diff options
Diffstat (limited to '25296-8.txt')
| -rw-r--r-- | 25296-8.txt | 1072 |
1 files changed, 1072 insertions, 0 deletions
diff --git a/25296-8.txt b/25296-8.txt new file mode 100644 index 0000000..d5e67c4 --- /dev/null +++ b/25296-8.txt @@ -0,0 +1,1072 @@ +The Project Gutenberg EBook of Dominica, by H. van Kol + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Dominica + De Aarde en haar Volken, 1904 + +Author: H. van Kol + +Release Date: May 2, 2008 [EBook #25296] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DOMINICA *** + + + + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ + + + + + + + + + +DOMINICA. + +door H. van Kol. [1] + + +Ondanks zijn vruchtbare valleien, waar in vroeger eeuwen de +Franschen suiker- en indigoplantages, oranjeboschjes en ananastuinen +hadden aangelegd, ligt dit meest bergachtige van alle Antillen nog +grootendeels woest. Van de 77,800 hectaren zijn heden nog wel 71,000 +onbebouwd, trots overvloed van water en bijna overal beplantbare +berghellingen. Ongeveer de helft der braakliggende gronden zijn +"Crown lands", behooren dus tot het domein. [2] + +Het klimaat is er vochtig en niet zeer gezond, doch zeer vruchtbaar; +en op de met wouden bedekte bergen vindt men vele waardevolle +houtsoorten. Toch verkeert dit door de natuur zoo rijk begiftigde +eiland in een zeer achterlijken toestand, al is alom verbetering +merkbaar. Het heeft den vorm eener cacaovrucht, met hooge bergen +aan de noordpunt, en heuvels die nu eens steil uit zee oprijzen, +dan weer geleidelijk zich verheffen en aldus kleine vlakten vormen, +waarvan de Layou-flats in het zuiden de rijkste wouden bevatten. + +Reeds uit de verte ziet men de door vuur gespleten toppen van hooge +bergen [3] met forsche lijnen oprijzen uit den blauwsten aller oceanen, +waarvan sommige nog rook, andere zwavel uitstooten, of wel warme +bronnen of petroleumpoelen bevatten, of een kokend meer omsluiten. Van +het centrale gebergte, dat den ruggegraat van Dominica vormt, en twee +uitloopers heeft naar het oosten en het westen, stroomen meer dan +360 rivieren en beken naar beneden, vele met een snelheid die heel +wat beweegkracht zou kunnen uitoefenen; een dorre streek wordt dan +ook nergens aangetroffen. De machtige adem van den noordoostpassaat +doet de kruinen der woudreuzen wuiven, hun takken kraken en hun +stammen trillen in deze echt West-Indische wildernis. Orkanen zijn +er niet zeldzaam; aardbevingen en stormvloeden kwamen er meermalen +voor. Ondanks een regenval van 2540-3800 m.M. mag het klimaat, dank zij +een gelijkmatige temperatuur en zijn koele nachten, aangenaam heeten; +ook de poreuze bodem van vulkanische formatie werkt daartoe mede. + +Op dit eiland (niet te verwarren met San Domingo waar twee +Neger-Republieken worden gevonden), dat zijn naam ontleende aan den +Zondag van het jaar 1493 (3 November) waarop Columbus het ontdekte, +zette ik 17 April 1903 voet aan wal om er tamelijk lang te verblijven. + + + +IN DE HOOFDPLAATS. + + +Roseau met 5000, en Portland aan de Prince Rupert-baai met niet +meer dan 1500 inwoners, zijn de eenige steden van Dominica. Beide +hebben een goede haven, doch te Roseau moeten de schepen een paar +honderd meter van het strand verwijderd blijven. De indruk der stad +is door haar ongeplaveide of wel ongelijke straten en haar vele vuile +Negerwoningen niet gunstig te noemen, toch is er heel wat te zien en +te leeren, waarvan ik een ruim gebruik maakte. + +Een der meest interessante plaatsen in elk ons vreemd land is steeds +het _marktplein_, waar men de bevolking kan waarnemen in haar +natuurlijke gedaante, studiën kan maken over het volkskarakter, +en een overzicht krijgen van de voortbrengselen van den bodem en +den rijkdom van het land. Men ziet daar de inboorlingen niet op +hun Zondagsch gekleed, doch in hun werkpak; de gezichten niet op +zijn kerksch, doch in hun ware uitdrukking. Te Roseau werd de markt +gehouden op een vierkant plein vlak bij zee gelegen, goed geplaveid, +omringd door winkels en beschaduwd door het breede lommer van groote +boomen. Voortdurend kwamen daar aangewandeld tal van vrouwen, jonge en +oude, die bij zonsopgang waren vertrokken uit haar huizen, om met zware +lasten op het hoofd hier haar waren te komen venten. Velen hadden 8 +tot 15 kilometer afgelegd om visch en gevogelte, fruit en brood, yams +en bataten, oranje-appelen, limmetjes en bananen hierheen te brengen, +en nog laat in den nacht kwam men langs de buitenwegen deze Negerinnen +tegen, beladen met tarwe, zout, gedroogde visch en olie, die zij hadden +ingeruild. Ofschoon vrij rumoerig, ging er alles ordelijk toe en het +was opmerkelijk welke vroolijkheid daar heerschte; een treurig gelaat +was er nergens te zien. De vrouwen hadden er de overgroote meerderheid, +en wat er van mannen rondslenterde, leek niet veel bijzonders te +zijn. Het geheel was een levendig en opgewekt tafereeltje. + +Ook de verschillende _Kerken_ zijn door mij terloops bezocht, en ik +woonde een godsdienstige plechtigheid bij in de Roomsch-Katholieke +kerk, in die der Methodisten, en in de English Church, de eenige waar +de blanken streng waren gescheiden van de zwarten. Met den Bisschop +van Dominica, Monseigneur Schelfhout, maakte ik kennis, en ontmoette +in hem het type van den goedhartigen Vlaming, die verheugd was eens +Hollandsch te kunnen spreken, en die mij zeer hartelijk ontving. In +zijn kerk wordt meestal in het Fransch gepreekt. + +Een ander middel om een blik te werpen in het volksleven, is het bezoek +der _Rechtbanken_; in dit geval kan men daar den practischen aard +der Engelschen bewonderen. Om negen uur stond ik voor de Magistrate +Court, waarvan de deuren nog gesloten waren. Eensklaps treedt een +forsche politie-agent naar buiten, en roept met zware stem allen op +ter rechtzitting die klachten hadden in te brengen, "all complaints +will be heard" (alle klachten zullen worden gehoord), en hij eindigde +met een: "God save the King!" + +Dadelijk stroomde alles naar binnen; de Magistraat was daar plechtig +alleen op zijn rechterstoel gezeten in een afgesloten ruimte, +waar mij welwillend een plaatsje werd afgestaan. Het was een soort +kooi waarin wij zaten, en daarvoor waren drie hokken aangebracht, +waarin de getuigen en de beschuldigden hun verklaringen moesten komen +afleggen. Op een tafeltje daarnaast lagen twee bijbels, een voor de +Roomschen en een voor de Protestanten, en in plaats van den eed af +te leggen, moesten deze boeken worden gekust. Het oude gebouw, dat +meer op een pakhuis geleek, had kale witte muren, vuile balustrades, +en was geheel gevuld met belangstellenden en nieuwsgierigen, die +van zoo'n zitting een pretje maakten. Elke klager moest eerst een +shilling storten eer zijn klacht werd aangehoord,--een eisch die ten +doel heeft de klaag- en proceszucht der inwoners wat te temperen. + +De eerste die verscheen was een dame, eigenares van een magazijn, +die een klacht kwam inbrengen tegen twee prostituées, een Mulattin +en een Negerin, die haar steeds vervolgden en met geweld hadden +bedreigd. De Europeesche mocht gaan staan vóór de balustrade, de +Inlandschen stonden er achter; alle drie gaven een kort verhaal van +het gebeurde. De uitspraak viel onmiddellijk en luidde: het storten +van 25 dollars garantie, die zouden worden teruggegeven als in drie +maanden geen nieuwe plagerij aan het adres der tokodame plaats had, +doch anders zouden worden verbeurd verklaard. Op staanden voet werd +deze som door de Mulattin gestort. + +Daarna werd een smokkelpartij van rum behandeld. De hoofdzaak was of +die rum afkomstig was van Martinique,--in welk geval er een straf +op stond van zes maanden;--of van het eiland, waardoor men alleen +inbreuk had gemaakt op het recht van verkoop, en de straf niet meer +bedroeg dan één maand gevangenis. De politieagent die de aanhaling +had gedaan (en daarvoor een premie ontvangt) was een Neger, die zich +zeer goed uitdrukte, de zaak niet noodeloos verzwaarde, en meende +dat men hier met smokkelhandel had te doen. De rum werd onderzocht, +doch dit gaf geen uitkomst; het advies van den Treasurer, Mr. Porter, +die mij zooveel diensten had bewezen bij mijn reis naar de Caraïben, +gaf evenmin meer licht. De advocaat was ook een Neger, in Engeland +opgevoed, die met zeer veel tact zijn client verdedigde, en ietwat +familiaar met den rechter omging; trouwens over het geheel heerschte er +een huiselijke toon. De aangeklaagde werd veroordeeld wegens inbreuk +op de License Act, doch verklaarde, zelf voor de balie geroepen, dat +hij het uit Martinique had binnengesmokkeld. Het vonnis was echter +gevallen en daarop werd niet meer teruggekomen; het eenige wat de +Magistraat doen kon, was hem het maximum der straf geven, en dat was 5 +£ boete of drie maanden "hard labour", bestaande in steenkloppen, enz. + +Alle Creoolsch dat er wordt gesproken, moet door een klerk worden +vertaald, zelfs al heeft de rechter het heel goed verstaan, want +Engelsch is nu eenmaal de officieele taal, en daarvan wordt niet +afgeweken. Ook zal ten gevolge van den leerplicht het Fransche patois +steeds meer door de Britsche taal vervangen worden. + +Behalve enkele minder beteekenende zaken die in een oogwenk +werden afgedaan, en waarbij geen enkel onnoodig woord mocht worden +gesproken, woonde ik nog bij dat een vrouw den vader van haar kind kwam +aanwijzen. Deze loochende niet, en werd op staanden voet veroordeeld +om twee shillingen wekelijks te storten in handen van den magistraat, +die dan voor de geregelde uitkeering zorg draagt. Zulk een recht op +onderstand wordt alleen geweigerd, wanneer bewezen is dat de moeder +omgang had met meer dan één man; en daar sommige vrouwen er wel eens in +slaagden van een vijftal vaders een uitkeering af te dwingen, is het +voor enkelen een middel van bestaan geworden dikwijls moeder te zijn, +om zich aldus een inkomen van 10 shilling per week te verschaffen. + +De _Gevangenis_ was een droefgeestig gebouw met schelwitte muren, +waartusschen geen zweempje schaduw, geen enkel groen plekje werd +gevonden. Ofschoon er plaats was voor 57, waren nu niet meer dan 12 +mannen en 10 vrouwen aanwezig, allen in het wit gekleed, met een +drietal strepen op de mouw en het woord "prison" op de borst. De +rondgaande muren waren verdedigd met glasscherven; in de kapel waren +beide geslachten door een schot gescheiden. + +Aan straffen was geen gebrek. Boeien, water en brood, het cachot waren +nog de zachtste tuchtmiddelen; daarop volgt het slapen op den harden +grond of het rond loopen drie uur per dag met een zwaren kogel aan +de voeten. Wie trachtte te ontvluchten, of insubordinatie bedreef, +maakte kennis met de "klauwen" der "kat met de negen staarten", die +mij werd getoond. Op een schuine bok gebonden, waardoor de ledematen +worden gestrekt, kan dan onder toezicht van den Doctor een maximum +aantal slagen van 24 worden uitgedeeld. En daarbij vergete men niet, +dat het hier betrekkelijk geringe misdaden geldt, daar allen die meer +dan zes maanden krijgen naar Antigua worden gezonden, waar men nog den +"treadmill" (tredmolen) ter beschikking heeft, dien ik wat later zou +mogen bewonderen. + +Een veel beteren indruk maakte het _Hospitaal_, waar de oude +barakken voor het meerendeel door luchtige houten paviljoens waren +vervangen, waarin zoowel Europeanen als Negers gezamenlijk werden +opgenomen. Zooveel mogelijk had een scheiding volgens de soort +van ziekte plaats, en terwijl er veel lijders waren aan zweren en +beenwonden, was het lokaal der venerische ziekten overvol met lijders +aan syphilis in haar meest afzichtelijke gedaante, die mij door de +leeken-pleegzusters werden aangewezen. In den regel wordt syphilis +verwaarloosd en komt men eerst om hulp als het reeds te laat is. + +Op een der bedden lag met een droefgeestig gezicht een jonge en mooie +vrouw, dochter van een der weinige nog bestaande Caraïben; zij leed +aan de ziekte, die dit eenmaal zoo talrijke ras doet wegsmelten, +de tering.... Malaria-lijders worden er steeds velen gevonden. + +Niet ver hier vandaan was het _Yaws-hospitaal_, door de zinken wanden +wel wat warm. Yaws is een huidziekte (frambosia), maar veel minder +akelig om te zien dan de lepra, terwijl genezing er van bijna regel +is. Een lief kindje lag daar ook; bij mijn binnenkomen verborg het +met een snelle beweging haar pop onder haar rokje. + +De geheele kolonie der Benedenwindsche eilanden beschikt over 529 +bedden, over de verschillende hospitalen verdeeld als volgt: Roseau 60 +en het Yaws-gesticht 20; Antigua 164; St.-Kitts 134 en 50; Nevis 38; +Montserrat 43 en 12 en op de Virgin-eilanden nog 18 bedden. Verder +is er nog een lepra-asyl bij Sandy Point op St.-Kitts, dat later zal +worden beschreven. + +Sedert de leiding, door ijzeren buizen afgetapt uit een zijtak der +Roseau-rivier, alle huizen en de geheele stad volop van gezond +drinkwater kan voorzien, is het aantal zieken in de hoofdplaats +merkbaar afgenomen. + +Behalve den _Public Garden_, opgericht in 1872 ter herinnering van +de Confederatie der Benedenwindsche Eilanden, een waar lustpark, +en de lief gelegen Bibliotheek aan den oever der zee, bezocht ik nog +den _Botanischen Tuin_ en de _Landbouwschool_. + +Om jongelieden voor den practischen landbouw op te leiden, bestaan +er zulke scholen op Dominica, St.-Vincent, Antigua--waar ze tevens +als Reformatory dient--en op St.-Lucia. Thans worden bij Roseau 20 +leerlingen opgeleid, die hier werden toegelaten na de lagere school met +vrucht te hebben doorloopen; het aantal aanvragen had 60 bedragen. Het +onderwijs is kosteloos, doch men denkt er over eenig schoolgeld te +heffen. Het zijn allen internen, die in oude barakken der soldaten +boven op den heuvel, van waar men een verrukkelijk uitzicht heeft, +zijn ondergebracht; de cursus duurt drie jaren. + +Elk leerling had zijn eigen plekje grond dat hij moest bewerken en waar +alle soorten van Europeesche groenten waren geteeld. Rondom zag men +lime- en cacaoboomgaarden, ook dikke bamboe, anders in de West-Indiën +onbekend, terwijl tevens aan veeteelt en varkenskweeken werd gedaan. Ik +zag er kippen, hier uitgebroed uit eieren van Engeland aangebracht; +een groot paard van Jamaïcaasch ras, ofschoon men aan ponies in deze +bergstreken steeds de voorkeur meent te moeten geven. In één woord, +alles wat den toekomstigen landbouwer van nut kan zijn, werd hem +hier zonder eenigen omhaal van geleerdheid bijgebracht, en de goede +resultaten dezer Agricultural School, eerst in December 1900 opgericht +met den steun van het Moederland, zullen niet uitblijven. + +Roseau bezit een _Gemeenteraad_, een "Town Board", opgericht bij +Act 3 van 1896. De inkomsten van 1097 £ in 1901 lieten een klein +overschot boven de uitgaven van 1029 £. In Januari 1901 heeft men +beproefd ook in de hoofdplaats van St.-Kitts, Basse Terre, zulk een +Town Board op te richten, doch daar geen candidaten zich opgaven +voor de verkiezing, moest daarvan worden afgezien, en wordt die stad +nog altijd geadministreerd door de "Town Improvement Commissioners" +onder de Ordonnancie van 1891. Ook de heer Hasketh Bell, de Gouverneur +van Dominica, was van oordeel dat het kiesrecht op Dominica de Negers +onverschillig laat, en dat het wenschelijk zou zijn geen Negers meer +aan te voeren, ten einde het blanke ras meer den boventoon te doen +krijgen. Mijns inziens moet de toekomst der Antillen meer gezocht +worden in verstandige doch liefdevolle opleiding van het zwarte ras, om +dat te brengen tot een hoogeren trap van beschaving en ontwikkeling, +in welke richting tot heden op Dominica evenmin als op de andere +eilanden een ernstige poging is gedaan. + +Doch voordat de toekomst van het Negerras nader wordt besproken, +wil ik eerst wat mededeelen over een uitstapje door mij gemaakt om in +aanraking te komen met een ander ras, met de oorspronkelijke bewoners +dezer vruchtbare eilanden, de eenmaal millioenen, nu een handjevol, +tellende Caraïben. + + + + +DE LAATSTEN DER CARAÏBEN. + + +Om met dit belangwekkende ras kennis te maken, begon ik met te paard +en nog meer te voet den hoofdweg van het eiland te volgen, die van +de Westkust bij Roseau naar de Oostkust loopt bij Rosalie. Dit breede +rijpad, ofschoon nu veel verbeterd, volgt nog altijd het slechte tracé, +jaren geleden door de Franschen gekozen. Sedert Engeland subsidiën +gaf, worden nu alom paardewegen aangelegd langs doelmatige hellingen, +wat verstandig is, daar voorloopig, bij het geringe transport, aan +karrewegen nog geen behoefte bestaat, en dit noodeloos de uitgaven +der kolonie voor aanleg en onderhoud zou vermeerderen. Na Roseau te +hebben verlaten, in een richting die langs den Botanischen Tuin en +de Cacaoboomgaarden der groote Londensche firma voor Lime juice, de +heeren Rose en Co. leidde, volgde mijn weg in hoofdzaak het trotsche +dal der Roseaurivier, waar het geruisch van een zwaren waterval +zich duidelijk deed hooren. Even de rivier doorwadende, bracht men +mij bij een grooten rotssteen met diepe regelmatige insnijdingen, +waarschijnlijk nog afkomstig van de oude Caraïben. + +Over dien naam en zijn beteekenis heeft sedert de oudste tijden veel +verschil van meening bestaan; de Franschen spraken van "Caraïbes", de +Engelschen van "Charribs" of "Caribees", en de lieden zelf op Dominica +spreken van "Cribe" of "Karinaku". Anderen meenen den naam te mogen +afleiden van "Kairabu", de westkust van Dominica, waar de Spanjaarden +het eerst met deze Roodhuiden kennis maakten. Toen de Spanjaarden er +voor het eerst landden, waren de nederzettingen dezer Indianen op de +Antillen blijkbaar nog van jongen datum, doch later namen zij snel +toe, en van St.-Thomas tot Trinidad en Tobago waren zij gedurende de +geheele 17de eeuw gevaarlijke buren voor de Europeesche koloniën. + +De Groote Antillen bleken ten tijde hunner ontdekking bewoond te zijn +door het meer vredelievende ras der Arowakken; de Kleine Antillen door +het oorlogzuchtige en ontembare ras der Caraïben, die met heldenmoed +zich verzetten tegen de blanke indringers en aan den dood de voorkeur +gaven boven slavernij. Vooral Dominica, Guadaloupe, Martinique en +Trinidad waren de sterkste schuilplaatsen der Indianen, daar de dichte +wouden en diepe afgronden ze bijna onbereikbaar maakten. Overal in hun +"carbets" (vestigingen) verspreid, voedden zij zich met de opbrengst +van jacht en vischvangst; en, stoute zeevaarders, aarzelden zij niet +met hun holle boomstammen strooptochten te maken naar het vasteland van +Amerika, om daar hun lust naar menschenvleesch bot te vieren. Terwijl +de mannen afwezig waren voor de menschenjacht, verdedigden de vrouwen +het land tegen eventueele aanvallers. + +Over de meedoogenlooze wreedheid waarmede zij door de Spanjaarden +werden uitgeroeid, welke verdelging later door de Engelschen, Franschen +en Nederlanders werd voortgezet, heb ik reeds vroeger gesproken. In +de ontoegankelijke bosschen van Dominica hielden zij nog het langst +stand, en nog zijn er legenden verbonden aan de heuvelen en dalen +waar zij het hardnekkigst hebben gestreden den strijd om hun bestaan, +hun worsteling voor vrijheid en onafhankelijkheid. Want hun afkeer +van de dienstbaarheid kende geen grenzen: te Montserrat weigerden +zij allen slavenarbeid, en toen men hen in zware ketenen sloeg om het +vluchten te beletten, sleepten zij zich naar het strand om den dood te +zoeken in de golven; toen men hun de oogen uitstak lieten zij zich van +honger en pijn sterven, liever dan in slavernij te leven. Voet voor +voet verdedigden zij met knots en boog hun land tegen kruit en kanon, +doch eindelijk moesten zij het onderspit delven; en van dat eenmaal zoo +machtige volk is op de eilanden nauwelijks een spoor overgebleven. Deze +laatsten van dat machtige ras wilde ik gaan opzoeken. + +Van het zuivere ras zijn er niet meer dan een handjevol overgebleven, +want na de slachting kwamen ziekten en rum hun ondergang voltooien, +en de uitroeiing der inboorlingen is thans voldongen. Wel zijn er +hier en daar nog groepen van gemengd ras aan te wijzen, doch zuivere +Caraïben leven alleen nog, wat de Antillen betreft, in een uithoek +van Dominica, te Salybia. + +Vele bannelingen uit St.-Vincent kruisten zich met de Negers van +Honduras en vormden daar de "Caraïbes noirs", die er nog altijd +wonen. Wel vindt men eenige Indianen op Haïti en San Domingo, doch +dit waren Arowakken, en dezen hebben zich nu ook al in den regel met +de buren vermengd. Op het vasteland worden ze nog wel aangetroffen, +onder andere in de Guyanas, vaak onder den naam van Galibis; doch +ook dezen zijn verbasterd. Van het vroegere fiere ras, dat tegen de +gevaren inrende, dat grootsch was op zijn wonden en onverschillig +voor pijn, dat vermoeienissen en ontberingen trotseerde, dat het hart +van den vijand verslond om eigen moed te verhoogen; van dat ras, +vreeselijk voor elken vijand, doch dat steeds trouw bleef aan zijn +vrienden en zich liever liet dooden dan een gast te verraden, is ook +op het vasteland weinig meer te bemerken. Verschillende kampen van +Indianen heb ik in Suriname bezocht; en al zal ik een deel van wat +ik daar opmerkte hier invlechten om niet in herhalingen te vervallen, +van dat stoere ras van weleer is ook daar geen spoor meer te vinden. + +Op Trinidad had wel eens kruising plaats tusschen Spanjaarden en +Indianen, waarvan men de afstammelingen nog kan ontmoeten, doch +zuivere Caraïben vond men tot kort geleden alleen nog op St.-Vincent +en Dominica; de eersten zijn door de uitbarsting van de Soufrière +deerlijk omgekomen, die van Salybia staan dus nu alleen. Ook met de +gevluchte slaven, de maroons, had nog al eens bloedvermenging plaats, +en dezen wonen hier en daar nog in de bosschen verspreid, doch de +laatste echten wonen in de afgelegen bergen van Dominica, op een plek +zelden door blanken bezocht; zij hebben hun taal vergeten en spreken +een vrijwel onverstaanbaar Engelsch jargon. Hen zou ik gaan opzoeken. + +Reeds was ik een goed eind op weg, en was alles voor dien tocht +langs weinig begane paden voorbereid, toen ik verre van bemoedigende +berichten kreeg, zoodat ik vreezen moest het doel van mijn tocht +niet te zullen bereiken. Père François, die in hun midden woont, +was te Roseau, en vertelde dat ik er toch niet in slagen zou hen te +ontmoeten. Zij waren zoo schuw dat zij zelfs voor hun geachten priester +wegvluchtten in het bosch, en als deze een huis binnentrad, was er +niemand te vinden. Ook was van het oude weinig meer overgebleven; +zij waren lui en diefachtig geworden, en wantrouwend tegenover alle +blanken. Onder die omstandigheden besloot ik de reis niet verder +voort te zetten, doch mij tevreden te stellen met een bezoek aan de +"carbet" der Indianen, die nog in het bergdorp Laudat werden gevonden. + +Midden in een bosch, op een hoogte van ongeveer 1000 voet, woonden +daar, onder een 250 tal inwoners, eenige ingezetenen van Caraïbisch +bloed, die mij zeer gastvrij ontvingen, doch in ruil daarvan beslag +legden op alles wat ik voor mijn vier dagen langen tocht aan eetwaren +had medegenomen. Een vrouw met het zachte gelaat van het Indiaansche +ras, was er blijkbaar de baas, en kon heel verstandig over allerlei +zaken meepraten en vertellen. Daar ik ook nog naar het meer bij den +Mont Cotrin wilde gaan, gaf zij mij haar zoon mede, die mij eveneens +het een en ander mededeelde. Het meer maakte weinig indruk op me, +en ik zag er van af om nog wat verderop naar de zwavelbronnen van +Wotton Waven te gaan, of naar het nabij liggende kokende meer van +Meudon. Eenigen tijd geleden was de broeder van mijn gids er met een +Amerikaansch professor geweest, die er den dood vond bij de poging +om een der gidsen, bedwelmd door de giftige dampen, te redden. Het +gezicht op den Atlantischen Oceaan van een hoogte van 1500 voet, +zoodat ik het schuim der zware branding nog duidelijk kon waarnemen, +was een prachtig schouwspel, waarmede ik mij tevreden stelde, daar +mijn reis niet voor persoonlijk genot was ondernomen, doch om kennis +op te doen van land en volk, en daarom wil ik nu wat ik links en +rechts heb opgevangen over de Caraïben vermelden. + +Labat beweert dat de Caraïben zichzelf in zijn tijd noemden "Banari", +dat is: over de zee gekomenen, en dat zij hetzelfde dialect spraken +als de Roodhuiden van Florida. [4] Menschenvleesch was niet hun gewoon +voedsel, doch op feesten verslonden zij de ledematen hunner machtigste +vijanden, die zij vooraf droogden, "boekaneerden". [5] Luchthartig +en vroolijk van aard, kon men alles van hen gedaan krijgen in ruil +voor vuurwater. Moedig waren zij ook, en behalve dat zij goed met +pijl en boog konden omgaan, doodden zij soms, al duikende met een +mes in de hand, haaien in de zee. Columbus beschrijft ze als een +half beschaafd ras, vriendelijk en gastvrij tegen vreemdelingen, +van bruine kleur, mooie gelaatstrekken, die echter vaak misvormd +werden door het afplatten van voorhoofd en neus met het doel den +achterschedel naar boven te duwen. De meisjes droegen lange haren en +waren dol op dansen en op sieraden. Hun woningen waren kleine hutten, +"wigwams", van takken en gras in elkaar gezet; het meubilair bestond +uit manden, aarden potten, en huiden om op te liggen. Visch, maïs, +wortelen en vruchten dienden hun tot voedsel; hun geloof deed hen +offeren aan goden en demonen. Bij de ontdekking van Amerika leefden +zij nog in het steentijdperk, en waren hun bijlen, pijlen, enz. van +steen gemaakt. Heel veel verandering is er in een en ander nu nog +niet te bespeuren. + +De exemplaren die ik hier en daar zag, trekken dadelijk de aandacht +door hun vlak voorhoofd, lang, steil en hard haar van blauwzwarte +kleur, schuin staande donkere oogen, uitstekende jukbeenderen en +platten neus; zij hebben kleine handen en voeten. De kleur hunner +huid is zoo licht als geel koper, en hun naam van Roodhuid verkregen +zij alleen door hun gewoonte om zich het lichaam met de roode rocou +te kleuren. Volgens sommigen hebben zij veel verwantschap met het +Mongoolsche ras. + +Van hun taal is weinig bekend, anders zou deze wellicht meer uitkomst +geven. Zij is tegenwoordig zoo goed als verdwenen; de laatste die nog +op Dominica het Caraïbisch sprak, is onlangs op Salybia begraven, +en veel studie is van die taal niet gemaakt. De vrouwen hadden +gedeeltelijk een andere taal dan de mannen, welke die der veroveraars, +"Galibi", bleven spreken. + +Wat hun karakter betreft, worden zij afgeschilderd als te zijn +noch nieuwsgierig, noch bevreesd; van het eerste zag ik op Suriname +treffende bewijzen. Weinig gevoelig voor vreugde of smart, leiden +zij een zwijgend, indolent, doch vreedzaam bestaan. Hun zachte +melancholische aard is op hun aangezicht te lezen, "ils sont doux, +civils, traitables" (zij zijn zacht, beleefd, handelbaar), verklaarde +reeds de Las Casas lange eeuwen geleden, en zij zijn het nu meer dan +ooit. Gastvrij in de hoogste mate, zijn zij steeds vol plichtplegingen, +altijd vreezende den gast niet goed genoeg te hebben onthaald; zij +geven het beste wat zij hebben, en betreuren het dan dat zij niets +beters aan de gastvrijheid konden ten offer brengen. Op hun zucht naar +vrijheid, sterker dan de vreeze des doods, werd reeds gezinspeeld, +en nog altijd is deze een kenmerkende karaktertrek der Roodhuiden. + +Doch de eeuwen van vrede en rust zijn ook voor den Caraïb niet +nutteloos voorbijgegaan; van een bloeddorstig kannibaal is hij nu +een vreedzaam burger geworden, en vooral op Dominica heeft hij veel +van zijn oude gewoonten, wat betreft woning, kleeding, voedsel en +gereedschappen, afgelegd. + +De woningen die ik zag in het Indianenkamp aan de Coermotibo +(Suriname) zal ik later beschrijven; hier wil ik slechts aanstippen +dat, terwijl daar in elke hut een hangmat van katoen wordt gevonden, +op Dominica deze vaak reeds door een bed is vervangen. Verder ziet men +er steeds wat keukengereedschap, pijlen, boog en vischgerei hangen, +en overigens spreekt het geheel van diepe armoede alsook van geringe +behoefte aan comfort. + +Hun zintuigen zullen op Dominica wel weinig van hun merkwaardige +scherpte hebben verloren, want geen ras kan zoo goed hooren, en zoo +fijn ruiken, voelen en proeven als deze Indianen; doch ook daarover +verzamelde ik meer feiten in onze dan in deze Engelsche kolonie, en +ook daarop kom ik dus terug, evenals op hun arbeidszin en kunstgevoel. + +Reeds meer dan een eeuw lang werd het district Salybia, waar de +meeste echte Caraïben wonen, als hun "Reserve" beschouwd, ofschoon +zij tot heden nog geen rechtstitel van de Engelsche regeering daarop +verwierven. Het voornaamste deel van dat terrein, niet grooter dan +232 acres--en dat voor menschen die behoefte hebben aan ruimte en +zwerven--is arm, vrij wel waardeloos land. Te midden eener groene +weide staat daar het Roomsche kerkje, terwijl de Indianen rondom in +de bosschen verspreid wonen, om daar wat voedingsgewassen te planten, +wijl de bodem te onvruchtbaar bleek om er ook cacao of citroenboomen +te verbouwen. Wanneer de grond een paar maal oogsten heeft opgeleverd, +verplaatsen zij hun wigwams, om elders weer een nieuwe ontginning +aan te vangen. Zij schuwen alle vreemdelingen; en de vrouwen houden +zich voornamelijk bezig met het vlechten van manden, waarvan ik er +een kocht, en die zoo dicht zijn dat men ze in een rivier kan zetten +zonder dat het water er binnendringt. Deze "baskets" worden verkocht in +"nesten" van twaalf stuks voor ongeveer f 30.-, en te Roseau ingeruild +tegen slechte rum of andere alcoholische vergiften. + +Van de 400 menschen die nu op die Reserve wonen, is het twijfelachtig +of er wel meer dan 120 zich "volbloed" mogen noemen, dan wel +"bastaards" zijn. Deze inwoners van gemengd ras vormen reeds nu +3/4 van het geheel Salybia, en daar het jongere geslacht blijkbaar +minder trotsch is op zijn ras dan het oudere, en velen negervrouwen +medebrengen, terwijl Caraïbische meisjes zich nog al eens met een Neger +verbinden, zal er weldra alleen gemengd bloed overblijven. Met de oude +zeden en gewoonten zullen de laatste Caraïben uit de West-Indische +eilanden verdwenen zijn. + +Schuw en eenzelvig van natuur, trokken de Caraïben in vorige eeuwen +steeds verder weg van de verblijfplaatsen der vreemde indringers; +jaar in jaar uit zagen zij hun velden in beslag nemen, en hun +jachtgronden verdwijnen voor de riettuinen en koffieplantages van de +bleekgezichten. De een voor, de andere na werden zij van de noordelijke +Antillen verdreven, om in het begin der 17de eeuw alleen nog meester +te zijn van Guadaloupe, Dominica en Martinique. Doch ook daar werden +zij niet met rust gelaten, en aan de mondingen der rivieren kwamen +anderen zich vestigen, hen voor zich uitdrijvende naar de eenzame +bosschen. Op de beide Fransche eilanden is geen spoor meer van hen te +vinden, op Dominica verminderen zij voortdurend in aantal; en steeds +kleiner werd het terrein waarop zij moesten leven van jacht, landbouw +en vischvangst. Toch voelden zij zich thuis in die woeste streken; de +Caraïb heeft de kalmte en rust der donkere oerwouden overgenomen, en +zijn zwijgzame natuur is in harmonie met die romantische omgeving. Men +ziet hem snel met bijna onhoorbare stappen door het woud glijden, +en in zijn uitgeholden boomstam gezeten langs de breede rivieren +drijvende, schijnt de Roodhuid één lichaam uit te maken met zijn cano. + +In 1633 werd hun aantal op Dominica geschat op 938 zielen, levende +in 32 carbets, in 1791 waren er nog slechts een dertigtal Caraïbische +familiën over; in 1886 werd hun aantal op 300 koppen geraamd. Doch in +de 17de eeuw was het geheele met wouden bezette binnenland van Dominica +nog in hun bezit, en deden zij voortdurend invallen in het door de +blanken en hun slaven bezette gebied om daar te branden en te rooven. + +Daar elke onderhandeling met hen vruchteloos bleek, nu zij eenmaal +besloten hadden wraak te nemen op de blanken die hun ras wilden +verdelgen, besloot men in 1748 bij den vrede van Aken, waar alle +Antillen onder de twee mededingers werden verdeeld, Dominica nòch +Fransch, nòch Engelsch te verklaren, doch als neutraal te beschouwen +en dus in handen der Caraïben te laten. Geen Europeaan zou er zich +vestigen, en een hunner hoofden werd beschouwd als Heer van dat +eiland. Gedurende langen tijd hielden de Caraïben zich toen rustig, en +zagen zij af van elken aanval op de andere eilanden. Zoowel Franschen +als Engelschen zochten toen hun steun, en niet zelden stonden deze +wilden aan de zijde van een dezer Europeesche Mogendheden. + +Doch Dominica was een te begeerlijk bezit, om met rust te worden +gelaten door de Imperialisten der 18de eeuw. De Franschen nestelden +zich aan de kust, aanvankelijk op vreedzame wijze, doch steeds +drongen zij verder door; en toen de Caraïben, het gevaar inziende, +zich wilden verdedigen, gingen zij meer aanvallend te werk en verdreven +zij de inboorlingen naar het binnenland van Dominica. Doch daarmede +waren de Engelschen alweer niet tevreden, en onder het voorwendsel +de Caraïben te komen beschermen, verbrandden zij de plantages hunner +blanke vijanden, doch vergaten weldra alle rechten der Caraïben, +en zoo vatten deze Britsche flibustiers de verovering van het eiland +weer op, waar de Franschen waren geëindigd; voor de Caraïben bracht +dit alleen verandering in den naam hunner overweldigers. + +Toen in 1763, bij den vrede van Parijs, Dominica definitief werd +afgestaan aan Engeland, dat er een Luitenant-Gouverneur plaatste, +werden alle rechten der Caraïben op de door hen ontgonnen of bezeten +gronden eenvoudig met voeten vertrapt. In de afgelegen bergen liet men +hen stilzwijgend met rust, doch de blanke kolonisten zagen met ongeduld +uit naar den tijd dat ziekten, ontbering en geweld hen even volledig +zouden uitroeien, als dat op al de andere Antillen reeds het geval was +geweest. Men verdeelde het land en verkocht hun gronden te Londen in +het openbaar. Doch daarbij had men gerekend buiten de hardnekkigheid, +waarmede de Caraïben hun grondbezit zouden verdedigen. Ofschoon +geslonken in aantal, was de geest hunner voorvaderen nog de hunne, +en vochten zij met een ontembaren moed, zoodat de koopers begonnen te +beseffen dat de speculatie was mislukt. Geholpen door de weggeloopen +slaven, verdedigden zij hun bosschen en bergen met zooveel succes, +dat geen enkele expeditie hen kon onderwerpen en menig aanvaller +met bebloeden kop moest afdeinzen. Deze hardnekkige defensie was +de voornaamste oorzaak, dat op Dominica nog zooveel oerwoud wordt +gevonden, en dat het binnenland nog vrij wel woest kan worden genoemd. + +Hopende daardoor bevrijd te blijven van verdere aanvallen en +oorlogen, trokken de Caraïben zich terug naar het meest afgelegen en +meest woeste gedeelte van het eiland, ondanks den ondankbaren bodem +aldaar; want ook hun aantal was sterk geslonken door dien rusteloozen +strijd. En nu leven zij reeds meer dan een eeuw kalm en vreedzaam +in hun nederzettingen te Salybia en Bataca, afziende van elk verder +verzet tegen de overmacht der blanken. + +Staatkundig hebben deze laatsten der Caraïben allen invloed verloren: +zij worden volmaakt op denzelfden voet behandeld als de andere +Engelsche onderdanen, behalve dat zij geen directe belastingen +behoeven te betalen; doch in ruil daarvoor moeten zij den grooten +weg in hun Reserve onderhouden. De Regeering heeft altijd één hunner +als Chef of Hoofdman erkend, die wel geen bezoldiging ontvangt, doch +kleine geschillen moet vereffenen en het gemeenschappelijk grondbezit +regelen. De thans nog levende, Auguste François genaamd, is zeer arm +en ziekelijk; hij beweert te zijn van zuiver Caraïbisch ras; zijn +vrouw is blind geworden, en al zijn kinderen zijn reeds gestorven. Een +jong kleinkind vertegenwoordigt nu alleen de dynastie, doch is van +gemengd bloed, en de Salische Wet beheerscht de Troonsopvolging. De +woning van het Hoofd is niets beter dan die zijner onderdanen, doch +omringd door mangoboomen, kokospalmen en een prachtigen flamboyant, +die zijn roode bloemen laat vallen op het rieten dak van dezen +waarschijnlijk laatsten Vorst der Caraïben. Om in zijn armoede te +gemoet te komen, is het voorstel gedaan hem uit de koloniale kas een +jaarlijksch traktement van 6 £ uit te keeren; van dat oogenblik af +zal het laatste spoor zijner onafhankelijkheid verdwenen zijn. + +En thans kwijnen zij daar langzaam maar zeker weg, de +vertegenwoordigers van dat eenmaal zoo machtige, en ondanks alles +zoo sympathieke ras der oorspronkelijke bewoners der Antillen. De +mannen en vrouwen verouderen snel, zien er gebroken uit reeds op +30-jarigen leeftijd; de beschaving bracht hun den dood. De ouders +laten weinig kinderen na; zij hebben vischvangst en jagen verleerd; +al hun oude vormen van kunst gingen verloren; onze Europeesche +kleeding bezorgt hun tering, die velen wegmaait of ongeschikt maakt +voor de vermoeienissen van het woudleven. Zij zitten daar, zooals ik +er zag, met gebogen hoofd, niets doende dan wachtende op den dood; +onverschillig voor al dat vreemde rondom hen, zeggen zij niets in +een wereld, waarin zij niets meer het hunne kunnen noemen, waarin +zij niet meer thuis behooren, en waarin zij bezig zijn te sterven +van wanhoop. Zij vreezen den dood niet; wachten kalm hun lot af, +ernstig, zwijgend, wantrouwend, met op hun gelaat die uitdrukking +van droefheid en ongeneeslijke melancholie, die het kenmerk is der +volken bestemd om te verdwijnen.... + +Wie weet wat er met wat meer rechtvaardigheid en mededoogen, met wat +minder hebzucht en wat meer humaniteit te maken ware geweest van die +zachtaardige Arowakken en die energieke Caraïben. Hoe anders zouden +de Antillen er nu uitzien, indien men die oerbewoners had opgevoed en +geleid, in plaats van hen te verdelgen. Droeve gedachte, die mij maar +niet los wou laten, toen ik diep in den nacht van Laudat weer afdaalde +naar de vlakte van Roseau. Ik had mij verlaat bij mijn Caraïbische +gastheeren, en moest nu in den pikdonker terug met een gids die +den weg niet kende. Wij konden het rijpad niet zien, dat langs een +diepen afgrond leidde; afgestegen om naar den weg te zoeken, hadden +wij heel wat moeite om in de duisternis onze paarden terug te vinden; +men zag in den letterlijken zin des woords in dit sombere bosch geen +hand voor oogen. Het eenige wat ons te doen bleef, was de paarden +vast te binden en te gaan liggen tot eenige maneschijn ons wellicht +zou komen verlossen, of wel in dat woud in het hartje van Dominica +te overnachten.......... Eensklaps hooren wij stappen, en begonnen +wij te schreeuwen, om niet overreden te worden. Na eenige inlichting, +daar de onbekende ook ons wantrouwde, bleek het een Engelschman uit +Roseau te zijn, die het meesterstuk volvoerde ons in den donker den +weg te wijzen, door ons toe te roepen of wij links of rechts moesten +aanhouden; of er een steen voor onze voeten lag of een tak boven ons +hoofd uitstak; die elken draai, elk gat, elken boomstam op het gevoel +wist aan te wijzen; en die ons behouden bracht tot dicht bij Roseau, +zonder dat ik iets van hem had kunnen zien. + +23 April 1903 zat ik op de Canadeesche stoomboot _Dahomey_, om naar +_Montserrat_ te vertrekken. + + + + +AANTEEKENINGEN + + +[1] Door de welwillendheid van den schrijver daartoe in staat +gesteld, bieden wij onzen lezers in dit nummer een hoofdstuk aan +uit het dezer dagen verschenen werk: H. van Kol. Naar de Antillen en +Venezuela. (Sijthoff. Leiden.) + +[2] In Antigua wordt de oppervlakte van het bebouwde land geschat op +6,630 van de 21,380 hect., en van St.-Kitts-Nevis (zonder Anguilla) +op 7,430 van de 30,580 hect. + +[3] De voornaamste zijn: de Morne Diablotin, 4747 voet; de Trois +Pitons, 4672; de Mosquito Mountain, 3678; de Microtin, 3891, en de +Morne Anglais, 3746 Eng. voeten. + +[4] Elisée Reclus leidt hun naam af van »Cari-aïba", dat piraten of +menscheneters zou beteekenen. + +[5] Davis, in zijn »History of the Caribby Islands", deelt mede dat de +Caraïben, na zoowel Spanjaarden als Franschen, Hollanders, Engelschen, +Negers en Arowakken te hebben geproefd, aan het malsche vleesch der +Franschen de voorkeur gaven, doch de Spanjaarden taai vonden en van +goede Christenen kiespijn kregen. + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Dominica, by H. van Kol + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DOMINICA *** + +***** This file should be named 25296-8.txt or 25296-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/5/2/9/25296/ + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |