukkig kind. Een man en eene vrouw +zijn menschen. + + + + +</p> +</div> +</div> +<div id="xd0e1200" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Tweede Les.</h2> +<div class="div2" id="xd0e1203"> +<h3 class="normal">Persoonlijke Voornaamwoorden.</h3> +<p><i>Persoonlijke Voornaamwoorden</i> zijn die woorden, die in de plaats komen van persoons-, dier- of zaaknamen. Zij noemen de zelfstandigheden niet, doch duiden +die slechts aan. Het zijn de volgende: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top">Enkelvoud </td> +<td valign="top">1e persoon </td> +<td valign="top" lang="eo">mi </td> +<td valign="top">= ik, mij.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">2e persoon </td> +<td valign="top" lang="eo">ci </td> +<td valign="top">= jij, jou.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">3e persoon </td> +<td valign="top" lang="eo">li </td> +<td valign="top">= hij, hem.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">3e persoon </td> +<td valign="top" lang="eo">ŝi </td> +<td valign="top">= zij, haar.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">3e persoon </td> +<td valign="top" lang="eo">ĝi </td> +<td valign="top">= het (alleen voor zaken +en dieren of personen, waarvan het geslacht onbekend is). + +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">Meervoud </td> +<td valign="top">1e persoon </td> +<td valign="top" lang="eo">ni </td> +<td valign="top">= wij, ons.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">2e persoon </td> +<td valign="top" lang="eo">vi </td> +<td valign="top">= gij, u.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">3e persoon </td> +<td valign="top" lang="eo">ili </td> +<td valign="top">= zij (voor alle geslachten).</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p>Verder heeft men het <i>onbepaalde</i> en onveranderlijke voornaamwoord <b lang="eo">oni</b> = men, en een <i>wederkeerig</i> voornaamwoord <b lang="eo">si</b> = zich; beiden voor den 3en persoon. + +</p> +<p>Aanmerking: <b lang="eo">ci</b> = jij wordt zelden gebruikt; meestal gebruikt men den beleefdheidsvorm <b lang="eo">vi</b> ook in het enkelvoud. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e1324"> +<h3 class="normal">De ontkenning.</h3> +<p>Om een ontkenning uit te drukken gebruikt men in het Esperanto het woordje <b lang="eo">ne</b>, dat <i>neen</i> of <i>niet</i> beteekent. Dit wordt altijd vóór het werkwoord geplaatst, dus niet zooals in ’t Nederlandsch, waar dit dikwijls achteraan +komt, bijv.: ik loop niet = <span lang="eo">mi ne kuras</span>; de knaap leert niet = <span lang="eo">la knabo ne lernas</span>. + +<span class="pagenum">[<a id="pb11" href="#pb11">11</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e1345"> +<h3 class="normal">Vragende Zinnen.</h3> +<p>Vragende zinnen worden gevormd, door het woordje <b lang="eo">ĉu</b> vóór aan den bevestigenden zin te plaatsen, dus ook weer niet zooals in ’t Nederlandsch door omzetting van den bevestigenden +zin, bijv.: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><i>bevestigend</i>: de vader komt = <span lang="eo">la patro venas</span>. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><i>vragend</i>: komt de vader? = <span lang="eo">ĉu la patro venas?</span></td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p>Bij zinnen, welke reeds met een vragend woord beginnen, is <b lang="eo">ĉu</b> natuurlijk overbodig; bijv. zinnen, die beginnen met de vragende woorden <i>wie</i>, <i>wat</i>, <i>welke</i>, <i>hoe</i>, <i>wanneer</i>, <i>waar</i>. + + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top">Bijv.: </td> +<td valign="top">Wie loopt daar? = <span lang="eo">Kiu kuras tie?</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">Waar zijt gij? = <span lang="eo">Kie vi estas?</span></td> +</tr> +</table> +</div><p> + + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e1409"> +<h3 class="normal">Voorvoegsels <b>bo-</b> en <b>ge-</b>. +</h3> +<p><b>Bo-</b> duidt aan verwantschap door het huwelijk, bijv.: <span lang="eo">patro</span> = vader, <span lang="eo">bopatro</span> = schoonvader; <span lang="eo">frato</span> = broeder, <span lang="eo">bofrato</span> = schoonbroeder of zwager. + +</p> +<p><b>Ge-</b> vereenigt de twee natuurlijke geslachten, bijv.: <span lang="eo">patro</span> = vader, <span lang="eo">gepatroj</span> = vader en moeder of ouders; <span lang="eo">frato</span> = broeder, <span lang="eo">gefratoj</span> = broeder en zuster. De <span lang="eo">j</span> van <span lang="eo">gepatroj</span> en <span lang="eo">gefratoj</span> duidt het meervoud aan. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e1459"> +<h3 class="normal">Leer van buiten:</h3> +<p></p> +<div class="table"> +<table style="font-size: 80%;" width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">hundo </td> +<td valign="top">hond</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kato </td> +<td valign="top">kat</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉevalo </td> +<td valign="top">paard</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">bovo </td> +<td valign="top">rund</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">birdo </td> +<td valign="top">vogel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">koko </td> +<td valign="top">haan</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">floro </td> +<td valign="top">bloem</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">arbo </td> +<td valign="top">boom</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝtono </td> +<td valign="top">steen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sablo </td> +<td valign="top">zand</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĝardeno </td> +<td valign="top">tuin</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kampo </td> +<td valign="top">veld, land</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vilaĝo </td> +<td valign="top">dorp</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">provinco </td> +<td valign="top">provincie</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">urbo </td> +<td valign="top">stad</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vetero </td> +<td valign="top">weder (z.n.w.)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">varma </td> +<td valign="top">warm</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kara </td> +<td valign="top">lief, dierbaar, duur</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">afabla </td> +<td valign="top">beminnelijk, vriendelijk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sola </td> +<td valign="top">alleen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fari </td> +<td valign="top">doen, maken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kreski </td> +<td valign="top">groeien</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">flugi </td> +<td valign="top">vliegen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tiu </td> +<td valign="top">die, dat (aanw. v<span class="corr" id="xd0e1584" title="Niet in bron">.</span>n.w.) +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tiu-ĉi </td> +<td valign="top">deze, dit (aanw. v.n.w.)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tio </td> +<td valign="top">dat (zelfst.)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kiu? </td> +<td valign="top">wie?</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kio? </td> +<td valign="top">wat?<span class="pagenum">[<a id="pb12" href="#pb12">12</a>]</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kia? </td> +<td valign="top">welk?</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kiel? </td> +<td valign="top">hoe?</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉe </td> +<td valign="top">bij</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sed </td> +<td valign="top">maar</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">jes </td> +<td valign="top">ja</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ne </td> +<td valign="top">neen, niet</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">nun </td> +<td valign="top">nu</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉiam </td> +<td valign="top">altijd</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ankoraŭ </td> +<td valign="top">nog</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ankaŭ </td> +<td valign="top">ook</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">hodiaŭ </td> +<td valign="top">heden, vandaag</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">baldaŭ </td> +<td valign="top">spoedig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ho! </td> +<td valign="top">o! oh!</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉu </td> +<td valign="top">duidt vragende zinnen aan; heeft geen bepaalde beteekenis.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e1681"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Bopatrino, bofilino, bofratino, geonkloj, geknaboj, geedzoj, gefianĉoj, gesinjoroj, gepatra, kokino, bovino, malkara, malafabla, +malvarma. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e1686"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Schoonzoon, schoonvader, dienstbode, schoonbroeder, ontevreden, bloedverwanten, kleinkinderen, grootouders, jongens en meisjes, +jongelieden. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e1691"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">La onklinoj legas kaj la infanoj ludas kun la hundo kaj la kato. La urbo estas granda kaj bela. La vilaĝo estas malgranda. +La ĝardeno ne estas granda kaj bela. En la ĝardeno kreskas belaj floroj kaj grandaj arboj. En la urbo estas ĝardeno. La birdoj +flugas en la ĝardenoj kaj kantas sur la arboj. La vetero estas bela kaj varma. La ĉevalo estas sur la kampo. La kato kaj la +hundo kuras en la ĝardeno. La vetero ne estas varma hodiaŭ. La knabo ne legas sed skribas. Me venas de la avo kaj mi kuras +al la frato. Li estas en la ĝardeno. Vi ne estas granda sed vi estas malgranda. Tiu ĉi hundo estas granda. Tiu homo estas +feliĉa. Kiu estas feliĉa? Kiu kuras en la ĝardeno? Kia infano ludas kontente? Kio estas sur la sablo? Kiel estas la vetero? +Ĉu la infano ludas kaj kuras? Ĉu la familio estas granda? + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e1696"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>In de stad zijn groote tuinen. In den tuin van de stad groeien schoone bloemen en vliegen vroolijke vogels. Het kind speelt +met den hond en de kat. De grootouders <span class="pagenum">[<a id="pb13" href="#pb13">13</a>]</span>zijn gelukkig en tevreden. De kleinkinderen zijn nog jong. De lieve ooms en tantes. De verloofden zijn op het veld. De jongens +en meisjes zijn niet droevig maar vroolijk. De dienstbode is niet gelukkig. De hond is een vriend van den mensch. De kat is +niet groot maar klein. De paarden en de koeien loopen in het veld. De vogel vliegt. De haan kan ook vliegen<a class="noteref" id="xd0e1703src" href="#xd0e1703">1</a> maar niet zingen. Schoone bloemen en boomen groeien in den stadstuin. Het dorp is niet groot maar mooi. Het weder is heden +koud en slecht. Is de moeder jong en schoon? Is het weder heden niet slecht? Zijn de kinderen van de buurvrouw lief? Is zij +alleen in den tuin? Zingen wij mooi? Deze kat en die hond zijn van de buurvrouw. Dat kan niet. Wie is tevreden? Welke jongen +speelt in den tuin? Wat is schoon? Hoe zingt de vogel? + + + + +</p> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" href="#xd0e1703src" id="xd0e1703">1</a></span> Evenals in ’t Nederlandsch in <i>hij kan vliegen</i>, <i>hij wil schrijven</i> de tijdvorm in slechts één werkwoord wordt uitgedrukt, gebeurt dit ook in ’t Esperanto, dus <i>li povas flugi</i>, <i lang="eo">li volas skribi</i>. +</p> +</div> +</div> +<div id="xd0e1718" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Derde Les.</h2> +<div class="div2" id="xd0e1721"> +<h3 class="normal">Naamvallen.</h3> +<p>In onze taal onderscheidt men 4 naamvallen. Naar gelang van den dienst, dien het woord in den zin verricht, zegt men dat het +voorkomt in den 1en, 2en, 3en of 4en naamval. + +</p> +<p>Zoo staat het <i>onderwerp</i>, wat in een zin datgene is, dat de handeling verricht, in den <i><b>1</b>en naamval</i> en het <i>lijdend voorwerp</i>, wat datgene is, dat de handeling, door het onderwerp verricht, lijdt of ondergaat, in den <i><b>4</b>en naamval</i>. + +</p> +<p>Deze 1e en 4e naamvalsvorm worden in het Esperanto gebruikt; de 2e en 3e naamval kunnen steeds omschreven worden, de 2e naamval +door het voorzetsel <b>de</b> en de 3e naamval door het voorzetsel <b>al</b>. + +</p> +<p>Ook in ’t Nederlandsch kan de 2e naamval omschreven worden met <b>van</b> en de 3e naamval met <b>aan</b>. + +</p> +<p>Verder heeft een zin altijd een werkwoord (het <i>gezegde</i>) en kan hij ook verschillende bepalingen (van tijd, plaats, wijze enz.) hebben. +<span class="pagenum">[<a id="pb14" href="#pb14">14</a>]</span></p> +<p>De 4 naamvallen, welke dus een zelfst.n.w. kan hebben, noemt men de <i>verbuiging der zelfst. n.w.</i> + +</p> +<p>Hieronder volgt voor elk der Nederlandsche geslachten een verbuiging: + + +</p> +<p>Mannelijk. + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top" colspan="2"><i>Enkelvoud.</i> +</td> +<td valign="top" colspan="2"><i>Meervoud.</i> + +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">1e. </td> +<td valign="top">de vader </td> +<td valign="top" lang="eo">la patro </td> +<td valign="top">de vaders </td> +<td valign="top" lang="eo">la patroj</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">2e. </td> +<td valign="top">des vaders <br>of van den vader +</td> +<td valign="top" lang="eo">de la patro </td> +<td valign="top">der vaders <br>of van de vaders +</td> +<td valign="top" lang="eo">de la patroj</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">3e. </td> +<td valign="top">den vader <br>of aan den vader +</td> +<td valign="top" lang="eo">al la patro </td> +<td valign="top">den vaders <br>of aan de vaders +</td> +<td valign="top" lang="eo">al la patroj</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">4e. </td> +<td valign="top">den vader </td> +<td valign="top" lang="eo">la patron </td> +<td valign="top">de vaders </td> +<td valign="top" lang="eo">la patrojn</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +<p>Vrouwelijk. + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top" colspan="2"><i>Enkelvoud.</i> +</td> +<td valign="top" colspan="2"><i>Meervoud.</i> + +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">1e. </td> +<td valign="top">de moeder </td> +<td valign="top" lang="eo">la patrino </td> +<td valign="top">de moeders </td> +<td valign="top" lang="eo">la patrinoj</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">2e. </td> +<td valign="top">der moeder <br>of van de moeder +</td> +<td valign="top" lang="eo">de la patrino </td> +<td valign="top">der moeders <br>of van de moeders +</td> +<td valign="top" lang="eo">de la patrinoj</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">3e. </td> +<td valign="top"><span class="corr" id="xd0e1884" title="Bron: der">den</span> moeder <br>of aan de moeder +</td> +<td valign="top" lang="eo">al la patrino </td> +<td valign="top">den moeders <br>of aan de moeders +</td> +<td valign="top" lang="eo">al la patrinoj</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">4e. </td> +<td valign="top">de moeder </td> +<td valign="top" lang="eo">la patrinon </td> +<td valign="top">de moeders </td> +<td valign="top" lang="eo">la patrinojn</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +<p>Onzijdig. + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top" colspan="2"><i>Enkelvoud.</i> +</td> +<td valign="top" colspan="2"><i>Meervoud.</i> + +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">1e. </td> +<td valign="top">het kind </td> +<td valign="top" lang="eo">la infano </td> +<td valign="top">de kinderen </td> +<td valign="top" lang="eo">la infanoj</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">2e. </td> +<td valign="top">des kinds <br>of van het kind +</td> +<td valign="top" lang="eo">de la infano </td> +<td valign="top">der kinderen <br>of van de kinderen +</td> +<td valign="top" lang="eo">de la infanoj</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">3e. </td> +<td valign="top">het kind <br>of aan het kind +</td> +<td valign="top" lang="eo">al la infano </td> +<td valign="top">den kinderen <br>of aan de kinderen +</td> +<td valign="top" lang="eo">al la infanoj</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">4e. </td> +<td valign="top">het kind </td> +<td valign="top" lang="eo">la infanon </td> +<td valign="top">de kinderen </td> +<td valign="top" lang="eo">la infanojn</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p>Men kan elken zin gaan verdeelen—wat men ontleden noemt—in de bovenstaande naamvallen en bepalingen, bijv.: De zoon des vaders +geeft den jongen een appel = <span lang="eo">La filo de la patro donas al la knabo pomon.</span> + +</p> +<p>Deze zin wordt aldus ontleed: de zoon = <span lang="eo">la filo</span> = onderwerp of 1e naamval; des vaders (van den vader) = <span lang="eo">de la patro</span> (duidt op bezit van iets) = 2e naamval; geeft = <span lang="eo">donas</span> (tegenwoordige tijd van ’t werkwoord geven) = gezegde; <span class="pagenum">[<a id="pb15" href="#pb15">15</a>]</span>den jongen (aan den jongen) = <span lang="eo">al la knabo</span> (overgang van ’n handeling op ’n anderen persoon) = 3e naamval; een appel = <span lang="eo">pomon</span> = lijdend voorwerp of 4e naamval. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e2000"> +<h3 class="normal">Bijstellingen.</h3> +<p>In ’t Esperanto hebben <i>bijstellingen</i> denzelfden naamval als het zelfst. n.w. waarbij ze behooren, bijv.: Ik ga naar mijn vriend, den dokter = <span lang="eo">Mi iras al mia amiko, la kuracisto.</span> Ik zie mijn vriend, den dokter = <span lang="eo">Mi vidas mian amikon, la kuraciston.</span> + +</p> +<p>Wanneer men iemand aanspreekt, blijft de bijstelling in den 1en naamval, bijv.: Kom, ik wacht u, mijn lieve jongen = <span lang="eo">Venu, mi atendas vin, mia kara knabo.</span> + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e2019"> +<h3 class="normal">Het lijdend voorwerp.</h3> +<p>Aangezien in ’t Esperanto veel vrijheid wordt gelaten in den zinsbouw en het lidwoord <b>la</b> altijd onveranderd blijft, zou het kunnen gebeuren, dat men tenslotte niet meer wist wat onderwerp en wat voorwerp in ’n +Esperanto-zin was. + +</p> +<p>Ter vermijding hiervan krijgt het voorwerp (4e naamval) wat we lijdend voorwerp noemen, omdat het de handeling lijdt of ondergaat, +als uitgang de letter <b>n</b>. + +</p> +<p>Vertaalt men dus: <i>De man slaat den jongen</i>, dan kan men dit op de volgende manieren doen: + +</p> +<p><span lang="eo">La viro batas la knabo<b>n</b></span>, óf <span lang="eo">La viro la knabo<b>n</b> batas, La knabo<b>n</b> batas la viro</span>, óf <span lang="eo">La knabo<b>n</b> la viro batas.</span> + +</p> +<p>Men verliest in deze 4 vertalingen <i>noch</i> het onderwerp <i>noch</i> het voorwerp uit het oog. + +</p> +<p>Moest men evenwel vertalen: <span lang="eo">La viro batas la knabo</span>, òf <span lang="eo">La knabo batas la viro</span>, dan kon in beide vertalingen zoowel de jongen als de man slaan. + +</p> +<p>Veelal wordt in ’t Esperanto de 3e naamval vertaald gelijk de 4e naamval en dus niet omschreven met het voorzetsel <b lang="eo">al</b>, b.v.: Ik schrijf hem = <span lang="eo">Mi skribas lin</span> of <span lang="eo">Mi skribas al li</span>. + +</p> +<p>Dit is evenwel niet geoorloofd, wanneer er een lijdend voorwerp bij het werkwoord behoort. Alsdan moet de 3e naamval omschreven +worden, b.v.: Ik schrijf hem een brief = <span lang="eo">Mi skribas al li leteron</span>. + +<span class="pagenum">[<a id="pb16" href="#pb16">16</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e2091"> +<h3 class="normal">Achtervoegsels <b>et</b> en <b>eg</b>. +</h3> +<p><b lang="eo">Et</b> vormt verkleinwoorden, bijv.: <span lang="eo">knabo</span> = jongen, <span lang="eo">knabeto</span> = jongetje; <span lang="eo">filino</span> = dochter, <span lang="eo">filineto</span> = dochtertje; <span lang="eo">arbo</span> = boom, <span lang="eo">arbeto</span> = boompje; <span lang="eo">flugi</span> = vliegen, <span lang="eo">flugeti</span> = fladderen. + +</p> +<p><b>Eg</b> vormt vergrootingen, bijv.: <span lang="eo">pluvo</span> = regen, <span lang="eo">pluvego</span> = stortregen; <span lang="eo">bela</span> = schoon, <span lang="eo">belega</span> = prachtig. + +</p> +<p>Het achtervoegsel <b>eg</b> bij zelfst. n.w. heeft ongeveer dezelfde beteekenis als in ’t Nederlandsch de uitdrukking <i>zeer groot</i>, bijv.: <span lang="eo">nazo</span> = neus, <span lang="eo">nazego</span> = zeer groote neus; <span lang="eo">kapo</span> = hoofd, <span lang="eo">kapego</span> = zeer groot hoofd. +</p> +<hr class="tb"><p> + +</p> +<p>N.B. In ’t Esperanto wordt de grootte in onderstaande volgorde en wijze uitgedrukt: + +</p> +<p>zeer groote boom = <span lang="eo">arbego</span>, groote boom = <span lang="eo">granda arbo</span>, boom = <span lang="eo">arbo</span>; + +</p> +<p>kleine boom = <span lang="eo">malgranda arbo</span>, zeer kleine boom of boompje = <span lang="eo">arbeto</span>. +</p> +<hr class="tb"><p> + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e2189"> +<h3 class="normal">Leer van buiten:</h3> +<p></p> +<div class="table"> +<table style="font-size: 80%;" width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">korpo </td> +<td valign="top">lichaam</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">haŭto </td> +<td valign="top">huid (vel)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">viando </td> +<td valign="top">vleesch</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">parto </td> +<td valign="top">deel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">osto </td> +<td valign="top">been (algem.)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sango </td> +<td valign="top">bloed</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kapo </td> +<td valign="top">hoofd</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">haro </td> +<td valign="top">haar</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vizaĝo </td> +<td valign="top">wezen (gelaat)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">mieno </td> +<td valign="top">gelaat (de trekken)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">brovo </td> +<td valign="top">wenkbrauw</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">frunto </td> +<td valign="top">voorhoofd</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">okulo </td> +<td valign="top">oog</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">orelo </td> +<td valign="top">oor</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vango </td> +<td valign="top">wang</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">nazo </td> +<td valign="top">neus</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">buŝo </td> +<td valign="top">mond</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lipo </td> +<td valign="top">lip</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">dento </td> +<td valign="top">tand</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lango </td> +<td valign="top">tong</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">rozo </td> +<td valign="top">roos</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">rapida </td> +<td valign="top">vlug</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">blanka </td> +<td valign="top">wit</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">nigra </td> +<td valign="top">zwart</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">bruna </td> +<td valign="top">bruin</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ruĝa </td> +<td valign="top">rood</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">verda </td> +<td valign="top">groen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">flava </td> +<td valign="top">geel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">blua </td> +<td valign="top">blauw</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pala </td> +<td valign="top">bleek</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">blinda </td> +<td valign="top">blind</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">surda </td> +<td valign="top">doof</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">havi </td> +<td valign="top">hebben</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">rimarki </td> +<td valign="top">bemerken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vidi </td> +<td valign="top">zien</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">aŭdi </td> +<td valign="top">hooren</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">aŭskulti </td> +<td valign="top">luisteren</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">flari </td> +<td valign="top">ruiken<span class="pagenum">[<a id="pb17" href="#pb17">17</a>]</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">gustumi </td> +<td valign="top">proeven, smaken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">iri </td> +<td valign="top">gaan</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">diri </td> +<td valign="top">zeggen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ke </td> +<td valign="top">dat (voegw.)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">se </td> +<td valign="top">indien</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">aŭ </td> +<td valign="top">of</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">nur </td> +<td valign="top">slechts, maar</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ofte </td> +<td valign="top">dikwijls</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tro </td> +<td valign="top">te, te veel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">eĉ </td> +<td valign="top">zelfs (bijw.)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">per </td> +<td valign="top">door middel van, met</td> +</tr> +</table> +</div><p> +</p> +<hr class="tb"><p> + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e2443"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Fileto, infaneto, hundego, birdeto, ĝardeneto, grandega, boneta, belega, malbelega, flugeti, oreleto, okulego. +</p> +<hr class="tb"><p> + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e2450"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Dochtertje, hondje, zeer groote tuin, zeer goed, wimpers (oogharen), snor (lipharen), mondje, zeer groote tanden, zeer kleine +tong, neusje. +</p> +<hr class="tb"><p> + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e2457"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">La avo estas surda. La vizaĝo de la fraŭlino estas pala; ŝi havas brunajn okulojn kaj ruĝajn harojn. La ĉevalo de la onklo +estas granda kaj bruna, ĝi kuras tre bone. La vetero estas hodiaŭ malvarmega. Mi venas de la avo kaj mi nun iras al la frato. +Kiu diras, ke la vetero estas bela? Kia birdo ne povas kanti? La bela birdeto, kiun la knabo havas, kantas belege. Mi aŭdas +per la oreloj; mi flaras per la nazo. Malgrandaj infanoj havas nazetojn. Mi havas okulojn en la kapo. +</p> +<hr class="tb"><p> + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e2464"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>De oude grootvader en de jonge kleinzoon gaan naar de stad. De dochter van den buurman zingt prachtig. Het paard loopt zeer +vlug. De kat en de hond zijn geen goede vrienden. Wij hebben prachtig witte, gele en roode rozen in den tuin. Wie loopt snel +in den tuin? Het kleine meisje heeft bruine oogen en zwarte haren. Het kind bemerkt, dat het niet alleen is. De wangen van +het meisje zijn rood. De zwarte oogen van dien man zijn leelijk. Wie heeft roode haren? Hij heeft bruine tanden in den mond. +Hij is blind en kan ook niet loopen. De bek van het paard is zeer groot. Het bloed is in het lichaam en is rood. Op het gelaat +ziet men de wenkbrauwen. Een deel van het lichaam bestaat uit (<span lang="eo">konsistas el</span>) beenderen. + + + +<span class="pagenum">[<a id="pb18" href="#pb18">18</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="xd0e2473" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Vierde Les.</h2> +<div class="div2" id="xd0e2476"> +<h3 class="normal">Bezittelijke Voornaamwoorden.</h3> +<p>De <i>bezittelijke voornaamwoorden</i> drukken, zooals de naam reeds aanduidt, een bepaling van een bezitting uit en worden gevormd van de <i>persoonlijke</i> voornaamwoorden door achtervoeging van <b>a</b> achter die v.n.w. + +</p> +<p>De uitgang <b>a</b> duidt tevens ook aan, dat ze een bijvoeglijk karakter hebben en dus bij zelfst. n.w. gebruikt worden. Het zijn: <span lang="eo"><b>mia</b>, <b>cia</b>, <b>lia</b>, <b>ŝia</b>, <b>ĝia</b>, <b>nia</b>, <b>via</b></span> en <b lang="eo">ilia</b>. + +</p> +<p>Ze volgen ook, evenals de bijv. n.w., het zelfst. n.w. in meervouds- en voorwerpsuitgang. + +</p> +<p>Verder heeft men het bezittelijk bijv. v.n.w. <b lang="eo">sia</b>, dat alleen dàn gebruikt wordt vóór het naamwoord, indien de bezitting aan het onderwerp van den zin toegekend wordt. + +</p> +<p>Voorbeelden: + +</p> +<p>De moeder vergeet <i>haar</i> boek (haar eigen) = <span lang="eo">La patrino forgesas sian libron</span>. + +</p> +<p>De moeder vergeet <i>haar</i> boek (van haar dochter) = <span lang="eo">La patrino forgesas ŝian libron</span>. + +</p> +<p>De man werkt in <i>zijn</i> tuin (zijn eigen) = <span lang="eo">La viro laboras en sia ĝardeno</span>. + +</p> +<p>De man werkt in <i>zijn</i> tuin (van zijn zoon) = <span lang="eo">La viro laboras en lia ĝardeno</span>. + +</p> +<p>De jongens spelen met <i>hunne</i> honden (hun eigen) = <span lang="eo">La knaboj ludas kun siaj hundoj</span>. + +</p> +<p>De jongens spelen met <i>hunne</i> honden (van hun buren) = <span lang="eo">La knaboj ludas kun iliaj hundoj</span>. + +</p> +<p>Zij ziet de kat en <i>haar</i> oogen (haar eigen) = <span lang="eo">Ŝi vidas la katon kaj siajn okulojn</span>. + +</p> +<p>Zij ziet de kat en <i>haar</i> oogen (van de kat) = <span lang="eo">Ŝi vidas la katon kaj ĝiajn okulojn</span>. +</p> +<hr class="tb"><p> + +</p> +<p>Men gebruikt dus <b lang="eo">sia</b> alleen dàn, wanneer men in het Nederlandsch de woordjes <i>zijn</i>, <i>haar</i>, <i>hun</i> of <i>hunne</i> kan vervangen door <i>zijn eigen</i>, <i>haar eigen</i>, <i>hun eigen</i> of <i>hunne eigene</i>. In alle andere gevallen gebruikt men voor den 3en persoon: + +</p> +<p><i lang="eo">lia</i> voor mannelijk enkelv. persoonsnamen; +<span class="pagenum">[<a id="pb19" href="#pb19">19</a>]</span></p> +<p><i lang="eo">ŝia</i> voor vrouwelijk enkelv. persoonsnamen; + +</p> +<p><i lang="eo">ĝia</i> voor dieren of zaken enkelvoud; + +</p> +<p><i lang="eo">ilia</i> voor alle gevallen voor het meervoud. + +</p> +<p>Men moet hierbij wel bedenken, dat <b lang="eo">sia</b> steeds het onderwerp van denzelfden zin als bezitter aanwijst. Het mag dus niet gebruikt worden, als een deel van het onderwerp +zelf of als het onderwerp van een anderen zin, bijv.: + +</p> +<p>De vader en zijn (eigen) zoon komen = <span lang="eo">La patro kaj lia filo venas</span>. Hierbij is het een gedeelte van ’t onderwerp. + +</p> +<p>De vader is hier; zijn (eigen) zoon komt ook spoedig hier = <span lang="eo">La patro estas tie-ĉi; lia filo ankaŭ baldaŭ venos<a class="noteref" href="#n19.1">1</a> tie-ĉi.</span> Hierbij is <b lang="eo">lia filo</b> het onderwerp van een anderen zin en mag daarom niet met sia vertaald worden. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e2662"> +<h3 class="normal">Vervolg voorwerps n.</h3> +<p>Behalve het reeds genoemde lijdend voorwerp krijgen ook nog een <b>n</b>: + +</p> +<p>1e. De naam der <i>plaats</i>, naar welke de handeling gericht is, bijv.: Ik ga naar Brussel = <span lang="eo">Mi iras Bruselon</span>. + +</p> +<p>2e. De bepaling van <i>tijd</i> en <i>de datum</i>, bijv.: Hij komt Donderdag = <span lang="eo">Li venos<a class="noteref" id="n19.1src" href="#n19.1">1</a> ĵaŭdon.</span> Hij komt den 6en April = <span lang="eo">Li venos<a class="noteref" href="#n19.1">1</a> la sesan tagon de aprilo</span>. + +</p> +<p>Aanmerking: Het woord <span lang="eo">tagon</span> wordt meestal weggelaten. Is deze bepaling van tijd of datum het onderwerp van ’n zin, dan vervalt natuurlijk de <b>n</b>, bijv.: <span lang="eo">La sesa tago de aprilo estos<a class="noteref" href="#n19.1">1</a> bela tago</span>. + +</p> +<p>3e. De bepaling, die den <i>duur</i> eener handeling aanduidt, bijv.: Ik blijf drie dagen = <span lang="eo">Mi restas tri tagojn</span>. + +</p> +<p>4e. De bepaling van <i>maat</i>, <i>prijs</i> of <i>gewicht</i>, bijv.: Het boek kost drie gulden = <span lang="eo">La libro kostas 3 guldenojn</span>. De toren is 50 meter hoog = <span lang="eo">La turo estas alta 50 metrojn</span>. Dat brood weegt 2 pond = <span lang="eo">Tiu pano pezas 2 funtojn</span>. + +</p> +<p>Aanmerking: In deze 4 bovengenoemde gevallen is men evenwel niet verplicht den uitgang <b>n</b> te gebruiken, omdat deze uitdrukkingen door een voorzetsel kunnen omschreven worden en men na een voorzetsel geen <b>n</b> plaatst. Men kan dus ook zeggen: + +</p> +<p lang="eo">1. Mi iras <i>al</i> Bruselo. +<span class="pagenum">[<a id="pb20" href="#pb20">20</a>]</span></p> +<p lang="eo">2. Li venos <i>je</i> ĵaŭdo. Li venos <i>je</i> la sesa de aprilo. + +</p> +<p lang="eo">3. Mi restas <i>dum</i> tri tagoj. + +</p> +<p lang="eo">4. La libro kostas <i>po</i> tri guldenoj. La turo estas alta <i>je</i> 50 metroj. Tiu pano pezas <i>po</i> 2 funtoj. + +</p> +<p>Alleen dàn voegt men na een voorzetsel een <b>n</b> achter het zelfst. n.w., als er in den zin eene beweging wordt aangeduid in de richting naar het doel en deze richting niet +altijd dadelijk duidelijk is, bijv.: <i>de kat springt op de tafel</i> wordt vertaald: <span lang="eo">La kato saltas sur la tablo</span>. + +</p> +<p>Nu heeft deze zin twee beteekenissen, n.l. dat de kat op de tafel is en daarop rondspringt, òf dat de kat van den grond op +de tafel springt en dus in dezen zin een richting aanwezig is. Zonder de richtings <b>n</b> zou verwarring kunnen ontstaan en schrijft men dus voor het laatste geval: <span lang="eo">La kato saltas sur la tablo<b>n</b></span>. + +</p> +<p>Alleen achter de voorzetsels <span lang="eo">al</span> = <i>naar</i> en <span lang="eo">ĝis</span> = <i>tot</i> wordt nimmer een richtings <b>n</b> geplaatst, aangezien deze voorzetsels reeds voldoende een richting aangeven. + +</p> +<p>Aangezien de voorzetsels <i lang="eo">de</i> en <i lang="eo">el</i> nooit eene richting náár iets kunnen aanduiden, worden zij ook nimmer door de richtings <b>n</b> gevolgd. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e2830"> +<h3 class="normal">Achtervoegsels <b>an</b> en <b>id</b>. +</h3> +<p><b>An</b>(o) duidt aan een bewoner, aanhanger, genoot of lid, bijv.: <span lang="eo">Parizo</span> = Parijs, <span lang="eo">Parizano</span> = Parijzenaar; <span lang="eo">Kristo</span> = Christus, <span lang="eo">Kristano</span> = Christen; <span lang="eo">domo</span> = huis, <span lang="eo">domano</span> = huisgenoot; <span lang="eo">klubo</span> = klub, <span lang="eo">klubano</span> = lid der klub. + +</p> +<p><b>Id</b>(o) duidt den afstammeling of het jong aan, bijv.: <span lang="eo">reĝo</span> = koning, <span lang="eo">reĝido</span> = prins (vorstenzoon); <span lang="eo">ĉevalo</span> = paard, <span lang="eo">ĉevalido</span> = veulen; <span lang="eo">koko</span> = haan, <span lang="eo">kokido</span> = kuiken. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e2889"> +<h3 class="normal">Leer van buiten:</h3> +<p></p> +<div class="table"> +<table style="font-size: 80%;" width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">mentono </td> +<td valign="top">kin</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kolo </td> +<td valign="top">hals</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">membro </td> +<td valign="top">lid</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝultro </td> +<td valign="top">schouder</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">brako </td> +<td valign="top">arm</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">mano </td> +<td valign="top">hand</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fingro </td> +<td valign="top">vinger</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ungo </td> +<td valign="top">nagel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">laringo </td> +<td valign="top">strottenhoofd</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">brusto </td> +<td valign="top">borst</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">koro </td> +<td valign="top">hart</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">flanko </td> +<td valign="top">zijde</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ventro </td> +<td valign="top">buik</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kruro </td> +<td valign="top">been<span class="pagenum">[<a id="pb21" href="#pb21">21</a>]</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">genuo </td> +<td valign="top">knie</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">piedo </td> +<td valign="top">voet</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sento </td> +<td valign="top">zintuig (gevoel)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">parolo </td> +<td valign="top">spraak</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">voĉo </td> +<td valign="top">stem</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">koloro </td> +<td valign="top">kleur</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">princo </td> +<td valign="top">prins</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">muta </td> +<td valign="top">stom</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lama </td> +<td valign="top">lam</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kripla </td> +<td valign="top">kreupel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">forta </td> +<td valign="top">sterk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">longa </td> +<td valign="top">lang</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vera </td> +<td valign="top">waar</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">diversa </td> +<td valign="top">verscheiden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">multaj </td> +<td valign="top"><i>of</i></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">multe da </td> +<td valign="top">veel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">laŭte </td> +<td valign="top">luid</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">dekstre </td> +<td valign="top">rechts (bijw.)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">palpi </td> +<td valign="top">voelen, tasten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tuŝi </td> +<td valign="top">raken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ridi </td> +<td valign="top">lachen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kisi </td> +<td valign="top">kussen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kredi </td> +<td valign="top">gelooven</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">marŝi </td> +<td valign="top">gaan (stappen)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">unu </td> +<td valign="top">een</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">du </td> +<td valign="top">twee</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kvin </td> +<td valign="top">vijf</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kiom (da) </td> +<td valign="top">hoeveel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">por </td> +<td valign="top">teneinde, voor, om te</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pro </td> +<td valign="top">van, door, wegens</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e3117"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Urbano, provincano, varmega, malvarmega, kapego, nazego, manego, vilaĝano, malforta, fortega, malrapida, mallonga, malvera, +mallaŭte, rideti, ridegi, bovido, reĝido. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e3122"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Handje, klauw, poot, spreken, rechtsche, linksche, weinig, baard (wangharen), kalf, kuiken, veulen, prinses. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e3127"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">La maljuna virino estas blinda kaj iras kun sia nepo. La avo skribas al siaj parencoj, ke ili devas veni. La vilaĝano iras +al la urbo. La patrino parolas gaje kun sia amikino, kaj la infanoj ludas kontente kun la hundo kaj la kato. Nia korpo konsistas +el la kapo, la trunko (<span lang="nl-1900">romp</span>) kaj la membroj. Ni havas du okulojn por vidi, unu nazon por flari, unu buŝon por paroli kaj du orelojn por aŭdi. En nia +buŝo ni havas dentojn kaj langon. La birdego havas ungegojn. Ni havas la koron en la brusto, maldekstre. Tiu malfeliĉa knabo +estas kripla, li ne bone povas marŝi. La koloro de miaj haroj estas nigra. La ruĝa koloro de la haroj ne ĉiam estas malbela. +Sur la verda kampo kuras multaj ĉevaloj. La knabineto kuras rapide al sia <span class="pagenum">[<a id="pb22" href="#pb22">22</a>]</span>patrino kaj kisas ŝin. La infanoj de la najbaro iras ofte al la urbo. Viaj vangoj estas ruĝaj; ĉu tio estas pro la malvarmo? +La ŝtono havas multajn belegajn kolorojn. Kiom estas du kaj kvin? + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e3137"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>De zoon is met zijn vrienden in den tuin van den buurman. Ik geloof niet, dat de zoon van den buurman gelukkig is. Hij is +bleek en zijn gelaat is droevig. De moeder leest en het jonge meisje luistert naar haar lieve stem. Wij hebben 4 ledematen: +2 armen en 2 beenen. Wij zien met de oogen en ruiken met den neus. Deze jongen kan niet spreken, hij is stom. Menschen, die +niet kunnen spreken en ook niet kunnen hooren, zijn doofstom. De kleur van zijn wenkbrauwen is zwart en van zijn snor wit. +Hunne grootouders zijn zeer oud. In den tuin groeien vele bloemen. Wij gaan den tuin in. De tante kust haar nichtje en het +kindje schaterlacht. De blinde menschen kunnen lezen door middel van het gevoel. Haar oom en zijn vrouw (echtgenoote) spreken +met mijn grootvader en zijn vriend. Mijn vriend is in den tuin, maar ik zie hem niet. Mijne moeder is eene vriendin van uwe +tante. + + + + +</p> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<p class="footnote" lang="nl-1900"><span class="label"><a class="noteref" href="#n19.1src" id="n19.1">1</a></span> De uitgang <i>os</i> wordt later verklaard. +</p> +</div> +</div> +<div id="xd0e3142" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Vijfde Les.</h2> +<div class="div2" id="xd0e3145"> +<h3 class="normal">De Telwoorden.</h3> +<p>De <i>telwoorden</i> worden onderscheiden in: + +</p> +<p>1. <b>Hoofdtelwoorden</b>, welke zijn: <i lang="eo">nulo</i> = 0, <i lang="eo">unu</i> = 1, <i lang="eo">du</i> = 2, <i lang="eo">tri</i> = 3, <i lang="eo">kvar</i> = 4, <i lang="eo">kvin</i> = 5, <i lang="eo">ses</i> = 6, <i lang="eo">sep</i> = 7, <i lang="eo">ok</i> = 8, <i lang="eo">naŭ</i> = 9, <i>dek</i> = 10, <i lang="eo">cent</i> = 100 en <i lang="eo">mil</i> = 1000. Deze getallen zijn onveranderlijk. + +</p> +<p>Met deze hoofdtelwoorden worden alle andere gemaakt, bijv.: 11 = 10 en 1 = <span lang="eo">dek-unu</span>, 15 = <span lang="eo">dek-kvin</span>, 20 = 2 x 10 = <span lang="eo">dudek</span>, 30 = <span lang="eo">tridek</span>, 125 is 100 en 20 en 5 = <span lang="eo">cent dudek-kvin</span>, 2345 = 2000 en 300 en 40 en 5 = <span lang="eo">dumil tricent kvardek-kvin</span>. + +</p> +<p>Komt aan het eind van een getal ’n hoofdtelwoord te staan, dan wordt dit met het voorgaande verbonden door <span class="pagenum">[<a id="pb23" href="#pb23">23</a>]</span>een streepje. Dit streepje kan weggelaten worden, doch de woorden mogen nimmer aaneen geschreven worden, bijv.: 25 = <span lang="eo">dudek-kvin</span> òf <span lang="eo">dudek kvin</span>. + +</p> +<p>Worden de hoofdtelwoorden als <i>verzamelnamen</i> gebruikt, dan krijgen ze den uitgang <b>o</b>, bijv.: eenheid = <span lang="eo">unuo</span>, tweetal = <span lang="eo">duo</span>, drietal = <span lang="eo">trio</span>, dozijn = <span lang="eo">dekduo</span>, duizendtal = <span lang="eo">milo</span>. + +</p> +<p>Wanneer deze zelfstandig gebruikte hoofdtelwoorden aan een zelfstandig n.w. voorafgaan, dan worden ze steeds gevolgd door +het woordje <b lang="eo">da</b>, bijv.: een dozijn vorken = <span lang="eo">dekduo da forkoj</span>. + +</p> +<p>2. <b>Rangtelwoorden</b>, welke <i>bijvoeglijk</i> gebruikt den uitgang <b>a</b> en <i>bijwoordelijk</i> gebruikt den uitgang <b>e</b> hebben. + +</p> +<p>Bijvoeglijk gebruikt duiden ze een volgorde van iets aan, bijv.: <span lang="eo">Januaro estas la unua monato kaj decembro la dekdua</span> = Januari is de eerste maand en December de twaalfde. + +</p> +<p>Bijwoordelijk gebruikt geven ze een opsomming aan, bijv.: <span lang="eo">La libro ne plaĉas al mi, unue ĝi estas tro granda, due ĝi estas malbela kaj trie, ĝi ne estas Esperanta libro</span> = Het boek bevalt mij niet, ten eerste is het te groot, ten tweede is het lelijk en ten derde is het geen Esperanto boek. + +</p> +<p>3. <b>Breukgetallen</b>, welke een gedeelte van een eenheid aangeven. Zij worden aangeduid door twee getallen naast elkander, gescheiden door een +streepje. Het eerste getal noemt men <i>teller</i> en het tweede <i>noemer</i>. De noemer noemt het aantal gelijke deelen, waarin het geheel is verdeeld en de teller noemt het aantal dier deelen. + +</p> +<p>Ze worden in ’t Esperanto gevormd van de hoofdtelwoorden door toevoeging van het achtervoegsel <b>on</b>, met <b>o</b> als uitgang voor zelfst. n.w., <b>a</b> voor bijv. n.w. en <b>e</b> voor bijwoorden, bijv.: 1/2 = <span lang="eo">duono</span>, 1/6 = <span lang="eo">sesono</span>, 5/8 = <span lang="eo">kvin okonoj</span>, 9/12 = <span lang="eo">naŭ dekduonoj</span>. + +</p> +<p>Zooals men uit de voorbeelden ziet wordt de teller, wanneer hij 1 is, niet genoemd. Is de teller meer dan 1, dan krijgt de +noemer den meervoudsuitgang. +<span class="pagenum">[<a id="pb24" href="#pb24">24</a>]</span></p> +<p>4. <b>Vermenigvuldiggetallen</b>, welke gevormd worden door het achtervoegsel <b>obl</b> met den uitgang <b>o</b>, <b>a</b> of <b>e</b>, naar gelang ze zelfstandig, bijvoeglijk of bijwoordelijk gebruikt worden, bijv.: Het drievoud van twee is zes = <span lang="eo">La trioblo de du estas ses</span>. Een dubbele tong = <span lang="eo">duobla lango</span>. Ik moet driedubbel betalen = <span lang="eo">Mi devas pagi trioble</span>. + +</p> +<p><i>Herhalingsgetallen</i> maakt men met het woordje <i lang="eo">foje</i>, wat <i>maal</i> of <i>keer</i> beteekent, bijv.: eenmaal = <span lang="eo">unufoje</span>, tweemaal = <span lang="eo">dufoje</span>, enz. + +</p> +<p>5. <b>Verzamelende telwoorden</b>, welke gemaakt worden met het achtervoegsel <b>op</b>, bijv.; met z’n vieren = <span lang="eo">kvarope</span>; met z’n zessen = <span lang="eo">sesope</span>; zij komen met z’n achten = <span lang="eo">ili venas okope</span>. + +</p> +<p>Er bestaat verschil tusschen de zinnen: <i>Zij loopen met z’n vieren</i> en <i>Zij loopen met vieren (vier aan vier)</i>. In het eerste geval zijn er slechts vier en vertaalt men volgens bovenstaande: <i lang="eo">Ili marŝas kvarope</i>. In het tweede geval loopen ze bijv. in rijen van vier en gebruikt men bij de vertaling het woordje <b>po</b>: <i lang="eo">Ili marŝas po kvar</i>. + +</p> +<p>Het woordje <b>po</b>, dat een voorzetsel is, wordt ook geplaatst vóór een bepaling van maat, prijs of gewicht en wil dan zeggen, dat die maat, +prijs of gewicht slechts op één persoon of voorwerp betrekking heeft en kan in ’t Nederlandsch omschreven worden door de woordjes +<i>ieder</i>, <i>elk</i> of <i>per stuk</i>, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">La pomoj kostas po du cendoj</span> = De appels kosten 2 centen (per stuk). + +</p> +<p><span lang="eo">La infanoj ricevas po du pomoj</span> = De kinderen ontvangen 2 appels (elk of ieder). + +</p> +<p><span lang="eo">La ĉevaloj havas po kvar piedoj</span> = De paarden hebben vier pooten (elk). + +</p> +<p>Eenige voorbeelden van <i>vermenigvuldiging, deeling, optelling en aftrekking</i>. + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" rowspan="4">2 × 3 = 6 + +</td> +<td valign="top">du foje tri estas ses. + +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">duoble tri estas ses. + +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">du foje tri faras ses. + +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">duoble tri faras ses.</td> +</tr> +</table> +</div><p> +<span class="pagenum">[<a id="pb25" href="#pb25">25</a>]</span> + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" rowspan="2">1/2 × 1/3 = 1/6 + +</td> +<td valign="top">duono foje triono estas sesono. + +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">duono foje triono faras sesono<b>n</b>. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" rowspan="2">2/5 × 3/4 = 6/20 + +</td> +<td valign="top">du kvinonoj foje tri kvaronoj estas ses dudekonoj. + +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">du kvinonoj foje tri kvaronoj faras ses dudekonoj<b>n</b>. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p>Men ziet hieruit dus, dat na het w.w. <i>fari</i> de 4e naamval volgt en na het w.w. <i>esti</i> de 1e naamval. + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" rowspan="2">8 ÷ 2 = 4 + +</td> +<td valign="top">ok dividita per du faras kvar. + +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">ok dividita per du estas kvar.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" rowspan="2">3 + 4 = 7 + +</td> +<td valign="top">tri kaj kvar estas sep. + +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">tri kaj kvar faras sep.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" rowspan="2">6 - 3 = 3 + +</td> +<td valign="top">ses malpli tri estas tri <i>òf</i> + +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">ses sen tri estas tri.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e3520"> +<h3 class="normal">Leer van buiten:</h3> +<p></p> +<div class="table"> +<table style="font-size: 80%;" width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vivo </td> +<td valign="top">leven</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">morto </td> +<td valign="top">dood</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">dormo </td> +<td valign="top">slaap</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vekiĝo </td> +<td valign="top">ontwaking</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sonĝo </td> +<td valign="top">droom</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">febro </td> +<td valign="top">koorts</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">doloro </td> +<td valign="top">pijn</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">mezo </td> +<td valign="top">midden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">metro </td> +<td valign="top">meter</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">polico </td> +<td valign="top">politie</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">turo </td> +<td valign="top">toren</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉirkaŭmano </td> +<td valign="top">armband</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lasta </td> +<td valign="top">laatste</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">trankvila </td> +<td valign="top">rustig, gerust</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">alta </td> +<td valign="top">hoog</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sana </td> +<td valign="top">gezond</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">eterna </td> +<td valign="top">eeuwig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">nova </td> +<td valign="top">nieuw</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">doni </td> +<td valign="top">geven</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">meti </td> +<td valign="top">stellen, plaatsen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">mezuri </td> +<td valign="top">meten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">trovi </td> +<td valign="top">vinden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lacigi </td> +<td valign="top">vermoeien</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">naskiĝi </td> +<td valign="top">geboren worden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kuraci </td> +<td valign="top">heelen, genezen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">farti </td> +<td valign="top">varen (welvaren)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">interne </td> +<td valign="top">inwendig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ekstere </td> +<td valign="top">uitwendig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">supre </td> +<td valign="top">boven</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉirkaŭ </td> +<td valign="top">rond, rondom</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">almenaŭ </td> +<td valign="top">ten minste</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tre </td> +<td valign="top">zeer</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">je </td> +<td valign="top">voorzetsel met onbepaalde beteekenis</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e3691"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Malsana, malsano, malsaneta, dormegi, kapdoloroj, dormeti, policano, naskiĝo, malalta, malnova, malsupre. +<span class="pagenum">[<a id="pb26" href="#pb26">26</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e3697"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Met z’n zessen, met z’n achten, met z’n vieren, vier aan vier, twee aan twee, ongesteldheid, 2/5, 3/7, 7/10, 9/20, 1/9, 3/100, +28/400. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e3702"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">La homo havas dek fingrojn. Duoble tri faras ses. Mi havas du guldenojn, ŝi havas la duoblon. Ni venas okope. Kvardek-ses +kaj kvindek-du faras naŭdek-ok. Hodiaŭ estas la naskiĝtago de mia patrino. La turo de nia urbo estas alta sesdek-kvar metrojn. +Ŝi ne estas malsana sed ŝi havas ofte kapdolorojn. Ĉu vi diras la veron? La ĉevalo havas grandan ĉevalidon. Sesmil kvarcent +kvindek-tri. Ducent sesdek-ok. Ili faras tion sesfoje. Sesoble ok faras kvardek-ok. Kvin naŭonoj kaj tri naŭonoj estas ok +naŭonoj. Mi vidas tri arbojn, unue mi vidas grandan arbon, due mi vidas arbegon, kaj trie mi vidas arbeton. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e3707"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto: (Alle cijfers in woorden schrijven.)</h3> +<p>Hoeveel is 5 × 13? Dat is 65. 5 × 6 = 30; 25 is 1/4 van 100. Zij komen met hun zessen. Dit paard kost 300 gulden. Bij het +ontwaken hoor ik de vogels op de boomen. De armband van uwe zuster is zeer mooi. 4258; 392; 8643; 928; 98. Ik zie vele menschen. +Duizenden menschen spreken reeds het Esperanto. Het is vandaag (heden) koud. Nu zegt hij mij de waarheid. Zij droomt een schoone +droom. De dienstbode plaatst de bloemen op de tafel. Hoe vaart u? Ik maak (het) zeer goed. 9 × 6 = 54; 12 is de helft van +24. Zij komen met z’n zessen. De kinderen loopen vier aan vier. Ik ben de eerste en hij is de derde. Hij moet dubbel betalen. + + + + +</p> +</div> +</div> +<div id="xd0e3712" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Zesde Les.</h2> +<div class="div2" id="xd0e3715"> +<h3 class="normal">De Tijd, de Datum, de Ouderdom.</h3> +<p>Ter aanduiding van <i>den tijd</i> heeft het Esperanto verschillende vormen. + +</p> +<p>De Nederlandsche zin <i>Het is 3 uur</i>, vertaalt men: <span lang="eo">Estas <span class="pagenum">[<a id="pb27" href="#pb27">27</a>]</span>la tria horo</span>. ’t Woordje <i>het</i> wordt niet vertaald, terwijl men het woord <i lang="eo">horo</i> gewoonlijk weg laat en dus alleen schrijft: <span lang="eo">Estas la tria.</span> + +</p> +<p>Om nu in ’t Esperanto te zeggen, dat het 3.15 uur is, kan men de volgende manieren volgen: + +</p> +<p>1e. kan men zeggen, dat reeds 15 minuten of een kwartier van het vierde uur zijn verloopen, dus: <span lang="eo">Estas kvarono de la kvara</span>, wat woordelijk beteekent: Het is een vierde van het vierde; + +</p> +<p>2e. kan men zeggen, dat het is 3 uur en een kwartier, dus: <span lang="eo">Estas la tria kaj kvarono</span>; + +</p> +<p>3e. kan men zeggen, dat het een kwartier over of na het derde uur is, dus: <span lang="eo">Estas kvarono post la tria</span>; + +</p> +<p>4e. kan men zeggen, dat het is 3 kwartier vóór het vierde uur, dus: <span lang="eo">Estas tri kvaronoj antaŭ la kvara</span>. + +</p> +<p>De manieren onder 1 en 3 worden meestal gebruikt. + +</p> +<p>Het voorzetsel <b>om</b> vóór het uur wordt vertaald door <b lang="eo">je</b>, bijv.: om 2 uur = <span lang="eo">je la dua</span>; om kwart over 2 = je <span lang="eo">kvarono de la tria</span>. + +</p> +<p>Het is 2.20 n.m. (namiddag) zou volgens de 4 bovenstaande manieren vertaald worden: + +</p> +<div class="table" lang="eo"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top">Estas dudek minutoj de la tria posttagmeze.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">Estas la dua kaj dudek minutoj posttagmeze.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">Estas dudek minutoj post la dua posttagmeze.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">Estas kvardek minutoj antaŭ la tria posttagmeze.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p><i>Den datum</i> kan men op tweeërlei manier aanduiden. Vraagt men bijv.: <i>Welke datum is het heden?</i> dan kan men dit vertalen door: <span lang="eo">Kiu dato estas hodiaŭ</span> <i>en</i> <span lang="eo">Kiun daton ni havas hodiaŭ</span>. + +</p> +<p>In het eerste geval is <i lang="eo">kiu dato</i> het <i>onderwerp</i> en in het tweede geval het <i>lijdend voorwerp</i> van den zin (zie de <b>n</b>). + +</p> +<p>Het antwoord op bovenstaande vraag kan dan zijn bijv.: <span lang="eo">Hodiaŭ estas la kvara de aŭgusto</span>, <i>òf</i> <span lang="eo">Hodiaŭ ni havas la kvaran de aŭgusto</span>. + +</p> +<p>Tusschen het <i>getal</i> en de <i>maand</i> krijgt men altijd het woordje <b>de</b>, wat als voorzetsel geen <b>n</b> na zich heeft. + +</p> +<p><i>Hoe oud zijt gij?</i> wordt vertaald alsof er stond: <i>Welken leeftijd hebt gij?</i> en wordt dus: <span lang="eo">Kian aĝon vi havas?</span> +<span class="pagenum">[<a id="pb28" href="#pb28">28</a>]</span></p> +<p>Het antwoord kan ook weer op twee manieren gegeven worden, bijv.: <i>Ik ben 10 jaar</i> wordt vertaald door: <span lang="eo">Mi havas dek jarojn</span>, wat woordelijk beteekent: <i>Ik heb 10 jaren</i>, of door: <span lang="eo">Mi estas dekjara</span>, wat woordelijk beteekent: <i>Ik ben 10-jarig</i>. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e3885"> +<h3 class="normal">Achtervoegsels <b>aĵ</b> en <b>ec</b>. +</h3> +<p><b>Aĵ</b>(o) duidt <i>concrete zaken</i> aan, die de eigenschap <i>bezitten</i> door het grondwoord uitgedrukt. + +</p> +<p>Concreet is datgene wat door de zintuigen kan worden waargenomen, bijv.: <span lang="eo">mola</span> = zacht, <span lang="eo">molaĵo</span> = zachtheid (zachte deel van fruit bijv.); <span lang="eo">amiko</span> = vriend, <span lang="eo">amikaĵo</span> = vriendschapsbetuiging. + +</p> +<p>In ’t algemeen kan men dit achtervoegsel omschrijven door het Nederlandsche <i>iets dat .... is</i>, bijv.: <span lang="eo">bela</span> = schoon, <span lang="eo">belaĵo</span> = iets dat schoon is; <span lang="eo">kreski</span> = groeien, <span lang="eo">kreskaĵo</span> = iets dat gegroeid is (gewas, plant). + +</p> +<p><b>Ec</b>(o) vormt <i>abstracte woorden</i>, die de eigenschap <i>bedoelen</i> door het grondwoord uitgedrukt. + +</p> +<p>Abstract is datgene, dat niet met de zintuigen kan worden waargenomen, bijv.: <span lang="eo">frato</span> = broeder, <span lang="eo">frateco</span> = broederschap; <span lang="eo">sana</span> = gezond, <span lang="eo">saneco</span> = gezondheid. + +</p> +<p>De meeste woorden op <b>ec</b> gaan in ’t Nederlandsch op <i>heid</i> of <i>schap</i> uit, doch geen enkele heeft een meervoudsvorm. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e3970"> +<h3 class="normal">Leer van buiten:</h3> +<p></p> +<div class="table"> +<table style="font-size: 80%;" width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tempo </td> +<td valign="top">tijd</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">momento </td> +<td valign="top">oogenblik</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">horo </td> +<td valign="top">uur</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">minuto </td> +<td valign="top">minuut</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sekundo </td> +<td valign="top">seconde</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tago </td> +<td valign="top">dag</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">nokto </td> +<td valign="top">nacht</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">mateno </td> +<td valign="top">morgen (ochtend)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vespero </td> +<td valign="top">avond</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">semajno </td> +<td valign="top">week</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lundo </td> +<td valign="top">Maandag</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">mardo </td> +<td valign="top">Dinsdag</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">merkredo </td> +<td valign="top">Woensdag</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĵaŭdo </td> +<td valign="top">Donderdag</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vendredo </td> +<td valign="top">Vrijdag</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sabato </td> +<td valign="top">Zaterdag</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">dimanĉo </td> +<td valign="top">Zondag</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">monato </td> +<td valign="top">maand</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">januaro </td> +<td valign="top">Januari</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">februaro </td> +<td valign="top">Februari</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">marto </td> +<td valign="top">Maart</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">aprilo </td> +<td valign="top">April</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">majo </td> +<td valign="top">Mei</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">junio </td> +<td valign="top">Juni<span class="pagenum">[<a id="pb29" href="#pb29">29</a>]</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">julio </td> +<td valign="top">Juli</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">aŭgusto </td> +<td valign="top">Augustus</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">septembro </td> +<td valign="top">September</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">oktobro </td> +<td valign="top">October</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">novembro </td> +<td valign="top">November</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">decembro </td> +<td valign="top">December</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">jaro </td> +<td valign="top">jaar</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sezono </td> +<td valign="top">jaargetijde</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">printempo </td> +<td valign="top">lente</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">somero </td> +<td valign="top">zomer</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">aŭtuno </td> +<td valign="top">herfst</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vintro </td> +<td valign="top">winter</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">dato </td> +<td valign="top">datum</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">aĝo </td> +<td valign="top">ouderdom, leeftijd</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">matura </td> +<td valign="top">rijp</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pura </td> +<td valign="top">zuiver</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">agrabla </td> +<td valign="top">aangenaam</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">grava </td> +<td valign="top">belangrijk, ernstig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fortika </td> +<td valign="top">vast, stevig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">forta </td> +<td valign="top">kloek, sterk, machtig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">labori </td> +<td valign="top">werken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">dormi </td> +<td valign="top">slapen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ami </td> +<td valign="top">beminnen, houden van</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">rigardi </td> +<td valign="top">kijken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">plori </td> +<td valign="top">weenen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">malvarmumi </td> +<td valign="top">een verkoudheid vatten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kosti </td> +<td valign="top">kosten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kompari </td> +<td valign="top">vergelijken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">morgaŭ </td> +<td valign="top">morgen (dag)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">hieraŭ </td> +<td valign="top">gisteren</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">frue </td> +<td valign="top">vroeg</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">foje </td> +<td valign="top">eens, keer</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">jam </td> +<td valign="top">reeds</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e4262"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Tage, nokte, tagmezo, saneco, malsaneco, eterneco, novaĵo, matureco, malpura, malpuraĵo, centjaro, blankaĵo, vereco, infaneco, +parenceco, amikaĵo, boneco, beleco, bovaĵo, kokaĵo, estaĵo. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e4267"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Mannelijkheid, vriendschap, iets schoons, gewas (iets dat groeit), geschrift, gezang, hoeveelste, kinderachtigheid, jonkheid, +oudheid, slechtheid, koude, ontevredenheid, zwakheid, vlugheid, ongerust, zuiverheid, oppervlakte (wat van boven is), omstreken, +broederschap, vroolijkheid, gerustheid, binnenste (wat waar te nemen is). + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e4272"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">La semajno havas 7 tagojn. Mia fratino havas 19 jarojn (aŭ Mia fratino estas 19 jara). Hodiaŭ estas merkredo. 100 jaroj estas +centjaro aŭ jarcento. Kiun daton ni havas hodiaŭ? Kiu tago estos morgaŭ? Hodiaŭ ni havas la dekan (tagon) de la monato. Unu +monato estas dekduono de jaro. Unu tago estas tricent sesdek kvinono de jaro. Kioma horo estas nun? Estas la dua; kvarono +de la tria; kvarono post la dua; duono de la tria; tri kvaronoj de la <span class="pagenum">[<a id="pb30" href="#pb30">30</a>]</span>tria; tri kvaronoj post la sesa; kvarono antaŭ la sepa. Kian aĝon vi havas? Bonan tagon, bonan vesperon. Januaro estas la +unua monato de la jaro kaj decembro la dekdua. Nokte la policanoj en Parizo iras duope. Somere je la tagmezo estas ofte tre +varma. La kiso estas amikaĵo. Mi amas la ĉirkaŭaĵojn de tiu urbo. Ni komparas la belecon de la printempo kun tiu de la aŭtuno. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e4279"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Een dag is het zevende deel van een week. Hoe laat (om welk uur) komt (venos) uw zuster? Den 13en Augustus kom (venos) ik +bij u en blijf (restos) 3 dagen. Den hoeveelsten is het vandaag? (vertaal als: Welken datum hebben wij vandaag?) Hoe oud is +uw broeder? Hij is 16 jaar. De vriendschapsbetuigingen van dien man zijn onwaar. De jonkheid is altijd gelukkig en vroolijk. +De rustigheid van de omstreken van deze stad is zeer aangenaam in den zomer. De oppervlakte van dien steen is wit. Des daags +moeten wij werken, ’s nachts kunnen wij slapen. ’s Zomers is het weder dikwijls zeer warm, in den winter zeer koud. Het is +vandaag te koud voor (laŭ) het seizoen. In den zomer zijn de boomen groen. De 31e December is de laatste dag van het jaar. +Een uur heeft 60 minuten en een minuut heeft 60 seconden. + +</p> +<p><b>Opmerking</b>: Waar wij den tegenw. tijd van een werkwoord gebruiken, terwijl we over een handeling of werking in de toekomst spreken, +gebruikt men in ’t Esperanto den toek. tijd, bijv: Ik kom morgen = <span lang="eo">Mi venos morgaŭ</span>. + + + + +</p> +</div> +</div> +<div id="xd0e4291" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Zevende Les.</h2> +<div class="div2" id="xd0e4294"> +<h3 class="normal">De Werkwoorden.</h3> +<p>In de 1e les hebben we de <i>onbepaalde wijs</i> der werkwoorden reeds geleerd; deze gaat altijd uit op <b>i</b>. + +</p> +<p>Ook kennen, we reeds den <i>tegenwoordigen tijd</i>, welke uitgaat op <b>as</b>. + +</p> +<p>Dit noemen we de tegenwoordige tijd van de <i>aantoonende wijs</i>, omdat deze een handeling aanduidt, die <span class="pagenum">[<a id="pb31" href="#pb31">31</a>]</span>werkelijk geschiedt. Is een handeling voorbij of afgeloopen, dan noemt men dit den <i>verleden tijd</i> en moet een handeling nog geschieden, dan heet dit de <i>toekomende tijd.</i> + +</p> +<p>De verleden tijd gaat in Esperanto altijd uit op <b>is</b>. + +</p> +<p>De tegenwoordig toekomende tijd gaat altijd uit op <b>os</b>. + +</p> +<p>De verleden toekomende tijd of voorwaardelijke wijs, welke een voorwaarde aanduidt, gaat uit op <b>us</b>. + +</p> +<p>De <i>gebiedende wijs</i>, welke een bevel, wensch, wil, begeerte, noodzakelijkheid, verdienste of verplichting uitdrukt, gaat uit op <b>u</b>. + +</p> +<p>Deze uitgangen zijn voor alle personen enkel- en meervoud altijd dezelfde. + +</p> +<p>Vervoegen we dus het werkwoord <i lang="eo">lerni</i> = leeren, dan krijgen we de onderstaande vormen: + +</p> +<p><i>Onbepaalde wijs</i>: <span lang="eo">lerni</span> = leeren. + +</p> +<p><i>Aantoonende wijs, tegenwoordige tijd</i>: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo"> mi lernas </td> +<td valign="top">= ik leer;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo"> vi lernas </td> +<td valign="top">= gij leert;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">li, ŝi, ĝi, oni lernas </td> +<td valign="top">= hij, zij, het, men leert;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo"> ni lernas </td> +<td valign="top">= wij leeren;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo"> vi lernas </td> +<td valign="top">= gij leert;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo"> ili lernas </td> +<td valign="top">= zij leeren.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p><i>Aantoonende wijs, verleden tijd</i>: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo"> mi lernis </td> +<td valign="top">= ik leerde of ik heb geleerd;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo"> vi lernis </td> +<td valign="top">= gij leerdet of gij hebt geleerd;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">li, ŝi, ĝi, oni lernis </td> +<td valign="top">= hij, zij, het, men leerde of heeft geleerd;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo"> ni lernis </td> +<td valign="top">= wij leerden of wij hebben geleerd;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo"> vi lernis </td> +<td valign="top">= gij leerdet of gij hebt geleerd;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo"> ili lernis </td> +<td valign="top">= zij leerden of zij hebben geleerd.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p><i>Aantoonende wijs, tegenwoordig toekomende tijd</i>: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo"> mi lernos </td> +<td valign="top">= ik zal leeren;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo"> vi lernos </td> +<td valign="top">= gij zult leeren;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">li, ŝi, ĝi, oni lernos </td> +<td valign="top">= hij, zij, het, men zal leeren;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo"> ni lernos </td> +<td valign="top">= wij zullen leeren;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo"> vi lernos </td> +<td valign="top">= gij zult leeren;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo"> ili lernos </td> +<td valign="top">= zij zullen leeren.</td> +</tr> +</table> +</div><p> +<span class="pagenum">[<a id="pb32" href="#pb32">32</a>]</span></p> +<p><i>Verleden toekomende tijd</i>, of <i>voorwaardelijke wijs</i>: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo"> mi lernus </td> +<td valign="top">= ik zou leeren;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo"> vi lernus </td> +<td valign="top">= gij zoudt leeren;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">li, ŝi, ĝi, oni lernus </td> +<td valign="top">= hij, zij, het, men zou leeren;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo"> ni lernus </td> +<td valign="top">= wij zouden leeren;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo"> vi lernus </td> +<td valign="top">= gij zoudt leeren;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo"> ili lernus </td> +<td valign="top">= zij zouden leeren.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p><i>Gebiedende wijs</i>. + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo"> lernu </td> +<td valign="top">= leer;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo"> vi lernu </td> +<td valign="top">= leert;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo"> ni lernu </td> +<td valign="top">= laten wij leeren.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p>Zooals men bemerkt, kan de verleden tijd der aant. wijs <i>ik heb geleerd</i>, juist vertaald worden als <i>ik leerde</i>. Denk in ’t vervolg altijd hieraan, dat in ’t Esperanto het werkwoord <b>hebben</b> als <i>hulpwerkwoord</i> niet bestaat. + +</p> +<p>Het <b>eenige hulpwerkwoord</b> in ’t Esperanto is <b lang="eo">esti</b> = zijn. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e4554"> +<h3 class="normal">Achtervoegsels <b>ar</b>, <b>er</b> en <b>ej</b>. +</h3> +<p><b>Ar</b>(o) vormt verzamelwoorden, d.w.z. woorden, die een verzameling uitdrukken van een aantal gelijknamige voorwerpen, die tezamen +een nieuwe eenheid vormen, bijv.: <span lang="eo">arbo</span> = boom, <span lang="eo">arbaro</span> = woud, bosch; <span lang="eo">homo</span> = mensch, <span lang="eo">homaro</span> = menschdom, menigte; <span lang="eo">monto</span> = berg, <span lang="eo">montaro</span> = gebergte. + +</p> +<p><b>Er</b>(o) duidt het kleinste samenstellende deel van een eenheid aan, bijv.: <span lang="eo">sablo</span> = zand, <span lang="eo">sablero</span> = zandkorrel; <span lang="eo">fajro</span> = vuur, <span lang="eo">fajrero</span> = vonk; <span lang="eo">polvo</span> = stof, <span lang="eo">polvero</span> = stofdeeltje. + +</p> +<p><b>Ej</b>(o) duidt aan de plaats, die bestemd is voor datgene, wat door het grondwoord uitgedrukt wordt, bijv.: <span lang="eo">kuiri</span> = koken, <span lang="eo">kuirejo</span> = keuken (plaats waar gekookt wordt); <span lang="eo">baki</span> = bakken, <span lang="eo">bakejo</span> = bakkerij (plaats waar gebakken wordt); <span lang="eo">preĝi</span> = bidden, <span lang="eo">preĝejo</span> = kerk (plaats waar gebeden wordt); <span lang="eo">lerni</span> = leeren, <span lang="eo">lernejo</span> = school (plaats waar geleerd wordt). + +<span class="pagenum">[<a id="pb33" href="#pb33">33</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e4639"> +<h3 class="normal">Leer van buiten:</h3> +<p></p> +<div class="table"> +<table style="font-size: 80%;" width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">domo </td> +<td valign="top">huis</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kastelo </td> +<td valign="top">kasteel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">muro </td> +<td valign="top">muur</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tegmento </td> +<td valign="top">dak</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">korto </td> +<td valign="top">open plaats</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kelo </td> +<td valign="top">kelder</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">etaĝo </td> +<td valign="top">verdieping</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">balkono </td> +<td valign="top">balkon</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝtupo </td> +<td valign="top">trede</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉambro </td> +<td valign="top">kamer</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">plafono </td> +<td valign="top">plafond</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">planko </td> +<td valign="top">vloer</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pordo </td> +<td valign="top">deur</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fenestro </td> +<td valign="top">venster</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">seruro </td> +<td valign="top">slot</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝlosilo </td> +<td valign="top">sleutel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">salono </td> +<td valign="top">zaal</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tapiŝo </td> +<td valign="top">tapijt</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kurteno </td> +<td valign="top">gordijn</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kuseno </td> +<td valign="top">kussen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">meblo </td> +<td valign="top">meubel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tablo </td> +<td valign="top">tafel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">seĝo </td> +<td valign="top">stoel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kanapo </td> +<td valign="top">rustbank, canapé</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">benko </td> +<td valign="top">bank</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lito </td> +<td valign="top">bed</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">matraco </td> +<td valign="top">matras</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lulilo </td> +<td valign="top">wieg</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝranko </td> +<td valign="top">kast</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">komodo </td> +<td valign="top">ladekast</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tirkesto </td> +<td valign="top">lade</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kameno </td> +<td valign="top">schoorsteen, haard</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fajro </td> +<td valign="top">vuur</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tubo </td> +<td valign="top">buis, pijp</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">spegulo </td> +<td valign="top">spiegel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tualeto </td> +<td valign="top">opschik, toilet</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">loko </td> +<td valign="top">plaats</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">mono </td> +<td valign="top">geld</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">hajlo </td> +<td valign="top">hagel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">mastro </td> +<td valign="top">meester (v. h. huis)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">strato </td> +<td valign="top">straat</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tero </td> +<td valign="top">aarde</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">plezuro </td> +<td valign="top">vermaak</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vasta </td> +<td valign="top">uitgestrekt, groot</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">larĝa </td> +<td valign="top">breed</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">proksima </td> +<td valign="top">dichtbij</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">riĉa </td> +<td valign="top">rijk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">oportuna </td> +<td valign="top">gemakkelijk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">necesa </td> +<td valign="top">noodig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ekzisti </td> +<td valign="top">bestaan</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">konsisti el </td> +<td valign="top">bestaan uit</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">konstrui </td> +<td valign="top">bouwen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">detrui </td> +<td valign="top">verwoesten, verdelgen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">loĝi </td> +<td valign="top">wonen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kuŝi </td> +<td valign="top">liggen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fermi </td> +<td valign="top">sluiten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝlosi </td> +<td valign="top">sluiten (met sleutel)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">eniri </td> +<td valign="top">binnengaan</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">eliri </td> +<td valign="top">uitgaan</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">supreniri </td> +<td valign="top">naar boven gaan</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">troviĝi </td> +<td valign="top">zich bevinden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">stari </td> +<td valign="top">staan</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kuiri </td> +<td valign="top">koken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">voli </td> +<td valign="top">willen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">hejti </td> +<td valign="top">warmen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">bruli </td> +<td valign="top">branden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">manĝi </td> +<td valign="top">eten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lavi </td> +<td valign="top">wasschen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">bani </td> +<td valign="top">baden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">viziti </td> +<td valign="top">bezoeken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">akcepti </td> +<td valign="top">aannemen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">manki </td> +<td valign="top">ontbreken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">prunti </td> +<td valign="top">leenen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kies </td> +<td valign="top">wiens, waarvan</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tie </td> +<td valign="top">daar (waar men is)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tien </td> +<td valign="top">daar (waar men gaat)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tie-ĉi </td> +<td valign="top">hier</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">hejme </td> +<td valign="top">thuis</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">el </td> +<td valign="top">uit</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĝis </td> +<td valign="top">tot<span class="pagenum">[<a id="pb34" href="#pb34">34</a>]</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">inter </td> +<td valign="top">in, onder, tusschen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">apud </td> +<td valign="top">bij</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pro </td> +<td valign="top">wegens, door, ter wille van</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pri </td> +<td valign="top">nopens, omtrent, met betrekking tot</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">post </td> +<td valign="top">na</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉar </td> +<td valign="top">want<span class="corr" id="xd0e5075" title="Niet in bron">,</span> omdat, daar +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">do </td> +<td valign="top">dus</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">nek ... nek </td> +<td valign="top">noch ... noch</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ne ... plu </td> +<td valign="top">niet ... meer</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e5094"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Homaro, arbaro, ostaro, hundejo, meblaro, fajrero, tualetejo, monero, loĝejo, enirejo, elirejo, preĝejo, manĝaĵo, manĝejo, +mallarĝa, malproksima, malriĉa, dometo, ĉambreto, skriboĉambro, dormoĉambro, kastelano, supro, necesaĵo, vasteco, oportuneco, +pordego, ŝtonego, spegulego, dentdoloroj. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e5099"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Badkamer, hagelsteen, trap, gebit, zandkorrel, speelplaats, onderste verdieping, tusschenverdieping, ontsluiten, naar beneden +gaan, wiegje, armstoel (groote stoel), waschgelegenheid. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e5104"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Hodiaŭ estas merkredo, hieraŭ estis mardo, morgaŭ estos ĵaŭdo. Hieraŭ mi vizitis vian patrinon kaj morgaŭ mi vizitos la mian. +Via nevino diris, ke ŝi venus hieraŭ, sed mi ne vidis ŝin. Mi vidas la knabon, kiu ludas sur la sablo. La knabino kisis sian +patrinon. Mia amikino venos morgaŭ. Iliaj geavoj loĝis en la dometo, kiun vi vidas tie. La enirejo de la domo ne estas tre +larĝa. Mia frato konstruis tiun ĉi domon. Se la vetero estus bela, ni elirus. Kiu loĝas tie-ĉi? Morgaŭ ni havos la dekduan +de februaro. Mi malfermis la fenestron. Mi volis ŝlosi la pordon, sed mi ne havis ŝlosilon. Mi vidis nek mian onklon nek mian +onklinon. Metu la seĝon apud la tablon. Ŝlosu la pordon kaj fermu la fenestron. Mi skribus longan leteron al vi. Ni eniru +la ĉambron. Kies estas tiu letero? Estas la mia. Sur la tegmentoj ni vidas kamentubojn. En la vilaĝo ne malproksime de mia +urbo loĝas mia amikino; mi iros tien la postmorgaŭan tagon. Donu al mi nur unu monereton. La meblaro de tiu ĉi ĉambro estas +malnova. +<span class="pagenum">[<a id="pb35" href="#pb35">35</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e5110"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>De ouders en de bloedverwanten kwamen om 8 uur. Wij zullen morgen om tien uur bij u zijn. Wie woont hier? Van wien is dit +huis? Van mijne zuster. Zij komen spoedig, zij zullen met hun vijven zijn. Geef den sleutel aan uw zuster, zij moet hedenavond +de deur sluiten. Wascht uwe handen, ze zijn vuil. De trap van ons huis is zeer hoog en smal. Ons gebit bestaat uit 32 tanden. +De kinderen speelden tot 10 uur op de speelplaats en gingen toen (<span lang="eo">tiam</span>) naar binnen. Daar het heden zeer warm is, zal ik de vensters openen. Er stond een groote stoel voor (<span lang="eo">antaŭ</span>) het venster. Indien ik kan, zal ik u morgen om half zes bezoeken. Zullen uw zuster en haar vriendin ook komen? Ja, zij zullen +reeds om 5 uur komen. Indien ik om half zes nog niet bij u ben, dan zal ik ook niet meer komen. Dr. Zamenhof werd geboren +in het jaar 1859. + + +</p> +</div> +</div> +<div id="xd0e5121" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Achtste Les.</h2> +<div class="div2" id="xd0e5124"> +<h3 class="normal">Voorzetsels.</h3> +<p>De <i>voorzetsels</i> drukken verschillende betrekkingen uit tusschen twee zelfstandigheden. Dit kunnen betrekkingen zijn van tijd, plaats, oorzaak, +bezit, enz. + +</p> +<p>De voornaamste voorzetsels zijn: + + +</p> +<p></p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">al </td> +<td valign="top">naar, aan</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">en </td> +<td valign="top">in</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">el </td> +<td valign="top">uit</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ekster </td> +<td valign="top">buiten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">super </td> +<td valign="top">boven</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sur </td> +<td valign="top">op</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sub </td> +<td valign="top">onder</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">antaŭ </td> +<td valign="top">vóór</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">post </td> +<td valign="top">na, achter</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">apud </td> +<td valign="top">bij (in de nabijheid)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉe </td> +<td valign="top">bij (ten huize van)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">inter </td> +<td valign="top">tusschen, onder</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">cirkaŭ </td> +<td valign="top">rondom, omstreeks</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kontraŭ </td> +<td valign="top">tegen, tegenover</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">anstataŭ </td> +<td valign="top">in plaats van</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kun </td> +<td valign="top">met, mede, te zamen met</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sen </td> +<td valign="top">zonder</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">per </td> +<td valign="top">door, door middel van, met behulp van, met</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pri </td> +<td valign="top">nopens, over, met betrekking tot</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">por </td> +<td valign="top">voor (doel), ten behoeve van, om te</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pro </td> +<td valign="top">voor (reden), wegens, ter wille van</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">de </td> +<td valign="top">van</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">da </td> +<td valign="top">van<span class="pagenum">[<a id="pb36" href="#pb36">36</a>]</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">laŭ </td> +<td valign="top">volgens, naar</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">malgraŭ </td> +<td valign="top">niettegenstaande</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">dum </td> +<td valign="top">gedurende, terwijl</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">preter </td> +<td valign="top">voorbij</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">krom </td> +<td valign="top">uitgezonderd, behalve</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĝis </td> +<td valign="top">tot</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tra </td> +<td valign="top">door, dwarsdoor</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">trans </td> +<td valign="top">over, aan gene zijde van</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">po </td> +<td valign="top">naar verhouding van, per stuk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">je </td> +<td valign="top">verschillende beteekenis</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +<p>Woorden door een voorzetsel vooraf gegaan, krijgen geen <b>n</b> zoo ze geen richting uitdrukken. + +</p> +<p>Indien het moeielijk valt het juist vereischte voorzetsel te kiezen, bezigt men het voorzetsel <b lang="eo">je</b>, dat een onbepaalde beteekenis heeft. De voorzetsels worden in ’t Esperanto niet zooals in ’t Nederlandsch met onjuiste beteekenis +gebruikt. ’t Esperanto gebruikt slechts de voorzetsels in de beteekenis welke ze werkelijk hebben. + +</p> +<p>De uitdrukking <i>op Maandag</i> mag dus niet vertaald worden door <i lang="eo">sur lundo</i>, maar door <i lang="eo">je lundo</i>. Evenzoo <i>om zes uur</i> wordt <i lang="eo">je la sesa horo</i>. + +</p> +<p>Na een <i>hoeveelheid</i> gebruikt men het voorzetsel <b lang="eo">da</b>, bijv.: <span lang="eo">botelo da vino</span> = een flesch wijn; <span lang="eo">kilogramo da viando</span> = een kilogram vleesch. + +</p> +<p>Men lette op het verschil tusschen <i lang="eo">botelo</i> <b lang="eo">da</b> <i lang="eo">vino</i> en <i lang="eo">botelo</i> <b lang="eo">de</b> <i lang="eo">vino</i>. Het eerste beteekent <i>een flesch wijn</i> en het tweede beteekent <i>een wijnflesch</i>. + +</p> +<p>Wanneer het Nederl. voorzetsel <b>van</b> de beteekenis heeft van <b>uit</b>, dan wordt dit in ’t Esperanto vertaald door <b lang="eo">el</b>, bijv.: Eén van mijn broeders = <span lang="eo">Unu el miaj fratoj</span>. Indien het aanduidt uit welke stof iets gemaakt is, of uit welke stof iets bestaat dan wordt het eveneens vertaald door +<b lang="eo">el</b>, bijv.: Het huis is van steen = <span lang="eo">La domo estas el ŝtono</span>. + +</p> +<p><i>Achtervoegsels</i> <b>estr</b>, <b>ist</b> <i>en</i> <b>il</b>. + +</p> +<p><b>Estr</b>(o) duidt dengene aan die het hoofd, de chef of de leider is van hetgeen het grondwoord uitdrukt, bijv.: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">ŝipo</span> = schip, <span lang="eo">ŝipestro</span> = schipper of kapitein. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">lernejo</span> = school, <span lang="eo">lernejestro</span> = hoofd der school. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">urbo</span> = stad, <span lang="eo">urbestro</span> = burgemeester (van een stad). +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">vilaĝo</span> = dorp, <span lang="eo">vilaĝestro</span> = burgemeester (van een dorp). +</td> +</tr> +</table> +</div><p> +<span class="pagenum">[<a id="pb37" href="#pb37">37</a>]</span></p> +<p><b lang="eo">Ist</b>(o) duidt den persoon aan, die het beroep, het ambacht of de dagelijksche bezigheid uitoefent, door het grondwoord bedoeld, +bijv.: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">boto</span> = laars, <span lang="eo">botisto</span> = laarzenmaker. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">instrui</span> = onderwijzen, <span lang="eo">instruisto</span> = onderwijzer. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">pordo</span> = deur, <span lang="eo">pordisto</span> = portier. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">porti</span> = dragen, <span lang="eo">portisto</span> = drager. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p><b>Il</b>(o) duidt het werktuig aan waarmede men datgene doet, wat het grondwoord uitdrukt, bijv.: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">haki</span> = hakken, <span lang="eo">hakilo</span> = hakmes, bijl. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">tranĉi</span> = snijden, <span lang="eo">tranĉilo</span> = mes. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">flugi</span> = vliegen, <span lang="eo">flugilo</span> = vleugel. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e5513"> +<h3 class="normal">Leer van buiten:</h3> +<p></p> +<div class="table"> +<table style="font-size: 80%;" width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">objekto </td> +<td valign="top">voorwerp</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">afero </td> +<td valign="top">zaak</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">forno </td> +<td valign="top">oven, kachel, fornuis</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">poto </td> +<td valign="top">pot</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pato </td> +<td valign="top">pan</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kaldrono </td> +<td valign="top">ketel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kaserolo </td> +<td valign="top">stoofpan</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kruĉo </td> +<td valign="top">kruik</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pleto </td> +<td valign="top">schaal</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">plado </td> +<td valign="top">schotel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">supujo </td> +<td valign="top">soepkom</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">telero </td> +<td valign="top">bord</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">forko </td> +<td valign="top">vork</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kulero </td> +<td valign="top">lepel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kesto </td> +<td valign="top">kist</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">funto </td> +<td valign="top">pond</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">akra </td> +<td valign="top">scherp</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">plata </td> +<td valign="top">vlak, effen, plat</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">plena </td> +<td valign="top">vol</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kapabla </td> +<td valign="top">bekwaam</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">utila </td> +<td valign="top">nuttig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">resti </td> +<td valign="top">blijven</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">balai </td> +<td valign="top">vegen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝoveli </td> +<td valign="top">scheppen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tranĉi </td> +<td valign="top">snijden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tondi </td> +<td valign="top">knippen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">haki </td> +<td valign="top">hakken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">segi </td> +<td valign="top">zagen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">falĉi </td> +<td valign="top">maaien</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kudri </td> +<td valign="top">naaien</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">gladi </td> +<td valign="top">strijken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pezi </td> +<td valign="top">wegen (zwaar zijn) onoverg.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pesi </td> +<td valign="top">wegen (gewicht bepalen) overg.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pentri </td> +<td valign="top">schilderen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">skulpti </td> +<td valign="top">beeldhouwen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">desegni </td> +<td valign="top">teekenen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">gliti </td> +<td valign="top">glijden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tiri </td> +<td valign="top">trekken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">preni </td> +<td valign="top">nemen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lasi </td> +<td valign="top">laten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">teni </td> +<td valign="top">houden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kovri </td> +<td valign="top">bedekken</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +<span class="pagenum">[<a id="pb38" href="#pb38">38</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e5730"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Ĝardenisto, ludilo, flugilo, policestro, balailo, ŝovelilo, tranĉilo, tondilo, hakilo, glitiloj, malakra, malplena, malutila, +utilaĵo, utileco, kapableco, manĝilaro, skribilaro, desegnaĵo, skulptaĵo, pentraĵo, florpoto, anstataŭi, balaaĵo. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e5735"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Burgemeester (hoofd eener stad), maatstok, geneesheer, kamermeisje, slotenmaker, meubelmaker, kok, keukenmeid, keukenbeheerder, +zaag, zeis, naald, naaister, strijkijzer, strijkster, gewicht, zwaar (veel wegend), schilder, beeldhouwer, tang (om te nemen), +heft (om te houden), deksel, ontblooten. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e5740"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">La tranĉilo tranĉas bone, ĉar ĝi estas akra. Antaŭ du tagoj mi vizitis vian patrinon, kaj mia vizito faris al ŝi plezuron. +Ĉu vi jam trovis vian teleron? Tiu afero ne tuŝas min. La birdo flugis en la ĉambron, kiam mi malfermis la pordon. Nun ĝi +flugas en la ĉambro. Kien (<span lang="nl-1900">waarheen</span>) vi iras? Mi iras en la ĝardenon. Mi metis la manon sur la tablon. Mi volis havi dekduon da ovoj. La tranĉilo estis tre malakra, +mi ne povis tranĉi per ĝi la viandon. La skribilaro estas sur la skribotablo. La servistino metis la manĝilaron antaŭ mi sur +la tablon. Mi gratulis mian kuzinon je la naskiĝtago de ŝia patrino. La infanistino eniris kun la infanoj en la ĝardenon. +Je malbela vetero oni povas facile malvarmumi. La hundo trakuris la straton. Kiam la ĝardenisto eniris la ĝardenon, li vidis +grandan hundon, kiu ludis kun la infano de sia mastro. Tiu ludilo kostas du guldenojn. La birdoj flugas per la flugiloj. La +malriĉa virino demandis por paroli kun li. Mi balais la malpuraĵojn sur la planko, kaj nun mi lavos la manĝilaron. La tondisto +tondis miajn harojn per la tondilo. Kiam ni vizitis la urbon, ni vidis belajn pentraĵojn. La juna servistino anstataŭos la +maljunan, kiu estas nun tro maljuna por labori. +<span class="pagenum">[<a id="pb39" href="#pb39">39</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e5749"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>De burgemeester van onze stad gaat ’s zomers gedurende 3 weken naar het buitenland. De maatstok, welke ik u gegeven heb, heb +ik niet meer gezien. De geneesheer zeide mij, dat mijn vader zeer ernstig ziek was (estas) en dat hij geen twee dagen meer +zou leven (<span lang="eo">vivos</span>). Het kamermeisje zal om 2 uur het middageten op de tafel zetten. De keukenmeid kookt het eten op het fornuis in de keuken. +Het gewicht van deze koe is 500 pond. De schilder, die het landhuis van mijn oom wil schilderen, kwam gisteravond met den +laatsten trein. De broeder van den schilder is een bekwaam beeldhouwer. De kat sprong op de tafel en at van het eten dat de +meid daar plaatste. Morgen zullen wij met ons zessen uit de stad gaan. Wij zullen om 7 uur ontbijten en na het ontbijt naar +mijn familie buiten gaan en daar den geheelen dag blijven. Indien het weêr niet goed zou zijn, zouden wij ook gedurende den +nacht kunnen blijven. Ik hoop dat het weêr (of weder) goed blijft. + + + + +</p> +</div> +</div> +<div id="xd0e5757" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Negende Les.</h2> +<div class="div2" id="xd0e5760"> +<h3 class="normal">Trappen van vergelijking.</h3> +<p>Men kan personen, voorwerpen, enz. met elkaar vergelijken en dan kan men hebben: + +</p> +<p>1e. dat de personen enz. aan elkaar <i>gelijk</i> zijn. Men noemt dit de <i>vergelijking van gelijkheid</i> en drukt dit in ’t Esperanto uit door de woorden <b lang="eo">tiel ... kiel</b> = (even) zoo ... als, bijv.: <span lang="eo">Li estas tiel granda kiel mi</span> = Hij is (even) zoo groot als ik. + +</p> +<p>Verder kan men de volgende vergelijkingen nog hebben: <b>Zulk een</b> groot huis <b>als</b> dit is, heb ik nog nooit gezien = <span lang="eo"><b>Tian</b> grandan domon, <b>kia</b> estas tiu ĉi, mi ankoraŭ neniam vidis</span>. Drink <b>zooveel</b> water <b>als</b> gij wilt = <span lang="eo">Trinku <b>tiom</b> da akvo, <b>kiom</b> vi volas</span>. + +</p> +<p>2e. dat een persoon enz. een eigenschap in <i>meerdere</i> of <i>mindere mate</i> bezit dan een ander. + +</p> +<p>Men noemt dit de <i>vergelijking van ongelijkheid</i> of de <b>vergrootende trap</b>, welke wordt gevormd door de <span class="pagenum">[<a id="pb40" href="#pb40">40</a>]</span>woorden <b lang="eo">pli ... ol</b> = meer ... dan, en <b lang="eo">malpli ... ol</b> = minder ... dan; bijv.; Hij is grooter (meer groot) dan ik = <span lang="eo">Li estas pli granda ol mi</span>. Hij is minder groot dan ik = <span lang="eo">Li estas malpli granda ol mi</span>. Zegt men evenwel: Hij is kleiner dan ik, dan vertaalt men: Hij is meer klein dan ik = <span lang="eo">Li estas pli malgranda ol mi</span>. + +</p> +<p>3e. dat een persoon enz. onder een aantal een eigenschap in de <i>hoogste mate</i> bezit, of wel een eigenschap bezit, die de eigenschappen van een aantal anderen overtreft. Dit noemt men de <b>overtreffende trap</b> en wel de <b>betrekkelijk overtreffende trap</b>, omdat die slechts betrekking heeft op een bepaald aantal en wordt gevormd door de woordjes <b lang="eo">la plej ... el</b> = het meest ... van, of <b lang="eo">la malplej ... el</b> = het minst ... van; bijv.: Mijn broeder is de grootste van ons = <span lang="eo">Mia frato estas la plej granda el ni</span>. + +</p> +<p>Zooals men ziet moeten hiervoor minstens 3 personen, voorwerpen enz. zijn, anders zou men kunnen volstaan met den <i>vergrootenden trap</i>. Wordt dus in ’t Hollandsch de overtreffende trap gebruikt en heeft de vergelijking plaats tusschen 2 personen of zaken, +dan wordt in het Esperanto steeds de vergrootende trap gebruikt, bijv.: + +</p> +<p>Van mijn twee broeders is Piet de grootste = <span lang="eo">El miaj du fratoj Petro estas la pli granda</span>. + +</p> +<p>Indien de overtreffende trap een bijwoordelijke beteekenis heeft, dan wordt ’t lidwoord <b>het</b> niet vertaald, bijv.: + +</p> +<p>Hij schrijft het mooist = <span lang="eo">Li skribas plej bele</span>. + +</p> +<p>De <b>volstrekt overtreffende trap</b> wordt gevormd door middel van de woorden <b lang="eo">tre</b> (zeer) en <b lang="eo">kiel eble plej</b> = zoo ... mogelijk, bijv.: <span lang="eo">Mia fratino estas tre bela</span> = Mijne zuster is zeer mooi. <span lang="eo">Mia frato kuras kiel eble plej rapide</span> = Mijn broeder loopt zoo vlug mogelijk. + + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e5900"> +<h3 class="normal">Achtervoegsels <b>ing</b> en <b>uj</b>. +</h3> +<p><b>Ing</b>(o) duidt het voorwerp aan, waarin men gewoonlijk de zaak, door het grondwoord uitgedrukt, steekt of plaatst. Woorden op <b>ingo</b> vormen die voorwerpen, welke slechts <span class="pagenum">[<a id="pb41" href="#pb41">41</a>]</span>één ding tegelijk, en dan nog maar voor een gedeelte, kunnen bevatten, bijv.: <span lang="eo">plumo</span> = pen, <span lang="eo">plumingo</span> = penhouder; <span lang="eo">kandelo</span> = kaars, <span lang="eo">kandelingo</span> = blaker, kandelaar; <span lang="eo">fingro</span> = vinger, <span lang="eo">fingringo</span> = vingerhoed. + +</p> +<p><b>Uj</b>(o) duidt het voorwerp aan, dat datgene inhoudt of draagt, door het stamwoord uitgedrukt, bijv.: <span lang="eo">sukero</span> = suiker, <span lang="eo">sukerujo</span> = suikerpot; <span lang="eo">plumo</span> = pen, <span lang="eo">plumujo</span> = pennedoosje; <span lang="eo">pomo</span> = appel, <span lang="eo">pomujo</span> = appelboom; <span lang="eo">Belgo</span> = Belg, <span lang="eo">Belgujo</span> = België. + +</p> +<p>Aanmerking: Bij namen van boomen gebruikt men ook wel het woord <i lang="eo">arbo</i>, bijv.: appelboom = <span lang="eo">pomujo</span> of <span lang="eo">pomarbo</span>; pereboom = <span lang="eo">pirujo</span> of <span lang="eo">pirarbo</span>. + +</p> +<p>Bij de vorming van landsnamen gebruikt men ook veel het woord <i>lando</i>, bijv.: België = <span lang="eo">Belgujo</span> of <span lang="eo">Belglando</span>; Frankrijk = <span lang="eo">Francujo</span> of <span lang="eo">Franclando</span>. + +</p> +<p>Alléén <i>Holland</i>, <i>Groenland</i>, <i>IJsland</i> en <i>Finland</i> moeten worden vertaald <i lang="eo">Holando</i>, <i lang="eo">Grenlando</i>, <i lang="eo">Islando</i> en <i lang="eo">Finlando</i>, en daarom ook <i>Hollander</i>, <i>Groenlander</i>, <i>IJslander</i> en <i>Finlander</i> door <i lang="eo">Holandano</i>, <i lang="eo">Grenlandano</i>, <i lang="eo">Islandano</i> en <i lang="eo">Finlandano</i>. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e6048"> +<h3 class="normal">Leer van buiten:</h3> +<p></p> +<div class="table"> +<table style="font-size: 80%;" width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">botelo </td> +<td valign="top">flesch</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">karafo </td> +<td valign="top">karaf</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">korko </td> +<td valign="top">kurk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">glaso </td> +<td valign="top">glas</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kaliko </td> +<td valign="top">beker, kelk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">taso </td> +<td valign="top">kop</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">barelo </td> +<td valign="top">vat, ton</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vazo </td> +<td valign="top">vaas</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kuvo </td> +<td valign="top">kuip</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sitelo </td> +<td valign="top">emmer</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">skatolo </td> +<td valign="top">doos</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sako </td> +<td valign="top">zak</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lampo </td> +<td valign="top">lamp</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lanterno </td> +<td valign="top">lantaarn</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kandelo </td> +<td valign="top">kaars</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">horloĝo </td> +<td valign="top">uurwerk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">martelo </td> +<td valign="top">hamer</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">najlo </td> +<td valign="top">spijker</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pinglo </td> +<td valign="top">speld</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝraŭbo </td> +<td valign="top">schroef</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ligno </td> +<td valign="top">hout</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">karbo </td> +<td valign="top">kool (brandstof)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">gaso </td> +<td valign="top">gas</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">alumeto </td> +<td valign="top">lucifer</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">porko </td> +<td valign="top">varken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝafo </td> +<td valign="top">schaap</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pano </td> +<td valign="top">brood</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">salo </td> +<td valign="top">zout</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ovo </td> +<td valign="top">ei</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sukero </td> +<td valign="top">suiker</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pipro </td> +<td valign="top">peper</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">bombono </td> +<td valign="top">lekkernij</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">butero </td> +<td valign="top">boter</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">cigaro </td> +<td valign="top">sigaar</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">cigaredo </td> +<td valign="top">sigaret</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lerta </td> +<td valign="top">behendig<span class="pagenum">[<a id="pb42" href="#pb42">42</a>]</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">estimata </td> +<td valign="top">geacht</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tuta </td> +<td valign="top">geheel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sata </td> +<td valign="top">verzadigd</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">dolĉa </td> +<td valign="top">zoet</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">avara </td> +<td valign="top">gierig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">porti </td> +<td valign="top">dragen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">komenci </td> +<td valign="top">beginnen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fini </td> +<td valign="top">eindigen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">difekti </td> +<td valign="top">beschadigen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ekbruligi </td> +<td valign="top">ontsteken, aansteken, aanmaken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">estingi </td> +<td valign="top">uitdooven</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">bezoni </td> +<td valign="top">noodig hebben</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">peti </td> +<td valign="top">verzoeken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">deziri </td> +<td valign="top">begeeren, wenschen, verlangen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">respekti </td> +<td valign="top">eerbiedigen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">saluti </td> +<td valign="top">groeten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">trinki </td> +<td valign="top">drinken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">nutri </td> +<td valign="top">voeden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">perdi </td> +<td valign="top">verliezen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">precipe </td> +<td valign="top">vooral</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sufiĉe </td> +<td valign="top">genoeg</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">cetere </td> +<td valign="top">overigens</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">subite </td> +<td valign="top">schielijk, plotseling</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">nu </td> +<td valign="top">nu, wel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ve </td> +<td valign="top">helaas</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e6360"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Karbujo, panujo, supujo, ovingo, ovujo, pirujo, bombonujo, sukerujo, salujo, piprujo, buterujo, cigaringo, cigarujo, malfreŝa, +malsata, malavara, ovaĵo, ŝafaĵo, ŝafidaĵo, sukeraĵo, porkido, trinkaĵo, dolĉaĵo, nutraĵo, salero, korktirilo, lignejo, karbero, +lerteco, mallerta, lavvazo, skatoleto. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e6365"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Varkenshok, kolenhok, kolenbak, houtloods, suikergoed, bakker, vaderland, kandelaar, vingerhoed, appelboom, sigarettenpijpje, +honger, varkensvleesch, haardos, jager, stijgbeugel (voor den voet), geldbeurs. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e6370"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">En la komenco de la printempo la tago estas tiel longa kiel la nokto. Somere la tago estas pli longa ol la nokto, do la nokto +estas malpli longa ol la tago. La 21a de junio estas la plej longa tago. Vi estas granda, via frato estas pli granda ol vi, +sed mi estas la plej granda el ni. Mi kuris rapide, mia frato kuris pli rapide kaj mia amiko kuris kiel eble plej rapide. +Du homoj povas pli multe fari ol unu. Mi metis la panon en la panujon. La manĝilaro estas jam sur la tablo, ankaŭ la salujo, +la piprujo kaj la buterujo. Ĉu vi havas vian cigarujon ĉe vi? Mi volis fumi sed mi <span class="pagenum">[<a id="pb43" href="#pb43">43</a>]</span>vidas ke mi ne havas cigarojn ĉe mi. Ĉu ne estas ankoraŭ tempo por la tagmanĝo? Mi estas tre malsata, mi manĝos pli ol hieraŭ. +Ni tagmanĝos hodiaŭ je duono de la sesa. La kuvo estas pli granda ol la sitelo. La domo de mia frato estas la plej alta el +ĉiuj domoj en la strato. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e6377"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Zij zette de flesch en het glas op de tafel. Deze tafel is grooter dan die van mijn broeder. Dit gebouw is hoog, de kerk is +hooger, maar de toren is het hoogst. Van mijne broeders ben ik de grootste. Wat loopt het snelst? Ik verlangde den hamer en +hij gaf mij de tang. Zoudt gij mij uw mes willen geven, want het is scherper dan het mijne. Het weêr was zoo slecht, dat ik +niet kon komen. Zij schrijft mooi, uw zuster schrijft minder mooi, maar uwe vriendin schrijft het minst mooi. Gij loopt vlugger +dan uw zuster. De jager ging in den vroegen morgen het bosch in. Ik heb mijn geldbeurs verloren. Ik schroefde het deksel van +de kist. Gisteren was het weder schooner dan nu. Geef mij dien vingerhoed. Ik heb hem niet gezien. Hij ging in de houtloods +en nam hout mee om het fornuis aan te maken. Ik waschte mijn handen beter dan gij. Het paard loopt het vlugst. Wanneer hebben +wij den laatsten dag van de maand? + + + + +</p> +</div> +</div> +<div id="xd0e6382" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Tiende Les.</h2> +<div class="div2" id="xd0e6385"> +<h3 class="normal">Deelwoorden.</h3> +<p><i>Deelwoorden</i> zijn van werkwoorden afgeleid en stellen de werking voor als een voorbijgaande eigenschap of toestand. + +</p> +<p>De Nederlandsche taal heeft 2 deelwoorden en wel het <i>tegenwoordig deelwoord</i>, dat de werking of handeling voorstelt als nog voortdurende en het <i>verleden deelwoord</i>, dat de werking voorstelt als afgeloopen. + +</p> +<p>Het <i>tegenw. deelwoord</i> eindigt in ’t Nederlandsch op <b>d</b> en het <i>verl. deelwoord</i> begint meestal met <b>ge</b>, als: loopen, loopend, geloopen; leeren, leerend, geleerd; slaan, slaand, <span class="pagenum">[<a id="pb44" href="#pb44">44</a>]</span>geslagen; zien, ziend, gezien; vernemen, vernemend, vernomen; begeeren, begeerend, begeerd. + +</p> +<p>’t Esperanto nu heeft, behalve een tegenw. en een verl. deelwoord, ook nog een <b>toekomend deelwoord</b>, wat wij omschrijven met het woord <b>zullende</b> vóór het werkwoord, bijv.: zullende loopen, zullende leeren, zullende slaan enz. + +</p> +<p>Verder worden deze 3 deelwoorden onderscheiden in <b>bedrijvende</b> en <b>lijdende</b> deelwoorden. + +</p> +<p><i>Bedrijvende deelwoorden</i> hebben altijd betrekking op den persoon, die de werking verricht en worden gevormd van de werkwoorden, door achter den stam +te voegen: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top">voor den <i>tegenw. tijd</i> de uitgang <b lang="eo">anta</b>; +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">voor den <i>verl. tijd</i> de uitgang <b lang="eo">inta</b>; +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">voor den <i>toek. tijd</i> de uitgang <b lang="eo">onta</b>. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p><i>Lijdende deelwoorden</i> hebben altijd betrekking op den persoon of de zaak, die de handeling lijdt of ondergaat en worden gevormd van de werkwoorden, +door achter den stam te voegen: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top">voor den <i>tegenw. tijd</i> de uitgang <b lang="eo">ata</b>; +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">voor den <i>verl. tijd</i> de uitgang <b lang="eo">ita</b>; +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">voor den <i>toek. tijd</i> de uitgang <b lang="eo">ota</b>. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p>Let wel op de overeenkomst van de uitgangen der <i>deelwoorden</i> met die van de reeds geleerde uitgangen der <i>werkwoorden</i>, n.l.: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top">tegenw. tijd uitg. <b>a</b>s, tegenw. deelw. uitg. <b lang="eo">a</b>nta of <b lang="eo">a</b>ta; +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">verl. tijd uitg. <b>i</b>s, verl. deelw. uitg. <b lang="eo">i</b>nta of <b lang="eo">i</b>ta; +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">toek. tijd uitg. <b>o</b>s, toek<span class="corr" id="xd0e6537" title="Bron: ,">.</span> deelw. uitg. <b lang="eo">o</b>nta of <b lang="eo">o</b>ta. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p>Hieronder volgen de verschillende deelwoorden van het werkwoord <i>bati</i> met de Nederlandsche beteekenis: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">bati </td> +<td valign="top">= slaan;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">batanta </td> +<td valign="top">= slaande;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">batinta </td> +<td valign="top">= geslagen hebbende;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">batonta </td> +<td valign="top">= zullende slaan;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">batata </td> +<td valign="top">= geslagen wordende;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">batita </td> +<td valign="top">= geslagen zijnde;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">batota </td> +<td valign="top">= zullende geslagen worden.</td> +</tr> +</table> +</div><p> +<span class="pagenum">[<a id="pb45" href="#pb45">45</a>]</span></p> +<p>Deelwoorden hebben den <i>bijvoeglijken</i> uitgang <b>a</b> als ze +op zelfst. n.w. of voornaamwoorden betrekking hebben, +bijv.: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">la falanta ŝtono </td> +<td valign="top">= de vallende steen;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">la falinta ŝtono </td> +<td valign="top">= de gevallen steen;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">la falonta ŝtono </td> +<td valign="top">= de steen, die vallen zal;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">la batata knabo </td> +<td valign="top">= de geslagen wordende jongen (de jongen, die geslagen wordt);</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">la batita knabo </td> +<td valign="top">= de geslagen zijnde jongen (de jongen, die geslagen werd);</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">la batota knabo </td> +<td valign="top">= de jongen, die geslagen zal worden.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p>Deelwoorden kunnen ook <i>zelfst n.w.</i> worden en krijgen dan den uitgang <b>o</b>. Deze zelfst. n.w. duiden tevens aan of de persoon, die genoemd wordt, bezig is de handeling te verrichten (<i>anto</i>), of hij de handeling reeds verricht heeft (<i>into</i>) of dat hij deze nog verrichten moet (<i>onto</i>). Voor den lijdenden vorm zijn deze uitgangen resp. <i>ato</i>, <i>ito</i> en <i>oto</i>, bijv.: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">savanto </td> +<td valign="top">= iemand die redt, dus ’n redder;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">savinto </td> +<td valign="top">= iemand die gered heeft;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">savonto </td> +<td valign="top">= iemand die zal redden;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">savato </td> +<td valign="top">= iemand die gered wordt;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">savito </td> +<td valign="top">= iemand die gered is;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">savoto </td> +<td valign="top">= iemand die gered zal worden.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p>Aanmerking: Men verwarre de beteekenis van den uitgang <b lang="eo">anto</b> niet met dien van het achtervoegsel <b>isto</b>. Waar <b>isto</b> een beroep of een ambacht te kennen geeft, duidt <b>anto</b> slechts een persoon aan, die een werking of handeling verricht, zonder daarvan een beroep te maken. + +</p> +<p>Vergelijk: <span lang="eo">skrib<b>isto</b></span> = beroepsschrijver, <span lang="eo">skrib<b>anto</b></span> = iemand die schrijft; <span lang="eo">kant<b>isto</b></span> = beroepszanger, <span lang="eo">kant<b>anto</b></span> = iemand die zingt; <span lang="eo">hak<b>isto</b></span> = (hout)hakker van beroep, <span lang="eo">hak<b>anto</b></span> = iemand die hakt. + +</p> +<p>Verder kunnen deelwoorden <i>bijwoordelijk</i> gebruikt worden (met uitgang <b>e</b>) als ze te kennen moeten geven, dat de handeling, die ze uitdrukken, een andere handeling vergezelde, voorafging of volgde, +bijv.: +<span class="pagenum">[<a id="pb46" href="#pb46">46</a>]</span></p> +<p><span lang="eo">La virino laboras kant<b>ante</b></span> = de vrouw werkt (al) +zingende (terwijl zij zingt). + +</p> +<p><span lang="eo">Trov<b>inte</b> pomon, mi ĝin manĝis</span> = Een appel gevonden hebbend, at ik hem op. + +</p> +<p><span lang="eo">Skrib<b>onte</b> mi prenis mian plumingon</span> = Zullende schrijven nam ik mijn penhouder. + +</p> +<p><span lang="eo">Vok<b>ate</b>, la knabo estis en la ĝardeno</span> = De knaap, geroepen wordende, was in den tuin. (<i>Toen de knaap geroepen werd, was hij in den tuin</i>). + +</p> +<p><span lang="eo">Vok<b>ite</b>, la knabo tuj venis</span> = geroepen geworden zijnde, kwam de knaap dadelijk. (<i>Toen de knaap geroepen geworden was, kwam hij dadelijk</i>). + +</p> +<p><span lang="eo">Vok<b>ote</b>, la knabo estis jam en la ĉambro</span> = Geroepen zullende worden, was de knaap reeds in de kamer. (<i>Toen de knaap geroepen zou worden, was hij reeds in de kamer</i>). + +</p> +<p>Wanneer achter de w.w. <i>zien</i>, <i>hooren</i>, <i>voelen</i>, <i>vinden</i> enz. (waarnemingswerkwoorden) in denzelfden volzin een ander werkwoord volgt, dat in den Nederl. zin in de onbepaalde wijs +staat, moet dit in ’t Esperanto als <i>deelwoord</i> gebruikt worden, bijv.: + + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top">Ik zag het paard vallen </td> +<td valign="top" lang="eo">= Mi vidis la ĉevalon falantan.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">Wij hoorden hem spreken </td> +<td valign="top" lang="eo">= Ni aŭdis lin parolantan.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">Ik voel den regen vallen </td> +<td valign="top" lang="eo">= Mi sentas la pluvon falantan.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +<p>Het brengt eenige moeilijkheid mede of achter dit deelwoord een <b>n</b> geplaatst moet worden of niet. + +</p> +<p>Neemt men nu eens het voorbeeld: + +</p> +<p>Ik zag het paard vallen. + +</p> +<p>Legt men nu den klemtoon op zàg, dan wil het zeggen: + +</p> +<p>Ik zàg het paard, dat viel. + +</p> +<p>Legt men den klemtoon op vàllen, dan wil het zeggen: + +</p> +<p>Ik zag dat het paard viél. + +</p> +<p>In de eerste beteekenis wordt het vertaald met een <b>n</b>, dus: <span lang="eo">Mi vidis la ĉevalon falantan</span>, in de tweede beteekenis zonder <b>n</b>, dus: <span lang="eo">Mi vidis la ĉevalon falanta</span>. +<span class="pagenum">[<a id="pb47" href="#pb47">47</a>]</span></p> +<p>Zooals men dus ziet, wordt het deelwoord gebruikt met een <b>n</b>, wanneer het aangeeft den toestand, waarin, of de omstandigheid, waaronder de persoon of zaak verkeert. Zonder <b>n</b>, wanneer men speciaal de werking aan wil duiden, die de persoon of zaak verricht. Inplaats van het deelwoord zonder <b>n</b> mag men ook de onbepaalde wijs gebruiken. Bijv.: Ik zag hem loopen = <span lang="eo">Mi vidis lin kuranta</span>, of <span lang="eo">Mi vidis lin kuri</span>. + +</p> +<p>De beteekenis is dan dus: ik zag, dat hij liép. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e6878"> +<h3 class="normal">Achtervoegsels <b>ul</b> en <b>ad</b>. +</h3> +<p><b>Ul</b>(o) duidt personen aan die het kenmerk bezitten door het grondwoord uitgedrukt, bijv.: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">juna</span> = jong<span class="corr" id="xd0e6897" title="Bron: = ">,</span> <span lang="eo">junulo</span> = jongeling. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">maljuna</span> = oud, <span lang="eo">maljunulo</span> = grijsaard, +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">kontraŭ</span> = tegen, <span lang="eo">kontraŭulo</span> = tegenstander. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p>Somtijds heeft <b>ulo</b> ook betrekking op dieren en heel zelden op voorwerpen, bijv.: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">piedo</span> = voet, <span lang="eo">kvarpiedulo</span> = viervoetig dier. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">korno</span> = hoorn, <span lang="eo">kornulo</span> = hoorndier. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">masto</span> = mast, <span lang="eo">dumastulo</span> = tweemaster. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p><b>Ad</b>(i of o) drukt uit dat de werking niet als een voorbijgaande, maar als een voortdurende handeling of als een toestand moet +worden gedacht, bijv.: <span lang="eo">paroli</span> = spreken, <span lang="eo">paroladi</span> = voortdurend spreken (redeneeren), <span lang="eo">parolado</span> = redevoering; <span lang="eo">movi</span> = bewegen, <span lang="eo">movadi</span> = voortdurend bewegen, <span lang="eo">movado</span> = beweging; <span lang="eo">progresi</span> = vorderen, <span lang="eo">progresadi</span> = voortdurend vorderen, <span lang="eo">progresado</span> = vooruitgang. + +</p> +<p>Wanneer de onbepaalde wijs van een werkwoord in ’t Nederl. als een zelfst. n.w. gebruikt wordt, dan wordt dit gewoonlijk in +’t Esperanto vertaald door achter den stam van het werkwoord <b>ado</b> te plaatsen, bijv.: Het drinken van zuiver water is gezond = <span lang="eo">La trinkado de pura akvo estas saniga</span>. + + +<span class="pagenum">[<a id="pb48" href="#pb48">48</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e6991"> +<h3 class="normal">Leer van buiten:</h3> +<p></p> +<div class="table"> +<table style="font-size: 80%;" width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pano </td> +<td valign="top">brood</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">bulko </td> +<td valign="top">broodje, kadetje</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tritiko </td> +<td valign="top">tarwe</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">faruno </td> +<td valign="top">meel (bloem)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pasto </td> +<td valign="top">deeg</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">supo </td> +<td valign="top">soep</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kapro </td> +<td valign="top">geit</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝinko </td> +<td valign="top">ham</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lardo </td> +<td valign="top">spek</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ansero </td> +<td valign="top">gans</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">anaso </td> +<td valign="top">eend</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">meleagro </td> +<td valign="top">kalkoen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kuniklo </td> +<td valign="top">konijn</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">leporo </td> +<td valign="top">haas</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fiŝo </td> +<td valign="top">visch</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">besto </td> +<td valign="top">dier, beest</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">haringo </td> +<td valign="top">haring</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">salmo </td> +<td valign="top">zalm</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sardelo </td> +<td valign="top">sardine</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ezoko </td> +<td valign="top">snoek</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">legomo </td> +<td valign="top">groente</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝanco </td> +<td valign="top">kans</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">freŝa </td> +<td valign="top">versch</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ranca </td> +<td valign="top">rans</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">franca </td> +<td valign="top">fransch</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">flandra </td> +<td valign="top">vlaamsch</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">mordi </td> +<td valign="top">bijten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sorbi </td> +<td valign="top">slorpen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">soifi </td> +<td valign="top">dorst hebben</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">drinki </td> +<td valign="top">overmatig drinken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fumi </td> +<td valign="top">rooken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">baki </td> +<td valign="top">bakken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">boli </td> +<td valign="top">koken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">friti </td> +<td valign="top">bakken (braden)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">rosti </td> +<td valign="top">roosteren</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉasi </td> +<td valign="top">jagen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝteli </td> +<td valign="top">stelen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">diferenci </td> +<td valign="top">verschillen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tamen </td> +<td valign="top">nochtans, evenwel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">uzi </td> +<td valign="top">gebruiken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tremi </td> +<td valign="top">beven</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">verki </td> +<td valign="top">schrijven (v. boeken)</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e7207"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Junulo, maljunulo, junulino, belulino, feliĉulo, malfeliĉulo, blindulo, riĉulo, malriĉulo, avarulo, ĉasaĵo, terpomo, drinkejo, +panisto, ŝtelisto, policejo, kantado, ridado, dormado, parolado, uzado. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e7212"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Lieveling, een doove, een slechtaard, jager, drank, drinkebroer, zoetigheid (iets zoets), een rooker, een schrijver, zanger, +redder, dief, tarwekorrel, varkensvleesch. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e7217"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Mi manĝis la rostitan panon. El la junuloj de mia vilaĝo, la filo de la meblisto estas la plej bela. La maljunulo ekglitis, +<span class="corr" id="xd0e7222" title="Bron: folis">falis</span> teren, kaj bela knabino helpis lin. La blindulo trovas <span class="pagenum">[<a id="pb49" href="#pb49">49</a>]</span>la vojon per la palpo. Mi trovis lin dormantan sur la kanapo. Mi vidis sitelon starantan en la kuirejo. Mi vidis lin parolantan +en la ĉambro. Salutante li foriris. Kiam mi skribas leteron, mi estas skribanto kaj kiam mi verkas libron, mi estas verkisto. +Mi ne povis legi la skribitan leteron. La batota knabo estis en la ĝardeno. Mia en Roterdamo loĝanta amiko vizitos min morgaŭ. +La konstruita domo estas tre bela. La konstruota domo estos tre alta. La seĝo staris antaŭ la fermita fenestro. Oni povas +diri: “mi soifas” kaj ankaŭ “mi havas soifon”. Knabineto, tremanta pro malvarmo, kuris sur la strato. La parolonto venos en +la urbon morgaŭ je la sepa vespere. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e7227"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Ik hoorde haar zingen (vertaal zingende) in den salon van mijne tante. Ik zie het kind spelen (vertaal spelende). De redder +loopt met den geredde. Het brood in de broodbak is niet versch, het is oudbakken. Etende menschen spreken niet veel, slapende +menschen spreken nog minder. Op de straat gekomen zijnde, zag ik een vrouw, weenende van de koude. Een bijtende hond. De beminnende +moeder loopt met het beminde kind. Groetende kwam hij binnen. De jonge man en de jonge vrouw zijn op het veld, spelende met +de kinderen. De ooms en tantes waren in den tuin en spraken over het mooie weder. Zingende kinderen zijn vroolijke kinderen. +Brood is een voedsel voor mensch en dier. Hij zal veel geld geven aan de arme kinderen van de groote stad. Wie heeft den man +zien loopen? Wie hoorde den jongen lachen? De redevoering was kort maar krachtig. Het voortdurend gezang van mijn buurman, +den geheelen dag van den morgen tot den avond, is niet zeer aangenaam voor den hoorder. + + + + +</p> +</div> +</div> +<div id="xd0e7232" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Elfde Les.</h2> +<div class="div2" id="xd0e7235"> +<h3 class="normal">Samengestelde Tijden.</h3> +<p>Tot hiertoe hebben we geleerd de werkwoordelijke uitgangen <b>as</b>, <b>is</b>, <b>os</b> en <b>us</b>. Dit noemt men de uitgangen der <i>enkelvoudige tijden</i>. +<span class="pagenum">[<a id="pb50" href="#pb50">50</a>]</span></p> +<p>Er zijn ook nog <i>samengestelde tijden</i>. + +</p> +<p>De samengestelde tijden worden gevormd door verbinding van het hulpwerkwoord <b>esti</b> in de enkelvoudige tijden, met de deelwoorden. + +</p> +<p>Aanmerking: Daar de Nederlandsche taal twee hulpwerkwoorden van tijd heeft, n.l. <i>zijn</i> = esti en <i>hebben</i> = havi, is men zeer dikwijls geneigd ook in ’t Esperanto <i>havi</i> als hulpwerkwoord te beschouwen. Wees dus op uw hoede en gebruik, ook al staat in het Nederl. het werkwoord hebben in verband +met een ander werkwoord, steeds het hulpwerkwoord <b>esti</b> = zijn. + +</p> +<p>Zeg ik bijv.: <i>ik eet</i> = <span lang="eo">mi manĝas</span>, dan ben ik bezig met eten<span class="corr" id="xd0e7288" title="Bron: .">,</span> dus: <i>ik ben etende</i> = <span lang="eo">mi estas manĝanta</span>. + +</p> +<p>Zeg ik: <i>ik at</i> of <i>ik heb gegeten</i> = <span lang="eo">mi manĝis</span>, dan zegt dit, dat ik nu klaar ben met eten. Gebruikt men nu in ’t Nederlandsch het hulp w.w. zijn, dan wordt het: <i>ik ben gegeten hebbende</i> = <span lang="eo">mi estas manĝinta</span>. + +</p> +<p>Zeg ik nu: ik had gegeten, dan zegt dit dat ik op zeker tijdstip, dat voorbij is, reeds klaar was met eten, dus: <i>ik was gegeten hebbende</i> = <span lang="eo">mi estis manĝinta</span>. + +</p> +<p>In dit laatste geval hebben we dus feitelijk een dubbelen verleden tijd, want ik spreek over iets in ’t verleden, hetgeen +toen al verleden was, zooals: + +</p> +<p>Toen hij gisteren bij mij kwam, had ik reeds gegeten = <span lang="eo">Kiam li hieraŭ venis ĉe mi, mi jam estis manĝinta</span>. + +</p> +<p>Ik vertel dus heden, dat hij gisteren bij mij kwam, en dat ik toen reeds klaar was met eten. + +</p> +<p>Voor zulke gevallen (dus voor de voltooid verleden tijd) moet men in ’t Esperanto steeds de samengestelde tijden gebruiken. + +</p> +<p>De voltooid tegenwoordige tijd (ik heb gegeten = <span lang="eo">mi estas manĝinta</span><span class="corr" id="xd0e7337" title="Bron: (">)</span> moet alleen dan in den samengestelden tijd gebruikt worden, wanneer men speciaal te kennen wil geven dat een handeling reeds +gebeurd is, bijv.: Leeft hij nog? = <span lang="eo">Ĉu li vivas ankoraŭ?</span> Neen, hij is gestorven = <span lang="eo">Ne, li estas mortinta</span>. + +</p> +<p>Deze zelfde regel kan ook in ’t Nederl. toegepast worden. Ik kan evengoed zeggen: Ik at gisteren bij mijn oom, als: ik heb +gisteren bij mijn oom gegeten. Hiervoor gebruikt men dus in ’t Esperanto zooveel mogelijk den enkelvoudigen tijd. +<span class="pagenum">[<a id="pb51" href="#pb51">51</a>]</span></p> +<p>Hieronder volgen de samengestelde tijden van het werkw. <span lang="eo">laŭdi</span> = prijzen. + +</p> +<p><i>Bedrijvenden vorm.</i> + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">mi estas </td> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">ik ben</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vi estis </td> +<td valign="top" lang="eo">laŭdanta </td> +<td valign="top">gij waart </td> +<td valign="top">prijzende.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">li estos </td> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">hij zal zijn</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝi estus </td> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">zij zou zijn</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">mi estas </td> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">ik ben</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vi estis </td> +<td valign="top" lang="eo">laŭdinta </td> +<td valign="top">gij waart </td> +<td valign="top">geprezen hebbende.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">li estos </td> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">hij zal zijn</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝi estus </td> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">zij zou zijn</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">mi estas </td> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">ik ben</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vi estis </td> +<td valign="top" lang="eo">laŭdonta </td> +<td valign="top">gij waart </td> +<td valign="top">zullende prijzen of op ’t punt van te prijzen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">li estos </td> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">hij zal zijn</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝi estus </td> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">zij zou zijn</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p><i>Lijdenden vorm.</i> + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">esti laŭdata </td> +<td valign="top">= </td> +<td valign="top">geprezen wordende.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">esti laŭdita </td> +<td valign="top">= </td> +<td valign="top">geprezen zijn.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">esti laŭdota </td> +<td valign="top">= </td> +<td valign="top">op ’t punt van geprezen te worden of</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">zullende geprezen worden.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">estu laŭdata </td> +<td valign="top">= </td> +<td valign="top">word geprezen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">weest geprezen wordende.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">estu laŭdita </td> +<td valign="top">= </td> +<td valign="top">wees geprezen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">weest geprezen geworden zijnde.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">estu laŭdota </td> +<td valign="top">= </td> +<td valign="top">wees geprezen zullende worden.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">wees op ’t punt van geprezen te worden.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">estante laŭdata </td> +<td valign="top">= </td> +<td valign="top">wordende geprezen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">estante laŭdita </td> +<td valign="top">= </td> +<td valign="top">zijnde geprezen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">estante laŭdota </td> +<td valign="top">= </td> +<td valign="top">op ’t punt zijnde van geprezen te worden.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">mi estas </td> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">ik word</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vi estis </td> +<td valign="top" lang="eo">laŭdata </td> +<td valign="top">gij <span class="corr" id="xd0e7566" title="Bron: werdt">werd</span> +</td> +<td valign="top">geprezen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">li estos </td> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">hij zal worden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝi estus </td> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">zij zou worden</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">mi estas </td> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">ik ben</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vi estis </td> +<td valign="top" lang="eo">laŭdita </td> +<td valign="top">gij waart </td> +<td valign="top">geprezen geworden.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">li estos </td> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">hij zal zijn</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝi estus </td> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">zij zou zijn</td> +</tr> +</table> +</div><p> +<span class="pagenum">[<a id="pb52" href="#pb52">52</a>]</span> +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">mi estas </td> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">ik ben</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vi estis </td> +<td valign="top" lang="eo">laŭdota </td> +<td valign="top">gij waart </td> +<td valign="top">op ’t punt van geprezen te worden.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">li estos </td> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">hij zal zijn</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝi estus </td> +<td valign="top" class="
 alignright
 "> </td> +<td valign="top">zij zou zijn</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p>Daar de deelwoorden in de samengestelde tijden altijd <i>bijvoeglijk</i> gebruikt zijn, <span class="corr" id="xd0e7657" title="Bron: krjgen">krijgen</span> ze in het meervoud ook den meervoudsuitgang. + +</p> +<p>Het kan ook voorkomen, dat in ’t Nederlandsch de enkelvoudige tijd gebruikt wordt, waarvoor in ’t Esperanto de samengestelde +tijd gebruikt moet worden. + +</p> +<p>Wanneer bijv. in één zin twee handelingen verricht worden, waarvan de eene reeds aan den gang was, toen de andere begon, dan +moet de handeling, die reeds aan den gang was, in den samengestelden tijd gebruikt worden, bijv.: + +</p> +<p>Ik las een boek, toen hij mij riep = <span lang="eo">Mi estis leganta libron, kiam li vokis min</span>. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e7669"> +<h3 class="normal">Leer van buiten:</h3> +<p></p> +<div class="table"> +<table style="font-size: 80%;" width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">asparago </td> +<td valign="top">asperge</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">brasiko </td> +<td valign="top">kool</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">salato </td> +<td valign="top">salade</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lentoj </td> +<td valign="top">linzen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">bulbo </td> +<td valign="top">ui</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">frukto </td> +<td valign="top">vrucht</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">citrono </td> +<td valign="top">citroen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kuko </td> +<td valign="top">koek</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">piro </td> +<td valign="top">peer</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉerizo </td> +<td valign="top">kers</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">frago </td> +<td valign="top">aardbei</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">frambo </td> +<td valign="top">framboos</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">daktilo </td> +<td valign="top">dadel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">nukso </td> +<td valign="top">noot (in’t algemeen)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">juglando </td> +<td valign="top">noot (okkernoot)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">avelo </td> +<td valign="top">hazelnoot</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">peco </td> +<td valign="top">stuk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">mielo </td> +<td valign="top">honig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">oleo </td> +<td valign="top">olie</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vinagro </td> +<td valign="top">azijn</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">mustardo </td> +<td valign="top">mosterd</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lakto </td> +<td valign="top">melk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">servico </td> +<td valign="top">servies</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fromaĝo </td> +<td valign="top">kaas</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kafo </td> +<td valign="top">koffie</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">teo </td> +<td valign="top">thee</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉokolado </td> +<td valign="top">chocolade</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">akvo </td> +<td valign="top">water</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vino </td> +<td valign="top">wijn</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">biero </td> +<td valign="top">bier</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">brando </td> +<td valign="top">brandewijn</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pipo </td> +<td valign="top">pijp</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">objekto </td> +<td valign="top">voorwerp</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">estonteco </td> +<td valign="top">toekomst</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">linio </td> +<td valign="top">lijn, linie</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">loterio </td> +<td valign="top">loterij</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ondo </td> +<td valign="top">golf</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tendo </td> +<td valign="top">tent</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">antaŭdiri </td> +<td valign="top">voorspellen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">malfrui </td> +<td valign="top">laat komen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fabriki </td> +<td valign="top">vervaardigen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sveni </td> +<td valign="top">bezwijmen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sopiri </td> +<td valign="top"><span class="corr" id="xd0e7888" title="Bron: zuchen">zuchten</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">heredi </td> +<td valign="top">erven</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">dika </td> +<td valign="top">dik</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">rekta </td> +<td valign="top">recht</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sen </td> +<td valign="top">zonder</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">jen estas </td> +<td valign="top">hier is</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +<span class="pagenum">[<a id="pb53" href="#pb53">53</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e7917"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Laktujo, laktejo, pirujo, peceto, pipego, antaŭdiro, senharulo, sopiro, heredaĵo, heredanto, kafejo, kafujo, kafopoto, ŝafido, +malrekta, maldika. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e7922"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Koffiehuis, bierhuis, kerseboom, theebus, theepot, voortdurend zuchten, kaaspakhuis, sigarettenpijpje, ontbijt, middagmaal, +avondmaal, iemand die altijd laat komt, iemand die dik is. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e7927"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">La infano estas kisanta la patrinon. La infano estas kisata de la patrino. La knabo estis batanta la hundeton. La hundeto +estis batata de la knabo. Li estos leganta mian leteron. Tiu letero estos legata de ŝi. La knabino estas skribinta leteron +al sia avino. Mi estas skribonta. Mi estas amata de mia patrino. Vi estas vidita en la ĝardeno de mia najbaro. Tiu ĉi domo +estas konstruata de mia frato. La fenestro estis fermita longe, sed mi malfermis ĝin. La tuta planko estis kovrita de malpuraĵoj. +Mi estis skribonta longan leteron al vi, sed mi ne havis tempon. Kiam ni eliris la preĝejon, ni estis vidataj de nia najbaro. +Mi estas balainta la malpuraĵojn sur la planko kaj nun mi lavos la manĝilaron. La policestro estis elironta, kiam malriĉa +virino demandis por paroli kun li. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e7932"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Zoudt gij mij uw mes willen geven, want het is scherper dan het mijne. Water is de beste en gezondste drank. Het weêr was +zoo slecht, dat ik niet komen kon. Uwe zuster zou niet zoo vroeg aangekomen zijn als gij, indien zij niet vroeger vertrokken +was dan gij. In den tuin van mijn buurman staan vele appel- en pereboomen; zij dragen veel vruchten, welke spoedig rijp zullen +zijn. Zeg aan de dienstbode, dat zij de theepot en het servies in den tuin brengt (<span lang="eo">portu</span>). Wij kunnen met het schoone weêr thee drinken in den tuin. Indien gij hongerig zijt, hier is kalfsvleesch, groenten en aardappelen; +eet zooveel (<span lang="eo">tiom, kiom</span>) <span class="pagenum">[<a id="pb54" href="#pb54">54</a>]</span>gij wilt. Mijn dorst is grooter dan mijn honger. Hebt gij dorst, hier is water, bier en wijn. Toen ik gisteren thuis kwam +bemerkte ik, dat ik mijn geldbeurs had verloren. Hebt gij ook gehoord of (<span lang="eo">ĉu</span>) ze gevonden is (geworden). Ik kan het u niet zeggen, maar ga naar het politiebureau en zeg het aan den politiebeambte, die +daar is. Daar ik hard geloopen had, was ik zeer vermoeid. + + + + +</p> +</div> +</div> +<div id="xd0e7948" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Twaalfde Les.</h2> +<div class="div2" id="xd0e7951"> +<h3 class="normal">Onpersoonlijke Werkwoorden.</h3> +<p><i>Onpersoonlijke werkwoorden</i> noemen een werking, die aan geen persoon of zaak wordt toegeschreven; zij geven alleen het bestaan, het plaats vinden van +de werking te kennen, zonder te vermelden wie de werking verricht. + +</p> +<p>De woordjes <b>het</b>, <b>’t</b> of <b>er</b> die er vóór staan, worden niet vertaald, bijv.: het regent = <span lang="eo">pluvas</span>, ’t hagelt = <span lang="eo">hajlas</span>, het stormt = <span lang="eo">ventegas</span>. + +</p> +<p>Het deelwoord van onpers. w.w. neemt den <i>bijwoordelijken</i> vorm aan, bijv.: <span lang="eo">estis pluvinte</span> = het had geregend. + +</p> +<p>Ook in andere volzinnen bezigt men den bijwoordelijken vorm, als het onpers. w.w. geen betrekking heeft op een zelfst. n.w., +bijv.: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top">Het is gevaarlijk </td> +<td valign="top" lang="eo">= estas danĝere.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">het is noodig </td> +<td valign="top" lang="eo">= estas necese.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">het is warm </td> +<td valign="top" lang="eo">= estas varme.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p>Het woordje <i>er</i> in uitdrukkingen als: <i>er is</i>, <i>er was</i>, <i>er zijn</i>, <i>er waren</i>, enz., wordt niet vertaald en wordt dus alleen <i lang="eo">estas</i>, <i lang="eo">estis</i> enz. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e8028"> +<h3 class="normal">Achtervoegsels <b>ig</b> en <b>iĝ</b>. +</h3> +<p><b>Ig</b>(i) beteekent iets of iemand in den toestand brengen door het grondwoord uitgedrukt, bijv.: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">bruli</span> = branden, <span lang="eo">bruligi</span> = doen branden. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">varma</span> = warm, <span lang="eo">varmigi</span> = warm maken. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">granda</span> = groot, <span lang="eo">grandigi</span> = groot maken. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">fali</span> = vallen, <span lang="eo">faligi</span> = laten of doen vallen. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> +<span class="pagenum">[<a id="pb55" href="#pb55">55</a>]</span></p> +<p>Aanmerking: Men zij voorzichtig met de vertaling van het werkwoord laten = <span lang="eo">lasi</span>. + +</p> +<p>Laten heeft twee beteekenissen n.l. een waarin geen verandering in den toestand gebracht wordt en een waarin wel verandering +in den toestand gebracht wordt. + +</p> +<p>In het eerste geval vertaalt men <span lang="eo">lasi</span> en in het tweede geval wordt <i>laten</i> samengesmolten met het bijbehoorende werkwoord door hierbij het achtervoegsel <b>ig</b> te gebruiken. + +</p> +<p>Bijv.: Laat de dokter komen, wordt vertaald (zonder verandering van den toestand) Lasu veni la kuraciston, en (met verandering +van den toestand) Venigu la kuraciston. + +</p> +<p>Verder wordt in de Ned. taal de aanvoegende wijs (welke de handeling voorstelt als gewenscht, uitgang <b>u</b>) veelvuldig uitgedrukt met het werkwoord <b>laten</b>. Dit laten mag nooit vertaald worden met het Esperanto werkwoord <b>lasi</b> daar n.l. een verandering in den toestand wordt gebracht, bijv.: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top">laat ons leeren = <span lang="eo">ni lernu</span>. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">laat ons gaan = <span lang="eo">ni iru</span>. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">laat ons beginnen = <span lang="eo">ni komencu</span>. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p><b>Iĝ</b>(i) beteekent worden, zich maken, of in den toestand komen, wat het grondwoord uitdrukt, bijv.: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">pala</span> = bleek, <span lang="eo">paliĝi</span> = bleek worden. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">sidi</span> = zitten, <span lang="eo">sidiĝi</span> = zich nederzetten, gaan zitten. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">fari</span> = doen (maken), <span lang="eo">fariĝi</span> = worden, ontstaan, zich tot .... maken. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e8157"> +<h3 class="normal">Wederkeerige of Terugwerkende Werkwoorden.</h3> +<p>Dit zijn werkwoorden, die een <i>wederkeerigheid</i> of <i>terugwerking</i> aanduiden en waarbij het <i>onderwerp</i> van den zin tevens het <i>voorwerp</i> der handeling is. + +</p> +<p>Deze werkwoorden worden in ’t Esperanto in 3 groepen verdeeld, n.l.: + +</p> +<p>1e. Werkwoorden, die de wederkeerigheid in zich sluiten, + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top">bijv.: <span lang="eo">ĝoji</span> = zich verheugen, <span lang="eo">mi ĝojas</span> = ik verheug mij. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">enui</span> = zich vervelen, <span lang="eo">mi enuas</span> = ik verveel mij. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">kutimi</span> = zich gewennen, <span lang="eo">mi kutimas</span> = ik gewen mij. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">imagi</span> = zich verbeelden, <span lang="eo">mi imagas</span> = ik verbeeld mij. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">erari</span> = zich vergissen, <span lang="eo">mi eraras</span> = ik vergis mij.<span class="pagenum">[<a id="pb56" href="#pb56">56</a>]</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">venĝi</span> = zich wreken, <span lang="eo">mi venĝas</span> = ik wreek mij. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">konduti</span> = zich gedragen, <span lang="eo">mi kondutas</span> = ik gedraag mij. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">memori</span> = zich herinneren, <span lang="eo">mi memoras</span> = ik herinner mij. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p>2e. Werkwoorden, die een handeling uitdrukken, die men zichzelf of een ander kan doen ondergaan, bijv.: <span lang="eo">lavi</span> = wasschen (men kan zichzelf en een ander wasschen). + +</p> +<p>De wederkeerigheid wordt uitgedrukt door de pers. voornaamwoorden in den lijdenden vorm, dus met <b>n</b>, bijv.: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">mi lavas min</span> = ik wasch mij. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">li lavas sin</span> = hij wascht zich (vergelijk 4e les). +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">ni lavas nin</span> = wij wasschen ons. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p>3e. Werkwoorden, waarbij het onderwerp door de werking, die het werkwoord voorstelt, in een bepaalden toestand komt, dat het +wordt (<i>iĝas</i>) wat het grondwoord te kennen geeft. In dit geval gebruikt men het achtervoegsel <b>iĝ</b>, bijv.: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top">zich nederzetten = <span lang="eo">sidiĝi</span> (in zittenden toestand komen). +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">zich nederleggen = <span lang="eo">kuŝiĝi</span> (in liggenden toestand komen). +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">zich buigen = <span lang="eo">kliniĝi</span> (in gebogen toestand komen). +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e8301"> +<h3 class="normal">Leer van buiten:</h3> +<p></p> +<div class="table"> +<table style="font-size: 80%;" width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vesto </td> +<td valign="top">kleedingstuk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">veŝto </td> +<td valign="top">mouwvest, vest</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">jako </td> +<td valign="top">jas</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pantalono </td> +<td valign="top">broek</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">gamaŝo </td> +<td valign="top">slobkous</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">robo </td> +<td valign="top">kleed, japon</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">jupo </td> +<td valign="top">rok</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">mantelo </td> +<td valign="top">mantel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">surtuto </td> +<td valign="top">overjas</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝtrumpo </td> +<td valign="top">kous</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝuo </td> +<td valign="top">schoen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kravato </td> +<td valign="top">halsdoek, das</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉemizo </td> +<td valign="top">hemd</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">maniko </td> +<td valign="top">mouw</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">manumo </td> +<td valign="top">manchet</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kolumo </td> +<td valign="top">halsband</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝtofo </td> +<td valign="top">stof</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tolo </td> +<td valign="top">linnen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tuko </td> +<td valign="top">zakdoek, doek</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ganto </td> +<td valign="top">handschoen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kufo </td> +<td valign="top">muts</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">soldato </td> +<td valign="top">soldaat</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉapelo </td> +<td valign="top">hoed</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">poŝo </td> +<td valign="top">zak</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">brava </td> +<td valign="top">dapper</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">simila </td> +<td valign="top">gelijkend</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">preta </td> +<td valign="top">gereed</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĝentila </td> +<td valign="top">beleefd</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉarma </td> +<td valign="top">bevallig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">aĉeti </td> +<td valign="top">koopen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pagi </td> +<td valign="top">betalen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">levi </td> +<td valign="top">opheffen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">butonumi </td> +<td valign="top">toeknoopen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kombi </td> +<td valign="top">kammen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ornami </td> +<td valign="top">versieren</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">konsumi </td> +<td valign="top">verbruiken<span class="pagenum">[<a id="pb57" href="#pb57">57</a>]</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">naski </td> +<td valign="top">baren</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">scii </td> +<td valign="top">weten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">malgraŭ </td> +<td valign="top">niettegenstaande</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">preskaŭ </td> +<td valign="top">bijna</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">aparte </td> +<td valign="top">ter zijde, afzonderlijk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kaj tiel plu (k. t. p.) </td> +<td valign="top">en zoo voort, enz.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">jen estas </td> +<td valign="top">zie hier, hier is, hier zijn</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e8523"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Grandiĝi, pligrandiĝi, plibonigi, juniĝi, plijuniĝi, paliĝi, rapidiĝi, naskiĝi, devigi, fariĝi, purigi, dikiĝi, maldikiĝi, +interesiĝi, sciigi. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e8528"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Neusdoek, grooter maken, tevreden stellen, geruststellen, ongerust worden, rijk worden, beleefdheid, schoenmaker, versiersel, +verbruik, handschoenendoos, een dapper mensch, jong maken, jonger maken, oud maken, ouder maken. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e8533"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">La belaj vestoj ne estas bonaj por vi, vi malpurigos ilin en unu tago. Matene, mi vekiĝas je la sepa. Tiu ĉapelo plijunigas +vin kelkajn jarojn. Via kantado malsanigos min. Kiam mia amikino aŭdis, ke ŝia patrino estas tre malsana, ŝi paliĝis kaj rapidiĝis +hejmen. Se vi ne estis devigita por eliri, mi kredas ke vi ĉiam restus hejme kaj vi bone scias, ke la kuracisto estas dirinta, +ke vi devas eliri almenaŭ dum unu horo. Mi kredas ke la vivado sur la kampo sanigas vin, vi dikiĝas kaj via vizaĝo ne estas +plu pala. Mia poŝhorloĝo estas pli bela ol la via, ĉar la mia estas pli nova ol la via, sed mi kredas ke la via estas pli +forta ol la mia. Mi ĝojas pri via feliĉo. Mi lavas min en la lavvazo. Ŝi lavis sian infanon en la kuvo. Mi kutimis manĝi tre +malmulte. Vi treege dikiĝas. Vi ne plu povas iri tra la pordo. Mi prenis mian surtuton kaj mi foriris. Mi sidiĝis sur la seĝon, +starantan apud la pordo. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e8538"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>De laarzenmaker maakt schoenen en laarzen. Hij wordt soldaat. In ons land bevinden zich geen bergen, maar slechts heuvels. +In den zak van mijn broek draag ik een geldbeurs en in den zak van mijn overjas draag ik een portefeuille (paperujon). In +mijn schrijftafel bevinden zich vier laden. In plaats van koffie gaf hij mij thee. De hoorders verlieten (forlasi) de zaal. +Hij liet den geneesheer <span class="pagenum">[<a id="pb58" href="#pb58">58</a>]</span>komen. De versiering van de kamer was zeer mooi. De kamer zal vergroot worden. Hij wascht zich zonder water. Mijn overjas +heeft me rijk gemaakt. De gierigaard is rijk geworden door gierigheid. De geslagen kinderen weenen. Mijn broek is te lang. +Ik breng mijn schoenen naar den schoenmaker. Een dapper mensch is een dappere. Hare handschoenen zijn vuil, zij moet ze wasschen. +Een mantel is een kleedingstuk voor vrouwen en meisjes. Ik had mijn manchet verloren, maar ik heb ze gevonden in den kist +met gereedschappen. Ik zag een zeer groote stad, waarin zich aanhangers van onze vijanden bevonden. De 20ste Februari is de +een en vijftigste dag van het jaar. Hij las: “ten vierde, de vogel vloog over het veld”. Al sprekende ging hij zitten. Hij +sprak over een nieuwe taal. + + + + +</p> +</div> +</div> +<div id="xd0e8545" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Dertiende Les.</h2> +<div class="div2" id="xd0e8548"> +<h3 lang="eo" class="normal">Korelativoj.</h3> +<p>De op achterin bijgevoegde tabel genoemde woordjes zijn verschillende soorten van <i>voornaamwoorden</i> of <i>bijwoorden</i>, die dienen als <i>vragende v.n.w.</i>, <i>bezittelijke v.n.w.</i>, <i>vragende bijwoorden</i> enz. Deze woordjes noemt men <b lang="eo">korelativoj</b>. + +</p> +<p>De bovenste rij van de tabel, dus <b>ia</b>, <b>io</b>, <b>iu</b>, <b>ie</b>, <b>ial</b>, <b>iam</b>, <b>iel</b>, <b>iom</b> en <b>ies</b> noemt men de <i>grondwoorden</i> waarvan de andere gevormd worden. Ze worden in onbepaalde beteekenis gebruikt. + + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top">Die welke beginnen met <b>k</b> +</td> +<td valign="top">zijn vragend;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">Die welke beginnen met <b>t</b> +</td> +<td valign="top">zijn aanwijzend;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">Die welke beginnen met <b>ĉ</b> +</td> +<td valign="top">zijn alles omvattend;</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">Die welke beginnen met <b>nen</b> +</td> +<td valign="top">zijn ontkennend.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +<p>De <span lang="eo">korelativoj</span> op <b>ia</b> en <b>iu</b> kunnen den meervoudsuitgang hebben, terwijl <b>ia</b>, <b>iu</b>, <b>io</b> en <b>ie</b> een <b>n</b> na zich kunnen krijgen. + +</p> +<p>Eenige korelativoj worden ook wel <i>zelfstandig</i> of <i>bijvoeglijk</i> gebruikt, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">la kialo</span> = het waarom; <span lang="eo">kioma</span> = hoeveelste. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e8690"> +<h3 class="normal"><span lang="eo">Korelativoj</span> op ia en io. +</h3> +<p><i lang="eo">Korelativoj</i> op <b>ia</b> zijn bijvoeglijk en bepalen iets omtrent de hoedanigheid of de soort. +<span class="pagenum">[<a id="pb59" href="#pb59">59</a>]</span></p> +<p><b>Ia</b> = de een of andere, een zekere, eenigerlei, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Ian tagon mi donos al vi la monon</span> = De een of andere dag zal ik u het geld geven. + +</p> +<p><span lang="eo">Li aĉetis iajn nuksojn</span> = Hij kocht de een of andere soort noten. + +</p> +<p><b lang="eo">Kia</b> = welke, wat voor een, welke soort van, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Kiajn nuksojn vi preferas?</span> = Welke (soort van) noten verkiest gij? + +</p> +<p><b lang="eo">Tia</b> = zoodanig, dusdanig, dergelijk, zulk een, zulk een soort, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Tia ĉapelo kostas kvin guldenojn</span> = Zoo’n (zulk een) hoed kost vijf gulden. + +</p> +<p><b>Ĉia</b> = elke soort van, iedere soort, elk, ieder, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Ĉia persono bezonas monon</span> = Elk mensch heeft geld noodig. + +</p> +<p><b>Nenia</b> = geen enkele soort van, geen enkel, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Li konas nenian floron</span> = Hij kent geen enkele (soort van) bloem. + +</p> +<p><i lang="eo">Korelativoj</i> op <b>io</b> zijn zelfstandig en worden alleen voor zaken gebruikt. Ze hebben dan ook nooit een zelfst. n.w. achter zich. + +</p> +<p><b>Io</b> = iets, het een of ander, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Io kuŝis sur la tablo</span> = Iets lag op de tafel. + +</p> +<p><span lang="eo">Mi vidis ion</span> = Ik zag iets. + +</p> +<p><b>Kio</b> = wat? (vragend voornaamwoord) bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Kio povas manĝi?</span> = Wat kan eten? + +</p> +<p><span lang="eo">Kion vi vidas?</span> = Wat ziet gij? + +</p> +<p><b>Tio</b> = dat. + +</p> +<p><span lang="eo">Tio estas bela</span> = Dat is mooi. + +</p> +<p><span lang="eo">Mi vidis tion</span> = Ik zag dat. + +</p> +<p><b>Tio ĉi</b> of <b>ĉi tio</b> = dit (in de nabijheid) bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Tio ĉi devas esti bona</span> = Dit moet goed zijn. + +</p> +<p><span lang="eo">Mi portos tion ĉi</span> = Ik zal dit dragen. + +</p> +<p><b lang="eo">Ĉio</b> = alles, alle, elk ding, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Ĉio estas en la butiko</span> = Alles is in den winkel. + +</p> +<p><span lang="eo">Li scias ĉion</span> = Hij weet alles. + +</p> +<p><b lang="eo">Nenio</b> = niets, niet een enkel ding, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Nenio falis</span> = Niets viel. + +</p> +<p><span lang="eo">Mi aŭdis nenion</span> = Ik hoorde niets. + +<span class="pagenum">[<a id="pb60" href="#pb60">60</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e8830"> +<h3 class="normal">Achtervoegsels <b>em</b> en <b>ebl</b>. +</h3> +<p><b>Em</b>(a) vormt woorden, die de neiging uitdrukken tot hetgeen het grondwoord (meestal een werkwoord) uitdrukt, of de gewoonte van +de hoedanigheid, in het grondwoord gelegen, bijv.: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">kredi</span> = gelooven, <span lang="eo">kredema</span> = lichtgeloovig. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">mensogi</span> = liegen, <span lang="eo">mensogema</span> = leugenachtig. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">babili</span> = babbelen, <span lang="eo">babilema</span> = babbelachtig. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p><b>Ebl</b>(a) drukt de mogelijkheid uit van hetgeen het grondwoord (altijd een werkwoord) beduidt, bijv.: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">vidi</span> = zien, <span lang="eo">videbla</span> = zichtbaar. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">legi</span> = lezen, <span lang="eo">legebla</span> = leesbaar. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">aŭdi</span> = hooren, <span lang="eo">aŭdebla</span> = hoorbaar. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e8899"> +<h3 class="normal">Leer van buiten:</h3> +<p></p> +<div class="table"> +<table style="font-size: 80%;" width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">butono </td> +<td valign="top">knoop</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">broso </td> +<td valign="top">borstel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sapo </td> +<td valign="top">zeep</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">juvelo </td> +<td valign="top">juweel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">rubando </td> +<td valign="top">lint</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">galono </td> +<td valign="top">boordsel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">punto </td> +<td valign="top">kant</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kotono </td> +<td valign="top">katoen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lano </td> +<td valign="top">wol</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">silko </td> +<td valign="top">zijde</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">veluro </td> +<td valign="top">fluweel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">arĝento </td> +<td valign="top">zilver</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">oro </td> +<td valign="top">goud</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">bastono </td> +<td valign="top">stok</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ombrelo </td> +<td valign="top">regenscherm</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">magazeno </td> +<td valign="top">magazijn</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">butiko </td> +<td valign="top">winkel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">bazaro </td> +<td valign="top">bazar</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lukso </td> +<td valign="top">pracht</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">truo </td> +<td valign="top">gat</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">speco </td> +<td valign="top">soort</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">elefanto </td> +<td valign="top">olifant</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">spongo </td> +<td valign="top">spons</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">broĉo </td> +<td valign="top">borstspeld</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ringo </td> +<td valign="top">ring</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉeno </td> +<td valign="top">ketting</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">galoŝo </td> +<td valign="top">overschoen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉifono </td> +<td valign="top">vod, lor</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fadeno </td> +<td valign="top">draad</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">difekta </td> +<td valign="top">beschadigd</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">delikata </td> +<td valign="top">fijn, teeder</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">eleganta </td> +<td valign="top">sierlijk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">simpla </td> +<td valign="top">eenvoudig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">falsa </td> +<td valign="top">valsch, vervalscht</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ebla </td> +<td valign="top">mogelijk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">aminda </td> +<td valign="top">beminnelijk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sindona </td> +<td valign="top">dienstwillig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kompreni </td> +<td valign="top">begrijpen, verstaan</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">interesi </td> +<td valign="top">aanbelangen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">intenci </td> +<td valign="top">voornemens zijn</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">preferi </td> +<td valign="top">verkiezen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝanĝi </td> +<td valign="top">ruilen, verwisselen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĵuri </td> +<td valign="top">zweren, eed doen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">alia </td> +<td valign="top">andere</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">cetera </td> +<td valign="top">overige</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kelka, kelke da </td> +<td valign="top"> eenige</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">multa, multe da </td> +<td valign="top"> veel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">malmulta, malmulte da </td> +<td valign="top"> weinig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tuta </td> +<td valign="top">gansch</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kiu ajn </td> +<td valign="top">wie het ook zij</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +<span class="pagenum">[<a id="pb61" href="#pb61">61</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e9156"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Eble, juvelisto, ĉenero, ĉifonisto, ĉifonujo, lana, kombilo, levilo, ĝentilaĵo, edziĝo, poŝhorloĝo, falsisto, legebla, kredema, +kredebla, dormema, trinkebla, drinkema, pagebla, uzebla, preferebla. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e9161"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Zilvergeld, eenvoudigheid, jonge olifant, knoopsgat, school, leerling, schoolhoofd, onderwijzer, portefeuille, inktkoker, +leerboek, leesboek, verstaanbaar, leerzaam, schrijver, werkzaam. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e9166"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Ĉu vi aŭdis jam ion pri tia afero? Ne, mi aŭdis ankoraŭ nenion, sed se mi aŭdos ion, mi sciigos tion al vi. Mi donos al vi +ĉion, kion mi havas. Kiam (toen) mi estis en la urbo, mi vidis en la butiko de la juvelisto tiajn belajn ĉirkaŭmanojn, ke +mi eniris la butikon, kaj volis scii, kion ili kostis, sed mi povis aĉeti nenian. Io estas sub la tablo. Estas tempo por ĉio. +Kio estas tio ĉi, kion mi vidos? Nenio estas preta; tio estas malagrabla. Estis ia truo en mia poŝo, ĉar mi perdis mian monujon. +Kia lukso estas en la salono de la riĉulo. En la butiko mi aĉetis pluvombrelon. Mi sciigis tion al vi. Donu ian fadenon al +mi. Mi havas nenian arĝentmonon ĉe mi. Apud la silko kuŝas la kotona rubando. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e9171"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Iets ligt op de tafel. Hij hoorde iets. Een kat liep in de kamer. Een of andere vogel zat op den toren. Wat schoon is moet +eenvoudig zijn. Dat, wat gebeurde, was goed. De arme knapen konden niets geven aan den armen grijsaard. Welke (wat voor soort) +kant hebt gij aan uwe japon? Wat zegt gij? Welk meisje is ongelukkig? Dat is niet waar. Welke noten eet gij? Hij kent geen +enkele soort menschen. In allerlei (soort) steden bevinden zich dergelijke menschen. Welken ouderdom hebt gij? Ik had iets +gezien, maar ik wist niet wat. Ik zou dit gelezen hebben, maar ik had geen tijd. Neem de zeep uit het zeepbakje en wasch uwe +handen. De ketting was van goud en de borstspeld van zilver. De gouden borstspeld is mooier dan de zilveren. Leg de borstel +in de kast en knoop je jas toe. + + + +<span class="pagenum">[<a id="pb62" href="#pb62">62</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="xd0e9177" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Veertiende Les.</h2> +<div class="div2" id="xd0e9180"> +<h3 class="normal"><span lang="eo">Korelativoj</span> op iu en ie. +</h3> +<p><i lang="eo">Korelativoj</i> op <b>iu</b> kunnen zoowel voor personen als voor zaken gebruikt worden. In het eerste geval kunnen ze <i>bijvoeglijk</i> en <i>zelfstandig</i> gebruikt worden, en in het tweede geval alleen <i>bijvoeglijk</i>. + +</p> +<p><b lang="eo">Iu</b> = iemand, eenig, de een of andere persoon of zaak bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Iu estas en la ĉambro</span> = Iemand is in de kamer. + +</p> +<p><span lang="eo">Iu viro estas en la ĉambro</span> = Een zekere man is in de kamer. + +</p> +<p><span lang="eo">Mi vidis iun</span> = Ik zag iemand. + +</p> +<p><span lang="eo">Iu libro estas sur la tablo</span> = Een zeker boek is op de tafel. + +</p> +<p><b lang="eo">Kiu</b> = wie of welk (vragend), bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Kiu kuras en la ĉambro?</span> = Wie loopt in de kamer? + +</p> +<p><span lang="eo">Kiu viro kuras en la ĉambro?</span> = Welke man loopt in de kamer? + +</p> +<p><span lang="eo">Kiun vi vidas?</span> = Wien ziet gij? + +</p> +<p><span lang="eo">Kiujn librojn li aĉetas?</span> = Welke boeken koopt hij? + +</p> +<p><b lang="eo">Kiu</b> = die, welke, dat (betrekkelijk) bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">La viro, kiu marŝas en la strato, estas maljuna</span> = De man, die in de straat loopt, is oud. + +</p> +<p><span lang="eo">La viro, kiun mi vidas, estas maljuna</span> = De man, dien ik zie, is oud. + +</p> +<p><span lang="eo">La libroj, kiujn mi legas, estas belaj</span> = De boeken, welke ik lees, zijn mooi. + +</p> +<p><b lang="eo">Tiu</b> = die, dat, diegene, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Tiu (viro) sidas sur la seĝo</span> = Die (man) zit op de stoel. + +</p> +<p><span lang="eo">Tiu libro kuŝas sur la seĝo</span> = Dat boek ligt op de stoel. + +</p> +<p><span lang="eo">Li legas tiujn librojn</span> = Hij leest die boeken. + +</p> +<p><b lang="eo">Tiu ĉi</b> of <b>Ĉi tiu</b> = deze of dit (in de nabijheid) bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Tiu ĉi (virino) estas en la domo</span> = Deze (vrouw) is in het huis. + +</p> +<p><span lang="eo">Tiu <span class="corr" id="xd0e9287" title="Bron: ĉi-krajono">ĉi krajono</span> kuŝas sur la tablo</span> = Dit potlood ligt op de tafel. + +</p> +<p><span lang="eo">Mi aĉetas tiujn ĉi pomojn</span> = Ik koop deze appelen. + +</p> +<p><b lang="eo">Ĉiu</b> = ieder, iedereen, elk een. + +</p> +<p><span lang="eo">Ĉiu (infano) ludas</span> = Elk (kind) speelt. +<span class="pagenum">[<a id="pb63" href="#pb63">63</a>]</span></p> +<p><span lang="eo">Ĉiun libron li havas</span> = Elk boek heeft hij. + +</p> +<p><span lang="eo">Mi vidis ĉiujn</span> = Ik zag allen. + +</p> +<p><b lang="eo">Neniu</b> = niemand, geen, geen enkele, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Neniu estas en la domo</span> = Niemand is in het huis. + +</p> +<p><span lang="eo">Li vidis neniun infanon</span> = Hij zag geen enkel kind. + +</p> +<p><span lang="eo">Vi legas neniun libron</span> = Gij leest geen enkel boek. + +</p> +<p><i lang="eo">Korelativoj</i> op <b>ie</b> zijn plaats bepalende bijwoorden. + +</p> +<p><b lang="eo">Ie</b> = ergens, op de een of andere plaats, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Li devas esti ie</span> = Hij moet ergens zijn. + +</p> +<p><span lang="eo">Ili marŝas ien</span> = Zij loopen ergens heen. + +</p> +<p><b lang="eo">Kie</b> = waar, op welke plaats (vragend), bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Kie vi loĝas?</span> = Waar woont gij? + +</p> +<p><span lang="eo">Kien vi iras?</span> = Waarheen gaat gij? + +</p> +<p><b lang="eo">Kie</b> = waar (betrekkelijk), bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Tie, kien ni iros, staras bela domo</span> = Daar, waar wij heen gaan, staat een mooi huis. + +</p> +<p><b lang="eo">Tie</b> = daar, op die plaats, ginds, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Tie staras ŝranko</span> = Daar staat een kast. + +</p> +<p><span lang="eo">Ĉu vi iras tien?</span> = Gaat gij daarheen? + +</p> +<p><b lang="eo">Tie ĉi</b> of <b>ĉi tie</b> = hier, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Ĉi tie kuŝas la libro</span> = Hier ligt het boek. + +</p> +<p><span lang="eo">Venu tien ĉi</span> = Kom hier. + +</p> +<p><b lang="eo">Ĉie</b> = overal, op alle plaatsen, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Ĉie mi aŭdis birdojn</span> = Overal hoorde ik vogels. + +</p> +<p><span lang="eo">Ni iras ĉien</span> = Wij gaan overal heen. + +</p> +<p><b lang="eo">Nenie</b> = nergens, op geen enkele plaats, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Nenie mi vidas seĝon</span> = Nergens zie ik een stoel. + +</p> +<p><span lang="eo">Ni iras nenien</span> = Wij gaan nergens heen. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e9418"> +<h3 class="normal">Achtervoegsel <b>ind</b> en voorvoegsel <b>dis</b>. +</h3> +<p><b>Ind</b>(a) beteekent waardig van wat het grondwoord uitdrukt, <span class="corr" id="xd0e9431" title="Bron: bjv">bijv</span>.: + + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">kredi</span> = gelooven, +</td> +<td valign="top"><span lang="eo">kredinda</span> = geloofwaardig. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">bedaŭri</span> = beklagen, +</td> +<td valign="top"><span lang="eo">bedaŭrinda</span> = beklagenswaardig. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p><b>Dis-</b> beduidt verdeeling of verspreiding, bijv.: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">semi</span> = zaaien, +</td> +<td valign="top"><span lang="eo">dissemi</span> = rondzaaien (naar alle kanten zaaien.) +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><span lang="eo">kuri</span> = loopen, +</td> +<td valign="top"><span lang="eo">diskuri</span> = uiteenloopen. +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +<span class="pagenum">[<a id="pb64" href="#pb64">64</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e9479"> +<h3 class="normal">Leer van buiten:</h3> +<p></p> +<div class="table"> +<table style="font-size: 80%;" width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">laboro </td> +<td valign="top">werk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">klaso </td> +<td valign="top">klasse</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kajero </td> +<td valign="top">schrijfboek</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">papero </td> +<td valign="top">papier</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">folio </td> +<td valign="top">blad</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">plumo </td> +<td valign="top">pen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">inko </td> +<td valign="top">inkt</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">krajono </td> +<td valign="top">potlood</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">libro </td> +<td valign="top">boek</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">paĝo </td> +<td valign="top">bladzijde</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">leciono </td> +<td valign="top">les</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">progreso </td> +<td valign="top">vooruitgang</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">apatio </td> +<td valign="top">onverschilligheid</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fervoro </td> +<td valign="top">ijver</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">piedpilko </td> +<td valign="top">voetbal</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">muso </td> +<td valign="top">muis</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">energio </td> +<td valign="top">karaktersterkte</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ordo </td> +<td valign="top">orde</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">babili </td> +<td valign="top">babbelen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lingvo </td> +<td valign="top">taal</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">litero </td> +<td valign="top">letter</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">letero </td> +<td valign="top">brief</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">bileto </td> +<td valign="top">briefje</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">adreso </td> +<td valign="top">adres</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">justa </td> +<td valign="top">oprecht, rechtvaardig, juist</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">partia </td> +<td valign="top">partijdig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">facila </td> +<td valign="top">gemakkelijk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">korekta </td> +<td valign="top">nauwkeurig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">atenta </td> +<td valign="top">aandachtig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">inteligenta </td> +<td valign="top">vernuftig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">severa </td> +<td valign="top">streng</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">naĝi </td> +<td valign="top">zwemmen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">forveturi </td> +<td valign="top">vertrekken (van treinen)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">renkonti </td> +<td valign="top">ontmoeten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">koni </td> +<td valign="top">kennen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lerni </td> +<td valign="top">leeren</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">instrui </td> +<td valign="top">onderwijzen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">elparoli </td> +<td valign="top">uitspreken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">indulgi </td> +<td valign="top">toegeven, ontzien, voorzichtig zijn met</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">memori </td> +<td valign="top">zich herinneren</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">forgesi </td> +<td valign="top">vergeten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pensi </td> +<td valign="top">denken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">opinii </td> +<td valign="top">van meening zijn, denken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">imagi </td> +<td valign="top">zich inbeelden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝanceli </td> +<td valign="top">wankelen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">obei </td> +<td valign="top">gehoorzamen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">klopodi </td> +<td valign="top">trachten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">peni </td> +<td valign="top">pogen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">erari </td> +<td valign="top">zich vergissen, missen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">petoli </td> +<td valign="top">stoeien</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">presi </td> +<td valign="top">drukken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">bindi </td> +<td valign="top">binden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">observi </td> +<td valign="top">waarnemen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">veturi </td> +<td valign="top">rijden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">taŭgi </td> +<td valign="top">deugen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">boji </td> +<td valign="top">blaffen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">depost </td> +<td valign="top">sinds</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e9770"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Vidinda, akceptebla, dezirinda, respektinda, respektebla, aĉetebla, aĉetema, preferinda, observebla, malfacila, malatenta, +malobei, malfervoro, atenteco, skribaĵo, adresaro, bindisto, presilo, memorinda, disiri, disdoni, diskuri, dissendi, dissemi. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e9775"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Vergeetachtig, vergetenswaardig, onvergetelijk, denker, <span class="pagenum">[<a id="pb65" href="#pb65">65</a>]</span>leugenachtig, wetenswaardig, adresseeren, werkman, penhouder, de onderwezen wordende, papiermand, inktkoker, gemakkelijkheid, +iets gemakkelijks, uitstrooien. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e9782"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Ĉu iu el vi scias la vojon? Iu persono devas scii tion. Prenu iun libron kaj legu. Li vidis iun en la ĝardeno de nia najbaro. +Kiu loĝas en Roterdamo? Kiu birdo ne povas kanti? Kiu estas tiu granda monumento? Glaso de vino estas glaso en kiu antaŭe +sin trovis vino, aŭ kiun oni uzas por vino; glaso da vino estas glaso plena je vino. La domo en kiu ni troviĝas, estas konstruita +en 1750. Ie en la arbaro loĝis maljunulo. Kie via frato loĝas? Antaŭe li loĝis tie sed nun li loĝas tie ĉi. Kien vi metis +la ŝlosilon? Ŝi diris al mi kiu kaj kie li estas. Kiu estas la monto, kiun mi vidas tie? Tie, kie vi loĝas, mi ankaŭ volus +loĝi. Kia estas la nomo de tiu, kiu vin sendis tien? Ĉiu homo povas erari. Ĉiu mezuras la aliajn per sia mezurilo. Ĉiu por +si, Dio por ĉiuj. Ĉie kaj ĉiam esperantistoj estas amikoj. Dum la leciono ne estas permesate al vi rigardi ĉien. Neniu estis +vidinta la infanon. Neniuj homoj estis ankoraŭ sur la strato. Nenie mi vidis mian plumingon. Ĉu vi memoras ke mi diris al +vi: “iru nenien”? + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e9787"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Heeft iemand mijn potlood gezien? Niemand zag het sinds gisteren. Vandaag ga ik nergens heen. Mijn hoed ligt ergens. Wie kent +niet het schoone boek? Hij, die tevreden is, is gelukkig. Die jongens, welke deze appels stalen, gingen daarheen. Een blad +papier uit dit schrijfboek. Vandaag ontmoet ik u overal. Kan iemand mij zeggen, hoe laat de laatste trein naar Z. vertrekt? +Iedereen kan u dat zeggen. Daar ik niets van uw bezoek wist, zult gij u tevreden moeten stellen met ons eenvoudig middagmaal. +Wat schoon is moet eenvoudig zijn. Daar het avond werd en mijne zuster nog niet thuis was, werden wij ongerust. De salon in +het huis van mijn rijken buurman was prachtig versierd ter gelegenheid van (okaze de) het huwelijk van zijn dochter. De een +zei <span class="pagenum">[<a id="pb66" href="#pb66">66</a>]</span>dit, de andere zei dat. Waar woont hij? Waarheen brengt gij dat boek? Wij gaan daarheen. Wij gaan overal heen. Wij gaan nergens +heen. + + + + +</p> +</div> +</div> +<div id="xd0e9794" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Vijftiende Les.</h2> +<div class="div2" id="xd0e9797"> +<h3 class="normal"><span lang="eo">Korelativoj</span> op ial en iam. +</h3> +<p><i lang="eo">Korelativoj</i> op <b>ial</b> duiden reden of oorzaak aan. + +</p> +<p><b lang="eo">Ial</b> = ergens om, om de een of andere reden, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Li ne povis veni ial</span> = Hij kon om de een of andere reden niet komen. + +</p> +<p><b lang="eo">Kial</b> = waarom, om welke reden, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Kial li estis en la urbo?</span> = Waarom was hij in de stad? + +</p> +<p><b lang="eo">Tial</b> = daarom, om die reden, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Tial mi venis</span> = Daarom kwam ik. + +</p> +<p><b lang="eo">Ĉial</b> = overal om, om elke reden, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">La knabo ridis ĉial</span> = De jongen lachte overal om. + +</p> +<p><b>Nenial</b> = nergens om, om geen enkele reden, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Mi iras hejmen nenial</span> = Ik ga nergens om naar huis. + + +</p> +<p><i lang="eo">Korelativoj</i> op <b>iam</b> hebben betrekking op den tijd. + +</p> +<p><b lang="eo">Iam</b> = eens, ooit, op zekeren tijd, op een of anderen tijd, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Mi venos vidi iam</span> = ik zal eens komen zien. + +</p> +<p><b lang="eo">Kiam</b> = wanneer, op welken tijd, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Kiam vi venos?</span> = Wanneer komt gij? + +</p> +<p><b lang="eo">Kiam</b> = toen, in de beteekenis van als, wanneer, zoodra, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Kiam li venis, li estis bonvena</span> = Toen hij kwam, was hij welkom. + +</p> +<p><span lang="eo">Ni estis elirontaj, kiam li alvenis</span> = Wij zouden uitgaan, toen hij kwam. + +</p> +<p><b lang="eo">Tiam</b> = dan, toen, op dien tijd, destijds, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Tiam estis tempo por foriri</span> = Dan was het tijd om te vertrekken. + +</p> +<p><b lang="eo">Ĉiam</b> = altijd, ten allen tijde, steeds, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Li laboras ĉiam</span> = Hij werkt altijd. +<span class="pagenum">[<a id="pb67" href="#pb67">67</a>]</span></p> +<p><b lang="eo">Neniam</b> = nooit, nimmer, op geen enkel oogenblik, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Li venas neniam</span> = Hij komt nooit. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e9909"> +<h3 class="normal">Voorvoegsels <b>ek-</b> en <b>re-</b>. +</h3> +<p><b lang="eo">Ek-</b> duidt een werking aan, die aanvangt of van korten duur is, bijv.: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top">dormi = slapen, </td> +<td valign="top">ekdormi = inslapen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">kanti = zingen, </td> +<td valign="top">ekkanti = aanheffen, beginnen te zingen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">krii = roepen, </td> +<td valign="top">ekkrio = uitroep.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p><b>Re-</b> duidt een herhaling der handeling aan, bijv.: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top">vidi = zien, </td> +<td valign="top">revidi = herzien.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">veni = komen, </td> +<td valign="top">reveni = opnieuw komen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">trovi = vinden, </td> +<td valign="top">retrovi = opnieuw vinden, weervinden.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e9960"> +<h3 class="normal">Leer van buiten:</h3> +<p></p> +<div class="table"> +<table style="font-size: 80%;" width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">koverto </td> +<td valign="top">omslag</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">historio </td> +<td valign="top">geschiedenis</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fabelo </td> +<td valign="top">vertelling</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fablo </td> +<td valign="top">fabel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">verso </td> +<td valign="top">vers</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">poeto </td> +<td valign="top">dichter</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">poezio </td> +<td valign="top">dichtkunst</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">teatro </td> +<td valign="top">schouwburg</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">dramo </td> +<td valign="top">drama</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">verko </td> +<td valign="top">werk (letterkundig)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">muziko </td> +<td valign="top">muziek</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kolego </td> +<td valign="top">ambtgenoot</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">majstro </td> +<td valign="top">meester (in zijn kunst)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">profesoro </td> +<td valign="top">leeraar</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">spirito </td> +<td valign="top">geest</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">animo </td> +<td valign="top">ziel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">prudento </td> +<td valign="top">rede, verstand</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kapabla </td> +<td valign="top">bekwaam</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">diligenta </td> +<td valign="top">vlijtig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">saĝa </td> +<td valign="top">wijs</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">severa </td> +<td valign="top">streng</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">antikva </td> +<td valign="top">oud, antiek</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">admono </td> +<td valign="top">vermaning</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">dubi </td> +<td valign="top">twijfelen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">konsili </td> +<td valign="top">aanraden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">demandi </td> +<td valign="top">vragen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">respondi </td> +<td valign="top">antwoorden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">silenti </td> +<td valign="top">stilzwijgen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">mensogi </td> +<td valign="top"><span class="corr" id="xd0e10109" title="Bron: legen">liegen</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">prepari </td> +<td valign="top">bereiden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">montri </td> +<td valign="top">toonen, aanwijzen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">rakonti </td> +<td valign="top">vertellen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kalkuli </td> +<td valign="top">rekenen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">konduti </td> +<td valign="top">zich gedragen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">rekompenci </td> +<td valign="top">beloonen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">laŭdi </td> +<td valign="top">prijzen, loven</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">admiri </td> +<td valign="top">bewonderen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">puni </td> +<td valign="top">straffen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ordoni </td> +<td valign="top">gebieden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">parkere </td> +<td valign="top">van buiten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vane </td> +<td valign="top">tevergeefs</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">okaze </td> +<td valign="top">toevallig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">prosperi </td> +<td valign="top">bloeien, gelukken, slagen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">aroganta </td> +<td valign="top">aanmatigend</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">perfidi </td> +<td valign="top">verraden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vitrokahelo </td> +<td valign="top">glasruit</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kapti </td> +<td valign="top">vangen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">okaze de </td> +<td valign="top">ter gelegenheid van</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +<span class="pagenum">[<a id="pb68" href="#pb68">68</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e10208"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Reveni, revidi, rediri, retrovi, ekkanti, ekgliti, ekbruligi, ekkoni, rekoni, ekdormi, resendi, verkaĵo, verkisto, muzikanto, +mensogulo, maldiligenta, saĝulo, represi, ekpensi, ekkomenci, rekomenci. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e10213"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Bewonderenswaardig, lovenswaardig, strafbaar, berekenbaar, pennedoosje, vertaler, begrijpelijk, gedicht, vertelling, begrijpelijk +maken, wijzer, bezienswaardigheid, omstreken, bezoeker. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e10218"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Vivis iam reĝo, kiu havis du filojn. Kien vi iros morgaŭ? Kial vi plendas, vi devas esti gaja, ĉar vi estas sana kaj riĉa, +kaj tamen vi ĉiam estas malgaja. Mi neniam vidis ankoraŭ tiajn belajn ĉirkaŭaĵojn. Morgaŭ mi iros al amiko kiu loĝas en domo +ie sur la kampo, apud mia naskiĝurbo. Kial vi do foriras? La infaneto ploradis ial, sed la patrino ne sciis kial kaj ne povis +trovi la kialon. Kiam mia amikino aŭdis, ke ŝi povas foriri, ŝi rapidiĝis hejmen. De tiam ili estas amikoj. Kiam vi vizitos +vian fraton, tiam salutu lin de mi. En la tiama tempo mi vizitis Parizon ĉiujare. Dek cigaroj kostas tridek cendojn, tial +unu cigaro kostas tri cendojn. Tiu malsanulo ĉial estas malkontenta. Mi ĉiam leviĝas tre frue. Vi ĉiam estas malkontenta; +vi ĉiam deziras ion multe pli belan. Mi ĉiam iras al la teatro. La infanoj ridas ĉial. En tiu ĉambro mi vidis nenian pentraĵon. +Malesperu neniam. Mi neniam vidis ion de via laboro. Mi nenial forlasos vin. La knabo batis sian fratinon nenial. La forkurinta +infano nenie estis videbla. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e10223"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Eens zag ik een groote stad, waarin altijd groene boomen stonden. Waarom deedt gij dat? Komt gij ergens om (om een of andere +reden)? Neen, ik kom nergens om. Wanneer men iets doen moet, wil men gaarne het waarom weten. Daarom (om die reden) kwam ik +gisteren niet. Gij moet <span class="pagenum">[<a id="pb69" href="#pb69">69</a>]</span>niet overal om lachen. Gij deedt beter nergens aan te denken. Wanneer ik u de geschiedenis zal verteld hebben, dan zult gij +begrijpen, waarom hij dat deed. Zaagt gij ooit zulke schoone omstreken? Neen, ik ben nog nooit in Amsterdam geweest. Zijt +gij ooit gestraft geworden? Muziek is altijd aangenaam als ze goed is. Toen ik was ingeslapen, begon ik te droomen. Zij heffen +een lied aan. Na langen tijd sliep ik in en droomde een schoonen droom. Herinnert gij u nog den dag, dat gij den eersten keer +naar school gingt? Die dag is niet licht te vergeten (onvergetelijk). De onderwijzer staat voor de klasse en gebiedt den kinderen, +dat zij zullen zwijgen (silentu). Het onderwijs begint. Indien de leerlingen zeer vlijtig zijn geweest, zal de onderwijzer +hun een mooie geschiedenis vertellen. Hebt gij uw portefeuille verloren? Ik heb er een gevonden. U spreekt dat woord niet +goed uit. Toon mij uw hand en ik zal u zeggen wie gij zijt. Verstaat gij mij? Neen, mijnheer, ik heb u niet verstaan. Ik moet +hem bewonderen. Hij liegt alsof het gedrukt is. Antwoord, wanneer men u iets vraagt. De leerlingen waren zeer vlijtig. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e10230"> +<h3 class="normal">Lees- en Vertaaloefening:</h3> +<p lang="eo">MALFELIĈA KOMERCISTO. + +</p> +<p lang="eo">Juna homo, kiu en sia urbo havis nenian okupon, venis Londonon por serĉi helpon ĉe unu sia parenco. Tiu ĉi lasta donis al +li kelkan nombron da ĉapoj kaj konsilis al li stari sur la strato kaj vendi ilin. Ĝoja, ke li nun povos iom perlabori, la +junulo prenis la ĉapojn kaj iris kun ili sur unu homplenan straton kaj sidiĝis en unu oportuna anguleto. Vespere li revenas +al la parenco, kaj tiu ĉi demandas: Nu, ĉu vi multe vendis? Ha, malgaje respondas la junulo, eĉ unu ĉapon mi ne vendis! Ĉu +vi al neniu proponis? kion do vi faris la tutan tagon? Mi tenis la ĉapojn bone kaŝitajn en mia korbo, por ke la polvo ilin +ne malbonigu, sed proponi al iu mi ne trovis okazon en la daŭro de la tuta tago, ĉar el la granda amaso da homoj, kiuj pasis +antaŭ mi, ĉiuj havis jam ĉapojn sur la kapoj. + +</p> +<p lang="eo">(<i>El Fundamenta Krestomatio.</i>) + + +<span class="pagenum">[<a id="pb70" href="#pb70">70</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="xd0e10243" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Zestiende Les.</h2> +<div class="div2" id="xd0e10246"> +<h3 class="normal">Korelativoj op iel en iom.</h3> +<p><i lang="eo">Korelativoj</i> op <b>iel</b> duiden de manier of wijze aan. + +</p> +<p><b>Iel</b> = op de een of andere wijze, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Iel li devis trovi laboron</span> = Op de een of andere manier moest hij werk vinden. + +</p> +<p><b lang="eo">Kiel</b> = hoe, op welke manier (vragend), bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Kiel vi fartas?</span> = Hoe vaart u? + +</p> +<p><b lang="eo">Kiel</b> = als, zooals (betrekkelijk), bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Diru ĝin, kiel vi volas</span> = Zeg het, zooals gij wilt. + +</p> +<p><b lang="eo">Tiel</b> = zoo, op die manier, derwijze, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Tiel vi devas uzi la plumon</span> = Zoo moet gij de pen gebruiken. + +</p> +<p><b lang="eo">Ĉiel</b> = op elke manier of wijze, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Li povas skribi ĉiel</span> = Hij kan op elke manier schrijven. + +</p> +<p><b lang="eo">Neniel</b> = geenszins, op geen enkele manier, in ’t geheel niet, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Mi povis skribi al li neniel</span> = Ik kon hem op geen enkele manier (in ’t geheel niet) schrijven. + +</p> +<p><i lang="eo">Korelativoj</i> op <b>iom</b> hebben betrekking op de hoeveelheid en worden gevolgd door <b>da</b> indien zij een zelfst-n.w. voorafgaan. + +</p> +<p><b lang="eo">Iom</b> = wat, een beetje, een weinig, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Pruntu al mi iom da mono</span> = Leen mij een weinig geld. + +</p> +<p><b lang="eo">Kiom</b> = hoeveel, welke hoeveelheid (vragend), bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Kiom da mono vi havas?</span> = Hoeveel geld hebt gij? + +</p> +<p><b>Kiom</b> = als (betrekkelijk), bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Diru al mi tiom, kiom vi scias</span> = Zeg mij zooveel, als gij weet. + +</p> +<p><b lang="eo">Tiom</b> = zooveel, zulk een hoeveelheid, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Li havas tiom da mono</span> = Hij heeft zooveel geld. + +</p> +<p><b lang="eo">Ĉiom</b> = alles, de gansche hoeveelheid, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Li donis ĉiom</span> = Hij gaf alles (van hetgeen hij had). + +</p> +<p><b lang="eo">Neniom</b> = niets, niemendal, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Estis neniom de la meblaro en la domo</span> = Er was niets van de meubelen in huis. +<span class="pagenum">[<a id="pb71" href="#pb71">71</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e10363"> +<h3 class="normal">Het achtervoegsel <b>um</b>. +</h3> +<p>Het achtervoegsel <b>um</b> heeft geen vaste beteekenis, en het verdient daarom aanbeveling de onderstaande woorden, welke de meest voorkomende met <b>um</b> zijn, uit het hoofd te leeren. + + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">aerumi </td> +<td valign="top">= luchten.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">akvumi </td> +<td valign="top">= drenken, bevochtigen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">amindumi </td> +<td valign="top">= het hof maken.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">arĝentumi </td> +<td valign="top">= verzilveren.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">brulumo </td> +<td valign="top">= ontvlamming, ontsteking.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">buŝumi </td> +<td valign="top">= muilbanden, <span lang="eo">buŝumo</span> = muilband. +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">butonumi </td> +<td valign="top">= toeknoopen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">cerbumi </td> +<td valign="top">= malen, tobben.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">datumi </td> +<td valign="top">= dateeren, dagteekenen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">gustumi </td> +<td valign="top">= proeven.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kalkanumo </td> +<td valign="top">= hak (van een schoen), kiel (van een schip).</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kolumo </td> +<td valign="top">= boord, kraag.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">komunumo </td> +<td valign="top">= gemeente.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">krucumi </td> +<td valign="top">= kruisigen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kulerumi </td> +<td valign="top">= opscheppen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">laktumo </td> +<td valign="top">= hom (afgeroomde melk).</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lotumi </td> +<td valign="top">= verloten.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">malvarmumi </td> +<td valign="top">= kouvatten, malvarmumo = verkoudheid.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">manumo </td> +<td valign="top">= manchet.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">martelumi </td> +<td valign="top">= behameren.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">mastrumi </td> +<td valign="top">= huishouden.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">nazumo </td> +<td valign="top">= lorgnet, knijpbril.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ombrumi </td> +<td valign="top">= beschaduwen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">orumi </td> +<td valign="top">= vergulden.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">palpebrumi </td> +<td valign="top">= lonken, knipoogen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">parazitumi </td> +<td valign="top">= schuimen, klaploopen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">partumo </td> +<td valign="top">= breuk of deel (wiskunde).</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pensiumi </td> +<td valign="top">= pensioneeren.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">plenumi </td> +<td valign="top">= vervullen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">proksimume </td> +<td valign="top">= ongeveer.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sapumi </td> +<td valign="top">= inzeepen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">serpentumi </td> +<td valign="top">= zich kronkelen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ventumi </td> +<td valign="top">= waaien (met waaier), ventumilo = waaier.</td> +</tr> +</table> +</div><p> +<span class="pagenum">[<a id="pb72" href="#pb72">72</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e10548"> +<h3 class="normal">Leer van buiten:</h3> +<p></p> +<div class="table"> +<table style="font-size: 80%;" width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">scienco </td> +<td valign="top">wetenschap</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">arto </td> +<td valign="top">kunst</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">gusto </td> +<td valign="top">smaak, neiging</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">religio </td> +<td valign="top">godsdienst</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pacienco </td> +<td valign="top">geduld</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pasio </td> +<td valign="top">drift, hartstocht</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kolero </td> +<td valign="top">gramschap, woede</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">timo </td> +<td valign="top">vrees</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">humoro </td> +<td valign="top">gemoedsgesteldheid, luim</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pastro </td> +<td valign="top">priester</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">almozo </td> +<td valign="top">aalmoes</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tombo </td> +<td valign="top">graf</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">leĝo </td> +<td valign="top">wet</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">rajto </td> +<td valign="top">recht</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">paco </td> +<td valign="top">vrede</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">komerco </td> +<td valign="top">handel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">potenca </td> +<td valign="top">machtig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fiera </td> +<td valign="top">trotsch</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">modesta </td> +<td valign="top">zedig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĵaluza </td> +<td valign="top">afgunstig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">egala </td> +<td valign="top">gelijk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">efektiva </td> +<td valign="top">wezenlijk, werkelijk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">agi </td> +<td valign="top">handelen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">bapti </td> +<td valign="top">doopen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">beni </td> +<td valign="top">zegenen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">preĝi </td> +<td valign="top">bidden (tot God)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">permesi </td> +<td valign="top">toestaan</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">saluti </td> +<td valign="top">groeten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">voki </td> +<td valign="top">roepen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">prezenti </td> +<td valign="top">aanbieden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">danci </td> +<td valign="top">dansen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">juĝi </td> +<td valign="top">oordeelen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">savi </td> +<td valign="top">redden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pafi </td> +<td valign="top">schieten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">inviti </td> +<td valign="top">uitnoodigen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">konduki </td> +<td valign="top">geleiden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">gardi </td> +<td valign="top">bewaken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">festi </td> +<td valign="top">feestvieren</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kondamni </td> +<td valign="top">veroordeelen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">militi </td> +<td valign="top">strijden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vundi </td> +<td valign="top">kwetsen</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e10759"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Dancejo, fiereco, militisto, militistaro, gardisto, pafilo, tombejo, malpermesi, singardema, ekpafi, devo, komercisto, ĵaluzeco, +almozulo, modesteco, saluto, kondukanto, kondamnato, milito. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e10764"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Rechter, verhinderen, gerechtsgebouw, gerechtshof, kunstenaar, feest, humorist, handelbaar, geestigheid, vreedzaam, kwetsbaar, +kanon, salvo (aanhoudend schieten), schutter, schietbaan. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e10769"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Iel mi perdis mian poŝtranĉilon. Kial vi ne respondas? respondu iel. Li estas iom fiera. La kafo estas iom tro malvarma. Ĉu +vi volas doni al mi iom da akvo? Iel vi <span class="pagenum">[<a id="pb73" href="#pb73">73</a>]</span>devas devigi tiun malobean knabon. Ĉu mi povas iel servi al vi? Kiel estas la vetero? Kiel mia bofrato rakontis tion al mi, +tiel ĝi estas. Mi ne scias kiel min savi. Kiom da pomoj vi volas havi? Je kioma horo vi deziras ke la servisto veku vin? Donu +tiom, kiom estas necesa. Via onklo estas tiel malavara kiel afabla. Tiel perdi la tempon estas malagrable. Malfortuloj ĉiel +devas vivi singardeme. Li volas vendi al mi ĉiom. Mi mendis tagmanĝon kaj formanĝis ĉiom. Li neniel atendis aŭdi tian belan +historion. Li skribis malbonege, oni neniel povas legi lian leteron. Mi komprenis nenion el tio, kion li diris. Kiu volas +havi ĉiom, ofte akiras neniom. Hieraŭ ni estas vidintaj la vidindaĵojn de via urbo. Tiu akvo ne estas trinkebla, ĝi estas +malpura. Mia frato estas tre kredema, li kredas ĉion, kion oni rakontas al li. Kiun libron vi preferas, tiun kun la verda +koverto aŭ tiun-ĉi kun la ruĝa koverto? Mi preferas la verdan ol la ruĝan. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e10776"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Heb een weinig geduld. Op de een of andere manier moet gij ons helpen. Hij vertelde mij hoe trotsch zij was. Ik weet zelf +niet hoe er over (over het) te denken. Hoeveel tijd hebt gij noodig om naar de stad te gaan? Op welke manier lezen blinde +menschen? Zoo te handelen is zeer onvoorzichtig. Zooveel wijn kan ik niet drinken. Geef mij evenveel melk als koffie. Geef +mij alles wat drinkbaar is. Hij heeft al (de gansche hoeveelheid) het geld. Esperantisten helpen elkander op elke manier. +Wij hebben dat heelemaal niet (in ’t geheel niet) noodig. Gij behoeft u geenszins te verontrusten. De zieke heeft gedurende +twee dagen niets gegeten. Gelooft gij, dat hij niets geen geld bij zich heeft? Toen ik uw brief ontving, deelde ik alles aan +mijn vriend mede, maar hij heeft mij nog niets geantwoord. Hebt gij uw lees- en rekenboek bij u? Neen, ik heb ze vergeten. +Gij zijt zeer vergeetachtig. Hij is afgunstig op uw vooruitgang. De priester zegende de menigte. Gij handelt tegen den godsdienst +door zoo te spreken. Hartstocht is een slechte eigenschap. Geduld is zulk een groote schat. + +<span class="pagenum">[<a id="pb74" href="#pb74">74</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e10782"> +<h3 class="normal">Lees- en Vertaaloefening:</h3> +<p lang="eo">ANEKDOTO DE SWIFT. + +</p> +<p lang="eo">Kiam Swift prenadis novajn servantinojn, li ĉiam diradis al ili, ke ili en lia domo devas antaŭ ĉio observadi du aferojn: +unue, fermi post si la pordon, kiam ili venas en ĉambron, kaj due—denove fermi la pordon, kiam ili eliras. Unu fojon unu servantino +petis de li la permeson iri al la festo de edziĝo de ŝia fratino. Tre volonte, diris Swift, mi eĉ donos al vi ĉevalon kaj +servanton por akompani, kaj vi povas ambaŭ kune veturi. Tute ekster si de ĝojo, la servantino, elirante, lasis la pordon ne +fermita. Kvaronon da horo post ilia forveturo Swift ordonis seli alian ĉevalon kaj sendis sur ĝi rapide alian servanton kun +la ordono revenigi ilin. Tiu ĉi trovis ilin en la mezo de vojo, kaj ĉu ili volus aŭ ne—ili devis veturi returne. Tute depremita, +la knabino eniris en la ĉambron de sia sinjoro kaj demandis, kion li ordonos. Nenion pli ol nur ke vi fermu post vi la pordon, +li diris kaj lasis ŝin post tio ĉi denove forveturi. + +</p> +<p lang="eo">(<i>El Fundamenta Krestomatio.</i>) + + + + +</p> +</div> +</div> +<div id="xd0e10794" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Zeventiende Les.</h2> +<div class="div2" id="xd0e10797"> +<h3 class="normal">Korelativoj op ies.</h3> +<p><i lang="eo">Korelativoj</i> op <b>ies</b> geven een bezit te kennen. + +</p> +<p><b>Ies</b> = iemands, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Ies ĉapelo falis en la akvon</span> = Iemands hoed viel in het water. + +</p> +<p><b lang="eo">Kies</b> = wiens (vragend), bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Kies ĉapelo estas tiu?</span> = Wiens hoed is dat? + +</p> +<p><b lang="eo">Kies</b> = wiens, wier (betrekkelijk), bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">La knabo, kies libro kuŝas tie ĉi, estas malsana</span> = De knaap, wiens boek hier ligt, is ziek. + +</p> +<p><b lang="eo">Ties</b> = diens, dier, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Ties laboro estas la plej bela</span> = Diens werk is ’t mooist. + +</p> +<p><b lang="eo">Ĉies</b> = ieders, elks, van ieder, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Li prenis ĉies propraĵon</span> = Hij nam ieders eigendom. + +</p> +<p><b lang="eo">Nenies</b> = niemands, van niemand, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Mi bezonas nenies helpon</span> = Ik heb niemands hulp noodig. +<span class="pagenum">[<a id="pb75" href="#pb75">75</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e10856"> +<h3 class="normal">Het voorvoegsel <b>fi</b> en het achtervoegsel <b>aĉ</b>. +</h3> +<p>Deze geven beiden een minachtende beteekenis aan het stamwoord, waarvan <b>fi</b> op de innerlijke en <b>aĉ</b> op de uiterlijke eigenschap doelt, bijv.: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top">fiĉevalo = paard met streken, </td> +<td valign="top">ĉevalaĉo = knol.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">fiviro = man met slechte eigenschappen, </td> +<td valign="top">viraĉo = vent, kerel.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">fivirino = vrouw met slechte eigenschappen, </td> +<td valign="top">virinaĉo = wijf.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<p><i>Het achtervoegsel</i> <b>ĉj</b>(o) dient om verkleinende, liefkoozende mannelijke persoonsnamen te vormen; men voegt den uitgang na den 2en tot den 5en letter +van den naam, bijv.: Miĥaelo = Michiel, Miĉjo = Michieltje. + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top">Petro = Pieter, </td> +<td valign="top">Peĉjo = Pietje.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + + +</p> +<p><i>Het achtervoegsel</i> <b>nj</b>(o) wordt gebruikt op dezelfde wijze als <b>ĉj</b>(o), doch dient voor vrouwelijke persoonsnamen, bijv.: + +</p> +<p>Mario = Marie, Manjo = Marietje. + +</p> +<p>Emilino = Emilia, Eminjo = Emilietje. + +</p> +<p>De uitdrukking <b>Moŝto</b> is een beleefdheidstitel, die dient voor alle Nederlandsche titels, als: <i>Majesteit</i>, <i>Heiligheid</i>, <i>Excellentie</i>, <i>WelEdele</i>, <i>WelEdelGestrenge</i>, <i>Hoogedelgeboren</i>, enz. Wanneer de waardigheid van den te noemen persoon het woord <b>Moŝto</b> voorafgaat, dan neemt die waardigheid den vorm van het bijv. n.w. aan, bijv.: + +</p> +<p>Zijne Majesteit de Koning = Lia reĝa Moŝto. + +</p> +<p>Zijne Excellentie Graaf.... = Lia grafa Moŝto.... + +</p> +<p>Zijne Heiligheid de Paus = Lia papa Moŝto. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e10952"> +<h3 class="normal">Leer van buiten:</h3> +<p></p> +<div class="table"> +<table style="font-size: 80%;" width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">industrio </td> +<td valign="top">nijverheid</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">poŝto </td> +<td valign="top">brievenpost</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">signo </td> +<td valign="top">teeken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">stacio </td> +<td valign="top">station</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">raso </td> +<td valign="top">geslacht</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">gento </td> +<td valign="top">volksstam</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">reĝo </td> +<td valign="top">koning</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">regno </td> +<td valign="top">staat</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">bieno </td> +<td valign="top">goed, landgoed</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">opinio </td> +<td valign="top">meening</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">perfekta </td> +<td valign="top">volmaakt</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">libera </td> +<td valign="top">vrij</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">prava </td> +<td valign="top">wie gelijk heeft</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">certa </td> +<td valign="top">zeker</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sama </td> +<td valign="top">zelfde</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sendi </td> +<td valign="top">zenden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">donaci </td> +<td valign="top">schenken (een geschenk doen)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ricevi </td> +<td valign="top">ontvangen<span class="pagenum">[<a id="pb76" href="#pb76">76</a>]</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">gajni </td> +<td valign="top">winnen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">akiri </td> +<td valign="top">verkrijgen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">mezuri </td> +<td valign="top">meten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ofendi </td> +<td valign="top">beleedigen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">plendi </td> +<td valign="top">zich beklagen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">bedaŭri </td> +<td valign="top">betreuren</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">aparteni </td> +<td valign="top">toebehooren</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">posedi </td> +<td valign="top">bezitten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">malprava </td> +<td valign="top">wie ongelijk heeft</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">decidi </td> +<td valign="top">besluiten, beslissen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">danki </td> +<td valign="top">bedanken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉagreni </td> +<td valign="top">verdrieten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">enui </td> +<td valign="top">zich vervelen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">amuzi </td> +<td valign="top">vermaken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sin amuzi </td> +<td valign="top">zich vermaken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">daŭri </td> +<td valign="top">duren</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">resti </td> +<td valign="top">blijven</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉesi </td> +<td valign="top">ophouden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĵeti </td> +<td valign="top">werpen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">peli </td> +<td valign="top">wegjagen, weg zenden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝajni </td> +<td valign="top">schijnen, blijken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">gratuli </td> +<td valign="top">gelukwenschen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">envii </td> +<td valign="top">benijden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">helpi </td> +<td valign="top">helpen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">zorgi </td> +<td valign="top">zorgen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">supre </td> +<td valign="top">omhoog</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">malsupre </td> +<td valign="top">omlaag</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tuj </td> +<td valign="top">dadelijk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĵus </td> +<td valign="top">juist</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">preskaŭ </td> +<td valign="top">bijna</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sendube </td> +<td valign="top">ongetwijfeld</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">adiaŭ </td> +<td valign="top">vaarwel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">precipe </td> +<td valign="top">vooral</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sufiĉe </td> +<td valign="top">genoeg</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tro </td> +<td valign="top">te, teveel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">jen ... jen </td> +<td valign="top">nu eens ... dan weer</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ju pli ... des pli </td> +<td valign="top">hoe meer <span class="corr" id="xd0e11233" title="Niet in bron">... </span>des te meer +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e11237"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Ekplendi, posedaĵo, poŝtisto, ekĵeti, mallibera, libereco, reĝino, regnano, malliberejo, domaĉo, parolaĉi, fikomercaĵo, hundaĉo, +skribaĉi, fiinfano, disflugi, deflugi, forflugi, deiri, disiri, foriri. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e11242"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Gevangene, gevangenschap, gelukwensch, bedelaar, vreesachtig, bang maken, dankbaar, beklagenswaardig, betreurenswaardig, benijdenswaardig, +uitstrooien (werpen naar alle kanten), terugroepen, overdenken, welvaren, kunstmatig, beginnen te lachen, beginnen te weenen, +beginnen te klagen. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e11247"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Ies perdo ne estas ĉiam ies gajno. Ĉies ideo estas diversa. Kies plumon vi uzis? Nenies, (ĝi) estas mia. Ties <span class="pagenum">[<a id="pb77" href="#pb77">77</a>]</span>opinio ne multe valoras. Ĉu estas ies tiu ĉi pinglo? Ĉu tiuj estas la gepatroj, kies infanoj ludas kun la viaj? La mono ne +estas ties, kiu ĝin trovas. Ĉies traduko estis bona. Mi estas nenies malamiko. La fervoraj infanoj estos rekompencataj, sed +la malfervoraj infanoj estos punataj. Ĉu vi scias kie estas la adresaro de Roterdamo? En mia libertempo de la antaŭa jaro +mi vizitis la plej sudan (zuidelijk) parton de nia lando, kaj admiris la belan pejzaĝon (landschap). Li ne povas kompreni +min aŭ ne volas kompreni min. Kiam ni estis revidintaj nian fraton, ni estis tre feliĉaj, ke li estas en tia bonfarto. Ĉar +mi ne volis akcepti rekompencon pro mia konsilo, mi resendis al li la donacojn. Nenio estas perfekta. Mi tute ne estas certa, +ĉu vi estas prava. Vi estas malprava. La verda stelo estas signo de Esperanto. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e11254"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Iemands hoed viel in het water. Is dit paard van iemand? Van wien is dit papier? De vrouw, wier zoon viel, is ongelukkig. +De man, wiens kind in het water viel, sprong van de brug. De moeder zeide: Wie niet wil gehoorzamen, diens straf zal groot +zijn. Wees niet allemans vriend. Over deze zaak wil ik gaarne ieders meening hooren. Niemands hoed lag meer op de tafel. Ik +heb niemands hulp noodig. Waar hebt gij mijn penhouder gelegd? Ik legde hem juist bij het overige schrijfgereedschap. Kan +iemand mij zeggen, wie gelijk heeft? Het boek, dat mijn vriend geschreven heeft, is waardig gelezen te worden. Hij kon niet +komen wegens zijn werk. Wij hebben alle bezienswaardigheden van Amsterdam bezocht. De kinderen houden niet van stil zijn en +zitten, maar loopen en stoeien gaarne den ganschen dag. Ik ben niet zoo lichtgeloovig uwe leugenachtige woorden te gelooven, +en ik raad u aan nooit meer over die zaak te spreken, want gij zoudt u vele vijanden maken. Ter gelegenheid van den verjaardag +harer moeder leerde mijn nichtje een versje van buiten. Het geschenk van den koning was prachtig. Waarom draagt gij niet allen +hetzelfde teeken? + +<span class="pagenum">[<a id="pb78" href="#pb78">78</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e11260"> +<h3 class="normal">Lees- en Vertaaloefening:</h3> +<p lang="eo">SEVERA BIBLIOTEKISTO. + +</p> +<p lang="eo">Ĉiu el la regimentoj, kiuj staras en Parizo, posedas propran bibliotekon, kies gardisto estas ordinare ia maljuna sub-oficiro, +kiu estas multe pli kompetenta en aferoj militaj, ol en literaturo. Unu leŭtenanto de la maristaro sendis unu fojon en tian +bibliotekon sian servanton kun la komisio, ke li alportu al li el la biblioteko la 9<sup>an</sup> volumon de la vortaro de Larousse (kun la literoj I. J. K.). Post unu horo la soldato alportas al li la volumon unuan, raportante +al li, ke la bibliotekisto ne povis doni la naŭan volumon al persono, kiu ne legis la ok unuajn, kaj ke, traleginte tiujn +ĉi, la leŭtenanto ricevos tion, kion li deziras. + +</p> +<p lang="eo">(<i>El Fundamenta Krestomatio.</i>) + + + + +</p> +</div> +</div> +<div id="xd0e11275" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Achttiende Les.</h2> +<div class="div2" id="xd0e11278"> +<h3 class="normal">Voegwoorden.</h3> +<p>De <i>voegwoorden</i> dienen, om zinnen of zinsdeelen met elkander te verbinden en duiden meestal eenigermate de betrekking aan, die er tusschen +de zinnen bestaat. + +</p> +<p>De voornaamste voegwoorden zijn: + + +</p> +<p></p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kaj </td> +<td valign="top">= en.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ke </td> +<td valign="top">= dat.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">se </td> +<td valign="top">= indien (voorwaardelijk).</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉu </td> +<td valign="top">= of, indien (twijfelend, onrechtstreeksche vraag).</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉar </td> +<td valign="top">= want, aangezien, daar.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tial-ke </td> +<td valign="top">= omdat, doordat.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">por ke </td> +<td valign="top">= opdat.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĝis </td> +<td valign="top">= totdat.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">dum </td> +<td valign="top">= terwijl.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">almenaŭ </td> +<td valign="top">= tenminste.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sekve </td> +<td valign="top">= dus, bijgevolg.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">do </td> +<td valign="top">= dus.<span class="pagenum">[<a id="pb79" href="#pb79">79</a>]</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kontraŭe </td> +<td valign="top">= daarentegen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kvankam </td> +<td valign="top">= alhoewel, ofschoon.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kvazaŭ <i>of</i> kiel se +</td> +<td valign="top">= alsof.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉu ... ĉu </td> +<td valign="top">= hetzij (dat) .... hetzij (dat).</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kiam </td> +<td valign="top">= toen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tuj kiam </td> +<td valign="top">= zoodra.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">laŭ tio se </td> +<td valign="top">= volgens dat, naar gelang.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">antaŭ ol </td> +<td valign="top">= vooraleer, alvorens, vóórdat.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">anstataŭ </td> +<td valign="top">= inplaats van</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">se ne ke </td> +<td valign="top">= tenzij.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">esceptinte ke </td> +<td valign="top">= behalve dat.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">malgraŭ ke </td> +<td valign="top">= ondanks, niettegenstaande.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tamen </td> +<td valign="top">= nochtans, evenwel, toch.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sed </td> +<td valign="top">= maar, echter.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +<p>De voegwoorden worden gevolgd: + +</p> +<p><i>a.</i> door de <i>aantoonende wijs</i>, wanneer de werking als <b>zeker</b> wordt voorgesteld, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Kvankam li estas malsana</span> = Ofschoon hij ziek is. + +</p> +<p><i>b.</i> door de <i>voorwaardelijke wijs</i>, wanneer de werking als <b>verondersteld</b> of <b>voorwaardelijk</b> opgegeven wordt, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Se vi estus malsana, mi irus al vi</span> = Indien gij ziek waart, zou ik naar u gaan. + +</p> +<p><i>c.</i> door de <i>aanvoegende wijs</i> (die den vorm heeft van de gebiedende wijs), wanneer de werking als <b>doel</b> voorgesteld wordt, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Ordonu ke li venu</span> = Gebied dat hij kome. + +</p> +<p><span lang="eo">Estas necese ke li iru</span> = Het is noodig dat hij ga. + +</p> +<p><b lang="eo">Anstataŭ</b> en <b>por</b> worden altijd gevolgd door de <i>onbepaalde wijs</i>, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Anstataŭ babiladi, laboru</span> = Inplaats van te babbelen, werk. + +</p> +<p><span lang="eo">Mi venas por vidi</span> = Ik kom om te zien. + +</p> +<p><b lang="eo">Antaŭ ol</b> kan gevolgd worden door de <i>onbep. wijs</i>, en door de <i>aant. wijs</i>, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Antaŭ ol foriri, li diris:</span> = Alvorens weg te gaan, zei hij: + +</p> +<p><span lang="eo">Antaŭ ol li foriris, li diris:</span> = Alvorens hij weg ging, zei hij: +<span class="pagenum">[<a id="pb80" href="#pb80">80</a>]</span></p> +<p><b lang="eo">Se</b> wordt gevolgd door de <i>voorwaardelijke wijs</i>, wanneer men zich bevindt voor een twijfelachtige zaak, afhangende van een veronderstelling of voorwaarde, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Se vi volus, vi estus feliĉa</span> = Indien gij wildet, zoudt gij gelukkig zijn. + +</p> +<p><b lang="eo">Por ke</b> wordt altijd gevolgd door de <i>aanvoegende wijs</i>, bijv.: <span lang="eo">Por ke oni rekompencu vin, konvenas, ke vi ĝin meritu</span> = Opdat men u beloone, betaamt het, dat gij het verdient. + +</p> +<p><b lang="eo">Ke</b> wordt gevolgd door de <i>aanvoegende wijs</i>, wanneer de werking of de toestand afhangt van <i>een bede</i>, <i>den wil</i>, <i>de begeerte</i>, <i>de noodzakelijkheid</i>, <i>de betamelijkheid</i> of <i>de verdienste</i>, door het voorafgaande w. w. uitgedrukt, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Vi meritas, ke oni pendigu vin</span> = Gij verdient, dat men u ophange. + +</p> +<p>Aanmerking: De voegwoorden, evenals de betrekkelijke voornaamwoorden, worden altijd door een komma voorafgegaan. Het is in +’t Esperanto regel, in den zin een komma te plaatsen, waar die ook in ’t Nederlandsch voorkomt. + +</p> +<p>Wanneer het voorzetsel <i>zonder</i> gevolgd wordt door de onbepaalde wijs, dan wordt het vertaald door <i lang="eo">ne</i> met het deelwoord, bijv.: + +</p> +<p>Zonder te groeten ging hij heen = <span lang="eo">Ne salutante, li foriris</span>. + +</p> +<p>Uitdrukkingen met <b>dan ook</b>, zooals: <i>wie dan ook</i>, <i>wat dan ook</i>, <i>waar dan ook</i>, worden vertaald door <b>ajn</b>, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">Kiu ajn faros ĝin</span> = Wie het (dan) ook zal doen. + +</p> +<p><span lang="eo">Kion ajn vi faros</span> = Wat gij (dan) ook zult doen. + +</p> +<p><span lang="eo">Kie ajn vi estos</span> = Waar gij (dan) ook zult zijn. + +</p> +<p><i>Voorvoegsels</i> <b>pra-</b> en <b>eks-</b>. + +</p> +<p><b lang="eo">Pra-</b> heeft een oorsprong aangevende beteekenis, meestal betrekking hebbend op vervlogen tijden. Het kan beteekenen oer-, voor-, +oud- en achter-, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">pratempo</span> = oertijd; <span lang="eo">pragepatroj</span> = voorouders; <span lang="eo">pranepo</span> = achterkleinzoon; <span lang="eo">praonklino</span> = oudtante. +<span class="pagenum">[<a id="pb81" href="#pb81">81</a>]</span></p> +<p><b>Eks-</b> beteekent voormalig, gewezen, oud, ex, bijv.: + +</p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ekskapitano </td> +<td valign="top">= voormalig kapitein.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">eksinstruisto </td> +<td valign="top">= gewezen onderwijzer.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">eksmembro </td> +<td valign="top">= oudlid.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">eksministro </td> +<td valign="top">= exminister.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e11661"> +<h3 class="normal">Leer van buiten:</h3> +<p></p> +<div class="table"> +<table style="font-size: 80%;" width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">Dio </td> +<td valign="top">God</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">universo </td> +<td valign="top">heelal</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">globo </td> +<td valign="top">aardbol</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">mondo </td> +<td valign="top">wereld</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">naturo </td> +<td valign="top">natuur</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">astro </td> +<td valign="top">hemellichaam</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">suno </td> +<td valign="top">zon</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">radio </td> +<td valign="top">straal</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lumo </td> +<td valign="top">licht</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">luno </td> +<td valign="top">maan</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">stelo </td> +<td valign="top">ster</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉielo </td> +<td valign="top">hemel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">aero </td> +<td valign="top">lucht</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">horizonto </td> +<td valign="top">gezichtseinder horizon</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">temperaturo </td> +<td valign="top">luchtsgesteldheid</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">frosto </td> +<td valign="top">vorst</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">neĝo </td> +<td valign="top">sneeuw</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">glacio </td> +<td valign="top">ijs</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">nubo </td> +<td valign="top">wolk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">nebulo </td> +<td valign="top">nevel, mist</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fulmo </td> +<td valign="top">weerlicht</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vento </td> +<td valign="top">wind</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">maro </td> +<td valign="top">zee</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lago </td> +<td valign="top">meer</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">bordo </td> +<td valign="top">oever, boord</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">insulo </td> +<td valign="top">eiland</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">monto </td> +<td valign="top">berg</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">valo </td> +<td valign="top">dal, vallei</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fonto </td> +<td valign="top">fontein, bron</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">rivero </td> +<td valign="top">rivier</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">konko </td> +<td valign="top">schelp</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">greno </td> +<td valign="top">graan of koren</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ponto </td> +<td valign="top">brug</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vojo </td> +<td valign="top">weg, baan</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">dezerto </td> +<td valign="top">woestijn</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">trajno </td> +<td valign="top">trein</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">besto </td> +<td valign="top">dier, beest</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">leono </td> +<td valign="top">leeuw</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tigro </td> +<td valign="top">tijger</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">lupo </td> +<td valign="top">wolf</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vulpo </td> +<td valign="top">vos</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">azeno </td> +<td valign="top">ezel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">aglo </td> +<td valign="top">arend</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">korvo </td> +<td valign="top">raaf</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">alaŭdo </td> +<td valign="top">leeuwerik</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">papago </td> +<td valign="top">papegaai</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">rano </td> +<td valign="top">kikvorsch</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vermo </td> +<td valign="top">worm</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">serpento </td> +<td valign="top">slang</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">insekto </td> +<td valign="top">insect</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">abelo </td> +<td valign="top">bij (insect)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">araneo </td> +<td valign="top">spin</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">formiko </td> +<td valign="top">mier</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">muŝo </td> +<td valign="top">vlieg</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">papilio </td> +<td valign="top">vlinder</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">promeni </td> +<td valign="top">wandelen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fali </td> +<td valign="top">vallen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">droni </td> +<td valign="top">verdrinken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">parfumi </td> +<td valign="top">welriekend maken, parfumeeren</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">penetri </td> +<td valign="top">doordringen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">danĝere </td> +<td valign="top">gevaarlijk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">for </td> +<td valign="top">ver, weg</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">nepenetrebla </td> +<td valign="top">ondoordringbaar</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +<span class="pagenum">[<a id="pb82" href="#pb82">82</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e11983"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Eksurbestro, praavo, praarbaro, praa, eksoficiro, malluma, malseka, leonino, tigrino, azenino, lageto, rivereto, bestego, +insulano, montano, leonido, azenido, stelaro, neĝero, glaciejo, glaciaĵo, glaciigi, insularo. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e11988"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Aanhoudende vorst, licht maken, donker maken, donker worden, waterval, stralen (w.w.), lichtstraal, beginnen te vriezen, slangenbeet, +boekwinkel, boekhandelaar, adresseeren, afzender, slijpen (scherp maken), slijpsteen, mogelijk maken. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e11993"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Se li scius, ke mi estas tie ĉi, li tuj venus al mi. Ordonu al li, ke li ne parolu. Se la lernanto scius bone sian lecionon, +la instruisto lin ne punus. Estas necese, ke li venu. Kiam vi ekparolis, ni atendis aŭdi ion novan, sed baldaŭ ni rimarkis +ke ni trompiĝis. Li foriris, ne salutante. Permesu, ke mi diru tiun malagrablan veron. Mi deziras ke vi tuj respondu. Antaŭ +ol ekparoli, oni devas pripensi. Ni revenos de la urbo je la sesa. Por ke mi aŭdu viajn vortojn, estas necese ke vi rediru +ilin. Ne vidinte mian amikinon dum kvar jaroj, mi ne rekonis ŝin. Gardu, infanoj, ekkriis la patrino, tie estas granda hundo, +kiu mordos vin. Mi neniam permesos, ke vi eliros ankoraŭ tiel malfrue. Estas via devo ke <span class="corr" id="xd0e11998" title="Bron: v">vi</span> restu hejme, kaj gardu la infanojn. Kiam la gardisto venis en la plej malproksima parto de la ĝardeno, li aŭdis ion, sed +vidante nenion, li foriris. Kian ajn libron vi legas, legu atente. Vi devas foriri kien ajn. Li devas fari tion kiel ajn. +Ne estas permesate diri ĝin al kiu ajn. Donu al mi ion, kion ajn. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e12001"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Opdat gij morgen niet te laat zult komen voor den eersten trein, zal ik u om 5 uur wekken. De arme vrouw, die uit honger een +brood stal, werd door den rechter niet veroordeeld. De gevangene bracht den tijd van zijn gevangenschap door met lezen (lezende). +Ik kon niet verhinderen, dat mijn broeder u beleedigde, maar gij zijt zelf <span class="pagenum">[<a id="pb83" href="#pb83">83</a>]</span>de oorzaak daarvan. Ik deed den kunstenaar mijn hartelijke gelukwenschen en hij accepteerde ze vriendelijk. Wij geven niet +aan bedelaars, die aan de deur komen. Indien men oud wordt, heeft men gaarne een vreedzaam tehuis. Ik ben u zeer dankbaar +voor het geschenk, dat gij mij met mijn verjaardag hebt geschonken. Het is betreurenswaardig, dat gij zooveel uitgaat en zoo +weinig aan uw werk denkt. Overdenk toch, dat gij nu den ouderdom hebt, op welken men het gemakkelijkst leert. Hij strooide +de graankorrels naar alle kanten uit. Wilt gij de dienstbode nog eens roepen, het is noodig, dat ik haar iets beveel. Ik verzoek +u dit te doen, hoe dan ook. Gij kunt het in de kamer zetten, waar dan ook. Een van u moet het gedaan hebben, wie dan ook. +Gij moet uit den salon gaan, waarheen dan ook. Zoodra het kleine meisje haar vader zag aankomen, begon het te lachen. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e12008"> +<h3 class="normal">Lees- en Vertaaloefening:</h3> +<p lang="eo">MIRINDAĴOJ. + +</p> +<p lang="eo">Okaze kunvenis kvar sinjoroj, grandaj majstroj kaj amantoj de mensogado. Longan tempon ili sidis silente, fine unu diras:—Ĉu +vi aŭdis, kian sukceson havis Aramburo? Mi mem vidis, ke en la teatro estis tiel malvaste, ke oni ne povis aplaŭdi en horizontala +direkto, sed aplaŭdis en vertikala.—Tre povas esti, diris la dua; kaj mi unu fojon estis en teatro, kaj prezentu al vi, tie +estis tiel plenege, ke oni ne povis ridi en horizontala direkto, sed ridis en vertikala....—Ĉio ĉi estas malvera diris la +tria; sed jen mi, kiam mi estis en Afriko, vidis negron tiel nigran, ke oni bezonis, por lin rigardi, ekbruligi kandelon.—Nu, +tio ĉi ankaŭ estas malvera, diris la kvara; sed jen mi, kiam mi estis en Anglujo, mi vidis tie maldikan fraŭlinon, ke ŝi bezonis +du fojojn eniri la ĉambron, por ke oni povu ŝin rimarki. + +</p> +<p lang="eo">(<i>El Fundamenta Krestomatio</i>). + + + + +</p> +</div> +</div> +<div id="xd0e12020" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Negentiende Les.</h2> +<div class="div2" id="xd0e12023"> +<h3 class="normal">Nog iets over het gebruik van voor- en achtervoegsels.</h3> +<p>Vóór- en achtervoegsels kunnen ook op zichzelf gebezigd worden, bijv.: +<span class="pagenum">[<a id="pb84" href="#pb84">84</a>]</span></p> +<p><span lang="eo">ilo</span> = werktuig; <span lang="eo">aro</span> = verzameling; <span lang="eo">ano</span> = lid; <span lang="eo">inda</span> = waardig. + +</p> +<p>Vóór- en achtervoegsels kunnen samen verbonden worden en dan nieuwe woorden vormen, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">ilaro</span> = gereedschap; <span lang="eo">ebligi</span> = mogelijk maken; <span lang="eo">disigi</span> = scheiden; <span lang="eo">fiiĝi</span> = zich verachtelijk maken; <span lang="eo">inaro</span> = vrouwenschaar. + +</p> +<p>Bij gebruik van <i>meerdere voorvoegsels tegelijk</i> neme men in acht, dat het voorvoegsel, op welks beteekenis de nadruk moet gelegd worden, <i>vooraan</i> moet staan, bijv.: bogepatroj = schoonouders, in tegenstelling met natuurlijke ouders, terwijl gebopatroj beteekent: schoonvader +en schoonmoeder samen. + +</p> +<p>Bij gebruik van <i>meerdere achtervoegsels tegelijk</i> neme men in acht, dat het achtervoegsel, op welks beteekenis de nadruk valt, aan het <i>eind</i> van het samengestelde woord komt, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">arbareto</span> = klein bosch. + +</p> +<p><span lang="eo">arbetaro</span> = een bosch van kleine boomen. + + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e12084"> +<h3 class="normal">Bijvoeglijk naamwoord.</h3> +<p>Het bijv. n.w. kan in ’t Esperanto zoowel vóór als achter het zelfst. n.w. geplaatst worden. Men kan dus evengoed zeggen: + +</p> +<p><span lang="eo">La viro batas la knabon malfeliĉan</span>, als + +</p> +<p><span lang="eo">La viro batas la malfeliĉan knabon</span>. + +</p> +<p>Het bijvoeglijk n.w. volgt het zelfst. n.w. in getal en naamval en noemt men zoo’n bijv. n.w. <b>attributief</b> gebruikt. + +</p> +<p>Het bijv. n.w. kan ook <b>praedicatief</b> gebruikt worden en dan krijgt het <b>wel</b> den meervouds-, doch <b>niet</b> den 4en naamvalsuitgang. Het wordt dan <b>altijd</b> achter het zelfst. n.w. geplaatst, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">La viro batas la knabon malfeliĉa</span> = De man slaat den jongen ongelukkig (d.w.z. dat hij ongelukkig wordt). + +</p> +<p>Men krijgt dus de twee volgende vormen: + +</p> +<p><span lang="eo">Mi trovas la vinon bon<b>an</b></span> = ik vind den goeden wijn. + +</p> +<p><span lang="eo">Mi trovas la vinon bon<b>a</b></span> = ik vind den wijn goed (dat de wijn goed is). + +</p> +<p>Wanneer een praedicatief gebruikt bijv. n.w. geen betrekking heeft op een zelfst. n.w. of een pers. v.n.w., doch <span class="pagenum">[<a id="pb85" href="#pb85">85</a>]</span>op een werkwoord in de onbepaalde wijs of op een geheelen volzin, dan wordt het in ’t Esperanto vertaald door een bijwoord, +bijv.: + +</p> +<p>Hier te staan is zeer gevaarlijk. + +</p> +<p><span lang="eo">Stari tie ĉi estas tre danĝere.</span> + +</p> +<p>Het is goed dat gij komt. + +</p> +<p><span lang="eo">Estas bone, ke vi venas.</span> + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e12150"> +<h3 class="normal">Leer van buiten:</h3> +<p></p> +<div class="table"> +<table style="font-size: 80%;" width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">herbo </td> +<td valign="top">gras</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">radiko </td> +<td valign="top">wortel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">branĉo </td> +<td valign="top">tak</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">burĝono </td> +<td valign="top">bot, knop</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kverko </td> +<td valign="top">eik</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">abio </td> +<td valign="top">spar</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">nesto </td> +<td valign="top">nest</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">arko </td> +<td valign="top">boog</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fero </td> +<td valign="top">ijzer</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vagono </td> +<td valign="top">wagon</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">seka </td> +<td valign="top">droog</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">klara </td> +<td valign="top">klaar, helder</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">brila </td> +<td valign="top">schitterend</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ebena </td> +<td valign="top">glad, effen, plat</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">profunda </td> +<td valign="top">diep</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fluida </td> +<td valign="top">vloeibaar</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">krei </td> +<td valign="top">scheppen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tondri </td> +<td valign="top">donderen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">flui </td> +<td valign="top">vloeien</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">blovi </td> +<td valign="top">blazen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">amelo </td> +<td valign="top">stijfsel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">nacio </td> +<td valign="top">natie, volksstam</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">gazeto </td> +<td valign="top">krant</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">regularo </td> +<td valign="top">reglement</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kreto </td> +<td valign="top">krijt</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">akno </td> +<td valign="top">puist, pukkel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">digo </td> +<td valign="top">dijk, dam, wal</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">placo </td> +<td valign="top">plein</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">monumento </td> +<td valign="top">gedenkteeken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sentaŭga </td> +<td valign="top">ondeugend</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">valori </td> +<td valign="top">waard zijn, geldig zijn</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">barakti </td> +<td valign="top">trappelen, spartelen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ponardo </td> +<td valign="top">dolk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tabulo </td> +<td valign="top">schoolbord</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ardeztabulo </td> +<td valign="top">lei</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vanta </td> +<td valign="top">ijdel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">taksi </td> +<td valign="top">schatten, waardeeren</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">disciplo </td> +<td valign="top">leerling, volgeling</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fundo </td> +<td valign="top">bodem</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sekreto </td> +<td valign="top">geheim</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">insulti </td> +<td valign="top">beleedigen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">apopleksio </td> +<td valign="top">beroerte</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">signifi </td> +<td valign="top">beteekenen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">reciproke </td> +<td valign="top">wederkeerig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">hoko </td> +<td valign="top">haak, angel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">peni </td> +<td valign="top">trachten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">frost-sentema </td> +<td valign="top">kouwelijk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">komforto </td> +<td valign="top">gerief, gemak</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">medalo </td> +<td valign="top">medalje</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kinino </td> +<td valign="top">kinine</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">difekta </td> +<td valign="top">defect</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pilolo </td> +<td valign="top">pil</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">frazo </td> +<td valign="top">volzin</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉarlatano </td> +<td valign="top">kwakzalver</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝmiri </td> +<td valign="top">smeeren</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">dorloti </td> +<td valign="top">vertroetelen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kroĉi </td> +<td valign="top">aanhaken, ophangen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">supozi </td> +<td valign="top">veronderstellen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">raboti </td> +<td valign="top">schaven</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">gvidi </td> +<td valign="top">leiden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">logi </td> +<td valign="top">lokken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">trafi </td> +<td valign="top">treffen</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +<span class="pagenum">[<a id="pb86" href="#pb86">86</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e12467"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Malklareco, profundeco, profundegaĵo, monteto, herbejo, aglonesto, vagonaro, universestro, maristo, maristaro, fervojo, blovilo, +arego, geanaroj, malebligi, malsanetulo, malsanuleto, laŭdindulino, paletigi, videbleco, pruvebleco, bedaŭrindege. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e12472"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Vloeibaar maken, vloeibaar worden, duidelijk maken, verklaarbaar, vloeibaar te maken, schepper, beginnen te waaien, beginnen +te donderen, weerschijn, schietboog, wegblazen, opvroolijken (vroolijk maken), de Esperantistenschaar, ziekenhuis, opnieuw +vijand worden, opnieuw ziek worden. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e12477"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Promenante sur la strato, mi falis. La falinta viro ne povis sin levi. La pasinta tempo neniam revenos. La policanoj kondukis +la malliberulojn tra la stratoj. Vidante ke pluvegis ni kunprenis niajn pluvombrelojn. Salutinte la gesinjorojn, ni foriris. +Ridetante li salutis min. Dirinte tion, li foriris el la ĉambro. Kiam lernanto finis la studadon de Esperanto, venas al li +la demando: Kian utilon havas por mi Esperanto? Pro la nebulo ni ne povis iri antaŭen, sen timo fali en profundegaĵon. Elirinte +la domon, ni vidis ke la vetero estis tre malbela, blovegis kaj neĝis, kaj la stratoj estis tre malpuraj kaj glataj. Hieraŭ +estis jam mallume je la kvara, la neĝo ekfalis kaj ekblovegis. Akvo estas klara fluidaĵo. Vidinte la leonon kaj la tigron, +la infano ekploris. Fermu la fenestron, ĉar estas tre malvarme kaj mi estas tre frost-sentema. La sentaŭga knabo prenis pecon +da kreto kaj skribis sur la dorso de la maljunulo. La monumento staris sur la placo, kontraŭ la digo. En la lernejo vi povas +trovi tabulon kaj ardeztabulojn. Li havas grandan aknon en la mezo de sia vizaĝo. La ĉarlatano diris ke la ŝmiraĵo, kiun li +vendis, estis bona ĉial. Li batis la ĉevalon kripla. Li kolorigos la pordon verda. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e12482"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>De aanhoudende vorst en de strenge koude dwingen <span class="pagenum">[<a id="pb87" href="#pb87">87</a>]</span>ons thuis te blijven. Laten wij naar huis gaan, het wordt reeds donker. In den zomer, bij groote hitte en droogte, zien wij +dikwijls, dat sommige riviertjes geheel droog zijn. Voor het raam van den boekhandelaar zagen wij verscheidene Esperantowerken +en wij haastten ons den winkel binnen te gaan en er eenige te koopen. Gij adresseert dien brief niet goed. De persoon, aan +wien gij schrijft, woont niet meer in die straat, daar hij verhuisd is. Hij zal de groene deur verven. Doe uw werk goed. Hij +vond den weg goed. Het is noodig, dat de bediende de messen slijpt, want ze zijn zeer bot. Gij hebt gelijk, hij zou het gisteren +reeds gedaan hebben, maar de slijpsteen was defect. Het is jammer, dat het slechte weer en de vuile weg het ons onmogelijk +maken, om naar u toe te komen, want wij zouden gaarne het feest bijgewoond hebben. In de diepte van de zee liggen prachtige +schelpen. De verschrikkelijke afgrond was zoo diep, dat wij den bodem niet konden zien. Ik veronderstel, dat gij weet wat +het waard is. Een beroerte had hem getroffen. De timmerman schaaft het hout, totdat het glad is als een spiegel. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e12489"> +<h3 class="normal">Lees- en Vertaaloefening:</h3> +<p lang="eo">LA KULERETO. + +</p> +<p lang="eo">En bona restoracio estas granda amaso da homoj, kiuj manĝas kaj trinkas. Apud du tabletoj, proksime de la enirejo, sidas du +sinjoroj, unu jam nejuna kun friponeta vizaĝo; antaŭ li sur la tablo staras malplena glaseto kaj telero kun duono da pantranĉo +kun ŝinko; la dua—juna homo, dande vestita, videble ĵus sidiĝinta apud la tableto; li detiris siajn ŝamajn gantojn kaj disbutonumas +la superveston. La nejuna sinjoro legas gazeton kaj de post ĝi li de tempo al tempo ĉirkaŭrigardas la publikon.—Servanto! +vokas la juna dando: tason da kafo kaj pasteĉeton! Post kelkaj minutoj la servanto alportis. La juna homo komencas trinki +la kafon, rigardas ĉirkaŭen sur ĉiuj flankoj kaj subite kaŝas la kulereton de sia kafo en la poŝon. Tion ĉi rimarkis la maljuna +sinjoro. Li vokas la servanton. Tiu ĉi aperas. + +</p> +<p lang="eo"><i>Daŭrigota.</i> + + +<span class="pagenum">[<a id="pb88" href="#pb88">88</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="xd0e12501" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Twintigste Les.</h2> +<p><b>Eenige nieuwe voor- en achtervoegsels.</b> + +</p> +<p>Uit de “<span lang="eo">Internacia Scienca Revuo</span>” van December 1910 blijkt, dat de commissie voor het samenstellen van wetenschappelijke en technische woorden, de navolgende +nieuwe voor- en achtervoegsels heeft aangenomen, n.l.: + + +</p> +<p>Het <i>voorvoegsel</i> <b lang="eo">hiper-</b>. + +</p> +<p>Het hiermede samengestelde woord (<i>werkwoord</i>) beteekent: doen op de uiterste, meest werkzame manier datgene, wat door het grondwoord wordt uitgedrukt, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">saturi</span> = verzadigen, <span lang="eo">hipersaturi</span> = oververzadigen. + +</p> +<p><span lang="eo">flui</span> = vloeien, <span lang="eo">hiperflui</span> = overvloeien. + + +</p> +<p>Het <i>voorvoegsel</i> <b>mis-</b>. + +</p> +<p>Het hiermede samengestelde woord (<i>werkwoord</i>) beteekent: slecht, verkeerd of bij vergissing doen datgene, wat het grondwoord aanduidt, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">kompreni</span> = verstaan, <span lang="eo">miskompreni</span> = misverstaan. + +</p> +<p><span lang="eo">kunigi</span> = verbinden, <span lang="eo">miskunigi</span> = verkeerd verbinden. + + +</p> +<p>Het <i>voorvoegsel</i> <b>retro-</b>. + +</p> +<p>Het met <b>retro</b> samengestelde woord (<i>werkwoord</i>) beteekent het doen eener handeling of beweging, tegengesteld aan die, welke door het grondwoord wordt uitgedrukt, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">iri</span> = gaan, <span lang="eo">retroiri</span> = teruggaan. + +</p> +<p><span lang="eo">doni</span> = geven, <span lang="eo">retrodoni</span> = teruggeven. + +</p> +<p>Dit voorvoegsel is gemaakt ter voorkoming van verwarring met het voorvoegsel <b>re</b>, wat beteekent: opnieuw de handeling verrichten in het grondwoord uitgedrukt. + + +</p> +<p>Het <i>achtervoegsel</i> <b>iv</b>. + +</p> +<p>Het met <b>iv</b> samengestelde woord (<i>bijv. n.w.</i>) beteekent dat datgene, wat er nader door omschreven wordt, in staat is de handeling tot stand te brengen, door het grondwoord +(altijd bedrijvend werkwoord) aangeduid, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">konduki</span> = geleiden, <span lang="eo">kondukiva</span> = geleidend. + +</p> +<p><span lang="eo">izoli</span> = isoleeren, <span lang="eo">izoliva</span> = isoleerend. + +<span class="pagenum">[<a id="pb89" href="#pb89">89</a>]</span></p> +<p>Het <i>achtervoegsel</i> <b>iz</b>. + +</p> +<p>Het hiermede samengestelde woord (<i>werkwoord</i>) beteekent: (in werkelijkheid) insmeeren met, inwrijven met, voorzien van, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">gudro</span> = teer, <span lang="eo">gudrizi</span> = teeren. + +</p> +<p><span lang="eo">oleo</span> = olie, <span lang="eo">oleizi</span> = olieën. + +</p> +<p>In de figuurlijke beteekenis dient men evenwel het achtervoegsel <b>um</b> te gebruiken. + + +</p> +<p>Het <i>achtervoegsel</i> <b>oid</b>. + +</p> +<p>Het hiermede samengestelde woord (<i>bijv. n.w.</i>) drukt uit dat datgene, wat omschreven wordt, een overeenkomstige vorm of aanzien van het grondwoord vertoont, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">sfero</span> = bol, <span lang="eo">sferoida</span> = bolvormig. + +</p> +<p><span lang="eo">arbo</span> = boom, <span lang="eo">arboida</span> = op een boom gelijkend. + + +</p> +<p>Het <i>achtervoegsel</i> <b>oz</b>. + +</p> +<p>Het met <b>oz</b> samengestelde woord (<i>bijv n.w.</i>) beteekent dat datgene, wat er door uitgedrukt wordt, een zoodanige <span class="corr" id="xd0e12708" title="Bron: hoeveelhed">hoeveelheid</span> bevat der stof, door het grondwoord aangeduid, dat daardoor de eigenschap of het aanzien verandert, bijv.: + +</p> +<p><span lang="eo">ŝtono</span> = steen, <span lang="eo">ŝtonoza</span> = steenhoudend. + +</p> +<p><span lang="eo">kalko</span> = kalk, <span lang="eo">kalkoza</span> = kalkhoudend. + +</p> +<p><span lang="eo">fero</span> = ijzer, <span lang="eo">feroza</span> = ijzerhoudend. + + +</p> +<div class="div2" id="xd0e12732"> +<h3 class="normal">Leer van buiten:</h3> +<p></p> +<div class="table"> +<table style="font-size: 80%;" width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">raso </td> +<td valign="top">ras</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">rizo </td> +<td valign="top">rijst</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pelvo </td> +<td valign="top">bekken, schaal, kom</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">metio </td> +<td valign="top">ambacht, beroep</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fenomeno </td> +<td valign="top">verschijnsel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">betulo </td> +<td valign="top">berk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fantomo </td> +<td valign="top">spook</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">cinamo </td> +<td valign="top">kaneel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kavo </td> +<td valign="top">kuil, holte</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kliento </td> +<td valign="top">klant</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">roso </td> +<td valign="top">dauw</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">gazo </td> +<td valign="top">gaas</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vesperto </td> +<td valign="top">vleermuis</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">falko </td> +<td valign="top">valk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">eĥo </td> +<td valign="top">echo</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">simio </td> +<td valign="top">aap</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kalkano </td> +<td valign="top">hiel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pensio </td> +<td valign="top">pensioen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tombo </td> +<td valign="top">graf</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">temo </td> +<td valign="top">onderwerp</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">rimeno </td> +<td valign="top">riem (leer)</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">apetito </td> +<td valign="top">eetlust</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">deserto </td> +<td valign="top">dessert, nagerecht</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">farmo </td> +<td valign="top">hoeve</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">krepusko </td> +<td valign="top">schemering</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">brido </td> +<td valign="top">toom, teugel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fripono </td> +<td valign="top">schurk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">bukedo </td> +<td valign="top">ruiker, bouquet<span class="pagenum">[<a id="pb90" href="#pb90">90</a>]</span></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">koto </td> +<td valign="top">slijk, vuil</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ŝlimo </td> +<td valign="top">modder</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kulo </td> +<td valign="top">mug</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pugno </td> +<td valign="top">vuist</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">limo </td> +<td valign="top">grens</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vipo </td> +<td valign="top">zweep</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">aviatoro </td> +<td valign="top">vliegenier</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vosto </td> +<td valign="top">staart</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">peĉo </td> +<td valign="top">pek</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">bruto </td> +<td valign="top">vee</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">celo </td> +<td valign="top">doel</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pasero </td> +<td valign="top">musch</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fazeolo </td> +<td valign="top">boon</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">trabo </td> +<td valign="top">balk</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">akcepti </td> +<td valign="top">ontvangen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">streko </td> +<td valign="top">streep</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">leŭtenanto </td> +<td valign="top">luitenant</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">modesta </td> +<td valign="top">bescheiden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">scivolema </td> +<td valign="top">nieuwsgierig</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">nuntempe </td> +<td valign="top">thans</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">freneza </td> +<td valign="top">krankzinnig, gek</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">nuda </td> +<td valign="top">naakt, bloot</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">griza </td> +<td valign="top">grijs</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">nei </td> +<td valign="top">ontkennen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">ĉarpenti </td> +<td valign="top">timmeren</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">inciti </td> +<td valign="top">prikkelen, tergen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sufoki </td> +<td valign="top">verstikken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">turmenti </td> +<td valign="top">kwellen, pijnigen, martelen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">vagi </td> +<td valign="top">zwerven</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">buĉi </td> +<td valign="top">slachten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fandi </td> +<td valign="top">smelten, gieten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">forĝi </td> +<td valign="top">smeden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">apogi </td> +<td valign="top">leunen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">tedi </td> +<td valign="top">vervelen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">civilizi </td> +<td valign="top">beschaven</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sonori </td> +<td valign="top">klinken</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fajli </td> +<td valign="top">vijlen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">pumpi </td> +<td valign="top">pompen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">plugi </td> +<td valign="top">ploegen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">linii </td> +<td valign="top">linieeren</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">nomi </td> +<td valign="top">noemen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">kribri </td> +<td valign="top">ziften, zeven</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">filtri </td> +<td valign="top">filtreeren</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">erpi </td> +<td valign="top">eggen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">superi </td> +<td valign="top">overtreffen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">sveni </td> +<td valign="top">bezwijmen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">halti </td> +<td valign="top">stilhouden, ophouden</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">grimpi </td> +<td valign="top">klimmen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">viŝi </td> +<td valign="top">vegen, wisschen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">fosi </td> +<td valign="top">graven</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">miksi </td> +<td valign="top">mengen</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">enhavi </td> +<td valign="top">bevatten</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" lang="eo">arogi </td> +<td valign="top">aanmatigen</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e13144"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">Parfumisto, aera, brilo, brili, fluidaĵo, fulmotondro, duoninsulo, ĉielarko, sunkuŝiĝo, duonfrato, forĝisto, oroza, arĝentoza, +hipervarmigi, brulebla, bruliva, salizi, misaŭdi, simioida, inferoida, retrodoni. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e13149"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Vergulden, teruggaan, terugzenden, opnieuw zenden, terugbetalen, opnieuw betalen, zich belachelijk maken, een klein hongerig +meisje, beschaving, krankzinnigheid, vervelend, schurkenstreek, muggebeet, bescheidenheid, ambachtsman. +<span class="pagenum">[<a id="pb91" href="#pb91">91</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e13155"> +<h3 class="normal">Vertaling:</h3> +<p lang="eo">La patro dividis inter ili ĉion, kion li posedis. Ŝi metis glacion en mian glason. Mi ĵus ricevis leteron de mia familio, +kiu petas, ke mi tuj revenu hejmen. Sur la ŝtuparon, kovritan per irtapiŝo, la servistino faligis la malpuran akvon. Kvazaŭ +morta ŝi falis teren. En somero la salmoj naĝas en la riverojn; post kelkaj semajnoj ili renaĝas en la maron. Ili foriris +dum la suno ĵetis sian lastan radiaron sur la kamparon. Laboradu, la laboro donas la plej certan renton. Ŝi gajnis sufiĉe +por vivi per kudrado, lavado aŭ ia alia laborado. Simio estas tre scivolema kaj ĝi faras ĉion, kion ĝi vidas. Ne turmento +viajn instruistojn, sed klopodu, kontentigi ilin per via laborado. En Ĥindujo estas manĝata multe da rizo. Por juĝi juste, oni devas scii ĝuste, kio okazis. La trompisto logis multe da klientoj, ĉar +li loĝis en belega domo. Tiu malsaĝa knabo metis pecon da peĉo en sian poŝon. La hundeto kuris tien kaj reen (<span lang="nl-1900">af en aan</span>). Ŝi rakontis la sekreton al unu el siaj fratinoj kaj tiam mi baldaŭ sciiĝis. Oni devas aerumi, ĉar oni preskaŭ sufokiĝas +tie ĉi pro la fumo. + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e13166"> +<h3 class="normal">Vertaal in Esperanto:</h3> +<p>Door kouvatten heeft zij haar stem verloren. Hij is een vervelende vent. De man zeept zijn gezicht in en scheert zich daarna. +Wilt gij mij uw manchetknoopen laten zien? Ik verzocht eenigerlei opheldering. Zeep zal een neger niet wit maken. Laat Johan +komen om mijn koffer te dragen. Men richtte in het park een standbeeld van den koning op. Om de bloemen te plukken, bukte +hij zich voorover. Een driedubbele draad zal niet spoedig breken (vaneenscheuren). De arbeid maakt de menschen moede en de +menschen, die werken, worden moede. Het meisje maakte hare wangen wit met krijt. Niet alle menschen hebben een edel karakter. +Alle personen, die willen, kunnen zonder betaling binnengaan. Zwitserland zal altijd het mooiste land van Europa blijven. +De vrouw zei, dat zij voorheen drie kinderen had, en nu geen enkel meer. Hij keek achterom en zag niemand. Als men tot hiertoe +Esperanto geleerd heeft, moet men ook verder studeeren. Denk er om dat de examens voor Esperanto jaarlijks moeilijker worden. + + +<span class="pagenum">[<a id="pb92" href="#pb92">92</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e13172"> +<h3 class="normal">Lees- en Vertaaloefening:</h3> +<p lang="eo">LA KULERETO. + +</p> +<p lang="eo">(Daŭro kaj fino). + +</p> +<p lang="eo">Tason da kafo kaj pasteĉeton! La postulitaĵo estas alportita. La sinjoro manĝas.—Se vi volas, mi montros al vi ĵonglon, li +diras al la servanto, alvokinte lin. La servanto ridetas.—Rigardu: ĉu tio ĉi estas kulereto?—Jes, sinjoro.—Kie do ĝi estas +nun? demandis la sinjoro, rapide kaŝante la kulereton en la poŝon.—En via poŝo.—Ne, ne en la mia, sed en la poŝo de tiu ĉi +juna sinjoro. La servanto, senvole returnas sin al la dando. Tiu ĉi suprensaltas.—Volu, sinjoro, elpreni la kulereton el via +poŝo, turnas sin al li la nejuna homo. Vole-ne-vole la dando enŝovas la manon en la poŝon kaj eltiras la kulereton.—Nu, vi +estas vera ĵonglisto, li rimarkas konfuzite.—Jes. Prenu por la kafo; la brando estas pagita, diras la ĵonglisto, ĵetante moneron +sur la tablon, kaj foriĝas, akompanata per salutoj de la mirigita servanto kaj forportante la kaŝitan kulereton. + +</p> +<p lang="eo">(<i>El Fundamenta Krestomatio.</i>) + + + +</p> +</div> +</div> +</div> +<div class="back"> +<div id="xd0e13187" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Verkortingen.</h2> +<p></p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top">e. </td> +<td valign="top" lang="eo">= ekzemple </td> +<td valign="top">= bijvoorbeeld.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">k. a. </td> +<td valign="top" lang="eo">= kaj aliaj </td> +<td valign="top">= en anderen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">k. c. </td> +<td valign="top" lang="eo">= kaj ceteraj </td> +<td valign="top">= en overige.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">k. s. </td> +<td valign="top" lang="eo">= kaj similaj </td> +<td valign="top">= en dergelijke.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">i. a. </td> +<td valign="top" lang="eo">= inter alie </td> +<td valign="top">= onder anderen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">k. sekv. </td> +<td valign="top" lang="eo">= kaj sekvantaj </td> +<td valign="top">= en volgende.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">k. t. p. </td> +<td valign="top" lang="eo">= kaj tiel plu </td> +<td valign="top">= en zoo voort, enz.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">t. e. </td> +<td valign="top" lang="eo">= tio estas </td> +<td valign="top">= dat wil zeggen.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">D<sup>o.</sup> +</td> +<td valign="top" lang="eo">= doktoro </td> +<td valign="top">= dokter.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">F<sup>ino.</sup> +</td> +<td valign="top" lang="eo">= fraŭlino </td> +<td valign="top">= mejuffrouw.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">P<sup>o.</sup> +</td> +<td valign="top" lang="eo">= profesoro </td> +<td valign="top">= professor.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">S<sup>o.</sup> +</td> +<td valign="top" lang="eo">= sinjoro </td> +<td valign="top">= mijnheer.</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">S<sup>ino.</sup> +</td> +<td valign="top" lang="eo">= sinjorino </td> +<td valign="top">= mevrouw.</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + + +<span class="pagenum">[<a id="pb93" href="#pb93">93</a>]</span></p> +</div> +<div id="xd0e13300" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Herhalings-Oefeningen.</h2> +<div class="div2" id="xd0e13303"> +<h3 class="normal">1.</h3> +<p>Toen de politie kwam, gingen de menschen uiteen. Hij sprong op, hief een lied aan en liep weg. Ik zal dadelijk terugkomen. +Het kind is bezig haar moeder te kussen. Hij doodde twee vijanden. Hij vulde het huis met rook. Het huis werd vol rook. De +zeelucht maakt mij gezond. Ik moet hier weer genezen. Het stormde den geheelen nacht. Een vonk kan gevaarlijk zijn. Goede +vriendschap is zeer aangenaam. Noch ik, noch hij heeft het gezien. De eetschaal was ledig. Dat boek is niet waard om gelezen +te worden. Zijne woorden waren niet te begrijpen. Wees niet zoo vergeetachtig. Het zwaard moet in de schede zijn. Hebt gij +dat ooit gehoord? Neen, nog nooit. Ik spreek van het kind. Het kind heeft zijn pen verloren. Haar vader is gestorven. Hebt +gij een grooten hond en heeft hij mooie ooren? Opdat gij de kinderen niet zult wakker maken, is het noodig, dat gij niet zoo +babbelt. Een honderdtal kinderen zijn in den tuin. 3 × 3 = 9, 3/4 × 3/4 = 9/16, 1/3 × 1/3 = 1/9. Hoe laat is het? Half tien. +Van die twee broeders is hij de grootste. Hij is de beste van al mijn vrienden. Dit huis is van steen gebouwd. De portier +opende de deur voor mij. Gisteren werd de bedrieger bedrogen. De cursus zal 5 maanden duren. Verleden Zondag heeft hij mij +bezocht. Het adresboek van Rotterdam is groot. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e13308"> +<h3 class="normal">2.</h3> +<p>Het boek, dat hier ligt, behoort aan mijn broeder, die nu ziek is. Ik heb hem nog niet gezien, maar hij zal spoedig komen. +Waar gaat gij heen? De suikerpot is op de tafel, maar er is geen suiker in. Het wordt reeds avond en het weer is koud; laten +wij naar binnen gaan. De zon begon reeds onder te gaan, maar het was nog zeer warm. Het werk maakte mij moede, daarom ging +ik spoedig naar bed. Het feest begon, zoodra het bestuur aangekomen was. Hij woont tegenover de kerk in een groot huis. Volgens +mijne meening is het wonen hier gezond; een ziek mensch kan hier spoedig gezond worden. <span class="pagenum">[<a id="pb94" href="#pb94">94</a>]</span>Ongeveer de helft van de vogels stierf van de koude; de overigen vlogen naar het Zuiden. De gierigaard vreest steeds, dat +men zijne bezittingen zal stelen. De molenaar is een vriend van den wind, doch te veel wind is niet goed voor den molen. De +oogarts is uit de stad; indien gij geholpen wilt worden, moet gij naar een anderen dokter gaan. Die man is 60 jaar oud, maar +hij ziet er uit als een persoon van 40 jaar. Gij doet zeer verstandig, door zoo te handelen. Ik zal onderzoeken, wie van u +allen dit gedaan heeft. Hij is een vriend van mij, daarom mag hij elken dag komen. Hij glimlachte, terwijl hij mij een hand +gaf. Het aantal menschen, dat kan zwemmen, is zeer groot. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e13315"> +<h3 class="normal">3.</h3> +<p>Het is noodig, dat gij vlugger loopt, anders zult gij veel te laat op uw werk aankomen. Met de eene hand wees hij naar mij, +terwijl hij de andere hand in den zak stak (<span lang="eo">metis</span>). Eén van u allen heeft het gezegd, dat is zeker; nu zal ik moeten onderzoeken wie het gezegd heeft en dus de zondaar is. +Een kers is een lekkere vrucht; het is jammer, dat men ze het geheele jaar niet kan koopen. Een pereboom is een boom, waaraan +peren groeien. Mijn inktkoker brak in drie stukken en al de inkt viel op het boek. Zij verzorgt hare kinderen niet goed; de +andere vrouw zorgt beter voor hare kinderen. Ik ben reeds dikwijls in Amsterdam geweest; het aantal malen is niet te raden. +Hij verzekerde ons, dat alles, wat hij zei, de zuivere waarheid was, maar het was niet te bewijzen. Het is niet te wenschen, +dat hij vóór 6 uur thuis komt, want zijn middagmaal moet nog klaar gemaakt worden. Door het slechte weer kon ik u niet vroeger +bezoeken. Het geleende geld stelde mij in staat, zulke groote inkoopen te doen. Ik ben u dankbaar voor de hulp, welke gij +mij gegeven hebt. De president van Frankrijk heeft verleden jaar ons land bezocht. Ik schreef aan den WelEd. Heer J. P. te +Z., alwaar ook mijn broeder woont. Ik weet niet of gij dat moet doen of ik. Of het morgen mooi weer is, of dat het regent, +ik ga toch uit. Hij viel dood op den grond; wij droegen hem weg en waarschuwden zijne ouders. Zonder om te kijken, liep hij +mij voorbij. Nieuwsgierige menschen kijken dikwijls om. + + +<span class="pagenum">[<a id="pb95" href="#pb95">95</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e13324"> +<h3 class="normal">4.</h3> +<p>Ik heb onder die menschen alles verdeeld, wat ik bezat. Oude menschen zijn zeer veranderlijk; zij willen nu eens dit, dan +weer dat. De zieke was gedurende den geheelen dag omgeven door de geheele familie. Hoe minder geld hij heeft, hoe minder hij +drinkt. Deze menschen wonen reeds drie jaar in een huis van steen. Heeft hij geen gelijk? Neen? In hoeverre heeft hij ongelijk? +Van wien is deze beurs? Van niemand of van ieder? Voor den misdadiger staan overal netten, maar de hoofdzaak (<span lang="eo">ĉefafero</span>) is, hem er in te vangen. Het glas brak in vier stukken. Dat paard zal niet vlugger loopen, hoeveel gij het ook slaat. Evenals +ik, heeft ook hij zijne gebreken, maar zij zijn niet te zien; evenwel zij zijn niet te wenschen. Wat ’n reus! Zóó groot ben +ik niet. Dat is niet wenschelijk. Ik vrees, dat een of ander ongeluk hem overkomen is. Eenige uren geleden zag ik iemand op +de straat; nu zie ik niemand meer. Bij slecht weêr zou men thuis moeten blijven, doch een politieagent kan dat niet doen. +Dat is ongelukkig genoeg, want daardoor vatten zij dikwijls kou. Het hoofd van onze school is een zeer streng mensch, doch +hij heeft goede eigenschappen en dat is te prijzen. Deze scheepskapitein drinkt veel brandewijn; hij houdt niet van koffie. +Leer deze heele les van buiten. Ik eisch, dat gij vroeger naar uw werk gaat. Geef mij s.v.p. een geldstuk, opdat ik brood +kan koopen en geen honger behoef te lijden. Ik gaf hem een korf vol mooie peren. Ik zal het hem zeggen, zoodra ik hem zie. +Er valt een zandkorrel in mijn oog; met een beetje water kan hij er uit. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e13332"> +<h3 class="normal">5.</h3> +<p>De koningin kwam het eerst aan. Haar geheele gevolg zou den volgenden dag komen. Hare Majesteit de koningin groette een ieder +beleefd en ook zij werd door een ieder beleefd gegroet. De nieuwgekozene gaf een feestmaal. De hond leschte (<span lang="eo">trankviligi</span>) zijn dorst, maar hij bleef nog zeer warm en moede. Leer deze les van buiten, opdat gij geene fouten zult maken. De kerk +staat in het midden van het dorp. Zij is lid van de Roomsch-Katholieke kerk (<span lang="eo">eklezio</span>). Behalve vijf gulden betalen, moest hij ook nog vijf dagen in de gevangenis doorbrengen. Toen ik het <span class="pagenum">[<a id="pb96" href="#pb96">96</a>]</span>boek gelezen had, bracht ik het weg. Deze man is arm; zijn zoon is nog armer en zijn neef is de armste van alle familieleden. +Toen ik naar buiten ging, zag ik, dat het weêr mooi was. Verstandige menschen zeggen steeds de waarheid, maar moeten ook kunnen +zwijgen. <span class="corr" id="xd0e13345" title="Bron: Zi">Zij</span> moeten alleen dán spreken wanneer het noodig is, want het is dikwijls noodig, dat men zwijgt. Zenuwachtige menschen zeggen +nu eens veel te veel, dan weer kunnen ze geen enkel woord uitspreken. Indien het noodig mocht zijn, zoo ben ik steeds bereid +u te helpen. Toen ik hem een gulden gegeven had, ging hij naar huis, dus, toen hij van mij een gulden ontvangen had, zag ik +hem niet weer. Er zijn menschen in deze wereld, die nooit tevreden zijn; hoeveel men hun ook geeft, zij klagen steeds. Allerlei +menschen gingen naar het feest, zoowel arme als rijke. Ik keek naar boven en zag drie vogels, welke boven op het dak zaten, +terwijl vier vogels over het dak vlogen. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e13348"> +<h3 class="normal">6.</h3> +<p>Overal zocht ik een rijtuig, doch nergens zag ik er een. Wat voor belooning moet ik hem geven? Wiens mes dit is, diens vriend +ben ik. Het kind wilde niet gehoorzamen, daarom werd het gestraft. Men kan dat doen zonder iemands toestemming. De burgemeester +van onze stad heeft ons gisteren bezocht. Die man is zeer medelijdend, hij geeft altijd aan arme menschen. Dat bevel is niet +uitvoerbaar (te doen). Alles, wat gij zegt, is belachelijk. Halverwege bemerkte ik, dat ik geen geld bij mij had. Beveel haar, +dat zij stil is. Dien hond te slaan is een kinderachtigheid en bedenk, dat ik niet van schurkenstreken (schurk = <span lang="eo">fripono</span>) houd. Het kind werd rood van schaamte. Een mensen, dien men veel laat werken, wordt moede. Het fleschje brak, maar het water +bleef er in. Laat Jan komen om mijn koffer te dragen. Gij handelt in strijd met uw plicht. Ik zal wachten tot zij gezongen +hebben. Het kind wierp eenige steentjes in het water. Gij zult berouw hebben over die zaak. De bliksem trof het kasteel, welks +toren direct in brand vloog. In het jaar 2000 zal de wereld vergaan (<span lang="eo">perei</span>). Morgen om 2.45 n.m. ga ik weg. Tien gedeeld door vijf is twee. Het is mooi weêr; zouden wij gaan wandelen? Neen laten <span class="pagenum">[<a id="pb97" href="#pb97">97</a>]</span>wij rijden. Ik heb teveel broeders en zusters. Vandaag is het Vrijdag en morgen is het Zaterdag. Deze hond is niet te vertrouwen, +hij bijt spoedig. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e13361"> +<h3 class="normal">7<span class="corr" id="xd0e13364" title="Niet in bron">.</span></h3> +<p>Hoe minder hij arbeidt, zooveel te luier wordt hij. Waarom weet ik niet, maar toch lacht gij ergens om. Ik heb liever een +glas wijn dan een wijnglas. Hij stond boven op den berg en keek naar beneden op het veld. Men hinderde mij zóó, dat ik mijn +werk slecht maakte. De vader en zijn zoon gingen samen naar de kerk. Ik scheurde den brief aan stukken en strooide de stukken +in alle hoeken van de kamer rond. Hij zeide dat hij mij niet gezien had, maar men kan hem slecht gelooven; men zegt dat hij +een echte leugenaar is. Eerst ging ik naar Parijs, daarna naar Berlijn en eindelijk naar Antwerpen, doch nergens vond ik het +verlorene terug. Als ik u morgen terug zie, zal ik zeer blij zijn, want het meest houd ik van oude goede vrienden. Door het +lage water konden de schepen niet varen, de stuurlieden werden ontslagen en het overige scheepsvolk ontving pensioen. Gij +allen zult getuigen zijn van de gebeurtenis, die plaats zal vinden (1 woord). Dat gezegde deed mij blozen, maar ik word niet +gauw bang en liep niet weg. In hoeverre hij die belooning verdient, weet ik niet, maar ik verzeker u dat hij veel werkt, verbazend +veel. Hij, die niet werkt, zal ook niet eten. Ik weet niet welke van die twee jongens de oudste is, maar ik geloof dat de +grootste de jongste is. Het is mij onmogelijk, op zoo’n papier goed te schrijven, maar ik zal mijn best doen, opdat ik mij +niet over mijn schrift behoef te schamen, en de menschen niet zullen zeggen: wat een slecht schrift (1 woord). Dat, wat mij +niet raakt, zal mij niet ongerust maken. De man met wiens automobiel de dieven vluchtten, is nu gestorven; de misdadigers +hadden hem bijna vermoord. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e13368"> +<h3 class="normal">8.</h3> +<p>Deze portier is een zeer sterke man; zijn voorganger was zeer zwak; ik zag hem eens vechten; hij viel op den grond en brak +zijn been. De mijnwerkers moeten veel werken; schaapherders en politieagenten bijna nooit. Eene <span class="pagenum">[<a id="pb98" href="#pb98">98</a>]</span>koe loopt vlug, een paard loopt vlugger, doch een hond loopt het vlugst. Nadat zij de appels gestolen hadden, gingen zij naar +huis; zonder iets aan hunne ouders te zeggen, gingen zij naar bed, sliepen spoedig in en bleven rustig slapen tot 7 uur den +volgenden morgen. Nadat het den halven dag had geregend, helderde de lucht op, de zon kwam te voorschijn en het weêr werd +prachtig. Heden las ik een mooie vertaling van den brand te Scheveningen. De schrijver was verrukt over het prachtige gezicht, +dat hij ’s morgens aan het strand (vert. zeeoever) genoot en over het nog veel mooiere gezicht, dat hij ’s avonds gedurende +den brand waarnam. Weet gij wel, hoe laat het reeds is? Het is al kwart voor acht en de muziek begint om kwart over acht. +Laten wij ons dus haasten, want ik verlang, dat gij het hoort. Toen ik het boek gelezen had, gaf ik het aan mijn zwager. Vroeger +waren de menschen veel sterker dan in den tegenwoordigen tijd. Ik wensch, dat gij vroeger naar uw werk gaat; gij zijt altijd +laat. Onze vroegere hoofdonderwijzer is nu hoofd der school in mijn geboorteplaats. In mijn tuin groeit een groote verscheidenheid +van bloemen, maar de mooiste van allen is de roos. Vriendschap is zeer aangenaam, maar door een zoogenaamden vriend met een +stok geslagen te worden, is geen bewijs van vriendschap. Hij is een groote schreeuwer; het schijnt, dat hij denkt, dat alle +menschen doof zijn. Deze man heeft mooie appelboomen, maar indien gij iets moois wilt zien, ga naar mijn buurman, die heeft +veel moois in den tuin. Om met een weegschaal te kunnen wegen, moet men gewichten hebben, opdat men het gewicht van een voorwerp +kan bepalen. + + +</p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e13375"> +<h3 class="normal">9.</h3> +<p>Ik zag eens een armen man. Al zijn kleeren waren versleten (verslijten = <span lang="eo">eluzi</span>). Wat hij sprak kon niemand verstaan. Van overal kwamen kinderen aangeloopen om zoo’n vreemden man te zien. Ieder kind wilde +hem het beste zien en gebruikte allerlei middelen, de anderen weg te drukken. Hij begon weer iets te spreken, maar daar hij +te zacht sprak, kon men niets hooren. Iemand van de politie liep naar hem toe en vroeg hem, wie hij was, van waar hij kwam, +hoe hij heette, wiens onderdaan hij was, <span class="pagenum">[<a id="pb99" href="#pb99">99</a>]</span>waarom hij niet beter gekleed was, hoeveel kinderen hij had, wat zijn beroep was en wanneer hij hierheen gekomen was. De man +keek den politieagent flink in de oogen en zei toen in het Esperanto: Ik spreek slechts de Spaansche taal en een weinig Esperanto. +Gelukkig, zei de politieman, dat laatste spreek ik ook. Toen begon hij Esperanto te spreken en vroeg alles nog eens. Wat een +geluk is dat voor mij, zeide de arme man; ergens ver van mijn vaderland met iemand te kunnen spreken. Daar, zeide hij, steeds +wijzende naar het Zuiden, ligt mijn vaderland, mijn Spanje. Overal ben ik al geweest, doch nergens en nog nooit in zulke droevige +omstandigheden als hier. Ik heb veel geld bij mij; ik zal u alles geven, zoodat ik niets overhoud. Zoo arm als gij misschien +denkt, ben ik niet, doch ik heb een voorgevoel (<span lang="eo">antaŭsento</span>) dat men mij om de een of andere reden het geld zal ontrooven (<span lang="eo">forrabi</span>). Op de een of andere manier zal men misschien trachten dit te doen. Ik ben echter niemands vijand, ik heb totaal geen vijand, +daarom kan het gebeuren, dat men mij heelemaal geen kwaad doet. Maar ik zal uwe vragen beantwoorden. + +</p> +<p>Ik ben een spaansch hoveling. Gij kent koning Alfonso? Nu, diens onderdaan ben ik. Om geen enkele reden zal ik voor u de waarheid +verzwijgen. Ik had een of andere boodschap voor den koning van Denemarken. Wegens de spoorwegstaking kon ik Madrid op geen +enkele manier verlaten en op last van den koning moest ik op elke manier trachten, Madrid te verlaten. Ik deed mijn best, +want de koning wordt overal direct boos om, en ik moest een geldzending overbrengen. Ik verliet Madrid door middel van een +luchtballon (<span lang="eo">aerostato</span>), hopende te kunnen landen (<span lang="eo">surteriĝi</span>) daar, waar geen staking heerschte. Ik nam geen voedsel mee en droeg mijn beste kleeren. De ballon daalde niet, voordat ik +deze stad bereikte. Ginds nabij dat kleine huis ben ik geland. De menschen beroofden mij van al mijn kleeren en gaven mij +deze vodden terug en ook het geld. Daarom heb ik zooveel geld bij mij. Ik verzeker u, ik ben een ieders vriend en wil niets +kwaads doen. Mag ik om iemands hulp verzoeken? Natuurlijk, zeide de politieman en leidde den man, die beefde van koude, honger +en dorst, naar het politiebureau, waar men voor alles zorgde. + +<span class="pagenum">[<a id="pb100" href="#pb100">100</a>]</span></p> +</div> +<div class="div2" id="xd0e13400"> +<h3 class="normal">10.</h3> +<p>Toen wij het huis bereikt hadden gingen wij naar binnen. Aan den boom had hij een touw gebonden. Hij was door het leven wakker +geworden. De verwelkte bloemen liggen in den tuin (verwelken = <span lang="eo">velki</span>). Zijn gezicht was rood geworden van schaamte. Hij had den drank vervloekt door te zeggen: “Vervloekte drank” (vervloeken += <span lang="eo">malbeni</span>). Het blad (<span lang="eo">tabulo</span>) van de tafel was geheel gebarsten. Ik had hem om 5 uur gewekt. Eindelijk was het huis bereikt. De geel geworden bladeren +lagen op den grond. Hij was door het leven wakker gemaakt. Ik zou de vloer aangeveegd hebben, indien hij niet zoo bedekt geweest +was met zand. Ik zou niet zoo dik geworden zijn, indien ik niet zoo veel geld verdiende. Gisteren zag ik mijn ouden buurman +nog; die was zeer oud geworden. Dit huis is gebouwd in het jaar 1910; mijn broer zou het gebouwd hebben, maar werd ziek en +het duurde te lang eer hij weer gezond werd. Zonder aan zijn kinderen te denken, ging hij in de herberg en dronk zooveel, +tot hij dronken was. Daar ik hem niet gezien had, wist ik daar niets van. Ofschoon het weinig geregend had, waren de rivieren +goed bevaarbaar. Men zegt dat in het buitenland hongersnood (<span lang="eo">malsatego</span>) heerscht, maar ik heb daarvan niets gelezen. Evenwel, ik zou het ook niet gelezen kunnen hebben, want ik moet de courant +nog ontvangen. De meeren in Holland zijn bijna allen drooggemaakt (<span lang="eo">senakvigi</span>); maar toen de menschen ze drooggemaakt hadden, kon het land nog niet dadelijk bewerkt worden. + + + +<span class="pagenum">[<a id="pb101" href="#pb101">101</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="xd0e13421" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Esperanto-Examens 11 October 1916.</h2> +<h2 class="normal">Opgave Examen A.</h2> +<p><i>Ter vertaling</i>: + +</p> +<ol class="lsoff"> +<li> 1. Als de kat ziek was, zou ze niet eten. + +</li> +<li> 2. Uw huis is zeer oud, verkoop het. + +</li> +<li> 3. Een viertal musschen zat op het dak. + +</li> +<li> 4. Zij zeide het haar tweemaal. + +</li> +<li> 5. In den herfst is het niet meer zoo warm als in den zomer. + +</li> +<li> 6. Gij moet dat zoo goed mogelijk doen. + +</li> +<li> 7. De soldaten marcheerden zingende door het dorp. + +</li> +<li> 8. Vele gewonden sterven, verlaten op het veld. + +</li> +<li> 9. Een mes snijdt goed als het scherp is. + +</li> +<li>10. Maria is de oudste van zijne zusters. + +</li> +<li>11. Des morgens verschijnt de zon opnieuw. + +</li> +<li>12. Ik herinner mij den naam van die bloem niet. + +</li> +<li>13. De kat sprong van den stoel op de tafel. + +</li> +<li>14. Wij reden (te paard) door een bosch waar de takken voortdurend onze schouders raakten en de vogeltjes voortdurend zongen +tusschen de groene bladeren. + +</li> +<li>15. Mijn dochtertje had een gulden gespaard. + +</li> +<li>16. Te veel zout bederft het eten. + +</li> +<li>17. Het geheugen verzwakt als men oud wordt. + +</li> +<li>18. Die daad is zeer te betreuren. + +</li> +<li>19. Zijn slecht schrift is niet te lezen. + +</li> +<li>20. Hare voorouders leefden in Engeland.</li> +</ol><p> + + +<span class="pagenum">[<a id="pb102" href="#pb102">102</a>]</span></p> +</div> +<div id="xd0e13473" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Overzicht Korelativoj.</h2> +<p></p> +<div class="table"> +<table style="font-size: 80%;" width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><b> </b></td> +<td valign="top" colspan="3"><b><span class="smallcaps">Kunnen veranderen:</span> +</b></td> +<td valign="top" rowspan="2"><b>Plaats. +</b></td> +<td valign="top" rowspan="2"><b>Reden of oorzaak. +</b></td> +<td valign="top" rowspan="2"><b>Tijd. +</b></td> +<td valign="top" rowspan="2"><b>Manier of wijze. +</b></td> +<td valign="top" rowspan="2"><b>Hoeveelheid. +</b></td> +<td valign="top" rowspan="2"><b>Bezitter of eigenaar. (Persoon of zaak).</b></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top"><b> </b></td> +<td valign="top"><b>Soort. Hoedanigheid. +</b></td> +<td valign="top"><b>Onbenoemd ding. +</b></td> +<td valign="top"><b>Bepaalde persoon of zaak. +</b></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" rowspan="2"><b>Grondwoorden. +</b></td> +<td valign="top"><b>Ia</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Io</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Iu</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Ie</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Ial</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Iam</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Iel</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Iom</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Ies</b></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">de (het) een of andere, een zekere, eenigerlei. + +</td> +<td valign="top">iets, het een of het ander. + +</td> +<td valign="top">iemand, eenig, de een of andere persoon of zaak. + +</td> +<td valign="top">ergens, op de een of andere plaats. + +</td> +<td valign="top">ergens om, om de een of andere reden. + +</td> +<td valign="top">eens, ooit, op zekeren tijd, op de een of andere tijd. + +</td> +<td valign="top">op de een of andere wijze + +</td> +<td valign="top">wat, ’n beetje, een weinig, iets. + +</td> +<td valign="top">iemands, van den een of ander, van iets. + +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" rowspan="2"><b>Vragend. Betrekkelijk. Uitroepend. +</b></td> +<td valign="top"><b>Kia</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Kio</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Kiu</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Kie</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Kial</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Kiam</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Kiel</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Kiom</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Kies</b></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">welke, wat voor een, welke soort van. + +</td> +<td valign="top">wat. + +</td> +<td valign="top">wie, die, welke, dat, dewelke. + +</td> +<td valign="top">waar, op welke plaats. + +</td> +<td valign="top">waarom, om welke reden. + +</td> +<td valign="top">wanneer, op welke tijd, toen, als, zoodra. + +</td> +<td valign="top">hoe, op welke manier, hoedanig, als, zooals. + +</td> +<td valign="top">hoeveel, welke hoeveelheid als. + +</td> +<td valign="top">wiens, wier, van wie, welks. + +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" rowspan="2"><b>Aanwijzend. +</b></td> +<td valign="top"><b>Tia</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Tio</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Tiu</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Tie</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Tial</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Tiam</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Tiel</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Tiom</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Ties</b></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">zoodanig, dusdanig, dergelijk, zulk een, zulk een soort. + +</td> +<td valign="top">dat. Tio ĉi dit. + +</td> +<td valign="top">die, dat, diegene. Tiu ĉi dit. + +</td> +<td valign="top">daar, ginds, op die plaats. Tie ĉi hier. + +</td> +<td valign="top">daarom, om die reden. + +</td> +<td valign="top">dan, toen, op dien tijd, destijds. + +</td> +<td valign="top">zoo, op die manier, derwijze. + +</td> +<td valign="top">zooveel, zulk een hoeveelheid. + +</td> +<td valign="top">diens, dier, van die, deszelfs. + +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" rowspan="2"><b>Verdeelend. Alles omvattend. +</b></td> +<td valign="top"><b>Ĉia</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Ĉio</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Ĉiu</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Ĉie</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Ĉial</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Ĉiam</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Ĉiel</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Ĉiom</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Ĉies</b></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">elke soort van, iedere soort, elk, ieder. + +</td> +<td valign="top">alles, alle, elk ding. + +</td> +<td valign="top">ieder, iedereen, elk een. + +</td> +<td valign="top">overal, op alle plaatsen. + +</td> +<td valign="top">overal om, om elke reden. + +</td> +<td valign="top">altijd, ten allen tijde, steeds. + +</td> +<td valign="top">op elke manier of wijze. + +</td> +<td valign="top">alles, de gansche hoeveelheid. + +</td> +<td valign="top">ieders, elks, van ieder. + +</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top" rowspan="2"><b>Ontkennend. +</b></td> +<td valign="top"><b>Nenia</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Nenio</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Neniu</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Nenie</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Nenial</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Neniam</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Neniel</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Neniom</b> + +</td> +<td valign="top"><b>Nenies</b></td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">geen enkele soort van, geen enkel, geenerlei. + +</td> +<td valign="top">niets, niet een enkel ding. + +</td> +<td valign="top">niemand, geen, geen enkele. + +</td> +<td valign="top">nergens, op geen enkele plaats. + +</td> +<td valign="top">nergens om, om geen enkele reden. + +</td> +<td valign="top">nooit, nimmer, op geen enkel oogenblik. + +</td> +<td valign="top">geenszins, op geen enkele manier, in ’t geheel niet. + +</td> +<td valign="top">niets, niemendal. + +</td> +<td valign="top">niemands, van niemand. + +</td> +</tr> +</table> +</div><p> + + + + +<span class="pagenum">[<a id="pb104" href="#pb104">104</a>]</span></p> +</div> +<div id="xd0e13795" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#toc">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">UITGAVEN VAN W. ZWAGERS TE ROTTERDAM.</h2> +<hr class="tb"> +<p>ESPERANTO-UITGAVEN. + +</p> +<p><b>A. BLOK.</b> HET ESPERANTO IN TWINTIG LESSEN, bewerkt voor Zelfonderricht. Cursus en Schoolgebruik, <i>zevende druk</i> ing. ƒ 1.10. gecart. ƒ 1.65. + +</p> +<p><b>A. BLOK.</b> SLEUTEL OP HET ESPERANTO IN TWINTIG LESSEN, ten behoeve van Zelfstudeerenden en Onderwijzers in Esperanto, <i>derde druk</i> ƒ 0.50. + +</p> +<p><b>A. BLOK.</b> ESPERANTO-ZAKWOORDENBOEKJE. + +</p> +<p>Esperanto-Nederl. en Nederl.-Esperanto ƒ 0.55. + +</p> +<p>Een populaire uitgave, waarin men de meest gebruikt wordende woorden en uitdrukkingen kan vinden. Het leent zich uitnemend +om steeds bij zich te dragen. + +</p> +<p><b>MERKURIO</b> (Rotterd. Esp.-Vereen.) HANDELSBRIEVENBOEK ESPERANTO-NEDERLANDSCH ƒ 1.20. + +</p> +<p>Voor <i>Vereenigingen</i> gelden tevens de getalsprijzen: bij 5 ex. ƒ 1.–, 10 ex. ƒ 0.90, 25 ex. ƒ 0.85, 50 ex. ƒ 0.80 per ex. + +</p> +<p>Leden van Vereenigingen kunnen dus dit uitnemende boekwerk, waar alle soorten brieven, ook voor <i>particulier gebruik</i>, in voorkomen, bij gezamenlijke bestelling voor een beduldend lageren prijs bekomen. + +</p> +<p>WAAR FAALT HET PLAN DER PACIFISTEN? + +</p> +<p>Esperanto, fundament voor wereldvrede? 10 ct. +</p> +<hr class="tb"><p> + +</p> +<p>UITGAVEN VAN W. ZWAGERS TE ROTTERDAM. + + +</p> +</div> +<div class="div1" id="toc"> +<h2 class="normal">Inhoudsopgave</h2> +<ul> +<li><a href="#xd0e157">Voorwoord.</a><ul> +<li><a href="#xd0e189">Bij den Tweeden Druk.</a></li> +<li><a href="#xd0e204">Bij den Vierden Druk.</a></li> +<li><a href="#xd0e219">Bij den Zevenden Druk.</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#xd0e232">Het Alphabet.</a></li> +<li><a href="#xd0e660">Eerste Les.</a><ul> +<li><a href="#xd0e663">Het Lidwoord.</a></li> +<li><a href="#xd0e700">Het Zelfstandig Naamwoord.</a></li> +<li><a href="#xd0e745">Het Bijvoeglijk Naamwoord.</a></li> +<li><a href="#xd0e770">Het Werkwoord.</a></li> +<li><a href="#xd0e832">Het Bijwoord.</a></li> +<li><a href="#xd0e871">Woordvorming.</a></li> +<li><a href="#xd0e941">Leer de volgende woordjes van buiten:</a></li> +<li><a href="#xd0e1178">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e1183">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e1188">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e1193">Vertaal in Esperanto:</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#xd0e1200">Tweede Les.</a><ul> +<li><a href="#xd0e1203">Persoonlijke Voornaamwoorden.</a></li> +<li><a href="#xd0e1324">De ontkenning.</a></li> +<li><a href="#xd0e1345">Vragende Zinnen.</a></li> +<li><a href="#xd0e1409">Voorvoegsels <i>bo-</i> en <i>ge-</i>.</a></li> +<li><a href="#xd0e1459">Leer van buiten:</a></li> +<li><a href="#xd0e1681">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e1686">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e1691">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e1696">Vertaal in Esperanto:</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#xd0e1718">Derde Les.</a><ul> +<li><a href="#xd0e1721">Naamvallen.</a></li> +<li><a href="#xd0e2000">Bijstellingen.</a></li> +<li><a href="#xd0e2019">Het lijdend voorwerp.</a></li> +<li><a href="#xd0e2091">Achtervoegsels <i>et</i> en <i>eg</i>.</a></li> +<li><a href="#xd0e2189">Leer van buiten:</a></li> +<li><a href="#xd0e2443">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e2450">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e2457">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e2464">Vertaal in Esperanto:</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#xd0e2473">Vierde Les.</a><ul> +<li><a href="#xd0e2476">Bezittelijke Voornaamwoorden.</a></li> +<li><a href="#xd0e2662">Vervolg voorwerps n.</a></li> +<li><a href="#xd0e2830">Achtervoegsels <i>an</i> en <i>id</i>.</a></li> +<li><a href="#xd0e2889">Leer van buiten:</a></li> +<li><a href="#xd0e3117">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e3122">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e3127">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e3137">Vertaal in Esperanto:</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#xd0e3142">Vijfde Les.</a><ul> +<li><a href="#xd0e3145">De Telwoorden.</a></li> +<li><a href="#xd0e3520">Leer van buiten:</a></li> +<li><a href="#xd0e3691">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e3697">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e3702">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e3707">Vertaal in Esperanto: (Alle cijfers in woorden schrijven.)</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#xd0e3712">Zesde Les.</a><ul> +<li><a href="#xd0e3715">De Tijd, de Datum, de Ouderdom.</a></li> +<li><a href="#xd0e3885">Achtervoegsels <i>aĵ</i> en <i>ec</i>.</a></li> +<li><a href="#xd0e3970">Leer van buiten:</a></li> +<li><a href="#xd0e4262">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e4267">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e4272">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e4279">Vertaal in Esperanto:</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#xd0e4291">Zevende Les.</a><ul> +<li><a href="#xd0e4294">De Werkwoorden.</a></li> +<li><a href="#xd0e4554">Achtervoegsels <i>ar</i>, <i>er</i> en <i>ej</i>.</a></li> +<li><a href="#xd0e4639">Leer van buiten:</a></li> +<li><a href="#xd0e5094">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e5099">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e5104">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e5110">Vertaal in Esperanto:</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#xd0e5121">Achtste Les.</a><ul> +<li><a href="#xd0e5124">Voorzetsels.</a></li> +<li><a href="#xd0e5513">Leer van buiten:</a></li> +<li><a href="#xd0e5730">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e5735">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e5740">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e5749">Vertaal in Esperanto:</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#xd0e5757">Negende Les.</a><ul> +<li><a href="#xd0e5760">Trappen van vergelijking.</a></li> +<li><a href="#xd0e5900">Achtervoegsels <i>ing</i> en <i>uj</i>.</a></li> +<li><a href="#xd0e6048">Leer van buiten:</a></li> +<li><a href="#xd0e6360">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e6365">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e6370">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e6377">Vertaal in Esperanto:</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#xd0e6382">Tiende Les.</a><ul> +<li><a href="#xd0e6385">Deelwoorden.</a></li> +<li><a href="#xd0e6878">Achtervoegsels <i>ul</i> en <i>ad</i>.</a></li> +<li><a href="#xd0e6991">Leer van buiten:</a></li> +<li><a href="#xd0e7207">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e7212">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e7217">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e7227">Vertaal in Esperanto:</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#xd0e7232">Elfde Les.</a><ul> +<li><a href="#xd0e7235">Samengestelde Tijden.</a></li> +<li><a href="#xd0e7669">Leer van buiten:</a></li> +<li><a href="#xd0e7917">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e7922">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e7927">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e7932">Vertaal in Esperanto:</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#xd0e7948">Twaalfde Les.</a><ul> +<li><a href="#xd0e7951">Onpersoonlijke Werkwoorden.</a></li> +<li><a href="#xd0e8028">Achtervoegsels <i>ig</i> en <i>iĝ</i>.</a></li> +<li><a href="#xd0e8157">Wederkeerige of Terugwerkende Werkwoorden.</a></li> +<li><a href="#xd0e8301">Leer van buiten:</a></li> +<li><a href="#xd0e8523">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e8528">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e8533">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e8538">Vertaal in Esperanto:</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#xd0e8545">Dertiende Les.</a><ul> +<li><a href="#xd0e8548">Korelativoj.</a></li> +<li><a href="#xd0e8690">Korelativoj op ia en io.</a></li> +<li><a href="#xd0e8830">Achtervoegsels <i>em</i> en <i>ebl</i>.</a></li> +<li><a href="#xd0e8899">Leer van buiten:</a></li> +<li><a href="#xd0e9156">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e9161">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e9166">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e9171">Vertaal in Esperanto:</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#xd0e9177">Veertiende Les.</a><ul> +<li><a href="#xd0e9180">Korelativoj op iu en ie.</a></li> +<li><a href="#xd0e9418">Achtervoegsel <i>ind</i> en voorvoegsel <i>dis</i>.</a></li> +<li><a href="#xd0e9479">Leer van buiten:</a></li> +<li><a href="#xd0e9770">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e9775">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e9782">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e9787">Vertaal in Esperanto:</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#xd0e9794">Vijftiende Les.</a><ul> +<li><a href="#xd0e9797">Korelativoj op ial en iam.</a></li> +<li><a href="#xd0e9909">Voorvoegsels <i>ek-</i> en <i>re-</i>.</a></li> +<li><a href="#xd0e9960">Leer van buiten:</a></li> +<li><a href="#xd0e10208">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e10213">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e10218">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e10223">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e10230">Lees- en Vertaaloefening:</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#xd0e10243">Zestiende Les.</a><ul> +<li><a href="#xd0e10246">Korelativoj op iel en iom.</a></li> +<li><a href="#xd0e10363">Het achtervoegsel <i>um</i>.</a></li> +<li><a href="#xd0e10548">Leer van buiten:</a></li> +<li><a href="#xd0e10759">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e10764">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e10769">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e10776">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e10782">Lees- en Vertaaloefening:</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#xd0e10794">Zeventiende Les.</a><ul> +<li><a href="#xd0e10797">Korelativoj op ies.</a></li> +<li><a href="#xd0e10856">Het voorvoegsel <i>fi</i> en het achtervoegsel <i>aĉ</i>.</a></li> +<li><a href="#xd0e10952">Leer van buiten:</a></li> +<li><a href="#xd0e11237">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e11242">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e11247">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e11254">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e11260">Lees- en Vertaaloefening:</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#xd0e11275">Achttiende Les.</a><ul> +<li><a href="#xd0e11278">Voegwoorden.</a></li> +<li><a href="#xd0e11661">Leer van buiten:</a></li> +<li><a href="#xd0e11983">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e11988">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e11993">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e12001">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e12008">Lees- en Vertaaloefening:</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#xd0e12020">Negentiende Les.</a><ul> +<li><a href="#xd0e12023">Nog iets over het gebruik van voor- en achtervoegsels.</a></li> +<li><a href="#xd0e12084">Bijvoeglijk naamwoord.</a></li> +<li><a href="#xd0e12150">Leer van buiten:</a></li> +<li><a href="#xd0e12467">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e12472">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e12477">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e12482">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e12489">Lees- en Vertaaloefening:</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#xd0e12501">Twintigste Les.</a><ul> +<li><a href="#xd0e12732">Leer van buiten:</a></li> +<li><a href="#xd0e13144">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e13149">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e13155">Vertaling:</a></li> +<li><a href="#xd0e13166">Vertaal in Esperanto:</a></li> +<li><a href="#xd0e13172">Lees- en Vertaaloefening:</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#xd0e13187">Verkortingen.</a></li> +<li><a href="#xd0e13300">Herhalings-Oefeningen.</a><ul> +<li><a href="#xd0e13303">1.</a></li> +<li><a href="#xd0e13308">2.</a></li> +<li><a href="#xd0e13315">3.</a></li> +<li><a href="#xd0e13324">4.</a></li> +<li><a href="#xd0e13332">5.</a></li> +<li><a href="#xd0e13348">6.</a></li> +<li><a href="#xd0e13361">7.</a></li> +<li><a href="#xd0e13368">8.</a></li> +<li><a href="#xd0e13375">9.</a></li> +<li><a href="#xd0e13400">10.</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#xd0e13421">Esperanto-Examens 11 October 1916.: Opgave Examen A.</a></li> +<li><a href="#xd0e13473">Overzicht Korelativoj.</a></li> +<li><a href="#xd0e13795">UITGAVEN VAN W. ZWAGERS TE ROTTERDAM.</a></li> +</ul> +</div> +<div class="transcribernote"> +<h2>Colofon</h2> +<h3>Beschikbaarheid</h3> +<p>Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen overal, met vrijwel geen beperkingen van welke soort dan ook. U mag het +kopiëren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden van de Project Gutenberg Licentie bij dit eBoek of on-line op <a href="https://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>. + +</p> +<p>Dit eBoek is geproduceerd door Jeroen Hellingman en het on-line gedistribueerd correctie team op <a href="https://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>. + +</p> +<p lang="en">This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give +it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at <a href="https://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>. + +</p> +<p lang="en">This eBook is produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed Proofreading Team at <a href="https://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>. + +</p> +<h3>Codering</h3> +<p>Dit bestand is in een verouderde spelling. Er is geen poging gedaan de tekst te moderniseren. Afgebroken woorden aan het einde +van de regel zijn stilzwijgend hersteld. Kennelijke zetfouten in het origineel zijn gecorrigeerd. Dergelijke correcties zijn +gemarkeerd met het corr-element. + +</p> +<p>Hoewel in het origineel laag liggende aanhalingstekens openen gebruikt, zijn deze in dit bestand gecodeerd met “. Geneste +dubbele aanhalingstekens zijn stilzwijgend veranderd in enkele aanhalingstekens. + +</p> +<p>Software en een woordenlijst voor het Esperanto zijn hier te vinden: http://www.xdobry.de/esperantoedit/index_en.html + +</p> +<p>De Esperanto Letters: + +</p> +<p></p> +<div class="table"> +<table width="100%"> +<tr valign="top"> +<td valign="top">ĉ </td> +<td valign="top">Ĉ </td> +<td valign="top">c circumflex</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">ĝ </td> +<td valign="top">Ĝ </td> +<td valign="top">g circumflex</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">ĥ </td> +<td valign="top">Ĥ </td> +<td valign="top">h circumflex</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">ĵ </td> +<td valign="top">Ĵ </td> +<td valign="top">j circumflex</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">ŝ </td> +<td valign="top">Ŝ </td> +<td valign="top">s circumflex</td> +</tr> +<tr valign="top"> +<td valign="top">ŭ </td> +<td valign="top">Ŭ </td> +<td valign="top">u breve</td> +</tr> +</table> +</div><p> + +</p> +<h3>Documentgeschiedenis</h3> +<ol class="lsoff"> +<li>2008-05-15 Begonnen. + +</li> +</ol> +<h3>Externe Referenties</h3> +<p>Dit Project Gutenberg eBoek bevat externe referenties. Het kan zijn dat deze links voor u niet werken.</p> +<h3>Verbeteringen</h3> +<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p> +<table width="75%"> +<tr> +<th>Plaats</th> +<th>Bron</th> +<th>Verbetering</th> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#xd0e1584">Bladzijde 11</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">.</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#xd0e1884">Bladzijde 14</a></td> +<td width="40%">der</td> +<td width="40%">den</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#xd0e5075">Bladzijde 34</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">,</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#xd0e6537">Bladzijde 44</a></td> +<td width="40%">,</td> +<td width="40%">.</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#xd0e6897">Bladzijde 47</a></td> +<td width="40%"> = </td> +<td width="40%">,</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#xd0e7222">Bladzijde 48</a></td> +<td width="40%">folis</td> +<td width="40%">falis</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#xd0e7288">Bladzijde 50</a></td> +<td width="40%">.</td> +<td width="40%">,</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#xd0e7337">Bladzijde 50</a></td> +<td width="40%">(</td> +<td width="40%">)</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#xd0e7566">Bladzijde 51</a></td> +<td width="40%">werdt</td> +<td width="40%">werd</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#xd0e7657">Bladzijde 52</a></td> +<td width="40%">krjgen</td> +<td width="40%">krijgen</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#xd0e7888">Bladzijde 52</a></td> +<td width="40%">zuchen</td> +<td width="40%">zuchten</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#xd0e9287">Bladzijde 62</a></td> +<td width="40%">ĉi-krajono</td> +<td width="40%">ĉi krajono</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#xd0e9431">Bladzijde 63</a></td> +<td width="40%">bjv</td> +<td width="40%">bijv</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#xd0e10109">Bladzijde 67</a></td> +<td width="40%">legen</td> +<td width="40%">liegen</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#xd0e11233">Bladzijde 76</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">... </td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#xd0e11998">Bladzijde 82</a></td> +<td width="40%">v</td> +<td width="40%">vi</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#xd0e12708">Bladzijde 89</a></td> +<td width="40%">hoeveelhed</td> +<td width="40%">hoeveelheid</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#xd0e13345">Bladzijde 96</a></td> +<td width="40%">Zi</td> +<td width="40%">Zij</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#xd0e13364">Bladzijde 97</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">.</td> +</tr> +</table> +</div> +</div> + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of Project Gutenberg's Het Esperanto in Twintig Lessen, by A. Blok + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HET ESPERANTO IN TWINTIG LESSEN *** + +***** This file should be named 25841-h.htm or 25841-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/2/5/8/4/25841/ + +Produced by David Starner, Jeroen Hellingman, and the +Online Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> +</html> |